Page 1

Бїгінгі нґмірде: Бурабай

3-бет Дерт дауасы – дəл диагностика 5-бет Ата-ана жəне бала 9-бет Кэмерон референдум мəселесімен əлек 11-бет

№95 (28319) 16 МАМЫР ЖҰМА 2014 ЖЫЛ

Оѕтїстік білім мен єылымныѕ орталыєы болуы тиіс

– деді Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев Оѕтїстік Ќазаќстан облысына жўмыс сапары кезінде

Кеше Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Оңтүстік Қазақстан облысында жұмыс сапарымен болды. Қабырғалы қазақтың өзегін ұстап отырған Оңтүстік өңіріне Елбасының келуі қашанда үлкен оқиға, биік мəртебе. Атажұрттың айбынын асырар толымды тірліктерін көрсетіп қалудың оңтайлы бір сəті осындайда түссе керек. Мархабат БАЙҒҰТ,

«Егемен Қазақстан»,

Суханберді ОРАЗАЛЫҰЛЫ, журналист.

Елбасының алысты көздеген, тереңнен толғаған сара саясаты мен Үкіметтің үдемелі индустриялықинновациялық даму бағытын айқындап алудың нəтижесінде Оңтүстікте де оңды өзгерістерді аз кездестірмейсіз. Бəрін бірдей

айтпай-ақ, өткен бір жылды ғана сөз етсек, Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша өндірілген жалпы өңірлік өнімнің мөлшері 2,1 трлн. теңгені құрады. Экономикалық дамудың басты көрсеткіші болып табылатын бұл шартты өнімнің көлемі соңғы бес жылда 2,3 есе өсті. Сапары барысында Мемлекет басшысы облыстағы бірқатар нысандарда болып, атқарылып

Инновация жаѕаша кґзќарасты ќажет етеді Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жетекшілігімен кеше палатаның кезекті отырысы болып өтті. Бұл жолы депутаттар қарауына əуе шабуылына қарсы қорғаныс, инновациялық технологиялар паркі жəне қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға қарсы іс-қимыл мəселелеріне қатысты заң жобалары ұсынылды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Бірінші кезекте «Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының əуе шабуылына қарсы қорғанысының бірыңғай өңірлік жүйесін құру туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы қабылданды. Сенатор Мұхтар Алтынбаевтың айтуынша, Бірыңғай өңірлік жүйе құрудың мақсаты екі мемлекеттің əуе кеңістігін күзету жəне қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Əуе шабуылына қарсы қорғаныстың Бірыңғай өңірлік жүйесін екі ел қорғаныс министрлерінің ұсынысы бойынша Мемлекет басшылары тағайындаған қолбасшы басқарады. Ал қолбасшылық Алматы қаласында орналасады. Тағы бір айта кететін жайт, Ресей Федерациясының Қорғаныс министрі Сергей Шойгу биылғы жылдың қаңтарында Қазақстанға жасаған сапары барысында Ресей

тарапының Қазақстанға өтеусіз С-300 зымыран кешендерін беруге əзір екенін мəлімдеген-ді. Осыған орай қазіргі таңда отандық сарапшылар осы мəселені пысықтауда екені де атап көрсетілді. Жалпы отырысқа шығарылған «Инновациялық технологиялар паркі» инновациялық кластері туралы» жəне оған ілеспе заң жобалары бойынша бірлескен баяндаманы Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев жасады. Вице-премьер елімізде жаңа технологияларды дамытатын Назарбаев Университеті мен Алматыдағы инновациялық технологиялар паркі екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, «Алатау» паркінің бірінші кезеңі аяқталып отыр. Қазіргі таңда аталған парк толығып, 150-ге тарта компания тіркеліп, жұмыс істеуде. Құйылған инвестицияның көлемі 46 миллиард теңгеге жетіп, 1100 жұмыс орны құрылған. Қазіргі таңда аталған инновациялық парктің екінші кезеңінің құрылысы жүргізілуде

жатқан жұмыстармен танысты, халықпен кездесіп, тұрмыс жағдайын бағамдады. Елбасы, алдымен, Сарыағаш ауданы Тегісшіл ауылдық округінде орналасқан Қазақстан-Корея бірлескен кəсіпорнының жұмысын көрді. Ол сəндік ағаштардың көшеттері мен көкөніс дақылдарының тұқымдарын өндіреді. Бірлескен кəсіпорын 27 гектарға сəндік ағаш көшеттерін, 33 гектарға көкөністің тұқымдық сұрыптарын отырғызған. Аталған жобаға 5 млн. АҚШ доллары көлемінде инвестиция тартылмақ. Бүгінге дейін 1,5 млн. АҚШ доллары тартылды. Кəсіпорында 50 адам тұрақты, 200 адам маусымдық жұмыс атқарады.

көрінеді. Бұдан басқа, заң жобасын əзірлеушілер Ресей, Беларусь, Оңтүстік Корея жəне АҚШ сияқты елдердің инновациялық технологиялық парктерінің тəжірибелерін жан-жақты зерттегендерімен де бөлісе кетті. Заң жобасының мақсаты «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағының (ИТП АЭА) ерекше мəртебесін, оның дербес кластерлік қормен шетелдік жұмыс күшін тартудың ерекшеліктерін жəне ИТП АЭА-ға қатысушыларды тіркеуге жəне олардың қызметіне қойылатын талап тарды айқындау болып табылады. Заң жобасында «иннова ция лық кластер» түсінігі енгізіліп, оны басқарудың жаңа ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны – «дербес кластерлік қор» көзделіп отыр. Бұл жерде аталған қордың дербестігі, қатысушыларды қолдау үшін қаржылай құралы жəне рұқсаттарды алмай-ақ шетелдік жұмыскерлерді тарту құқығы бар. Бұдан басқа, ИТП АЭА басқару органдарының функцияларын орындауға қордың мемлекеттік тапсырма алу мүмкіндігі, эксаумақтылық қағидаты бойынша ИТП АЭА-ға қатысушылардың қатарына қосу рəсімін жеңілдету мен 2018 жылға дейін эксаумақтылық қағидатын ұзарту жөніндегі нормалармен толықтырылған. Ал ілеспе заңдық құжатта да маңызды бір қатар мəселелер қамтылыпты. (Соңы 2-бетте).

Өткен жылы желтоқсан айында ашылған «Бал текстиль» ЖШС-нің кілем жəне кілем бұйымдарын шығаратын фабрикасы – Оңтүстік өңірінің бір мақтанышы. Жоба бойынша алдағы уақытта төрт кезеңнен тұратын 26 желі іске қосылатын болады. Бұл 700 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік бермек. Қазіргі уақытта өндіріс кешенінің алғашқы кезеңі жүзеге асып, құны 1,7 млрд. теңге болатын алты желі іске қосылды. 100 жаңа жұмыс орны ашылды. Фабрика елімізде теңдесі жоқ белгиялық «Wanderwii» компаниясының жабдықтарымен жұмыс істеп, толық қуаттылығына шыққан сəтте республика нарығының 60

пайызын қамтитын болады. Жəне экспортқа 1-2 млн. шаршы метр кілем жəне кілем бұйымдарын шығаруға мүмкіндік алмақ. Жаңа əкімшілік-іскерлік орталығында Мемлекет басшысы бір ауысымда 500 адамды қа былдайтын №3 Шымкент қалалық емханасының жұмысымен танысты. Емхана «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы аясында салынып, өткен жылы пайдалануға берілген. Медициналық мекеме Шымкент қаласының қарқынды өсіп келе жатқан «Отырар», «Нұрсəт», «Айқап», «Түркістан», «Тараз» шағын аудандарының тұрғындарына қызмет көрсетеді. Мұнда 220 дəрігер мен орта буынды медицина

Жапония елшісімен кездесті Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыпов пен Жапония елшісі Масаеси Камохара екі елдің қарым-қатынасы туралы мəселелерді талқыға салды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі. Тараптар Қазақстан Президентінің Жапония Премьерминистрімен кездесулері қазақстандық-жапондық өзара іс-қимылды одан əрі нығайтуға жол ашатынын айта келіп, қос мемлекет ынтымақтастығының стратегиялық сипатына назар аударды. Сондай-ақ, кездесу иелері ядролық қарусыздандыру жəне таратпау тақырыбына да айрықша көңіл бөлді. Мəжіліс Төрағасы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың барлық халықаралық бастамаларының маңыз дылығына тоқталды. Қ.Жақыповтың атап өткеніндей, Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақ туралы келісімге, ағымдағы жылы 6 мамырда БҰҰ штаб-пəтерінде қол қойылған хат тама – халықаралық жəне аймақтық қауіпсіздікті нығайту жолындағы маңызды қадам. Өз кезегінде Масаеси Камохара Қазақстан аймақтағы жолбасшы мемлекет болып отырғанын атап өтті. Сонымен бірге, жапон дипломаты Жапонияның біздің елімізбен əртүрлі саладағы

ынтымақтастыққа, əсіресе, ядролық қарусыздану саласындағы ынтымақтастыққа мүдделі екендігін білдірді. Екі ел басшыларының Гаагадағы кездесулері осының дəлелі болатынын көрсетті. Сауда-экономикалық ықпалдастықты кеңейту туралы сөз болғанда, Мəжіліс Төрағасы Қазақстанның жапондық жетекші трансұлттық компанияларынан инвестиция тартуға жəне Қазақстанда сервистік жинақтау өндірісін құруға ниетті екенін тілге тиек етті. Қабиболла Жақыпов: – Жапондық өндіріс орындарының инновациялық сипатын ескере отырып, біз жапондық бизнес өкілдерін Қазақстанда индустриялық бағдарламаларды жүзеге асыруға, сондай-ақ, ЭКСПО-2017 көрмесіне қатысуға шақырамыз, – деді. Кездесу иелері парламентаралық қатынасты тереңдетудің өзектілігін ескере келіп, осы жолда бейінді комитеттермен ынтымақтастық жөніндегі топтар арасындағы өзара іс-қимылды кеңейту керектігін жеткізді.

қызметкері жұмыс істейді. Емхана заманауи диагностикалық құралжабдықтармен, атап айтқанда, сəу л ел ік, маммо г р аф и я л ық, функ циялық, эндоскопиялық, биохимиялық, иммунологиялық диагностикамен қамтылған. Облыста денсаулық сақтау саласына айрықша назар аударылып келеді. Соңғы 5 жылда 264 жаңа медициналық нысан са лынып, ел игілігіне берілсе, биылдың өзінде 65 медициналық нысанның құрылысы басталды, оның 53-і облыс бюджеті есебінен тұрғызылуда. Елбасы Шымкенттің жаңа əкімшілік-іскерлік орталығында салынған «Көрме орталығында» болып, жергілікті кəсіпкерлермен

кездесті. Көрмеде облыстағы алпыстан астам өндіріс орны өз тауарларын жайып салды. Мұнда фармацевтика, азық-түлік, тоқыма, тігін, құрылыс материалдары, машина жасау, мұнай өңдеу, резеңке жəне пластмасса, жиһаз, химия салаларын қамтитын кəсіпорындардың өнімдері қойылған. Көрмеге қатысқан кəсіпорындардың жартысы мемлекеттік ҮИИД бағдарламасы аясында іске қосылған. Бұлар əлемдік стандарттар мен алдыңғы қатарлы технологиялар бойынша тауар өндіріп, республикамызда теңдесі жоқ импорт алмастыратын кəсіпорындар санатына енеді. (Соңы 2-бетте).

VII Астана экономикалық форумы қарсаңында 2014 жылдың 21-23 мамыры күндері VII Астана экономикалық форумы аясында (АЭФ) «G-Global – жаңа экономикадағы əйелдер рөлі» атты халықаралық əйелдер форумы өтеді.

Экономикадаєы əйелдер рґлі Астана экономикалық форумы əлемдегі ауқымды халықаралық форумдардың бірі болып табылады. Ол жыл сайын қазіргі заманның негізгі экономикалық жəне əлеуметтік мəселелерімен күресу жолдарын іздестіру мақсатында жаһандық көшбасшыларды, сарапшыларды жəне қоғам мен бизнесқауымдастықтар өкілдерінің басын қосады. Жыл сайын Астана əлемдік экономикалық проблемаларды шешу үшін əлемнің əр түкпірінен көрнекті əрі беделді сарапшыларды қабылдайды. Астана экономикалық форумы аясында Қазақстанның Іскер əйелдер ассоциациясы 2012 жылдан бастап дəстүрлі түрде əйелдер форумын өткізіп келеді. Осы форум аясында тұрғындардың, оның ішінде əйелдердің өмір сүру сапасын жақсартуға қатысты барлық өзекті жəне маңызды мəселелер талқыланады. «Осындай іс-шараны тұрақты түрде өткізіп тұру идея сы Мемлекет басшысы Н.Ə.Назар баев тың дəстүрлі халыққа

Жол дауын зерттеу барысын да пайда болды», дейді ұйым дастыру шылар. Жолдауда қоғам дамуындағы əйелдердің маңызды рөлі, экономиканың сəтті дамуы, əлеуметтік шиеленістің төмендеуі мен тұрғындардың өмір сүру деңгейінің артуы үшін шағын жəне орта бизнес, соның ішінде əйелдер кəсіпкерлігінің маңыздылығына ерекше көңіл бөлінген. Əлемдегі халықтың 50 пайыздан астамын əйелдер құрайды жəне олардың өзі тұратын, балалары өмір сүретін қоғамға көзқарасы немқұрайлы емес. Əйелдер құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейтуге қажетті шарттарды мойындап, қамтамасыз етуші елдер дұрыс бағытта келеді. Қазақстан Республикасының гендерлік тең құқықтық мəселесіндегі жетістіктерін халықаралық қауымдастық мойындаған. 2013 жылы жүргізілген жыныстық тең құқықтық деңгейі рейтингінде Қазақстан 136 ел арасында 32-ші орынға ие болды. (Соңы 6-бетте).


2

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

Оѕтїстік білім мен єылымныѕ орталыєы болуы тиіс

(Соңы. Басы 1-бетте). Жұмыс сапарының соңына қарай Елбасы оңтүстік кəсіпкерлерімен кездесті. Оңтүстік Қазақстан облысының əкімі Асқар Мырзахметов Елбасының тапсырмасы бойынша атқарылып жатқан жұмыстардың барысымен таныстырды. Ол облыстың əлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштеріне тоқтала келіп, облыстық бюджет қаржысының негізінен əлеуметтік нысандар құрылысына бағытталып отырғанын баса айтты. Соның нəтижесінде білім беру жəне денсаулық сақтау нысандарының құрылысы қарқынды жүргізіліп келе жатқанына назар аударды. «Ордабасы құс» ком па ниясының бас директоры Мұрат Тағаев сөйлеп, ауыл азаматтарының

өмірінде қазіргі кезде үлкен өзгерістер болып жатқанын, олардың кəсіпкерлікке бет бұруының нəтижесінде табысты бизнес иелеріне айнала бастағанын айтты. Мұның Елбасының шағын жəне орта бизнесті дамытуға үлкен қолдау көрсетіп отырған əкелік қамқорлығының арқасы екенін атап көрсетті. «Хлопкопромцеллюлоза»ЖШС-нің басшысы Қайнар Абасов Кеден одағы жағдайында жұмыстарының жандана түскенін атап көрсетті. Бұдан соң Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сөз сөйледі. Президент, ең алдымен, Оңтүстік Қазақстан облысында шағын жəне орта бизнесті қарқынды дамытуға байланысты көптеген жұмыстардың қолға алынып отырғанын атап көрсетті. Қазіргі уақытта экономиканың негізгі бір тұтқасы кəсіпкерлік

болып отыр. Жалпы, мегаполис орталығы ретінде Шымкент қаласының еліміз бойынша маңызы жылдан жылға арта түсуде. Шымкенттің маңайындағы ауылдардың есебінен қала халқын көбейту жоспарлы түрде жүргізіліп келеді. Оны миллион тұрғыны бар қалаға айналдыру, қала орталығын бұрынғыдан да көркейтуге мемлекеттен тиісті қаржы бөлінуде. «Облыс орталығы миллионер қала болғаннан кейін ол білімнің де, ғылымның да орталығы болуы тиіс», – дейді Нұрсұлтан Əбішұлы. Ол оңтүстікқазақстандықтардың басты жетістігінің бірі облыс тұрғындарының орташа өмір сүру жасының 71 жасқа дейін ұзарғанын жəне медициналық қызмет көрсетуді жақсарту нəтижесінде ана мен баланың өлімі азайғанын атап көрсетті.

Кеѕестердіѕ бірлескен отырысы Кеше Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі Басшысының орынбасары Талғат Донақовтың төрағалығымен Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Құқықтық саясат жөніндегі кеңестің жəне Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесінің бірлескен отырысы болып өтті. Отырыста Азаматтық іс жүргізу кодексінің жаңа жобасының негізгі қағидалары қарастырылды. Осы мəселе бойынша Жоғарғы Соттың ақпараты тыңдалды. Бірлесіп өткізілген кеңестердің отырысының ұсынымдары Қазақстан Республикасында заңнаманы жəне құқық қолдау қызметін əрі қарай жетілдіру барысында ескерілетін болады. Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі Мемлекеттік құқық бөлімі.

Инновация жаѕаша кґзќарасты ќажет етеді (Соңы. Басы 1-бетте). Баяндамашыға сена торлардың қойған сұрақтары да көп болды. Қожахмет Байма хановтың инновацияға қатысты сұрағына орай жауабында вице-премьер қазіргі кезде 400 инновациялық жоба қолдау тапса, 100-ге тарта ғалымға жəне осыншама ком панияға инновациялық бағытта қолдау көрсетіліп отырғандығын жеткізді. Финляндияның комбайндарын Қызылорда облысында құрастыру жөніндегі мəселеге қатысты сауалға қазір АҚШтың «Джон Дир» жəне Германияның «Класс» комбайндарын шығаратын зауыттармен келіссөздер жалғасуда екенін, ал құрастыру зауытының Астанада орналасуы мүмкін екендігін де жария етті. Сенат Төрағасы нақты инновация АҚШ пен Жапонияда жəне Еуропаның кейбір елдерінде ғана бар екенін, ал қалғандары оны өз кəдесіне жаратып келе жатқанын білдірді. Қ.Тоқаевтың айтуынша, инновацияны Оңтүстік Корея жетілдіру үшін алып отырса, Қытай шығарылған өнімнің бағасын төмендету бағытында қолданып келеді екен. Кейбіреулер

инновацияны иогурт немесе лапша шығарумен де байланыстырып жүр. Алайда, мұның қате пікір екендігін алға тартқан Сенат Төрағасы Елбасының ғылымға нақты қолдау білдіріп келе жатқандығын жəне Назарбаев Университетінің құрылуын ерекше атады. Осылайша талқылаудан өткен «Инновациялық технологиялар паркі» инновациялық кластері туралы» заң жобасы бірауыздан қабылданса, ал ілеспе заң жобасы екінші оқылымда қолдау тапты. Сондай-ақ, кешегі отырыста «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қылмыстық жолмен алынған кірістерді заң дастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да екі оқылымда қаралып, қабылданды. Заң жобаларын қарап болған соң, палата Экономикалық даму жəне кəсіпкерлік тұрақты комитетінің атауын Экономикалық саясат, инновациялық даму жəне кəсіпкерлік тұрақты комитеті деп өзгерту туралы шешім қабылдады.

Сонымен қатар, Президент жастарды кеңінен жұмысқа тартудың маңыздылығына ерекше назар аударды. Қазіргі уақытта бұған толық мүмкіндік те бар. «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» автомагистралінің іске қосылуы облыс үшін үлкен мүмкіндіктер ашуы тиіс. Сол магистральға қызмет көрсету есебінен ғана шағын жəне орта бизнесті дамытуға қосымша жағдайлар туғызылатын болады. Барлық трассаның бойында осы ірі магистральдарға қызмет көрсететін шағын жəне орта кəсіпорындар пайда болуы керек. Қазіргі міндет Қазақстан арқылы өтетін транзиттік жүктер мөлшерін соңғы жылдарда екі есе ұлғайту жөнінде болып отыр. Сондайақ, Жезқазған – Балқаш арқылы өтетін жаңа теміржол құрылысы

«Нұр Отан» партиясы Орталық аппаратында партия Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің қатысуымен «Нұр Отан» партиясының Жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бағдарламасын əзірлеу жөніндегі жұмыс тобының отырысы болып өтті.

аяқталып келеді. Жезқазғаннан Қызылордаға қатынайтын автожолдар мен облыстардың ішкі жол қатынастарын жақсарту үшін де жұмыс қолы көп керек. Президент оңтүстікте жұмыссыздық пен тұрмысы төмен отбасыларды қолдау жөнінде жүйелі жұмыстар атқарылып келе жатқанын атап өте келе, жастар арасындағы жұмыссыздықты жоюға қатысты ұсыныстарын айтты. Əртүрлі жоғары оқу орындары мен колледждерді, кəсіптік мектептерді бітірген жастардың көбіне өмірден өз орнын таба алмай қиналып қалатын кездері аз емес. Неге оларды солтүстік облыстарға арнайы жолдамалар арқылы бағыттап отырмасқа? Базарларда арба сүйретіп, ілдəлдалап нан тауып жүргеннен гөрі, бұл əлдеқайда тиімді емес пе?

мүмкіндіктердің барлығын, кадрлық, ұйым дастырушылық ресурстардың жеткілікті екендігін атап өткен жөн. Мемлекетте, қоғамда қажеттілік туып отырғанда коррупцияға ымы расыздықтың қоғамдық санаға дендеуі үшін ұзақ мерзімді жəне белгілі бір мақсатқа

Тиімді саясат алдын алу əдістеріне негізделуі тиіс

«Нўр Отан» партиясыныѕ 2015-2025 жылдарєа арналєан жемќорлыќќа ќарсы жаѕа іс-ќимыл баєдарламасыныѕ жобасы ќалыѕ бўќараныѕ талќысына ўсынылмаќ «Нұр Отан» 2015-2025 жылдарға арналған жемқорлыққа қарсы жаңа іс-қимыл бағдарламасын əзірлеуде. Жемқорлыққа қарсы жаңа іс-қимыл бағдарламасының жаңа жобасы заңнаманы жетілдіру, жемқорлық əрекеттердің алдын алу, қоғамда жемқорлыққа қарсы мəдениет пен жемқорлыққа төзбеушілікті қалыптастыру, жемқорлықпен күреске азаматтық қоғам институттарының қатысуы мүмкіндігі мен Қазақстанның көпшілік мақұлдаған халықаралық актілерге қосылуын заңнамалық қамтамасыз ету салаларындағы жұмыстарды қамтиды. Бағдарламаның жаңа жобасында мемлекет пен азаматтардың тең əріптес ретінде сапалық тұрғыдан жаңа сипаттағы өзара қарым-қатынасты қалыптастыру бойынша

қоғаммен, азаматтық сектормен ынтымақтастығына ерекше назар аударылып отыр. Бағдарлама шеңберінде «Нұр Отан» партиясының «Жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» жыл сайынғы баяндамалары, сонымен қатар, нақты нəтижелер бойынша есептері тəжірибесін енгізу ойластырылған. Олар қоғам, ҮЕҰ мен мемлекеттік құрылымдардың өкілдерімен бірлесіп əзірленеді. Аталмыш құжаттар жемқорлықпен күрес саласындағы жағдайды толық көрсетіп, жемқорлық құқық бұзушылықтардың саны туралы, жемқорлықтың деңгейін бағалау бойынша, сондай-ақ, жемқорлыққа қарсы іс-қи мыл да қолданылатын шаралар ту ралы ақпарат ұсынып тұратын болады. «Қолымызда қажетті

негізделген нақты бағдарлама бойынша жүйелі түрде жұмыс жасауымыз керек», деп атап өтті жұмыс тобының отырысы барысында «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек. Жемқорлық жайттарының бой көрсетулерімен ғана емес, сондайақ, оның себептерімен күресуге бағытталатын жүйелілік – жаңа бағдарламаның басты қағидасына айналады. Ұлыбритания, Франция, Сингапур, Малайзия жəне Гонконг секілді бірқатар елдердің тəжірибесіне жүргізілген талдау көрсетіп отырғандай, жемқорлыққа қарсы күрестегі тиімді саясат міндетті түрде алдын алу əдістеріне негізделуі керек. «Жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселесі мемлекеттік саясаттағы стратегиялық бағыт болып

Айќындыќ баєытындаєы бастама Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде дəстүрлі брифинг өтті. Өңдеу ші салалардың айқындығы бастамасының «Қазақстанда қол жеткізілген нəтижелері мен оны əрі қарай жүзеге асыру жоспары» тақырыбына арналған басқосуға Индустрия жəне жаңа технологиялар вице-министрі Нұрлан Сауранбаев, Өңдеуші салалардың айқындығы бастамасының (ӨСАБ) басқарма төрағасы Клер Шот жəне Парламент Мəжілісінің депутаты Айгүл Соловьева қатысты. Өңдеуші салалардың айқындығы бастамасының негізгі мақсаты

өңдеуші сектордағы компа ниялар табысының халыққа қолжетімділігін қамтамасыз ету болып табылады. Еліміз 2005 жылдан бастап бұл бастама бойынша міндеттемелерді алға қойды. Осыған сəйкес, Ұлттық кеңес құрылып, арнайы есептілікті қалыптастыруды қолға алды. Ақпараттар барлық жерде жарияланады. Мəселен, компаниялардың өнім көлемімен одан түскен пайданы жұмсау тетіктері мен жолдары, көлемі көрсетілген. Азаматтарымыз еліміздегі компаниялардың табыстары жөнінде осылайша ақпаратқа қол жеткізе алады», деді Индустрия жəне жаңа технологиялар вицеминистрі Н.Сауранбаев. ӨСАБ Қазақстанда жүзеге

асы рудың халықаралық, саяси жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы сипаттағы дəрежесі бар, со нымен қатар, ол компаниялар мен Үкіметтің өңдейтін сектордағы табыстарының халыққа қолжетімді айқындығына бағытталған. 2013 жылдың қазан айында ӨСАБ халықаралық басқармасы Қазақстан ӨСАБ барлық талаптарына сəйкес келеді деп жоғары бағалап, ӨСАБ «ұстанушы елдің» мəртебесін берді. ӨСАБ-ты 39 мемлекет енгізсе, оның ішінде «ұстанушы ел» деген ең жоғары мəртебені 27 мемлекет иеленген. Олардың қатарында Қазақстан, Қырғызстан, Əзербайжан, Моңғолия, Пəкістан, Албания, сондайақ, Африка құрылығынан Замбия,

Жастардың мамандық алып, шағын бизнеспен айналысуына барынша мүмкіндік жасалған. Мемлекет елімізде шағын жəне орта бизнесті дамытуға 1 триллион теңге бөліп отыр. Қазіргі уақытта əлем жұртшылығы экономикалық дағдарысты əлі де еңсере алмауда. Оның үстіне, саяси жағдай шиеленісіп кетті. Соған қарамастан, Қазақстанға Азия Даму банкі, басқа да əлемдік банктер қолұшын беруден бас тартып отырған жоқ. Сондықтан да осындай жағдайларды тиімді пайдаланып, кəсіпкерлер өз өнімдерін шетелге шығаруды ойластыруы қажет. Кеден одағы дегеніңіз өз-өзінен пайда бермейді, ол үшін көп тер төгу қажет. Бұл үшін мемлекет қолдан келгеннің бəрін жасауда. Тауарлардың санын ғана емес,

табылады. Бұл туралы Мемлекет басшысы, партия Төрағасы Н.Ə. Назарбаев талай мəрте айтты. Əлеуметтік кеселмен күрестің жаңа əдістерін уақыттың өзі айқындап беруде, енді аталмыш бағдарламаны жасау қажеттілігі туды, əрі оның маңыздылығын шетелдердің оң тəжірибесінен көрініп отыр», – деп атап өтті жұмыс тобының отырысында қоғамдық кеңестің төрағасы Қайырбек Сүлейменов. «Бұл құжат елімізде, ең алдымен, мемлекеттік қызметте барлық жемқорлық көріністерді азайтуға жүйелі түрде қарауға мүмкіндік береді. Басты тірек азаматтық қоғам институттарына жасалып, сондай-ақ, жемқорлық əрекеттер қоғамның құқықтық мəдениетіне, нақты тұлғалардың құқықтық мəдениетіне қатысты болғандықтан, бағдарламада қоғам мен мемлекетте жемқорлыққа қарсы мəдениетті дамытуға үлкен мəн берілмек», – деді ҚазГЗУ қылмыстықпроцессуалдық зерттеулер мен жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ҒЗИ директоры Марат Қоғамов. 2015-2025 жылдарға арналған жемқорлыққа қарсы жаңа іс-қимыл бағдарламасының жобасы қоғам, интернет пайдаланушылар, сарапшылар, үкіметтік емес ұйымдар мен партия мүшелері тарапынан талқыланып, ұсыныстар енгізу үшін партияның ресми сайтында жарияланатын болады. «Егемен-ақпарат».

Мозамбик, Нигерия, Камерун, Гана, Конго, Либерия сынды көптеген мемлекеттер мен Латын Америкасының Перу, Гватемала елдері бар. Ұлттық кеңес осындай жоғары мəртебені алу үшін бастаманы Қазақстанда енгізгелі қыруар жұмыстар атқарылған. Оның ішінде Ұлттық кеңестің құрамы өзгертіліп, оны Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев басқарады. Сондай-ақ, ӨСАБ-ты жүзеге асыру жөніндегі жұмыс жоспары жаңартылса, енді ол 2015 жылға дейінгі шараларды қамтиды. Өткен жылдың 9 қазанында ӨСАБ бойынша V ұлттық конференцияның барысында барлық тараптар қол қойған өзара түсіністік туралы меморандум қабылданған.

