Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №69 (28547) 16 СƏУІР БЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

 Индустрия игілігі

Кґксарайда кїн сəулесінен ќуат алынады Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Ќатынастар деѕгейі жоєары

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қытай Халық Республикасының Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Чжан Ханьхуэйді қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Кездесу барысында Қазақстан-Қытай қарым-қатынасының одан əрі дамуының негізгі бағыттары, сондай-ақ, Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпиннің алдағы мемлекеттік сапарының дайындығына қатысты мəселелер талқыланды. Елбасы екі ел арасындағы достық жəне сенімге құрылған қатынастардың деңгейі жоғары екенін атап өтті. – ҚХР Мемлекеттік кеңесінің премьері Ли Кэцянның былтырғы сапары табысты болды, біз бірқатар маңызды уағдаластықтарға қол жеткіздік. Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» бастамасы мен біздің «Нұрлы Жол» бағдар ламамыздың ұқсастықтары көп. Біз дің елдеріміздің іс-қимылы «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автомагистралінің құрылысында да тоғысады, газ құбыры мен

теміржолдар салудамыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. ҚХР елшісі Қазақстан-Қытай қарым-қатынастары өркендеп отырғанын, өзінің даму тарихында ең жоғары деңгейге көтерілгенін атап өтті. – «Қазақстан-2050» Стратегия сы жəне «Қытай арманы» бағдарламасы да мақсаты мен мерзімі жағынан ұқсас. Қазақ стан мен Қытай тату көрші ғана емес, стратегиялық серіктес те бо лып табылады. Біз Қа зақстанның ел ішіндегі жəне өңір де гі тұрақтылықты сақтауға ба ғыт талған ұмтылысын қол даймыз. Қытай тарапы достық пен екіжақты қарым-қатынастарды жоғары бағалайды, – деді Ч.Ханьхуэй.

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Еѕ тґменгі стандарттар айќындалды

Кеше Парламент Мəжілісінің кезекті жалпы отырысы болып өтті. Спикер Қабиболла Жақыповтың төрағалығымен өткен сол отырыстың күн тəртібінде он төрт мəселе қаралса, соның сегізі заңнамалық айналымға алынған заң жобаларына қорытынды əзірлеуге қатысты болды. Сондай-ақ, депутаттар назарына ең төменгі əлеуметтік стандарттар мен кепілдіктер, сумен жабдықтау мен бұру жəне бітімгершілік қызмет мəселелеріне қатысты заң жобалары ұсынылды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Алдымен депутаттар «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын талқылады. Аталған заңдық құжатқа Сенат енгізген өзгерістер мен толықтыруларды қараған палата келісу керек деп шешті. Бұдан кейін «Ең төменгі əлеуметтік стандарттар мен кепілдіктер туралы» заң жобасы ілеспе түзетулерімен екінші оқылымда қаралды. Заң жобасы азаматтардың білім алуға, денсаулығын сақтауға жəне медициналық көмекке, отбасы мен балалар құқықтарын қорғауға, əлеуметтік қамсыздандырылуға, білікті заң көмегіне, еңбекке жəне жұмыспен қамтылуға, мəдениет пен спорт мемлекеттік ұйымдары көрсететін қызметтерге қол жеткізуге құқықтарын іске асыруды қамтамасыз ететін мемлекеттік ең төмен əлеуметтік стандарттар мен кепілдіктерді қолданудың құқықтық негіздерін айқындауға бағытталған. Ең төмен əлеуметтік стандарттар жүйесін қалыптастырудың бірыңғай құқықтық базасы мен жалпы қағидаттарын белгілеу

жəне қоғамның орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін қажетті, Қазақстан Республикасы халқының өмір сүру деңгейі мен сапасының салалық стандарттарын қалыптастыру. Президенттің «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауының шеңберінде берген тапсырмасына орай қабылданған заң жобасы ілеспе түзетулерімен екінші оқылымда мақұлданды. Депутаттар «Бітімгершілік қызмет туралы» заң жобасы мен оған ілеспе түзетулерді екінші оқылымда қарап, қолдау керек деп шешті. Заң жобасы ның мақсаты Қазақстан Республикасы қабылдаған халықаралық міндеттемелерге сəйкес, Қазақстан Республикасы ұлттық контингентінің бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі операцияларға (миссияларға) қатысуына байланысты қоғамдық қатынастарды реттеуді қарастырады. Заңдық құжатта бітімгершілік операция жүргізуге арналған мандат БҰҰ Жарғысына сəйкес қа былданады деп нақты ланып, «бейбітшілікке мəжбүрлеу операциясы» ұғымы осы Ұйымның жарғысына сəйкес жазылғаны да белгілі болып отыр. (Соңы 2-бетте).

Шетел инвесторлары Қазақстанға көптеп келе бастады. Жұмыр жерден жан қалтасында ғы қар жысын салып пайда шығаратын қолайлы жер таппай жүрген жоқ, оларды Қазақстанға магниттей тартатын күш біздегі экономикалық қуат, жағдайдың тұрақтылығы болса керек. Оның үстіне облыс əкімдігі де шетел инвесторларын қызықтыратындай, екі жаққа да пайдасы мол жобаларды дайындап, кездесуге жиі шақырып тұрады. Жақында Отырар ауданында күн электр стансасының негізі қаланды. Облыстың өзінде электр қуатына тапшылық қатты сезіледі. Арынды өзек, суы мол көл жоққа тəн болғаннан кейін баламалы қуат көздерін іске қосу нəтижесін беріп келеді. Жоба құрылысын «Promondis Kazakhstan» ЖШС-нің тапсырыс беруімен германиялық «NWCOMP SOLAR» компаниясы жасап жатыр. Жалпы құны 17 млрд. 800 млн. теңгеге жететін кешеннің Отырар ауданын таңдауының өз себебі бар. «NWCOMP SOLAR» компаниясының бас инженері Виктор Вайдерспан «Осы жобаны жүзеге асыруға бел байлағанымызда Оңтүстіктің көптеген аудандарын араладық, осы жерді қолайлы көрдік», дейді. Осы салада он жылдан астам жұмыс жасаған, тəжірибесі мол компанияның Отырарға тоқтаған себебі, мұнда жазды күндері ала қарғаның миы қайнайтындай аптап ыстық болады. Төңіректе тал атаулыдан

тұлдыр жоқ, күн сəулесін көлеңкелетер сая жəне жоқ. Оның үстіне, мұнда қуат көзіне тапшылық 280 мВт-қа жетеді. Сондықтан компания «жасыл эконо мика» бағдарламасы аясында алты жобаны қолға алмақ. Шаруа оңтайы келсе 290 мВт қуат көзін алуға мүмкіндік бар екен. Бұл енді болашақтың шаруасы. Инвесторлармен жаңа нысан орнына қазық қаққанда облыс əкімінің орынбасары С.Тұяқбаев та айтқан. Республикадағы күн сəулесі энергиясы стансасының 75 мВт өндіретін аса ірі кешенінің құрылысы басталды. Отырар ауданы 35 мВт алса, қалғаны көршілес аудандарға тиесілі. Құрылыстың екінші кезеңі Шардара ауданында жүзеге асырылмақ. (Соңы 2-бетте).

Су тасќынына дайындыќ жайы пысыќталды Кеше Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен өңірлердегі су тасқыны жəне қабылданып жатқан шаралар мəселесі бойынша селекторлық кеңес өтті, деп хабарлады ПремьерМинистрдің баспасөз қызметі. Кеңес жұмысына орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқару органдарының өкілдері қатысты. Барлық өңірлерде іс-əрекет жасау жоспарлары əзірленіп, су тасқыны кезеңіне өзара іс-қимыл жасау жоспарларына түзетулер енгізілді. Төтенше жағдайлар аймағында 4515 құтқарушы, өрт сөндірушілер жəне Ұлттық гвардияның əскери қызметшілері, 1221 бірлік арнаулы жəне құтқару техникалары, 74 жүзу құралдары

жұмыс істеуде, 106 су айдау құрылғылары іске қосылған. Су тасқыны басталғаннан бері 12 шақырымнан астам уақытша дамбалар тұрғызы лып, 3,2 шақырым бөгеттер қалпына келтірілді, 51 мыңнан астам қапшық төселді, 140,6 мың текше метр су сорғызылып алынды. Су басу аймағына жататын елді мекендердегі 11172 адам уақытында басқа жерлерге көшірілді. Өңірлерде жалпы саны 23972

 Өңір өмірі

Аймаќта ауќымды жўмыс атќарылып жатыр Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Премьер-Министрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев Қы зылорда облысына жұмыс сапа рымен келді. Құрамында Білім жəне ғылым, Денсаулық сақ тау жəне əлеуметтік даму министрліктерінің өкілдері бар

делегацияны облыс əкімі Қырымбек Көшербаев күтіп алды. Вице-премьер жұмысын Арал ауданының Жақсықылыш ауылынан бастады. Мұнда аты тек Қазақстанға ғана емес, алыс-жақын шетелдерге танымал «Аралтұз» АҚ орналасқан. (Соңы 2-бетте).

Бїгінгі нґмірде: ШАНАЌЌАЛА 5-бет

Їкіметтік емес ўйымдар: дамудыѕ жаѕа кезеѕдері 6-бет

Оќырман назарына!

Баянды баќыт 7-бет

Тоќырау салдары тереѕде 10-бет

адамнан, 7361 техникадан, 982 бірлік жүзу құралдарынан жəне 16 тікұшақтан тұратын ісəрекет ету бойынша күштер мен апаттық құтқару бөлімшелерінің құралдары топтастырылды. Кеңес қорытындысы бойынша Бақытжан Сағынтаев облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының əкімдеріне мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп күн сайын мониторинг жүргізуді, ахуалды тұрақты бақылауда ұстауды жəне қалыптасқан жағдайға орай шұғыл іс-қимылға көшуді тапсырды. –––––––––––

Заман талабына орай жа ңарған «Егемен Қазақстан» газетінің сайтын енді əлеу мет тік желілер арқылы оқу үшін, мына көрсетілген сілтемелерді теру арқылы тікелей біздің сайтымызға өте аласыз.

 Қазақстанда 2015-2019 жылдары пайдалы қаз балар ды анықтау үшін 120 млрд. теңге жұмсалады. Бұл туралы мəлім еткен Инвестициялар жəне даму министрлігі геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің төрағасы Базарбай Нұрабаев биыл елімізде осы бағытқа 12,5 млрд. теңге қарас тырылып отырғанын да жет кіз ді. «Оның ішінде Ұлттық қордан бөлінетін 6 млрд. теңге «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында жаратылады», – деді ол.  Астанада Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына арналған көрме ашылады. Тəуелсіздік сарайында қанат жаятын ол бүгін белгілі суретші-дизайнерлер Галина Беспалованың, Жəнібек Нұрбекұлы мен Бақыт Бүбееваның «Мөлдір бояу – Ару жібек» атты топтамалы өнер туындыларымен тұсауын кеседі.  Алдағы сенбіде елордада өтетін қалалық сенбілікте 5 мыңнан астам көшет бой түзейді. Бұған қала аумағындағы барлық білім жəне мəдениет мекемелері, жоғары оқу орындары, басқармалар, министрліктер мен департаменттер өкілдері, пəтер иелері кооперативтері қызметкерлері түгел қатысады.  Қызылордалық оқушы лар кəсіпорындардың жұмысымен танысты. Кəсіпкерлер палата сы ның облыстық білім басқармасымен бірлесе ұйым дастырған бұл шарасы «Ашық есік күні» форматында өтті. Мектептер басшылары мұндай игі істердің мектеп бітірушілердің мамандық таңдауларына зор көмек көрсететінін айтты.  Көкшетау көрермендері Жұмабек Тəшеновтің өмірі мен еңбек жолына арналған спектакльді тамашалады. Бұл Ш.Құсайынов атындағы қазақ музыкалық-драма театрын да қойылған Ерсайын Тө леу бай дың «Алдаспан» деген драмасы арқылы мүмкін болды. Онда тың игеру жылдарындағы солақай саясатқа қарсы шыққан мемлекет қайраткерінің ел үшін сіңірген еңбегі кеңінен көрсетіледі.  Маңғыстау облы сының Қарақия ауданында бөдене бизнесі дамып келеді. Осы ауданның Құрық ауылының тұр ғыны Амандық Мырзабеков осы жолды бірінші бастаған екен. Қазір кəсіпкер 700 бөдене өсіріп, ауыл тұрғындарына ақша табу мүмкіндігін беруде. Ол енді бөдене жұмыртқасынан ма йо нез шығаруды қолға алмақшы.  Батыс Қазақстанда «Бекіре-2015» операциясы көптеген көлеңкелі бизнестің жолын кесті. Облыстық ішкі істер департаменті табиғат қорғау полициясы бөлімінің бастығы, полиция подполковнигі Талғат Кенжеахметовтің айтуынша, аталмыш шара басталғаннан бері балық өнімдерін рұқсат құжаттарынсыз тасымалдаған 7 автокө лік ұсталып, олардан 6,5 тоннадай қара балық тəркіленген. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары мен «ҚазАқпарат» агенттігінің деректері бойынша дайындалды.

Осы тақырыпқа арналған топтаманы 2-беттен оқисыздар.

 Өмір жəне өлең

ЌОС ЌАНАТЫМ (Нўрсўлтан Əбішўлы Назарбаев пен Реджеп Тайып Ердоєанєа) Ассалаумағалейкум, қос қанатым, Қазақ-түрік бұрыннан дос болатын. Ер түріктің басшысы келген кезде, Ұшырайын саралап сөз жанатын.

Қандай жақсы бұл келіс, қос қанатым, Жүріп жатыр көп тірлік көз қанатын. Əрқашан Астана мен Анкараның Жаһанда аса берсін салтанаты.

Өздеріңді көргенде, қос қанатым, Сияқтымыз басқа кеп бақ қонатын! Жарасты сыйластықпен жүргендерің Біздер үшін мақтаныш, күш болатын.

Мүдделерің бір болсын, қос қанатым, Сырттағылар боп жүрсін жасқанатын. Мерейлерің үстем боп əрқашанда, Озып жүрсін бəйгеге қосқан атың!

Түбіміз бір, қан да бір, қос қанатым, Достықтарың болсыншы жүз жанатын. Көбейтіңдер баруды, келуді де Алыс-жақын боп жүрсін қызғанатын.

Елтай БИМАХАНБЕТҰЛЫ, Түркістан қаласының құрметті азаматы, «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауының жеңімпазы.

13.04.2015 жыл.


2

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

Сенім грамотасын тапсырды

Бейжіңде Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Шахрат Нұрышев Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпинге Сенім грамотасын тапсырды.

Рəсімнен кейін Қытай басшысымен əңгіме кезінде Қазақстан-Қытай екіжақты қаты наста рының қазіргі жағдайы мен келешегі, алда жоспарланған жоғары деңгейдегі сапарлар мəселесі талқыланды. Си Цзиньпин Қазақстан мен Қытай ықпалдастықтың түрлі салаларында əлі көптеген жобаларды ілгерілетіп, жүзеге асыруы тиіс екендігін атап өтті. ҚХР басшысы өзінің «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасын алғаш рет 2013 жылы қырқүйекте Назарбаев Университетте жария еткенін ерекше атап өтті. Осы орайда, бұл бағытты екіжақты ынтымақтастық шең берінде бірлесіп дамытуға үміт білдірді. Сонымен қатар,

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа жылы сəлемін жолдады. Өз кезегінде, Шахрат Нұрышев Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың атынан жолданған жылы лебізі мен сəлемін жеткізді. Қазақстан елшісі, сонымен қатар, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты мен ҚХР Төр ағасы Си Цзиньпин нің «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамалары бірбірін өзара толықтыратынын жəне олардың іске асырылуы Қазақстан мен Қытай қатынастарын нығайтуға зор үлес қосатынын атап өтті. «Егемен-ақпарат».

Еѕ тґменгі стандарттар айќындалды (Соңы. Басы 1-бетте).

Депутаттар «Қазақстан Рес публикасының кейбір заңнамалық актілеріне сумен жабдықтау жəне су бұру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын да екінші оқылымда мақұлдады. Заң жобасы осы саладағы мемлекеттік реттеу

жүйесін жетілдіруді, сондай-ақ, сумен жабдықтау жəне су бұру саласын құқықтық реттеудегі коллизияларды болғызбау жəне олқылықтардың орнын толтыруды көздейді. Жалпы отырыста, сонымен қатар, палата бірқатар заң жобаларына қорытынды əзірлеу мерзімдерін де бекітіп берді. Атап айтқанда, Болгария жəне

Румыниямен адамдарды ұстап беру туралы шарттарды, сондайақ, Румыниямен сотталған адамдарды беру туралы шартты ратификациялауға қатысты заң жобалары бойынша қорытынды əзірлеу мерзімі нақтыланды. Сонымен бірге, «Халық ден саулы ғы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» заң жобасы мен

«Төрелік туралы» жəне «Қазақстан Республикасындағы сот-сарап тама қызметі туралы», «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне зейнетақымен қамсыздандыру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобаларына ілеспелі түзетулерімен қорытынды əзірлеу мерзімі бекітілді.

Аймаќта ауќымды жўмыс атќарылып жатыр (Соңы. Басы 1-бетте).

Аталған мекеме аймақтағы ірі кəсіпорындардың бірі болып саналады. Индустриялық-инно вациялық даму бағдарламасы бойынша жұмыс жасайтын кəсіпорын соңғы жылдары өнім шығаруды арттырған. Бүгінде мұнда 343 адам еңбек етеді. Жылына 213 мың тонна тұз шығарады. Оның 147 мың тоннасы ас тұзы болса, 66 мың тоннасы техникалық тұз болып есептеледі. Биылдан бастап кəсіпорында полимер өнімдерін өңдейтін цех іске қосылды. Онда өндірілген өнім аймақтағы басқа өндіріс орындарына шикізат дайындайтын болады. Жаңа зауыттың іске қосылуы 800-ден астам адамды еңбекпен қамтыды, оның 95 пайызы – жергілікті тұрғындар. Вице-министр одан кейін №19 орта мектептің жұмысын кө ріп, «Қамбаш» балаларды сауықтыру жəне қосымша білім беру орталығын аралады. Бұл оқытусауықтыру орталығы өткен жылы пайда л ан у ғ а б е р іл д і. Мұнд а емдеу-сауықтыру үшін барлық жағдай жасалған. Жылдық келіпкететіндер саны 2000 оқушыны құрайды. Аталған орталық мектеп жасындағы оқушыларға жыл бойына жұмыс жасап, тынығуды, оқуды, сауықтыруды, спорттық

жəне мəдени-көпшілік шараларды ұйымдастырады. Орталық ҰБТ-ға дайындық жұмысын да жүргізеді. – Еліміздің өсіп-өркендегенін осы бір орталықтан-ақ байқауға болады. Балалар үшін барлық жағдай жасалған. Оның үстіне ҰБТ-ға дайындап, білімдерін арттырып жатыр. Ең бастысы, бұл орталық жыл он екі ай бойына жұмыс істейді. Бос тұрмайды. Маусымдық негізде жұмыс істейтін лагерьлерді осындай орталықтармен алмастырған дұрыс,– деді Бердібек Сапарбаев. Вице-премьердің сапары бұдан кейін Қазалы ауданында жалғасты. Баяғыда сыртында

«Қазалы кірпіш зауыты» деген жазуы бар конфет шығатын. Тəуелсіздік алғаннан кейін осы бір үрдіс тоқтап қалған еді. «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасының арқасында тоқтаған жұмыс жалғасын тапты. Жеке кəсіпкер Нұрбек Құдайбергенов аталмыш бағдар лама арқылы 18,0 миллион теңге несиеге қол жеткізіп, конфет өнімдерін өндіретін заманауи құрал-жабдықтар сатып алған. Соның арқасында 17 адамды тұрақты жұмыспен қамтып, конфеттің 4 түрін шығарып отыр. Былтыр цех күніне 300 кило өнім өндіріп отырған. Ал биыл бұл

Жер ќойнауын игерудіѕ игілігі мол Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде өткен кезекті баспасөз мəслихатында жер қойнауын игеру, геология саласындағы мəселелер айтылды. Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

Геология жəне минералды ресурстарды дамыту туралы, оның ішінде саланы халықаралық стандарттарға көшіру жəне инвес тициялық ахуалды арттыру барысы əңгімеленді. Оған Инвестициялар жəне даму министрлігі Жер қойнауын пайдалану департаментінің директоры Тимур Тоқтабаев, Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің төр аға сы Базарбай Нұрабаев, «Қаз геология» ұлттық барлау ком па ниясының басқарма төрағасы Ғалым Нұржанов, сондайақ, Орта лық Азиядағы «РИО ТИНТО» геологиялық барлау операциясының директоры Гари Ходгкинсон жəне «Илука» компа ниясының Қазақстандағы директоры Алисон Морли қатысты. Соңғы жылдары Қазақстанда геологиялық барлау саласына үлкен назар аударылуда жəне жыл сайын қаржыландыру ұлғайтылып келеді.

Мəселен, өткен жылы елімізде 20102014 жылдарға арналған Қазақстан Респуб лика сының минералдышикізат кешенін дамыту жөніндегі бесжылдық бағдарламаны іске асыру аяқталды. Осы бағдарламаның аясында еліміздің барлық өңірлерінде, соның ішінде моноқалаларға жақын орналасқан учаскелерде өңірлік, геологиялықтүсіру, іздеу, бағалау жəне барлау жұмыстары жоспарлы жүргізілді. Айталық, соңғы 11 жылда геологиялық барлау жұмыстарына мемлекет 3 трлн. теңге жұмсаған. Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің төрағасы Базарбай Нұрабаевтың айтуынша, бүгінде көмірсутек шикізаты қорына мемлекеттік баланспен 4,8 млрд. тонна қабылданған. «Сонымен қатар, егер 2003 жəне 2014 жылдарды салыстырсақ, көмірсутек шикізаты бөлігінде 22 трлн. теңге жұмсалды. Оның ішінде 3 трлн. теңге геологиялық барлау жұмыстарында игерілді», деді Б.Нұрабаев.

Сонымен бірге, 2015-2019 жылдары пайдалы қазбалардың перспективалы учаскелерін анықтауға, алтын мен мысты іздеу мен барлауға Қазақстан 120 млрд. теңге жұмсамақ. Оған қоса, биыл Қазақстанда геологиялық барлауға 12,5 млрд. теңге бағытталады. «2015 жылы геологиялық барлауға 12,5 млрд. теңге бөлінді. Оның ішінде 6 млрд. теңге Ұлттық қордан «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында бағытталады», деді ол. Бұл қаржының бір млрд. теңгесі «Қазгеологияға» бөлінді. Осы қаражат кенді аймақтарда барлау жұмыстарына жұмсалады. Баспасөз мəслихаты барысында Жер қойнауын пайдалану департаментінің директоры Т.Тоқтабаев жер қойнауын пайдалануда трансформация болады деп күтіліп отырғанын айтып өтті. «Жер қойнауын пайдалану саласында, əсіресе геологиялық барлау бағытында трансформация күтілуде. Қазіргі кезде əлемдік ірі компаниялар үшін 5-7 жыл бұрынғы технологиялар ескірген болып табылады. Ал бізде кейбір компаниялар майнинг саласында ескірген технологиялар бойынша

көрсеткіш 500 килоға жеткен. Яғни, «Қазалы» конфеті нарықта сұранысқа ие деген сөз. Бүгінде Қазалыда шығарылған конфет тұтас өңірге ғана емес, Ақтөбе облысында да сатылып жатыр. Вице-премьердің одан кейін тоқтаған жері Қармақшы ауданы еді. Мұнда олар қайта жаңғыртудан өткен Қорқыт ата кешенінің жұмысымен танысты. Онан соң Қызылорда қаласындағы бірнеше нысанды аралап, «ҚазГерМұнай» біріккен кəсіпорнында ірі кəсіпорын басшыларымен жəне жұмыс берушілермен жолықты. Жұмыс сапарының соңында Бердібек Сапарбаев: «Елбасының тапсырмасы бойынша Қызылорда облысына сапар жасап отырмыз. Мақсат – мемлекеттік бағдар ламалардың қалай жұмыс істеп жатқанын білу. Аймақта ауқымды жұмыстардың атқарылып жатқанын көрдік. Мемлекет басшысы дағдарыс кезінде жұмыс орындарының қысқармауын, жалақының уақытылы төленуін, халық тың əл-ауқатын бұдан əрі арттыруды тапсырған болатын. Бұл тарапта да облыста жүйелі жұмыс бар екен. Яғни, Елбасының тапсырмасы толығымен орындалып жатыр», – деп оң бағасын берді. Қызылорда облысы.

жұмыс істеуде», деді ол. Департамент басшысының айтуынша, бүгінде негізгі мақсат ретінде осы бағытта технологиялық жəне инновациялық тұрғыда қайта құралдану ескеріліп отыр. «Біз алдағы төрт жылда юниорлық компаниялардың нарығы екі есеге артады деп күтудеміз», деді Т.Тоқтабаев. Айта кетейік, юниорлық компания геологиялық барлауды қаржыландыру үшін негізгі қаржыны өзінің жеке акцияларын шығару есебінен алады. «Қазгеология» ұлттық барлау компаниясының басқарма төрағасы Ғ.Нұржанов өз кезегінде «Қазгеология» еліміздің геологиялық барлауына шетел инвестицияларын тартумен айналысып жатқанын алға тартты. Соңғы екі жылда «Рио Тинто» австралия-британ концерні, «КОРЕС оңтүстіккорея корпорация, австралиялық «Илука» компаниясы жəне «Улмус Фонд» неміс инвесторлары қоры сияқты 4 ірі шетел инвесторлары тартылған. Аталған компаниялар тек іздестіру сатысына ғана 5,5 млрд. теңге инвестициялауға дайын. Сонымен қатар, «Қазгелогия» АҚ геологиялық барлау процесіне жаңа техниканы жəне озық технологияларды енгізумен тұрақты түрде айналысуда.

Кґксарайда кїн сəулесінен ќуат алынады (Соңы. Басы 1-бетте). Аудан əкімі Салыхан Полатов бұл жағдайға ерекше қуанулы. Ауданға инвестор тарту қосымша жұмыс көздерін ашумен қатар энергиялық тапшылықтың көзін жояды. Шағын жəне орта кəсіптің өркендеуіне кең өріс ашады. Айтқандай, соңғы жылдары Отырар ауданы тың жоба, іргелі істерімен көзге түсе бастады. Негізінен шөлейт аймаққа жататын ауданға Көксарай су реттегішінің пайдасы молынан тиіп жатыр. Қазір тамшылатып жəне жаңбырлатып суару, жерді терең қопсыту арқылы ылғалдылықты сақтап, мол өнім

алуға талпыныс үлкен, жемісін беріп отырған жақсы тəжірибе бар. Аудан əкімінің орынбасары Əбдіғани Жүнісов биыл облыс əкімінің тапсырмасына орай он бір ауыл округіне тиесілі 2009 гектар жер терең қопсыту технологиясы арқылы өңделетіндігін айтады. Ол үшін алты арнаулы техника алынған. Оңтүстікте оң нəтижесін беріп жатқан жерді терең қопсыту технологиясы ылғалды үнемдеуге əрі өнімділікті 40 пайызға дейін арттыруға мүмкіндік береді. Өндірісі жанданған Отырарда бүгінде қамыстан құрылыс материалдары жасалып, құс жəне балық

шаруашылығы қатарға қосылып жатыр. Мал бордақылау, сауын сиыр ұстап, өнімдерін селолық тұтыну кооперативтері арқылы нарыққа шығару жүздеген шағын шаруашылықтардың ашылуына себеп болуда. Бұлақтың теңізге құятыны сияқты, шағын шаруаның түбінде үлкен шаруа шылыққа айналатындығы сөзсіз. Осындай іргелі істерге электр энергиясының тапшылығы сезіліп келген. Енді аудан оны германиялық инвесторлар арқылы шешіп алмақ. Бұл дегеніңіз, шағын жəне орта кəсіпке үлкен серпін береді. Айтқандай, бұл ауданда

пайдаланылмай жатқан тағы да энергия көзі бар. Ол – апталап соқпаса кəрі жыны басылмайтын «Арыстанды Қарабастың» атақты желі. «Шаншардай» əзіл-сықақ театры əртістерінің туған жеріндегі азаматтар əзілге ұста. Долы жел тынып қалған күндері «желдеткішіміз соқпай, ауырып қаламыз» деп əзілдейді. Төбені тескен аптап ыстық кəдеге асты, енді ышқынып бір соқса апталап ызыңдап əптер-тəптеріңді шығаратын долы желге де жасыл энергияға айналар күн туар. Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы.