сапасын арттыруға көңіл бөлу керек. Кəсіпкерлермен əңгіме барысында Елбасы бұдан басқа да мəселелерге жан-жақты тоқталды. Ол үшін облыстағы апатты мектептер мен үш ауысымда жұмыс істейтін мектептердің жайы да, Көксарай су қоймасы мен Мақтааралдағы суармалы егіншілікке қатысты мəселелер де шет қалған жоқ. Тиісті басшылар жауап қайтарды. Содан соң кəсіпкер Талғат Елубаевтың «құдай қаласа» деп жиі қолданатын сөзін еске алып, жиналған көпшілікті бір күлдіртті де, «Біз суы тапшы елміз ғой, дегенмен, Алла сəтін салса, барлық қиындықты жеңіп шығамыз!» деді.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Тату кґршілік пен достыќты ныєайту жолында Астанада Қорғаныс минис трлігінің, Сыртқы істер ми нистрлігінің, ҰҚК Шекара қызметінің басшылығы Бірлескен бақылау тобының (ББТ) 30 сессиясына қатысушы Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Ресей жəне Тəжікстан делегацияларының басшыларымен кездесті. Сессияның күн тəртібіне Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы, Тəжікстан Республикасы, Қытай Халық Республикасы арасындағы 1996 жылғы 26 сəуірдегі шекара ауданында əскери саладағы сенімді нығайту туралы (Шанхай келісімі ) жəне 1997 жылғы 24 сəуірдегі шекара ауданында Қарулы Күштерді өзара тиімді қысқарту туралы (Мəскеу келісімі) Келісімдерді орындау мəселелері шығарылды. Сессия барысында 2013 жылғы инспекциялық қызметтің қорытын дысы шығарылып, ағымдағы жылы өзара тиімді инспекция жүргізу мə селелері анықталатын болады. Бірлескен бақылау тобы 30 сессиясының жұмыс қорытындысы бойынша тиісті хаттамаға қол қою жоспарлануда. ББТ сессиясы 1999 жылдан бері тұрақ ты негізде өткізіліп келеді. Ол Бірлескен тараптар делегациясы (Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тəжікстан) жоғары лауазымды тұлға сыртқы саяси қорғаныс ведомстволары сарапшылары деңгейіндегі ҚХР делегацияларынан тұрады. ББТ қызметі 15 жыл ішінде барлық қатысушы мемлекеттер Шанхай жəне Мəскеу келісімдерінің ережелерін сəтті іске асырып келе жатқанын дəлелдейді. Бірлескен бақылау тобы шеңберінде тұрақты негізде инспекциялық жəне мəлімдеу қызметтерін жүргізіп, кездесулер өткізіп тұрады. ББТ механизмі бес мемлекеттің арасындағы тату көршілік пен достықтың дамуында, шекара аудандарында қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайтуда маңызды орын алады. «Егемен-ақпарат».


3

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

 Атамекен Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Бурабайда республикалық жетекші басылымдар өкілдерінің баспасөз турын өткізді. «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғат бағының (МҰТБ) «Визит орталығындағы» мəслихатпен басталған кездесуде Президенттің Іс басқармасы басшысының орынбасары Мəлік Мырзалин курортты аймақты дамыту жөнінде кеңінен əңгіме қозғады. Сондай-ақ, Президенттің Іс басқармасына қарасты ұйымдар жұмысын басқару бөлімінің басшысы Қанат Ыдырысов пен «Бурабай» МҰТБ директоры Аманкелді Муенов журналистердің көптеген сұрақтарына жауап қайтарды. Баспасөз мəслихатын ұйымдастырушылар Щучье-Бурабай курортты аймағын дамытуға орай Президенттің Іс басқармасы тарапынан атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде баяндап, «Бурабай» МҰТБ аумағында жүзеге асырылып жатқан жобалардың таныстырылымын өткізді.

Бурабай бəсі биіктей береді

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Бурабайға қатысты байлам мен баян Көрікті Бурабай жұпар шашқан қалың орманымен, күміс айдынды көлдерімен, мəдени-тарихи жау Һарларымен жұртшылықты баураумен келеді. Бұл өңір республика тұрғындарының, Ресейдің көршілес облыстары туристері нің, алыс шетел дік қонақтардың дəстүрлі демалыс орнына айналғаны. Мұнда келушілер жаз айларында күніне 100 мың адамға жететіні белгілі. Бұл аймақ мойнындағы салмақты қалыңдата түседі. Сон дықтан, баспасөз мəслихатын өткізушілер заманалық туризмді өркендетуде тек қана табиғи ресурстармен шектеліп қалуға болмайтынын атап көрсетті. Табиғи кешенді үздіксіз пайдалану экологиялық жүйенің бұзылуына, ластануына əкеліп соқтыратыны мониторингтік талдамалармен, слайдтық деректермен түсіндірілді. Бурабай курортты аймағын да мы ту мемлекеттің айрықша бақылауында ұсталып, маңызды бағдарламалық құжаттарға топтастырылған нысаналы жұмыстар жүргізілуде. Журналистер, бұл орайда, Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы тарапынан атқарылып жатқан істерге қанықты. Өңірде Президенттің Іс басқармасына қарасты «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғат бағы, қазақстандық «Лапландия», «Оқжетпес» емдеу-сауықтыру кешені қызмет өрісін кеңейтуде. Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың 2000 жылғы Жарлығымен құрылған «Бурабай» МҰТБ-ның жалпы аумағы 129,5 мың гектарды құраса, оның 89 мың гектарын орманды алқаптар, 10 мың гектарын су айдыны алып жатыр. Президенттің Іс басқармасы 2006 жылдан бастап айрықша қорғалатын аймақтағы жұмыстарды үш бағытта жүргізуде екен. Яғни, инженерлік жүйе (сумен

қамтамасыз ету, канализациялық құрылғылармен жəне электрмен қамтамасыз ету) құру, көлдер жағалауын абаттандыру (жалдау пункттерін қоса есептегенде жаяу жүргіншілер мен веложолдар салу жəне заманалық туристік нысандар жүйесін пайдалануға беру жұмыстары қолға алыныпты. Іс басқармасы аталған шараларды Щучье-Бурабай курортты аймағын дамытуға бағытталған арнайы бюджеттік бағдарлама шеңберінде жүзеге асыруда. Бұл бағыттағы жұмыстар Ақмола облысының жергілікті атқарушы органдарымен тығыз байланыста жүргізіліп отырғаны атап өтілді. Іс басқармасы курортты аймақты дамытудың Жүйелік жоспарына сай, бүкіл қызметті туристік белсенділіктегі негізгі үш бағытта қолға алыпты. Олар Шортан, Бурабай, Үлкен жəне Кіші Шабақты көлдерінің аумағына жəне Сарыбұлақ ауылы мен Жөкей көлінің маңайына шоғырланған. Басқарма бұл тұрғыда белсенді жұмыстарды бастап кетіпті. Бұл аймақтағы бірінші кезектегі міндеттерді жүзеге асыру үшін Президенттің Іс басқармасы 20092011 жылдары Шортан көлінің маңайындағы инфрақұрылымдық жобаны табысты аяқтады. Осының нəтижесінде14,3 шақырымдық су жүйесі, 28 шақырымдық канализация тоқтаусыз жұмыс істеуде, сондай-ақ, 5 жəне 9,4 шақырымдық электр мен байланыс желісі тартылды. Бұл нысандар аудан орталығы – Щучье қаласын да қамтиды. Журналистер катерге мініп, Шортан көлінің жағалауындағы инфра құрылымдарды, жаңадан салынған туристік нысандарды көлікпен аралап көрді. Демалыс орындықтары қойылған 9,3 шақырымдық жаяу жүргіншілер жолы саяхатшылар игілігіне беріліпті. Қазіргі күні велоспорт жолының құрылысы қызу жүргізілуде екен. Ол шамамен 20 шақырымды құрайды жəне қыс айларында шаңғышылар игілігіне жаратылады. Бұл нысанның маңыздылығы

курорттық күре жолдардағы велосипедшілердің, ролик тік коньки тебушілердің қауіп сіз ді гін қамтамасыз ететіні белгілі. Басқарманың тікелей қатысуымен Бурабай кентінде «Визит-орталық» салынып, зообақта қайта құру жұмыстары, Абылай хан алаңында экспозициялық кешен, мұражай, қоғамдық тамақтану нысандары пайдалануға берілген. Пресс-турға қатысушылар биылғы қолға алынған жобалардың таныстырылымына қатысты. Мұнда Бурабай кентінен бастау алып, көлдерді жағалап, «Оқжетпес» шипажайына дейін тартылатын 32 шақырымдық су жəне 40 шақырымдық канализация жүйесінің маңызы орасан болмақ. Бұл автономдық құбырлардан су тартуды шектеп, көлдердің тартылмауына, ластанбауына жол ашады. Құрылыс алаңдарында болғанымызда жұмыс барысына оңтайлы өзгерістер енгізілгенін байқадық. Ендігі жерде велосипедшілер жолы 25,4, жаяу жүргіншілер соқпағы 27,5 шақырымды құрайтын болады. Басқарма мамандары туристік тартымдылықты арттыру

мақ сатында Бурабай кентінде спорттық-сауықтыру орталығын салуды жоспарлап отыр екен. Жабық үлгідегі бұл нысанда аквапарк, су аттракциондары, спа-салон, фитнесбар, мерекелік шараларға арналған алаңдар, автотұрақ, дəмханалар мен дүкендер жұмыс істейтін болады. Балаларға арналған базарлық та молынан орын теппек. Бөбектер кең ауқымды қызметпен қамтамасыз етілсе, ересек балалар картингпен, альпинистік туризм, скейт-парк жəне басқа ойындарға тартылады. Біз айналма жол арқылы биік шоқылардың басына шықтық. Бұл жерден Үлкен жəне Кіші Шабақты көлдері алақандағыдай көрінеді. Мұнда келуіміздің өзіндік мағынасы бар екен. Қазіргі таңда аталған көлдерге жұртшылық тарапынан қызығушылық артып отырған көрінеді. Өйткені, мұндағы су мөлдірлігімен еліктіреді. Су спортын дамытуға да мүмкіндік көп болып шықты. Сондықтан, қос көлдің маңайында спорттық демалыс нысандарын салу жоспарланыпты. Сондай-ақ, Бурабай кентінен бастап Ақылбай ауылына дейін 31,5 шақырымдық су, 38,5 шақырымдық канализация, 27,1

шақырымдық электр желісі мен 9,4 шақырымдық автомобиль жолы тартылмақ. Аталған аймақты дамыту мемлекеттік-жекеменшіктік əріптестік аясында, өзара қолайлы шарттар негізінде инвестиция жұмыл дыру есебімен іске асырылады деп күтілуде. Сондықтан, жеке бизнес өкілдеріне барлық қолайлы жағдайлар жасау аса ма ңызды болмақ. Жоғарыда аталған инфрақұрылым жүйесі осы мақсатты көздейді. Сондайақ, «Мемлекеттік ұлттық табиғи бақтарында туристік жəне рекреациялық қызметті жүргізу ережесіне» сəйкес, «Бурабай» МҰТБ жерлерін биылғы жылдың өзінде қысқа мерзімді (5 жылға дейін) жəне ұзақ мерзімді (49 жылға дейін) жалға беру конкурстарын өткізу қолға алынбақ. Жерді қысқа мерзімге алғандар шатырлық лагерьлерді, балықшылар орталығын, суға түсу алаңдарын, демалыс нысандарын, этноауылдарды жабдықтаса, ұзақ мерзімде пайдаланатындар кемпингтер, тау-шаңғы базаларын, емдеу-сауықтыру кешендерін, спорттық нысандар мен яхт-клубтарды қатарға қосады деп

күтілуде. Өлкені өркендетуге тілек білдірушілер қатары қалыңдай түскені осынау игі істің ортақ қайтарымы болатындығына күмəн туғызбайды. Мұнымен қоса, бо лашақтағы нысандар аза маттардың əртүрлі топтарына ың ғайластырылып, қолжетімді негізде бой көтеретіні көңілден шығатынын бөлектеп айтқымыз келеді. Сапар барысында бүгінгі қолда бар инфрақұрылымдарды пайдалану жаңа көзқарасты, қызықты ұсыныстарды қажет ететіндігін білдіреді. Аймақтың мүмкіндіктері мен қуаты Бурабай өлкесін өркендете жандандыруға жəне оны халықаралық деңгейге көтеруге нақ ты негіз болады. Кездесуді ұйымдастырушылар мемлекеттікжекеменшіктік ынтымақтастықты табысты жүргізген жағдайда Бурабай курорттары əлемдік туризм нарығында өзінің лайықты орнын алатынына жəне ол жоғары деңгейдегі бəсекеге қабілетті туристік кластерді қамтамасыз етуге мүмкіндік ашатынына сенім білдірді.

Табиғат бағындағы тамашалар

Пресс-турдың екінші бөлігі «Бурабай» МҰТБ аумағын аралауға арналды. «Визит орталықтағы» мұражайдың, оған іргелес зообақтың танымдық-тəлімдік əсері мол деуіміз керек. Ал, əйгілі Абылай хан алаңындағы тарихи жəдігерлер, ондағы ауқымды мұражай кешені, айбынды стелла бізді ғасыр лар қойнауы мен бүгінгі жетістіктерімізге жетелегендей болды. Дəл осы тұста журналистерге ерекше құрмет көрсетілгенін қуанышпен айтқымыз келеді. Біз көрнекі жерге 16 түп балауса қарағай отырғыздық. Оған «Журналистер аллеясы» деген атау да беріп қойдық. Елбасының Іс басқармасы Бурабайдың абыройын көтерген бес жұлдызды «Риксос» отелінің іргесінде қазақстандық «Лапландия» мұз қалашығының кешенін пайдалануға беруі мəдени өміріміздегі елеулі оқиға ретінде

қабылданды. Мұнда біз Санта Клаустың офисі мен поштасында болып, шаман деревнясын, мұзды театрды аралап көрдік. «Лапландияда» қыс қызығы ерекше екендігі туралы газетімізде жазған болатынбыз. Ендігі жерде жазғы демалысты ұйымдастыру мəселесі қаралып жатқанын білдік. Жолсеріктеріміз бізді Ұлттық бақтың қалың қойнауына бастап жүрді. Айрықша қорғалатын аймақта Ақтас, Сарыбұлақ, Торыайғыр, Жалайыр, Қарақоға жəне Бұланды орманшылықтары жұмыс істейді екен. Ұжымдағы 400 адамның барлығы өз ісіне берілген азаматтар екендігі атқарылған қыруар жұмыстан-ақ байқалып тұр. Алға қадам басқан сайын ертегілер əлеміне бойлай түскендейміз. Ана жерден пыр етіп қырғауыл, мына жерден үйрек-қаз ұшады. Суыр ларыңыз емін-еркін жайылып жүр. Орман қойнауында бұғы, елік үйірлері қараңдайды. Анандай жерде күміс түлкі бұлғақтайды. Суағарлар мен жыныс тоғайды жағалатып 67 қолдан азықтандыру қондырғылары орнатылыпты. Көлігіміздің алдын жабайы шошқа лар шаңдатып кесіп өтті. Кішкентай то рай лардың топырлай жүгіргені еріксіз езу тартқызды. Ұлттық бақ қызметкерлері биыл жабайы жануарлардың қарасы көбейе түскенін айтады. Жалпы, 300 гектар жерді алып жатқан ұлттық бақ бай табиғатымыздың берерін молайтып тұрғандай еді. Сондай-ақ, біз бақтың жаңа өндірістік базасын аралап көріп, ағаш дайындайтын заманалық техникалардың жұмыс барысындағы қарымына қайран қалдық. Іс басқармасына қарасты «Оқжетпес» емдеу-сауықтыру кешенінде демалушыларға барлық жағдайлар жасалған. Мұнда медициналық туризм өркендей түскен. Жаңа əдістемелер де кеңінен қолданыла бастаған. Журналистер емдеу корпусында тригерлі аумақ ультра дыбысын қолдану, маржанды жəне радондық ванналарды енгізу, «Стандарт» пантымен емдеу бағдарламалары жəне демалыс күнгі сауықтыру бағдарламаларымен танысты. Демалушыларға қымыз бен қымыран, фитошайлар, коктейльдер, «Құлагер-Арасан» емдік табиғи минералдық суы ұсынылады. «Оқжетпес» 2006 жылы «Əлемнің үздік курорты» атағын жеңіп алса, 2012 жылы «Еуропалық сапа» жоғары халықаралық марапатын иемденген. Тынығушыларға жоғары біліктіліктегі 10 дəрігер, 32 медбике қызмет көрсетеді. Ақмола облысы, Бурабай ауданы. Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


4

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

ЕЛДЕР ЫНТЫМАЄЫ –

Қазақстан соңғы 80 жыл бойына ықпалдасу үдерістеріне жақындаумен келсе, қазіргі кездері күнделікті интеграциялық үдерістерге қатысып жатыр. Соның ішінде елімізге əлемнің қызығушылығы соңғы жылдары еселеп артып отыр. Біздің экономикалық құрылымның өзі əлемге барынша қызықты. Расында, Қазақстан сыртқы сұраныстарға көп жағдайда тəуелді. Бізбен тіпті Тынық мұхитының шағын елдері қарым-қатынас орнатқысы келеді, келіп зерттеп те жатыр. Басқасын қойыңыз, жылқы еті қазақтың сүйікті асы екенін білгендіктен Парагвай, Уругвайдан жылқы еті келе бастады. Қазір əлемде «сауда соғысы» жүріп жатыр. Мұндай жағдайда Қазақстанның нақты өзіндік ұстанымы болып, жаңа экономиканы құруы аса маңызды шара болмақ. Ал жаңа экономиканы кіммен бірігіп құруға болады? Бұл одан бетер маңызды. Осы тұрғыдан алғанда Еуразиялық экономикалық кеңістіктегі интеграцияның Қазақстан үшін аса қолайлылығы мен оңтайлылығы күмəнсіз.

Еуразиялыќ интеграция –

Ќазаќстан экономикасыныѕ жаѕа баєыты Рахман АЛШАНОВ,

ҚР Жоғары оқу орындары қауымдастығының президенті, экономика ғылымдарының докторы, профессор.

Жуырда Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде еуразиялық интеграция тақырыбында дəріс оқыды. Аталған идеяның алдағы уақытта ауқымды жобаға айналатынын атап өткен Елбасы 2050 жылға дейін ЕАЭО-ны əлемдегі интеграциялық бірлестіктердің үздік үштігіне енгізуге шақырды. Ресми мəліметтерге сүйенсек, Кеден одағы құрылған уақыттан бері Қазақстанның өңдеу өнеркəсібіне тартылған шетелдік инвестиция көлемі екі есеге жуық өскен. Мəселен, 2009 жылы экономикаға құйылған инвестиция көлемі 1,8 млрд. доллар болса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 3,4 млрд. долларға жетті. Бұл орайда тікелей шетелдік инвестицияның жалпы көлемі 34 пайызға өсіп, 28 млрд. долларды құраған. Жаңа интеграциялық бірлестіктер отандық кəсіпкерлерге үлкен мүмкіндіктер туғызып отыр. Атап айтарлығы, Қазақстан қазіргі кезде сыртқы нарықтарға 700-ден астам тауарлар шығарып, сатуда. Соңғы екі жылда қазақстандық тауарлардың Ресейдің нарығына көптеп шығарылып жатқанын байқап отырмыз. Олардың қатарында сүт, ұн, күріш, құрғақ жемістер, макарон өнімдері, кəмпиттер жəне т.б. бар. Мысалы, Алматы желдеткіштер зауыты, Кентау трансформатор зауыты өз өнімдерін Ресейге жөнелтуде. Атап айтарлығы, ішкі сұраныстың аздығынан Қазақстанда іске қосылған жаңа инновациялық кəсіпорындар толық қуатымен жұмыс істемей тұр. Ал ресейлік нарықтың ашылуы осындай кəсіпорындардың тұтыну нарығын ұлғайту мəселесін шешеді. Мемлекет басшысы атап өткендей, Қазақстанның болашағы – еуразиялық интеграцияда. Ел экономикасына бұл ықпалдастық ауадай қажет. Біз қалай болғанда да халыққа қажетті тауарлардың барлығын шығара алмаймыз. Қазір əлемде интеграция, экономикалық одаққа бірігу үдерістері жүріп жатыр. Бұл қалыпты жағдай. Бұдан ешбір елдің, соның ішінде Қазақстанның да егемендігіне нұқсан келмейді. Бəрімізге белгілі, Қазақстан бидай экспорты жағынан əлемде көшбасшы ел. Əсіресе, ұн өнімдерін əзірлеуге таптырмайтын жоғары сұрыпты бидайды Еуропа елдері Торғай өңірінен арнайы сатып алып жатады. Ал қалыптасқан əлемдік сауда жүйесінің заңдылығына сүйенсек, бидай саудалауда бізге бəсекелес елдер Украина мен Ресей ғана екен. Жерінде бір түйір бидай өспейтін Египет, Тунис, Мысыр мемлекеттері секілді тұтынушыларға біздер бидайдың өзін көрші елдермен бірлесе отырып сатуымыз керек. Өйткені, өткен жылы əлемдік сауда биржасында бір ғана Египет мемлекеті ə, дегенде бірден 65 мың тонналық құраммен бидай жеткізіп беруге талап қойды. Жоғары сұрыпты бидай өндіруде əлем бойынша біріншіліктеміз дейтін біздің елдің əлеуеті мұндай талапқа сай болмай шықты. Яғни ендігі жерде бидай саудалау ісін Ресеймен бірлесу арқылы жүзеге асырсақ, бұл істен ұтпасақ, ұтылмайтынымыз анық. Жалпы, экспорттың жалпы көлемі бойынша ірі, орта, ұсақ тауарларды жеткізушілерді əрқалай бөлуге болады. Əртүрлі бағытта шетке шығару Ресей

экономикасын қалыпты жағдайдан өзгертеді. Бұған өндірістік топтар мен өнеркəсіптік кешендерінің тигізер ықпалы зор. Тасымалдау арқылы Екібастұз көмірін Троицк ГРЭС-іне, темір рудасын Оралдың қара металлургия зауытына, тағы басқаларға апаруға болады. Өзінің ерекшелігіне сəйкес Ресейдің ішкі нарығына кіру үшін Қазақстанның ет өндіруі мен жеткізуі қалыпқа келе бастады. Аймақтардың жоғары сұранысына орай бидайдың жоғары сорттарын, сапалы кеспе өнімдерін, тағы басқаларын өндіру молая түсті. Шетке шығару жағынан басқа да өндірушілердің ағымдағы қозғалысын анық байқайтын Ресей сұранысы ерекше. Кемінде 200 түрлі немесе режімдік 25 пайыз Қазақстан өнімдерін реэкспортпен апаруға болады. Бұлардың бəрі телефон аппараттары, сіріңке тұтандырма лары, жаңбырдан қорғағыштар, дəмдеуіштер тікелей жүк авто көліктеріне қатысты. Бұл үлкен есеп бойынша əлемдік тəжіри бе. Кейбір елдер шығаратын тауарын көршілес елдердің ішкі сұранысы бойынша мөлшерлейді. Қазақстан тауар өнімдерін осылайша Орталық Азия, Ресей, Кавказға жеткізеді. Басқа мемлекеттерден де өздерінікіне ұқсастығы бар транзиттік тауарларды осылай əкелдіреді. Ресейден шəй, кофе, банан, пальма майы, автокөліктер, тағы басқа да тауарлар жеткізіледі. Қалаулы өнімдер толығымен жалпы көлемімен ішкі тауарларға есептелінеді. Мұндай тауарлар жеткізіп берілуімен жəне əкетілуімен бағаланады. Ресей жеткізушілеріне талдама жасауға біз кейіндеп ораламыз. Дəл қазіргі уақытта көңілді мынаған аударамыз. Қазақстан нарығында Ресей жеткізушілері тауарларының көбеюіне тұтынушылар жағы шек қоймайды. Сатып алушылар өз тараптарынан еркін. Оларға ананы аласың, мынаны аласың деп ешкім жүктеме жасай алмайды. Жеткізіп беру мен жеткізіп алудың шектен шығып бара жатқан жері жоқ. Белгіленген тауарлар міндетті түрде сатылып алынады. Жеткізушілер оларды бəрібір толық құнымен есептейді. Жеткізушілер арқылы əкелінген тауарлар қоймалардағыны артығымен толықтыра түседі. Мұнда қажеттіліктен туындаған дұрыс маркетингтік стратегия, мұқият қарастырылған сұраныс нарықты қамтамасыз етті. Халықаралық саудада тұтынушылар өздерінің сұраныстарын қанағаттандыратын өнімдер алады. Оларға керектілері нақтыланып, есептелініп қойылған. Жет кізушілердің географиясын кеңейтуге мүмкіндіктеріне қарай, сапасы мен бағасына қарай олар өздері таңдау жасайды. Игілікті интенсивті ішкі саудаға қазақстандықтар жаңа шыққан кез келген азық-түлік өнімдерімен жылдың немесе айдың ішінде кіруіне болады. Олардың ұқсас өнімдерін басқа елдердің тұтынушылары пайдалана алады. Оның бəрі де адам баласының өсіп отырған сұраныстары үшін. Басқа елдердің азаматтарына да солай. Таңданарлығы, осы бір күрделі, көлемді міндеттерді шешуде көптеген қиындықтар кездеседі. Осы жүйеге өз еріктерімен кірген қатынасушылар көздеген мақсаттарына да жетеді. Қажеттілікке қарай өзара тəжірибе алмасу, ақпарат жинақтау – мұның бəрі интеграция тетіктерін арттыруға ықпалын тигізеді. Осы жұмыстардың бəрі де уақытша. Ең бастысы, бизнес пен кəсіпкерлік экономикалық кеңістікті кеңейтуге толық мүмкіндік алады.

Тұтынушылар өнімдердің көлемді де көп түрлеріне кіре алады. Өзара ынтымақтастық болған жерде, өзара түсіністік те болады. Енді аз-кем есеп-қисапқа тоқталып, нақты экономикалық есептеулерге назар салсақ. 2013 жылы Қазақстан Ресей нарығына сомасы 5,8 млрд. долларда жалпы салмағы 53,6 млн. тонна 674 түрлі өнім жеткізіп берді. Сондай-ақ, экспортқа көп мөлшерде, мəселен, көмір – 26,3 млн.т., темір кені – 9,1 млн.т., газдар – 7,2 млн.т., хром кені – 1,1 млн.т., глинозем – 1,1 млн.т., бидай – 1,06 млн.т., прокат – 863,4 мың т., марганец кені – 676,2 мың т., күкірт – 585,1 мың т., жұмыр тас, қиыршық тас – 554,2 мың т., кварц – 446,5 мың т., Ресей тұтынушыларына 3,75 млрд. кВтсағат электрэнергиясы жеткізілді. Осы деректердің өзінен-ақ ойлы көкірек біраз жайды аңғарар. Ресейге шығатын тауарлы өнімдер, құрал-саймандар, азықтүлік, түрлі бұйымдар да аз емес. Ресейге экспорттау есебінен 5806,5 млн. доллар сомасы көлемін де пайда келтірген өнімдер қатарында темір кені, көмір, уран, глинозем, бидай, газ, мыс кені, марганец кені, кварц, қымбат металдар, мақта, мұнай т.б. атаймыз. Олардың жалпы жиыны жетпіске жуықтайды. Бүгінде қалыптасқан дəстүрлі тауарларға қосымша жаңа өнімдер пайда болуда. Жаңа құрылған өндіріс орындарында олар іске асырылуда. Ішкі нарыққа импорттық тауарлар қойылуда. Қазақстанда сонымен бірге ұн өнімдері, кеспелер түрі, кондитерлік өнімдер, шоколад, йогурт, өсімдік майлары, гүлдер, тағы басқалар шығарылуда. Бұлардың бірден экспорттық ассортименттер екені белгілі болды. Бəрінен бұрын атап өтер болсақ, өзара саудаластық дегеніміз – шынында да өзара түсіністік. Өзіміздің шекараларымыздың шегін есепке ала отырып, одан көреріміз, батыс аймақтардың тауарларын алып жатқаны. Ал, солтүстік пен шығыс аймақтардан отандық өндірушілер ұқсастығы бар тауарларын Ресей нарығының аймақтарына қоюда. Бұл қолайлы, жақын əрі арзан, тасымалдауда да кідіріс болмайды. Əрбір ел өздерінің тауарларын экс порттауда. Олардың мақсаттары сыртқа шығару. Олар ішкі нарықтың есебінен импорттарын толықтыруда. Сонымен ішкі сұраныстарын немесе жетпей жүргендерінің көлемін жабады. Қазақстанда белсенді құрылыстар жүруде. Цементке деген сұраныс өсті. Отандық өндірушілеріміз ішкі нарықтың 80-90 пайызын атап, ал Ресейден əкетіліп жүрген қосымша көлемді жаба білді. Ұқсас жағдайлардағы импортта сымтемірлер, арматуралар, каустикалық содалар, түрлі деңгейдегі қышқылдар, тағы басқа көптеген өнімдер бар. Өз кезегінде ресейліктер Қазақстаннан қажетті тауарларын тоқтаусыз алып тұрады. Қазақстан еурокеңістікке кіргенімен, басқа елдерге есігі ашық болады. Еліміздің өз өнімдерін шығарып, сатуы үшін сыртқы нарық керек. Ол үшін, əрине, алдымен көрші елдермен сауда қарымқатынасын жасауымыз қажет. Бүгіннің өзінде Қазақстан Ресейдің 12 өңірімен тығыз байланыста. Біздің мақсатымыз жаhандану үдерістерін, оның заңдылықтарын халыққа түсіндіру. Біріншіден, Қазақстан бұдан ешқашан да ұтылмайды. Бізге интеграция ауадай қажет. Жабық экономика деген жоқ бүгінде. Қазақстан үшін жалғыз жол – ашық экономика саясатын ұстану. АЛМАТЫ.

Бірлескен берік байламдар Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Еуразиялық экономикалық одақтың құрылуы арқасында еліміздегі жəне Ресей Федерациясындағы көмір өндірісі ошағы саналатын Қарағанды мен Кемеров облыстары арасында екіжақты шаруашылық байланыстар жандана түскелі отыр. Бұл өңірлерге кезінде үзіліп қалған қарым-қатынасты қайта қалыпқа келтіріп, орнықтыруға бұрынғыдан гөрі кең мүмкіндіктер бар. Солардың бірі ретінде шахталар қабаттарындағы метан газын игілікке жарату бағытында іс-ізденістерді бірлесіп жүргізіп, жүзеге асыруға арналған шараларды атауға болады. Осы мəселемен бірнеше жылдан бері айналысушы қарағандылық ғалымдар мен мамандардың үлкен тобы жақында аталған аймақтың көмір өндіру кəсіпорындарында болып, əріптестер тəжірибесімен танысып, экономикалық тиімділігі ұшан-теңіз отын көзін пайдаға асыру жөнінде ой бөлісті. Бұл жайды көптен зерттеуші жəне шешімін табуға ұйытқы болушы Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессоры Николай Дридждің бағамдауы бойынша, кемеровтықтардан үйренерлік үлгілі үрдістер аз емес екен. Метан газын өнеркəсіптік негізде пайдалануды ынталандыру мақсатында жасалған қолайлы жағдайлар назар аудартарлық көрінеді.

Мəселен, бұған заңдылық тетіктер мүмкіндік береді. Соның ішінде көмір қабаттарындағы метанды бөлек пайдалы қазба ретінде өндіруге болатын болса, сонымен бірге бұл үшін салық салынбайды. Осы істі бастаушы «Газпромдобыча Кузнецк» АҚ қадамы метанды энергетикалық отынның мол əрі арзан көзіне айналдыруға жағдай туғызып келеді. Өңір шахталары көмір қабаттарында 70 млрд. текше метр қоры болуы ұмтылысты тіпті күшейткен. Оны алу сондай-ақ, кен жұмыстарының қауіпсіздігі артуын, көмір қалдықтарының, газ тектес құбылыстардың пайда болуы азаюын байқатуда. Ал Қарағандыдағы қоры 1,66 трлн. текше метрден асуы анықталып отырғанда көрші салалас кəсіпорындар ізденісінен қалыс қалмауға құлшыныс сапардың басты сабағы да, түйіні де болды. Дүниежүзілік энергия балансындағы көмірсутекті отынның үлесі таяу жылдарда 30 пайызды құрауы мүмкін деп болжанған шақта ортақ мақсат жолындағы интеграциялық байланысты тереңдетуге, өзара инвестициялық көмекті ұлғайтуға мүдделестік кеңіді. «АРГЛАБИННІҢ» ЖАҢА ЖОЛЫ Өнімдерді өткізуге кеңістіктің кеңеюуі облыстағы «Фитохимия» халықаралық ғылымиөндірістік холдингке де өте пайдалы болуда. Жергілікті табиғи

өсім дік тер ден дəрі-дəрмектің 70 түрін шығаратын отандық фармацевтика көшбасшысы құрылымының күш-қабілеті жылдан-жылға артуына, əсіресе, еуразиялық инте грацияның ықпалы тиіп отыр. Аталған холдингтің басқарма төрағасы Серғазы Əдекеновтің ризалықпен айтуынша, өз өнімдерінің басым бөлігі бүгінде Ресей Федерациясы мен Беларусь Республикасы тұтынушыларына жіберіледі. Мысал үшін, бұрнағы жылға дейін алысқа танымал «Арглабин» препараты 200 мың данаға жуық көлемде дайындалып келсе, бұдан былай қарай өндірілуі 3 есе өскелі тұр. Бұған дейінгі кедергілердің шектелуі, өтімділігіне елеулі мүмкіндік туғызылуы, тасымалдаудың жеңіл деуі мен жеделдеуі істі ширатуға ұмтылдыра түскен. Пайдасы мол жаңа жолға байланысты өндіріс əлеуетін көтеру назардан тыс қалмауда. Алдағы жылы фармацевтикалық зауыттың 3-кезегінің құрылысы аяқталуға тиіс. Онда орнатылып жатқан тиісті қондырғылардың біразы ресейлік, белорустық медицина өндірісінің заттары. Бұл қосымша буын дəрі-дəрмек өндіруді 5 есеге дейін ұлғайтуға жағдай жасайды. Бұрын ішкі рынок сұранымымен шектеліп келінсе, енді сəті одан сайын жанып, Қарағанды дəрісі атағы жайыла түспек. Қатерлі ісік ауруларына қарсы қолданылатын препараттарды дайындаудағы жетістіктерімен

танымал холдинг Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдердің мүдделес мамандарымен бірлескен ғылыми зерттеуді жандандыруға да ұйытқы танытуда. Табиғи гетероциклдік жəне изопреноидтық қосылыстардың химиясы саласында іргелі жəне қолданбалы зерттеулердің қазіргі жағдайын талдап, жаңа био логиялық белсенді заттарды іздеуді, бірегей дəрілік препараттар жасау жұмысын саралауға арналған Қарағандыда өткен конференцияға Ресей, Бела русь, Қазақстан ғы лым академияларының 10 академигі, 6 корреспондент мүшесі, басқа да білікті онколог ға лым да ры мен дəрігерлер қаты суы со ған тағы бір жол салды. Кеңес қорытындысында мем ле кет аралық ынтымақтастыққа қол қойылды. Ресей мен Белоруссияға сатылған дəрі өнімдері сапасы мен көлеміне үзбей сараптама жасалып отырылады. Бəсекеде ұтысқа шығуға тапқырлық танытуға тырысылады. Отандық фармацевтика өнеркəсібі тынысына тың дем беруші мүмкін дік ті пайда лы қолдануға, интеграциялық үдерістер талабына сай болуға мақсаттылық холдинг бас технологі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Қорлан Итжанова айтқандай, экономикалық байланыстарға берік тірек қалауда. Иə, істің көзі табылғанға не жетсін. ҚАРАҒАНДЫ.

Кəсіпкерлік кґкжиегі кеѕіді Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Осы кезге дейінгі Кеден одағының, енді, міне, Еуразиялық экономикалық одақтың құ рылуы шекаралас облыс тар кəсіпкерлерінің өрісін кеңейте түсуге мол мүмкіндік ашқа лы отыр. Мұны атыраулық кəсіпкерлер, əсіресе, бəсекелестікке төтеп беретіндей сапалы тауар өндірушілер қуаттап отыр. Сондай сапалы өнімімен көршілес елге шығарылатын өнімнің бірі – Құрманғазы ауданындағы «КаспийБалық» өндірістік кооперативі өндіретін балық түрлері. Кооперативтің атқарушы директоры Жұмажан Шакуповтың айтуынша, өткен жылы 4 мың тонна балық ауланып, оның 70 пайызы шетел нарығына экспортталған. Кооперативтегі екі балық өңдеу зауытынан 28 түрлі өнім шығарылады. Соның ішінде, шортан уылдырығы, қақталған жайын еті мен ысталған майда балықтарға Ресей, Балтық жағалауы елдері мен Грузиядан да сұраныс көптеп түседі екен. Бұл кооператив негізінен балық түрлерін Қиғаш өзенінен

аулайды. Осы өзен бойын мекен еткен ауылдардан 300ге жуық адамға жұмыс тауып отыр. Кооператив жұмысы жанданған сайын оның өңірге, қала берді мемлекет қазынасына түсіретін пайдасы да артып келеді. «Бұған шекарадағы түрлі кедендік рəсімдеулердің оңтайландырылуы үлкен септігін тигізіп отыр», дейді өндірістік кооперативтің атқарушы директоры Жұмажан Шакупов. Осы өндірістік кооперативтің балық өнімдерін сатып алатын ресейлік кəсіпкердің бірі Құрмет Мұсағұтова. Ол өткен жылы «КаспийБалық» өндірістік кооперативінен 15 миллион теңгенің тауарын сатып алыпты. Енді ағымдағы жылы сұраныстың көп болуына орай, балық өніміне тапсырысты үш есеге дейін өсіріп отыр. «Біз Қазақстаннан алған тауарларымызды Барнаул, Екатеринбург, Мəскеу мен СанктПетербургке дейін саудалаймыз. Өйткені, қазақстандық балық өнімдерінің сапасы өте жоғары. Біз Қазақстанда шығарылған сапалы өнім арқылы өрісімізді кеңейтіп отырмыз», дейді астра хандық кəсіпкер.

Екі ел арасындағы сауда ай налымы көлемін арттыруға ресейлік кəсіпорындар да атсалысып келеді. Астрахан облысындағы май жəне ерітілген ірімшік шығаратын зауыттың өнімдері Атырауда да үлкен сұранысқа иелігін жоғалтқан жоқ. Бұл зауытта сүт өнімдерінің оннан аса түрін шығару тұрақты жолға қойылыпты. Қазіргі уақытта айына шығарылатын 200 тонна өнімнің 20 пайызын атыраулық кəсіпкерлер көтерме бағамен сатып алады. Зауыт директорының орынбасары Татьяна Букаринаның айтуынша, алдағы уақытта ресейлік кəсіпорын Атырауда сауда нүктелерін ашуды жоспарлап отыр. Бұл, əрине, біріншіден, өнімді тұтынушыға делдалсыз сатуға, екіншіден, бағаның арзандауына жол ашады. Қазақстан-Ресей кəсіпкерлері өрісін бір-бірімен тауар алмасу арқылы кеңейтіп жатыр. Ал бұл еларалық интеграциялық байланысты ғана емес, сонымен бірге, инвестиция алмасуды өрістетуге ықпал етіп отыр. Ресей капиталы біздің елдің, ал Қазақстан капиталы көршілес елдің экономикасын өркендетуге бағытталуда.

Астрахан облысының халық аралық жəне сыртқы экономикалық байланыстар министрі Денис Афанасьевтің мəлім етуінше, Астрахан облысының экономикасына 20-ға жуық қазақстандық компания инвестиция құйыпты. Қазір шекараның арғы бетіндегі көрші облыс экономикасының əр саласында өз жұмысын дөңгелеткен қазақстандық кəсіпорындардың ішінде ірілері де бар. «Түрлі кедендік кедергілердің жойылуы, іс жүзінде екі ел экономикасының, бизнестің дамуы на мол мүкіндік ашты. Енді Еуразиялық экономикалық одақ бұл мүмкіндікті одан əрі жандандыра түседі. Біз бұрын көршілес елдер болсақ, енді тек экономикалық байланысты жаңа қырынан өрістететін сенімді серіктеске, əлеуетті əріптеске айналамыз. Бұл, əсіресе, шағын жəне орта кəсіпкерлік саласының қарқынмен дамуына тың серпін беріп, көкжиегін кеңейте түседі», дейді Астрахан облысының халықаралық жəне сыртқы экономикалық байланыстар министрі Денис Афанасьев. Атырау облысы.


5

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

ХАЛЫЌТАР ЫРЫСЫ Дамудыѕ жаѕа динамикасы Жаһанданған заманда интеграцияға ұмтылыстың болуы заңдылық. Шағын мемлекеттерді былай қойғанда, алпауыт елдердің өзі экономика мен саясатта өзіне серік іздейді. Одаққа бірігу, бір жағынан, экономикалық мүддеге байланысты болса, екінші жағынан, қорғанудың бір əдісі іспетті. Себебі, біз континенталды, мұхитқа шығар тура жолы жоқ мемлекетпiз. Дінмұхамед ƏБСАТТАРОВ, Қызылорда облысы кəсіпкерлер палатасының директоры.

«Досы көпті жау алмайды» деген нақыл сөз өз маңызын жойған емес. Тарихи деректерге сүйенсек, шекараны біржола ашып тастап, одақ құрған деректер кездеседі. ХІХ ғасырда-ақ Франция мен Монако, Швейцария мен Лихтенштейн арасындағы кедендік одақ жаңа тарихи кезеңдегі зайырлы принциптермен құрылған алғашқы құрылымдардың бірі болып табылады. Ал қазір АҚШ, Мексика, Канада үштігінің NAFTA одағын, Еуропалық одақты, Оң түстік-Шығысазиялық АСЕАН, Оңтүстік Американың бірқатар елдерін қамтитын Mercosur сияқты бірнеше əлемдік құры лымдарды атауға болады. Осы аталған құрылымдарға мүшемемлекеттердің қай-қайсысы да əлемдік бəсекеде өз мүддесін қорғау үшін ғана емес, бір-бірінің мүддесін бірлесіп қорғау үшін де біріккен. Кеден одағы да осы мақсатта құрылған. Сондықтан да бүгінгі жаһандану заманында біз кедендік одақтан кете алмаймыз. Кеден одағы түрлі бағыттағы

ынтымақтастыққа жол аша отырып, бірлескен өндіріс орындарын құру есебінен одақтас елдердің индустрияландыру сая сатына ықпал етуге мүмкіндік беріп, сыртқы тауарлар экспанциясынан қорғануға жол ашады. Сонымен қатар, елдердегі тауар құны теңестірілген соң, бəсекелестік басталатыны тағы бар. Ал бəсеке бар жерде, сапаның артатыны заңды құбылыс. Мұндай пікірді Ресей, Қазақстан жəне Беларусь елдерінің экономист-сарапшылары бірауыздан айтуда. Қазір осы бағыттағы зерттеулер нəтижесін шартты түрде екі топқа бөліп қарастыруға болады. Алғашқысы – Ресей, Беларусь жəне Қазақстан үшін БЭК жəне Кеден одағына бірігудің зардаптарын бағалауға арналса, екіншісі – Украина интеграциялық бірлестікке қосылған уақыттағы оң көрсеткіштер мен зардаптарды ашып көрсетеді. Зерттеу авторлары ТМД кеңістігіндегі ықпалдастыққа қатысты болуы мүмкін алты нұсқаны іріктеп алған. Күні бүгінге дейін Кеден одағының геосаяси маңызына назар аударылмады. Мысалы, бұл күнде Қытайдың экономикалық үстемдігінен қорықпайтын ел жоқ. Көршіні былай қойғанда, алыста

жатқан қуатты Еуропа мен АҚШта бұл мəселені назардан тыс қалдырмайды. Ресеймен одақтас болу осы Қытайдың Қазақстанға қатысты үстемдігін тежеп, тепетеңдік сақтауға мүмкіндік береді. Бұл ретте Қазақстан өзінің Еуропа мен Қытай арасындағы көпір іспетті екендігін көрсетеді. Ол Ресей аумағы арқылы еркін жүруге арналған дəліз сияқты. Бұл алғышартты орындауда Қазақстанның да сүбелі үлесі бар. «КСРО-ны қайта құру жолындағы одақ» деген де пікір айтылады. Бұл – түбірімен қате айтылған сөз. Себебі, интеграция ешуақытта күшпен жасалған емес, ал КСРО кезінде ешқашан интеграциялық ансамбль болмаған. КСРО күштің, зорлық-зомбылықтың іс-əрекетімен құрылған. Ал күшпен пайда болған нəрсе мəңгі болмайды. Еуразиялық одақ белгілі бір келісімнің, интеграцияның нəтижесінен туындап отыр. Əр мемлекет өз егемендігін

сақтап қалады. Ал КСРО-да ондай болған жоқ. Ол одақ мемлекеттерге тəуелсіздік бере алмады. Араларында келісім деген атымен болған жоқ. Бəрі де Мəскеуден басқарылды. Яғни, олар интеграциялық байланыста болмады. Сонымен қатар, Кеден одағында, Біртұтас экономикалық кеңістікте Қазақстан Республикасы мүшелес елдермен салыстырғанда бизнес жүргізу тұрғысы нан бірнеше басымдылықтарға ие болуда. Мысалға алатын болсақ, Ресейде қосымша құн салығы 18% құраса, Белоруссияда – 20%, ал біздің елде 12% құрап отыр. Бизнес үшін 6-8% едəуір артықшылық болып табылады. Сондай-ақ, Қазақстанда жеке табыс салығы 10% болса, Ресейде – 13%. Ал, əлеуметтік салық бізде – 11%, Ресейде – 26%. Жоғарыда аталған факторлар біздің еліміз үшін интеграцияның барынша пайдалы болатындығының айғағы іспетті. Оған қоса, біздің жергілікті кəсіпкерлер үшін Кеден одағы елдерінің мемлекеттік сатып алу нарығы ашылады. Атап айтқанда, Ресей мен Беларусь елдерінде мемлекеттік сатып алулар көлемі 200 миллиард долларды құраса, Қазақстанда бар болғаны 7 миллиард доллар болып отыр. Тұтастай алғанда, Кеден одағы, алдағы уақытта Еуразиялық экономикалық одаққа кіру арқылы əлемнің дамыған отыз елінің қатарында Қазақстанның орналасуына едəуір əсерін бермек. Қызылорда облысы.

Єылым мен білім саласындаєы ыќпалдастыќ Еуразиялық экономикалық одақ құру шеңберінде жүріп жатқан интеграциялық үдерістер білім мен мəдениетті де қамтиды. Ғылым мен білім беру саласы интеграциялық қарым-қатынас болмаса, оқшауланып, томаға-тұйық қалыппен дами алмайды. Тарихта да оқшауланып оза шапқан ешкім жоқ. Қуат БАЙМЫРЗАЕВ,

Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры, профессор.

Ал Ресей мен Қазақстанның бұл саладағы қарым-қатынасының тамыры тереңде жатыр. Білім саласындағы ықпалдастық басы бұрынғы ғасырларда жатса, ол Кеңес Одағы кезінде де үзілген емес. Шекарада жатқан облыстардағы аймақтық жоғары оқу орындары Ресей федерациясындағы білім ордаларымен тығыз байланыста жұмыс істейді. Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтын соның бел ортасынан көруге болады. Ф.Достаевский атындағы Омбы мемлекеттік университеті мен Қостанай мемлекеттік педагогика институтының ғалымдары Ресей империясының отар аймақтары болған қазіргі Қазақстан мен Сібірдің оңтүстік аудандарын қамтыған Дала өлкесінің тарихын зерттеуде көп жылдардан бері тізе қосып жұмыс істеп келеді.

2009 жылы біздің институт базасында осы жөнінде ірі ғылымитеориялық конференция өтті. Өз еліміздің революцияға дейінгі, Кеңес Одағы жылдарындағы тарихын шекаралас Ресей білім орындарының ғалымдарымен байланыс орнатпай дара шауып зерттей алмаймыз. Біздің елге қатысты тарихи құнды құжаттар əлі де Орынбордың, Омбының, Мəскеу мен Санкт-Петербургтың архивтерінде жатыр. Мемлекеттер арасында шекара сызығы болғанымен экологиялық проблемалар жөнінен көп мəселелердің ортақ екенін көріп отырмыз. Табиғаттағы өзгерістер, өзен-көлдер суының ластануы, топырақтың тозуы, ормандардың қусырылуы – осының барлығы да екі ел ғалымдарын да ойлантады. Табиғи ортаның биологиялық алуандығын зерттеу мен оны сақтау, Қазақстан далалары мен Оңтүстік Сібір ормандарының экологиялық проблемалары халықаралық ынтымақтастықты қажет етеді. Табиғи

апаттар шекараны мойындамайды. Адамзаттық өзекті мəселелердің бас көтеруі ғалымдарды да, мемлекеттерді де ынтымақтасуға, ықпалдастыққа итермелейді. Мұн дай интеграциялық қатынастар болмаса, уақыттан ұтыларымыз анық. Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты Орынбордағы Ресей Ғылым академиясының Дала институтымен, Ресей Ғылым академиясы Орал бөлімшесінің өсімдік жəне жануарлар экологиясы институтымен, Екатеринбургтегі Ботаникалық бақ ұжымымен тығыз байланыс орнатқан. Мұның тамаша нəтижесін де көріп отыр. «Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аймақтарындағы мүмкіндікті

гербарий» жобасы жүзеге асырылды. Мұндай жұмыстардың барлығында біздің институт ғалымдары белсенділік танытып келеді. Қазіргі уақытта өмірдің қай саласы болса да, озық тəжірибе, заманауи жаңалықтарды енгізбей дамудың көшіне ілесе алмаймыз. Бұл білім саласына да аса қажет үдеріс. Ал елдер арасындағы интеграциялық қатынастар ғана осы үдерістер үдесінен шығуға мүмкіндік береді. Бұл орайда, ғасырлар бойы іргеміз ажырамаған Ресейдің тарихы терең, озық оқу орындарымен байланыс орната береміз. Герцен атындағы Ресей мемлекеттік, Челябі, Омбы педагогикалық университеттерімен, тағы басқа да жоғары оқу орындарымен əріптестік байланысымыз бар. Соңғы жылдары ресейлік əріптестермен жұмыс істеуде бірқатар күрделі мəселелер де туындағанын жасырудың қажеті жоқ. Ресей жоғары оқу орындарының еуропалық білім кеңістігімен толық ықпалдаспай отырғанының, болондық үдеріс ұстанымдарын жүзеге асыруда жайбасарлық танытуының көрші екі ел білім ордаларының əріптестігіне кері əсері де жоқ емес. Озық тəжірибелерді үйрену үшін қазақстандық жоғары оқу орындарына халықаралық білім стандарттарымен жұмыс істейтін еуропалық, америкалық жəне азиялық айтулы білім ордаларымен байланыс орнатудың нəтижесі берік екенін түсінеміз. Дегенмен, білім саласындағы ҚазақстанРесей байланыстарының маңызын жоққа шығаруға болмайды. Əсіресе, ғылым саласындағы байланысымыз жақсы сақталып, жалғасып келеді. Əлемде қалыптасып отырған бүгінгі жағдайлар Ресейдің ғылыми жəне білім кеңістігін оқшаулауға тиіс емес. Өйткені, білім саласы ха лықаралық ынтымақ пен ықпалдасу болғанда ғана шынайы дамиды. Ал Қазақстан мен Ресейдің бұл орайда байланысына селкеу түскен емес. Еуразиялық экономикалық одақ білім мен ғылым саласындағы байланыстарды жетілдіре түсері сөзсіз. Барыс-келіс, əріптестіктің экономикалық жағы жеңілдеріне кəміл сенеміз. ҚОСТАНАЙ.

Дерт дауасы – дəл диагностика

Ќазаќстанныѕ ГЕМ лабораториясы мен Ресейдіѕ ИНВИТРОСЫ бірікті Жуырда ғана еліміздегі жақсы жабдықталған ГЕМ медициналық зертханасы мен Ресейдегі зертханалық қызметтердің ең ірі операторы ИНВИТРО компаниясы бірлесе отырып, Алматы қаласында жаңа жоғары технологиялық клиникалық-диагностикалық зертхананың тұсауын кесті. Екі мемлекеттің алдыңғы қатарлы лабораторияларының əріптестікке баруы қарапайым халыққа не береді деген сауалға жауап іздеп, осы шара аясында өткен ірі ғылыми-тəжірибелік медициналық конференцияға қатысқан едік. Салтанатты ықпалдасу рəсімін ГЕМ медициналық зертханасының бас директоры Райхан Мамырова мен ИНВИТРО тəуелсіз зертханасының бас директоры Сергей Амбросов ашты. Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Кейбір жандар дертінің дұрыс диагнозын тауып, денсаулығындағы кінəратты анықтау үшін ел асып, ақша шашып, шетелдерге баруға мəжбүр болып жүргенін білеміз. Алайда, шалғайға барып емделуді кез келгеннің қаражат жағдайы мен денсаулығы көтере ме?! Сондықтан, ең дамыған диагнос тикалық зертханалардың өзімізде болуы – халқымыздың денсаулығы мен əл-əуқатын жақ сартуға мүмкіндік бермек. Ал қазірге Қазақстандағы осындай зертханалардың бірі – ГЕМ медициналық зертханасы. Шара барысында ИНВИТРО тəуелсіз зертханасының бас директоры Сергей Амбросов өз компаниясының қалай құлаш жайып жатқанын жəне бұл интеграцияның тиімділігі туралы жан-жақты баяндады. Ал Алматыдағы ГЕМ медициналық зертханасының бас директоры Райхан Мамырова: – Жұмысы бір ізге түскен заманауи медициналық зертханалар емдеушіге дəл диагноз қойып, емдеудің сəйкес курсын белгілеуге жол ашатын негізгі фактор болып табылады жəне мұның маңызы өте зор. Медициналық талдаусыз нақты аурулардың белгілерін анықтау қиын. Дəрігердің қолында немесе алдында 3 ақпарат қана болады: науқастың шағымы, ауруының түрі жəне зертханалық талдаулар. Осы ақпараттардың ішінде зертханалық талдаулар емдеу барысында 95 пайызға дейін маңызды. Біздің зертханамыз 14 жылдан бері табысты еңбек ету барысында Қазақстанның 25 қаласындағы 43 филиалды біріктіріп республиканың алыс жерлеріндегі халықты сапалы əрі қолжетімді медициналық қызметтермен қамтамасыз етуге жүйелі көңіл бөліп келеді. Сонымен қатар, Қазақстаның медициналық ғылымын дамытуға белсенді түрде атсалысып, түрлі бағыттар бойынша зерттеулерге қолдау мен бастамашылық жасаймыз, – дейді.

Елдегі жетекші зертхананың мақсаты – науқастарға медицинаның соңғы заманауи технологияларын пайдалана отырып сапалы медициналық көмек көрсету, зерттеудің толық та түбегейлігі болуын ұйымдастыру. Сол сияқты əрбір пациенттің жеке ерекшеліктеріне сай іс-əрекет жасайтын артықшылығын атап өтуге болады. Мəселен, қазір ГЕМ лабораториясында 800-ден астам дертке талдаулар (анализ) жасалынады. Бұл аппараттар – бір сағатта 2 000 анализ бере алатын, дəлдігі 95 пайыз америкалық, жапондық, даниялық, германиялық, итальяндық аппараттар. Мұндағы лаборанттар мен дəрігерлер – республикаға танымал мамандар. Бұған қоса ГЕМ медициналық зертхана сы мен ресейлік №1-ші ИНВИТРО зертханалық операторының жо ғары технологияларға сай клиникалық-диагностика лық зерт хана болып бірігуі Ресей тарабы үшін дамудың жаңа кезеңі екендігін атап өту керек. Біздер үшін мұндай бі рі гу мүмкіндіктердің, техн о ло гия лардың бірігуі болып табылады. Қазіргі таңда зертхана бірлесіп жұмыс істеуде. Осыған орай кейбір күрделі анализдерді Мəскеуде жасатуға мүмкіндік бар. Осы бірлесудің нəтижесінде ИНВИТРОНЫҢ интернеттегі арнайы сайты арқылы əлемдік дəрежедегі дəрігерлерден емдеу шаралары жөнінде кеңес алуға болады. Ал ГЕМ лабораториясының артықшылығы – зертхана жұмысын тексеру үшін сырттан бақылау бағдарламаларына қатысамыз. Ол шет мемлекеттердегі тəуелсіз зертханаларда жүргізіледі. Күре тамырдан алынған қан арнайы түтікте 15 күнге дейін сақталынады. Анализ нəтижесі 1 күннен 3 күнге дейінгі аралықта дайын болады жəне компьютерге түсіріліп, талаптанушыға беріледі. Зерттеу нəтижелерін (қорытын дысын) электрондық поштамен, факспен алуға болады. Ақпараттық технологиялардың

тілін білетін адамға уақыт тапшы заманда бұл да өте маңызды емес пе?! Ал енді соңғы статистикаға жүгінсек, қатерлі ісік қазіргі таңда Қазақстанда да екі есеге көбейген. Осы қатерлі ісіктің алдын алу үшін біздің елдегі зертханада гистология бөлімі қызмет көрсетеді. Қатерлі ісікті бастапқы сатысында диагностикалауға мүмкіндік бар. – Халықтың əлеуметтік тұрмысы бұрынғыға қарағанда түзелді. Шетелде емделіп келіп, бізге анализ тапсыратындар бар. Диагнозын нақтылау үшін біздің көмегімізге жүгінеді. Шетелде де осы біздікіндей аппаратпен жұмыс істейді. Бірақ бағасы біздікінен 3-4 есе қымбат. Жол шығыны, барып-келуі тағы бар. Бүгінде Қазақстанда да дұрыс диагноз қойып, емделуге болады. Сонымен, жаңа зертхана заңды тұлғалармен қатар, жеке тұлғаларға 800-ден астам түрлі көрсеткіштерді диагностикалау бойынша өз қызметтерін ұсынады. Барлық анализдер Бүкілəлемдік Денсаулық сақтау Ұйымы кеңес беретін соңғы буынды тест-жүйелерде жүзеге асырылады – бұл нəтижелердің жоғарғы дəлдігінің кепілі, оған қоса барлық үдерістердің автоматтандырылуы қателесу ықтималдығын жоққа шығарады, – дейді лаборатория басшысы Райхан Əбсадыққызы. Айтса айтқандай, денсаулық сақтаудың ілгері дамуы бүгінгі таңда клиникалық зертханалық медицинаның үнемі жетілдіруінсіз мүмкін емес, жаңа зертхананың арқасында Қазақстан аумағында инновациялық медициналық технологиялар ендіріліп, зертханалық қызмет түрлері көбеюде. Ендігі жерде елімізде бедеулік, нəресте мен ананың өлімжітімі, көптеген жұқпалы жəне жүйелі аурулар, гепатит, диабет секілді қатерлі аурулар заманауи зертханада ең сезімтал тестжүйелермен анықталып, шипасын таба бастағаны дертке де, көңілге де дем береді. АЛМАТЫ.


6

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

ЕЛДЕР ЫНТЫМАЄЫ – ХАЛЫЌТАР ЫРЫСЫ Мəдени байланыстар ныєая тїсті

Жақында Ереван қаласында Қазақстан Республикасының Армения Республикасындағы елшілігінің бастамасы бойынша Жаһандану жəне өңірлік ынтымақтастық талдау орталығының жəрдемімен «Қазақстан мен Арменияның еуразиялық интеграция мəселесіндегі өзара іс-қимылы» атты конференция болып өтті.