 Тосын табиғат

Тасќын толастамай тўр Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Облыс басшылары Баянауылдағы су басқан ауылдарға барып келген соң, облыстық əкімдікке жиналып, шұғыл кеңес өткізді. Сөйтіп,Теңдік ауылында тасқын судан зардап шеккен тұрғын үйлер шығынын бағалайтын комиссия жұмыс жасауда. Аудан бюджеті есебінен көмек көрсетіледі. Аудан əкімдігі жол қатынасы жабық ауылдардың тұрғындарын азық-түлікпен, дəрідəрмекпен, жанар-жағармаймен қамтамасыз етуді қолға алуда. – Енді 11 құжаттан тұратын хатты шұғыл түрде əзірлеп, Үкіметке жолдау керек. Бұл құжаттар төтенше жағдайдың орын алуына байланысты республика дан қаражат алу үшін қажет, – деді облыс əкімі Қанат Бозымбаев. Ал облыстық төтенше

жағдайлар жөніндегі департамент бастығы Əлібек Ділімовтің баяндауынша, облыс аумағындағы ауылдарда тасқын су қаупі жіті бақылануда. Баянауылдың Теңдік, Қараашы ауылдары судың деңгейі 50-70 сантиметрге дейін түсіпті. Ал, судың ағысымен Баянауыл ауданы Теңдік ауылының солтүстігіне қарай 5-шақырымда Павлодар-Қарағанды республикалық маңызы бар тас жолдың, Ащысу өзені арқылы өтетін көпірдің тіректері шайылған. Қазіргі уақытта Құндыкөл, Сəтбаев, Ұзынбұлақ жəне Қарағанды облысымен автокөлік қатынасы күрделі. Сонымен қатар, Бірлік ауылы тұсында да тас жолды су бұзу қаупі бар. Екінші қауіп, Ертіс өзеніне 6,78 текше метр құрайтын су босатылған. Онда Ертіс жайылмасын түгел су басады деген болжам бар. Өзеннің арнасынан асып-тасуы 20 сəуірден басталса, 20 тəулік сақталады, дейді мамандар. Яғни, барлық ауданда су

тасқынына тосқауыл қоюға мұқият əзір болу қажеттігі ескертілді. Сол сияқты, Ақтоғай ауданы Шолақсор ауылына Сілеті су қоймасынан мол су жіберілгендіктен қауіп бар. Бірақ, бұл жерде 2 су жіберу құбыры бар, ауылдың жан-жағынан бекеттер қойылыпты. Өйткені, ауылдан 20 шақырым жерде батыс жақтан 50 см.-ге дейін су көтерілген. Облыстық құрылыс, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары, энергетика жəне тұрғын үй-коммуналдық басқармалары, «Қазавтожол» мен «Қазавтодор» облыстық филиалдары, қалалар мен аудандар əкімдеріне автомобиль жолдарында су өткізетін құбырларды тазалау жəне аршу шараларын жасау, бұзылған жол учаскелерін жəне электр тарату желілерін қалпына келтіру туралы тапсырма берілді. Павлодар облысы.

Бўрын болмаєан жаєдай Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Мойындайық, мойындамайық, табиғат құбылыстары өз геріп келеді. Көнекөздердің айтуынша, осы күндердегідей Арқаның жазық даласына жалпағынан жайылып, жөңкілген су ағыны бұрын-соңды болып көрмепті. Аймақтың Нұра өзені бойында өскен өзіміздің де аяқ астынан елді мекендерді қалың су басып, мал-жанды қыспаққа алуын кезінде кездестірмегеніміз еске оралып отыр. Ол уақыттарда көктемгі сел қанша буырқанғанмен сансыз сай-сала, жылға-жылғамен ауанымен сырғып, оншалықты асып-төгілмей топыраққа біртіндеп бойлап кететін. Ал қазір мұндай мүмкіндік жоқтың қасы деуге болады. Қар суының ежелгі замандар бойғы тартуы ашық жерлерді жағалай ағып, солардың арнасынан аспай сіңуі бүгінде келмеске кеткендей құбылыс болса, не айтарсыз. Жыртылған, қопарылған, үйінділерге толған, күл-қоқыспен көмілген сайларға, жылғаларға енді су жуи алмайды, еш тұсқа іркілместен сарқырап жолдағыны жайпап өтеді. Міне, облыстың Абай, Қар қаралы, Шет, Нұра, Бұқар жырау аудандарындағы қазіргі то сын жайдың бір сыры осы де сек, басқа да себептері жетіп артылады. Мəселен, ана мүйістен де, мына мүйістен де табиғат жаратылысының ерекшелігі ескерілмей құрықталған қаптаған тоған су нөпірін асқындатып отыруы да сан соқ тырмай жатқан жай емес. Əсі ресе, балық өсіру ү ші н ж а р ы с қ а т ү с у ші ле р д і ң шама-шарық тарына қарамастан суды бөгей салуы салдарынан кемерін бұзған тасқынның былтыр Көкпекті ауылын қандай жағдайға ұшыратқаны əлі есімізде, биыл да қайталанып қалмасына кепіл жоқ. Нұраның сағасы жайылдырылған Амангелді, Самар, Ынтымақ, Қантай ауылдары арасындағы жалпақ тоғанның бүгін-ертең не мінез танытарын ойлау қиын.

Сондықтан, қауіптің алдын алу үшін аталған мекендердің біраз тұрғындары көшірілуін жұрт түсіністікпен қабылдады. Былтырғыдай жеке меншіктегі ұсақ тоғандардың қатері тағы алдан шығуда. Құрма жəне Құ лаайғыр селолық округтеріндегі тоғандардың суға тосқауыл болған орнына жайдырып жібе руі маңайындағы ауылдарды ауыр жағдайға тап қылды. Олардың талапқа сай салынбағандығы, қауіпсіздікті қамтамасыз ете алмай тындығы айтылып келе жатқанымен, соны түзетуге белсенділер қауқарлы дей алмайсыз. «Елемеген бұта көз шығарады» деген осы. Биылғы күрт тасқынның өршуіне, сондай-ақ күзгі мол жауынның тоң болып қатқан жерге сіңбей көк мұздақ қалпында қалуы, наурыз айында үсті-үстіне соққан боран дардан қардың қалың түсуі себепші болды. Бұл күнде облыс басшылары, төтенше жағдайлар жөніндегі облыстық департаменттің өкілдері мен арнаулы авариялық-құтқару құрамы өңірдегі тосын оқиғаның бетін қайтару бағытындағы ісшараларға барлық күш-мүмкіндікті жұмылдырып, ұйымшылдықпен жүргізіп жатыр. Соңғы мəліметтер бойынша, су басқан елді мекендерден 6 мыңнан астам адам жақын маңдағы қалалар мен кенттерде арнайы дайындалған орындарға орналастырылды. Тасқыннан зардап шегушілерге арналып жер-жерде 59 қабылдау орны есік ашты. Балалар оқудан қол үздірілмеуде. Бəрі ыстық тамақпен, киім-кешекпен, азық-түлікпен қамтамасыз етілуде. Қиын жағдайға тап болғандарға көмек көрсету оңайлыққа соғып жатпағанын айтпасқа болмайды. Мысал үшін, Сарытөбе ауылы тұрғындарын көтерме жолды су шайып кетуіне байланысты пойыз арқылы қауіпсіз жерге жеткізуге тура келді. Қарқаралы ауданының Ынталы ауылындағы 148 үй мен 150 қораны су басып қалды. Оның бір өзінен

718 жан дереу көшірілді. Жалпы алғанда, бүгінде облыс бойынша 35 елді мекенді ағын қысып, 1760 үй қызыл суға көлкіп тұр. Бір тəуірі, адам шығыны жоқ. 400-ге жуық малдың өлім-жітімге ұшырағаны есепке алынды. 25 мың бас мал қыр жаққа айдалып, жем-шөп жеткізіліп берілуде. Əзірге екпіні бəсеңдемеген су нөпірі облыс орталығына да жетіп, Федоровка су қоймасы жағалауындағы саяжайлар мен үйлерді басып қалуы аса ауқымдылығын көрсетеді. Тасқын басталғаннан бері облыстың бар назары оның зардабын жоюға, қиындықты жеңілдетуге бағытталып отыр. Апатқа қарсы құтқару қыз метінің 1500 кəсіби маманы, қажетті техника күші жеткілікті жұмылдырылса, сонымен бірге Төтенше жағдайлар жөніндегі комитеттің басқа өңірлердегі бөлімшелері көмекке келді. Осындай ортақ сын кезде қамқорлық танытуды ниет еткен еріктілер тобы да аз емес. Қарағандылық, теміртаулық, абайлық кəсіпкерлер адамдарды қауіпсіз жерлерге жедел орналастыруға көліктер бөліп, оларға қолдау көрсетуде. «Жаңбыр жауса – жер тоқ» деген емес пе. Судың мол болуы бір жағынан ертеңгі ырыздық көзін қалайды. Осыған сабыр қылған жұрт өтер қиындықтың есесі толарына сенеді. Су тасқынына ұшыраған өңірлерді күн сайын ұшақпен аралап көріп, апаттың алдын алу шараларын жүргізетін жедел топтардың жұмысын бақылауға алған облыс əкімі Нұрмұхамбет Əбдібеков кеше өткен кезекті кеңесте оған тосқауыл қоюға қарсы күресті ширата түсу үшін талапты күшейтіп, жаңа тапсырмалар берді. Су қайтқан бетте үйлерді, жолдарды жөндеуді, көшелерді, аулаларды тазартуды дереу қолға алуға, тұрғындардың іс-шаруаларын қалыпқа келтіруіне арналған шаралар қарастырылды. Қарағанды облысы.

Апат айтып келмейді «Апат айтып келмейді» деген халықтың нақыл сөзі бар. Сол себепті Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланы елімізді ішкі жəне сыртқы жауларынан қорғаумен қоса, табиғи апат жағдайларында қарапайым халыққа көмек көрсету. Əрине, атауымыз өзгерген соң атқаратын міндеттеріміз бен бізге артылған жүк те еселене түскендей. Оған қоса, биылғы жылы қыстың ерекше болуы да əсер етті. Ауа райы күрт жылынып, Қарағанды, Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстарын су басып, елді мекендерге қауіп төндіруде. Су басу қатерінің алдын алу, келтірген залалдарды орнына келтіру мақсатында Ұлттық ұлан «Орталық» өңірлік қолбасшылығына қарасты 52859, 5451, 5516 əскери бөлімдерінің 200ден астам жеке құрамы жəне 50-ге тарта техника авариялыққұтқару жұмыстарын атқарып жатыр. Қарқаралы, Ұлытау, Шет жəне Жаңаарқа аудандарында су басу қаупі бар аумақтардан 860 адам қауіпсіз жерлерге жеткізілді. Қауіпті аймақтарда күннің атысы мен батысына дейін жеке құрам жəне арнайы техника жұмыс істеп жатыр. Тағы бір айта кететін жайт, Ұлттық ұлан сарбаздары жұмыс істеген жерлерде тұрғындар, үй иелері өздерінің алғыстарын білдіріп жатты. Күнде таңертеңнен кешке дейін сарбаздар тұрғындардың

үйлерінен су болған заттарын шығарысып, бірнеше күндер бойы халыққа көмектесіп жатыр. Басшылыққа, сарбаздарға алғыстарын білдіреді. Бұл алғыстар, біздің əскери қызметшілеріміз өздеріне тапсырылған жұмыстарын сапалы, зардап шеккен адамдарға түсінушілік пен шыдамдылық танытқанның белгісі деп білемін. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл»

демекші жер-жерде болып жатқан қауіптің беті қай та рылып, халыққа көмектесу жұмыстары əлі де жалғаса түседі. Еліміздің қай түкпірінде болсын Ұлттық ұланның сарбаздары əрдайым халыққа көмекке келуге дайын! Қанат ДОС, «Орталық» өңірлік қолбасшылығы баспасөз қызметінің бастығы, майор.


3

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015 Құрметті сайлаушылар!

10 сәуірден бастап дауыс беру кү ні не дейін және 26 сәуір – дауыс беру күні Сіз өзіңіз туралы деректерді сайлау учаске леріндегі сайлаушылар тізімдерінен тексере аласыз. Аты-жөніңіз тізімде бол маған жағдайда, сіз учаскелік сайлау комиссиясына өтініш бере аласыз. Сайлау учаскеңізде сіздің тіркелгендігіңізді растайтын құжаттарды – Мекенжай анықтамасын немесе Азаматтарды тіркеу кітабын (үй кітабын) көрсетсеңіз, комиссия сіздің деректеріңізді сайлаушылар тізіміне енгізетін болады. Сайлаушылар тізімдерінің растығы негізінен әрбір сайлаушыға байланысты. Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы.

Сенімді ґткен семинар-кеѕес Республика сарайында 26 сəуірде Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын ұйымдастыру жəне өткізу мəселелері бойынша семинаркеңес өтті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Алдағы сайлау үшін аса маңызды дайындық шарасы болып есептелетін бұл семинаркеңеске қалалық Сайлау комиссиясының жауапты мамандары, Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидаттардың сенім білдірілген адамдары құқық қорғау органдарының, атап айтқанда, сот, прокуратура, ішкі істер басқармасының жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметкерлері, аудандық əкімдік аппаратының басшылары мен есепшілері, халықаралық ұйымдар мен шетелдік байқаушылар, сондайақ, отандық жəне алыс-жақын шетелдерден келген БАҚ өкілдері қатысты. Алматы қаласы аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы Бақытжан Досанов жүргізген алқалы кеңесте Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Владимир Фоос кіріспе сөз сөйлеп, Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Лəззат Сүлеймен баяндама жасады. Ал сараптамалық құжаттармен қалың көпшілікті таныс еткен Орталық сайлау комиссиясы əкімшілігінің қаржылықбақылау бөлімінің меңгерушісі Маржан Мұхамбетова елімізде бұған дейін өткен президенттік сайлауға жұмсалған қаражат пен алдағы сайлауға тартылатын қаржы көздері, сайлауалды

жұмыстарды атқаратын ерікті топ пен жауапты қызметкерлерге бөлінетін мерзімдік жалақы мен жұмсалатын шығындар туралы салыстырмалы есеп беріп, Орталық сайлау комиссиясының қаржылық ахуалынан хабардар етті. – Сайлау мəресіне жақындаған тұста біз аумақтық жəне учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерімен кездесіп, сайлау алдындағы мақсатміндеттерді айқындаудамыз. Ал осы саяси науқан бойынша туындайтын сұрақтарға жауап беру секілді ағартушылық ауандағы семинарлар бүкіл республика бойынша өткізіліп жатыр. 513 учаскелік жəне 8 аумақтық комиссиясы бар Алматы қаласында 2,5 мыңға тарта учаскелік сайлау комис сиясы мүшелерінің басын қосып, мақсатты түрде алдағы сайлауды ашық жəне жариялы түрде өткізу, сайлаушыларды мағлұматпен толықтай қамтамасыз етіп, сайлау қарсаңында сайлаушылардың тізімге қосылуы жəне есептен шығару куəліктерін берудің заңдылығы, сондай-ақ, сайлау күні «Сайлау туралы» Заңның бұлжымай орындалуы мен сол заңға сəйкес рəсімдерді комиссия мүшелерінің білуі мен оның жүзеге асырылуын қамтамасыз ету үшін бас қосып отырмыз. Бұл кеңестің берері – халықтың көпшілік бөлігі учаскелік комиссияға барып өз қалауын орындайды, осы кезде сол учаскелерде

отырған байқаушылар мен сайлау учаскелерінің бекітілген мамандары ғана емес, басқа да қатысушылар, соның ішінде БАҚ өкілдері елдегі сайлау үдерісінен хабардар бола отырып, əлем көз тіккен саяси үдерісті өз дəрежесінде өткізуге атсалысу, баршаның басын бір мүдде аясында қосу болып табылады, – деді Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Лəззат Сүлеймен. Кеңес барысында сөз сөйлеген жəне баяндама жасаған мамандар Қазақстанда тіркелген партиялардың атқарған ісі мен алдағы құқықтарын, жалпы халықтың осындай саяси үдеріс тұсында нендей мəселеге көңіл аударуы тиістігі мен азаматтық құқықтың шектері мен талаптарын түсіндірді. Қалалық прокуратура өкілі сайлау науқаны жарияланған сəттен бастап əлі күнге дейін бірдебір заң бұзушылық жəне шағымдану ісінің тіркелмегенін айта келіп, алдағы уақытта сайлау ісіне қатысты заң бұзушылықтар мен түсініспеушіліктер болып жатса, оған жауап беруге жəне əрбір шағым мен түскен хатқа тиянақты тексеріс жүргізуге уəде берді. Сайлауды ұйымдастыру жəне өткізу ісін мұқият жүргізіп отырған ұйымдастырушылар алқасы алдағы сайлаудың ережелерін тағы бір мəрте пысықтап, еліміздегі «Сайлау туралы» Заңның күрделі тармақтарын ширату мен сайлауалды жұмыстардың сауатты жүргізілуі, сайлауға дейін жəне сайлау кезінде ақпараттық мəліметтің анық болуы жөнінде көптеген

заң аясындағы талаптарды түсіндірді. Ал Владимир Фоос алдағы президенттік сайлау осы саяси үдеріске қатысушылардың бəріне үлкен жауапкершілік жүктейтін ел өміріндегі маңызды оқиға екенін атап өтті. – Спикерлердің сөйлеген сөздері, сондай-ақ белсенді пікір алмасу алаңы барлығыңыз үшін пайдалы болғанына, ал бүгін алған мағлұматтарды учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері дауыс беруді ұйымдастыру мен өткізу жөніндегі өздерінің тікелей жұмысында табысты пайдаланатындарына сенім білдіремін, – деді В.Фоос. Сайлау науқанына қатысты маңызды істер қатарында электораттық науқанды ұйымдастыру, материалдық-техникалық жəне ақпараттық қамтамасыз ету мəселелеріне ерекше көңіл бө лініп отыр. Сайлау барысы жөнінде қоғамдық бақылауды ұйымдастыру ерекшеліктері туралы Сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссиясы Алматы филиалының төрағасы Қазыбек Шайх баяндап, елдегі саяси үдерістің аяқ алысы мен алған бағыты туралы сараптау сөзін айтты. Семинарға қатысушылар құқық қолдану тəжірибесінің неғұрлым өзекті мəселелерін, сайлау үдерісіне қатысушылардың өзара іс-қимылының тиімділігін арттырудың нысандары мен əдістерін, сонымен қатар, сайлау күні учаскелік сайлау комиссиялары қызметінің ұйымдастырушылық аспектілерін талқылады. АЛМАТЫ.

Сеніѕ дауысыѕ – сеніѕ болашаєыѕ Кеше Астана қаласының Алаш тасжолы 15/1 мекенжайында орналасқан Орталық базар ғимаратында «Қазақстанның Азаматтық альянсы» кезектен тыс президенттік сайлауды өткiзу бастамасын қолдау мақсатында «Сенің дауысың – сенің болашағың» атты акция ұйымдастырды. Бұл қоғамдық ұйымның басты бағыты – сайлаушылардың белсенділігін арттыру, азаматтық қоғамның бірегей құқықтық санасын қалыптастыру жəне билік пен бизнестің арасында орнықты байланыс орнату. Сайлау науқанының маңызы жөнінде біраз мəліметтерге тоқтал ған «Қазақстанның Азаматтық аль ян сы» заңды тұлғалар

бiрлестiгiнiң атқарушы директоры Ильдар Катенов Қазақстанның Азаматтық альянсы бүгiнде 500ден астам үкiметтiк емес ұйымды бiрiктiретінін, олар мемлекеттiң жұмысын бағалап, түрлi əлеуметтiк зерт теу лер жүргiзетінін айтып өтті. Оның айтуынша, альянс алдағы прези денттік сайлауды бағалауға қаты суды маңызды үдеріс деп есептейдi.

ТМД миссиясыныѕ жўмысы жалєасуда ТМД-дан ұзақ мерзімді байқаушылар кезектен тыс Қазақстан Республикасы Президентін сайлауға дайындық жөніндегі сайлау комиссияларының жұмыстарын тексеруді жалғастырып жатыр. Миссия мүшелері Алматы қаласының, Алматы, Атырау жəне Маңғыстау облыстарының аумақтық жəне учаскелік сайлау комиссияларында болып, олардың сайлаушылар тізімін нақтылау бойынша жұмыстарымен танысты. Байқаушылар, сондай-ақ, сайлау комиссияларының əдістемелік құралдармен, ақпараттық материалдармен, қажетті ұйымдастыру техникаларымен қамтамасыз етілгенін атап көрсетіп отыр.

Сайлау науқанына мониторинг шеңберінде миссия өкілдері жоғарыда аталған өңірлердегі президенттікке кандидаттардың сайлауалды штабтары басшыларымен кездесті. ТМД байқаушылары Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының барлық мəжілістеріне қатысып қана қоймай, сондай-ақ, аумақтық жəне учаскелік сайлау комиссиялары басшылары мен мүшелері үшін

Аталған акцияны Орталық базарда өткізудің өз себебі бар екен. Өйткені, базар жұмысшыларының таңның атысынан күннің батысына дейін ақпарат құралдарын оқып не көруге көп жағдайда уақыттары бола бермейді. Олай етсе, саудамен кім айналысады? Бұл – түсінікті жайт. Əйтсе де, Қазақстанның толыққанды əрбір азаматы бұл айтулы сəтті ел мүддесі, халық тыныштығы, ұрпақ болашағы үшін берілген үлкен мүмкіндік ретінде санап, сайлауға сенімді түрде атсалысулары қажет. Осыны ескере келе, олар сайлау жөнінде тиісті ақпараттарды ұсынып, алдын ала түсіндірме жұмыстарын жүргізуді мақсат етіп отыр. Раушан ТƏУІРХАНҚЫЗЫ, журналист.

АСТАНА.

өткізілетін оқыту семинарларына баруды жалғастыруда. Кеше олар Алматы қаласында өткен сондай семинарға қатысты. Миссия мүшелерінің, сондайақ, кезектен тыс Қазақстан Республикасының Президентін сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссия басшыларымен кездесуі өтті. Миссия өкілдері комиссия жұмысын ұйымдастыру, ұлттық байқаушыларды іріктеу мен дайындау тəртібімен танысты. Миссия жасақтау аяқталып келеді. Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігінде ТМД-дан 375 байқаушыны аккредиттеуге құжаттар тапсырылған. Аккредиттеу 2015 жылдың 20 сəуірінде аяқталады. Достастықтан Байқаушылар миссиясы өз жұмыстарын жалғастыруда. Сəулебек БІРЖАН.


4

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015

Ґѕір халќы ґсіп-ґркендеу Кандидат батыстыќ ґмір салтын сынады кепіліне дауыс береді

Кеше Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Н.Ə.Назарбаевтың Республикалық қоғамдық штабының (РҚШ) мүшелері Маңғыстау облысында болды. Сапар барысында облыс белсенділерімен, медицина қызметкерлерімен, өңір кəсіпкерлерімен, «Ақтау халықаралық теңіз сауда порты» АҚ жəне «Ақтау құю зауыты» ЖШС жұмыскерлерімен кездесулер өтті. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Делегация құрамында Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Н.Ə.Назарбаевтың Республикалық қоғамдық штабының жетекшісі Мұхтар Құл-Мұхаммед, «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек, «Ақ жол» демократиялық партиясының төрағасы Азат Перуашев, «Бірлік» партиясының төрағасы Серік Сұлтанғали, «КТК» меншікті хабар тарату директоры Артур Платонов, Парламент Мəжілісінің депутаттары, ҮЕҰ өкілдері, ғылыми жəне шығармашыл зиялылар бар. Маңғыстау облысының белсенділерімен кездесу Н.Жантөрин атындағы музыкалық драма театрында өтті. Сөйлеген сөздерінде маңғыстаулықтар өңірді дамытудағы Мемлекет басшысының рөліне ерекше тоқталды. Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, «Халықтық келісім» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Юсуп Шахшаев облыс тұрғындарының барлық уақытта да Президенттің сенімді тірегі болатынын айтты. Сондай-ақ, РҚШ мүшелері Ақтау теңіз порты ұжымымен кездесті. Жұмысшы Айбат Хантеміров лауазымды қонақтардан халқының игілігі үшін жасап жатқан жұмыстары үшін Нұрсұлтан Назарбаевқа шын көңілден білдірген алғыстарын міндетті түрде жеткізулерін сұрады. «Мен Маңғыстауға сонау 1977 жылы келдім. Осы жерде отбасылы болдым, балаларым дүниеге келді. Бұл елде біздің отбасымыз бақытын, игілік пен тұрақтылықты тапты. Осының бəрі де Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың қамқорлығының арқасы. Мен əр қазақстандықты жүрегімен өзі үшін, өз болашағы үшін, өзінің балалары мен немерелерінің, сондайақ, Қазақстанның өркендеуі үшін дауыс беруге шақырамын», – деді А. Хантеміров.

Сондай-ақ, РҚШ мүшелері облыстық Қан орталығында болып, медицина қызметкерлерімен кездесті. «Мен перинаталдық орталықта жұмыс істеймін. Реанимация жүйесіндегі еңбек өтілім 15 жыл. Президент Н.Ə.Назарбаевтың бастамасымен «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы енгізілді, оның нəтижелері де ұзақ күткізбеді. Медицина қоғамдастығы аз уақыттың ішінде қаншалықты түбегейлі өзгерістер болғанын сезінді», – деді облыстық перинаталдық орталықтың реаниматологы Аймет Мұхаметов. Дəрігер-кардиохирург Жеңіс Қозыбаев Мемлекет басшысына «Болашақ» бағдарламасы үшін ерекше алғыс білдірді. «2008 жылы президенттік «Болашақ» бағдарламасының арқасында «Бакулев» институтында «кардиохирургия» мамандығы бойынша білім алу бақыты бұйырды. 2006 жылы мен Мəскеуге келгенімде, біздің топта түрлі елдерден: Молдовадан, Грузиядан, Армениядан, Ресейден, Котд-Ивуардан, т.б. елдерден жастар болды. Танысу барысында біз «Болашақ» бағдарламасы туралы əңгімелеп, сол бағдарламаның көмегімен қазақстандық студенттердің əлемдегі ең таңдаулы университеттерде білім алу мүмкіндігі пайда болғанын айттық. Олардың бəрі өз халқының болашағы үшін Нұрсұлтан Назарбаевтың осындай мол инвестициялар жасағанына таңданды», – деді Ж.Қозыбаев өз сөзінде. Соңынан РҚШ мүшелері өңір кəсіпкерлерімен жəне «Ақтау құю зауыты» ЖШС қызметкерлерімен кездесті. Олар Маңғыстау облысына қолдау көрсеткені жəне оны өркендеткені үшін Нұрсұлтан Назарбаевтың атына айтылған алғыстарын білдірді. Өңір тұрғындары 26 сəуірде Қазақстанның өсіп-өркендеуі мен тұрақтылығының кепілі болып табылатын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев үшін дауыс беретіндерін мəлімдеді. Маңғыстау облысы.

Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат, ҚКХП Орталық комитетінің хатшысы Тұрғын Сыздықов Орал қаласындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінде студенттер жəне оқытушылармен кездесу өткізді. Кездесу барысында президенттікке кандидат жиналғандарды партия жұмысымен жəне өзінің сайлауалды бағдарламасының негізгі бағыттарымен таныстырды. Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

«Қазақстанның Коммунистік халықтық партиясы – коммунистік идеяны ұстанатын азаматтардың ерікті бірлестігі. Біздің жұмысымыз қоғамдық дамудың тұтас материалистік теориясы ретінде марксизм-ленинизм идеясына негізделіп құрылған. Біз өз жұмысымызды əділ қоғам туралы марксистік-лениндік түсініктерді сақтай отырып құруға жəне осы арқылы əділетсіз тұстарын жоюға тырысамыз», – деді кездесу кезінде Т.Сыздықов. Оның сөзіне қарағанда, соңғы жылдары халықаралық ұйымдардың диетологтары дабыл қағуда. Барлық батыс елдері дұрыс өмір салтын қолданбау, тамақтану мəдениетін ұстанбау жəне фаст-фудтың кесірінен семіздік, жүрек-қан тамырлары аурулары, қандағы қант деңгейінің өсуі, есту, көру, қол-аяқ жұмысының бұзылуы сияқты денсаулық ақауларынан зардап шегіп отыр. Бүгінде дəрігерлер батыс елдеріндегі тұрғындар арасында семіздіктің өршуін тез тамақтану немесе фаст-фудтың кесірі деп біледі. Фаст-фуд тағамдарының кері əсеріне қарамастан, үлкен қалаларда оның тұтынушылары күн санап өсуде. Тұтастай алғанда, фаст-фуд секілді тез дайындалатын өнімдер, газды сусындар – медиа жарнамалардың арқасында əлемге тез таралып кетті. Түрлі арнайы дəмдеуіштер жəне тез дайындалатын тағамдарды тұрақты қолдануларына бой алдырту арқылы фаст-фуд тағамдарынан бүгінде қауіп туындауда. Мұндай тағамдарды сатып алатын жəне қолданатын əлемнің барлық адамдары, əсіресе, жастар батыстық корпорациялардың пайдасы үшін өз денсаулықтарын жəне өмірлерін қатерге тігуде. Фаст-фудтың құрамында көптеген консерванттар, ас дəмдеуіштер, бояулар, тағам қоспалары секілді түрлі химиялық қоспалар бар екендігі ғалымдар

тарапынан дəлелденді. Сонымен қатар, оның құрамына денсаулыққа зиянды мөлшерден тыс қант жəне тұз қосылады. Əрбір гамбургердің құрамындағы қатерлі жəне белгісіз токсинді заттар – трансмайлар, канцерогендер түрлі қатерлі ісік ауруларына шалдықтырып, адам ағзасын біртіндеп улауда. Т.Сыздықовтың айтуынша, фастфудпен қатар, тұтынушылардың денсаулығына түрлі газдалған сусындар да кері əсерін тигізуде. Кейбір сусындардың құрамы Менделеев кестесін елестетіп, адамның ас қорыту жүйесіне кері химиялық əсер береді. Көптеген елдерде фаст-фудтың кесірінен туындаған семіздік ауруы ұлтқа төнген қауіппен теңестірілген, – деді Т.Сыздықов кездесу кезінде сөйлеген сөзінде. – Бұған қоса, адамгершілік, қайырымдылық, сенім, бірізділікті жоғалтудың аз-ақ алдында тұрған адамдар жеке басының өсуі мен дамуына көңіл аудармайды. Сонымен қатар, олар бұқаралық қолданушыларға арналған медиа-өнімдерді автоматты түрде қолданатын тұтынушыларға айналады. Мұның қатарына жеңіл өмірді суреттейтін, өтірікке толы жəне жансыз өнімдерді жатқызуға болады». Т.Сыздықовтың ойынша, əсіресе, батыстық мультфильмдер мен компьютерлік ойындар көңілге кірбең ұялатады. Телевизор жəне гаджеттердің экрандарынан тек қана арамзалық, азғындық жəне мəдениетсіздік көрініс беруде. Кездесу соңында президенттікке кандидат Т.Сыздықов студенттер мен оқытушылардың кейбір сұрақтарына жауап беріп, өзінің алдағы сайлауалды жұмыс жоспарымен бөлісті. Одан əрі кездесу барысында облыстық сайлауалды штабтың жетекшісі С.Жарылғасымов сөз алып, қысқаша түрде сайлауалды науқанның насихат жұмыстары жəне іс-шаралар туралы айтып берді. ОРАЛ.

Тек тўтынамын деу тыєырыќќа тірейді

Президенттікке кандидат Əбілғазы Құсайынов Ақтөбе облысының жұртшылығымен кездесті. Кездесу барысында Əбілғазы Қалиақпарұлы жиынға қатысушыларды экологиялық мəселелерді айқындап, шешуге негізделген өз сайлауалды бағдарламасының басты бағыттарымен таныстырды. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

«Алдымен басты міндеттерімізді айқындап алайық. Экологиялық проблема – табиғаттың құрылымы мен қызметін бұзатын қоршаған ортадағы теріс құбылыстар. Бұл дегеніңіз – адамзат тұрмысынан туындаған антропогендік түрлену. Экологиялық түйткілдер адамзаттың күрт өскен өнеркəсіптік əрекетінің айналаға əсерінен туындап отыр. Қазірдің өзінде адамдар күн сайын еселе не түсу үстіндегі экологиялық дағдарыс жағдайында өмір сүріп жатыр. Ол барша өркениеттің дағдарысына айналып барады», – деді президенттікке кандидат. Адамның іс-əрекетінен қоршаған ортаның ластануы барлық жер қыртыстарын: атмосфера, гидросфера мен литосфераны қамтып, өткір мəселеге айналып барады. Оның ішінде бірінші əрі маңыздысы – жаһандық климаттың өзгеруі. Адамның өнеркəсіптік тұрмыстіршілігінен түзілген парниктік газдардан климат антропогендік өзгеріске ұшырады. Климат өзгерісінің зардабын, ең алдымен, ауылшаруашылық жайылымдар тартып отыр, шаруашылық мақсаттағы жерлердің 63%-ы эрозияға ұшыраған. Жыл сайын шөл даланың жалпы аумағы 27 млн. гектарға кеңіп келеді. Сондайақ, жаһандық жылынудан жаңа аурулар туып, қауіпті микроағзалар пайда болуда. Адам өз іс-əрекетінен туындаған экологиялық ауытқудың құрбанына айналып отыр: кейбір мəліметтерге сенсек, су ресурстарының, атмосфералық ауа мен жер қыртысының ластануынан туындаған аурулардан дүниежүзі бойынша адамдардың 40%-ы өмірден өтіп жатыр. Ə.Құсайыновтың айтуынша, фотохимиялық түтін, қышқыл жаң быр, топырақтың құнарсыздануы, ормандардың құртылуы, құрғақшылық, ауадағы қауіпті қалдықтар, биосфера гено фонының азаюы сынды қауіпті

эко логиялық құбылыстар біздер, адамдар үшін қалыпты жағдайға айналғандай. «Осы орайда қуат көзі мен табиғат ресурстарын үнемдеу мəселесін де назардан тыс қалдырмау керек. Біз – адамдар, жаңартылмайтын ресурстарды жойып, флора мен фаунаны талқандап, табиғат циклын бұздық – бір сөзбен айтқанда, бізді жаратқан табиғатқа өзіміз зиян келтіріп отырмыз», – деді Ə.Құсайынов. «Айналамыздың бəрі өзгеріске ұшырады – аңдар қырылып, сирек өсімдіктер жойылып кетті, аралдарды су басып, табиғи апаттар тұтас қалаларды қиратуда. Соған қарамастан, адамдар техникалық баспалдақтағы серпілісін жалғастырып, ғаламшарға тұтынушылық қатынасын тоқтатар емес. Табиғаттың құнарын соңғы тамшысына дейін сорып алуға дайын. Адамзат қоршаған ортаны құртып бара жатқан іс-əрекетін тоқтатпаса, жағдай қиындауы мүмкін. Сол себепті, бүгінде экология ғылымына биологияның бір саласы деп қарамай, оған əлдеқайда тереңнен бойлау қажет», – деді президенттікке кандидаттың Ақтөбе облысындағы сайлауалды штабының жетекшісі Игілік Сағиев. «Экологиялық мəдениет қазіргі қоғамның маңызды бөлігіне айналуы керек. Табиғатты қорғау, табиғат ресурстарын дұрыс пайдалану мəселелеріне қоғам назарын тарту жұмыстарын күшейту маңызды. Кəсіпорын мен ұйымдардың жер қойнауын, су ресурстарын, орман, қазба байлықтары мен өзге де табиғат ресурстарын дұрыс пайдалануларына мемлекеттік бақылау енгізу қажет. Топырақтың, жер беті жəне жер асты суларының ластануына жол бермеуге қоғам назарын күшейту керек. Сулар мен ормандарды қорғау, өсімдік пен жануарлар əлемін қорғай отырып, сол арқылы атмосфераның ластануына тосқауыл қою маңызды. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жүйесін енгізу қажет», – деді Ə.Құсайынов сөзінің соңында. Ақтөбе облысы.

Литва Астана кґрмесіне ќатысады Сот жїйесіндегі жаѕа бастама Үстіміздегі жылғы 13-14 сəуір аралығында Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары – ЭКСПО-2017 Комиссары Рəпіл Жошыбаев бастаған Қазақстан делегациясы Литва Республикасында болды. Қазақстан делегациясының негізгі мақсаты Астанада өтетін ЭКСПО-2017 Ха лықаралық көрмесіне Литва Республикасын арнайы шақыру жəне екі ел арасындағы өзара ынтымақтастық қатынастардың болашағын бағдарлау мақсатында өрбіді. Вильнюс қаласында өткен сапар барысында біздің делегация Литва үкіметінің Канцлері Альминас Мачюлис, Қоршаған ортаны қорғау министрі, Литваның ЭКСПО көрмесіне қатысуына жауапты Кестутис Тречиокас, Көлік жəне коммуникация министрі Римантас Синкявичюс жəне Энергитика министрі Рокас Масюлистермен кездесті. Литва үкіметінің Канцлерімен болған кездесуде екі ел арасындағы қарым-қатынас жəне Литва Премьер-министрі Альгирдас Буткявичюстің биылғы жылғы мамыр айында болатын Қазақстан Республикасына сапарының мəселелері туралы жан-жақты пікір алмасты. Қазақстан делегациясының басшысы Рəпіл Жошыбаев Канцлерге Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Литва Республикасының

басшысы Д.Грибаускайтені Астана қаласында өтетін ЭКСПО-2017 Халықаралық көрмесіне қатысуға шақырған

ресми шақыруын табыс етті. Өз кезегінде Мачюлис мырза Литва тарапының Астанадағы Халықаралық көрмеге қатысатындығын қуаттады. Энергетика министрлігінде өткен жүздесу барысында екі ел арасындағы энергетика саласындағы ынтымақтастық мəселелері тілге тиек етілді. Сонымен бірге, Литваның жаңғырмалы электр қуатын дамытудағы жобалары туралы əңгіме қозғалды. Р.Жошыбаев ЭКСПО-2017 Халықаралық көрмесінің энергетиканы, оның ішінде, жаңғырмалы қуат көздерін жандандыруға ерекше серпін беретіндігін атап көрсетті. Астанадағы жаһандық көрме тақырыбының «Болашақтың энергиясы» екендігін тілге тиек ете келіп, К.Тречиокас жаңғырмалы электр қуатын игерудегі Литваның қол жеткізіп отырған жетістіктеріне тоқталды. Бүгінде бұл ел тұтынатын электр энергиясының 22 пайызы баламалы қуат көздерінен алынады. Қоршаған ортаны қорғау министрі жəне Литваның ЭКСПО көрмесі бойынша бас комиссары Литва үкіметінің жəне компаниялардың көрмеге қатысу барысында «жасыл» технология бойынша көтеретін мəселелерін күн тəртібіне қойды. Сонымен бірге, сапар барысында екі ел арасындағы сауда жəне басқа да қарымқатынастар жан-жақты талқыланды. «Егемен-ақпарат».

Ұтқыр, айқын əрі баршаға қолжетімді сот төрелігін қамтамасыз ету мақсатында Жоғарғы Сот бірқатар инновациялық жобаларды іске асырды. Осындай жо ба лардың бірі – «Қазпошта» АҚ-пен бірлесіп іске асырылатын «Гибридті электронды пошта» сервисі. Жоғарғы Сот 2014 жылы сынақтан өткізген «Гибридті электронды пошта» сервисі қанатқақты жобасы өзінің тиімділігін дəлелдеді. Өткен жылдың 18 желтоқсанынан бастап аталған қызмет түрі республикадағы барлық жергілікті соттарда іске қосылды. Жобаның жұмыс тəсілі мынадай: сот жүйесінің сотқа шақырту қағаздары мен хабарламалары «Қазпошта» АҚ-қа ҚР СО БААТЖ интеграциялық модулі арқылы электронды түрде жіберіледі. Ақырғы мекен-жайға жеті күн ішінде жіберу үшін пошта қызметкерлері шақырту хабарламаларын қағазға басып шығарып, пошталық конвертке салады. Жергілікті соттардан шыққан электронды шақыртулар/хабарламалар пошта байланыс бөлімшелерінің орналасу қашықтығына қарамастан, пошта байланыс бөлімшелері қызметкерлерінің

одан əрі өңдеуі үшін оларға санаулы минуттарда жеткізіліп, шұғыл қабылданады. Аталған қызметті енгізудің тағы бір басымдығы ретінде соттардың электронды шақырту қағаздары/ хабарламаларының жеткізілу барысын қадағалау мүмкіндігіне, хаттардың жеткізілуі немесе «online» режімінде жеткізудің мүмкін еместігі, сондай-ақ, оларды тапсыруда туындайтын қиындықтар туралы ақпаратты біліп отыруын айтуға болады. Өткен жылы соттар барлығы 37 мыңнан астам электронды шақырту қағаздарын жөнелткен, олардың жеткізілу деңгейі 90 %-ды құрады. 2015 жылдың басынан бүгінгі күнге дейін жолданған электронды шақырту қағаздар/хабарламалардың саны 41 мыңнан асты, олардың 93 пайыздан астамы ақырғы адресатқа жеткізілген. Қолданыстағы іс жүргізу заңнамасына енгізілген өзгерістерге сəйкес, соттардың жауапкерге талап арыздың көшірмелерін, өтінішке тіркелген құжаттарды, сондай-ақ жауапкердің жазбаша түсініктемелері сотқа келіп түскен жағдайда, олардың қосымша құжаттарының көшірмелерін жолдау міндеттілігі

көзделген норма заңнамадан алынып тасталды. Сонымен қатар, Жоғарғы Сот сот ісін жүргізудің қолжетімділігін кеңейту жəне сот процесіне қатысушыларға сот құжаттарын ұсынудың жеделдігін арттыру бағытындағы іс-шараларды өткізді. Айталық, сот талқылауына қатысушы кез келген тарап ГЭП арқылы сот хабарламасын алғаннан кейін Жоғарғы Соттың интернетресурсының тиісті бөліміне штрихті пошталық айқындағыш нөмірі мен іс қаралатын күнді енгізу арқылы сот құжаттарын (талап арыздың көшірмелерін жəне өтінішке қосымша берілген құжаттардың, сот актілерінің көшірмелерін) қағазға басып шығару мүмкіндігіне ие болады. Жоғарғы Сот тұрғындар үшін барынша қолайлы жағдай жасау жəне тұтастай алғанда, Қазақстан сот жүйесі жұмысының тиімділігін арттыру мақсатында инновациялық технология мен озық менеджментті сот ісін жүргізуде қолдануды одан əрі жалғастыратын болады. Динара БЕКМҰХАМБЕТОВА, Мəртөк аудандық сотының кеңсе меңгерушісі.

Ақтөбе облысы.


www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

5

● Əлемге əйгілі шайқас «Сəуірдің 16 күні сағат 18.30-да «Астана» ұлттық сурет галереясында Чанаккал шайқасының 100 жылдығына арналған фото өнерінің халықаралық көрмесі өтеді» – осыдан біраз күн бұрын редакцияға келген шақыру қағазындағы бұл сөздер еріксіз ойға қалдырды. Мұның өзі біздің арғы-бергідегі əлем тарихынан жап-жақсы хабардар бола тұра, өзімізге бір табан жақын түркі дүниесінің тарихынан білетініміз онша көп еместігін көрсетеді. Əйтпесе, «Чанаккал» деген не сөз? Шақырудың орысша мəтініне қарасаңыз бəрі ап-айқын – «битва при Чанаккале». Əрине, əңгіме түрік жеріндегі Шанаққала жайында, сол қаланың түбінде 1915 жылы болған атақты шайқас жайында. Анықтамалық əдебиет: «Чанаккале (тур. Canakkale) – турецкий порт, расположен у входа в залив Чанаккале, на полуострове Малая Азия, на побережье пролива Дарданеллы» деп түсіндіреді, «Чанак» сөзін түрікшеден орысшаға «горшок» деп аударады, ол жерде ежелден көзе, қыш құмыра, яғни шанақ жасау шеберлері көп болғанын айтады. Шанақ – көне түркі сөзі. Қобыздың, домбыраның домалақша келген дүмін, яғни дөңес біткен, құмыраға ұқсас бөлігін шанақ дейміз ғой. Мұқағалидың «Қорқытыңның қорқынышты мұң-зарын, Қобызыңның шанағынан тыңдадым» дейтіні бар. Дарданел бұғазының ең бір жіңішке жеріндегі (ені 1,3 шақырым) талмау тұста орналасқан бұл мекен бағзы заманнан стратегиялық мəнге ие болып келген. Ксеркс патша 480 жылы өзінің əскерін бұғаздың Еуропа жақ бетіне өткізу үшін сол тұстан екі көпір тартуға əмір еткен екен. Одан кейін македониялық Александр Шығыс елдеріне жорығын бастарда бергі бетке дəл сол жерден өткен. Ыстамбұлды басып алып, Жеңімпаз Мехмед атанған Мехмед ІІ он бесінші ғасырдың ортасында бұғазды қорғау үшін Шанаққалаға үлкен қамал тұрғызған, ол əлі бар. Оны айтасыз, бұл жер сонау Гомер заманынан, «Илиада», «Одиссеядан» бері белгілі. Шанаққалаға жолы түскен адам порттан шыға бергенде Біз əңгімелегелі отырған Шанаққала шайқасы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басты белестерінің бірі. Əуелде Еуропа жерінде өршіген соғыс өрті көп ұзамай бүкіл əлемді шарпи жөнел ген. 1914-1918 жылдардағы бұл соғысқа отыз сегіз мемлекет арала сып, 74 миллион адам əскерге шақырылған, соның 10 миллионы өліп, 20 миллионы жарақат алған. Осы тұста 1939-1945 жылдардағы Екінші дүниежүзілік соғысқа алпыс бір мемлекет араласып, 110 миллион адам соғысқа тікелей қатысқанын, соның шамамен 60 миллионы өліп, майданда, тылда жарақат алғандардың саны 90 миллионға жеткенін де айта кетейік. Ұлы дер жавалардың – Гер мания, Авс трия-Венгрия, Италия арасындағы Үштік одақ (кейіннен оларға Осман империясы мен Болгария қосылған) жəне Ұлыбри тания, Франция, Ресейдің Үштік келісімі немесе Антанта, сондай-ақ олардың одақтастары – Сербияның, Бельгияның, Жапонияның, Италия ның (бұл ел кейіннен өздері нің əуелдегі одақтастарына қарсы соғысқан), Румынияның, Порту галияның, АҚШ-тың, Грекияның, Қытайдың жəне Латын Америкасының көптеген елдерінің арасындағы соғыс адамзат баласы бұрынсоң ды көріп-білмеген апатқа айнал ды. Айтқандай, Ресейдің Антантаның құрамында жүргеніне тарих оқулықтарынан Лениннің сын сағаттағы «Барлық күш Антантамен күреске жұмылсын!» деп саңқыл даған ұранын оқып өскен аға буынның біразы таңданып қалуы да мүмкін, бірақ шындығы сол: Ан танта елдері жас кеңес мемлекетіне большевиктер социалистік даму жолын таңдағаны үшін емес, бір жағынан, Ресейдің соғыстағы одақтастық міндеттерінен бас тартқаны үшін, екінші жағынан, «Біз патшалық Ресейдің мұрагері емеспіз, оның қарыздарын біз төлемейміз» деп бет бақтырмай шыға келгені үшін жан-жақтан анталап бас салған болатын. Түркия Германиямен одақтастық шартқа қол қойғанымен, бастапқы бетте бейтараптық сақтауға тырысқан, ақыры болмаған соң соғысқа 1914 жылдың қараша айында ғана қосылған. Бұл ер түріктің басынан бағы тайып тұрған кезі. Он тоғызыншы ғасырдың аяғына қарай Осман империясында феодалдық құрылыстың дағдарысы жеріне жетіп, бітіспес қайшылықтары əбден асқынған болатын. Сонысына қарамай, көңіл дері көп жерде еді. 1914 жылдың 12 қаңтарында «Бірлік пен тарақият» партиясы орталық ко митетінің мəжілісінде соғыс министрі Энвер-паша Түркияның Германиямен қосыла соғысуын жақтап сөйлегенде: «Германия біздің Египетті, Кавказды жəне тіпті Иранды басып алуымызды жақтайды... Біз Тұранға жол ашып, түріктердің бірлесуін жүзеге асыра аламыз» деп мəлімдейді. 2 қарашада Ресей Түркияға соғыс жариялаған соң сұлтан Мехмед V бұл соғысқа араласудағы мақсатты «Біздің əлемдік соғысқа қатысуымызды өзіміздің ұлттық мұратымызбен ақтап алуға болады. Ұлтымыздың мұраты... бізді мəскеулік жауымыздың көзін жоюға, сөйтіп империямыздың көкейге қонымды шек арасын орнатуға, өзіміздің нəсіліміздің барлық бұтақтарын қосып, біріктіруге мүмкіндік алуға бастайды» деп тұжырымдаған (А.Владимирский, «Великий Ататюрк», М., 2014, 37-бет). Осылай айтуын айтқанмен, Энверпаша да, ішкі істер министрі Талаат-паша да, сұлтан Мехмед V те соғыс операцияларын

ойдағыдай ұйым дастыра алған жоқ. Тіпті Дарданел бұғазындағы жеңістен кейін де ол кезде дивизия басқарып жүрген полковник Мұстафа Кемалдың баспасөз өкілдеріне: «Энвер дарынсыз адам, ол армияны басқара алмайды. Ал Талаат болса – надан, мемлекет саясатына басшылық жасау қолынан келмейтін, сөйтіп мемлекетке зиян келтіретін адам. Олар ешқандай пайдасы жоқ болса да армияны біресе ана жаққа, біресе мына жаққа бұрып ел мүддесіне нұқсан жасауда. Ертең бұдан да жаман болады. Немістер ойына келгенін істейді де, ел мен армияны бақылауға алады. Сөйтіп, мемлекет өзінің тəуелсіздігінен айырылады» дейтіні сондықтан еді. Біз «Əлемге əйгілі» айдарымен 2006 жылғы 20 қаңтарда Ататүрік туралы арнаулы мақала жария лағанбыз. Сонда Осман империясының соңғы соғысына айна л ған бірінші дүниежүзілік соғыс тың басында-ақ Уинстон Черчилльдің: «Осынау зілзалада даудан басы арылмаған, қирап, қаусаған, қалтасы тесік Түркияның күні не болар екен?» дегенін келтіргенбіз. Сөйткен ағылшын арыс танының алғаш рет сағын сын дырған дəл осы түріктер болып шықты. «Знаменитые люди планеты» сериясымен жарық көрген Д.Кукленконың «Уинстон Черчилль» деген кітабында (Харьков, 2010) Черчилльдің (ол кезде əскери-теңіз министрі) ағылшын флотының масқара жеңілісіне себепкер болғаны, сөйтіп ақыры операция бастамашысы ретінде отставкаға кетіп, министр портфелінен айырылып тынғаны айтылады. Бұл жағдай Пол Джонсонның ғұмырбаяндық əдебиет класси касына жататын «Черчилль» деген атақты кітабында (М.,2014) да егжей-тегжейлі баяндалған. Бірақ екі автор да Дарданел бұғазындағы түріктер жеңісін негізінен ағылшындардың десантты сəтсіз түсіруімен түсіндіруге бейім. Біздіңше, олар мəселенің мəнісін біршама оңайлатып көрсетеді. Шын мəнінде Ұлыбританияның бүкіл Бірінші дүниежүзілік соғыста тек түріктермен шайқаста ғана жеңіліс тапқаны тіпті де жайдан жай емес. Соғыс министрі Энвер-пашаның Мұстафа Кемалдың өзін жек көре тұра, оның əскери талан тын мойындағанын, 1915 жылдың қаңтарында жас офицерді Ыс тамбұлға шақырып алып, дивизияға басшылық етуді тапсыруы бөлекше мəнді шешім болғанын əділет үшін айту парыз. Мұстафа Кемал – түрік армиясының тарихында подполковник шенімен дивизия басқарған бірінші адам. Дарданел бұғазындағы, Шанаққала түбіндегі шайқас Мұстафа Кемалдың жұлдызын жандырды. 1915 жылдың 10 ақпанында басталып, 1916 жылдың 9 қаңтарында аяқталған десант операциясы барысында одақтастар Ыстамбұлды басып алып, шығыс жақ беттен шабуылдап келе жатқан орыс əскерлерімен қосылу үшін Галлиполи (түрікше аты – Гелиболу) түбегінің оңтүстік жəне батыс жағалауларына келіп түскен еді. Томас Харботлдың «Битвы

асқақтаған алып аттың ағаш мүсінін көреді. Ол қалаға жолыңыз түспеген күнде де əлгі алып атты «Троя» фильмінен көргеніңіз анық. Бұл – атақты «Троя аты». Антик аңызы бойынша, троялықтар мен данайлықтардың соғысы кезінде данайлықтар жеңілгенін мойындап, майдан даласын өздері тастап кетпейтін бе еді, кетерінде алып ағаш ат тұрғызып, троялықтарға тарту етпейтін бе еді, данайлықтар əлгі ағаш аттың ішіне жасырынып қалмайтын ба еді, түн ішінде жауынгерлер ағаш аттан шығып, қарауылдарды өлтіріп, қақпаны ашып алмайтын ба еді, қалаға лап қойған жау жағы троялықтарды тегіс қырып салмайтын ба еді. Содан бері «данайлықтар тартуы», «Троя аты» деген сөздер арам ойын ішке бүккен пиғылдың баламасы болып кеткен. Шанаққала шайқасының биылғы 100 жылдығы айрықша ауқыммен аталғалы отырғаны рас. Бірақ ол шайқастың жыл сайын 18 наурызда мемлекеттік мереке – Жеңіс күні мен Шанаққала шаһидтерін еске алу күні ретінде аталатынын да атап айту жөн. Биыл бұл мереке 24 сəуірде аталмақшы. Түркияның премьер-министрі Ахмет Давутоглу Шанаққала шайқасына арналған іс-шаралардың уақытын ауыстыру жөніндегі шешімді «Біз бұл датаны 18 наурызда атайтынбыз, ал Австралия мен Жаңа Зеландия армиясы 24 сəуірде атайтын. Бұл күнді осы датаны бірге атау үшін ғана таңдап отырмыз» деп түсіндіреді. Австралия мен Жаңа Зеландия армиясының жер түбіндегі Шанаққалада не шатағы бар деп таңданып отырсаңыз оның себебіне мына мақаланы оқу барысында қанығарсыз. Ал 1981 жылы экранға шыққан австралиялық «Галлиполи» (режиссері Питер Уир) фильмін көргендер, жаңазеландиялық режиссер Питер Джексонның «Галлиполидің» жалғасын түсіріп жатқанын Интернеттен оқып отырғандар олай деп таңданбайды. Айтқандай, дəл осы күндерде Астана кинотеатрларында австралиялық атақты актер Рассел Кроудың

мировой истории» деген тамаша сөздігі (М., 1993) бар. Сонда əуелгі бетте ағылшын-француз флотының Дарданелді бомбалау əрекеті миналанған алаңдардың кесірінен сəтсіз аяқталғаны, сөйтіп десант түсірілмей қалғаны, сол сəтсіздіктен кейін Англияның жəне Достастық елдерінің 13 дивизиясы мен жалпы саны 490 000 адамдық француз корпусына (оларға 20 түрік дивизиясы қарсы тұрған еді) генерал Я.Гамильтон басшылыққа тағайындалғаны айтылған. Ақыр аяғында 25 сəуірде шамамен 75

қол басшы» (М., «Вече», 2000) деген кітабында атам заманнан бүгінгі күнге дейінгі қолбасшылар автор дың өз пайымы бойынша жасалған ретпен орналастырылған. Мысалы, бірінші бестіктің реті мынандай: 1. Джордж Вашингтон. 2. Наполеон І. 3. Ұлы Александр. 4. Шыңғыс хан. 5. Юлий Цезарь. Кей тұсына таң қалғандайсыз. Маршал Конев 54-ші орынға, маршал Жуков 70-ші орынға қойылған. Былайша қарасаңыз, жеңіс маршалы Жуков емес пе? Жоқ, автор қолбасшының əскери тактик,

режиссер ретіндегі алғашқы жұмысы – «Искатель воды» фильмі көрсетіліп жатыр. Лента оқиғасы 1919 жылы өрбиді. Фильмнің бас кейіпкері Австралиядан Түркияға келіп, Шанаққала шайқасында хабарсыз кеткен үш ұлын іздейді... Сонымен, Шанаққала шайқасы қандай шайқас? Оның əлем тарихында алар орны қандай? Маршал Фон Сандерстің: «Егер солдат бақыты деген ұғым бар болса ол түріктермен иық тіресе соғысу дер едім. Олар жарлыжақыбай, кедей болды, сызды жерде ұйықтады, бірақ арыстандай алысып шайқасты. Мен күле қараған күйде өлімге бара беретін мұндай халықты бұған дейін көрген емеспін» дейтіні неліктен? Ағылшын маршалы Френчтің: «Түрік солдаттары қорқыныш дегенді, жеңіліс дегенді білмейді. Түріктер – Азия джентльмендері» дейтіні неліктен? Шанаққала шайқасының 100 жылдығына арналған іс-шараларға ел басшылығы атынан ресми шақырудың 102 елге жіберілуінің не сыры бар? Дəл бүгін, 16 сəуірде Қазақстанға ресми сапарын бастағалы отырған Түрік Республикасының Президенті Реджеп Тайып Ердоғанның: «Шанаққала түбіндегі шайқас өзінше бір эпос. 1915 жылғы сəуірдің аяғында басталып, 1916 жылдың 16 қаңтарына дейін созылған сол шайқаста жан аямас ерлік жасалып, ғажайып жеңіске қол жеткізілді. Мұндай ұлт – ұлы ұлт, қуатты ұлт» деген сөзінің сырын ашуға арналды авторлық айдардың аясындағы бүгінгі мақаламыз. Оған осы жарияланымда сілтеме жасалатын, дəйексөз келтірілетін əдебиеттерден басқа Д.Киганның «Первая мировая война» (М., 2004), А.Коленковскийдің «Дарданелльская операция» (СПб., 2001), А.Мурхедтің «Борьба за Дарданеллы. Решающее сражение между Турцией и Антантой» (М., 2004) кітаптарындағы деректер пайдаланылды.

Киречтеле түбінде, 21 тамызда Анафарталар түбінде кескілескен шайқас болады. Ағылшындар əбден титықтаса да теңіз жақ беттен əскерді төккен үстіне төге түседі. Дарданел операциясының ең ұлы шайқасы Шанаққала түбінде өткен. Кемалдың 5-ші армияның штабына жолдаған баянатында жау əскерінен шегініп келе жатқан солдаттардың алдынан өзі шыққаны айтылады. «Сендер жаудан қашпайсыңдар!» дейді ол. «Оқ-дəріміз таусылды!» дейді олар. «Оқ-дəрілерің таусылса

Шанаққала шайқасы жеке тұлғаның тарих барысын өзгертіп жібере алатын керемет күшін де, сана сілкінтер сара сөздің ұлы қуатын да дəлелдейді. Мұстафа Кемал бүкіл əлемнің əскери тарихының парақтарына алтын əріптермен жазылардай атақты сөзін сол жерде айтқан. Бұл сөз Ататүріктің «Түрік болу қандай бақыт!», «Тал бойыңда, алпыс екі тамырыңда түрік қаны ағып тұрғаны үшін бақыттысың сен, жас ұрпақ!» дейтін сөздерімен қатар қойылатын, əр түріктің жүрегінде жатталған, санасына сақталған сөз. Шайқастың ең бір шырқау шағында, түрік қолы əбден əлсіреп, дұшпан жағы шыдас бермеуге айналған кезде ол өз командирлеріне: «Мен сендерге шабуылға шығыңдар деп бұйырмаймын, мен сендерге шайқаста жан тапсырыңдар деп бұйырамын!» деп əмір еткен. Бұл бұйрығын «Біз бəріміз өліп болғанша біраз уақыт өтеді, оған дейін біздің орнымызға басқа əскерлер келіп үлгереді» деп түсіндірген. Бұйрық орындалған. Сол 57-ші полктің жеке құрамы шайқас соңына дейін түгел қырылған, шайқастың аяғына қарай артқы жақтан тың əскер жетіп, жау жағы кейін шегерілген. мың дай əскер түбектің оң жақ бетіне, 35 мыңдай əскер Геллус түбегіне, 35 мың австралиялықжаңа зеландиялық əскер батыс жаға лауға түсірілген. Соның бəріне Мұстафа Кемал əскері шыдас беріп қана қоймаған, дəйім қарсы шабуылға шығып отырған. Мұстафа Кемалдың одақтастар əскерінен əуелгі бетте шегініп кетіп, ағылшындар мен француздардың мүйіске бекініп алуына жағдай жасап барып, дұшпан десантына позициялық окоп тактикасын күштеп таңғаны, сөйтіп шағын плацдармда қақпанға түсіргені оның əскери талантының тамаша танылуы дегенді көп авторлар атап көрсетеді. Черчилль түрік əскеріне тұтқиылдан соққы беріп, жапырып өте шығуды көздеген, Мұстафа Кемал дивизиясы мұншалықты сауатты қорғана алады деп ойламаған еді. Шын мəнінде түріктер қарсыластарын қанды қапқа салып алғандай етті. Майкл Ли Лэннингтің «Жүз ұлы

стратег ретіндегі қырларын алдымен ескеретін болса керек. Сол тұрғыдан қарағанда Мұстафа Кемал Ататүріктің жаңағы тізімде 66-шы орынды иеленуі көп жайды аңғарта алады. Əскери авторлар оның полкті бірнеше отрядтарға бөліп, десант топтарының күшін шашыратып жібергені нақты нəтиже бергенін, солдаттарды қарсы шабуылға өзі көтеретінін ерекше қадап айтады. Біздің Баукеңнің – Бауыржан Мо мышұлының: «Адамдарды шабуылға бастап көтеруден ауыр міндет жоқ» деген сөзін бəріміз білеміз. Галлиполи маңындағы ұзаққа созылған соғыс операциясының ең түйінді актісі 1915 жылдың 6 тамызында басталған. Жалпы түрік рухының, түріктің ұлы перзенті Мұстафа Кемалдың қолбасшылық талантының жарқырап ашылған шағы да сол тұста. 9 тамызда ағылшындар түрік тосқауылына тап келіп, тоқтатылады. 17 тамызда

сендердің сүңгі-пышақтарың бар!» дейді командир. Сол сөзден кейін түрік солдаттары мылтыққа сүңгі-пышақтарын бекітіп, кері бұрыла кетеді. Оқ-дəрісіз қалған түріктердің қарсы шапқанын көрген жау жағы жерге жата қалады. Сөйтіп, уақыттан біраз ұтып тұрғанша артқы жақтан қосымша күш те келіп жетеді. Шанаққала шайқасындағы түрік əскерлерінің ерлігіне қайран қалмасқа шараңыз жоқ. Екі жақтан бас-аяғы 1 миллиондай адам қа тысқан сол шайқаста 250 мыңнан астам түрік солдаты өз отанын қорғау жолында құрбан болған. Былайша айтсаңыз адам сенбестей, аңыз дерліктей жайлар да бар. Қатардағы жауынгер Сейит Чабук форттың жағалау артиллериясындағы расчетта болған екен. Ауыр артиллериялық снарядтарды көтеретін тетік бұзылып қалғанда сол Сейит, өзі аса алып денелі жігіт екен, 240 миллиметрлік үш снарядты көтеріп

Сауытбек АБДРАХМАНОВ.

алып келеді де қару оқ атуды жалғастыра береді. Сонда жаңағы Сейиттің көтерген снарядтарының салмағы қанша деп ойлайсыз? Таба алмайсыз. Снарядтардың салмағы 275 килодан екен! Бұл дегеніңіз штангашылар да көтере алмайтын салмақ қой. Міне, Отанға деген сүйіспеншілік сын сағатта осындай да құдіреттер көрсеткен. Шанаққала шайқасы жеке тұлғаның тарих барысын өзгертіп жібере алатын керемет күшін де, сана сілкінтер сара сөздің ұлы қуатын да дəлелдейді. Мұстафа Кемал бүкіл əлемнің əскери тарихының парақтарына алтын əріптермен жазылардай атақты сөзін сол жерде айтқан. Бұл сөз Ататүріктің «Түрік болу қандай бақыт!», «Тал бойыңда, алпыс екі тамырыңда түрік қаны ағып тұрғаны үшін бақыттысың сен, жас ұрпақ!» дейтін сөздерімен қатар қойылатын, əр түріктің жүрегінде жатталған, санасына сақталған сөз. Шайқастың ең бір шырқау шағында, түрік қолы əбден əлсіреп, дұшпан жағы шыдас бермеуге айналған кезде ол өз командирлеріне: «Мен сендерге шабуылға шығыңдар деп бұйырмаймын, мен сендерге шайқаста жан тапсырыңдар деп бұйырамын!» деп əмір еткен. Бұл бұйрығын «Біз бəріміз өліп болғанша біраз уақыт өтеді, оған дейін біздің орнымызға басқа əскерлер келіп үлгереді» деп түсіндірген. Бұйрық орындалған. Сол 57-ші полктің жеке құрамы шайқас соңына дейін түгел қырылған, шайқастың аяғына қарай артқы жақтан тың əскер жетіп, жау жағы кейін шегерілген. Осынау қанқасап қырғында түрік жағының күші жауларынан аз еді. Түріктер шайқасқа 450 мың əскер шығарған. Ұлыбритания – 490 мың, Франция 120 мың əскер шығарған. Шайқас қорытындысы бойынша түрік шығыны көбірек – 74 635 жауынгер өліп, 174 634 адам жарақат алған. Ұлыбританияның, Францияның, Австралияның, Жаңа Зеландияның, Үндістанның, Ньюфаундлендтің бəрін қосқанда 42 957 жауынгер өліп, 97 290 адам жарақат алған. Шайқас түрік жағының толық жеңісімен аяқталған. Соғыс операциясы барысында шамамен 25 мыңдай адамынан айырылған одақтастар өздерінің десант əскерлерін Галлиполи түбегінен толық эвакуациялауға мəжбүр етілген. Одақтастар Босфор жəне Дарданел бұғаздарын ақыры ала алмай-ақ қойды. Түркия астанасы Ыстамбұлды басып алып, Ресейге қарай теңіз жолын ашу жөніндегі мақсаттың жүзеге аспағанын айтудың да қажеті жоқ. Ердоғанның: «Шанаққала шайқасы сенім мен технологияның ұстасқан соғысы болды, сол ұстасуда сенім жеңіске жетті» деген сөзінің мағынасы терең. Мына суретке қараңызшы, қадірменді оқырман. Бұл фото 1915 жылы түсірілген. Винтовкалары бойларымен бірдей келетін көкөрім жастар, жоқ, жастар емес-ау, 14-15 жастағы балалар əскери шеруде кетіп барады. Шеруден кейін Дарданел бұғазы жақтағы соғысқа

барып қосылады. Интернеттегі бір материалда Тұрғұт Өзақманның «Қайта тірілу» деген кітабынан Шанаққала шайқасына бозбалалардың қатысуы жөнінде жазылған мынандай жолдар келтірі леді: «Ешкім де балалардың жасына қарап жатпады, жасы тіпті 13-ке жаңа толған күнде де егер салмағы 45 килоға жетсе, одан асып жатса болды, майданға аттандыра берді»... Сөйтіп, бүкіл əлем түрік əскерлерінің таңғаларлық ерлігіне куə болды. Шанаққала түбіндегі жеңіс Түркия тарихындағы ғана емес, жалпы əлем тарихындағы бетбұрысты белеске айналды. Антанта əскерлерінің Дарданелден өте алмағаны жалпы Бірінші дүниежүзілік соғыстың тағдырын өзгертіп жібермегенімен, олардың бұл жеңілісі өңірлік жəне əлемдік тарих та екі бірдей түбегейлі өзгеріске алып келгенін жазады мамандар. Оның біріншісі – Батыс Еуропаның əлемдік саясаттағы ықпалының əлсіреуі жəне осыған байланысты АҚШ-тың, сондай-ақ, көп ұзамай дүниеге келген Кеңес одағының ықпалының күшеюі. Шанаққала түбіндегі жеңіліс одақтастардың Ресейге əскери жəне азық-түлік көмегін жеткізуіне кедергі жасады да, Ресей соның əсерінен едəуір əлсіреді. Бұл фактор орыс мемлекетінің соғысқа қатысуына о бастан қарсы шыққан большевиктердің революция жасауына жəне артынша елдің соғыстан шығуына жол ашты. Рас, ол жағдай елдің азамат соғысына ұрынуына да жол ашты. Шанаққала түбіндегі шайқас Бірінші дүниежүзілік соғысты екі жылдай мерзімге ұзартты, əлемдік саясаттағы күштердің ара салмағын өзгертті деп санайды тарихшылар. Шайқас нəтижесі түрік ұлтының моральдық рухын керемет күшейтті. Осман армиясының Антанта əске р лерін шайқаста жеңген жалғыз генералы Мұстафа Кемал десе де болады: 1916 жылы ол басқарған командование орыс əскерлерінің Эрзурум түбіндегі шабуылын тойтарған. Сакарья өзені бойындағы жеңістен (1921 жылдың 23 тамызы мен 13 қыркүйегінің арасы) кейін Мұстафа Кемал ұлттық батырға айналды. Ұлы ұлттық Меджлис оған маршал ата ғына қоса құрметті «Ғази» (Жеңім паз) лауазымын берді. 1922 жылдың тамызында түрік əскерлері барлық майданда шабуылға шықты. Басқыншылар туған жерден қуыл ды. Бейбіт бітім шарты жасалды. Түрік Республикасы құрылды. Осы жемісті жолды Шанаққала түбіндегі жеңіс бастап берген болатын. Ол шайқасқа түрік жауынгерлерін кейін туған халқы Ататүрік атандыратын Мұстафа Кемал көтерген еді. Осыдан тоғыз жыл бұрын жазған «Ататүрік» атты мақаламызда былай деген екенбіз: «Оның өмірі мен бейнесі қандай да бір мифологиялық архетиптің аясына сый ғандай. Ол ұлттың Азат етушісі, Құтқарушысы, Жауынгері, мемлекеттің Ұйыстырушысы, Дана əмірші, нұрлы болашақ жолындағы Күрескер, түріктердің Атасы болды. ...Жаулары басып алып, қиратып тастаған бір кездегі империяның жұртта қалған жұқанасына айналған, дамыған державалардың алдында экономикалық жағынан кіріптарлыққа ұшырап, төменшік күйге түскен Түркияның етектегі басын төрге сүйреп кеткен есіл ерді – өзінің Тұңғыш Президентін түрік халқының қандайлық қастерлейтіні кім-кімді де ойға қалдырады деп сенеміз». Сол сөздерімізді дəл қазіргідей күндерде қайталай айту артық емес деп білеміз.


6

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

 Демократия – даму даңғылы Бүгінде Мəдениет жəне спорт министрлігінде қарастырылып жатқан «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне үкіметтік емес ұйымдар қызметінің мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бұқаралық ақпарат құралдары мен түрлі үнқатысу алаңдарында талқыланып келеді. Біз аталған жайтқа қатысты Мəдениет жəне спорт вице-министрі Марат ƏЗІЛХАНОВТЫ сөзге тартқан едік.

– Дербес ұйым – бюджеттік қаражат операторы арқылы ҮЕҰның қорын қаржыландыру идеясы көптен бері Еуропа елдері мен Американың ҮЕҰ-мен өзара іс-қимыл тəжірибесінде қолдау тауып келеді. Мұндай қаржыландырудың айқын дəлелі ретінде Америка елінің атынан əлемнің көп елде гранттық

түрде қабылданатын болады. Директорлар кеңесіне ротация негізінде үнемі ауысып отыратын қоғамдастықтың өкілдері кіретін болады. Сонымен қатар, қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету мақсатында оператордың негізгі қызметі болып саналатын – гранттарды беру жəне іске асыру барысына мониторинг

ЇКІМЕТТІК ЕМЕС ЎЙЫМДАР: дамудыѕ жаѕа кезеѕдері – Марат Алмасұлы, заң жобасы ҮЕҰ-ның тəжірибесіне қандай жаңалық енгізуді жоспарлап отыр? Бұл жаңалықтың ұтымды тұстарына тоқталып өтсеңіз. – Аталған Заң жобасы қазақстандық қоғамда ҮЕҰ саласындағы заңнаманы жетілдіру мəселелері бойынша талқы ланып жүрген көп жылдық пікірталастардың негізінде Қазақстанның Азаматтық альянсымен əзірленді. Заң жобасында азаматтық секторды дамытудың ең қажетті нормалары: ҮЕҰ үшін гранттар, сыйақы жəне «үшінші сектор» үшін қаражат бөлудің ерекше тəртібі көрсетілген. Аталған мəселелер үш жылға жуық уақыт бойы азаматтық форум отырыстарында талқыланған, ал бұл үрдіс шетелдің ҮЕҰ-ның жұмыс тəжірибесіне əлдеқашан енгізілген. Қазірг і таң да Қазақстан Респуб ликасы заңнамасымен ҮЕҰ-ның қызметін мемлекеттік қаржыландырудың бір ғана түрі қарастырылған. Ол – мемлекеттік сатып алу аясында үлестірілетін мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс. Мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс бойынша бөлінген қаражат Тапсырыс берушінің қатаң талаптарына сəйкес əзірленген тек қана əлеуметтік жобаларды іске асыруға бағытталуы тиіс. Сонымен қатар, мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс қаражаттары ҮЕҰ-ны материалдық қолдау шараларына жұмсалмайды. Барлық қаражат тек Тапсырыс берушінің қызметіне бағытталады. Гранттар арқылы қаржыландыру ҮЕҰ-мен əзірленген жобаларға қаржылық қолдау көрсетуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, ҮЕҰ грант қаражатының бір бөлігін өзінің материалдық-техникалық базасын жақсартуға бағыттай алады. Заң жобасының тағы бір маңызды тұсы – бұл ҮЕҰ-ны қаржыландыруды мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың əсерінен шығаруға мүмкіндік береді. Ұсынылып отырған жаңалықтарға сəйкес, гранттарды жеке ұйымдастырушы – оператор «үшінші сектордың» жұмыс ерекшеліктеріне арнайы бағытталған ерекше тəртіп бойынша үлестіретін болады. Сонымен қатар, заң жобасы коммерциялық құрылымдар үшін берілетін «Парыз» сыйақысына ұқсас «ҮЕҰ үшін сыйақыларын» енгізуді ұсынады. Сыйақылар Үкіметпен əлеуметтік жобаларды табысты іске асырған ұйымдарға беріліп, бұл өз тарапынан ұйымның материалдық жағдайын нығайтуға жол ашады. Сыйақылар қоғамның бағасы мен Үкіметтің келісіміне сəйкес беріледі. – 2013 жылы мемлекеттік органдармен бірлесе əзірленген «Үкіметтік емес ұйымдарды мемлекеттік қолдау туралы» заң жобасын ілгерілету қандай себептермен тоқтап қалды? – Мұның себебі қарапайым. Яғни, заң жобасы Азаматтық фо румда талқыланып, ҮЕҰ үшін гранттар бөлу қарастырылмағандықтан, форум қатысушыларынан қолдау таппады. Аталған мəселе бүгінгі таңда үкіметтік емес сектор үшін маңызды мəселелердің бірі болып отыр, себебі, гранттар ҮЕҰ-ның бұдан əрі институционалды дамуына мол мүмкіндіктер берді. Мемлекет бұл ұсыныстардың барлығын ескеріп, соның нəтижесінде бүгінде азаматтық сектордың болжамдары кеңінен қамтылған жаңа заң жобасына қол жеткізіп отырмыз. – Марат Алмасұлы, заң жобасы қабылданып, сондайақ, гранттық қаржыландыру саласының операторы құрылған соң, халықаралық жəне шетелдік ұйымдардың қазақстандық ұйымдарға беретін гранттары тек қана операторлар арқылы ұсынылатыны жөнінде кейбір ҮЕҰ-ның қауіптенуі қаншалықты көңілге қонымды? – Бұлай қауіптену артығырақ. Менің ойымша, біз ҮЕҰ-ның қызметін шетелдік ұйымдармен

қаржыландыру мəселелерінде заңнамамыздың ымырашыл екен дігін ескеруіміз қажет. Бұл ретте, біз өзіміздің шетелдік əріптестеріміз бен донорларымызға барынша ашықтығымызды жəне сенім білдіретінімізді көрсетіп келеміз. Көптеген елдерде ҮЕҰ үшін шетелдерден түсетін əрбір тиынға өте қатаң бақылау қойылған. Қазақстанда Үкіметпен түрлі салықтық жеңілдіктер қарастырылған, бұл ретте, бюджеттік жəне салықтық кодекстер деңгейінде бекітілген донорлар тізімі жыл сайын толықтырылып отырады. Əрине, болашақта мемлекетіміз «үшінші сек тордың» қаржыландыру мүмкіндіктеріне шектеу қоюды мақсат етіп отырған жоқ, оның үстіне жаһандық экономикалық дағдарыс жағдайында оған жол берілмейтіні айдан анық. Бұл ретте, мұндай сұрақтар

қызметті іске асыратын АҚШтың Мемлекеттік департаментіне бағынатын АҚШ-тың Халықаралық даму жөніндегі агенттігін (ЮСАИД) айтуға болады. Сонымен қатар, Венгр үкіметі венгрлік азаматтық қоғам секторын дамытуға бағытталған ерекше қорлардың бірі ретінде Ұлттық азаматтық қорын құрды. Хорватияда азаматтық қоғамды нығайту мақсатында азаматтық қоғамды дамытудың Ұлттық қорын құру туралы заң қабылданды. Кеңестік дəуірден кейінгі кеңістікте осыған ұқсас қызмет түрлері Əзербайжан президенті жанындағы Ұлттық кеңесі арқылы іске асырылады. Қазір осы заң жобасы əлі де əзірлену үстінде болса да бірқатар донорлар ҮЕҰ гранттық қаржыландыру операторымен ынтымақтасуға өз қызығушылықтарын білдіріп отыр. – Заң жобасы қабылданған соң, оның əзірлеушісі ретінде танылып отырған «Қазақстанның Азаматтық альянсы» заңды тұлғалар бірлестігі гранттық қаржыландыру операторы болып бекітіледі деген болжам қаншалықты шындыққа жанасады? – ҮЕҰ-ны гранттық қаржыландыру жөніндегі заң жобасы бойынша коммерциялық емес, акционерлік қоғам нысанында оператор құру қарастырылған. Бұл жөнінде заң жобасының мəтінінде көрсетілген. Яғни, бұл ретте «Қазақстанның Азаматтық альян-

жүргізетін сарапшылар комиссиясы аясында сарапшыларды тарту мүмкіндіктері қарастырылған. Сарапшылар комиссиясының құрамын кемінде 7 адамнан тұратын отандық жəне шетелдік сарапшылардың өкілдерінен шоғырландыру көзделіп отыр. – Мəдениет жəне спорт министрлігімен қарастырылып жатқан заң жобасының түрлі елдердің, атап айтқанда, Ресей немесе АҚШ-тың қолданыстағы «Шетелдік агенттіктер туралы» заңнамаларында көрсетілген ережелермен қандай да бір ұқсастықтары бар ма? – Заң жобасында шетелдік заңнамалармен қарастырылған ережелердің мазмұны бойынша ешқандай ұқсастықтар жоқ. Шетелдік агенттің қызметін атқаратын үкіметтік емес ұйымның мəртебесін белгілеу мұндай заңнаманың міндетті нормасы болып табылады. Көрсетілген мəртебе шетелдік ұйымдардың қаражаты арқылы қызметін жүргізетін ұйымдарға беріледі. Бүгінде Мəдениет жəне спорт министрлігі қарастырып отырған заң жобасы ҮЕҰ үшін гранттар мен сыйақы, сондай-ақ, аталған гранттарды бөлетін оператор ұғымын енгізе отырып, тек қана үкіметтік емес ұйымдарын қаржыландырудың қосымша институтын құруды қарастырады. Бар болғаны осы. Яғни, аталған заңнамада Қазақстанда ҮЕҰны шетелдік ұйымдармен қаржыландыру жүйесі мен ҮЕҰ-ның

заң жобасында кездесетін Салық кодексіндегі «грант» ұғымымен ұқсас, «ҮЕҰ үшін гранттар» ұғымына байланысты туындап отырған болар деп ойлаймын. Шын мəнінде бұл түрлі ұғымдар, ең бастысы оларды дұрыс айыра білу қажет. Біріншіден, «ҮЕҰ үшін гранттар» ұғымы біз қарастырып отырған заң жобасының аясында ғана пайдаланылады. Бұл – ҮЕҰның əлеуметтік бағдарламалар мен жобалар түріндегі бастамаларын іске асыру үшін оператормен ұсынылатын қаражатты білдіреді. Ал Салық кодексіндегі «грант» ұғымы өз кезегінде донорлардың, соның ішінде шет мемлекеттер, сондай-ақ, қазақстандық немесе шетелдік заңды жəне жеке тұлғалармен Қазақстан Үкіметіне ұсынылатын заңды жəне жеке тұлғалардың мүлкін көрсету үшін қолданылады. Екіншіден, заң жобасы операторлармен бөлінетін «ҮЕҰның гранттарын» мемлекеттік жəне мемлекеттік емес деп қарастырады. Мемлекеттік грант тар бюджет қаржысынан қалыптастырылады. ҮЕҰ үшін мемлекеттік емес гранттар ерікті түрде бюджеттен тыс көздер арқылы операторға берілген қаражат есебінен ұсынылады. Ал мұндай қаржыландыру түрлеріне кез келген мемлекеттік емес құрылымдар, сонымен қатар, халықаралық донорлар ұсыныс жасай алады. – Заң жобасында ұйымдастырушы-оператор арқылы гранттар бөлу мүмкіндіктерін қарастыру жөніндегі əзірлеушінің идеясы, сіздің ойыңызша, қайдан туындап отыр?

сы» заңды тұлғалар бірлестігінің гранттық қаржыландыру операторына ешқандай қатысы болмайтыны дау сыз. Жаңадан құрылуы жоспарланып отырған ұйым ҮЕҰ-ға гранттар үлестіруде уəкілетті орган ретінде бекітілген іс-шараларды іске асыру мониторингін жүргізетін болады, сондай-ақ, Үкімет пен Парламентке есеп беретін бүтіндей жаңа ұйым болып құрылмақ. Заң жобасына байланысты бүгінде кіші заңнамалық актілер əзірленді, олар операторды құру тəртібі мен оның жұмысын ұйымдастыруды анықтайтын болады. «Акционерлік ұйымдар туралы» Заңға сəйкес, аталған ұйым қызметінің құрамына ҮЕҰ-ның, депутаттар мен қоғамның өзге де авторитарлық өкілдерінен тұратын директорлар кеңесі басқаратын болады. – Заң жобасында оператор қызметінің ашықтығы мен айқындығын қамтамасыз етуге бағытталған ережелер қарастырылған ба? – Əлбетте, қарастырылған. Бұл ретте, заң жобасы мен оған қатысты кіші заңнамалық актілер аясында оператормен жыл сайын уəкілетті органға өз қызметінің нəтижелері туралы есебін өткізуі қарастырылып отыр. Қазіргі таңда, біз Парламент алдында оператордың есеп беруін қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар алдық, ендігі жерде бұл ұсынымдарды өз кезегінде заң жобасының мəтінінде көрсету мүмкіндіктері қарастырылуда. Гранттарды бөлу мен қаражаттарды тарту бойынша барлық шешімдер ақылдасқан

қызметін шектейтін ешқандай норма қарастырылмаған. Сондықтан, бұл заңнаманың өзге елдердің шетелдік агенттері туралы заңнамамен ұқсастықтары бар деген пікірлер еш қисынға келмейді. – Аталған заң жобасын Мəдениет жəне спорт министрлігі мен ҮЕҰ-ның тал қы лауы үшін қаншалықты мүмкіндіктер берілген? – Бүгінде Мəдениет жəне спорт министрлігімен аталған заң жобасы үш үнқатысу алаңында ашық талқыланады. Біріншіден, заң жобасы Үкімет жанындағы ҮЕҰ-мен үйлестіру кеңесінің отырысының күн тəртібіне енгізілген. Заң жобасы талқыланған Үйлестіру кеңесінің 2014 жылғы 23 желтоқсанда өткен соңғы отырысында үкіметтік емес ұйымдардың 40тан астам өкілі қатысты. Екіншіден, Мəдениет жəне спорт министрлігінде Үкіметтік емес ұйымдармен өзара іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобы құрылған. Жұмыс тобының отырыстарында заң жобасы мен оның кіші заңнамалық актілерінің ағымдағы жай-күйі жөніндегі тақырыптар басты назарға алынған. Жұмыс тобының құрамына «үшінші сектордың», сондай-ақ, Еуроодақ, ЮСАИД, «Сорос-Қазақстан» қорының танымал өкілдері кіреді. Үшіншіден, біз заң жобасы бойынша мəселелерді Сыртқы істер министрлігінің жанынан құрылып, екі жылға жуық уақыт бойы еліміздегі азаматтық қоғамның дамуы бойынша түрлі мəселелерді талқылап жүрген консультативті-кеңесші органның күн тəртібіне шығарып отырамыз.