Саяси егемендік мызєымайды Аталған іс-шараға Еревандағы академиялық, сарапшылық жəне іскерлік топтардың өкілдері, сондайақ, Армениядағы елшіліктердің дипломаттары қатысты. Қазақстан Республикасының Армения Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Айымдос Бозжігітов өзінің кіріспе сөзінде Қазақстанның жетістіктері туралы жəне Кеден одағы (КО) шеңберінде интеграциялық үдерістерді дамытудың келешегі туралы қатысушыларға ақпарат берді. Оның сөздері бойын ша, Президент Н.Назарбаев айтқандай: «Қазақстан абстрактілі геосаяси идеялар мен ұрандарды емес, экономикалық мүдделерді – интеграциялық үдерістердің басты қозғаушы күші санау» қағидатын басшылыққа алады. Сондықтан интеграцияны, ең алдымен, экономикалық прагматизм негізінде құру қажет. Қазақстан мен Арменияның КО шеңберіндегі ынтымақтастығының кең ауқымды келешегі бар, атап айтқанда, ақпараттық технология мен машина жасау салаларында. Өз кезегінде Жаһандану жəне өңірлік ынтымақтастық талдау орталығының басшысы Степан Григорян Еуразиялық экономикалық одақты құру кезінде Қазақстан үшін саяси егемендіктің мызғымайтындығын атап көрсетті, мұның өзі КО мен БЭК-ке кіру кезінде Армения үшін де өзекті

жəне маңызды болып табылады. «Интеграция жəне даму» талдамалық қоғамдық ұйымының төрағасы Арам Сафарян өз ұйымының қызметі туралы ха бар лады. Ол басқаратын ұйымның Ереван мемлекеттік университетімен (ЕМУ) бірге, армян-қазақ экономикалық аспектілерін зерттеуі төмендегіні көрсеткен. Еуроодақпен жəне Кеден одағы елдерімен жақсы қарым-қаты на сы бар Армения ЕО мен КО мүд делерін біріктіретін орын болуға қабілетті бірден-бір географиялық жəне саяси алаң болып табылады. ЕМУ проректорының орынбасары, баяндамашы Александр Маркаров Біртұтас экономикалық кеңістікті (БЭК) құру кезінде барлық қатысушы елдердің тең құқылығы ескерілетінін кон ферен цияға қатысушыларға хабарлады. Арменияның барлық интеграциялық үдерістерді өтуі қажет, өйткені, «Жол картасы» шеңберінде құжаттарға қол қою дың шапшаңдығының теріс салдары болуы мүмкін. Оның үстіне қазір еуразиялық интеграцияның қаншалықты табыс əкелетіні белгісіз. Сондай-ақ, оның пікірі бойынша, еуразиялық интеграцияның тартымдылығы туралы оң сипатты ақпаратты жеткізу мақсатында беделді халықаралық алаңдарда КО мен БЭК мүдделерін тұрақты түрде жеткізу қажет. «Егемен-ақпарат».

Экономикадаєы əйелдер рґлі (Соңы. Басы 1-бетте). Елбасының бастамасымен əйелдер жəне олардың қоғамдағы орнын жақсарту жөніндегі əйелдер қозғалысын қолдауы нəтижесінде жұмыспен қамтылу, əйелдердің кəсіпкерлігі мен саяси көшбасшылығын дамыту мəселелері елдің бағдарламалық құжаттарында да көрініс тапты. Қазір Қазақстанда барлық салалардағы əйелдердің белсенділігі жоғары. «G-Global – жаңа экономикадағы əйелдер рөлі» халықаралық əйелдер форумының мақсаты – əйелдер əлеуетін дамыту, инвестиция мен инновацияларды тарту, сонымен қатар Астанада болатын ЭКСПО-2017 көрмесіне əлемн ің əй ел-кəсіп керлерін қатыстыру үшін жүйелі түрде дайындық жұмыстарын жүргізу. Форум бағдарламасы екі секциядан құралған – «Əйелдердің саяси жəне экономикалық мүмкіндіктері» жəне «Орталық Азия жəне Ауғанстан əйелдерінің рөлі». Форумда ашық пікірсайысқа көрнекті сарапшылар мен

қонақтар қатысады. Форум жұмысына Ауғанстанның əйел істері жөніндегі министрі – Хасан Бану Газанфар, Қырғыз Республикасы Парламенті депутаты – Алтыбаева Айнуру, Өзбекстан Республикасы Заң шығарушы пала тасы Мəжіліс депутаты – Ниязова Жамила, Түрікменстан Республикасы Мəжіліс депутаты – Казакова Джерен, Қазақ стан Республикасының Украинадағы құр метті консулы – Маслюк Галина жəне басқалар қатысады. Форум аясында Ассоциация əлемдік сарапшылар мен əйелдер қозғалысы көшбасшыларының шеберлік-сыныптары мен танымал бизнес-жаттықтырушылардың тренингтерін ұйымдастырады. Форум соңында шетелдік əріптестер жəне кəсіпкерлер ынтымақтастық туралы келісімдерге, меморандумдарға қол қояды. Бұл ЭКСПО-2017 көрмесіне жəне біздің елдегі бизнестің дамуына əлемдік кəсіпкерлер секторының қызығушылығын арттыра түседі.

Облыстық мəдениет, мұрағат жəне құжаттама басқармасының басшысы Нəзира Табылдинованың айтуынша, Ресейдің көршілес өңірлері, оның ішінде, əсіресе, шекаралас Орынбор облысымен өзара мəдени байланыс пен ынтымақтастық негізінен үш бағытта өрбіп келеді. Атап айтқанда, өңірлердегі əуесқой жəне этномəдени бірлестіктер жанындағы танымал шығармашылық ұжымдар арасындағы, кəсіби өнер мен театралды-концерттік қызметтегі жəне мұражайлар ісін жүргізу мен мəдени-тарихи мұраларды сақтау, дамыту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Халықтық, Үлгілі атағы бар ұжымдар арасындағы көршілес Ресей Федерациясы өңірлерімен шығармашылық байланыс жыл өткен сайын нығая түскен. Тек 2013 жылы ғана Ақтөбе облысы ЭМБ жанындағы ұжымдар, оның ішінде облыстық Достық үйінің «Достық сазы» ансамблі мен жекелеген өнерпаздар халықаралық «Достықта шекара жоқ» фестивальдарына қатысқан. Атап айтқанда, шекаралас өңірлердің РФ-ның Омбы қаласында өткен «Да будет дружба искренней и честней», Атырауда Астрахан облысымен «Дос жүрегін шекара бөле алмайды» 5-халықаралық фестивальдарында табысты өнер көрсетті. Ақтөбеде ұйымдастырылған ірі мəдени шаралар – ЭМБ-лер мен олардың халықтық ұжым дары атаулы мерекелеріне жəне қатарынан үш жыл өткізіліп келе жатқан ҚР Тұңғыш Президенті күніне арналған «Мəдениет үндестігі – Созвучие культур» республикалық фестиваліне еліміз өңір лерімен қатар Орынбор, Орск қа лаларының өнерпаздары мен шығармашылық ұжымдары қонақ ретінде қатысуда. Сонымен бірге, Орынбор облысымен мəдени ынтымақтастықты əрі қарай дамыту мақсатында 2013 жылғы қыркүйекте Ақтөбе облысының мəдениет басқармасы мен Орынбор үкіметінің мəдениет жəне сыртқы экономикалық байланыстар

министрлігі арасында 2014-2019 жылдарға арналған келісім жасалған. Облыс аудандарының, əсіресе, Мəртөк, Қобда, Қарғалы жəне Əйтеке би аудандары шығармашылық көркемөнерпаздар ұжымдарының Орынбордың өздерімен көршілес аудандарымен мəдени байланысы тұрақты дамуда. Ал Ақтөбе қаласы ның « Р ю кз ак» бар д клу бы халықтық ұжымы РФ-ның жəне басқа да көршілес өңірлерде 2011-2013 жылдары өткізілген «Кувандык», «Илмены» авторлық, Переволоцк «Наполним музыкой сердце» атты басқа да төрт облысаралық, қалалық, шекаралас өңірлераралық фестивальдарда айрықша өнерімен көзге түсті. Көршілес өңірлердің ансамбльдері мен жекелеген өнерпаздары Ақтөбеде ұйымдастырылатын бард əндері фестиваліне ұдайы қатысып жүр. Бұдан басқа «Əлия гүлі» достарын шақырады» ІV жəне V халықаралық балалар-жасөспірімдер шығармашылығы халықаралық фестивальдарында РФның көршілес өңірлерінен, оның ішінде Орынбор облысынан бірнеше шығармашылық ұжымдар өнер көрсетті. Соңғы жылдары кəсіби өнердегі театралды-концерттік қызмет саласындағы өзара байланыс та нығаю үстінде екен. Мəселен, облыстық филармония ұйымдастырып, жыл сайын немесе екі жыл сайын дəстүрлі өткізілетін халықаралық «Жұбанов көктемінде» «Классика», «Ақтөбе JAZZ» джаз музыкасы фестивалінде ерекше өнер

Егін егу науќаны

еліміздіѕ астыќ ґсіретін басты ґѕірлерінде басталды 2014 жылғы егін егу науқаны республиканың оңтүстік өңірлерінен солтүстік аймақтарға жетті. Осы жылдың көктемгі-егіс жұмыстарын қолдауға «ҚазАгро» ұлттық холдингі барлық қаржыландыру көздерінен жалпы 61,2 млрд. теңге бағыттауды көздеп отыр, оның 40 млрд. теңгесі – бюджеттік несие. Сарапшылардың бағалауы бойынша холдингтен егін науқанына бөлінген қаражат 6,2 млн.га жерде агротехникалық шараларды өткізуге мүмкіндік береді. Бүгінгі күні «ҚазАгро» компаниясына ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінен

3 мыңнан астам өтінім келіп түсті, өтінімдердің жиынтық сомасы 28,9 млрд. теңгені құрайды. Бұл көрсеткіштің 2,5 мың өтінімі бүгінде мақұлданды. 14,5 млрд. теңгені құрайтын 1,6 мыңнан астам өтінім қаржыландырылды. Көктемгі-егіс жұмыстарын несиелендіруге келіп түскен ең көп өтінімдер келесі аймақтарды қамтиды – Қостанай облысы (962 өтінім), Ақмола облысы (694), Оңтүстік Қазақстан облысы (616), Солтүстік Қазақстан облысы (357) жəне Павлодар облысы (144).

«Егемен-ақпарат».

Ұрпақтар сабақтастығы мен əлеуметтік тұрақтылықты қоғамдық ынталандыру ретінде еңбек əулеттері институтын жария ету мен қолдауды мақсат еткен игі шараға еліміздің бірқатар өңірлерінен саладағы еңбек өтілдері ғасырларды құрай тын атадан балаға мирас болып кеткен əулет мүшелері қатысты. Олардың қатарында теміржол саласында ұзақ жылдық өтілі бар семейлік Мұсабаевтар əулеті де бар. Əке мен бала, сондай-ақ, немерелері мен шөберелерін қосқанда жалпы саны 23 адам бүгіндері осы теміржол саласында қызмет

етуде. Ал, петропавлдық пошташы Дюселековтер əулетінің үш буынындағы 6 адам да осы салаға еңбек сіңіруде. «Бүгінгі шара «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламалық мақалаларда қойылған міндеттерді іске асыруға бағытталған. Осылай еңбек əулеттерін қолдау мен келер ұрпақтың еңбекке ұмтылысы мен құрметін жоғарылату болып табылады», дейді шараны ұйымдастырушылар. Мереке аясында еңбек əулеттері өкілдеріне наградалар мен естелік сыйлықтар табыс етілді. Сондай-ақ, «Арай» саябағында еңбек əулеттері аллеясына ағаштар отырғызылды.

Ақтөбе облысы.

Бұл мақсаттарға холдинг бюджеттік несиеден 20 млрд.теңге бөлді. Бүгінгі күні егін науқанына банктер 16,2 млрд.теңгеден астам сомаға қаржыландыру жұмыстарын жүргізді. Несиелендіру стандартты банктік рəсімдер бойынша жүзеге асырылады. Қаржылық ресурстардан бөлек «ҚазАгро» ауылдықтардың машина-трактор паркін жаңалау сұрақтарын шешуде. Аграршыларға қажетті ауылшаруашылық техникасына қол жеткізуді «ҚазАгроҚаржы» АҚ лизинг пен несиелендіру құралдары бойынша жүзеге асыруда. Бүгінде компанияда 11,6 млрд.теңгені құрайтын 1 334 бірлік техникаға келіп түскен өтінімдер жұмыс үстінде. Қаржылық лизинг мəмілелері 7,1 млрд.теңге сомасына 745 бірлік техниканы иемденуге жасалды. Мақпал ƏУЕСБАЕВА.

Жаѕалыќтар жалєасын табуда

Астанада «Самұрық Қазына» АҚ компаниялар тобының ұйымдастырушысы еңбек əулеттері күнін мерекелеу шарасы өтті. Аталған басқосуға «Самұрық Қазына» ҰƏҚ» АҚ басқарма төрағасы Өмірзақ Шөкеев қатысып, еңбек əулеттерін мерекелерімен құттықтады. «Егемен Қазақстан».

Егін науқанын қаржыландыруды «ҚазАгро» ұлттық холдингінің құрамындағы үш даму институты жүргізеді, олар – «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ, «Азық-тү лік келісімшарт корпорациясы» АҚ жəне «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ. Бұдан бөлек АӨК субъектілерінің несие көздеріне қолжетімділігін арттыру үшін «ҚазАгро» ұлттық холдингі республиканың аграрлық саласындағы шаруашылықтарды қаржыландыруға бірқатар екінші деңгейлі банктерді қаржыландырды.

8 театр, оның ішінде Ресей қалалары қуыршақ театрлары қатысып өнер көрсетті. Сонымен бірге, өткен жылы РФның Қазан қаласында өткен түркітілдес халықтардың ХІ халықаралық «Науруз» фестивалінде «Алақай» театр ұжымы дипломант атанды. Ресейдің көршілес өңірлерімен мəденитарихи мұраларды сақтау, зерттеу жəне дамытудағы, мұражайлар ісінде өзара байланысты нығайтудағы іс-шаралар да қалыпты жүргізілуде. Атап айтқанда, 2011 жылы 14-17 қыркүйек аралығында Ақтөбе қаласында «Арал-Каспий аймағы – Еуразия тарихы мен мəдениеті аясында» атты ІІ халықаралық ғылыми конференция ұйымдастырылды. Конференцияға шетелдерден 50-ден аса, оның 40-қа жуығы Ресейдің Мəскеу, Астрахан, т.б. қалаларынан, Кавказ, Каспий бойы, Орынбор, Татарстан, Башқұртстан жəне басқа өңірлерінен белгілі ғалымдар, тарихшылар қатысты. Оның аясында секциялық жұмыстар мен Əбілқайыр хан тарихи тұлғасын анықтау мақсатында симпозиум ұйымдастырылды. Ақтөбе облысының тарихи-өлкетану мұражайы мен Орынбор облыстық мұражайының шығармашылық байланысы нəтижесінде 20 жылдай уақыттан бері жыл сайын наурыз-сəуір айларында «Орынбордың түбіт шəлісі» дəстүрлі көрмесі Ақтөбеде өткізілуде. Оның мақсаты өңірімізге қолөнерді дамытуға шеберлер тарту болып табылады. Сонымен бірге, Ақтөбе облыстық өнер мұражайы тарапынан көршілес өңірлермен, оның ішінде Орынбормен де шығармашылық байланыс күшейіп, Орынбор жəне Ақтөбе суретшілері көрмелері кезектесіп өткізілуде. Бұл жұмыстар биыл Орынборда өтетін «Еуропа-Азия» Шекаралық ынтымақтастық» форумы аясындағы фестивальда жалғаспақ.

 Өңір өмірі

Еѕбек əулеттеріне ќўрмет Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК,

көрсетіп, ақтөбелік көрермендердің ыстық ілтипатына бөленген орынборлық жəне Ресейдің басқа да өңірлік, қалалық кəсіби ұжымдары қатары жыл сайын арта түсуде. Ақтөбе мен Орынбор қалалары арасындағы шекаралық мəдени ынтымақтастықты нығайтудағы облыстық филармониялардың тəжірибе алмасу бағдарламалары өз алдына бір төбе. Филар монияның А.Жұбанов атындағы оркестрі РФ-ның Уфа қаласында 2012 жылы өткен 1-халықаралық ұлт-аспап тар оркестрі байқау-фестивалінде 1- дəрежелі дипломант атанса, 2013 жылы Ресейде өткізілген «Еуропа-Азия» ІV-фестивалінде «Арайлы Ақтөбе» фольк лорлық ансамблі бас жүлдеге ие болды. Облыс пен РФ-ның көршілес өңірлері театрлары арасындағы өзара байланыс та жақсаруда. Ақтөбе драма театрында мəскеулік А.Сарбасовтың режиссерлігімен «Детектор лжи» спектаклі сахнаға шығарылды. «Алақай» қуыршақ театрында ресейлік режиссерлар Р.Рахимовтың жəне С.Балыковтың қоюымен «Журавль в небе», «Қайдасың, анашым», «Тізгінді босат та құстай ұш» балалар қойылымдары сахнаға шықты. Облыс театрлары мен филармония ұжымдары жəне жекелеген өнерпаздар, облыстық Достық үйі ЭМБ-і шығармашылық ұжымдары 2012 жылы шілдеде Ақтөбеде өткен республикалық «Сабантой» татар-башқұрт мерекесін əсерлі өнерімен биікке көтерсе, Сабантойға ресми делегациялардан тыс Татарстанның аудандарынан өкілдер келуі оны халықаралық деңгейге көтерді. Облыстық «Алақай» қуыршақ театры репертуары сондай-ақ 2013 жылы РФдан шақырылған Г.Гипиковтың қоюымен «Бір-ақ уыс» атты жаңа қойылыммен толықтырылып, дəстүрлі екі жыл сайын өткізілетін «Ассалаумағалейкүм – ІІІ» халықаралық қуыршақ театрлары фестиваліне 2013 жылы барлығы

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Шағын қала санатында біраз игілікті істердің ордасына айналған Жаңаөзенде тұрғындар мен мұнайшылар, əлеуметтік сала қызметкерлері үшін жақсы істер аз емес. Жыл басынан бері қала іргесіндегі Қызылсай ауылы мен мұнай кəсіпшілігі аумағынан заманауи екі автобекет пайдалануға берілсе, Жаңаөзен қаласының өзінен 500 орындық «Медикер» денсаулық кешені тапсырылды. Маңғыстау облысының əкімі А.Айдарбаевтың Жаңаөзен

қала сына іссапары барысында тағы жаңа нысандардың тұсауы кесілді. Оның бірі – заманауи үлгіде салынып, талапқа сай жабдықталған өрт сөндіру депосы. Жыл жарымға жуық уақыт құрылыс аймағына айналған төрт қабатты нысан алты кіреберістен тұрады. Онда байланыс бөлмесі, өртке қарсы құрал-жабдықтар сақталатын қойма, 20 орындық жатақхана, қызметкерлер мен олардың отбасына арналған 1,2,3 бөлмелі пəтерлер, оқу-жаттығу орны, қызметтік бөлмелер мен шаруашылық бөлмесі, өзге де жұмыс жүргізуге қажетті

тұрақ жайлар бар. Өрт сөндіру үшін халықаралық талаптарға сай техникалармен, жабдықтармен жарақтандырылған қуатты базасы бар депо ғимараты архитектуралық тұрғыдан да көз тартады. Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Төтенше жағ дайлар министрлігінің, Маңғыстау облыстық əкімдігі мен ТЖМ Маңғыстау облыс тық департа ментінің қол дауымен республикалық бюджет есебінен бой көтерген өрт сөндіру депосы Жаңаөзен қаласы үшін барынша қажетті орын. Өмір болған соң келеңсіздіктер болмай тұрмайды, ал 130 мыңнан астам тұрғыны бар, бірнеше əлеу меттік-қоғамдық нысандар мен өндірістік қалада техникалық жəне табиғи апаттарды былай қойғанда, тұрмыстық ағаттықтардың орын алуы бек мүмкін. Өткен жылдары тек Жаңаөзен қаласы бойынша 170ке тарта өрт оқиғасы тіркелген. Ал жақын маңдағы ауылдарды қосқанда, өрт сөндіру қызметінің ауыртпалығы мен ауқымы, жауапкершілігі еселене түсетіні анық. Бұл алдын ала сақтануды, апатты жағдайлардың алдын алуға дайын болуды жəне жұмылдыру күшінің берік болуын қажет етеді. Тағы бір жағымды жағы – депо іске қосылған соң 140 адамға жаңа жұмыс орны ашылатын болады, бұл «Жол картасы» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру барысындағы іс. Қазақстан Республикасы Тө тенше жағдайлар министрлігі Өрт ке қарсы қызмет комитетінің төрағасы С.Əубəкіров пен аймақ басшысы А.Айдарбаев

қатысқан салтанатты сəтте депоның ашылуы мен сала қызметкерлерінің тұрғын үй мəселесі де шешімін табатындығы баса айтылды, сондай-ақ, көңілдегідей көрікті нысан сыйлаған «Фирма «Жак-Жал» ЖШС басшысы Д.Құрбанбаевқа алғыс айтылды. 2016 жылға дейін елімізде 13 өрт сөндіру депосы салынбақ. Тұрғындардың санына қарай олардың көлемі де əртүрлі болмақ. Өрт сөндірушілер əрбір үй мен мекемеде қауіпсіздікті қамтамасыз етіп қадағалап тұра алмайды, бірақ өрт бола қалған жағдайда оны дереу еңсеріп, адамдар өмірін құтқарып, орасан материалдық шығынды болдырмау үшін жанталаса отпен алысады. Жаңаөзендегі жаңа депо ауласында он шақты өрт сөндіру көлігі «құйрық-жалын түйіп» сақадай-сай тұр. Дабыл қағылса, өмірге араша түсу үшін жүйтки жөнелмек. Жаңаөзен қаласына іссапардағы аялдаған келесі орын «Самал» шағын ауданынан салынып жатқан «Зиба» сауда ойынсауық кешенінің құрылыс алаңы болды. Жалпы құны 635 млн. теңге тұратын бұл жоба – қаладағы алғашқы сауда ойын-сауық кешені болуымен де ерекше. Жоба бастамашысы жеке кəсіпкер Г.Оразова құрылысқа негізінен өз қаражатымен кіріссе, қосымша Жаңаөзен қаласы кəсіпкерлігін дамытудың 2012-2014 жылдарға арналған бағдарламасы мен Жаңаөзен қаласын əлеуметтік-эконо мика лық дамытудың 20122020 жылдарға арналған кешенді жоспары» көмекке келіп, қолдау болған. Қазір құрылыс-монтаждау

жұмыс тары жүріп жат қан нысан биыл жаз мезгілінде жаңаөзендіктерді қуанышқа бөлейді деген меже бар. Жаңаөзендегі сапар одан əрі «Жаңаөзен қаласын əлеуметтікэкономикалық дамытудың 20122020 жылдарға арналған кешенді жоспары» аясында қолға алынған өндірістік алаңда жалғасты. Инженерлік-инфрақұрылым жұмыстары қызу қолға алынған алаңда полимер цехы, əжетхана қағазын дайындайтын цех жəне сусын өндіретін шағын зауыт болады деп күтілуде. Биыл тұсауын кесеміз деп үкілеп отырған жобалар алаңына екі жылда республикалық жəне жергілікті бюджеттен 469 628 мың теңге бөлінген. Мұнайлы қаладағы əңгімеге көп ілінетін тұс – құбырларды тазарту қондырғысы маңында болып келеді. Сапар аясынан бұл жер де тыс қалған жоқ. Ал осы сапарда ашылған Неке сарайының табалдырығын алғашқы болып аттаған қос шаңырақ иелері Түркия еліне жолдама мен «ӨзенМұнайГаз» АҚ сыйлаған үй кинотеатрын алып қуаныштарына қуаныш қосты. Алдағы уақытта Жаңаөзенде жүз орындық перзентхана, аймақта тұңғыш рет тұрмыстық қалдықтарды өңдейтін жəне зарарсыздандыратын комбинат, мектеп тəрізді жаңа нысандар пайдалануға берілетіндігін естідік. Ақшаңқан дала төсінде, аптап ыстық құшағында мұнарта қалқыған Жаңаөзеннің бүгінгі тынысы осындай. Маңғыстау облысы.


7

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

МЕЖЕЛЕР МЕН МІНДЕТТЕР Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен дəстүрлі брифингке Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев, ПремьерМинистрдің орынбасары – Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев жəне Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Рəпіл Жошыбаев қатысып, Үкімет атқарып жатқан бірқатар мəселелер төңірегінде айтып берді.

Рейтингтер кґрсеткіші жаќсы

Ілеспе заң жобасымен Қазақстан Республикасының Салық кодексіне тиісті толықтырулар енгізіледі. Үшіншіден, жария етуге осы шара басталғанға дейін алынған мүлік ( ақшаны қоса алғанда) жатады. Төртіншіден, жария ету субъектілері бірқатар баптар бойынша қылмыстық жəне əкімшілік жауаптылықтан босатылады», деді ол. Жария етуге рақымшылық жасау уақыты 2014 жылдың 1 қыркүйегінен 2015 жылдың 31 желтоқсанына дейін деп белгіленген. «Үкімет отырысында бірқатар

Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

«Ағымдағы жылдың 19-21 мамыры аралығында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасына мемлекеттік сапары жəне Шанхай қаласында Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңестің VI саммитіне қатысуы жоспарланған. Сапар барысында ҚХР төрағасы Си Цзиньпинмен келіссөздер жүргізіледі жəне екіжақты құжаттарға қол қойылатын болады. Бұл Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық ынтымақтастықты серпінді дамытуда жүйелі қадам болмақ. Жалпы, бірлескен жұмыстың нəтижесінде 2013 жылы екіжақты сауданың көлемі 22,5 миллиард долларды құраса, оның ішінде еліміз экспорты – 14,3 млрд. доллар, импорт 8,1 млрд. доллар болған. Сондай-ақ, 2014 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы екіжақты сауда көлемі 3,56 млрд. долларды құрады», деді Премьер-Министрдің бірінші орынбасары. Сонымен қатар, ол ҚХР-мен бірлесіп іске асырылып жатқан инвестициялық жобалар туралы да айтып өтті. «Қазақстан мен ҚХР арасындағы Су бөлу бойынша техникалық жұмыстардың негізгі бағыттарының жоспарын іске асыруға қатысты биылғы жылдың 24-27 ақпаны арлығында Бейжіңде екі ел арасындағы трансшекаралық өзендердің су ресурстарын бағалау жөнінде техникалық жұмыс отырысы өтті. Жиында деректерді талдау мен салыстыру, ғылыми-зерттеу жұмысы бойынша есептер алмасу жүзеге асырылды. Қорғас өзеніндегі «Достық» гидроторабына қатысты нысан өткен жылдың шілде айында ресми түрде пайдалануға берілді. 2013 жылғы қыркүйекте Астанада ҚХР төрағасы Си Цзиньпиннің мемлекеттік сапары барысында ҚР мен ҚХР үкіметтерінің арасындағы «Достық» гидроторабын басқару жəне пайдалану туралы келісімге қол қойылды. Қазіргі таңда қазақстандық тарап аталған келісімді ратификациялау бойынша жұмыстар жүргізуде», деді Б.Сағынтаев. ҚХР-мен бірлесіп іске асырылып жатқан инвестициялық жобаларға келер болсақ, «Самұрық-Қазына» АҚ желісі бойынша «Инвестициялық карта» шеңберінде барлығы 22 жоба іске асырылуда. Оның мұнайгаз сек торында 11 жоба болса, 1

жобасы аяқталған. Ал 10 жоба іске асу кезеңінде. «ҚТЖ» АҚ желісі бойынша көлік саласында «Ляньюнган портында терминал салу» жобасы іске асырылуда, оның құрылысы Мемлекет басшысының алдағы сапары барысында басталмақ. Осы жылдың басында ҚХР-дан инвестициялардың жиынтық көлемі 20 миллиард доллардан аса, оның 5,68 миллиард АҚШ доллары тікелей инвестициялар. Қазіргі таңда уран шикізатын Қытайға жеткізу қолданыстағы келісімдерді іске асыру аясында жүзеге асырылуда. Өткен жылы 13,4 мың тонна қазақстандық уран жеткізілген. Сонымен қатар, «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ отандық отын таблеткаларын Қытай нарығына шығаруға мүдделі. «Қазатомөнеркəсіп» компаниясы «AREVA» француз компаниясымен бірлесіп, «ҮМЗ» АҚ-та жылу бөлетін құрылғылар өндіретін зауыт салуды жоспарлауда. Отандық кəсіпорындар ҚХРға металлургия өнімдерін дəстүрлі экс порттаушылар болып саналады. Аталған елге мыс жеткізудің нақты көлемі 2012 жылы – 170, 2013 жылы – 202, ал 2014 жылы 154 мың тонна деп жоспарланған. Ауыл шаруашылығы саласында ҚХР нарығына қазақстандық бидайды жеткізуді ұйымдастыру жөнінде

шаралар қабылдануда, өткен жылы жеткізілген өнім көлемі 90 мың тоннадан артқан. Қазақстан-Қытай шекарасында астық терминалын салу мəселесі де пысықталуда. Мəдениет саласында мəдениізгілік ынтымақтастық туралы келісімге қол қою, Қытайда қазақстандық студенттерді оқыту бойынша өзара іс-қимылды жалғастыру, 20132014 жылдар кезеңінде мəдениет күндерін бірлесіп өткізу, сондай-ақ, Қазақстанда Қытай туризмі жылын ұйымдастыру туралы уағдаластыққа қол жеткізілген. Бұдан басқа Қытай тарапы ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесін сəтті өткізуге қазақстандық тарапты барынша қолдауға дайын екендігін білдірген. «Азаматтардың мүлікті жария етуіне байланысты оларға рақымшылық жасау туралы» заң жобасы туралы» Премьер- Министрдің орынбасары – Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов айтып өтті. «Заң жобасында жария етудің негізгі қағидалары айқындалған. Біріншіден, жария ету елдің экономикасына қосымша қаржы қаражаты мен мүлікті тарту мақсатында жүргізіледі. Екіншіден, жария етілген ақша мен мүлік салық салу мақсатында табыс ретінде танылмайды жəне тиісінше жеке табыс салығы салынбайды.

факторлар бойынша Қазақстанды халықаралық салыстыру жəне еліміздің бəсекеге қабілеттілігін одан əрі арттыру бойынша қабылданатын шаралар мен ұсыныстарды қамтитын 2013 жылғы Қазақстан Республикасының бəсекеге қабілеттілігі туралы баяндаманың жобасы қаралды. Бəсекеге қабілеттіліктің жүйелі мониторингі бес фактор бойынша алты əлемдік рейтингтердің жəне ұлттық бəсекеге қабілеттілік индикаторлары мониторингінің қорытындылары бойынша Қазақстан өз ұстанымын жақсартып келеді», деді Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев. Сондай-ақ, ол үш халықаралық рейтинг бойынша 50 көшбасшы елдер қатарына кіргенін жəне екі рейтинг бойынша 70-тің ішінде ( 67 жəне 69орын) жəне бір рейтинг бойынша 140-орында екенін де назардан тыс қалдырмады. Үкімет бəсекеге қабілеттілік жө нін дегі бес фактор бойынша тұр ақ ты түрде мониторинг жəне талдау əдістемесін жүргізеді. Бұл «Макроэкономика», «Институттар», «Бизнес», «Технологиялар жəне инновациялар» жəне «Адами даму» сынды факторлар. Əлемдік рейтингте ұстанымды əрі қарай жақсарту үшін əр фактор бойынша жұмыс топтары құрылған.