– Заң жобасы бойынша ҮЕҰ-ның беретін ұсынымдары Мəдениет жəне спорт министрлігі тарапынан қаншалықты ескеріледі? – Жоғарыда аталған үнқатысу алаңдарының аясында заң жобасы мен оның кіші заңнамалық актілерінің ережелері белсенді түрде талқыланып отырады. Талқылау барысында айтылған ҮЕҰ-ның ұсынымдары қабылданып, олар заңнаманы бұдан əрі келісу үшін пайдаланылады. Бүгінде құжат аясында ең көп талқыланатын норма – оператордың мəртебесі мен қызметін көрсететін бап болып отыр. Біз аталған бапқа сəйкес, ҮЕҰ-мен айтылған барлық ұстанымдар бойынша нақты шешімдер қабылдап, өзара келісу негізінде жұмысты əрі қарай жүргізіп отырмыз. Қазіргі таңда заң жобасы бойынша жұмыстарға белсенді қатысып отырғандардың барлығы біздің серіктесіміз болып саналады. Əрине, кемшіліктердің де ара-тұра кездесіп қалатынын айтуымыз керек. Мəселен, заң жобасының барысында көптеген сөйлемдер қайталанып отырады немесе қарама-қайшы болып келеді. Мұндай жағдайда біз күрделі түсіндірмелерді жинақтап, тұжырымдауда қол ұшын беріп отыратын Халықаралық коммерциялық емес құқық орталығы мамандарының көме гіне жүгінеміз. – Неліктен заң жобасының іске асырылуы қоғамда қызығушылық тудырып отыр? Қабылданған заң жобасы ҮЕҰның қызметіне қандай өзгерістер енгізбек? – Аталған заң жобасын қабылдаудың басты мақсаты – мемлекет пен ҮЕҰ-ның өзара іс-қимылын нығайту жəне жетілдіру. Мемлекет басшысы «Нұр Отан» партиясының жақында өткен сессиясында мемлекеттік органдардың əлеуметтік маңызды қызметтерді көрсету бойынша жекелеген міндеттерін азаматтық қоғам институттарына бірте-бірте беру туралы тапсырма жүктеген болатын. Осыған орай, мемлекеттік органдардың құзыретіндегі ҮЕҰның əлеуметтік қызметтерін көрсету бойынша жекелеген міндеттерді ҮЕҰ-ға табыстауға айрықша мəн беріліп отыр. Заң жобасымен енгізілген ҮЕҰ-ға гранттар мен сыйақылар ұсыну, гранттық қаржыландыру саласында оператор қызметін құру, ҮЕҰ-ның əлеуметтік жобаларына тəуелсіз сараптамалар жүргізу бойынша жаңа ережелер азаматтық секторды қолдау жəне өзара іс-қимыл тəжірибесін жетілдіру тетіктері болып саналады. Сондай-ақ, заң жобасының қабылдануымен мемлекеттің отандық үкіметтік емес ұйымдар мен шетелдік серіктестермен өзара іс-қимыл тəжірибесінің жетіл дірілген маңызды кезеңі – жаңа мүмкіндіктерге қол жеткіз бекпіз. Мəселен, опер атордың қызметімен əлеуметтік жобаларға қаражат бөлу жүйесі жеңілдетілмек, яғни бұл рəсімдер ҮЕҰ-ның бастамаларына бағытталып, іске асырылады, осылайша əлеуметтік мəселелерді зерделеу мен шешудің жаңа қоры туындайды. – Бүгінде қоғам заң жобасының мақсаттары, міндеттері мен негізгі ережелері жөніндегі ақпа ратпен толық дəрежеде қамтылған ба? – 2014 жылы, сондай-ақ, 2015 жылдың басынан бері Қазақстанның Азаматтық альянсы Астана, Алматы қалалары мен Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарында өңірлік ҮЕҰ өкілдерімен өткізілген кездесу барысында заң жобасы ережелерінің таныстыру топтамасын ұсынды. Бұдан басқа, отандық жəне шетелдік БАҚ-та, сондай-ақ, интернет желісінің қазақстандық жəне шетелдік секторында аталған тақырып бойынша ұдайы ақпараттық жəне сараптамалық материалдар жарыққа шығады. Мəселен, 2014 жылғы 6 айдағы БАҚ мониторингінің нəтижесі заң жобасының ережелеріне арналған баспа БАҚ-пен интернет желісінде 3500-ден астам жарияланым, сондай-ақ, теле- жəне интернет-арна эфирлерінде 500-ге жуық бейнесюжет жарыққа шыққанын көрсетті. – Енді, соңғы сұрақ. Заң жобасы қай мерзімде қабылданбақ? – Заң жобасы Үкіметтің 2015 жылға арналған Заң жобалық жұмыстары жоспарына енді, оның қабылдануы ағымдағы жылдың аяғына дейін көзделуде. Əңгімелескен Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

«Меніѕ Ќазаќстаным» пойызы – шырайлы Шыєыста

Жер жəннаты Жетісудың Кербұлақ жəне Қаратал аудандарында өнімді жұмыс істеген «Менің Қазақстаным» пойызы шырайлы Шығысқа бет алған еді. АЯГӨЗ. Вокзал басы иін тірескен халық. Жарқын жүздер. Жайдары күлкі. Əуелеген əсем əн. Осының бəрі Аягөз жеріне үлкен мереке келгенін байқатқандай. «Менің Қазақстаным» пойызын күткен елдің қуанышында шек жоқ. Салтанатты митингте сөз сөйлеген Аягөз ауданының əкімі Б.Баяхметов былай деді: – «Биылғы жыл – қазақстандықтар үшін ерекше жыл. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты халыққа арнаған Жолдауында «Ассамблея құрылуының 20 жылдығын атап өту арқылы біз қазақстандықтардың рухани күш-қуатын арттыруымыз жəне толеранттылығын еселеуіміз керек», деген болатын. Біз – тағдыры ортақ, бірлігі жарасқан біртұтас елміз. Біздің қазақстандық жол – бейбітшілік, келісім жəне даму жолы! 20 жылдық аясында кеңбайтақ Қазақстанды аралап сапарға шыққан «Менің Қазақстаным» пойызы еліміздегі ұлтаралық татулық пен бейбітшілікті көрсететін маңызды шаралардың ұйытқысына айналып, міне, бүгін біздің ауданымызға – Аягөзге атбасын тіреп отыр. Жұмыстарыңызға табыс тілеймін!». «Менің Қазақстаным» пойызының директоры Ғ.Телебаев жауап сөз сөйледі: « Қазақстан халқы Ассамблеясы – бейбітшілік пен келісімнің, қасиетті Отанымызда өмір сүріп жатқан барлық этностар достығының ең басты жəне берік іргетасы. Ол елдігіміздің қалыптасу, тəуелсіздігіміздің нығаю тарихында, ел Конституциясын жалпы халық болып қабылдауда, терең экономикалық реформалар жүргізуде жəне қоғамымыздың əлеуметтік жəне саяси негізін ауқымды жаңғыртуда айрықша рөл атқарады», – деді ол. «Менің Қазақстаным» пойызы əлеуметтік жобасы аясында интеллектуалдық бағыттағы жұмыстар Аягөз ауданында өз жалғасын тапты. Парламент Мəжілісінің депутаттары Үсенгелді Медеуов пен Ахмед Мурадов азаматтарды жеке өтініштері бойынша қабылдағаннан кейін «Бейбітшілік пен қоғамдық келісімнің қазақстандық үлгісі» деген тақырыпта дəріс əңгіме өткізілді. Кейін «Сыйластық. Түсіністік. Келісім» атты толерант тылық құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған семинар-тренинг жалғасын тапты. Бұл семинар-тренинг Президент жанындағы «Қоғамдық келісім» мемлекеттік мекемесінің қызмет басшысы Нұрбек Шаяхметовтің модераторлығымен өтті. Дəріс-əңгімеге Ү.Медеуов, А.Мурадов, Астана қалалық қырғыз этномəдени бірлестігінің жетекшісі Ш.Исмаилов қатысып, өз ойларын ортаға салды. Бұл шараға Аягөз ауданы əкімдігінің жауапты қызметкерлері мемлекеттік қызметтегі мамандар, мұғалімдер мен жастар қатысты. Шара соңында аудандық орталық кітапханаға «Теңдессіз сыйлық» акциясы аясында мемлекеттік этносаясатқа арналған кітаптар табыс етілді. «Менің Қазақстаным» пойызының мүшелері Аягөз ауданындағы жұмысын жақсы нəтижелермен қорытындылады. Қоғамдық келісім кеңесінің қабылдауына 20 адам келсе, 715 адам дəрігерлік кеңес алды. Əлеуметтік сала бойынша – 15, халыққа қызмет көрсету мəселесі бойынша – 7, кəсіпкерлік жəне ауыл шаруашылығы бойынша 62 адам қабылдауда болып, өздеріне тиісті кеңестерін алды. Сондай-ақ, Əділет министрлігі қызметкерлерінің қабылдауында 27 адам болды. Мемлекеттік қызметкерлер арасында өткен лекция, семинар-тренинг, іскерлік ойындарға – 150, жастар мен өткен кездесуге – 150, кітапхана қызметкерлерімен өткен семинар-тренингке 40 адам қатысып,

акцияның мəнін ашатын өзекті мəселелер талқыланды. Кешқұрым Аягөз қаласының орталық алаңында өткен галаконцертті 13 мыңға жуық адам тамашалады. Ал «Менің Қазақстаным» пойызындағыларға арнал ған Аягөз ауданы əкімінің кешкі қонағасында халық əртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Ескендір Хасанғалиевке, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, əнші Толқын Забироваға «Аягөз ауданының құрметті азаматы» атағы берілгені хабарланды. РИДДЕР. Аягөз бен Риддер қаласының арасы қас-қағымдайақ сəт екен. Кеше кешқұрым аягөздіктермен қимай қоштасқан «Менің Қазақстаным» пойызы Риддердің теміржол вокзалына таңалакеуімде келіп жетті. Бұл жерде де көтеріңкі көңіл күй. Жүздері қуаныштан жайнаған қалың жұрт. «Менің Қазақстаным» пойызының келу құрметіне арналған митингіте Риддер қаласы əкімінің міндетін атқарушы Данияр Дүйсенбаев былай деді: – Қазақстан халқы Ассамблеясы – бейбітшілік пен келісімнің, қасиетті Отанымызда өмір сүріп жатқан барлық этнос тар достығының ең басты құндылығы. ҚХА біздің көпұлт ты халқымыздың бірлігін сақтайтын мəңгілік қорғанына айналды. Ол бірлік, тұрақтылық, толеранттылық, жалпыға ортақ еңбек, патриотизм сияқты ортақ құндылықтарымызды қазақстандықтардың санасына сіңіруде. Қарымта сөз сөйлеген «Менің Қазақстаным» пойызының директоры Ғазиз Телебаев пойыздың мақсаты мен міндеттері жөнінде айтып өтті. Риддер қаласының негізі 1786 жылы қаланыпты. Алғаш кент болып, тау-кен ин женері Филипп Риддердің атымен аталған елді мекен бүгінгі күні өндірісі дамыған моноқаланың біріне айналған. Шығыс Қазақстанда Кеңес өкіметі орнағанға дейін ағылшын кəсіпкері Уркарттың меншігінде болған қалада өндіріс орындары ұйымдастырылып, шағын электр стансасы құрылып, кен байыту фабрикасы жұмыс істеген. Облыс орталығы – Өскеменге дейін теміржол тартылған. 1918 жылы Риддердегі кəсіпорындар Кеңес өкіметінің меншігіне өткен. Салтанатты митингітен кейін «Менің Қазақстаным» пойызымен жүрген мамандар өз жұмыстарына кірісті. Риддер қаласының түрлі мекемелерінде бірқатар шаралар өткізілді. Риддер аграрлықтехникалық колледжінде «Н.Назар баевтың этносаралық толеранттылық жəне қоғамдық келісімінің қазақстандық моделі» тақырыбында лекция-таныстырылым өтті. Онда облыстық ҚХА хатшылығының меңгерушісі Еркімбек Аязбаев пен облыстық «Қоғамдық келісім» жетекшісі Эльдар Төлеубеков мемлекеттік қызметкерлерге дəріс оқыды. Сонымен қатар, азаматтар «Қоғамдық келісім» кеңесі мен əлеуметтік сала бойынша мамандардың қабылдауында болып, өздеріне керекті мағлұматтар алды. Пойызбен келген медицина қызметкерлері де өздеріне жүктелген міндеттерін ойдағыдай орындады. Риддер қаласындағы іс-шаралар жоғары дəрежеде өтіп, пойыз мүшелерінің халықпен жұмыс жасауы тыңғылықты атқарылды. Риддерліктер көкейлерінде жүрген көп сұрақтарға жауап алды. Кешқұрым Риддер қаласы ор талығындағы Республика алаңында «Менің Қазақстаным» пойызының өнерпаздары қала жұртшылығына концерттік бағдар ламасын ұсынды. Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

Шығыс Қазақстан облысы.


7

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

 Əдебиеттің əңгімесі Биылғы наурыз қазақтың əдебиетін сүйетін қауым үшін жағымды жаңалықтар ала келді. Көрнекті жазушы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, М.Шолохов пен В.Пикуль атындағы халықаралық сыйлықтардың иегері, Ресей əдебиет академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Сəбит Досановтың 75-ке толған мерейтойы Мəскеуде кеңінен атап өтілді. Ресей Федерациясының бейбітшілік пен келісім сарайында өткен салтанатты кеште зал толы халықтың алдында сөйлеген Ресей Ғылым академиясының академигі, əйгілі сыншы Феликс Кузнецов, Ресей Жазушылар одағының бірінші хатшысы, көрнекті ақын Геннадий Иванов, Тəжікстанның халық жазушысы Шавхат Ниязи, көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткері, генерал-лейтенант Сергей Соколов, белгілі тарихшы, əдебиетші Валентин Осипов, «Московский литератор» газетінің бас редакторы Иван Голубничий, т.б. қазіргі кезеңдегі қазақ əдебиетінің дамуы, орыс-қазақ əдеби байланыстарының өрістеуі туралы сөз қозғап, сонымен қатар, осы жанды процеске елеулі үлес қосып келе жатқан қазақ жазушысы Сəбит Досановтың шығармашылығына кеңінен тоқталды. Жазушының орыс жəне басқа да шет тілдеріне аударылған кітаптарын талдай сөйлеп, оның жазушылық шеберлігінің өскенін, өзінің ізденімпаз, кішіпейіл тұлғасын жоғары бағалады. Сəбитке Сергей Есенин атындағы «Алтын күз» əдеби сыйлығы, Василий Шукшиннің алтын медалі табыс етілді. С.Досановтың орыс оқырмандары тарапынан көрген ілтипаты осы ғана емес еді. Шынын айтсақ, «ауылдағының аузы сасық» деп қарайтын қазақтың кейбір жаман мінезіне тойтарыс б еріп, С.Досановтың жазушылық өнерін бағалауда жаңа көзқарас қалыптастырушылар да орыс жазушылары, орыс оқырмандары болды. Шығармаларын өз ауылында əр саққа жүгіртіп жүргендерге қарсы жылы сөзді де ол солардан естіді. Жазушының «Жиырмасыншы ғасыр», «Ақ аруана» сияқты романдары мен басқа туындылары көркем əдебиеттің шынайы жанашырлары тарапынан бағаны осылай тапты. «Жиырмасыншы ғасыр» романын Феликс Кузнецов «қазақ əдебиетіндегі үлкен оқиға» деп бағалады. Ол Досановтың жазушылық өнерінде Шолохов дəстүрінің анық танылатынын, сонымен қатар, ұлттық əдебиеттің классиктері Абай мен Əуезовтің, Нүрпейісовтің жалғастығы барлығын айтты. «Жиырмасыншы ғасыр» романымен, – деді ғалым-сыншы, – жазушы жалпы, ресейлік əдебиетке, одан да кең əлемдік дəрежеге шыға алды». В.Мирнев: «Сəбит Досанов – аса үлкен шебер. Оның «Жиырмасыншы ғасыр» романы – кең эпикалық туынды, оны прозамен жазылған поэма десе де болады. Онда қазақ халқы өмірінің молынан жасалған панорамалық келбеті, жарқын суретке толы шындығы оқырман көз алдынан өтеді. Романның көп беттері, көріністері трагедиялық күйлерді еске салады. Оны ұлы орыс шеберлері Толстой, Достоевский мектебінің аздаған шəкірттерінің бірі деп санауға болады», – деп жазды («Московский Парнас» №5 (21) 2006). 2007 жылдың сəуірінде Парижде өткен жазушының шығармашылық кешіндегі əңгімелер де осы ойлармен жалғасты. Бұл кездесуді атақты Сорбонна университеті Сəбиттің «Ақ аруана» атты кітабының француз тілінде аударылып басылуы құрметіне ұйымдастырған еді. Мұнда сөйлеушілер Сорбонна университеті жанындағы Тіл жəне шығыс өркениеті ұлттық институтының президенті, профессор Жак Легран, кітапқа алғысөз жазған қазақ əдебиетінің досы жəне білгірі, Қазақстанда бірнеше рет болған профессор Альбер Фишлер, француз мəдениетінің үлкен қайраткері, ақын Леон Робель, ЮНЕСКО бас хатшысының баспасөз хатшысы Владимир Сергеев, сыншы Майферт, М. Шоқай атындағы француз-қазақ қоғамының президенті Яшар, тағы басқалар қазақ жазушысына, оның кітабына айрықша құрмет көрсетті. Оған атақты университеттің ескерткіш медалі тапсырылды. Қазақтың көркемсөз өнерін жоғары көтеріп, орыс жəне əлем əдебиеттері дəрежесіне шығаруға атсалысып, сөйтіп, халықтар əдебиеттері байланысын нығайтуға күш салып жүрген Сəбит Досановқа деген құрмет басқа ұлттас əріптестері ортасында бұрыннан да белгілі болатын. Сергей Михалков, Валентин Распутин, Римма Казакова, Людмила Щипахина, Юрий Бондарев, қырғыз Шыңғыс Айтматов, башқұрт Мұстай Кəрім, грузин Мурман Джгубурия, дағыстандық Расул Ғамзатов, өзбек Насыр Фазылов, тəжік Момин Қаноат сияқты кезінде кеңес əдебиеті дəстүрін жалғастыра білген сөз зергерлерінің көбіақ оның досы, тілектесі, оқырманы болатын. Бұл қатардың бүгін сиреп қалуы, əрине, кімге де болса ауыр. Алайда, Сəбит оқырмандары азайған жоқ. Оның кітаптары шетел тілдеріне аударылып, жаңа достар табуда. Осылардың қай-қайсысы болса да, С.Досановтың көп жылғы тынымсыз əдеби еңбегіне, үздіксіз басылып жатқан шығармаларына деген, оның табыстарына ортақ көңілден туған қаламдас əріптестерінің шынайы лебізі екені даусыз. Осы факторларға негізделген менің əдебиетшілік шын ойым дəл осы күндері 75 жасқа толып, мерейтойлары əр жерде (өзіміздің облыстар мен Орталық Азия елдері) аталып жатқан қаламгердің еңбек пен күреске толы тағдыры, сол тағдырымен сабақтас күрмеуі қиын күрделі шығармашылығына жұрт көңілін аударуға деген ниеттен туындады.

ісінде қозғаушы күштердің қатарында көрінеді. Жаңа өндірістің жасалуы мен қиындықтарының сырын бейнелейді. Эпизодтық суреттеулер арқылы сол кездегі Қазақстанды билеушілер мен басшылықта болған тарихи адамдарды да оқиғаларға қатыстыру заманның шындығын түсінуге жəрдемдеседі. Соңғы романдар оқиғалары 1937 жылдың қырғынынан басталып, Ұлы Отан соғысы жəне соғыстан кейінгі кезең шындығына, тың көтеру шараларына, қазақ жеріндегі ядролық жарылыстар трагедиясына, 1986 жылғы қазақ жастарының қозғалысына ұласады. Алаш қайраткерлері ертерек ұсталып кеткенде, олардан қаға беріс қалған Нұрдəулет 1937 жылы қуғынға түсіп, тергеу астында өмірден озады. Балқаш мыс қорыту зауытын ашу ісінде тізе қосып жұмыс атқарып жүрген Гүлсім, Сұлтан, Əжі сияқты заманның жаңа адамдары қазақ қоғамын жаңарту қамында жүр. Соғыс тұсында ел қызметіне, Отан қорғау ісіне жегілген азаматтар соғыстан соң жаңа бір идеологиялық науқанға ілігіп, ұлтшылдық айыптауларға ұшырайды. Сол дəуір шындығын жазушы Бекмаханов тағдырына байланысты оқиғалар арқылы береді. Мұның бəрі романның «Көшкін» деген алғашқы тарауында суреттеледі. Оның негізгі идеясы – өмірдің көшкіш

Баянды баќыт Сəбит Досанов шыєармашылыєы жайлы сґз

Адамға бақыт оңай жəне тез қонбайды. Шығармашылық та солай. Сəбит бүгінгі биігіне оңай жеткен жоқ. Оны бас айналар биікке алып ұшқан қос қанаты ғана, оның бірі – табиғи қуатты таланты, бірі – күндіз күлкіні, түнгі ұйқыны құрбандыққа шалған табанды, жанкешті еңбегі. Талант оңай табылмаса, еңбек те бірден бағалана бермейді. Бұны Сəбит тағдыры дəлелдейді. Əдебиетте Сəбитті кезінде жоққа шығарушылар да, көтере мақтаушылар да табылды. Бір жақсы жері – Сəбит мақтағанға тасымады, даттағанға жасымады. Қарсы мақала жазып ешкіммен айтысқан да, тартысқан да жоқ. Бəріне де еңбекпен, жаңа шығармаларымен жауап берді. Ақын ағасы Ғафу Қайырбековтің: «Күншілдер күңкіліне құлақ аспай, Талант пен еңбегіңнен таптың бақыт» – деп жазуы осының дəлелі сияқты. Сəбит күні бүгінге дейін жалпы көлемі 30 томдай көркем шығарма жазып, жариялаған екен. Мен сол көл-көсір көркем туындылардың басым бөлігін – ең негізгілерін оқыған оқырмандардың бірімін. Содан да оның шығармашылық жолы маған көптен таныс. Өткен – ХХ ғасырдың елуінші жылдары екінші сынып оқушысы Сəбит Досановтың «Пішен даласында» атты шағын əңгімесі алғаш «Пионер» журналында жарияланғаны есімде. Көп ұзамай осы тырнақалды туынды екінші сыныпқа арналған оқулықта жарияланып, жиырма жыл бойы үнемі басылып жүрді. Сəбиттің алғашқы кітабы – «Қайырлы таң» 1966 жылы жарыққа шықты. Оқырмандарына да, өзіне де «Қайырлы таң!» деп тілек айтқан бұл еңбегіне оның студент кезінде мерзімді баспасөзде жарық көрген əңгімелері мен очерктері топтасқан еді. Оған қазақтың айтулы қаламгерлерінің бірі Сейітжан Омаров алғысөз жазды. Студенттік дəуіріндеақ тартымды əдеби сын мақалаларымен жұртшылықтың назарын аударған жас талант Сəбит Досановтың прозаға деген батыл қадамын құптап, «Біз балауса гүлдей құлпырып өсіп келе жатқан жас жазушының тұңғыш жемісті қадамына қуанамыз, оған ағалық мейірбан сөзімізді арнаймыз. Дос ниетпен сəт сапар тілейміз» деді. Сəбиттің көркем прозадағы алғашқы туындысы «Ақ аруана» повесі жайлы қазақ əдебиетінің классигі, атақты Сəбит Мұқанов «Ұлғайған үміт» атты арнайы мақала жазып, «Түйенің ботажандығы туралы қазақтың сөздік жəне музыкалық фольклорында толып жатқан таңғаларлық əдемі шығармалар бар. Ал жазба əдебиетте ауызға аларлық еш нəрсе жоқ. Осы тың жатқан тақырыпқа бірінші рет боразда тартқан жазушы – Сəбит Досанов» – деп атап көрсетті «Досановтың «Аруана» хикаясында аналық түйе мен оның ботасын сипаттауы адамнан бетер. Тілсіз түйенің туған мекенін, балажандығын сипаттағанда, Сəбит оқырмандарының сана-сезімін толғандырып, кейде көзіне жас алғандай халге келтіреді. Кейбір сипатында жақсы ақындар дəрежесіне көтерілген автор қазақ тілінің қайдағы бір тəтті балын тамызады» – деді. Сəбең сөзінің соңында: «Құтты қадамың қарқындай берсін, құрметті Адас!» деп əкелік ақ батасын берген екен. Қуаныштысы – Сəбит Сейітжан Омаровтың да, Сəбит Мұқановтың да үмітін толық ақтады деуге болады. «Ақ аруана» орыс, француз, өзбек, қырғыз тілдеріне аударылып басылды.

Сəбиттің басқа шығармалары да жұртқа таныс. «Тау жолы» (1978), «Екінші өмір» (1982) романдары орыс тіліне аударылып, бірнеше рет Мəс кеуде басылған. Əсіресе, Қасым Аманжолов тағдырын суреттейтін соңғы роман ақын өмір сүрген дəуір мен уақыт қайшылықтарын батыл да өткір көтере алуымен оқырмандар ілтипатына бөленді. Сəбит жазған əңгіме, очерктер, пьесалар мен сын мақалалар да талай рет кітап болып жарық көрген, театр сахналарында қойылған. Тəуелсіздік идеясы Сəбиттің азаматтық кредосы болғанына оның соңғы шығармалары куə. Бұл кезеңде ол өнімді еңбек етіп «Қылбұрау» (2003), «Ұйық» (2005), «Тұйық» (2006), «Намыс найзағайы» (2007) атты романдар жазды. XX ғасырда қазақ халқы бастан кешкен өмір шындығын панорамалық суреттер арқылы бейнелеу бұл романдардың

нақты эпизодтар мен адамдар тағдырын ашу жолымен бейнелейді. Жеке-жеке оқиғаларды біріктіріп, тұ тастырып тұратын характерлерді ұстайды да, солардың тағдыры арқылы бүкіл ғасырдың, белгілі бір дəуірге тəн шындықты суреттеуге ұмтылады. Қалған кейіпкерлер мен оқиғалар негізгі желіге қосымша қызмет атқарады. Романдағы осындай үлкен бейненің бірі – Нұрдəулет бай. Біздің бұрынғы бай туралы ұғымымызға қарама-қарсы Сəбит сол кездегі қазақ қоғамының беделді де ауқатты, ықпалды тұлғасы Нұрдəулетті дəуірдің басты кейіпкері етіп таңдайды да, соның ұғым-түсінігі, іс-əрекеті арқылы заман шындығын ашуға мүмкіндік алады. Ол дəуірдің басты-басты оқиғаларымен байланысып, ұлттық оянудың, отаршылдыққа қарсы күрестің, кейінгі кеңес дəуіріндегі оқиғалардың басы-қасында көрінеді.

Ўлыќ сґзін айта білді ўлтыныѕ Тал бойының тəлімі мен тəлібі – Тұла бойы таза қазақ қалыбы! Бар жанрда олжа салған топ жарып, Сөз майданда көрген емес қалғып! Қай кезде де – жар болды оған Тəңірі, Қай кезде де – болмады оңай өмірі... Аламанда шашасына шаң жұқпай, Күн түбінен тұрды естіліп дүбірі. Елдің қамын, Жердің қамын – жіті ойлап, Дидарында – нар намыстың оты ойнап, Ұлық сөзін айта білді ұлтының, Бұқар жырау, Махамбетше атойлап! Шет елдер де ұқты оның арынын, Елестеткен бейне қобыз сарынын. Михалковтар, Бондаревтер, Фишлерлер... Бағалады керемет деп дарынын. өзіндік ерекшеліктері болып табылады. Сондықтан олар қазір «Жиырмасыншы ғасыр» деген атпен бірікті. Өмір шындығын белгілі бір нақты кезең мен онда ғы адамдардың қақтығысына, ізденісіне негіздеу, уақыт, іс-қимыл мөлшерін шағындап ашумен бірге ұзақ мерзімдік тарих қозғалысын əр тұстағы маңызды оқиғалар арқылы ашу тəжірибесі де əдебиетке жат емес. Сəбит соңғы романдарында осы əдісті пайдаланады. Оның алғашқы екі романында XX ғасырдың бірінші жартысында қазақ халқы басынан кешкен оқиғалар легі – Қазақстандағы орыс отаршылдығының күшеюі, шұрайлы жерлерді қоныс аударған орыс шаруаларына тартып əперу, қазақ зиялыларының осындай зорлық пен жергілікті халықты өгейсітуге қарсы күресі, ұлттық ояну проблемалары, ұлт- азаттық қозғалысының тууы мен орыс революцияларының Қазақстанға əсері, төңкерістен кейінгі жағдайлар, жекеменшіктегі малдарды тəркілеу мен ұжымдасу шаралары, малынан айырылған қазақтардың аштан қырылуы, тағы басқа ғасырдың халық тағдырында айрықша із қалдырған оқиғалары қамтылады. Бірақ жазушы осылардың бəрін тəптіштеп хроникаға айналдырмайды. Заман шындығын

Ештеңе емес – қазақтың кей басыры Көре алмаса, Іші күйсе – тасыры... Кетті шарлап жер-жаһанды – «Тау жолы»... «Аруанасы»... «Жиырмасыншы ғасыры»..! Сөз өнері – болмақ емес өлеңсіз, Өлең-жырсыз – өмір сұрқай, келеңсіз. Бағамдасақ əдебиетін қазақтың Елестету қиын – екі Сəбеңсіз! Екі Сəбең – Мұқанов пен Досанов, Өтежанша айтар болсақ – қос алып! Болашаққа қатар самғап барады, Уақытпен бірге жайнап, жасанып! Хамитбек МҰСАБАЕВ, ақын, Қазақстан Республикасының мəдениет қайраткері.

Қостанай облысы, Амангелді ауданы. Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Əлихан Бөкейханов сияқты ұлттық қозғалысқа басшылық жасап жүрген азаматтардың өзі оған соқпай өтпейді. Олар Нұрдəулет арқылы халыққа ықпал жасайды, онымен достық қарымқатынаста болады, өз істеріне одан мате риалдық көмек алады, шаруаларын ақылдасады. Бұл арқылы біз қазақ байларының бəрі надан, сауатсыз, сараң, сасық байлықтың иесі болған деген ұғымның жалғандығын көреміз. Нұрдəулет өзі де оқыған, қазақ жастарына (қыздарына да) Ресей қалаларында ғана емес, шетелдерде де оқуға көмектеседі. Нұрдəулетпен қатар сол заманда Парижде, Сорбонна университетінде оқыған, кейін Мəскеуде Шығыстану институтында қызмет істеген қазақ қызы Айжанның бейнесі де қазақ əдебиетіне Сəбит қосқан жаңа, тың ерекше бейне. Нұрдəулет пен Айжанның арақатынасында да бізге бұрын таныс емес, тек Сəбит ашқан жаңаша, достық қарымқатыныстың сыры бар. Романда суреттелетін басқа оқиғаларға тірек болып, соларды ашуға көмектескен бейнелерден Асылхан мен Гүл сімді атауға болады. Олар Қазақстанда 30-жылдары ашыла бастаған өндіріс ошағында, Балқаш мыс орнын ашу

екені, ауысып жатқан ұрпақ тағдырын таныту. Осылардың легінде елдегі кейбір жаңалықтармен қатар ұлттық дəстүр мен табиғаттың жүдеушілікке ұшырау суреттері беріледі. Романның «Күн шығыстан шығады» деп аталатын екінші тарауы тың көтеру оқиғаларына арналған. Оның негізгі қаһармандары – Нұрдəулеттің ұрпақтары Ерасыл мен Қаратай. Осылардың ісəрекеттері арқылы жазушы тың игерудің пайдалы жағы мен қайшылықтарын, кеңестік басшылыққа тəн жоспар үшін күрес пен еңбекші халықтың астық үшін күресі концепцияларының тартысын ашады. Хрущев, Қонаев, Тəшенов сияқты тарихи мемлекет қайраткерлері қатысатын эпизодтарда олардың бейнесін ашарлық фактілер пайдаланылады. Мысалы, Тəшеновтің Хрущевқа ұнамауы, оның қазақ елін бөлшектеуге қарсылық көрсетуі əңгімеленеді. Осы фонда Азия-Африка жазушыларының Алматыдағы жиыны оқиғаларына ауысып, Олжас Сүлейменовтің жазушылық, азаматтық бейнесін танытуға ұмтылыс жасайды. Романның соңғы тарауының («Аспан жылаған түн») негізгі сюжеттік желісі – Д.Қонаевтың қызметінен кетуі, Г.Колбиннің келуі, 1986 жылғы қазақ жастарының қозғалысы мен оларды жазалау оқиғалары. Осыған қатысты шындықтың көбі ақын Ерасылдың куəлігімен өтеді. Қозғалыстың басты кейіпкерлері Қайрат Рысқұлбековтың, Олжас Сүлейменовтің басынан кешкен жайлары суреттеледі. Колбиннің сойылын соққан белсенді Арқатай Есеновтің ұнамсыз қылықтары, жағымпаздығы, халқын, оның ұлттық намысын сатуы сыншылдықпен суреттеледі. Ро ман қазақтың ұлттық тіршілігінің кеңес заманындағы шындығы тұйыққа тірелгенін бейнелеп көрсетеді. Ғасыр шындығын көркем бейнелеуге арналған романның осындай үзік-үзік оқиғалардан құралуы дəуірге, оның сырын ашуға қажет материалдарды іріктеп алу ниетінен туғаны байқалады. Жеке күйінде сол оқиғалардың əр қайсысы суреткерлікпен ашылып, көз алдыңнан өтеді. Соған лайық оларға қатысатын адамдар образдық дəрежеге көтеріліп танылады. Сəбиттің суреткерлігінің өскені, көркем тілі, ондағы адамға тəн мінез-құлықты, психологиялық күйінішсүйінішті шебер аша білуінен анық көрінеді. Табиғат суреттері де жарқын. Табиғат ылғи да адамды тануға ғана қызмет етіп қоймайды, сонымен қатар, ғасыр дертіне айналған экологиялық жүдеушілікті мойындауға да көмектеседі. «Боз биенің сүтіндей бозғылт көкжиек қызғылт сары бояуға оранды. Алаулап атып келе жатқан ақшаңқан таңның əлсіз сəулесі сəт сайын күшейіп, сəлден соң айнала төңірек анық көрінді. Сол сəт ұйқысынан оянып, ұясынан шыққан күн айналаға күлімсірей қарады. Балқыған мыс табақтай қызғылт күрең күннің күлім қаққан қабағынан тараған шұғылалы сүт сəуле аспан төрінен Жерананың төсіне қиғаштай құйылып тұр. Жарқырап шыққан жарықтық жарық күндегі əдетімен таңмен таласа тұрып, ауыл сыртындағы төбеге ентікпей көтерілген Қаратайдың бойына шуақ пен қуат болып дарыды» (301-бет). Жазушының бүкіл романдарында оқиғаларға кілт болып көрінетін Ақбас бүркіт – символдық бейне есебінде əдейі алынған. Ұлы даланы кезіп өскен, биікте самғап өмірді қырағы көзімен шолып отыратын, туған жердің қуанышы мен

қайғысын бөліскен, елінің тəуелсіздігін бірге аңсаған дала қыраны. Əрбір роман Ақбас бүркіттің қазақ даласын кезіп жүріп, көзі түскен оқиғадан бастау алады. «Тұйықта» ол кең даланы биікте аралап, өзіне бұрыннан таныс өлкенің өзгерістерін байқаудан бастайды. «Осы шынымен менің атамекенім бе? – деп ойлады ол. – Əлде адастым ба?». Ол Ұлытаудан өте бере кешегі Нұрдəулет бай отыратын ауылдың орнын таниды. Аққу – ордасының алдында күн шығысқа бетін беріп тұратын ұзын бойлы, зор денелі байды есіне алады. Елдің құтты мекендері Құсұяны, Шайтантіс мүйісін, Жалдама өзенін, Қыземшек тауын көреді. «Мен адаспасам, анау жайлауда жайылып жүретін мал қайда? Жазық далада жортқан киіктер неге көрінбейді? Тастантасқа секірген ақ барыс пен арқар қайда кеткен? Құба жонда жортатын құландар мен шаңырақтай мүйізін шайқап қойып, топ-топ болып жүретін бұғылар да, маң-маң басқан түйелер де, кісінеген даусы қыранның өзін қалғытпайтын өңшең көкжал жылқылар да жоқ. Мына адамдардың сөздері түсініксіз. Тілдері де, киген киімдері де бөлек» (5-бет), – деп ойлайды. Ұлы даланы сағынып келген қыран Аман тоғайының оталған ақ қайыңын көреді. Суы лайланып, жағасы жалаңаштанған Жалдама өзенін таниды. Тоғаймен, өзенмен бірге жоғалған таңмен таласа сайрайтын құстарды да көре алмайды. Осы бір эпизодтың көркем сурет күйіндегі көрінісі көңіліңді бір шарпып өтпей кетпейді. Бірақ өмірдің аты – өмір. Ол тоқтап қалмайды. Ақбас бүркіт те қара бұлтты қақ жара, шырқау биікке көтеріліп, батыстан соққан қатты желге қарсы ұшып бара жатады. Ол – өмір үшін тартыстың белгісі. Ақбас бүркіт арқылы айтылған жазушы ойы роман оқиғаларына негіз болғаны көрінеді. Тұйықтың аяғы – азаттық, демократия. Елдің көкейкесті арманы екенін сезесің. Ақбас бүркіт те сол демократияның символы болып, халықтың, Ұлы Даланың бақытын, арманын бейнелейді. Əдебиет – белгілі бір қатып қалған стандартқа жүгінбейтін өзгеше əлем. Əр жазушы сол əлемді өз ұғымына, түсінігіне, өмірді тану өзгешелігіне қарай ашады. Сəбит те жазушылық өнерімен ешкімге ұқсамайтын, жаңа тың бейне ашуға құқылы. Оның шығармаларының түрі, құрылысы да басқаға ұқсауға міндетті емес. Жазушы мазмұнды өзі қалаған түрге сыйғызып ашады. Сəбит шығармашылығы да осындай, əдебиеттегі көп түрлілікті байыта түсуге ұмтылысымен ерекшеленеді. Аталған романдардың қазақ халқының бір ғасырлық өмірін тұтастай панорамалық суретке сыйғызып, əр оқиғаны бөлекбөлек жазылған хикаядай əдебиеттің таныс үлгісімен суреттеуі де көңілге қонады. Оның образдары да анық, бейнелеу, суреттеу құралдары да бай. Ол бір кітабынан екінші кітабына ізденіп жетіп, ылғи да өсіп, өрлеп келе жатқан жазушы. Оның болашағы ашық. Сəбит шығармашылығы біздің ұлттық əдебиетіміздің бағалы үлгілерінің бірі. Сəбиттің соңғы бір көңіл аударар шығармасы – «Қасқыр ұлыған түн» атты романы. Ол бүкіл өмірін еңбек пен күреске толы жазушы тағдырының ең бір қаралы беттерін суреттеуге арналған. Оның жолына көз салсаң, ол өткен жолдың ауырлығын айқын сезінесің. Ол жеті рет тіке келген ажалдан аман қалыпты. Аспандағы ұшақ, жердегі көлік апаттарын басынан кешіпті. Айы оңынан туып, жұлдызы жанып тұрған бақытты шағында небəрі жиырма жасында тұлға болып толысқан аяулы ұлынан айырылды. Пешенесіне тасжүрек тағдырмен тіресіп, күресіп күн кешу жазылған Сəбит қасқиып оны да қарсы алды. Қара жер ғана көтерер ауыр қайғыны қабырғасы қайыса арқалай жүріп, қаламының қайратына сүйеніп, оқырманға былай деп ағынан жарылды: «Жанымнан артық жақсы көретін асыл ұлдан айырылған менің қасіретқайғымның шегі жоқ. Алайда, күні-түні жылай беру жөн бе? Үзіліссіз жылауға, үздіксіз қайғыға жан шыдай ма? Қайғы деген қайрақ қой. Оған қаңылтырды жанысаң кетіледі, болатты жанысаң жетіледі. Кетілуге хақым жоқ. Жетілуім керек! «Қасірет келіп есігіңді қақса, есігіңді аш та, онымен айқаса түс. Қалайда жеңіп шық» депті Бетховен. «Тəңірі берген талант ұлыма ғана емес, ұлтыма да қызмет етуі керек. Үгілмейтін, бүгілмейтін, қарсы тұрып қасқайып күресемін тас жүрек мынау тағдырмен!» деген ойға бекіндім мен ақыры» («Егемен Қазақстан», 29.07.2014). Осындай аса ауыр халде жүріп те Сəбит «Қасқыр ұлыған түн» атты роман жазды. Оны алғаш оқыған Олжас Сүлейменов роман жайлы: «Өз басым бұның əдеби анықтама мен бағаға сыймайтын сыры да, мұңы да өзгеше кітап боларына сенімдімін» депті. «Қасқыр ұлыған түн» қазірдің өзінде тақырыптық жаңалығымен де, көркемдік ізденістердің молдығымен ел назарын өзіне аударып жатыр. Ол қазірдің өзінде өзбек, қырғыз тілдеріне аударылып, Ташкент, Бішкек баспаларынан жеке кітап болып шықты. Орынбай Жанайдаров аударған орысша нұсқасы «Нива» журналында жарияланды. Қанша қиындық көрсе де қуат-күші кемімеген, рухы берік, қайсар қаламгердің қуатты қаламынан əлі талай сом бітімді соны шығармалар туатынына өз басым кəміл сенемін.

АЛМАТЫ.

Серік ҚИРАБАЕВ, ҰҒА академигі.


8

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

АРДАГЕРЛЕР ЖОЛЫ АРДАҚТЫ Маќтан тўтар майдангер Ерлігі лайықты еленбей қалған майдангердің бірі – ақтөбелік Əлеукеш Көбеков. Ол соғыстан аман келіп, бейбіт өмірдің дəмін татып, ұрпақ өсіріп, 1974 жылы өмірден озған. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Аталардан алар таєылым кґп Ағайынды екі кісі 1941-1942 жылдары бес бірдей баласын соғысқа аттандырады. Солтыбайдан – Бейсек, Бейсенбек, Қыдырбайдан – Есмахан, Нұрмахан, Сейітмахан. Өздерінен тараған еркек кіндіктілерден ешкім қалмаған соң, əлдеқалай балалар опат болып кетсе əулеттің тағдыры не болмақ деп қайғырған екі шалдың жан күйзелісін əжелеріміз Хатша мен Айзададан талай естіп едік. Алғашқыда балаларынан хат келіп тұрады. Соғыстың жан алысып, жан берісіп жатқан шағы болуы керек, біраз уақыт хабар болмай кетеді. Сонда екі шал Күлзира əкпемізге хат жазғызады (Күлзира Солтыбайдың қызы.) Балалар ойлай ма екен екі шалды, Екі шал қинап жүр ғой кəріп жанды. Егер де тағдыр жетіп болсақ қаза, Кетеміз кімге тастап жиған малды. Əрине, жиған-тергеніміз талан-таражға түседі деп абыржығандық емес, оларды мұңға батырған əулеттің болашағы болса керек. Бейсек ауылшаруашылық техникумын, ал Сейітмахан Шымкенттегі екі жылдық педагогикалық институтты бітірген. Алғашқылардың қатарында Бейсенбек пен Сейітмахан соғысқа кеткенде, Бейсек мен де ағаларымнан қалмаймын, деп соғысқа өз еркімен сұранып кеткен көрінеді. Бейсенбек Самарқанд қаласында алғашқы əскери дайындықтан өткен соң 1942 жылы Батыс майданның құрамында соғысқа кіреді. Ржев қаласын азат ету шайқасына қатысады. Бөлімше құрамында талай қиын тапсырмаларды орындауда өліммен бетпе-бет келген сəттері аз болмайды. Осындай бір жауынгерлік шайқаста жағынан ауыр жараланып, алғашында дала госпиталінде, кейін Мəскеу мен Киров əскери госпиталінде жатып емделеді. Өмір мен өлім беттескен ауыр кезеңдердің өзінде Алланың адамдарға сыйлайтын қуанышты сəттері де болады екен. Бейсенбек ағасы Нұрмаханмен осы Киров госпиталінде кездеседі. Нұрмахан да жағынан ауыр жараланған. Құтқарушылар соғыс даласынан Нұрмаханды зембілге салып əкетіп бара жатқанын көріп қалған Сүгірбек жүгіріп келіп құшақтап, «Нұрмахан, шыда, сен өлмейсің. Кескілескен ауыр шайқас болып жатыр. Біздің тағдыр не болары белгісіз. Ауылға қайтып аман барсаң ағайын-жұртқа сəлем айтарсың», – деп қоштасады. Сөйтіп, ол шекпенінен ұстап алған Нұрмаханның қолын зорға ажыратып, соғыс даласына жүгіре жөнеледі (Бұл айтып отырған Сүгірбек Жетпіс Көпбаевтың атасы). Жетпістің айтуынша, бұл əулеттен жеті бірдей кісі соғыстан қайтпай қалады. Қандай қасірет (Жетпіс Көпбаев Жуалы ауданының құрметті азаматы, Күреңбел өндірістік ұжымын зейнеткерлікке шыққанша басқарды. Еңбегі ескеріліп, медальдармен марапатталған). «Соғыстың ауыр кезеңдерін өткеріп жатырмыз, Алла жазса, жеңіспен оралармыз», деп жазған Бейсектің соңғы үш бұрышты хаты («Полевая почта №57233-6») 1943 жылғы 29 мамырда келеді. Осы хаттан кейін көп уақыт өтпей-ақ Бейсек пен Сейітмахан ерлікпен қаза тапты деген қаралы қағаз келеді. Дегенмен, екі шал Бейсенбек пен Нұрмаханның аман келгенін дертке дауа етеді. Енді соғыста Есмахан қалады. 1942 жылы 19 желтоқсанда жарақаттанып госпитальге түсіп емделіп, қайтадан соғысқа аттанады. Сол бір госпитальде жатқан кезең болуы керек. Соғысқа бірге барып, кейіннен ажырасып қалған ағайындары Есенбай, Сүгірбек, Сапарды есіне алып, ауылға жазған хатында: Есенбай Сүгірбекпен қатар еді, Олармен Сапар бірге қалған еді. Сол үшеуі көзіме бір көрінсе, Құшақтап мауқымды бір басар едім, – депті. Қанмен тараған ата-бабаның асыл қасиеттері ұрпақтарын шарпып өткен сияқты. Жарықтықтар қиынқыстау кезеңдерде де ойларын өлеңмен жеткізуді əдетке айналдырған. Бейсек пен Сейітмаханның соғыстың ауыр кезеңдерін бастарынан өткеріп жатқанын айтып, аяғын əдеттерінше өлеңдетіп жазған алғашқы хаттары, өкінішке қарай, сыртқы қабынан басқасы сақталмай қалыпты. Əкем Есмаханның көрсеткен ерлігі ғаламтордың «Podvignaroda mаil.ru» сайтында тайға таңба басқандай етіп жазылыпты. Соғыс кезінде басқа ұлттың өкілдерінің ерліктері

көзге ұрып тұрмаса, онша ескеріле бермеген. Яғни, бұл марапаттау жай ғана емес, үлкен ерліктің нəтижесі деп түсінген жөн. Батыстағы соғыс біте сала, жапондармен соғысқа аттанады. Əкем Есмаханның ағайын інісі Есенбекпен əңгімесінде біз жапондарды қуумен, олар қашумен болды дегені есімде. Яғни, жапондар айтарлықтай қарсылық көрсете алмапты. Есмахан соғысқа кеткенде шешем Əлпештің қасында қызы Ұлтай, баласы Болатбек қалады. Əкем жапондармен соғысып жүргенде соғыстан ерте келген Асқар Жұмабаев деген Ойықтың жігіті əкпем Ұлтайды алып қашып кетіпті. Соғыстан келген əкем қызын іздеп барып, күйеу баласына, құдасы Рысқадірге көңілі толып, риза болып келгенін айтып отыратын. Əсіресе, құдасы Рысқадір туралы өте жақсы пікірлер айтып отырушы еді. Қара қылды қақ жарып шындықты айтатын əділдігін, жақынын жақтаймын деп əділдіктен таймайтынын тілге тиек ететін. Осының бəрін жазып отырғандағы мақсатым – бүкіл ағайын, жекжатжұрағаттарды түгендеу емес, кейбір азаматтардың ерліктері, үлгі болар іс-əрекеттері ескерілмей калмаса екен дегенім. Жоғарыда көрсетілген ғаламторда Асқар Жұмабаевтың жанқиярлық ерлігі ерекше көрсетілген. Халқына берері көп Əділет ойда жоқта 16 желтоқсанда, Тəуелсіздік күні өмірден озды. Ол туралы бұқаралық ақпарат құралдарында жазылды. Халқына берері көп азаматтардың өмірден ерте кеткендері өкінішті. Осындай азаматтардың бірі – Жарқынбек Бейсенбекұлы. Ауылдық кеңестің төрағасы кезіндегі атқарған игі істерін ауыл кісілері жиі-жиі еске алып отырады. Əсіресе, ел ішіндегі дау-даумайларды асқындырмай дер кезінде шешіп тастаушы еді. Ауылдың өркендеп өсуіне үлкен үлес қосқан азаматтардың бірі болатын. Жалындап тұрған шағында ол да өмірден озды. Соғыс бітті, уақыт емші. Ел-жұрт еңбекке араласып, соғыстың зардабын аз да болса ұмыта бастады. Соғыстан аман келген ағайындылар қызу еңбекке араласып, абыройлы еңбек етті. Ұсақ колхоздар біріктіріліп, үлкен ұжымдарға айналды. Осы екі шалдың, тағы да басқа рулас ағайындардың ұрпақтары қазір Күреңбел ауылдық округінде еңбек етіп, тұрып жатыр. Өткен ғасырдың 70-жылдары Чапаев атындағы колхоз болып аталатын. Бұл ұжымды уақытында əртүрлі кісілер басқарды. Ауылда мəдениет үйі, мектеп, балабақша, аурухана, спорт алаңдары салынып, көшелер асфальтталып, халықтың əл-ауқаты көтеріліп, өркендеген кезеңдері болды. Осы кезеңде ұжымды Қуат Асабаев, партия ұйымын Құттыбай Есенбеков басқарды. Ауылдық кеңестің төрағасы Жарқынбек Бейсенбеков, бас инженер Сағынбек Байтөреев, бас мал дəрігер Жетпіс Көпбаев, бас есепші Мекемтас Нағашбеков, бас зоотехник Кемелбек Дəуренов сияқты іскер мамандар адал қызмет етті. Бұл кісілердің игі істерін олардың ұрпақтары жалғастырып келеді. Бізге бастауыш сыныпта білім берген, соғыстан бір аяғынан айырылып қайтқан Мейірхан, Алдаберген деген ұстаздар болды. Мейірхан ағаның ұлы Расылхан озат механизатор болып, еңбегі аудан, облыс деңгейінде марапатталды. Алдаберген ағаның ұлы Нұрмолда осы Күреңбел ауылдық округінің қазіргі əкімі. Аталар жүріп өткен өмір жолы, олардың айтқан өсиеттері ұрпақтарын ақырын жүріп анық басуға, адал еңбек етуге үйретті. Жатпен алыс-беріс еткенде, араларыңда бір қара артық жүрсін, ол ынтымақ пен берекенің кепілі дейтін, жарықтықтар. Зердесі барларға ой салайық дейтін болулары керек. Əрине, біз оны қаншалықты бойымызға сіңіре алдық, оған халық сыншы. Соғыстан кейінгі жылдары соғыс ардагерлері Жеңістің даталық медальдарымен марапатталып келе жатқаны белгілі. Есмахан мен Нұрмахан осындай марапаттан тыс қалыпты. Тағы бір айта кететін нəрсе, ауылдағы соғыс ардагерлеріне қойылған ескерткішке осы екі кісінің есімдері жазылмай қалыпты. Байқаусызда болған кемшілік деп түсініп, оны түзетуді ауылды басқарып жүрген азаматтардың еншісіне қалдырдық. Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Б.Момышұлы ауылы.

Қанатбек ЕСМАХАНОВ.

1923 жылы туған ол Ақтөбе облысының Ырғыз аудандық əскери комиссариатының шақыруымен 1942 жылы майданға алынады. Алғаш Беларусь жерінде қан майданға кірген Ə.Көбеков – соғысты Берлинді алумен аяқтаған жандардың бірі. Кеудесіне жауынгерлік «Қызыл Ту», «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен қатар, бірнеше медальды тағып оралған оның майдандағы ерлігі осал емес екенін жерлестері жақсы түсінеді. Алайда, тумысынан қарапайым жан өзінің ерліктерін дəріптеп, əңгімелеуді ұнатпайды екен. Тіпті, соғыс туралы аузына да алғысы келмейтінін жерлестері көріп жүреді. Мерекелік жиындарға да «Берлинді алғаны үшін» делінген барлық əскериге берілген медальді ғана тағып баратын көрінеді. Басқа орденмедальдарыңды неге тақпайсың деген балаларына «аман келгенімнің өзі сауға емес пе, егер мен жарқыратып орден-медальдарымды тағып алсам, жары мен баласынан айырылған аналар,

қосағын жоғалтқан жесірлер, əкесінен айырылған жетімдердің көкірегі қарс айрылып, өкініп қалмай ма» деп «өзінде бармен көзге ұрудан» əрқашан өзін тыйып отырады екен. Соғыстан келген соң қазіргі Əйтеке би ауданындағы Құмқұдық ауылындағы кеңестің төр ағасы болып қызмет етеді. Сонымен бірге, Тың игеруге қатысқаны да бар. Алайда, туған жерден алысқа ұзамай, Ырғыз ауданындағы ХХІІ партсъезд атындағы кеңшарда əйелі Сарамен бірге тоғыз ұл-қызын өсіріп, қарапайым тірлік құрып жатады. Бірақ оның əскери мүмкіндігі жоғары екенін соғыста көрген бір командирлері хат жазып, əскери оқуға түсуге шақырғаны да бар. Оған бала-шағасы бар, ауыл-орманын қимаған Əлекең баспайды. Əрине, үйдегі оңаша əңгімелерде, көңілді сəттерінде Əлекең балаларына əңгіме айтып отырғаны хақ. Соның ішінде өзінің Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылғанын да айтып қалады. Жас жеткіншектер қатты елең етіп, бұл хабарды жүректеріне түйіп жүреді. Алайда, оның анығын қайдан табуды білмейді. Соның

бірі Сəлима деген педагог қызы өсе келе əкесінің өмірін, майдан жолын зерттеп, біршама тер төгеді. Аудандық газеттерге де бірнеше мақалалар шығарады. Қазіргі заманның бір кереметі – ғаламтор ғой. Бірде Сəлимаға жақсы танысы ғаламтордың Роdvignaroda.ru сайтынан майдангерлер туралы көп деректер алуға болатынын жеткізеді. Əкесінің аты-жөнін, əскери бөлімін браузерде терген Сəлима Əлеукешқызы өзінің алдынан жүрекжарды қуанышты хабардың шыға келеріне сенімсіз еді. Алайда, ол бар екен. Жалғыз бір отбасының ғана емес,

Енді ондайды кґрсетпесін Ырысалды ОРЫНБЕКҚЫЗЫ,

Еңбек Қызыл Ту орденді ұстаз, тыл ардагері.