Орталық коммуникациялар қызметінде өткен келесі брифинг Үкімет тарапынан атқарылып жатқан жұмыстарға арналды. Оның бірі – экономикаға қажетті мамандар даярлау болса, екіншісі – зейнетақы жүйесін жаңғырту мəселесі.

Бірі ґзгертіліп, екіншісі жаѕєыртылады Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Бес жылға лайықталып жасалған еліміздің Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы биыл мəреге жетеді. Алда осы бағдарламаның екінші кезеңі жоспарланып отырғаны аян. Екінші кезеңде экономиканың басым бағыттары бойынша ғылыми-техникалық жəне жоғары білікті мамандар даярлау мəселесі өткір қойылып отырғаны жиында əңгіме арқауына айналды. Премьер-Министрдің орынбасары Гүлшара Əбдіқалықова 1998 жылы кəсіби стандарттар бекітілгенін, алайда, қазіргі таңда технологиялардың жаңаруына байланысты стандарттарды қайта қарау мəселесі туып отырғанын мəлімдеді. Екіншіден, осыған дейін оқу орны мен өндірістің арасында, сондай-ақ, қоғамдағы барлық деңгейдегі субъектілердің арасында жұмыс беру тұрғысында байланыстың нашар болғанын айта келіп, бұл санға да, сапаға да əсер еткенін баяндады. «Бұдан былай Үкімет, министрліктер, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы, оқу орындары тығыз жұмыс істейтін болады. Ал енді мамандық стандартына келер болсақ, кəсіптердің жіктеуіші толығымен қайта қаралады. Ол халықаралық тəжірибеге негізделіп жүзеге асырылады əрі жаңа өндірістің талабына жауап береді. Жалпы, біз осы екі-үш жылдың ішінде 900-ге жуық стандартты қайта қарауды жоспарладық. Оның ішінде бірінші кезекте Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы бойынша ең қажетті мамандар санаты қаралады. Тəуелсіз бағалау жүйесі енгізіледі. Бұл бойынша басты бағыттардың бірі – кадрлар сұранысын жоспарлау. Ең қажет мамандықтар бойынша мамандар даярлауды жолға қоямыз», деді Гүлшара Наушақызы. Ол, сонымен қатар, зейнетақы мəселесі бойынша да жаңа деректерден құлағдар етті. Оның айтуынша, жүйедегі зейнетақы төлеудің барлық деңгейіне өзгерістер енгізіледі. Базалық деңгейді ең төменгі күнкөріске жеткізу қарастырылады. Сонымен қатар, бұрынғы ынтымақтастық зейнетақы төлене береді. Жүйедегі ең бір тың жаңалық – бұрын жинақтаушы қорларға жұмысшы мен мемлекет қана қатысып келген болса, бұдан былай өз қызметкеріне 5 пайыз жарна төлеу арқылы жұмыс беруші де қатыспақ. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы басқарма төрағасының орынбасары Нұржан Əлтаев брифинг барысында бизнестегі маман жетіспеушілігі мəселесіне тоқталды. Оның айтуынша, 10 бизнес қауымдастықта нақты 45 мың маманға қажеттілік бар. Жəне олардың көбі жұмысшы мамандар. Ол, сондай-ақ, дуалды оқытуға байланысты былай деді: «Осы жылы Үкімет Мəжiлiс қарауына заң жобасын енгiзеді. Ол заңнамалық тұрғыда дуалды бiлiм

Атќарылар істер ауќымы Үкімет Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын жəне 2015-2019 жылдарға арналған геологиялық барлау жұмыстарының бағдарламасын бекітті. Алдағы уақытта осы екі саланы дамыту төңірегінде арнайы ісшаралар жүзеге асырылмақ. Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде Индустрия жəне жаңа технологиялар вице-министрі Нұрлан Сауранбаевтың қатысуымен өткен брифингтер барысында, міне, осы төңіректе əңгіме қозғалды. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Бес өңір – бес кластер

Туризм саласын дамытуға арналған тұжырым дамаға сəйкес, елімізде 5 туристік кластерді дамыту көзделіп отыр. Олар Астана, Алматы, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан жəне Батыс Қазақстан өңірлерін қамтитын болады. Бұл туралы Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифинг барысында Индустрия жəне жаңа технологиялар вице-министрі Нұрлан Сауранбаев жан-жақты əңгімелеп берді. Мəселен, Н.Сауранбаевтың айтуынша, Астана іскерлік туризм орталығы болып саналатындықтан, бұл бағытта Бурабай ұлттық жобасын

жүзеге асыру қарастырылып, осының негізінде Қазақстан Үкіметі ШучьеБурабай курорттық аймағының 2014-2016 жылдарға арналған даму жоспарының екінші кезеңін бекітіпті. «Ал Алматы – іскерлік жəне халықаралық туризм орталығы. Бұл ретте, Оңтүстік Қаскелең жəне Көкжайлау таң шаңғы курорттары ұлттық жобаларын жүзеге асыру көзделуде. Шығыс Қазақстан – экологиялық туризмді дамытудың бірденбір орталығы. Бұл бағытта Бұқтырма жəне Катонқарағай ұлттық жобалары іске асырылатын болады. Оңтүстік Қазақстан – мəдени туризм орталығы. Батыс Қазақстан – мəдени жəне жағажай туризмінің орталығы. Бұл бағытта Кендірлі ұлттық жобасын жүзеге асыру қарастырылған», деді бұл орайда вице-министр. Н.Сауранбаевтың айтуынша, бұл

тұжырымдама аясында елдің ішкі жалпы өніміндегі туризм саласының үлесін көбейту, жаңа, тұрақты жұмыс орындарын ашу жəне олардың санын бірнеше есеге арттыру көзделетін болады. Мəселен, еліміз осы 5 туристік кластерде қамтылған барлық жобаларды жүзеге асыру арқылы бірқатар көрсеткіштерге қол жеткізбек екен. «Яғни біз қолға алған жобаларды жүзеге асыру аясында елдің ішкі жалпы өніміндегі туризм саласы үлесін 3 пайызға көбейту, тұрақты жұмыс орындары санын 234 мыңға жеткізу, туристік ағын көрсеткішін 8,5 млн.-ға арттыру, туристік қызметтен түсетін кіріс көзін 10,2 млрд. АҚШ долларына жеткізу көзделіп отыр», деді өз сөзінде вице-министр. Брифинг барысында еліміздің туристік саласын дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасына сəйкес бірқатар мəселелерге қатысты нормативтік базаға өзгерістер енгізу де қарастырылатыны айтылды. «Олар Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымына кіретін елдер арасындағы визалық режімді алып тастау, арнайы туристік аймақтар құру, ішкі туризмге арналған туристік сертификаттарды енгізу, ішкі тасымалдаулар нарығын

дамытуды жəне ішкі авиабағыттарға субсидия бөлуді қамтамасыз ету. Яғни алдағы уақытта нормативтік базаға бұл бағыттар бойынша қажетті өзгерістер енгізілетін болады», деді Н.Сауранбаев.

Байланыс беки бермек Үкімет бекіткен 2015-2019 жылдарға арналған геологиялық барлау жұмыстарының бағдарламасы бойынша республикалық бюджеттен тиісті қаржы-қаражат та қарастырылып қойыпты. Дəлірек айтсақ, 119 млрд. теңге. Бұған қоса, дəл осы жылдар аралығында ірі жекеменшік жəне ұлттық компанияларға құйылатын инвестиция көлемі 900 млрд. теңгені құрамақ. «Бұл бағдарлама аясында алдағы уақытта геологиялық барлау саласындағы бірқатар күрделі мəселелерді шешу жоспарланып отыр. Мəселен, олар қолданбалы геология ғылымын дамыту, геология саласына қажетті мамандарды дайындау, геологиялық барлауға инвестиция тарту, халықаралық стандарттарды енгізу, жер қойнауына мемлекеттік геологиялық тұрғыда зерттеу жүргізу аясында əлемнің жетек ші компанияларымен мемлекет-жекеменшік

беру мəселесiн нақты айқындамақ. Себебi, түрлi өңiрлерде ұйымдардың əрқайсысы дуалды бiлiм берудi өздігiнше түсiнеді. Заңнамалық тұрғыда нақты айқындалған дуалды бiлiм беру түсiнiгi əзiрге жоқ. Сондықтан биылғы жылы «Бiлiм беру туралы» заңға тиiстi өзгерiстер енгiзiледi». Брифингте Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі Тамара Дүйсенова алдымен мамандар даярлау жүйесін жаңғырту бойынша министрлік ұсынған механизмдерді атап өтті. Біріншіден, бір сала көрсетіліп, соған керекті мамандықтар тізбесі жасалады. Құрылыс болса, құрылысқа қажетті мамандықтардың барлығы көрсетіледі, əрбір мамандықтың анықтамасы белгіленеді. Екіншіден, кəсіптердің нақты түрлерінің бөлінісінде кадрларға қажеттілікті айқындау мен болжау жүйесі құрылады. Білім беру тапсырысы нарықтың нақты қажеттіліктерінен қалыптасады. Үшіншіден, кəсіби стандарттар білім беру бағдарламалары мен оқу-əдістемелік базаны əзірлеудің жəне жаңартудың негізі болады. Ал зейнетақы жүйесін жаңғыртуға қатысты министр төмендегі жайларды мəлімдеді. Қазіргі таңда елімізде 1 миллион 700 мың адам зейнетақы алады екен. Жаңа тұжырымдама еліміздегі зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығына кепілдік беру мақсатында жасалып отыр, əрі зейнетақымен қамсыздандырудағы қолданыстағы көпдеңгейлі жүйені сақтап қалуды көздейді. «Жаңғыртудағы басты тұжырымдамалық өзгеріс – қолданыстағы жинақтаушы жүйені жұмыс берушілердің өз қызметкерлеріне төлейтін 5 пайыз жарналары есебінен қалыптасатын жаңа «шартты-жинақтаушы» жүйеге ауыстыру», деді Т.Дүйсенова. Жаңа тəсіл бойынша қолданыстағы жинақтаушы жүйеге қатысушы əрбір адамға дербес зейнетақы шоты (қазіргі жинақтау шотына қосымша) ашылатын болады, онда жұмыс берушілердің сол адамның еңбекақысына сəйкес 5 пайыз жарналары тіркеліп отырады. Жұмыс берушілерден түсетін жарналар капиталдандырылмайды жəне жекелеген адамдардың меншігі болмайды, ол осы жүйеге қатысушылардың зейнетақыларын төлеуге жұмсалатын болады. Министр жаңа жоба бойынша базалық зейнетақы алушылардың жағдайын да атап өтті. Егер азаматтардың зейнетақы жүйесіне қатысу өтілі болмаса, оларға ең төмен күнкөріс көлемінің 50 пайызына тең келетін мөлшерде базалық зейнетақы тағайындалады. Жүйеге қатысу өтілі 20 жыл болған жағдайда базалық зейнетақысының мөлшері ең төмен күнкөріс деңгейінің 70 пайызын құрайтын болады. Ал, жүйеге қатысу өтілі 35 жыл болған жағдайда базалық зейнетақы ең төмен күнкөріс деңгейіне тең болады.

əріптестігін дамыту, пайдалы қазбалардың жаңа кен орындарын ашу арқылы Қазақстанның минералдышикізаттық базасын нығайту, мұнайгаз ұңғымаларындағы апаттарды жою сынды көптеген бағыттарды қамтиды. Сондай-ақ, бағдарлама негізінде Зырян, Риддер секілді моноқалалар маңындағы аудандарға геологиялық зерттеу жүргізу жұмыстары белсенді іске асырылатын болады», деді бұл мəселе төңірегінде Н.Сауранбаев. Бір айта кетерлігі, бұл саланы дамыту бағытында бірқатар шетелдік компаниялармен əріптестік байланыс орнығып келеді екен. Оған австралиялық-британдық «Рио Тинто» концернімен, кореялық «KORES» ұлттық компаниясымен, австралиялық «Iluka Resources Limited» компаниясымен арадағы ынтымақтастық дəлел бола алады. Брифинг кезінде бұл жөнінде осы компаниялардың өкілдері айтып берді. Мəселен, 2014 жылдың маусым айында «Қазгеология» АҚ пен «Рио Тинто» австралиялық-британдық концерні озық технологиялар мен əдістерді пайдалана отырып, Қарағанды облысында дала жұмыстарын бастайтын көрінеді. «Рио Тинто» концернінің геологиялық барлауға бастапқы инвес тициялар мөлшері 2,73 млрд. теңгені құрайды», деді өз сөзінде аталған компанияның

Орталық Азия бойынша геологиялық барлау операцияларының директоры Гари Ходгкинсон. Ал кореялық «KORES» компаниясы мен «Қазгеология» АҚ Қарағанды облысындағы Дүйсенбай учаскесінде полиметалдарды барлау бойынша келісімге қол қойған екен. Бұл компанияның бас директоры Ко Джонг Сик өз сөзінде Корея Республикасы мен Қазақстан арасында геологиялық барлау, тау-кен өнеркəсібі, табиғи ресурстар бағыты бойынша əріптестіктің негізі қаланғанын айта келе, «KORES» компаниясының ең аз инвестициялар сомасы 364 млн. теңгені құрайтынын айтып өтті. Брифингте сөз алған австралиялық «Iluka Resources Limited» компаниясының өкілі биылғы жылы аталған компанияның Солтүстік Қазақстанда геологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізетініне тоқталды. Оның айтуынша, «Iluka Resources Limited»-тің геологиялық барлауға бөлетін инвестиция мөлшері шамамен 1 млрд. теңгені құрайды. Брифинг соңында Н.Сауранбаев бұл саладағы жұмыстар тек мұнымен шектелмейтінін, мəселен, қазіргі уақытта «Қазгеология» АҚ пен «Назарбаев Университеті» Қазақстанның Геологиялық зерттеулер орталығын құру жөніндегі арнайы жобаны əзірлеп жатқанын жеткізді.

1


8

www.egemen.kz

Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында шағын жəне орта бизнестің жалпыға ортақ еңбек қоғамында берік экономиканың негізі екенін атап өте келе, 2050 жылға қарай бұл сала еліміздің ішкі жалпы өнімінің кемінде 50 пайызын өндіруі керек деген нақты тапсырма берген-ді. Бұл жəй айтыла салған сөз емес. Елбасы осы межеге жету үшін кəсіпкерліктің көкжиегін кеңейтетіндей жағдай туғызуда. Шағын жəне орта бизнестің бойына қан жүгіртетіндей қауқары бар түрлі мемлекеттік бағдарламаларды былай қойғанда, Мемлекет басшысы үстіміздегі жылдың ақпан айында кəсіпкерлікті дамытуды түбегейлі жақсарту туралы Жарлыққа қол қойды. Ол мемлекеттік тексеру органдары тарапынан кəсіпкерлерді заңсыз жəне санкция берілмеген тексерулерден қорғау үшін маңызды қадам болғаны анық. Бұдан басқа 2015 жылдың қаңтарынан бастап заң бұзушылық ықтималдылығы жоғары кəсіпкерлердің ғана тексерілуге жататынының өзі игілікті істің ілгерілеуіне ықпал етері сөзсіз. Мемлекет шағын жəне орта бизнестің серпінді дамуына ұдайы қолдау көрсетіп келеді. Ұлт тық қордан 2014-2015 жылдарға шағын жəне орта бизнес нысандарын несиелеуге 1 триллион теңге қарастырылып отырғаны да соның айқын дəлелі болса керек. Соның 500 миллиард теңгесі биыл бөлінеді. Ендігі мəселе осы қаржыны қайтарымы болатындай жобалар арқылы игеру болмақ. – Қазірдің өзінде осы қаржының 100 миллиард теңгесі «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ арқылы өңдеу өнеркəсібі жобалары бойынша шағын жəне орта бизнесті жылдық өсімі 6 пайыздық 10 жылға несиелеуге, банк секторын сауықтыруға 250 миллиард теңгесі, үдемелі индустриялықинновациялық даму мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға 150 миллиард теңгесі бөлінді. Бұл қаржы қазан айына дейін игерілуі тиіс. Міне, біз қазір осы қаржыны алуға үмітті жобаларды іріктеудеміз. Мүмкіндігінше, өңірдегі шағын жəне орта бизнес нысандарының бұған көптеп қатысуына қол жеткіземіз, жобаларымыздың қайтарымдылығын дəлелдеуіміз керек. Бұл

16 мамыр 2014 жыл

бағытта біз үміт артып отырған жобалар баршылық, – дейді облыстық кəсіпкерлік, индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Марат Балмұханов. Оның айтуынша, өңірде шағын жəне орта бизнестің дамуына мүмкіндік мол. Облыста өткен жылы шағын жəне орта бизнестің белсенді нысандары 3,3 пайызға өскен, олардың жалпы саны 37,0 мыңнан асып жығылған. Осы салада 120,0 мыңнан астам адам еңбек етіп, нəпақасын тауып жүр. Осы кезеңде шағын жəне орта бизнес нысандары 431,4 миллиард теңгенің өнімін өндіріп, бюджетке 115,0 миллиард теңге төлемдер

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

8 нысан іске қосылып, 115,1 миллиард теңге инвестиция игерілді, 755 жаңа жұмыс орны ашылды. ҮИИДБ аясында жаңа технологиялар пайдаланылатын ірі жобаларға жататын Жаңажол газ өңдеу зауытының екінші жəне үшінші кезегін, Ақтөбе рельс арқалықтары зауытын, үй құрылысы комбинатын,

асыру нəтижесінде 8,3 мың жұмыс орны сақталып қалды жəне 3,5 мың жаңа жұмыс орны ашылды. Үстіміздегі жылы бағдарламаны жүзеге асыруға республикалық бюджеттен 5,3 миллиард теңге қаржы бөлінген. Сондай-ақ, 2010-2020 жылдары моноқалаларды дамыту бағдарламасы аясын-

коммуналдық шаруашылық жəне басқа қызмет түрлері серпінді дамиды деп күтілуде. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының «Жеке кəсіпкерлік бас тамаларды қолдау» бағыты бойынша үстіміздегі жылы облысқа республикалық бюджеттен 509,5 миллион теңге бөлінген екен. Облыста «Нұр

Бизнестіѕ буыны беки тїсті Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

түсірген. Бұл оның алдындағы 2012 жылмен салыстырғанда тиісінше өнім өндіру 12,6 пайыз өскенін, ал, түсімдердің 107,4 пайыз құрағанын көрсетеді. Шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамытуға мемлекет тарапынан үлкен қолдау көрсетілуде. «Еңбек өнімділігі-2020», «Бизнестің жол картасы-2020», «Еңбекпен қамтудың жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламалары кəсіпкерлікті жаңа деңгейге көтеруге алғышарт жасауда. Сондай-ақ, Қазақстанның индустрияландыру картасына енген жобаларды жүзеге асыру бағытында белсенді жəне жүйелі жұмыс жүргізілуде, ол үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасының басты құралы ретінде орта жəне шағын бизнестің ілгерілеуіне де ықпал етіп отыр. Оған жалпы сомасы 574,9 миллиард теңге болатын 76 жоба енгізілді. Бұл жобалар жүзеге асқанда 10 мыңға жуық жаңа жұмыс орны ашылатын болады. ҮИИДБ жүзеге асырудың алғашқы төрт жылында өңірде жалпы сомасы 301,8 миллиард теңге болатын 70 нысан пайдалануға беріліп, 5 мыңнан астам адам еңбекпен қамтылды. Өткен жылы

калий тұздары кенішінен минералды тыңайтқыш шығаратын өндірісті пайдалануға беру бағытындағы ауқымды жұмыстар жалғасуда. Өткен жылы барлық қаржыландыру көздерінен шағын жəне орта бизнеске 48,5 миллиард теңге қаржылық-несиелік қолдау көрсетілген. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының арқасында өңір кəсіпкерлері жұмыс істеп тұрған кəсіпорындарды жаңартуға жəне жаңа өндірісті ашуға, сервистік қызметті құруға, инженерлік-коммуникациялық құрылымдарды дамытуға 3,0 миллиард теңге қолдау көрген екен. Өткен жылы 124 жобаға осы бағдарлама аясында қаржылай қолдау көрсетілген, өз ісін жаңадан ашып жатқан 12 кəсіпкер 32,9 миллион теңге гранттарға ие болған. Бағдарлама жүзеге асырыла бастағаннан бері өз ісін жаңадан қолға алған жəне жұмыс жасап жатқан 4118 кəсіпкер жеделдетіп оқудан өткен, 736 кəсіпкерге 4130 сервистік қызмет көрсетілген. «Іскерлік байланыстар» бағдарламасы бойынша 81 кəсіпкер оқытылып, олардың тоғызы Германияда, алтауы АҚШ-та тəжірибеден өткен екен. Қазір 1 мыңнан астам кəсіпкер бағдарлама бойынша қолдау шараларымен қамтылған. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасын жүзеге

Отан» партиясы облыстық филиалымен бірлесе отырып, ірі компаниялардың, мемлекет пен бизнестің бірігуі арқылы шағын жəне орта бизнесті дамытуға жəне қолдауға бағытталған «Əріптестік» бағдарламасы жүзеге асырылуда. Мұның айқын мысалы ретінде, «Ақтөбе металл конструкциялары» ЖШС жүзеге асырып жатқан шахталық арқалық металл бекітпелерін шығаратын жаңа жобаны бөле-жара атауға болады. Бұл өнімді «Қазхорм» ТҰК» АҚ Дөң кен байыту комбинаты тұтынатын болады. Қазіргі таңда тапсырысшымен бес жылға ұзақ мерзімді келісімшарт жасалып, металл бекітпелер шығарыла бастады. Кəсіпорын үстіміздегі жылғы алғашқы тоқсанда жалпы сомасы 119,0 миллион теңге болатын 2403 тонна металл бекітпелерді шығарып та үлгерді. Кəсіпкерлікті қолдау құрылымдары кеңейе түсуде. Облыста қазір 8 бизнесинкубатор жұмыс істейді, 3 кəсіпкерлікті дамыту орталығы, 23 екінші деңгейлі банк филиалы, 40 шағын несиелеу ұйымы, бір технопарк ашылды жəне əлеуметтік-кəсіпкерлік корпорациясы құрылды. «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ Ақтөбе филиалы жанынан кəсіпкерлікті қолдаудың мобильді орталығы құрылды. Ол аудандарға тұрақты түрде шығып, салық жəне

Ақтөбе облысы.

ҮКІМЕТТІҢ ЖОЛ КАРТАСЫ 10 НАҚТЫ ҚАДАМ

ҮКІМЕТТІҢ ЖОЛ КАРТАСЫ 10 НАҚТЫ ҚАДАМ

6-ШЫ ҚАДАМ

да кəсіпкерлік негіздеріне 12 қатысушы оқытылып, Хромтау қаласындағы кəсібін жаңадан бастаған екі кəсіпкерге грант берілген. Бұл мақсатқа ел бюджетінен 6,0 миллион теңге қарастырылған. – Экономиканың басым бағыттарына отандық жəне шетелдік инвестицияларды тарту үшін жағдай туғызу, əлемдік стандарттарға жауап беретін осы заманғы өнеркəсіптік-өндірістік кешен құру мақсатында облыстық əкімдік Ақтөбе қаласының индустриялық аймағын құру бойынша жұмыстар жүргізуде. Оған 200 гектар жер бөлінді. «Ақтөбе қаласы индустриялық аймағын құру» жобасының техникалық-экономикалық негіздемесі жасалды. Индустриялық аймақта құрылыс индустриясы жəне құрылыс материалдарын дамытуға бағытталған 15 өнеркəсіптік нысан орналастыру көзделуде. Бұл жобаларды толық жүзеге асыруға 500,0 миллион АҚШ доллары көлемінде инвестиция тартылып, 5 мың жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Техникалықэкономикалық негіздеме бойынша инфрақұрылым нысандарын салуға 8,0 миллиард теңге жұмсалмақ, – дейді Марат Нүренұлы. Бұл жоба жүзеге асқанда өңірде өңдеу өнеркəсібі, құрылыс материалдары өндірісі, сауда, логистика, көлік,

бухгалтерлік есеп жүргізу бойынша тегін кеңес береді жəне қызмет көрсетеді. – Кəсіпкерліктің бұдан гөрі де қарқынды дамуына қолбайлау болып отырған өзекті мəселелер де жоқ емес. Шағын бизнес нысандары несиеге қол жеткізе алмайды, кəсіпкерлердің барлығында бірдей өтімді кепіл табыла бермейді. Олар несиені кепілдік қамтамасыз етуге байланысты банктердің, қаржы институттарының барлық шарттарын орындай алмайды. Ауылдық жерлердегі кəсіпкерлер жер дің шалғайлығынан жəне төлем қабілеті төмендігінен консалтингтік компаниялардың қымбат қызметін пайдалана алмайды. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша мемлекеттік қолдауға ие болу үшін тапсырыс пен қажетті құжаттарды тапсыру кезінде кəсіпкерлерге облыс орталығына бағдарлама кураторына ұсынылған материалдар мен деректерді түзету қажет болған жағдайда əлденеше рет келуіне тура келеді. Бұл қолайсыздық тудырады, – дейді облыстық кəсіпкерлік, индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Марат Балмұханов. Осындай азын-аулақ қиындықтарға қарамастан жергілікті билік облыстық кəсіпкерлер палатасымен бірлесе отырып, өңірде кəсіпкерліктің қанаты қатайып, шағын жəне орта бизнестің буыны бекуі үшін қолдан келгеннің бəрін жасауда. Облыста бизнес үдерістерін ықтималдауға, аймақта іскерлік ахуалды қалыптастыруға бағытталған жұмыстардың қайтарымы қазірдің өзінде көріне бастады. Оны облыста өндірілетін өңірлік жалпы өнімдегі шағын жəне орта кəсіпкерлік үлесінің жыл санап арта түскенінен де аңғаруға болады.

БАНК СЕКТОРЫН САУЫҚТЫРУ ЖӘНЕ ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУ

Қаржы жүйесін сапалы дамыту және банк секторын сауықтыру шаралары банктердің «нашар активтерін» сатып алуды қаржылай қамтамасыз ету үшін «Проблемалы несиелер қоры» АҚты капиталдандыру қарастырылуда

2014 жылғы 1 шілдеге дейін

7-ШІ ҚАДАМ

«ХАЛЫҚТЫҚ ІРО» БАҒДАРЛАМАСЫН ІС ЖҮЗІНЕ АСЫРУ ЖӘНЕ ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУДІҢ ЕКІНШІ ТОЛҚЫНЫНЫҢ БАСТАЛУЫ

2014 жылғы сәуір

жекешелендіруге жататын квазимемлекеттік сектор ұйымдарының тізімін белгілеу республикалық меншіктегі ұйымдар 2014 жылғы маусым

«ПНҚ» АҚ қызметінің жаңа тұжырымдамасын қабылдау 2014 жылғы 1 мамырға дейін

квазимемлекеттік сектордың ұйымдарын нақты ортаға беруді ұйымдастыру және әзірлеу үдерістерінің басталуы

коммуналдық меншіктегі нысандар

холдингтердің құрамына кіретін ұйымдар

2014 жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін

мемлекеттік меншікте қалатын ұйымдар үшін бірыңғай ұйымдастырушылық құқықтық пішінді анықтау жөніндегі тұжырымдамалық қадамдарды белгілеу

«Халықтық ІРО» бағдарламасының 2-толқыны

Зейнетақы активтерін басқару жөніндегі тұжырымдаманы белгілеу

2014 жылғы сәуір «Самұрық Қазына» ҰӘҚ» АҚ тобының құрамына кіретін компанияларды шығару кестесі

2014 жылғы маусым

2014 жылғы маусымда

2030 жылға дейін Қаржы секторын дамыту жөніндегі тұжырымдаманы қабылдау

2014 жылы қор рыногына «КЕГОК» АҚ, «Самұрық-Энерго» АҚ, «ҚазТрансГаз» АҚ-ты шығару жөніндегі әзірлік жұмыстары

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары:

2

Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.gov.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.gov.kz www.mz.gov.kz www.mtc.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.adilet.gov.kz www.emer.gov.kz www.mki.gov.kz www.mgov.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.mgm.gov.kz

www.mint.gov.kz www.stat.gov.kz

www.sport.gov.kz


www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

 Толғандырар тақырып Қай заманда, қандай қоғамда болсын отбасындағы бала тəрбиесі аса өзекті мəселелердің бірі болған. Тал бесіктен жер бесікке дейінгі адам өміріндегі тəрбиенің бастапқы негізгі ұйытқысы да ата-ана болып қала беретіндігіне еш күмəн жоқ. Отбасы – Адам баласының алтын діңгегі, ыстық ұясы. Өйткені, адам ең алғаш шыр етіп дүниеге келген сəтінен бастап, осында ер жетіп, алдымен тəрбие алады. Сондықтан да отбасы – адамзаттың аса қажетті əрі қасиетті алтын бесігі болып есептеледі. Бүгінгі таңдағы жаһандану үрдісіне қадам басқан жаңа ғасырда əр халық, əр ұлт дінін, тілін, мəдениетін, тарихын мейлінше сақтап қалуға тырысып жатыр. Олай болса, тіл, дін, əдебиет, мəдениет, салт-дəстүр – баланың ой-санасын қалыптастыруға, өзінің қай ұлт өкілі екенін біліп өсіп, үлгіөнеге алуына орасан зор əсерін тигізеді. Міне, отбасындағы тəрбие ұлағаты да осыдан басталады. «Ел болам десең, бесігіңді түзе», дейді ұлы Мұхаң (М.Əуезов). Осы орайда еске түсетін жайт, халқымыз ежелден бала тəрбиесіне көңіл бөлген, болмысынан бекзат, тумысынан текті халық. Осы тектіліктің түп негізінде ұр пақ тəрбиесі, яғни ұлттық тəр бие деген ұғым жатқаны ой ға оралады. Бұл ұғым да біз үшін аса қасиетті де қастерлі. Өйткені, біздің ұрпақтарымыз – ата салт-

құрамдас бөлігі, іргетасы ретінде қарастырылған. Шындығында да ата-ана – отбасындағы əке айбыны бала тəрбиесінде басты тұлға. Олар өз баласын тəрбиелеуде оны дербестікке, біреуге тəуелді болмауға, өз бетінше күн көруге, мақсатты түрде өмір сүруге бағыттап тəрбиелейді. Бұл игілікті іс, тіпті, баланың ана

Сондықтан ұрпақ тəрбиесінде «əлемнің жарығын сыйлаған, даланың бар гүлін жинаған» əйелананың орны да орасан. Өйткені, жалпы адамзат баласының тыныстіршілігін, оның өсіп-өніп дамуын аналар-əйелдер қауымынсыз көзге елестету еш мүмкін емес. Мұхаң (Мұхтар Əуезов) «Адамдықтың негізі – əйел, ертеде əйелден бала

үшін барлық жағдайды жасауымыз қажет... Халқымыз «қыздың жолы жіңішке» дегенге ерекше мəн беріп айтады. Бойжеткеннің жолы, қыздың жолы – қылдай, оны үзуге болмайды. Бойжеткен, əйел заты əрдайым біздің қоғамымыздың тең құқылы мүшесі, ал ана – оның ең ардақты тұлғасы. Біз əйел затына – анаға, жарға, қызға деген қапысыз

Ата-ана жəне бала Бақтияр СМАНОВ,

педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Ұлттық ғылым академиясының корреспондент-мүшесі.

дəстүрмен сусындаған, осы ұлттың тəрбиесімен жетіліп, туған тілімен санасы оянған азаматтар. Халқымыздың қанында жер жүзіндегі басқа халықтарда сирек кездесетін теңдесі жоқ адалдық, кеңпейілділік, ақкөңілділік, қонақжайлылық сияқты адами қасиеттер басым екендігі даусыз. Ерте кезден-ақ əрбір халық балаға тəрбиені оның бесікте жатқан кезінен бастап, халықтық жырлар мен əңгіме, ертегілер арқылы бере бастаған. Олар өскен соң, қоршаған ортаның ішкі құпиясын ғылым жолымен сезініп білмесе де, жапан дала, құла түзде жолсыз жерлермен жұлдыздарға, түрлі белгілерге қарап бағыт алып, адаспай кете беретін болған. Жастайынан-ақ есту, көру сезімдері шынығып, алыстағыны болжайтын, жоғалғанды табатын ізшіл де, құралайды көзге ататын мерген болған. Кəсібі, тіршілігі мал шаруашылығы болғандықтан бала 6-7 жасынан-ақ ат құлағында ойнаған. Оқу-сызу өнеріне машықтанбаса да, бір естігенін қалт жібермей жадында сақтайтын құйма құлақ болып, есте сақтау қабілеттері аса жоғары дəрежеде дамыған. Атам қазақ ежелден тəрбие ісінде басты-басты сегіз түрлі мəселені қамтыған. Біріншіден, тəрбие басы алдымен əдептілікті үйретуді көздеп, əдептілік мəселесін басты міндет етіп қойған. Екіншіден, мейірімді болуға тəрбиелеген. Өйткені, мейірімді адам қашанда қайырымды болады. Үшіншіден, тіл алғыш, елгезек бол деп үйреткен. Бұл баланы еңбеккке баулудың алғашқы белгілері. Төртіншіден, адалдық пен шындыққа тəрбиелеу. Бесіншіден, білгір бол, ұстаз бен ғалымның, көпті көрген данышпан қарияның сөзін тыңда, ақпа құлақ болмай, құйма құлақ бол дегенді бойларына сіңірген. Алтыншыдан, үлкенді, ата-ананы, сол арқылы қоршаған ортаны, айналаны сыйлауды басты міндет етіп қойған. Жетіншіден, кісі айыбын ешқашан бетіне баспа деген. Бұл кемшілікті мүлдем айтпау деген ой емес, адамға Алланың салған кемдігін айтпа деген. Сегізіншіден, «Ел намысы – ер намысы» болуы керек. Сондықтан, ел қорғаны – батыр бол, халық алдында адал қызмет ет, бойыңдағы бар талант, күшжігеріңді халқыңа жұмса, намысшыл бол дегенді санасына сіңірген. Бұл айтылғандар бала тəрбиесі, яғни адам тəрбиесі – тек бір отбасының ғана емес, бүкіл қоғамның міндеті екенін танытады. Осыны меңзеген əл-Фараби бабамыздың «Адамға ең əуелі білім емес, тəрбие берілуі керек. Онсыз берілген білім – адамзаттың қас жауы» деген сөзінің астарында терең мəн жатыр. Өйткені, отбасы – сол адам өмір сүрген кез келген қоғамның, мемлекеттің

құрсағында жатқан кезден бастап жүргізілуі қажет. Одан баланың дүниеге келуі, қаз-қаз басып жүруі, өсуі, өнуі, ата-бабасының өміріндегі еңбек жəне қоғамдық іс-əрекеттердің сан жылдардан бергі тəжірибесінен өнеге алуы, оны құрметтеуі, қоршаған ортасын танып, онымен қарым-қатынас жасауға өз бетінше дағдылануы, жақсысынан үйренуі, жаманынан жиренуі ескеріліп отырады. Мұны данышпан Абай он тоғызыншы қара сөзінде «Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады. Əрбір естілік жеке өзі іске жарамайды. Сол естілерден естіп, білген жақсы нəрселерді ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, сонда іске жарайды, сонда адам десе болады», – деп түйіндейді. Қазақта «Əке – асқар тау, ана – бауырындағы бұлақ, ал бала – жағасында жайқалып өскен құрақ» дейтін даналық сөз бар. Осы мақал арқылы халық отбасын құрайтын үш құрамдас бөлікті айрықша ескертіп отыр. Сондықтан əке – отбасының тəрбие жұмысындағы маңызды орын алатын тұғырлы тұлға. Əкенің бар бітім-болмысы, мінез-құлқы, өзгелермен қарымқатынасы, білім-білігі – баланың көз алдында күнделікті үлгі-өнеге алатын, соған қарап бой түзейтін негізгі нысанасы. Ұл демей, қыз демей отбасындағы тəрбие жұмысында əкенің орны ерекше болуы тиіс. Ұлы Абай «толық адам» тəрбиелеудегі əкенің ізгі қасиеттері, оның адамгершілігі, еңбексүйгіштігі, отбасына, жарына деген сүйіспеншілік сезімі үй ішін нұрландырып тұрса, ері ақылды, əйелі көркем мінезді болып, тату болса, онда үй жұмаққа айналып, балалар жақсы мінезге, игі қасиеттерге тəрбиеленетінін атайды. Халқымыздың «Əкеге қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер» дейтіні де сондықтан. Мұны Майлықожа ақын: Жыласаң көңілі жүдеген, Қуансаң тасып үдеген. Көрігіңе көңілі өсіп, Құдайдан өмір тілеген, Атаң – қыбыла қамқорың, десе, ал ана туралы: «Тоғыз ай он күн көтерген, Еңбегіңде еті өлген. Бейнет татқан төтеннен, Зиярат қылып сыйынсаң, Кем емес анаң, қыбыла Мекеңнен», деп жыр арнаған. Шығыс поэзиясының аса көрнекті өкілі Əлішер Науаи əкені – күнге, ананы – ай, жұлдызға балап, əспеттейді.

туып, ол балалардың бəрі де жастық қорғансыздықтан анасының айналасында үйіріліп, үй ішінің бірлігін, одан туысқандық ұйымын енгізген... Əйел – ана. Əйелдің адам баласының ұрпағын өсіретін қарызы бар. Жəне қазақтың түсінуінше əйел – үй ішінің жарастығы, үй ішінің ұйытқысы. Онсыз еркектің өмірі – гүлсіз өмір» деген тұжырым жасайды. Жер бетіндегі кез келген халықтың өз алдына ұлт болып ұйысуына, жеке халық, егемен ел, дербес мемлекет болып қалыптасуына əйел-аналардың сіңірген еңбегі зор деп айтуға болады. Айталық, тарих қойнауына назар салып көрсеңіз баяғы Тұмар ханым, Роксана, Ұмай ана, Зарина, кешегі дастан-жырлардағы Гүлбаршын мен Құртқа, Ақжүніс пен Назым, Қыз Жібек пен Баян сұлу, АйманШолпан, бертіндегі Айша бибі мен Абақ ана, Домалақ ана мен Қыз ене, таңбалы тарихымыздағы Хорезмшахтың əйгілі қайраткер анасы Түркен хатун, Қасым ханның анасы Жаған бике, Тəуке хан мен Есім ханның аналары Жақсы бике, ұлы Абай тəрбиесін көрген Зере мен Ұлжан, қол бастаған Бопай ханым, ел билеген Айғаным, Ұлпан, Елбасымыздың анасы – Əлжан анамыз есімдері ел өмірінде алтын əріптермен өрнектелген. Ұрпақ тəрбиесінде, əсіресе, қыз бала тəрбиесінде ананың ықпалы ерекше. Өйткені, абзал аналар «жатжұрттық» қыз бала бойжеткен кезде оның жеке шаңырақ құрып, отау тігуіне, іс тіктіріп, үй шаруасын жайғастыруына өнеге көрсеткен, тəрбие тағылымын берген. Сондықтан да халқымыз асыл аналарды қадірлеп, өздеріне жар іздеген бозбала, жігіттерге сондай аналардың қыздарына көз салуды, «анасына қарап қызын ал» деген тұрғыда бағыт-бағдар берген. Мұндайда жастардың болашақ қалыңдығын тек ажар-көркі мен сұлу сымбатына қарай бағаламай, оның адамгершілік асыл қасиеттеріне, кісілік келбетіне, ішкі рухани жан дүниесіне, ақылпарасаты мен көргенділігіне, тектілігі мен тəрбиелілігіне айрықша көңіл бөлген. Ал, бүгінгі қоғамымыздағы қыз балаларды тəрбиелеудегі талаптілектер бұрындағыдан да жоғары. Өйткені, қазіргі кезеңде қыз балалар тек отбасы, ошақ қасында ғана емес, үй шаруасымен бірге қоғамның белсенді мүшесі ретінде күнделікті өмірдің сан-салаларындағы басқа да іс-əрекеттер мен қызметтерді үйлесімді əрі ұтымды ұштастыра білуге əзір болуы қажет. Мұнда ең бастысы қыз баланың білімді болғаны орынды. Бұл жөнінде Қазақстан Рес публикасының Президенті Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясында: «Еліміздің болашақта қандай болатыны балаларымыздың бойына қандай тəрбиені сіңіретінімізге тікелей байланысты. Ең алдымен, біз қыз дарымыздың тəрбиесіне көп көңіл бөлуіміз керек. Олар – болашақ жар, болашақ ана, шаңырақтың шырақшылары... Біз Қазақстан қыздарының сапалы білім алып, жақсы жұмысқа ие болуы жəне тəуелсіз болулары

құрметті қайта оралтуға тиіспіз», – деп бұл мəселеге үлкен мəн бере тоқталады. Жастар тəрбиесіндегі атаана ның орны мен рөлі туралы айтқанда, халқымыз тұрмысында сан ғасырлардан бері қалыптасқан тəрбиеге қатысты ұлттық рухани құндылықтарымыздың, əдетғұрып, салт-дəстүрлеріміздің, ана тіліміз бен əдебиетіміздің, мəдениетіміз бен тарихымыздың терең тағылымын ескергеніміз абзал. Отбасындағы ата-анаға бай ланысты айтылатын мақалмəтелдер мен афоризм сөздердің барлығы алған тақырыбымыздың үй тəрбиесіндегі терең мəнін, айрықша маңызын аша түседі. Мəселен, «Ана тілін алмасаң – арың кетеді, əке тілін алмасаң – барың кетеді», «Əке – тірегің, ана – жүрегің», «Əке тұрғанда бала сөйлегеннен без, ана тұрғанда қыз сөйлегеннен без», «Атадан бала тусайшы, ата жолын қусайшы», «Бір бала бар жасық туады, бір бала бар əкесінен асып туады», «Əкесіз бала – панасыз балапан», «Əкеңнің төріне сенбе, маңдайыңның теріне сен», «Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ой өсіреді», «Атадан – ұлағат, анадан – инабат», «Аталар сөзі – ақылдың көзі», «Атасыз үй – батасыз, анасыз үй – панасыз», «Ата салтың – халықтық қалпың», «Ата көрсеткен жолымыз бір, ана тіккен тонымыз бір», «Жақсы əкенің аты балаға қырық жыл азық» деген секілді тағы басқа толып жатқан қанатты сөздерді бала, жас ұрпақ отбасынан бастап естіп өскені жөн. Осы ретте бұл мəселенің түптөркіні имани тəрбиеде, діни қағидаттарда жатқанын еш ұмытуға болмайды. Оның тамыры тым терең діни негіздерде екенін, ол іргелі төрт діннің қасиетті кітаптары – Таурат, Забур, Інжіл, Құран ұстанымдарында бекітілгенін айтқан жөн. Ислам ілімінде ата-анаға құрмет көрсетуге байланысты ойлар Құрани-Кəрімнің «Ниса», «Лұқман», «Исра», «Мұхаммед», т.б. сүрелері мен Мұхаммед нəби салаллаһу ғалейһи уассаламның хадис-шəріптерінде молынан келтірілетінін аңғарамыз. Айталық, əдеттегі намаздың соңында оқылатын тилəуəт-дұғалықтардағы «Раббана ағфирли уəли уəлидəййə уалил мумининə иəумə иақұмүл хисаб» «Иə, Жаратушымыз, менің атаанамды жəне бүкіл мұсылмандарды есеп күні кешіре гөр», деген сырлы сөздер айтқан ойымызды нақтылай түседі. Баланы өмірге бейімдеуде ата-ана тəрбиесінің артында ұлт тəрбиесі, мемлекет тағдыры жатады. Осы бағытта отбасы тəрбиесімен қатар оқу орындарының, ондағы ұстаздардың ықпалы мен орны қашанда да айрықша. Ата-ана мен əлеуметтік орта бірлесіп жұмыс істеген жағдайдың нəтижесінде ғана тəлім-тəрбиедегі көргенділік пен жарасымдылық, үйлесімділік пен бірізділік орын табатын үрдіс болып шығады. Сайып келгенде, баланың қоғамдық-əлеуметтік дамуы отбасында өз орнын алуынан басталады. Бүгінгі қоғамда да жастар тəрбиесіне деген көзқарас өте ерекше,

олардың тағдыры болашақпен, қоғамның дамуымен тығыз байланысты екендігі анық. Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-ші бабындағы 1-2 тармақта отбасы мен ондағы балаға берілетін тəрбиеге байланысты: «Неке мен отбасы, ана мен əке жəне бала мемлекеттің қорғауында болады. Балаларына қамқорлық жасау жəне оларды тəрбиелеу – ата-ананың табиғи құқығы əрі міндеті», деп айрықша атап көрсетіледі. Ал кезінде қазақтың біртуар ұлы Міржақып Дулатов «Надандық құрбаны» атты мақаласында былай деген болатын: «...Жылқы біткен дүлдүл болмайды, құс біткен бұлбұл болмайды, адам баласы да солай. Жұрттың бəрі шешен, əнбоз, ақын, данышпан болып туа бермейді. «Күйсіз көңіл жүгірмейді» деген бар. Дүлдүлге де күй керек, бұлбұлға да жайлы орын, көңілді бақша керек. Ал адам баласы бəрінен де артық күй таңдайды. Тумысында зеректік болса да, ғылымсыз, тəрбиесіз кемеліне жетпейді... Бұл күнге шейін бізде мұны ескерген қазақ жоқ. Сондықтан бізде оқыған көп, бірақ шын ғалым жоқ. Хатшы көп, жазушы жоқ. Арызшы көп, адвокат жоқ. Сөйлеуші көп, шын шешен жоқ... Бізде өнер, ғылым, əдебиет кенже қалып тұрған себебі де осы, бұл баптарда өз кісілері болмау себепті деп ойлаймыз». Бұл пікір ХХ ғасырдың бас кезінде айтылса да, бүгінгі ұрпаққа дəл бүгін, дəп қазір айтылғандай терең ой салады. Қазіргі жағдай осының бəріне қарама-қайшы. Қазір оқымаған адам жоқ, қазір ғалым да, шешен де, көсем де, басқа сала мамандары да көптеп саналады. Алайда, Міржақып атамыз айтқандай, оқығандардың арасында əлі де «нағыз оқыған» жастардың сирек кездесетіні тағы да жасырын емес. Бұл мəселеде «ержетеді десе, кері кетеді» деген сөздің қисыны келіп тұрғандай. Дүние жүзі халықтары əлемдік өркениетке бағыт ұстап, кеше ғана аты мен заты белгісіз мемлекеттің жастары дүр көтеріліп, өздерінің оқыған жəне тоқыған білім-білік, күш-қайраттарымен өзгелерді тəнті етіп жатқанда, біздің ұлттың жастары туралы аздап ойланып қалатын тұстарымыз аз болмайды. Бұл сəтте өткен тарихының бəрі сұрапыл соғыс, екі күннің бірінде табиғат алапатымен алысып, небір қиямет-қайымдарды бастарынан өткеріп жатқан көршілес күншығыс елі – жапон жастарының тəлім-тəрбиесі ешкімді де бейжай қалдырмаса керек. Бұл күндері əлемдік педагогика ғылымы зерттеп, оқып-үйренуге талпынып жатқан осы елдің жас ұрпақ тəрбиесіндегі ғажайып сырларының бірі – халқының тарихиэтникалық мұрасын, ұлттық əдетғұрпын, салт-дəстүрін саналы түрде сақтап қалуға тырысуында екен. Жастар тəрбиесіндегі отбасы мен ортаның, қоғам мен мемлекет мүддесінің бірізділігі бүгінгі таңда ауадай қажет екенін жоғарыда айтып өттік. Бұл ретте бүгінгі күнгі ұрпақ тəрбиесінде жіберілетін олқылықтар ертең орны толмас өкінішке алып келмей қоймасы анық. Сондықтан мемлекет идеологиясындағы жастар функциясының алатын рөлі мен орны уақыт талабына сай үнемі қайта қаралып отыруы тиіс, яғни билік арасында жастарға деген сұраныс, берік ынтымақтастық пен терең түсіністік болуы қажет. Қоғамның қай саласында болсын жастардың ашық өз үндерінің болуы, оған тікелей əсер ететін бұқаралық ақпарат құралдарының тəрбиелік мəніне терең ден қойылуы тиіс. Жастардың түрлі жат ағымдардың жетегінде кетуінің алдын алу жолдарын қарастыру ретінде ұлттық салт-дəстүрлерді дəріптеуді дұрыс жолға қоя білу керек. Қазіргі жастар арасында жиі кездесетін өзіне-өзі қол жұмсау – суицид індетінің алдын алу жолдары, яғни бала психологиясындағы өзгерісті отбасында, ортада үздіксіз бақылау, қадағалап отыру қажет. Қоғамдағы жастардың өз орындарын таба білмеуіне байланысты оларды жұмыспен қамту орын дарының бүгінгі таңдағы қызметін қайта қарап, оны жанжақты жетілдіру керек. Дағыстаннан шыққан аварлық ғаламат ақын Расул Ғамзатовтың «...Өткенге топырақ шашсаң, бо лашақ саған тас атар» деген ұлағатты сөзінің астарында қаншалықты терең мəн-мағына жатқаны бəрімізге ой салуға тиіс. Өткен бабаларымыз бізді тəрбиеледі, біз сол үрдісті жалғастырып келеміз. Ал болашақ тəрбиесі ендігі жерде жастардың қолында. Ұрпақтан-ұрпаққа ұласып келе жатқан ұлттық тəрбиенің мəйегін мирас етіп ғасырдан-ғасырға жалғастыру – ата салтты ұлықтағандардың еншісінде екендігі ақиқат.

9

Азаматтарды кезекті жеке ќабылдау Бас прокурор Асхат Дауылбаев кезекті рет азаматтарды жеке қабылдау жүргізді. Арыз берушілердің өтініштері қылмыстық, азаматтық жəне əкімшілік істер бойынша сот актілеріне, сондай-ақ, əлеуметтікэкономикалық жəне қылмыстық процестің сотқа дейінгі сатысы саласындағы уəкілетті органдардың шешімдеріне шағымданумен байланысты болды. А.Дауылбаев Бас прокурату раның тиісті құрылымдық бөлімшелерінің басшыларына өтініш берушілердің айғақтарын толық жəне жан-жақты тексеруді қамтамасыз етуді, заң бұзушылықты анықтаған жағдайда прокурорлық қадағалау актісін енгізуді жəне бұзылған құқықтарды қалпына келтіру бойынша түбегейлі шаралар қабылдауды талап ете отырып, тапсырмалар берді. Бас прокурордың осыған

дейінгі қабылдауынан келіп түскен «Елім-Ай» тұрғын үй кешенінің өкілі Ч.Валиевтің өтінішін қарау нəтижесі бойынша Бас прокуратура алаяқтық жасаған тұлғаларға қатысты қылмыстық істі тоқтату туралы мерзімінен бұрын шыға рылған қаулыны бұзды. Алматы қаласының прокурорына тиісті түрде қосымша тергеуді ұйымдастыру туралы тапсырма жіберілді, деп хабарлады Бас прокуратураның баспасөз қызметі.

Судьялыќќа кандидаттарды іріктеудіѕ оѕ тəжірибесі Кеше елордада «Судьялыққа кандидаттарды іріктеудің халықаралық стандарттары мен тəжірибесі» деген тақырыпта дөңгелек үстел өтті. Бұл іс-шараны Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Құқық арқылы демократияға Еуропалық комиссиясымен жəне ЕҚЫҰ-ның Астанадағы Орталығымен бірлесіп ұйымдастырды. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жиынды Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы Қайрат Мəми ашты. Төраға алдымен елімізде сот би лі гін жетілдіру барысында жүзеге асырылған жұмыстарға тоқталды. Оның атап өткеніндей, Қазақстанда табысты жүргізілген реформалардың нəтижесінде сот төрелігі қалыптасты жəне нығайтылды. Өткен жылдың қарашасында Мемлекет басшысының қатысуымен өткен Қазақстан судьяларының VI съезінде алдағы уақытта еліміздің сот жүйесін дамытудың басым бағыттары айқындалды. «Өзекті міндеттердің бірі – судьялыққа кадрлар іріктеу мен судья корпусының кəсібилігін арттыру болып табылады, – деді Қайрат Мəми. – Қолданыстағы заңмен судьялыққа кандидаттарға қо йылатын негізгі талаптар белгіленді». Жоғарғы Сот Төрағасы, сондай-ақ, Қазақстан судьяларының өткен съезінде талқыланған бір қатар мəселелерді де атап өтті. Ол судьялыққа кандидаттардың жас мөлшеріне байланысты. Төрағаның атап өтуінше, сол съезде судьялыққа қабылданатындардың жасы 30-ға немесе 35-ке толуы тиіс екендігі жөнінде мəселе көтерілген. Бұл судьялар қатарын өмірлік тəжірибесі бар кəсіби маманкадрлармен толықтыруға мүмкіндік береді. «Судьялыққа кандидаттарды іріктеудің критерийлері мен рəсімдері, сондай-ақ, олардың лауазымдық өсуі заңды жəне əділ сот төрелігін қамтамасыз етуге бағытталған тəуелсіз сот жүйесінің қалыптасуы мен дамуы үшін аса маңызды болып табылады, – деді Қайрат Мəми. – Бұл – Елбасының сот жүйесін одан əрі дамыту жөніндегі тапсырған міндеттердің бірі». ЕҚЫҰ-ның Астана қаласындағы Орталығының жетекшісі Наталья Зарудная біздің елімізде сот төрелігін нығайту барысындағы жүзеге асырылған жұмыстарға тоқталды. Орталық жетекшісінің айтуынша, Қазақстан сот тəуелсіздігін нығайтуда атап өтерліктей оң қадамдар жасады. Ал бүгінгі жиын Қазақстан судьяларының VI съезінде айқындалған сот жүйесін дамыту жəне судья кадрларын даярлау мен олардың кəсібилігін арттыру мəселелеріне арналып отыр. Себебі, судьялыққа кандидаттарды іріктеуде халықаралық стандарттарды, дамыған елдердің тəжірибелерін пайдаланған ерекше болмақ. Бұл жағынан Қазақстан көпшілік елдердің алдында келеді. Үзіліс кезінде біз дөңгелек үстел тақырыбына байланысты Мем лекеттік қызмет істері агент тігінің төрағасы Əлихан Байменовтің ой-пікірін білген едік. «Сот жүйесіне деген сенім демократиялық қоғам мен нарықтық экономиканы құруда маңызды рөл атқарады, – деді ол. – Егер реформаларға деген шешім əділ қабылданатын болса, ол өте əлеуетті болады.

Сол сияқты судьялыққа кандидаттарды іріктегенде, олардың білімі, біліктілік деңгейі мен жас мөлшері ғана емес, моральдық, тұлғалық қасиеттеріне де ерекше мəн берілгені жөн. Тарихтан белгілі, біздің бұрынғы билеріміздің айтқан нақты шешімдері əлі күнге дейін сақталып келеді. Себебі, олардың шығарған шешімдері əділ болғанына қоғам сенген. Жалпы, қазақта билерді сайламаған, билер көпшілік мойындау арқылы би атанған. Олардың əділ шешім айтатынына сеніп, халық соған жүгінген. Осындай əділдігі арқылы билер ұлттық деңгейге көтерілген. Олар қазіргі судьялар сияқты заң факультетін бітірген жоқ. Екіншіден, судьялыққа кан ди даттарды іріктеуде кандидаттың кем дегенде магистрлік білімі болуын ескеру керек. Сонымен қатар, олардың жас мөлшері 30-дан төмен болмағаны жөн. Өйткені, судья адам тағдырын шешеді. Осыны заңдастырған дұрыс деп ойлаймын. Магистрлерді дайы ндау барысында тек қана заңдарды оқыту жеткіліксіз. Заңды жаттап алуға болады, ал шешім қабылдаудың өзі бір бөлек ғылым. Судьяларды іріктеу ісінде жариялылық қажет. Бүгінде осы бағытта Жоғары Сот Кеңесі көп жұмыстар істеп жатыр. Ал судьялыққа кандидаттарды іріктеу үдерісіне сол кандидат білім алған жоғары оқу орындарының өкілдері де қатысқаны жөн». Жиында, сондай-ақ, Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасы Бектас Бекназаров қатысушыларды елімізде судьяларды іріктеу тəжі рибесімен таныстырды. Төрағаның атап өткеніндей, ел Конституциясының 79-бабына сəйкес біліктілік емтиханынан өткен, жоғары заңгерлік білімі бар, 25 жасқа толған Қазақстан азаматы судья бола алады. Біліктілік емтиханы компьютерлік тестілеу жəне əңгімелесу түрінде өтеді. Өт кен жылдан бастап біліктілік емтиханынан өту 70-тен 80 балға арттырылды. Бұл судьялық қызметке барынша дайындалған кандидаттарды іріктеу мақсатын көздейді. «Бүгінгі күні судья лауазымына кандидат ретінде 4915 адам резервте тұр, – деді Бектас Бекназаров. – Судьялыққа кандидаттарды іріктеу үдерісін жетілдіру жалғастырылуда. Осы жылы біліктілік емтиханына психологиялық тестілеу де енгізілетін болады. Судьялыққа кандидаттарды іріктеу жалпыға бірдей танылған стандарттарға, сондай-ақ, ЕҚЫҰ мен Венеция комиссиясының талаптарына сəйкес келеді». Дөңгелек үстелге қатысушылар жиын барысында еліміздегі жəне шетелдердегі судьяларды іріктеу тəжірибесі, оны жетілдіру жəне басқа да мəселелер бойынша пікір алмасты. Жиын соңында судьялық корпустың кадрлық əлеуетін жақсарту жөніндегі отандық жəне шетелдік тəжірибенің негізінде ұсынымдар қабылданды.