Біз соғыс жылдарында бала болсақ та, сондағы кейбір суреттер, оқиғалар түсіме еніп, кейде шошып оянатын да кездерім бар. Сол суреттердің кейбірімен оқырманды да таныстыра кетейін. Ақ көйлек жуса кетер кірі болса, Жан əкем өзі келер тірі болса. Бір сəлем ұшқан құстан айтар едім Сағыныш айтар еді-ау тілі болса, – деп əкелерін сағынған балалар, жарын сағынған аналар, баласын сағынған ата-ана соғыс жылдарында жылап жүретін. Кейбіреулердің көз жасын иіп, туысқандары аман келді. Қолаяғы жараланып, кейбірінің жарты денесін оқ шарпып, балдаққа сүйеніп келіп жатса да ондайлардың туыстары жаны қалмай қуанатын. Балаларын аман көргеніне ата-аналары, сүйген жарларын көрген құдай қосқан қосақтары есі қалмай қуанып, балалары көкке секіретін. Басқалар оларға қызыға қарап, өз туыстарының да осылай келуін тілейтін. Ақмола қаласының түбінде орналасқан біздің қазіргі Қажымұқан (бұрын Буденный делінетін) ауылынан ат жалын тартып мінуге жарайтын еркек кіндіктілердің бəрін соғысқа əкетті. Ұзын саны 70-80 адам болды-ау деймін. Сол

күн əлі күнге менің көз алдымда. Ел іші азан-қазан, у-шу болып, жыламаған жан жоқ. Бірін бірі қимай, құшақтасып, қоштасып жүрген бір халық. Тіпті, малдар да өкіріп, иттер де мазасыз үріп бір сұмдықты сезіп тұрды. Менің əкем Орынбек, ағаларым Олжабай, Түгелбай, нағашыларым Рақым, Ыбырай, Əркентай – бəрі бірге кетті. Біз олардан қалмай, Ақмоланың вокзалына дейін бірге бардық. Вокзалдың басы да у-шу, біреуді біреу танып болмайды, бəрі де жылап, зарлап туыстарын құшақтап, қоштасып жатыр... Осылардың үшеуі қан майданда қалып, үшеуі ғана аман келді. Жалпы, Қажымұқан ауылынан кеткен 70-80 азаматтан 45 адам оралмады. Елдегі қолмен істелетін барлық жұмыстар кемпір-шал мен келіншектердің мойнында болды. Балалар да бұл істен тыс қалған жоқ. Күндіз күлкі, түнде ұйқы көрмей еңбек еттік. Шешелеріміз Сарқыт, Сара, Сақып, Көпей, Мəлике жəне т.б. күндіз егістік басында бітпейтін шаруаларды істеп келіп, түнімен жылап отырып, майдандағы əскерилерге шұлық, бөкебай, тіпті, темекі салатын кисетке дейін

жалпы, қазақ үшін қуанышты хабар болған 280 гвардиялық артполктің командирі, полковник Железниковтің 1944 жылдың 10 шілдесіндегі осынау ұсынысын түпнұсқадағы қалпымен келтірелік: «В боях в районе д.Лапичи Минской области 30 июня 1944 года батарея занял без пехоты плацдарм на левом берегу р.Свислочь. В тяжелую минуту для орудия он поднес боеприпаси и немедленно заменил убитого наводчика, открыл огонь по танкам противника, подбив при этом два танка. А когда орудия вышло из строя от снаряда противника, он с оставшимся в живых одним орудийным номером из личного оружия и гранатами отразил контратак немцев, наседавших на орудие. Из своего автомата он уничтожил 17 гитлеровцев. Тов. Кубеков достоин высшей Правительственной награды – присвоения звания «Героя Советсого Союза». Əрине, мұны көргенде Əлекеңнің ұрпақтары қатты қуанады. Алдарынан əкелері шыға келгендей қуаныш жастарын төгеді. Əттең не керек... Бағы жанбаған көп қазақтың бірі болып Əлеукеш Көбеков те бұл атақты ала алмады. Алайда, аталарының, əкелерінің батыр атағына ұсынылғанын көздерімен көрген оның ұрпағы, жерлестері, тіпті, қалың қазақ қауымы мұндай ерлікті мақтан тұтуларына əбден болады.

тоқып дамыл алмайтынын көрдік. Бəріне де норма беріп қойған, оны орындамасаң, «халық жауы» боласың деп қорқытады. «Бəрі де майдан үшін!» деп жалғыз сиырдың сүтін, бір уыс майын бізге бұйыртпай, өкіметке салық ретінде өткізеді. Күні бойы жер жыртып, астық егіп, шалғымен шөп шауып жүретін кейбір қыз-келіншектердің аузы-мұрнынан қан кетіп, зорығып құлағандарын да көрдік. Мұндай жұмысқа адам түгіл, мал да шыдамайтын. Жеккенім бораздаға қос сары ала Сылқ етіп құлап түсті көзі алара. Мен қорқып аяғаннан босатып ем – Қаншама сөгіс айтты Хамит аға. Норма беріп қатырады, Қолдарын да батырады. Əл бітіп дем алсаң – Отырма деп бақырады, – деген сияқты өлең жолдарын да шығарып алып, ұзын бишігін иіріп жүретін қатал бригадирлерді, бақырауық басқармалар мен өкілдерді сықақ етіп, өз арамызда айтып жүретінбіз. Оқуды 7-8 шақырым жердегі Талапкер ауылына жаяу барып оқыдық. Дəптеріміз – кітап, сиямыз пештің тұрбасына жабысқан қара күйе. Оқулық жоқ, он балаға бір-бірден ғана келеді. Оны кезекпен оқимыз. Сонда да сол кездегі балалардың оқуға құштарлығы күшті еді. Бəрі де бірдеңе білсем екен, адам болсам екен деп тырмысатын. Алла енді ондайды көрсетпесін, елімізді сыртқы жаулардан, іштегі іріткі салатындардан аман сақтай гөр, деп қазір жатпай-тұрмай тілеймін. Ақмола облысы.

«Намыс тўєыры» шарасы ґтті Астана қаласының Тілдерді дамыту басқармасы Бауыржан Момышұлы ескерткішінің алдындағы алаңда Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған «Намыс тұғыры» атты патриоттық-тағылымдық іс-шара өткізді. Шара мақсаты – Ұлы Отан соғысындағы батыр бабалардың рухына, ұлы ерлікке тағзым ету, ардагерлерді ұлықтау, оларға құрмет көрсету, өскелең ұрпақты отансүйгіштікке, патриоттық сезімге баулу жəне жастардың бойына бейбіт күннің, азат таңның қадірін, бағасын сіңіру. Əуелі Жеңіс жолында қаза тапқан боздақтар рухына бір минуттық үнсіздік жарияланып, ескерткішке гүл шоқтарын қою рəсімімен бастау алған бұл игі шараны Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасының басшысы Ербол Тілешов ашып берді. Содан соң Ауған соғысының ардагері, Парламент Мəжілісінің депутаты Бақытбек Смағұл, қоғам қайраткері Сайлау Батыршаұлы, Республикалық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары, генерал-майор Бекболат Мұқышев ардагерлер қауымына жылы лебіздерін білдіріп, оларға Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған медальдар мен гүл шоқтары табыс етілді. Бағдарлама барысында Қ.Қуанышбаев атындағы Мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрының əртістері қазақ батырларының рөлдерін сомдаса, елорда эстрадасының жас таланттары мен «Жас Ұлан» мектебінің ұландары соғыс жылдарындағы əскери-патриоттық əндерді əуелете шырқап, би биледі. Аталған тағылымды іс-шараға ардагерлер, Парламент Мəжілісінің депутаттары, зиялы қауым өкілдері, үкіметтік емес ұйымдар мен

жастар қоғамдық бірлестіктерінің белсенділері, студент жастар қатысты. Иə, дана да даңқты жауынгер, Кеңес Одағының Батыры Бауыржан Момышұлының соғыс жылдарында қатал да қайы рымды қолбасшы болып қана қоймай, қарамағындағы жауынгерлерге ақылшы ұстаз, зерделі де білгір, мейірбан тəрбиеші болғанын жақсы білеміз. Қалай десек те, Бауыржан атамыздың өмірі біздерге өшпес өнеге болып қала бермек. Осындайда, ақын Кеңшілік Мырзабековтің Бауыржан Момышұлымен қоштасу атты өлеңіндегі:

«Айтшы, халқым қайысты ма қабырғаң? Қалай екен хас батырдан айырылған?! Айтшы, халқым, келер ұрпақ сағынбай ма Баукеңді Шындық – ерлік, Ерлік – шындық шөліркетсе, шөлдесе»,– деген жолдар еріксіз еске түседі. АСТАНА.

Раушан ТƏУІРХАНҚЫЗЫ, журналист.

––––––––––––––––––––––

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


9

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

ЫРЫС АЛДЫ – ЫНТЫМАЌ

Таєаттылыќ таєаны Шығыс Қазақстан – еліміздегі достығы мен бірлігі жарасқан өңірлердің бірі. Тəуелсіздік алған жылдары Қазақстандағы алғашқы Достық үйі Өскеменде құрылғаны белгілі. Қазіргі кезде өңірде 100-ден астам ұлт өкілдері бір шаңырақ астында жарасымды өмір сүріп жатыр. Осыдан төрт жыл бұрын облыс көлемінде 81 этномəдени бірлестік, 8 Достық үйі – қоғамдық келісім орталығы жұмыс істесе, биыл этномəдени ұйымдардың саны 110-ға, Достық үйі – қоғамдық келісім орталықтарының саны 10-ға жетті. Жақында Жарма ауданында қоғамдық келісім орталығы ашылды. Еркінбек АЯЗБАЕВ,

Шығыс Қазақстан облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі.

2010 жылы Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қолдауымен «Бейбітшілік пен келісімнің жол картасы» жалпыреспубликалық акциясы ту көтергенде, Шығыс Қазақстан өңірінде елімізде баламасы жоқ этноауыл бой көтерді. 37 гектар аумақта орналасқан облыстық сəулеттік-этнографиялық жəне табиғи-ландшафттық музейқорықта этномəдени бірлестіктердің 13 дəстүрлі үйі салынды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев алғаш құрметті қонағы болған этноауыл бүгінде өңірдегі этномəдени бірлестіктердің қатысуымен əлеуметтік-мəдени шаралар, концерттік бағдарламалар өтетін көрнекі орынға айналды. Ертістің сол жағалауындағы этнографиялық кешенге осыған дейін 1 091 610 адам келуі оның қаншалықты маңызға ие екенін көрсетеді. Былтыр инновациялық жоба ретінде G-global алаңында этноəлеуметтік үдерістер, ұлтаралық келісім жəне Ресей мен Қазақстанның қатысуымен шекаралас аумақтардағы қарым-қатынас мəселелерін талқылаған үш онлайн конференция өтті. Биыл елімізде Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы жарияланды. Осыған орай Шығыс өңірінде халықаралық, республикалық жəне облыстық деңгейде 100-ден астам іс-шара өткізу көзделген-тін. Оның қатарында Қазақстан халқы Ассамблеясының кезекті сессиялары, Қазақстан халқының бірлігі күні сынды дəстүрлі шаралардан бөлек, Қазақстандағы этно демографиялық үдерістер жəне тілдер мəселесі жөніндегі халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция, этноконфессиялық қатынастарды реттеу мен мемлекеттік этносаясатты жүзеге асыру бойынша көшпелі семинар-тренингтер, «Радуга» республикалық кэмпинг этнофестивалі, «Өмір қуаты» жастардың республикалық экологиялық этнофорумы, Ассамблеяның «20 ізгі іс» ұраны аясында облыстың қалалары мен аудандарында қайырымдылық жобалар, кештер, ардагерлер мен мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған материалдық көмек, мұқтаж жандарға дəрі-дəрмек сатып алуға қаржы бөлу жəне «Асар» акциясын өткізу сынды көптеген іс-шаралар жоспарланған.

Үстіміздегі жылдың 6 ақпанында еліміздің өзге өңірлерімен бірге облы сымыздағы қалалар мен аудандардың барлығы Қазақстан халқы Ассамблеясының ашылуы аясындағы жалпыхалықтық синхрон-акцияға қатысты. Облыс бойынша 321 елді мекенде 325 түрлі пішімдегі іс-шара ұйымдастырылып, ол 85 908 адамды қамтыды. Акция шеңберінде Шəкəрім атындағы Семей мемлекеттік университетінде Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми қызметіне арналған бірегей монография таныстырылды. 8 ақпанда «Менің Қазақстаным» атты этномəдени бірлестіктердің облыстық фестивалінің екінші кезеңінің қорытындысы бойынша белорус этномəдени бірлестігінің өкілі А.Шагидевич жеңімпаз атанып, республикалық байқауға «вокал» аталымы бойынша қатысты. 24 ақпанда Шығыс өңірі «Тайқазан» ұлттық нышанымен «ҚХА – 20 ізгі іс» эстафетасын қабылдады. Шара барысында Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне көмек көрсетіліп, əрбір Достық үйі мен этномəдени бірлестік өкілдері аталған акцияға өз үлесін қосты. Сонымен бірге, үстіміздегі жылдың алғашқы тоқсанында облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясының хатшылығы бірқатар маңызды қоғамдық-саяси ісшараларға ұйытқы болды. Айталық, 8 наурыз – Халықаралық əйелдер күні мерекесінде көп балалы аналарға құрмет көрсетілді. «Нұр Отан» партиясының Қазақстан Республикасы Президентінің кандидатурасын ұсыну туралы ше шімін қолдау жөнінде Ассамблея мүшелері, Ассамблеяның жастар қанаты, шығармашылық интеллигенция, қоғам қайраткерлерінің қатысуымен митинг өтті. Сондай-ақ, «Бірлігіміз жарасқан» этнофестивалі, Наурыз мейрамы аясындағы «Бір ел – бір тағдыр» өңірлік фестивалі, «Асар» əлеуметтік ынтымақтастық акциясы да мазмұнды тағылымымен есте қалды. Түрлі мерекелік шараларға этномəдени ұйымдардың «Бастеньки», «Арарат», «Барвинок», «Улыбка», «Ладушки», «Свиточ», «Крынички», «Прялица», «Вдохновение», «Русская песня» сынды көптеген шығармашылық ұжымдар белсене қатысып, ұлттық өнерлерін паш етеді. Жуырда Қазақстан халқы Ассамблея сы ғылыми-сараптама тобының есеп тік-сайлау отырысы болды. Онда

ғылыми-сараптама тобының жетекшісі болып Н.Краснобаева, «Достық үйі – қоғамдық келісім орталығы» директоры-хатшысы болып Э.Төлеубеков сайланды жəне 2015 жылға арналған жұмыс жоспары бекітілді. Сондай-ақ, Ресей Федерациясының іргелес өңірлерімен мəдени жəне ғылыми əріптестікті жүзеге асыру барысында Алтай аймағына сапар ұйымдастырылды. 6 ақпанда Алтай мемлекеттік университетінің оқытушылары мен магистранттары, студенттерінің қатысуымен «Нұрсұлтан Назарбаев жəне Қазақстан жолы» Құрметті кафедрасында «Ассамблея жылының ашылуы» синхрон-акциясы шеңберінде дөңгелек үстел өтті. Бұл жиын барысында қатысушылар əріптестікті əрі қарай дамыту жолдарын талқылап, Қазақстанның ұлтаралық жəне конфессияаралық үнқатысуын қалыптастыру мен сақтау саласындағы тəжірибесін жоғары бағалады. Ресейлік жоғары оқу орындарының жетекші ғалымдары Қазақстанның тəжірибесін Ресей Федерациясының ұлтаралық қарым-қатынасты дамыту туралы өңірлік бағдарламаларында пайдалану мақсатында үйрену қажеттігін ерекше атап өтті. Сондай-ақ, Орталық Азия халықтарының студенттер конгресі шеңберінде Алтай мемлекеттік университетінде білім алып жатқан қазақстандық студенттер арасында Қазақстан тарихы бойынша олимпиада, С.Аманжолов атындағы ШҚМУ жанындағы «Қазақстан халқы Ассамблеясы» кафедрасында «Қазақстан – біздің ортақ үйіміз» атты ғылымитəжірибелік семинар ұйымдастырылды. Сонымен қатар, ғылыми-сараптама то бының мүшелері Қазақстан халқы Ассамблеясының хатшылығымен бірге Мəскеу экономика жəне статистика университетінің Өскемен филиалы базасында халықаралық дөңгелек үстел өткізді. «Еуразиялық интеграция: қазіргі заман жəне даму жолы» атты онлайн режіміндегі жиынға Ресей, Армения, Белоруссия елдерінің жетекші ғалымдары қатысты. Алтай мемлекеттік университетінің «Нұрсұлтан Назарбаев жəне Қазақстан жолы» Құрметті кафедрасы мен Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті арасында «Қазақ хандығына – 550 жыл. Тарих сабақтастығы жəне қазіргі заман» тақырыбында халықаралық ғылыми-тəжірибелік онлайн-конференция да əріптестік қатынастарды жетілдіруге бағытталды. Əрине, облыстық Ассамблея қызметінің аясы өте кең. Барлық ісшараларға облыс əкімі, облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясының төрағасы Даниал Ахметов кең қолдау көрсетіп келеді. Қоғамдық келісім институтының негізгі тірегіне айналған құрылым мен оның қызметін насихаттау мақсатында соңғы уақытта «Біз – Қазақстан халқы Ассамблеясымыз!», «Күшіміз – бірлікте!» сынды түрлі фотобайқаулар, спорттық жарыстар өткізілуде. Мұның барлығы мемлекетіміздің тұрақтылық пен тағаттылық тағанын қалыптастыруға жəне дамытуға бағытталған бірегей саясатының аясында жүзеге асырылуда. ӨСКЕМЕН.

Əулиеата – ежелден достыќтыѕ киелі мекені Жамбыл облысында 80нен астам ұлт өкілі тұрады. 26 облыстық, 47 аудандық этномəдени бірлестік жұмыс істейді. Қасиетті Əулиеата өңірі – ежелден достықтың киелі мекені. «Барлық қазақстандықтар – бір Отанның перзенті. Біз – əртүрлі болсақ та тең құқылымыз, ортақ Қазақ елінің азаматымыз. Біздің тілегіміз ортақ – ол барша қазақстандықтардың арманға қол жеткізуі. Біздің мақсатымыз да ортақ – ол елімізді көркейтуге жұмыла кірісу». Бұл Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзі. Иə, шынында осыдан 20 жыл бұрын ұлтаралық келісім үдерісінде өзіміздің моделімізді қалыптастырдық.

– Тіл табысып, ымыраласу үшін айтарлықтай жұмыс атқарылды, – дейді бізбен əңгімесінде Жамбыл облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орынбасары, хатшылық мең герушісі Лариса Лысова. – Біз халықты біртұтас ұйытуда тура жолды таңдадық, ол түсіністік пен тұрақтылық жолы еді. Баршаға белгілі, мемлекетіміз қай кезде болса да этносаралық татулық пен конфессияаралық келісім мəселесіне айрықша назар аударып келеді. Өткен жылдың соңындағы «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауында да татулық пен тұрақтылықтың ғана табысқа бастайтыны қадап айтылды. «Алда үлкен де жауапты жұмыстар тұр. Толысқандықтың жаһандық сынынан өту үшін біздің топтаса білуіміз қажет. Біз барлық қазақстандықтар арасындағы сенімді нығайтуға тиіспіз! Бір-бірімізге тағатты болуымыз керек! Бұлар – Қазақстанның болашағына жол ашатын кілттер. Этносаралық келісім – өміршеңдік оттегі. Біз демалған кезде оны байқамаймыз, ол өздігінен болады – біз тек өмір сүреміз. Бірлігіміз бен этносаралық келісімді біздің өзіміз сақтауға тиіспіз. Оны біз үшін ешкім ешқашан сырттан келіп жасамайды», – делінген Жолдауда. Қараңызшы, бұл сөздерде қандай тағылым жатыр. Алғаш егемендікке қол жеткізген уақытта күрмеуі қиын күрделі кезең күтіп тұрды. Экономикалық қиындықтарды қалай еңсереміз? Қайтсек алға қарай дамимыз? Осындай сан сұрақ сананы сілкілеген тұста Мемлекет басшысы тура жолды нұсқады. Ол берекелі бірлік пен жарасымды тірлік жолы еді. Қазақстан халқы Ассамблеясы осылайша үлкен көрегенділіктің нəтижесінде өмірге келді. Жалпы, Елбасы Қазақстан халқы Ассамблеясын құру идеясын ең алғаш рет тəуелсіздіктің алғашқы жылына арналған Қазақстан халқының бірінші форумында жариялады. Президент жанындағы Консультативті-кеңесші орган араға бірер жыл салып, яғни 1995 жылдың 1 наурызында құрылды. Аталмыш бастама мəдениетаралық үнқатысуды нығайтудың жаңа

кезеңінің негізін қалап, этносаралық қатынастарды дамыту мəселелерін жоғары деңгейде шешуге мүмкіндік жасайтын əлемдік тəжірибедегі тың бағыт ретінде бағаланды. – Өзінің жиырма жылдық тарихында Қазақстан халқы Ассамблеясы қандай елеулі өзгерістерді басынан кешірді? – Жиырма деген ат жалын тартып мінген азаматтың жасы емес пе? Осы жылдар ішінде Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылымы нығайып, қоғамды ұйыстырудағы əлеуеті толысты. Ол еліміздегі халық дипломатиясының маңызды күретамырына айналды. 2007 жылы Ассамблея конституциялық орган мəртебесіне ие болып, оның конституциялық кепілді парламенттік өкілдігі – Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісіне 9 депутат сайлау құқығы қамтамасыз етілді. Ал 2008 жылы 20 қазандағы «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заң Ассамблеяның құрылымы мен қызметінің, оның елдің қоғамдық-саяси жүйесінде алатын орны мен рөлін заңнамалық негізде айшықтады. Сонымен қатар, Ассамблеяның негізгі стратегиялық құжаттары – «Қазақстанның ел бірлігі доктринасы» мен «Қазақстан халқы Ассамблеясының 2020 жылға дейінгі даму тұжырымдамасы» қабылданды. Бір сөзбен айтқанда, Ассамблея 20 жыл ішінде қоғамдық келісімнің бірегей институты ретінде қалыптасып, əлем елдеріне үлгіөнеге бола білді. – Қазақстан халқы Ассамблеясы жылын жамбылдықтар лайықты қарсы алып, еліміздегі бұл дүбірлі думандарға талай ұлт өкілдері үн қосып жатқан болар... – Бұл бағыттағы ең үлкен іс-шара ретінде, əрине, Елбасы Н.Назарбаев облысқа келген жұмыс сапары барысында Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына орай ұйымдастырылған «Елімнің тағдыры – менің тағдырым» атты форумын айтуға болады. «ТаразАрена» спорт кешенінде өткен жиынға 3000-ға жуық жамбылдық қатысты. Форумда Мемлекет басшысы сөз сөйлеп, мемлекеттік саясатты жүргізуде қосып жүрген зор үлестері үшін форум қатысушыларына алғысын жеткізді.

Бірлікпен баєы жанєан

немесе жеті ўлт ґкілініѕ басын ќосќан майдангердіѕ отбасы Созақ ауданынан Ұлы Отан соғысына аттанған 5000-ға жуық жауынгерден бұл күнде барлығы 9 майдангер ғана ортамызда жүр. Сол жауынгерлердің бірі Шəміл Тағиев 1926 жылы 8 мамыр күні Əзербайжан КСР-інің Қарабах ауданы Косалар ауылында дүниеге келген. Əкесі Əлəскеров Махмуд бай кісі болған. Үш əйелі, қол астында 150-дей адамы болған. Ол кісі жайлы деректер Əзербайжан еліндегі тарихи кітаптарға енген. Тағиевтер əулеті Сталиннің репрессиясына ұшырап, 1937 жылы Қазақстанға жер аударылған. Шəміл бұл жерге 10 жасында келген. Осы жерде Ленин атындағы орта мектепте оқыған. Жетінші сыныпты тəмамдап, қазіргі Ақсүмбе (бұрынғы Ворошилов колхозы) ауылының мектебінде мұғалім болып жұмыс істейді. Жас жігіт 1945 жылдың қаңтар айында майданға аттанады. Курск маңында 6 ай соғысқа дайындалады. Алты айдан соң алғаш рет əйгілі Днепр өзені маңында майданға кіреді. Ол жерде 25-ші гвардиялық атқыштар двизиясының 370-ші полкінде минометші-көздеуші болады. Бұл əскери мамандық жауынгерден өте ұқыптылықты, дəлдікті талап

ететін еді. Соғыста өте қиын, ауыр жағдайларға тап болады. Оқ қарша борап тұратын, одан аман қалу мүмкін еместей көрінеді. Шайқас қызып жатқанда немістің екі солдатын қолға түсіріп, «тіл» есебінде бөлімшеге алып келеді. Расында, тұтқын өздерінің қанша солдаттары бар екенін, техника түрлері, қай уақытта шабуылға шығатыны жайлы құнды мəліметтер береді. Шəміл 1944 жылдың соңында айтарлықтай жарақат алып, Украинаның астанасы Киев қаласында госпитальға түседі. 2 ай емделіп тағы да майданға аттанады. Бұл жолы Венгрия жəне Румыния жерлерін азат ету шайқастарына қатысады. Осы шай қаста зеңбірек оғының дəл қасынан жарылғанынан топыраққа көміліп қалады. Біршама уақыттан кейін жауынгерлер топырақ арасынан шығып жатқан қолды көріп, аршып алады. Шəміл əлі тірі екен. Ішінен тиген оқ жарықшағы қарнын жарып, ішегін ақтарып жіберіпті. Қолынан да ауыр жарақат алып Тбилиси қаласында госпитальда емделіп, 1946 жылы ауылға оралады. Соғыстағы ерлігі үшін «І дəрежелі Ұлы Отан соғысы» ордені, Ұлы Жеңістің – 20, 30, 40,

50, 60 жылдық медальдарымен марапатталады. Ауылға келген соң шаруашылықтың түрлі саласында жұмыс атқарады. Есепші, қоймашы жəне ферма меңгерушісі болып жүріп, Ташкенттегі ауыл шаруашылығы институтын агроном мамандығы бойынша бітіріп, 1968 жылдан кеңестік ша руа шы лықтарда 17 жылға жуық агроном болып қызмет атқарып, ауылдың көріктенуі мен қөгалдануына үлесін қосып, баубақша отырғызу жұмыстарын жүргізеді. Жеміс-жидектің барлық түрін өсіріп, халықтың игілігіне жұмыс істейді. Үкімет тарапынан еңбек майданындағы ерлігі ескеріліп, «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталады. Сол уақыттарда «Правда», «Сельская жизнь», аудандық «Мол шылық үшін» газеттерінде іс-тəжірибелері кеңінен таратылады. 1990 жылы абыроймен еңбек демалысына шығады. Отбасында 11 баласы бар. Барлығы да қалаған оқу орындарын бітіріп, бір-бір мамандықтың иесі атанады. Бүгінгі таңда қарияның кіндігінен тараған 41 немересі, 70 шөбересі бар. Шəміл көке қазір де қол қусырып қарап отырған жоқ. 1990 жылдан

«Изенді» шаруа қожалығын құрып, мал өсіріп, егін егіп, құдай қосқан қосағы Рахия апамыз екеуі шаруашылық басында балаларға басшылық жасап, ақыл-кеңестерін беріп келеді. Рахия апа 1928 жылы туған. Немерелеріне ертегі айтар

шежірелі əже. Сондай-ақ, айта кетерлігі, Тағиевтер шаңырағы көп ұлттың өкілі бас қосқан интернационалды отбасы. Атап айтқанда, Шəміл көкенің ұл-қыздары түрлі ұлттан ғұмырлық серік болар жарларын тапқан.

Сондай-ақ, Елбасы барша Қазақстан халқының күш-жігері арқасында татулық пен тыныштық ХХІ ғасырдағы ел дамуының іргетасына айналғанын атап өтті. Біз мерекелік шараларды əлдеқашан бастап кеткенбіз. Облыстық «Достық үйінде» «Қазақстан халқы Ассамблеясы – Елбасы перзенті» тақырыбында ақсақалдар, М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінде Аналар кеңестерінің отырыстары өткізілді. Сол сияқты облыстағы этномəдени бірлестіктер бекітілген тақырыптар бойынша əр алуан пішімде іс-шаралар ұйымдастыруда. Алдағы айларда атқарылатын жұмыстар да ауқымды. Бұл бағытта арнайы жоспар бекітілген. Соған сəйкес, облыс орталығымен шектелмей, шалғай өңірлерді де қамтуды көздеп отырмыз. Биыл «Бейбітшілік пен келісімнің жол картасы» мегажобасының екінші кезеңін жалғастыратын боламыз. Сонымен қатар, аудандарда этностардың мəдениет күндерін өткізбекпіз. Ақпан айында славян, дүнген этномəдени бірлестіктері Жаңатас қаласында өз өнерлерімен бөлісіп, салт-дəстүрлерін көрсетті. Мұның өзі Отанымызда тұратын ұлттардың мəдени байланысын арттыра түскені сөзсіз. Жақында ғана республикалық «Менің Қазақстаным!» пойызы Ұлы Жібек жолының күретамырында орналасқан киелі де құнарлы Құлан, Шу аудандарына атбасын тіреп, елге көмек қолын созып, бір серпілтіп кетті. Тағы бір атап өтерлігі, Ассамблея жылы аясында «20 ізгілікті іс» эстафетасы қолға алынды. Тоқшылық пен береке-бірлік белгісіне айналған «Қазақстан халқы Ассамблеясы: 20 ізгі іс» эстафетасының басты символын жамбылдықтар үлкен ықыласпен қарсы алды. Сөйтіп, Жамбыл облысының барлық аудандарын аралап, Тайқазан іші қайырымды істермен толыға түсті. Бұл шарада сан түрлі ұлт өкілдерінің белсенділігі айқын аңғарылды. Адамдарды бір-бірімен жақындастыруға, бірін-бірі түсініп, құрметпен қарауына бағытталған 20 іспен ғана шектелмеуіміз керек. Жалғызілікті қарияларға қолұшын созып, ауласын тазалап берсек те мейірімді іске жатады. Мұндай шаруаны кез келген адамның атқара алатындығы сөзсіз. Осы орайда облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы жанындағы жастар қанаты белсенді мүшелерінің аурушаң балаларға жəрдемдесу мақсатында онлайн-акция ұйымдастыруға бел бууы құптарлық-ақ бастама. Сондай-ақ, жастар «Үйден-үйге» акциясы аясында шалғай өңірлерге жол тартып, тұрғындармен жүздесуді, олармен Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдағы рөлі туралы пікір алмасуды көздеп отыр. Əңгімелескен Оралхан ДƏУІТ, «Егемен Қазақстан».