10

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті республикалық меншіктегі жылжымайтын мүлік нысандарын сату бойынша 2014 жылғы 3 маусымда сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін www. gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында аукцион өткізілетіні туралы хабарлайды

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 4 маусымда сағат 11.00-де (Астана уақытымен) www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген, Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырады (өзгерістер мен толықтыруларды есепке ала отырып) (бұдан əрі – Ереже). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен элек трондық аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1. Ваз-21102 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L012СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 82 000 теңге. Кепілді жарна – 12 300 теңге. 2. Ваз-21060 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L013СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 53 000 теңге. Кепілді жарна – 7950 теңге. 3. Ваз-21101 автокөлігі, 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L041СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 106 000 теңге. Кепілді жарна – 15 900 теңге. 4. Газ-3110 121 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L032СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 79 000 теңге. Кепілді жарна – 11 850 теңге. 5. Ваз-21060 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L015СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 48 000 теңге. Кепілді жарна – 7200 теңге. 6. Газ-31105 120 автокөлігі, 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L046СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 74 000 теңге. Кепілді жарна – 11 100 теңге. 7. Ваз-21060 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L014СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 51 000 теңге. Кепілді жарна – 7650 теңге. 8. Ваз-21310 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L010СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 88 000 теңге. Кепілді жарна – 13 200 теңге. 9. Ваз-2106 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L025СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 130 000 теңге. Кепілді жарна – 19 500 теңге. 10. Газ-3110 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L029СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 96 000 теңге. Кепілді жарна – 14 400 теңге. 11. Ваз-21060 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L043СС. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 54 000 теңге. Кепілді жарна – 8100 теңге. 12. Ваз-21102 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 016СS07. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 87 000 теңге. Кепілді жарна – 13 050 теңге. 13. Уаз-220692 04 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 016СS07. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 90 000 теңге. Кепілді жарна – 13 500 теңге. 14. Газ-3110 411 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 028СS07. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 138 000 теңге. Кепілді жарна – 20 700 теңге. 15. Ваз-21101 автокөлігі, 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 038СS07. Баланс ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы сотының кеңсесі» ММ. Орал қаласы, Достық даңғылы, 204. Бастапқы баға – 24 000 теңге. Кепілді жарна – 3600 теңге. 16. Уаз-31514 017 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L030NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 89 000 теңге. Кепілді жарна – 13 350 теңге. 17. Уаз-22069 автокөлігі, 1997 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L018NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 74 000 теңге. Кепілді жарна – 11 100 теңге. 18. Ваз-21099 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L033NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 81 000 теңге. Кепілді жарна – 12 150 теңге. 19. Уаз-31512 автокөлігі, 1996 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L706АН. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 85 000 теңге. Кепілді жарна – 12 750 теңге. 20. Ваз-21100 автокөлігі, 2000 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L022NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 69 000 теңге. Кепілді жарна – 10 350 теңге. 21. Газ-3110 автокөлігі, 2002 жылы

шығарылған, мемлекеттік нөмірі L007NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 94 000 теңге. Кепілді жарна – 14 100 теңге. 22. Газ-3110 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L052NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 70 000 теңге. Кепілді жарна – 10 500 теңге. 23. Ваз-21213 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L047NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 65 000 теңге. Кепілді жарна – 9750 теңге. 24. Ваз-21122 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L793АР. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 94 000 теңге. Кепілді жарна – 14 100 теңге. 25. Ваз-21102 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L795АР. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 68 000 теңге. Кепілді жарна – 10 200 теңге. 26. Ваз-21102 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L031NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 69 000 теңге. Кепілді жарна – 10 350 теңге. 27. Ваз-21150 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L794АР. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 86 000 теңге. Кепілді жарна – 12 900 теңге. 28. Ваз-21099 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L036NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 92 000 теңге. Кепілді жарна – 13 800 теңге. 29. Ваз-21100 автокөлігі, 2000 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L026NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 68 000 теңге. Кепілді жарна – 10 200 теңге. 30. Ваз-21099 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L035NS. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 86 000 теңге. Кепілді жарна – 12 900 теңге. 31. Газ-322132-224 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L792АР. Баланс ұстаушы – «Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ. Орал қаласы, Сейфуллин көшесі, 24. Бастапқы баға – 453 000 теңге. Кепілді жарна – 67 950 теңге. 32. ЗИЛ-431412 автокөлігі, 1987 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 1353УТМ. Баланс ұстаушы – «ІІМ ҚАЖК 170/2 мекемесі» ММ. Орал қаласы, Широкая көшесі, 2. Бастапқы баға – 30 000 теңге. Кепілді жарна – 4500 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктің мына нысаны қойылады: 1. Ваз-21060 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі L613КР. Баланс ұстаушы – «Орал станциясындағы ішкі істер желілік бөлімі» ММ. Орал қаласы, Вокзал көшесі, 2/6. Алғашқы баға – 66 000 теңге. Бастапқы баға – 330 000 теңге. Төменгі баға – 20 000 теңге. Кепілді жарна – 9900 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің депозиттік шотына енгізіледі: КZ400705012170171006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БСН 120240022537, Кбе 11, КНП 171 (кепілдік жарна мөлшеріне банк қызметінің төлемдері кірмейді). Кепілді жарнаның департаменттің депозиттік шотына уақытылы түсу мақсатында кепілді жарнаны қабылдау аяқталғанға дейін үш күн кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail), 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушы ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді осы Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді

жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының осы Қағиданың 23-1 жəне 23-2 тармақтарында көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сатушының шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Автоматты түрдегі тексеру нəтижелері бойынша Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімінде көрсетілген электрондық мекенжайына өтінімді қабылдау туралы электрондық хабарлама не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жіберіледі. Аукционға жіберілген қатысушыға Тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат беріледі. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) Егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып табылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. 4) Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы қағидамен бекітілген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша жеңімпазы болып танылады жəне жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады; егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған қатысушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің вебпорталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың : жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлға өкілі паспортының немесе оның басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Достық даңғылы, 208 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап он күнтізбелік күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7112) 53 42 36 телефоны арқылы алуға болады.

Республикалық меншік нысандарын сату ҚР Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы №198 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес орындалады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1. Mercedez-Benz E 240 маркалы автокөлігі, 2003 ж.ш., м.н. А717EF, Алматы қ., Достық д-лы, 13. Баланс ұстаушы – «Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогигалық университеті» РМК. Бастапқы (алғашқы) баға – 799 000 теңге, кепілді жарна – 119 850 теңге. 2. Volkswagen Bus маркалы автокөлігі, 1996 ж.ш., м.н. 81SK, Алматы қ., Қажымұқан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі. Бастапқы (алғашқы) баға – 526 000 теңге, кепілді жарна – 78 900 теңге. 3. Камаз-43101/010с маркалы автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. 76SK, Алматы қ., Қажымұқан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі. Бастапқы (алғашқы) баға – 500 000 теңге, кепілді жарна – 75 000 теңге. 4. Volkswagen Passat маркалы автокөлігі, 1999 ж.ш., м.н. 70SK, Алматы қ-сы, Қажымұқан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі. Бастапқы (алғашқы) баға – 363 000 теңге, кепілді жарна – 54 450 теңге. 5. Mercedes Benz E240 маркалы автокөлігі, 1999 ж.ш., м.н. 09SK, Алматы қ., Қажымұқан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі. Бастапқы (алғашқы) баға – 218 000 теңге, кепілді жарна – 32 700 теңге. 6. Ford Focus маркалы автокөлігі, 2006 ж.ш., м.н. A393DX, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 518 000 теңге, кепілді жарна – 77 700 теңге. 7. Ford Focus маркалы автокөлігі, 2006 ж.ш., м.н. A396DX, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 364 000 теңге, кепілді жарна – 54 600 теңге. 8. Ford Focus маркалы автокөлігі, 2006 ж.ш., м.н. A194EF, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 518 000 теңге, кепілді жарна – 77 700 теңге. 9. Mercedes-Benz 180 маркалы автокөлігі, 1995 ж.ш., м.н. A093VP, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 337 000 теңге, кепілді жарна – 50 550 теңге. 10. Toyota Camry маркалы автокөлігі, 1996 ж.ш., м.н. A004MV, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 382 000 теңге, кепілді жарна – 57 300 теңге. 11. Лада-21703 маркалы автокөлігі, 2007 ж.ш., м.н. A671FD, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы)

баға – 331 000 теңге, кепілді жарна – 49 650 теңге. 12. Ваз-21214 маркалы автокөлігі, 2008 ж.ш., м.н. A832FB, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 354 000 теңге, кепілді жарна – 53 100 теңге. 13. Skoda Superb B5 маркалы автокөлігі, 2007 ж.ш., м.н. A888VP, Алматы қ., Қазыбек би к-сі, 66. Баланс ұстаушы – «Алматы қалалық сотының кеңсесі» ММ . Бастапқы (алғашқы) баға – 537 000 теңге, кепілді жарна – 80 550 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктің мына нысаны қойылады: 1. Ваз-21093 маркалы автокөлігі, 2004 ж.ш., м.н. А988СU, Алматы қ., Достық д-лы, 13. Баланс ұстаушы – «Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогигалық университеті» РМК. Бастапқы баға – 1 265 000 теңге, ең төменгі баға – 138 415 теңге, алғашқы баға – 253 000 теңге, кепілді жарна – 37 950 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын əдісін қолдана отырып аукцион өткізу кезінде жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен басталады жəне 2014 жылғы 2 маусымда сағат 10.00де аяқталады. Кепілді жарна Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есепшотына төленеді: БСН – 120340013492, ЖСК – KZ 250705012170180006 ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетіне, БСК ККМFKZ2A, мекеме коды – 2170180, бенефициар коды – 11, КНП – 171 (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Қатысушының хабарламадағы көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ сатушының шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға қатысушы кепілді жарнаны қайтару үшін сауда-саттық ұйымдастырушыға ағымдағы есеп-шоттың барын растайтайтын банк анықтамасының түпнұсқасын өткізуі қажет. Аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші

деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркеу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында мынадай құжаттардың көшірмелерін тіркеуі қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың; шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Аукционға қатысушылар аукционға бір сағат қалғанда аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион сауда-саттық өткізу туралы хабарламадағы көрсетілген Астана уақытымен, сонымен қатар аукцион залында жекешелендірілген нысанның бастапқы (алғашқы) бағасын автоматты түрде орналастыруымен басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары

бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы саудасаттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде мына мекенжайда қол қойылады: Алматы қаласы, Достық даңғылы,134, 206-бөлме. Сатушыға аукционнан ұтып алушылар сұратылған қажетті нотариалды расталған құжаттарды тапсыру қажет. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты 8(727) 313-07-85 телефоны жəне www. gosreestr. kz сайты арқылы білуге болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті 2014 жылғы 3 маусымда сағат 10.00-де www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға мына нысандар қойылады: Қойылған нысанның бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең. 1. Сарай литер Г1, жалпы алаңы 256,8 ш.м., гараж литер Г2, жалпы алаңы 85,1 ш.м., 1982 жылы салынған, мекенжайы: Жамбыл облысы, Шу ауданы, Төле би а., У.Асатұлы к-сі, 21. Теңгерім ұстаушы – АШМ АӨКМИК Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы. Бастапқы баға – 339 000 теңге. Кепілді жарна – 50 850 теңге. 2. Мал дəріханасының ғимараты, жалпы алаңы 50,1 ш.м., мал емханасының ғимараты, жалпы алаңы 22,9 ш.м., пункт литер Г2, жалпы алаңы 22,8 ш.м., гараж литер Г3, жалпы алаңы 150 ш.м., 1975 жылы салынған, мекенжайы: Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Қордай а., Жібек жолы к-сі, 108. Теңгерім ұстаушы – АШМ АӨКМИК Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы. Бастапқы баға – 726 000 теңге. Кепілді жарна – 108 900 теңге. 3. Гараж литер В, жалпы алаңы 228,6 ш.м., қалқа литер Г, жалпы алаңы 160 ш.м., 1962 жылы салынған, мекенжайы: Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Б. Момышұлы а., Ы.Алтынсарин к-сі, 93. Теңгерім ұстаушы – АШМ АӨКМИК Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы. Бастапқы баға – 258 000 теңге. Кепілді жарна – 38 700 теңге. 4. Қойма литер Г12, жалпы алаңы 358,4 ш.м., 1983 жылы салынған, мекенжайы: Тараз қаласы, Автомобильный к-сі, 3 бұр., 4. Теңгерім ұстаушы – «Қазгеодезия» РМКҚ. Бастапқы баға – 277 000 теңге. Кепілді жарна – 41 550 теңге. 5. Ваз-2115 автомашинасы, мем.нөмірі Н185CL, 2005 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Əйтиев к-сі, 40. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы баға – 332 000 теңге. Кепілді жарна – 49 800 теңге. 6. Газ-52-04 автомашинасы, мем.нөмірі Н171АХ, 1994 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Ниетқалиев к-сі, 104а. Теңгерім ұстаушы – ІІМ ҚАЖК ЖД-158/2 мекемесі. Бастапқы баға – 61 000 теңге. Кепілді жарна – 9150 теңге. 7. Зил-Ммз 45021 автомашинасы, мем. нөмірі Н645АХ, 1986 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Ниетқалиев к-сі, 104а.

Теңгерім ұстаушы – ІІМ ҚАЖК ЖД-158/2 мекемесі. Бастапқы баға – 45 000 теңге. Кепілді жарна – 6750 теңге. 8. Уаз-31519 автомашинасы, мем.нөмірі Н430КР, 2005 ж.ш., мекенжайы: Жамбыл облысы, Т. Рысқұлов ауданы, Луговой стансасы, Есімов к-сі, 27а. Теңгерім ұстаушы – ІІМ-нің Көліктіегі ішкі істер департаменті. Бастапқы баға – 45 000 теңге. Кепілді жарна – 6 750 теңге. 9. Ваз-21213 автомашинасы, мем.нөмірі Н431КР, 2003 ж.ш., мекенжайы: Жамбыл облысы, Т. Рысқұлов ауданы, Луговой стансасы, Есімов к-сі, 27а. Теңгерім ұстаушы – ІІМ-нің Көліктіегі ішкі істер департаменті. Бастапқы баға – 52 000 теңге. Кепілді жарна – 7 800 теңге. 10. Газ-53 Г1 автомашинасы, мем. нөмірі Н411СЕ, 1985 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Ниетқалиев к-сі, 8. Теңгерім ұстаушы – «Құтқарушы» əскерилендірілген авариялық-құтқару қызметі» РМК филиалы. Бастапқы баға – 42 000 теңге. Кепілді жарна – 6 300 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаментi» мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ740705012170170006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340007071, ММ коды 2170170, КБе 11, КНП 171 (банктік қызмет есебі кепілді жарна төлемінің ішіне кірмейді). Төлемнің белгіленуі: аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Қатысушыларға кепілді жарнаның кез келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру нысанын сатып алу құқығын береді. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақтылы түсу мақсатында өтініштерді қабылдау аяқталғанға дейін үш жұмыс күннен кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Назар аударыңыз! Веб-портал өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі негіз болып табылады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион ережесі: 1) егер аукцион залында электрондық

аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрдебiреуi Қағидаға сəйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, осы жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион өткiзiлмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiреуi Қағидаға сəйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растайтын болса, бастапқы баға белгiленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейiн жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрдебiреуi жекешелендiру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн соңғы растаған қатысушы жеңiмпаз болып танылады, ал осы жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион өткiзiлген болып танылады. Жекешелендiру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдiсiмен электрондық аукцион қатысушылардың бiреуi ұсынған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемiнде екi қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдiсiмен электрондық аукцион өткiзiлген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екi қадамға өсуiн кемiнде екi қатысушы жүзеге асырады. Əрбiр сатылған жекешелендiру нысаны бойынша электронды аукцион нəтижелерi электрондық аукцион нəтижелерi туралы электронды хаттамамен ресiмделедi, оған сатушы жəне жеңiмпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейiн жиырма төрт сағат iшiнде Тiзiлiмнiң веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Тараз қаласы, Əл-Фараби көшесі,(5-шағын аудан) 11 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың

«Великая Стена» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ 22.06.2009 ж. № 10-01-22/6423/12591 (29.11.2008 ж. бастап 29.05.2009 ж. кезеңіндегі), акцияларды орналастырмау туралы ақпаратты назарға алуға туралы, 29.05.2009 ж. бастап 29.11.2009 ж. кезеңіндегі акцияларды орналастырмау туралы ақпаратты назарға алу туралы хат; 29.05.2011 ж. бастап 29.11.2011 ж. кезеңіндегі акцияларды орналастырмау туралы ақпаратты назарға алуға Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінен/ҚР Ұлттық Банкі Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінен жіберілген хаттардың түпнұсқалары жоғалғандығы жөнінде хабарлайды.

АО «Фонд недвижимости «Великая Стена» информирует об утере оригиналов писем о принятии к сведению информации о не размещении акций № 10-01-22/6423/12591 от 22.06.2009 г. (за период с 29.11.2008 г. по 29.05.2009 г.), Письмо о принятии к сведению информации о не размещении акций, за период с 29.05.2009г. по 29.11.2009 г., Письмо о принятии к сведению информации о не размещении акций, за период с 29.05.2011 г. по 29.11.2011 г., отправленные от Агентства Республики Казахстан по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций/Комитета по контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций Национального Банка РК.

№1 Ашық көпшілік тендердің қорытындысы «AsiaCredit Bank (АзияКредит Банк)» АҚ 2014 жылы 17 сəуірде Қазақстан Республикасы Алматы қаласы, Гоголь көшесі, 95/70 мекенжайы бойынша өткізілген, Банк жарнамасын республикалық телевизияда орналастыру қызметтерінің сатып алынғаны туралы №1 Ашық көпшілік тендердің қорытындысын жариялайды: «Favourite Media Group» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жеңімпаз болып танылды, тендер жеңімпазының мекенжайы: Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Қарасай батыр көшесі, 123, 3-қабат.

«ҚР Инженер-энергетиктер одағы» ЗТБ компаниясы заңды тұлғасын мемлекеттік қайта тіркеу туралы жоғалған куəлігі жарамсыз деп саналсын. Скакова Шолпанға Жамбыл медициналық училищесі берген НТ-І №365895 дипломының жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Назар аударыңыз! Сатып алушы жылжымалы мүлікті жекешелендіру кезінде жер учаскесіне құқық пайда болады, Қазақстан Республикасы Жер кодексіне сəйкес сатып алушы жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын жеке төлейді Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтініміді Қағидада жасалған қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталына тіркелуі қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ-сы қойылған аукционға қатысуға өтінімді осы Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түспеуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде жүргізіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8(7262) 34-34-90 (факс) телефоны арқылы алуға болады:

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ вице-президенті Саят Нұрмұхамедұлы Нүсіповке əкесі Нұрмұхамед Нұрахметұлы НҮСІПОВТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Ақпараттық-талдау орталығы» акционерлік қоғамы Саят Нұрмұхамедұлы Нүсіповке əкесі Нұрмұхамед Нұрахметұлы НҮСІПОВТІҢ өмірден озуына байланысты отбасы мен туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті география жəне табиғатты пайдалану факультетінің деканаты мен география, жерге орналастыру жəне кадастр кафедрасының ұжымы кафедра меңгерушісі, география ғылымдарының докторы, профессор Гүлнəр Нұрмұхамедқызы Нүсіповаға əкесі Нұрмұхамед Нұрахметұлы НҮСІПОВТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ұжымы мал шаруа шылығы өнімдерін өндіру технологиясы жəне балық шаруашылығы кафедрасының профессоры, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы Кеңесхан Идрышұлы Дүйсембаевқа бауыры САМАРХАННЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


Дґѕгеленген дїние їйіѕізде Дүйсенбі, 19 мамыр

7.00 8.00 9.30 9.40 10.45 11.30 12.30 12.45 12.55 13.25 14.00 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.10 18.15 18.30 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 00.55 01.25 01.55 02.15 02.30 03.00 7.00 9.00 10.00 11.00 12.30 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.00 23.30 01.00 01.4003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 11.55 12.20 12.55 14.00 15.00 15.25 15.50 16.50 18.00 19.00 19.55 20.30 21.00 21.30 22.50 00.00 02.00 02.50

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Апта.Kz». «Айтуға оңай». «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Қазақтың қолөнері». «Дауа». «Ақсауыт». «Еңбек түбі – береке». «Майя». Мультхикая. «Зерде». «Əйел бақыты». Токшоу. «Келін». Телехикая. «Менің Қазақстаным». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Еңбек түбі – береке». «Ғажайыпстанға саяхат». Мультхикая. «Жиһанкез». Телесаяхат. «Заң жəне біз». Тікелей көрсетілім. «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Жедел жəрдем». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «SPORT.KZ». «Жиһанкез». «Дауа». «Ұлттық өнім». «Өзекжарды». «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Жаңа күн». Таңғы ақпаратты-сазды бағдарлама. «Жеті күн». «Жеті күн». «Мюнхен қасіреті». Кино. «Туған өлке». Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Жена офицера». Телесериал. «Телефон доверия». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қосөзен аралығы – əлемдік өркениет». Деректі сериал. Жаңалықтар. «25 шақырым». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. «Бюро расследований». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Көзқарас». Футбол. «След». Телесериал. Жаңалықтар.

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Время обедать». «Модный приговор». «П@УTINA+». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «Склифосовский». Телесериал. «Караоке-такси». «П@УTINA» Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Ментовские войны-5». Телесериал. «Я приду сама». Телесериал. «Беглец». Телесериал. «Модный приговор».

11

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

Сейсенбі, 20 мамыр

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.35 12.30 12.45 13.10 14.00 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.35 19.10 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 01.05 01.20 02.05 02.30 03.35 7.00 9.00 9.10 9.40 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.00 23.40 00.10 00.40 01.10 01.5003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 11.55 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.50 16.50 18.00 19.00 19.55 20.30 21.00 21.30 22.50 00.00 02.00 02.50

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Жедел жəрдем». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Sport.Kz». «Алаң» ток шоуы. «Еңбек түбі – береке». «Майя». Мультхикая. «Зерде». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Келбет». Жаңалықтар. «Ас болсын!». «Сыр-сұхбат». «ЕХРО жолы». «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Жедел жəрдем». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Келбет». «Еңселі елорда». «Ас болсын!». «EXPO жолы». «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпаратты-сазды бағдарлама. Жаңалықтар... «Бюро расследований». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Жена офицера». Телесериал. «Телефон доверия». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Кешкі жаңалықтар. «Қосөзен аралығы – əлемдік өркениет». Деректі сериал. Жаңалықтар. «25 шақырым». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Жансарай». Əшірбек Сығай. Көзқарас. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «След». Телесериал. Жаңалықтар.

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Время обедать». «Модный приговор». «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «Склифосовский». Телесериал. «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Ментовские войны-5». Телесериал. «Я приду сама». Телесериал. «Беглец». Телесериал. «Модный приговор».

Сəрсенбі, 21 мамыр

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.35 12.30 12.45 13.05 13.30 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.10 18.15 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 00.50 01.20 01.40 02.10 02.30 03.00 03.35

Бейсенбі, 22 мамыр

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Жедел жəрдем». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «ЕХРО жолы». «Сəнді баспана». «Заң жəне біз». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай!». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Шетелдегі қазақ балалары». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Еңбек түбі – береке». «Толағай». «Қылмыс пен жаза». «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…». «Жедел жəрдем». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Сыр-сұхбат». «ЕХРО жолы». «Мың түрлі мамандық». «Ұлттық өнім». «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар Аңдатпа, əнұран.

7.00 8.00 9.30 9.45

«Жаңа күн». Таңғы ақпаратты-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Ұлт саулығы». Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Жена офицера». Телесериал. «Телефон доверия». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қосөзен аралығы – əлемдік өркениет». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Агент Z». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Көзқарас». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «След». Телесериал. Жаңалықтар.

7.00

10.40 11.25 11.35 12.30 12.45 13.10 13.35 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.50 18.15 18.35 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 00.55 01.15 01.35 02.00 02.30 03.00 03.35

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Жедел жəрдем». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Агробизнес». «Сіз не дейсіз?». «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін».Телехикая. «Жан жылуы». «Қылмыс пен жаза». «ЕХРО жолы». «Жиһанкез». «Жаңа Қазақстан-2050». «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Жедел жəрдем». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Қылмыс пен жаза». «Ұлттық өнім». «ЕХРО жолы». «Мың түрлі мамандық». «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

Жұма, 23 мамыр 7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.35 12.30 12.45 13.20 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.25 17.30 17.50 18.10 18.40 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.55 23.45 00.00 00.35 01.55 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.15 11.00 11.10 12.00

7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.40 00.10 00.40 01.10 02.00 6.00 6.50 7.00 11.00 11.55 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.50 16.50 18.00 19.00 19.55 20.30 21.00 21.30 22.50 00.00 02.00 02.50

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Время обедать». «Модный приговор». «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «Склифосовский». Телесериал. «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Ментовские войны-5». Телесериал. «Я приду сама». Телесериал. «Беглец». Телесериал. «Модный приговор».

9.00 9.10 9.20 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.15 20.00 20.30 21.00 21.30 23.00 23.30 00.00 00.30 01.00 01.40 6.00 6.50 7.00 11.00 11.55 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.50 16.50 18.00 19.00 19.55 20.30 21.00 21.30 22.50 00.00 02.00 02.50

«Жаңа күн». Таңғы ақпаратты-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Жена офицера». Телесериал. «Телефон доверия». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қосөзен аралығы – əлемдік өркениет». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Агент Z». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Көзқарас». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «След». Телесериал. Жаңалықтар. «Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Время обедать». «Модный приговор». «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся!». Жаңалықтар. «Склифосовский». Телесериал. «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Ментовские войны-5». Телесериал. «Я приду сама». Телесериал. «Беглец». Телесериал. «Модный приговор».

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Жедел жəрдем». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Менің Қазақстаным». «Көкпар». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. Футболдан Əлем чемпионаты-2014. Арнайы хабар. «Еңбек түбі – береке». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Жаңа Қазақстан-2050» «Парламент». «Иман айнасы». «Парыз». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Ұлттық шоу». «Келін». Телехикая. «Жайдарман». Жаңалықтар. «Ою-өрнек құпиясы». Кино. «Парламент». «Жаңа күн». Таңғы ақпаратты-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал.

13.00 Жаңалықтар. 13.15 «Көзқарас». 13.45 «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. 14.15 «Айтұмар». 15.00 Жаңалықтар. 15.10 «Жена офицера». Телесериал. 16.00 «Телефон доверия». Деректі фильм. 16.50 «Балаларға өмір сыйлаңыз...» 17.00 Жаңалықтар. 17.15 «Непокоренная вершина». Деректі фильм. 18.00 Жаңалықтар. 18.15 «Агент Z». Телехикая. 19.10 «Біз». 20.00 Жаңалықтар. 20.30 Вектор развития. 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Жұлдызды дода». 23.00 «Черный ястреб». Кино. 01.15 Жаңалықтар. 01.45 Жаңалықтар. 6.00 6.50 7.00 11.00 11.05 12.00 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.50 16.50 18.00 19.00 19.55 20.30 21.00 21.30 22.50 02.15 03.05

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Пятницкий». Телесериал. «Жұма уағызы». «Время обедать». «Модный приговор». «Караоке-такси». «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Роман Карцев. «Вчера маленькие, но по три...». «Күт мені». Жаңалықтар. «Склифосовский». Телесериал. «Маралбек» бағдарламасының тұсаукесері. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Поле чудес». «Точь-в-точь». «Беглец». Телесериал. «На крыше мира». Кино.

ДҮБІРГЕ

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Сенбі, 24 мамыр

7.00 8.30 9.35 10.00 10.35 11.20 12.55 13.45 16.30 17.00 17.30 17.50 18.00 18.15 19.40 20.05 20.30 21.05

22.40 23.10 23.45 01.20 02.05 02.20

Қазақстан эстрада жұлдыздарының концерті. «Сенбілік таң». «Агробизнес». «Дауа». «Ас болсын!». «Əзіл əлемі». «Телқоңыр». «Қош келдің, əзНаурыз!». Ақындар айтысы. «Келбет». Футболдан Əлем чемпионаты-2014. Арнайы хабар. Жаңалықтар. «Еңселі елорда». «Ғажайыпстанға саяхат». Мультхикая. «Ою-өрнек құпиясы». Кино. «Жан жылуы». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. «Тараз – ғасырлар куəсі». Жамбыл облыстық филармониясының концерті. «Сіз не дейсіз?». Жаңалықтар. «Желден жүйрік». Кино. «Ғасырлар үні». Этномузыкалық фильм. «Еңселі елорда». «Арнайы репортаж».

7.00

«Махаббат мерейі». Телехикая. 8.30 «Ким». Мультфильм. 9.00 «Табиғаттың тартуы». Деректі сериал. 9.20 «Ұлт саулығы». 9.55 «Балаларға өмір сыйлаңыз...». 10.00 Жаңалықтар. 10.10 «Оян-Kz». Отбасылық бағдарлама.

11.00 Жаңалықтар. 11.10 «Дело вкуса с Татьяной Веденеевой». 11.40 Азық-түлік мəселесі. 12.00 «Сноски». 12.30 «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. 13.00 Жаңалықтар. 13.10 «Легенда Багера Ванса». Кино. 15.00 Жаңалықтар. 15.10 «Жансарай». Əшірбек Сығай. 16.00 «Біз əлі кездесеміз». Қалдыбек Құрманəлиев əндерінен концерт. 17.00 Жаңалықтар. 17.15 «Бармысың, бауырым?» 18.00 Жаңалықтар. 18.15 «Тірі жетім». Кино. 20.00 Жаңалықтар. 20.30 «Энергия будущего». 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Пляж». Кино. 00.30 «Күзгі романс». Спектакль. 02.30 «Энергия будущего». 6.00 6.45 8.25 9.00 9.10 9.45 11.35 12.05 13.00 13.55 15.00 15.50 20.00 21.00 21.45 22.15 22.35 00.10 02.40 04.20

«Идеальный ремонт». «Малахольная». Кино. «Таңғы пошта». Жаңалықтар. «Смак». «Невеста на заказ». Кино. «Фабрика грез». «Идеальный ремонт». «Игры разума». Телесериал. «Ду қол шоколад». «Редкая группа крови». Телесериал. «Қайырлы кеш, Қазақстан!». «Лучший город KZ». Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Гарфилд». Кино. «Человек-паук». Кино. «Малахольная». Кино. «Игры разума». Телесериал.

Жексенбі, 25 мамыр

7.00 8.05 8.35 9.30 11.05 11.35 12.10 12.40 13.40 16.40 17.00 17.35 17.45 18.05 19.45 20.30 21.35 23.25 00.15 01.00 01.45

Қазақстан эстрада жұлдыздарының концерті. «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Умизуми командасы». Мультхикая. «Қиял қуған Николя». Кино. «Сыр-сұхбат». «Ақсауыт». «Сəнді баспана». «Ұлттық шоу». «Бір халық, бір ел, бір тағдыр». Республикалық ақындар айтысы. «Арнайы репортаж». Футболдан Əлем чемпионаты-2014. Арнайы хабар. «Еңселі елорда». «Қазақстан би əлемі». «Əзіл əлемі». «Ғасырлар үні». Этномузыкалық фильм. «Апта.Kz». «Жайдарман». «Алаң» ток-шоуы. «Көкпар». Ұлттық ойын. «Телқоңыр». «Еңселі елорда».

7.00

«Махаббат мерейі». Кино. «Айбын». «Роботым екеуіміз». Балалар уақыты. 10.00 Куб удачи. Лотерея. 10.10 «Ежик в тумане», «Жилбыл Пес», «Ивашка из Дворца пионеров». Мультфильмдер. 10.30 «Синбад». Кино. 8.30 9.10

12.00 «Индюки: назад в будущее». Мультфильм. 13.40 «Ас арқау». 14.00 «Жұлдызды дода». Токшоу. 15.30 «ТВ Бинго». 16.30 «Алатау» – «Starco» футбол клубтарының кездесуі. 18.00 «Көзкөрген». 18.45 «Сол бір кеш...». 20.00 «Жеті күн». 21.00 «Жеті күн». 22.00 «Последний король Шотландии». Кино. 00.30 «Космополис». Кино. 02.15 «Лос-Анджелес хикаясы». Кино. 6.00 6.45 7.50 8.05 8.30 8.45 9.00 9.10 10.10 10.55 12.05 13.00 14.00 14.45 15.50 16.55 21.00 22.00 23.00 00.00 02.00 03.35 04.20

«Они и мы». «Золотая лихорадка». Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Воскресные беседы». Жаңалықтар. «Денсаулық». «Қазлото». Тікелей көрсетілім. «Лучший город.KZ». «Они и мы». «Игры разума». Телесериал. «Золотая лихорадка». «Кто хочет стать миллионером?». «Кеш жарық, Қазақстан!». «Ключи от счастья». «Аналитика». «П@УTINA+». «Ду қол шоколад». «Пакт». Кино. «За спичками». Кино. «Игры разума». Телесериал. «Контрольная закупка».

Кэмерон референдум мəселесімен əлек Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Кэмеронды жүйкелетіп жүрген екі мəселе бар: біріншісі – Шотландияның Ұлыбританиядан бөлінуі туралы референдум болса, екіншісі – өз елінің Еуроодақтан бөлінуі жайында да референдум өткізу.

Біріншісі тым жақын, енді бес айдан кейін, қыркүйектің 18-і күні өтеді, онда Шотландияның ел құрамында қалу-қалмауы шешіледі. Екіншісіне əлі біраз уақыт бар. Онда да өзінің консерваторлық партиясы келесі жылғы парламенттік сайлауда жеңіске жететін болса ғана, оның өзінде ол 2017 жылы ғана өтуі мүмкін. Бұл премьердің референдум өткіземін деген уəдесіне қатысты болып отыр. Оның нəтижесі қандай болатыны – екінші мəселе. Шотландтар, əсіресе, оның ұлтшыл тобы, бөліну жайында көптен бері айтып келеді. Тіпті, референдум да өткен. Бірақ шотландтықтардың басым көпшілігі бұған дейін бөлінуді қолдамады. Соған қарамай, аймақтың ұлтшыл топтары бұл мəселені қайта-қайта көтеріп, енді ол қоғамның бас ауруына айналып отыр. Ұлтшыл топ дегенде, бөліну туын көтеріп жүрген Шотландияның премьер-министрі Алекс Сэлмонд жəне ол басқаратын Шотландия ұлттық партиясы. Олар, əсіресе, соңғы кезде белсенді қимылға көшті. Соған қарағанда, бөлінушілер күш алып кетіп, жеңіске жетуі əбден мүмкін. Премьер-министр Кэмеронның қауіптенуі негізді. Шотландия бөліне қалғанда, ол қазіргі үкімет тұсында жүзеге асқан болып тарихқа енеді. Бұл – Кэмеронға да, оның партиясына да үлкен таңба. Онан соң, бұл аймақ – Ұлыбританияның ортақ бренді. Одан айырылса, ел бренді бəсеңдейді. Тіпті, туына да өзгерту енгізіледі. Содан

Дін атын жамылєан таєылыќ əрекет Осыдан бір ай бұрын Африканың ең үлкен елінің бірі – Нигерияда (халқы 130 миллионнан асады) бір мектеп қыздар ұрланып, əлі толық табылған жоқ. Бұл елден бұрын бүкіл əлем шулап жатыр.

 Өнер

Езу жиєызбайтын театр XXІ ғасырдың ойы шымыр, сөзі жұмыр көрерменін күлкіге көміп, құрметке бөлену орасан еңбектің өтеуімен келетіні сөзсіз. Қазір сахнадағы арзан əзілге көрермен назар да салмайды. Сондықтан театр өнерінде бəсекелестік көбейіп, уақыт өткен сайын дами түсуде.

Солардың қатарындағы «Кентау шоу» жəне «Шымкент шоу» театрлары бар. 2000 жылы «Шымкент шоу» əзіл-сықақ театрының алғаш қазығын қағып, шымылдығын ашқан айтыскер ақын Əбдіхалық (Сəбит) Əбдірайымов болатын. Ол кейін тізгінді бірден бұл салада бұрын жұмыс істемеген Мырзахмет Егембердиевке тапсырғанда «енді қалай болар екен?» деп, көңілдері күпті болған жұрттың көпке дейін қауіп еткені рас. Сөйтсек, Сəбит ақын қателеспепті. Жастайынан өнер десе, ішкен асын жерге қоятын Мырзахметтің халықты заманауи əзіл-қалжыңның қайнарымен қандыра білетініне сенген екен. Мамандығы құрылысшы, экономист жігіт театрдың өнерін елге таныта білді. Бүгінде топтың құрамында 8 əртіс еңбек етеді. «Шымкент шоуда» Күлпəш бейнесімен жұртқа танымал Берік Тұрсынбековті, сондай-ақ, Дəурен Жұмаділов, Нұрболат Есенбеков, Қарлығаш Ахметова сынды

өнерпаздарды кəсіби əртістер қатарына қоса алды. 2007 жылдың желтоқсан айында Кентау қаласында «Кентау шоу» əзіл-сықақ театрының ашылу салтанаты өткен болатын. Құрамында 10 əртіс бар. Көбісінің арнайы білімі бар. Бұл театрдың өзге сатиралық театрлардан айырмашылығы – бағдарламасында скетч, əн, биден басқа цирк өнерінің түрлі жанрлары – фокус, иога бойынша қызықты қойылымдар қамтылған. «Кентау шоу» Ресейге гастрольдік сапармен барып, Астрахань облысында, Саратов, Волгоград, Самара жəне Омбы қалаларында өнер көрсеткен, өзіндік кескін-келбеті, мінез-болмысы қалыптасқан ұжым. Соның бір дəлелі – М.Егембердиевке талай жанның жүректегі лебізі ақтарылған үшбу хаттар жиі түсіп жатады. Мұндай алғыс сезімге толы хаттар бүгінде 1800-ге жуықтап қалыпты. Бұл – өте сирек кездесетін оқиға. «Күлкістан» сатиралық театры

да бірте-бірте танымал өнер тобына айналды. Бүгінде олар өзін-өзі қаржыландыратын деңгейге жетіп отыр. Оған М.Егембердиевтің сіңірген еңбегін айтып тауыса алмайсыз. Директор да, продюсер де өзі. Режиссерлері сайдың тасындай – Сейіл Ибатов, Медеу Достаев, Мағауия Қозыбағаров есімді азаматтар. Айта кету керек, 2002 жылы Алматыда өткен əзіл-сықақ театрларының республикалық алғашқы фестивалінде «Шымкент шоу» бірінші орынды иеленді. 2006 жылы Ақтаудағы «Каспий – достық теңізі» атты халықаралық күлкі жəрмеңкесінде «Шымкент шоу» театры бас жүлдені жеңіп алды. Ал 2013 жылдың желтоқсан айында Алматыда өткен республикалық Көңілді тапқыштар клубы сайысында «Кентау шоу» театрының əртістері Ыбырай Бердіқұлов пен Нұрсұлтан Жақыпбеков бас жүлдені қанжығаларына байлап қайтқаны жұрт жадынан шыға қойған жоқ. Мырзахметтің анасы Өміріш – 9 ұл, 6 қыз тəрбиелеген алтын құрсақты ана. Отбасының тұңғышы болған оған көп салмақтың артылуы заңды еді. Əкесі Қозымет 33 жыл шахтер болып жұмыс істеп,

балалары кəмелеттік жасқа тола бере дүние салған екен. Бір-біріне бауырмал болып өскен ұл мен қыз кейін бірі таудай əкеге, бірі абзал анаға айналған. Ұяда ұлағат көріп өскен Мырзахметтің балалар үйлері мен жетім-жесірге жасаған қайырымдылық көмегі өз алдына бөлек əңгіме. Өткен жылдың мамыр айында өзі оқыған Кентау қаласындағы Ы.Алтынсарин атындағы мектепке ұлы ұстаздың ескерткіш-бюстін өз қаржысымен орнатқаны үлкенкішіге зор ғибрат. Ескерткіштің айналасы бүгінде гүлзарға айналған. Мектепті 40 жыл бұрын бітірген сыныптастарының басын қосқаны туған жерге деген сүйіспеншіліктің тағы бір ұмытылмас жарқын беті іспетті. Оған БҰҰ жанындағы «Бейбітшілік əлемі» халықаралық қазақ шығармашылық бірлестігінің арнайы өкілдері қатысты. Тəуелсіздік мерекесі қарсаңында БҰҰ-ның «UNCOPA» бөлімінің халық аралық «Құрмет белгісі» орденімен марапатталды. Ол – ауған соғысына, Чернобыль апатының салдарын жоюға қатысқан ардагер. Халықаралық көркемөнерпаздар одағының мүшесі, Шымкент жəне Кентау қалаларының құрметті азаматы,

Республикалық базарлар жəне кəсіпкерлер қауымдастығының ОҚО бойынша филиалының вицепрезиденті. Мырзахмет Қозыметұлынан «жетістікке жетуіңіздің сыры неде?» деп сұрағанымызда, өмірлік жары Ғалия Мұсақызының еңбегіне ерекше тоқталды. «Үйден ешқашан қонақ үзілген емес. Театр əртістері үйімізде қона жатып, өз баламыздай болып кеткен. Бəрінің көңілін таба білетін сүйікті жарымның жан дүниесі жадырап тұрмаса, осынша шаттық шаңыраққа орнамас еді ғой», – деп күле тіл қатты. «Кентау шоу» театры бүгінде «Біздің өмір» атты телевизиялық комедиялық фильм түсіруді қолға алуда. Сонымен бірге, Қазақстан қалаларына гастрольдік сапарларға шықпақ. Шырайлы Шымкенттің шырайын күлкісімен, əзіл-оспағымен кіргізген сатиралық театрлардың халыққа қалтқысыз қызмет көрсетуіне аянбай тер төгіп жүрген осындай бітім-биігі бөлек жандармен сөйлескенде, рухтанып, сіздің де бойыңызды аяулы бір сезім билеп алғандай күй кешесіз. Өнерге жақындап бара жатасыз. Адамға күле білу де, күлгізе білу де керек екен ғой. Ділдəгүл НҰРМАХАНБЕТ.

ШЫМКЕНТ.

да Кэмерон Шотландияның бөлінуіне жанымен қарсы жəне реті келген кезде оларды кетпеуге шақырады. Жақында бір лекциясында ол: «Тарихтағы ең үздік елден кетпеңдер!» деп үндеу де тастады. Англиядағыларға: «Шотландиядағы таныстарыңа телефон шалып, олардың бөлінбеуін сұраңдар», деп өтініш те білдірді. Бөлінуді қалайтындар мен оған қарсылардың өз негіздеулері бар. Қалайтындар «ағылшын езгісінен құтылып», «тəуелсіз Шотландияның жарқын болашағын қамтамасыз етеміз, өйткені, Солтүстік теңіздегі мұнайды өзіміз пайдаланамыз», дейді. Қарсыластардың пікірінше, шотландтықтар кедейлене түседі, жағдайлары нашарлайды, елде азық-түліктен бастап, қызмет көрсетуге дейін бəрі қымбаттайды. Расында да, екі жаққа да айтарлықтай қолайсыздық туады. Ұлыбритания теңіз мұнайынан айырылуы өз алдына, сүңгуір қайықтарына жаңа орын іздейді. Ол дегенің – миллиардтар. Басқасын айтпағанда, Шотландияның валютасы қандай болмақ – бұл да шешілмеген мəселе. Еуроға кіргізе саламын деп отырған Еуроодақ жоқ. Тіпті, бұл Одаққа кіруді Түркия мен Сербия сияқты жылдар бойы күтесің дейді. Парасаттылыққа жүгінгенде, Шотландия бөлінбеуге тиіс. Ұлыбританияның ол да, Англия, Уэльс сияқты бір бөлігі. Өзінің ұлттық ерекшеліктері бойында. Үкіметі де, парламенті де бар. Спорт əлемінде дербес мемлекеттей əрекет етеді. Бөлінсе ше? Сірə, біраз экономикалық, саяси беделінен айырылады-ау. Ұлы державаның тең құқықты бір бөлшегі болу кішігірім күмəнділеу əлеуеті бар еуропалық мемлекеттен жоғарылау көрінеді. Референдумға да көп қалған жоқ. Сірə, парасаттылық жеңетін шығар.

Бір-екі адам болса, бір сəрі-ау, 276 оқушы қыз. Осынша адамды ұрлаудың өзі, оны ұрлап жатқанда көрмей қалудың өзі, бүгінге дейін тығып ұстаудың өзі қиын-ақ. Соңғы мəліметтерге қарағанда, 53 қыз қашып та шығыпты. Соған қарап та біраз жайды аңғаруға, жасырылған жерді жобалауға болмас па дейсің. Бірақ үкімет шын мəнінде дəрменсіздік танытып отыр. Ал «Боко Харам» дейтін қарулы исламистік топтың басшылары мен жасақшылары сол жасөспірімдерді қорлап, ойларына келгенді істеп жатыр. Ол жайында əртүрлі қауесеттер айтылады. Қыздар ұрланған жер елдің солтүстік-шығыс аймағындағы Борно штатындағы Чибок қаласында. Ұрлаушылар қыздарды көрші Камерун еліне əрқайсысын 12 долларға сатқан дейді. Барлық қыздарға ислам дінін де қабылдатыпты. Енді «Боко Харам» не жын дегенге келейік. Жалпы, Нигерияның халқы 250-дей ұлыстан тұрады. Əрине, фулани, хауса, йоруба, ибо, иджо сияқты ірілері де бар. Алдымен солар бір-бірімен жауласып жатса, олардың өзі əр дінге бөлініп тағы қырқысады. Елдегі халықтың 40 пайызы мұсылман, соншалықтысы – христиан. Сол «Боко Харам» Нигериядан бөлініп, елдің

солтүстік аймағында мұсылман мемлекетін құрмақ. Құрса, оны тағылық жолмен атқара ма екен? Саяси бағдар да бар шығар. Бірақ мынау қыз ұрлауға байланысты əрекеттері тағылықтан басқа еш нəрсе емес. Сол «Боко Харамның» қазіргі көсемі Əбубəкір Шекау қыз ұрлығын мойындарына ала отырып, мынадай мəлімдеме жасайды: «Қыздар мектепте оқымауы тиіс, байға тиюі тиіс. Мен оларды Алланың ұйғарымымен сатамын, олар Алланың меншігі, мен Алланың шартын орындаймын». Мұндай сөзден кейін сол дінде не қадір қалады, оларды кім қолдайды? Мұны ислам дінін қорлау, Аллаға тіл тигізу демеске шараң жоқ. Мұндай тағылық жолмен де, ұғыммен де олар мемлекет құрып та оңдыра қоймас. Тіпті, парасатты жол ұстаған мұсылман елдерінің оларды қолдай қоюы да екіталай шығар. «Боко Харам» (хаусаша бұл «батыстық білімге тыйым» деген сөз көрінеді) жақында сол қыздарды өздерінің бұрыннан түрмеде жатқан жасақтарына алмастыру жөнінде ұсыныс жасапты. Үкімет оған келіспеген. Келісер болса, мұны олар əдетке айналдыратыны анық. Бұл жерде үкіметтің ұстанымын қолдағанмен, олардың əлі нақты да пəрменді əрекетке бара алмай отырғаны анық. Əйтпесе, екі жүзден аса адамды таба алмайтындай, ол ұсақ көзге көрінбейтін зат емес қой. Елде терроршылардың қаны пезерліктеріне, сондай-ақ, үкіметтің дəрменсіздігіне наразылық шаралары өтіп жатыр. Жөн дерсің. Сірə, халық сол тағылыққа қарсы көтерілсе жақсы.


12

www.egemen.kz

16 мамыр 2014 жыл

 Қазақстан қалалары

е б ґ т ќ А  Айтайын дегенім...

Ўрпаєымыз ќазаќ ертегілеріне зəру Өзгенің «өрмекші адамы» мен «тасбақа батырларын», «Маша мен аюды» пір тұтып өсіп келе жатқан қара көз құлыншақтарымыз қазақтың қаһармандарымен қауышар күн болар ма екен деп жүр едік. Қалауымыз табылып, орындалатын секілді. Қазақ аңыздарының белді кейіпкері, күлкі мен тапқырлықтың түп атасы Алдар-Көсе жайлы отыз сериялы алғашқы қазақ мультфильмі дүниеге келді. Жəне де бұл – жалғыз жаңалық емес! «Тағы айтарым тағы бар» дегендей, осы игі істің ұйытқысы Алматы қаласы тілдерді дамыту басқармасы мұнымен қатар əрқайсысы 16 сағаттық «Асыл сөз», «Шəкірттерге шашу» атты қазақ əдебиетінің үздік үлгілерінен құралған аудио кітаптар шығарып үлгерді. Менің айтайын дегенім, осымен тоқтап қалмай, халық ауыз əдебиеті үлгілерінен, ертегілерден балаларға неге базарлық əзірлемеске?! Өзіміздің пір тұтарлық батырларымыз, аңыз-ертегілеріміз жетерлік. Қазақ фольклоры қазір өсіп-өркендеудің ең биік сатысында тұрмағанмен, ұланғайыр əлеуметтік жүк арқалауда. Ұлттың рухани болмысын, мінез-сипатын, тұрмыстіршілігін əлі сол фольклор арқылы айнақатесіз танимыз. Еліміздің тəрбиелік, эстетикалық, адамгершілік мұраттарының айқын айғағы, рухани өлшемі де сол фольклордан бастау алады. «Ер-Тарғын», «Қыз Жібек», «Алпамыс», «Бозжігіт», «Мұңлық-Зарлық», «Шəкір-Шəкірат» т.б. жыр-дастандар дүркін-дүркін қайта басылып шығуда. Осы тұрғыдан алғанда, ауыз əдебиетінің халықтық сипаты, ең алдымен, оның «халық психологиясын», «халықтың арман-мүддесін, тілегін» қалай суреттеп көрсеткендігіне байланысты деп түсінуіміз керек. Көптеген фольклоршы

ғалымдарымыздың ел аузынан ерінбей жазып алған алтын мұраларды сақтап қалуға міндеттіміз. Өйткені, кейінгі жет кін шектердің құлағына құйы лып үлгермеген қаншама жыр-дастандар, ертегілер бар?! Мəшһүр-Жүсіптің ауыз əде биеті үлгілерін жинаған еңбегін қарастырғанда, алдымен оның сол туындыларды қаншалық көлемде əзірлегенін анықтау парыз. Сөз жоқ, Мəшһүр-Жүсіп жинаған ауыз əдебиеті үлгілерінің көбі əлі толық баспа бетін көрді деп айту қиын. Сондықтан ҰҒА-ның қолжазба қорында тағы да басқа сақталған материалдарға сүйене отырып, алғашкы мағлұматты жинақтап айтуға болады. Мəселен, Мəшһүр-Жүсіп жазбаларында тұрмыс-салт жырларының отыз шақты түрі, аңызəңгімелердің екі жүздей үлгісі, ертегінің шамамен он шақты, жырдың төрт үлгісі, қисса-дастанның он бірі, жаңылтпаштың екі-үш беттік көлемі, жұмбақтың қара сөзі мен өлең түріндегі елу шақты үлгісі, мақал-мəтелдердің екі жарым мың жылдық мөлшері, ақындар айтысының жиырма бес нұсқасы, отыз шақты ақынжыраулардың өлеңдері, дастандары, т. б. орын алған. Қорыта келе айтарым, қазақ ауыз əдебиеті үлгілерін жинаушылар ұсынған үлгілерді мультфильм ретінде балаларға ұсынса деген ой келеді. Балаларымызды өзіміздің ұлттық ертегілермен тəрбиелесек, нұр үстіне нұр болар еді. Жанар АЛТАЕВА, қазақ тілі мен əдебиеті пəнінің мұғалімі.

Павлодар облысы, Қашыр ауданы.

 Дінің тұрсын дін аман Дүниеде ет жақыныңның, я бір жақсы көретін қимас жаныңның теріс ағымның шылауында кетіп бара жатқанын көре тұра шарасыз болудан асқан қиындық жоқ шығар, сірə?! Қайраны жоқ, алысыпайтысарға діни сауатының жетімсіздігі дəрменін кемітіп, пұшайман күйге түскендер санының, өкінішке қарай, жыл сайын кемитін түрі жоқ. Қоғамға түскен зіл-батпан салмақ қаншама отбасыға ойранын салуда. Не істеу керек, осы бір қасіретті, қалыңдай түскісі келіп тұрған қалың тұманды қалай сейілтуге болады?

Ќауырт желі Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Пошта жəшігінен ай сайын коммуналдық қызмет түрлеріне келетін төлем хабарламасын алғанмын. Конвертті ашқанымда ішінде хабарламаға қосымша қағаз жүр екен. Жазуына үңілдім. Егер сіздің жақын адамыңызға əлдеқандай

бір түсініксіз діни уағыздар айтушы барын білсеңіз немесе пəтеріңіздің есігін қағып, болмаса подъезіңізге кіріп, көлікте отырғаныңызда діни мазмұндағы əдебиеттер, үнпарақтар тарату мəлім болса, егер сізді діни басқосулар мен жиындарға келуді үгіттесе, жақыныңыз жат ағымның шылауына түссе, бізбен хабарласыңыз деп «Қауырт желі» атты

Ақпараттық кеңес беру орталығының жұмыс істейтінін, оның 114 нөміріне тегін телефон шалуға болатыны туралы жазылған екен. Төлем хабарламасына Орталықтың телефоны жазылған парақты қосып жіберуді қалай жақсы ойлап тапқан, қажет адамды құлақтандырудың əдемі əдісі екен деп іштей сүйсіндім. Телефон шалып, игілікті іс бастауларына ризашылығымды білдіріп, хабарласып жатқандардың баржоқтығын сұрадым. Орталықтың басшысы Юлия Денисенко мені қажетті ақпаратпен қамтамасыз ететінін айтты. Сонымен, орталық қалай жұ мыс істейді? Кеңес беру 24 сағат бойына үзбестен жүргізіліп, маман заңгерлер мен теологтар, дінтанушылар мен психологтар телефонмен де, жүзбе-жүз де, компьютер арқылы www.1401.kz. желісінде онлайн түрінде де көмек қолын созады екен. Тек Астана ғана емес, Қазақстанның қай елді мекенінен

де қалалық телефонға хабарласу тегін. Күн сайын ондаған адам мұңын шағып, қажет тұста барлық мамандар қысылған жанға біріге жəрдем көрсететін Орталыққа тек осы жылдың бірінші тоқсанында 500-дей адам хабарласқан көрінеді. 1200-дей азамат отбасыларында діни ағымның ықпалынан проблемалар туындағанымен ортақтасқан. Адасқан адамды қайыра үйіріне қосу – өте бір жауапты да күрделі əрі нəзік жұмыс. Кейде оның толыққанды өз ортасына оралуына көп уақыт жұмсалады деген Орталық мамандары 69 өтініштің құқық қорғау саласына жіберілгенін, ал 4-уі бойынша қылмыстық іс қозғалғанын жеткізді. Діни теріс ағым салған лаң отбасыларды іштен ірітіп, кейде адамдардың өзіне өзі қол салуларына да итермелейтінін айтқан мамандар бүгінгі таңда еліміздің көлемінде 28 осындай Орталықтың жұмыс жасап жатқанынан хабардар етті. Есіңізге саламыз, телефон нөмірі – 114.

 Масқара!

 Басты байлық

Єасыр дерті жастарды да жаєалады Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жыл сайын мамырдың үшінші жексенбісі ЖИТС-тан қайтыс болғандарды еске алу күні ретінде аталып өтіледі. Оның басты мақсаты – ЖИТС құрбандарын еске алу, АИТВ/ЖИТС-пен өмір сүріп жатқан адамдарға, олардың жақындарына түсіністікпен қарап, қолдау көрсету, сонымен қатар, кім-кімнің де өмір сүру дағдысында тəртіп болмаған жағдайда бұл аурудың əрбір адамға қатысы болуы мүмкін екендігін еске салу, саламатты өмір салтын қалыптастыруға талпынысын арттыру болып табылады. Облыстық ЖИТС орталығы бас дəрігерінің орынбасары Айбарша Төребаеваның айтуынша, өңірде ғасыр дертіне шалдыққан ең алғашқы жағдай 1989 жылы тіркелген болса, сол уақыттан бері барлығы 295 адам анықталып, АИТВ жұқтырғандар саны бойынша облыс əзірге республикада он үшінші орында тұр. Осы кезеңде 55 адам осы аурудан айықпас дертке шалдығып, өмірден озған. Алаңдатып отырған жағдай, ауру жұқтырғандардың 80 пайызға жуығының 20-39 жас арасындағы еңбекке қабілетті жастар екендігі болып отыр. Сондай-ақ, соңғы кезде аурудың таралу көзінің бірден бір себебі, интернет арқылы танысудан кейінгі «қатынастар» болып отырғандығын жасырудың реті жоқ. Яғни, интернет пайдаланушылар үшін ол білім, ой-өріс кеңейту көзі ғана емес, сонымен қатар, мінезқұлқы жеңілтек адамдардың ауру жұқтыруына да себепші болуда. Облыста ЖИТС құрбандарын еске алу күнін өткізуге медициналық ұйымдармен қатар, білім беру, қылмыстық атқару жүйелері мекемелерінің қатысуы қалыптасқан дəстүрге айналған. Орталық кеңес аламын, тексерілемін деп тілек білдіргендер үшін мамыр айында «Ашық есік» күндерін жариялады. Орталық жанындағы «Достық» бөлмесінде ауру бар-жоғына жедел тестіден өтуге, қалаған маман дəрігердің кеңесін алуға толық мүмкіншілік бар. Қазақстан азаматтары жəне оралмандар үшін АИТВ-ға тексерілу тегін, ерікті жəне өз қалауыңызша жасырын түрде өтуге болады. Ауру жұқтырмас үшін қосымша күш жұмсау немесе арнайы білімнің қажеті жоқ, саламатты өмір салтын ұстансаңыз жеткілікті. Қарым-қатынас мəдениетіне көңіл бөліңіз, мінез-құлқыңызға жауапкершілікпен қараңыз. Сонда ғана бұл қатерлі дерттің алдын алуға болады, дейді дəрігерлер.

Тал тїстегі тонаушылыќ «Егемен Қазақстан» газеті «Мал ұрлығы қайтсе тыйылады?» деген қазақ халқы үшін ерекше өзекті жайды дер кезінде қозғап отыр. Осыған орай, Жаңақорған ауданында болған оқыс оқиға қолыма қалам алғызды. Біраз жыл бұрын тестілік сынақтың нəтижесін сатумен ұсталған топ құрықталып, Жаңақорған ауданы бүкіл республика алдында жаманатты болған еді.

Жақында одан да сорақы қылмыс орын алды. Бір күнде Бірлік, Қыраш, Қосүйеңкі, Жайылма ауылдарының падаға қосылмайтын сиырларын мылтықпен қаруланған үш жігіт өздерінің ақ адал малдары секілді алдарына салып, айдап кеткен. Бір ғана Ақүйік ауылдық округіне қарасты Бірліктен ғана күнделікті сүтін талғажау етіп отырған қарапайым жандар 22 малынан тал түсте көз жазып қалды. Бірнеше күн іздеген соң, куəлер де табылады. Ауылдың тұсынан үш аттылы, қарулы адамдардың сиырларды алдына салып айдап бара жатқандарын көргендер бар. Ауылдың учаскелік инспекторы арнайы топ құрып, дереу із кесіп, тау-тасты жағалап барса, Қаратаудың теріскейіндегі Ақсүмбе жаққа қарай өтіп кеткендігін анықтаған. Білетіндер Ақсүмбенің теріскей жағында мал ұрлығын кəсіп еткен топтардың он-онбестен ауыл болып тұратындардың ешқашан ұрлығын мойындамайтындығын,

қажет болса, іздеушілердің өздерін құрбандыққа шалып жіберулері мүмкін екендіктерін айтады. Бұған сенбейін десеңіз, сол күні тал түсте Жаңақорғанның шеткі жағындағы май құю бекетіне үш адам кіріп, барлық түскен ақшаны қалталарына басып, тайып отырған. Күндіз ауданға белгілі кəсіпкер Əли деген жігіттің үйіне бет-аузын тұмшалаған үш жігіт кіріп келіп, үйіндегі барлық жиған-тергендерін қалтаға басқан. Содан бері тырс еткен ақпарат жоқ. Малын ұрлатқандар да байбалам салып, шулап жүрген жоқ. Май құю бекетіндегілер де тымтырыс. Əли де ішкі істер орнына арыз түсірмеген. Соған байланысты, əрине, аудандағы ресми орындар да «жабулы қазан жабулы» күйінде қалғанын жөн көрген сыңайлы. Халық малын ұрлатқандар туралы: «Өзі де кінəлі. Ақшасын қимай, малын падаға қоспай жүр еді» десе, май құю бекеті иелері мен Əлиге тісін қайрап: «Оларға сол керек.

Арамнан жиғандарын алып кетті», деп кіжінеді. Оңтүстік облыстарда «Мал ұр лы ғы» атты рейдтік операция ұйымдастырылды. Неге соны Қызылорда облысы бойынша ұйымдастырмасқа?! Тал түсте тонаған барымташылардың ертең қайта өздеріне айналып соқпасына кім кепіл? Бүгін көршінің, ертең сіздің үйіңізді үптеп, ақ адал малыңызды айдап кетпесіне кім кепіл? Елдің көпшілігі мал ұрлаушыларды кинодағы Робин Гуд секілді көріп отыр. Робин Гуд, ер Мəдилер байлардың малын тонап, қарапайым халыққа таратып беретін еді. Бұлардың қайда алып кеткені белгісіз? Егер де, құқық қорғау орындары мен əкім-қаралар дəрменсіздік танытса, қалың көпшілік қолында бар қарулары мен айыр, бақандарын асынып, Ақсүмбеге бет алғалы тұр. Себебі, бұл бірінші рет қайталанып отырған жай емес. Ескендір ЕРТАЙ.

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Бірлік ауылы.

Ақтөбе облысы.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №311 ek

Profile for Egemen

16052014  

1605201416052014

16052014  

1605201416052014

Profile for daulet
Advertisement