Жамбыл облысы.

Ританың жұбайы Нариман түрік ұлтынан, Шəпиканың күйеуі Шəріпжан – қазақ, Жұлдыздың күйеуі Əбдірахман – қазақ, Хуршиданың жұбайы Фердаустың ұлты – əзербайжан, Малахаттың күйеуі Василий – грузин, Фариданың күйеуі Қарлыбек – қазақ, Хурияттың күйеуі Мухитдин – өзбек, Зояның күйеуі Нұрмұхаммед өзбек ұлтынан. Ұлдарына келсек, Қадірдің үйіндегі Зухра келін – түрік, Эльбрустың үйіндегі Адила келін əзербайжан қызы. Фаридасынан өрбіген жиені тəжік азаматына тұрмысқа шықты. Сонымен қатар, биыл отбасына жұмыссыз жүрген орыс азаматшасын отбасымен жұмысқа қабылдады. Сонымен, Шəміл атаның шаңырағында жеті ұлттың өкілі біте қайнасып тіршілік етуде. – Біздің отбасымыз қуғынсүргін жылдары көп қиындық көрді. Бала болсақ та ата-анамыздың, бауырларымыздың, жалпы, сол кездегі халықтың басына түскен нəубетті көріп өстік. Сондықтан, бізге ынтымақтың, бейбіт өмірдің, татулықтың құны қымбат. Елдің амандығын, тыныштығын тілейміз. Біз көрген соғысты кейінгі ұрпақ көрмесін. Адал еңбек етіп, ащы маңдай теріңмен теріп жеген нанның дəмі ауыздан кетпейді. Несібені ЖерАнадан теру керек. Халқымыздың əрбірі еңбекті, оның ішінде егіншілікті, мал шаруашылығын, қолөнерді кəсіп ете білсе, қашанда елімізде тоқтық болады. Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан

Назарбаев нағыз көреген басшы. Алыс-жақынды зерделі болжайды. Түрлі қиын да соқпақты жолдармен көш бастап, халқын тығырықтардан алып шығып келе жатыр. Сондықтан, бəріміз Елбасымызға қолдау білдіріп, көмек беруіміз керек. Көмек деген не? Ол қария болып елдің ауызбірлігіне жұмыс жасауымыз керек. Мемлекеттің тілін, салтын, əдеп-ғұрпын құрметтеуіміз өзімізді құрметтегеніміз болар еді. Өзге мемлекеттерді күнделікті ақпарат құралдары беттерінен көріп отырсыңдар. Қандай жағдай болып жатыр. Құдай сондай алауыздығынан сақтасын, – деп қария өзінің ақжарма лебізін білдірді. Қарт Қаратаудың баурайында шаруашылықты жанына серік етіп, кəсібіне немерелерін баулыған қадірменді қарияның айтары мол. Бүгінде қарт шаруагердің иелегінде ауылшаруашылық техникаларының барлық түрі бар. Өзі жер жыр тып, тырмалап, егіп, орып алады. Жеміс ағаштарының да көптеген түрін егіп, дастарқанының сəнін кіргізіп отырған еңбекқор жан. Көзі ашық, көкірегі ояу, қимылы сергек Шəміл көке көктемнің əр күні жылға азық екенін естен шығармай, иығына кетпенін іле бақшалығына бет алды. Мақсат ҚАРҒАБАЙ.

Оңтүстік Қазақстан облысы, Созақ ауданы.


10

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

● Дүние жəне дағдарыс

ТОЌЫРАУ САЛДАРЫ ТЕРЕЅДЕ Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген əлемдік қаржы-экономикалық дағдарыстың салдары тым тереңге кеткен сыңайлы. Financial Times газеті мен Брукингс институтының бірлескен зерттеулерінің қорытындысы бойынша, əлемдік экономиканың дағдарыстан кейінгі оңалу үрдісі өте баяу жəне күрделі қиындықтармен өріліп келе жатқан көрінеді.

Жаћандыќ экономиканыѕ оѕалуы баяу Financial Times газеті мен Брукингс институтының бірлескен зерттеулерінің нəтижесінде есептелген TIGER (Tracking Indices for the Global Economic Recovery) индексі дамушы рыноктардың əлсіздігіне байланысты өте төмен деңгейге құлдыраған. TIGER индексін есептеген кезде əлемдегі көптеген елдердің экономикалық белсенділігі, əлемдік қаржы секторындағы үрдістер, тұтынушылардың жəне кəсіпкерлердің сенім білдіру индикаторлары есепке алынады. Міне, нақ осы көрсеткіштер күрделі сараптау бағдарламасы бойынша талдаудан өткізіледі. Осы күрделі талдау қорытындысы бойынша экономиканың даму дəрежесі анықталады. «Егер əлемдік экономикалық көрсеткіштерден АҚШ, Ұлыбритания жəне Үндістан сияқты экономикасы тұрақты даму динамикасын көрсетіп отырған елдерді алып тастайтын болсақ, онда жалпы жаһандық экономиканың ахуалы көңілге сенім ұялатпайды», дейді Брукингс институтының профессоры Эсвар Прасад. Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) деректері бойынша,

2014 жылы əлемдік экономика 3,4 па йыз өскен көрінеді. Алайда, əлемнің алдыңғы қатарлы экономистері жаһандық экономиканың дағдарыстан кейінгі оңалу үрдісі бұдан жоғары қарқынмен жалғасады деп күткен болатын. Əлемдік экономиканың қазіргі даму деңгейі олардың көңілінен шықпай отыр. Өткен аптада Халықаралық валюта қорының басшысы Кристин Лагард жаһандық экономиканың даму үрдісіне «жеткілікті дəрежеде емес» деген баға берді. TIGER индексінің кезекті көрсеткіштері жаһандық экономиканың дағдарыстан кейінгі қалпына келу жағдайының əлі де күңгірт екендігін көрсетті. Мұнай бағасының күрт төм ен де у і ж а ғ д ай ы н д а д а му шы мемлекеттердегі тұтыну шығындары баяу өсуде. Соның салдарынан дамушы мемлекеттер үшін TIGER индексі мүлде көтерілмей отыр. Сонымен бірге, Еуропадағы жəне Жапониядағы даму қарқыны белгіленген деңгейден əлдеқайда төмен. 2015 жылдың бірінші тоқсанында АҚШ экономикасының даму үрдісінде кезекті баяу -

ƏЛЕМ ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ҚАРЫЗ ДАҒДАРЫСЫНЫҢ ТАБАЛДЫРЫҒЫНДА ТҰР ЖАҺАНДЫҚ ҚАРЫЗ ДАҒДАРЫСЫНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ:

лау көріністері белең алды. Сол сияқты, жұмыспен қамту мəселесінде де тоқырау байқалады. «Соңғы уақытта доллардың үздіксіз нығаюы жəне əлемдік экономикада қалыптасқан баяулау үдерісі АҚШ экономикасына кері ықпалын тигізуде», дейді Эсвар Прасад. Дамушы мемлекеттердегі экономиканың даму үдерісі де біркелкі емес. Бұл ретте тұрақты түрде жоғары даму дəрежесін көрсетіп келе жатқан Үндістан экономикасын ерекше атап өтуге болады. Эсвар Прасадтың пікірінше, Үндістан экономикасының даму деңгейі үлкен үмітке жетелейді. Ал Бразилия жəне Түркия сияқты дамушы елдердің экономикасы мұнай бағасының төмендеуі салдарынан тұрақсыздық ахуалына ұрынды. Алдағы айларда АҚШ-тың Федералдық қоры соңғы оншақты жыл ішінде алғаш рет пайыздық өлшем ставкасын көтеретіндігін көрсетіп отыр. Бұл шара өз кезегінде əлемдік экономиканың қалыптасу үдерісіне тағы да кедергі келтіріп, бірқатар дамушы елдерден капиталдың қашуына ықпал етеді дейді сарапшылар.

Əлемдегі мемлекеттердің 39%-да мемлекеттік қарыз деңгейі елдегі ІЖӨ көлемінен артық

АВСТРИЯДА ЖАРТЫ МИЛЛИОН АДАМ ЖҰМЫССЫЗ Жұмыссыздық 10,3%-ға жетті

2014 жылдың ақпан айымен салыстырғанда 5,8% жоғары

Жұмыссыздар саны

(жаңа жұмыс орнын іздеп, қайта даярланатындарды қоса есептегенде)

466 226 адам

Евразиялық интеграция институты əзірлеген

Эстония қаржы министрлігінің болжамы бойынша, 2016 жылы бұл елдің экономикасы 2,8 пайызға, 2017 жылы 3,4 пайызға, 2018 жылы 3,2 пайызға жəне 2019 жылы 3 пайызға өсетін көрінеді. Болжам бойынша, биылғы жылы елдегі тұтыну бағасы 0,2 пайызға артады. Келесі жылдан бастап тұтыну бағасының өсімі 2,2 пайызды, 2017 жылы 2,7 пайызды құрайтын болады. Қаржы министрлігінің болжауынша, 2015 жылы инфляция өсімі 1,9 пайызды құраса, 2016 жылы бұл көрсеткіш 2,5 пайызға дейін өсетін болады. Жұмыссыздық деңгейі Эстония мемлекетінде биылғы жылы 6,1 пайызды құраса, 2016 жылы 5,8 жəне 2017 жылы 5 пайызды құрайтын болады. Қаржы министрлігінің болжамы бойынша, елдегі орташа жалақы биылғы жылы 4,6 пайызға, 2017 жылы 3,2 пайызға өсетін болады. Министрлік сарапшыларының болжамы бойынша, биылғы жылы жекеменшік тұтыну көлемінің өсімі 4,8 пайыз болса, 2016 жылы бұл көрсеткіш 2,8 пайызға дейін, 2017 жылы 2,4 пайызға дейін төмендейді.

Жапония: ІЖӨ-ге шаққандағы мемлекеттік қарыз көлемі – 400%-ға жуық 9 дамушы мемлекеттерде – 300%-дан артық 2014 жылдың ІІ тоқсанының соңында жалпы əлемдік қарыз $199 трлн.

$87 трлн.

2007 жылы қарыз сомасы

$142 трлн.

Евразиялық интеграция институты əзірлеген

Өткен жылдың қорытындысы бойынша əлемдік экспортқа шығарылған Əзербайжан мұнайының мөлшері 35,2 миллион тоннаны құрады.

Мемлекеттік мўнай компаниясыныѕ їлесі – 70 пайыз деді ол. Осы орайда ескеретін бір мəселе, бұл экспортталған мұнайдан түскен қаржы көлемінің тек белгілі бір бөлігі ғана SOCAR-ға тиесілі. Сатылған мұнайдан түсетін қаржының басым бөлігі үкіметтің үлесінде қалады. Қазіргі уақытта экспортқа шығарылатын Əзербайжан мұнайының 82%-ы Баку-ТбилисиДжейхан мұнай құбырының, 12%-ы, БакуСупса мұнай құбырының, 3%-ы Баку-Новороссийск мұнай құбырының үлесіне тиесілі болса, 3%-ы Баку-Батуми теміржол торабымен тасылады. «Əзербайжан

мұнайы əлемнің 30 мемлекетіне тасымалданады. Сонымен бірге, мұнай жеткізілетін елдер кестесі одан əрі кеңейтілуде. Мəселен, осыдан бірнеше жыл бұрын Жерорта теңізі мемлекеттеріне тасымалданатын мұнай көлемі Əзербайжанда өндірілетін жалпы мұнай көлемінің 10-15 пайызын құраса, қазір бұл көрсеткіш 40-45 пайызды құрап отыр. Еуропа құрлығында Əзербайжан мұнайын ең көп импорттайтын елдер қатарына Италия, Фран ция жəне Германия жатады. 2014 жылдың қорытындысында экспорт қа шығарылатын Əзербайжан мұнайының 23 пайызы Италияның үлесіне тиді», дейді Адиль Абышев. Соңғы уақытта Əзербайжан мұнайын Азия құрлығында қоныстанған мемлекеттерге экспорттау көлемі де артып отыр. Сонымен бірге, соңғы уақытта Грузия мемлекеті Əзербайжан мұнайының ірі тұтынушыларының біріне айналды. Əзербайжан Республикасының мемлекеттік мұнай компаниясы тарапынан экспортталатын жалпы мұнай көлемінің 12 пайызы осы елге жөнелтілуде. Дайындаған Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

ќай аймаќта ўзаќ уаќыт ќайтарылмай тўр? Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің баспасөз қызметі еліміздегі аймақтар арасында қайсысының еңбек адамдарының жалақы жөніндегі қарыздарын өтемей отырғанын анықтап берді. Сонымен бірге, жалақы жөніндегі қарыздың мөлшерін азайта түскен облыстар да бар екен. Осыған сəйкес хабарламада: «Ал жалақы бойынша қарыз мөлшері Ақмола облысында – 17,7 миллионнан 7,6 миллион теңгеге, Қостанай облысында – 17,5 миллионнан 1,5 миллион теңгеге, Оңтүстік Қазақстан облысында 3 миллионнан 2,431 миллион теңгеге дейін төмендеді. Былтыр Батыс жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында жалақы қарызы 4,7 жəне 3,2 миллион теңге болса, бүгінгі таңда

Олардың басым көпшілігі Италияға заңсыз жолмен бара жатқан мигранттар болса керек. Италия гуманитарлық ұйымының келтірген мəліметіне қарағанда, 11-13 сəуір күндері аралығында осы елдің Сицилия, Лампедузе, Калибрия жəне Апулли қалаларына 5 мыңнан астам мигрант барған. Олардың шамамен 450-і балалар мен жасөспірімдер. Италиялық басылымдар, сондай-ақ, ауа райы қолайлы болса, мигранттардың Еуропа елдеріне Жерорта теңізі арқылы қиналмай-ақ жете алатынын да жазған. Өткен сенбі мен жексенбі күндері Италияның теңіз күзеті 7 мыңға жуық мигрантты құтқарып қалған екен. Өткен жылы Еуропаға 220 мың мигрант заңсыз келіпті. Ал жыл басынан бері Жерорта теңізінде үш мыңдай мигрант судан ажал құшқан.

Кешелі бері бірқатар шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары 2017 жылдың қазан айында көлемі үлкен астероид жерге келіп соғылуы мүмкін дегенді үсті-үстіне хабарлауда.

Бұл мəселе жөнінде Техас университетінің астроном-ғалымы Джудит Рис «The Mirror» басылымының журналисіне айтып берген көрінеді. Ғалымның айтуынша, астероид құлайтын болса, ол Жер шарына үлкен залал əкелуі мүмкін. Аталған басылымның хабарлауынша, «2012 ТС4» деп аталатын астероидтың ұзындығы шамамен 40 метрдей болады. Оның жермен соқтығысуы үлкен қирандылар туғызады. Қазіргі кезде астероид жерден 95 мың шақырым қашықтықта сияқты. Дегенмен, оның жермен соқтығысу мүмкіндігі миллионның бір бөлігіндей болса керек.

Зардап шеккендердің барлығы жеңіл жарақаттар алған. Құтқарушылардың сөзіне қарағанда, ұшақ қонған соң, ұшу-қону жолағынан шығып кеткен, өрт сөндіру машиналары авиалайнерге шұғыл жетіп, көмек көрсеткен. Жапондық телеарнадан көрсетілгендей, ұшақтың сол жақ қанаты түтіндепті. Ал жолаушылар үрлемелі құтқару трапы арқылы жерге түсірілген. Инчхон мен Хиросима қалалары арасында ұшып келе жатқан ұшақ бортында 74 жолаушы жəне 7 экипаж мүшесі болған. Алдын ала жасалған болжам бойынша, авиалайнер қонған кезде ұшу-қону жолағында қандай да бір затты немесе құрал-жабдықты қағып кетуі мүмкін.

Ќысќа ќайырып айтќанда:

Үнді мұхитының жағалауында 13 жастағы француз серфингисі акулаға жем болды. Элио Канестри есімді жасөспірім суға түсуге тыйым салынған жерде жүзіп жүр екен. Акула оның денесін мұхитқа алып кетіпті. Камчаткадағы Ключи елді мекенінде 19 оқушы газдан уланып, ауруханаға жеткізілді. Оқиға кеше осы елді мекендегі мектепте болған. Оқушылардың бірі жануарларды қорқытуға арналған газ баллонын мектептің əжетханасына сеуіп тастапты. Уругвайдағы мектепте өткен қайырымдылық аукционында Рим папасы Франциск пайдаланған «iPad» планшеті 40 мың долларға сатылды. Понтифик оны уругвайлық діндар Г.Аэмилиусқа сыйға тартқан екен. Кеше Нью-Йоркте көптеген адам полицейлердің азаматтарға көрсеткен зорлық-зомбылығына қарсы наразылық акциясына шықты. Наразылық шараларды елдің 28 ауданында өткен. Соңғы кездері АҚШ-та қара нəсілді америкалықтардың полицейлер қолынан қаза табу оқиғалары көбейе түсті.

Ќажылыќќа 35 жасќа толєан соѕ

Тəжікстан елінің мұсылмандарына киелі орын – Мекке мен Мединеге қажылыққа тек 35 жасқа толғаннан кейін ғана баруға рұқсат етілетін болды. Бұл жөнінде осы елдің үкіметі жанындағы дін істері комитетінің баспасөз қызметі хабарлады. «Осылайша, енді 35 жасқа толған тəжікстандық мұсылмандар ғана қажылыққа барып, өздерінің парызын өтей алады, – делінген баспасөз қызметінің хабарламасында. – Мұндай шешім қабылдаудағы мақсат – егде адамдардың қажылыққа бару жөніндегі ниеттерін жүзеге асыруға мүмкіндік беру болып табылады. Дін істері комитеті осы мəселеге бақылау жасамақ. Өткен жылы қажылыққа 8 мың тəжікстандық мұсылман барыпты. Биылғы жылы Сауд Арабиясы Корольдігі квота санын қысқартатын сияқты. Оған киелі орынға баратындар көбейіп, кептелістен адам өлімі жиілеп кеткені себеп болып отыр.

Ґз елдеріне жіберіле бастады

Охот теңізінде апатқа ұшыраған «Дальный Восток» кемесінде қаза тапқан 19 шетел азаматының денелері кеше кешкісін чартерлік рейспен өз елдеріне жіберілді, деп хабарлады «Новости» ақпарат агенттігі. Апатқа ұшыраған кемеде тірі қалған шетел азаматтарының барлығы үйлеріне қайтқан. Аталған агенттіктің таратқан ақпараттары бойынша, кеше таңертең Сеул қаласына дейінгі рейспен Вануатудың екі азаматы ұшып кеткен. Кешке қарай чартерлік рейспен Мьянманың 16 азаматының мəйіті отандарына жіберілді. Охот теңізіндегі кеме апаты 2 сəуір, бейсенбіге қараған түні Магаданнан 300 шақырымдай қашықтықта орын алған еді. Құтқарушылар кеме бортында болған 132 балықшының 119ын мұз астынан алып шықты. Олардың 56-сы қаза тапты, қалғандарын үсік шалған. Қазіргі кезде адам өліміне соқтырған апатқа байланысты қылмыстық істер қозғалды.

Жалаќыныѕ ќарызы көлемі Ақтөбе облысында – 15,4 миллионнан 58,1 миллион теңгеге, Алматы облысында – 36,4 миллион теңгеге, Шығыс Қазақстан облысында – 4,3 миллионнан 47 миллион теңгеге, Жамбыл облысында – 8,8 миллион теңгеге, Қарағанды облысында – 11,7 миллионнан 59,4 миллион теңгеге, Қызылорда облысында – 1,7 миллионнан 42,1 миллион теңгеге, Маңғыстау облысында – 14,6 миллионнан 37,7 миллион теңгеге жəне Алматы қаласында 12,5 миллионнан 64,4 миллион теңгеге көтеріліп кеткен.

Жерорта теңізінде Ливиядан Италияға келе жатқан кеме апатынан 400 адам қаза тапты. Жергілікті ақпарат құралдарының хабарлауынша, қаза тапқандардың арасында жастар көп.

Оңтүстік Кореяның «Asiana AirLines» əуе компаниясының жолаушылар ұшағы Хиросима қаласының əуежайына апатты жағдайда қонды. Жапондық NHK телеарнасының хабарлауынша, оқиға салдарынан 23 жолаушы зардап шеккен.

 Мəселенің мəнісі

Министрліктің дерегі бойынша, биылғы жылдың басынан бері Қазақстанда 1 миллион 700 мың жұмыскердің алдындағы қарыздың мөлшері 106 миллион теңгеден 365,4 миллион теңгеге дейін жеткені. Ал жұмысшылардың еңбекақысын дер кезінде төлемейтін кəсіпорындардың саны 16-дан 33-ке дейін артқан. Былайша айтқанда, жалақы қарызы 3 есеге дейін өскен. Баспасөз қызметінің мəліметіне қарағанда, жыл басынан бері жалақы жөніндегі қарыздың

Тґрт жїз мигрант ќаза тапты

Жиырма їш жолаушы зардап шекті

Салыстыру үшін: 2000 жылы

Бұл деректі өткен аптада Баку қаласында өткен мұнай-газ сату-тасымалдау конференциясында Əзербайжан мемлекеттік мұнай компаниясының (SOCAR) маркетинг жəне экономикалық үдерістер басқармасының менеджері Адиль Абышев жария етті, деп хабарлайды Turan агенттігі. «Жоғарыда көрсетілген мұнай көлеміндегі SOCAR тарапынан экспортталған мұнай үлесі 24,5 миллион тоннаны құраған. Осыған байланысты экспортталған əзербайжандық мұнай көле міндегі мемлекеттік мұнай компаниясының үлесі 70 пайызды құрады»,

Əлем жаѕалыќтары

Астероид жерге жаќындап келеді

2007 жылмен салыстырғанда дүние жүзіндегі қарыз мөлшері ІЖӨ деңгейінен 17%-ға өсті

Эстонияда ґсім 2 пайызєа тґмендейді Эстонияның қаржы министрлігінің болжамы бойынша, үстіміздегі жылы ел экономикасының өсімі 2 пайызға дейін төмендейді. Өткен жылдың күзінде жарияланған ведомство болжамында бұл көрсеткіш 2,5 пайызды құраған.

ШАРАЙНА

Конгрессмендер ўсынысымен келісті АҚШ Президенті Барак Обама республикашылардың ұсынған Иранмен кез келген келісімге америкалық заңнама шығарушылардың тосқауыл қоюға құқылы екендігі туралы заң жобасына өзінің қол қоятындығына келісімін берді.

қарыздары жоқ», – делінген хабарламада. Айта кетейік, барлық кəсіпорын бойынша үнқату шаралары қабылданып, материалдар мамандандырылған ауданаралық

экономикалық соттарға беріліп, кейбір жетекшілерге қатысты əкімшілік жəне қылмыстық істер қозғалды.

Бұған дейін Барак Обама аталған заң жобасына вето қоятындығын мəлімдеген болатын. Құжат жобасына демократ-сенаторлардың көпшілігі қолдау білдірген еді. Осы арқылы АҚШ басшысы Иран атомына қатысты қорытынды мəмілені қарастыру мерзімін бастапқы 60 күннен 30 күнге дейін қысқартуға қол жеткізіп отыр. Сондай-ақ, енді ол президент жарлығымен Иранға қарсы салынған санкцияны алып тастауға да мүмкіндік алып отыр.

Мұрат АЙТҚОЖА.

Интернет материалдары негізінде əзірленді.


11

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

 Үйренетін үлгі

 Мемлекеттік мəселе

Пайымнан дайынєа ґтетін кез жетті Қазіргі жаһандану жүріп жатқан заманда еліміздің əлемдік қауымдастықтағы өз орны бар. Əйтсе де, əлемдік нарықта қазақстандық өнімдердің бəсекеге қабілеттігі сыналатын да сəт келді. Еліміз Еуразиялық экономикалық одаққа кіріп, бəсекелестікке барынша төтеп берудің сан жолдарын пысықтауда. Биыл, сонымен қатар, Дүниежүзілік сауда ұйымына кіреміз бе деген үміт те жоқ емес. Міне, осыларды қаперге ала отырып, біз Парламент Мəжілісінің депутаты Серікбай НҰРҒИСАЕВҚА арнайы жолығып, бірқатар сұрақтар қойған едік.

Оѕтїстік – «жылыжайлар» астанасы Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Оңтүстікте «ҚазАгроҚаржы» АҚ желісі бойынша жетінші өнеркəсіптік жылыжай іске қосылды. Обалы кəні, Сарыағаш ауданына барып, жылыжайым бар деп ешкімді таңғалдыра алмайсыз. Өйткені, мемлекеттік жəрдемнен бөлек шаруалар керек-жарақтарын өздері тауып, құрастырып алады. Өнім алып жатыр. Ал 1 млрд. теңгеден астам қаражатқа салынған «ҚазАгроном» ЖШС-нің жылыжайы анаумынауға таңғалмайтынды таңғалдыратындай сипатқа ие. Биіктігі төрт метрге жуық алып жылыжай мемлекеттік индустрияландыру бағдарламасы бойынша іске қосылған. Жылыжайдың ашылу салтанатында сөз сөйлеген Ұлы Отан соғысының ардагері Бекежан ақсақал «біз аштықты да, тоқтықтықты да, соғысты да көрдік. Қазір нағыз қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған мамыражай заман. Мемлекеттің беріп жатқан көмектерін санап болмайды. Жұмыс жасаймын, жаңа кəсіп ашамын дегенге жəрдем көп. Біз ескіліктің адамымыз, бізге мұндай мүмкіндік берілмеген, енді сендер аянбай еңбек етіңдер» деп қайырды. Айтса айтқандай, бүгінде Оңтүстік Қазақстанда жылыжайлардың көлемі 910 гектарға жетті. Бұл туралы облыс əкімінің бірінші орынбасары Берік Оспанов сөйлеген сөзінде баян еткен. Жылына 150 мың тонна көкөніс алып отырған облыста соңғы бес-алты жылдың бедерінде жыл сайын 100 гектарға дейін жылыжай іске қосылып отыр. Құдай қос көрсе, мың гектардың да төбесі көрінуге таяу. Мұншама өнім Қазақстанның ішкі нарығын молынан қамтамасыз етеді. Оның үстіне көрші Ресейге көптеп жөнелтіліп жатыр. Бүгінде республика бойынша жылыжайдың тоқсан пайызға жуығы неге оңтүстікке тиесілі деген жауапқа келсек, біріншіден, күн жылы, табиғаты қолайлы, солтүстіктегідей көп шығын кет пейді. Екіншіден, оңтүстік диқандарының еңбекқорлығы республикаға əйгілі əрі көкөністі күтіп-баптаудың жайын жақсы біледі. Үшіншіден, облыс əкімдігінің күш салуымен логистика, тасымалдау мəселесі бүтіндей шешілді деуге болады.

Кешенге қажетті инженерліккоммуникациялық инфрақұрылым жүргізуге мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында 27,9 млн. теңгеге газ құбыры мен электр желісі тартылған, автокөлік жолы салынған. Берік Оспанов түптің-түбінде жылыжайлардың көлемін 5 мың гектарға дейін жеткізу межеленгенін айтады. Ондай болмақ қайда дейтіндей емес. Елбасы «шағын жəне орта кəсіпті оңтүстіктен үйрену керек» деген. Наурыз мерекесі қарсаңында келгенде оңтүстік көкөністің орталық базасы болады деген сыңайда ой айтты. Бүтіндей бір облыстар əлі күнге дейін 100 гектар да жылыжай іске қоса алмай жатса, оңтүстіктің мыңдықты межелеуі облыстағы тындырымды шаруаның, талапшыл басшылықтың жемісі деп түсіну керек. Азық-түлік қамтамасыз ете алмаған мемлекеттің келешегі күңгірт. Осы орайда, мемлекет тарапынан «ҚазАгроҚаржы» АҚ сияқты мықты құрылымдардың қолтықтан демеуі кəсіпкерлерді ынталандырып отыр. Бүгінге дейін «ҚазАгроҚаржы» Шымкентте 24 гектар ірі өнеркəсіптік жылыжайды қаржыландырып, тұрақты жұмыс жасауына жол ашты. Биылғы жылы тағы да жалпы алаңы 6 гектар болатын үш жаңа жылыжайларды іске қосуды жоспарласа, соның бірегейі «ҚазАгроном». Бұл Оңтүстік Қазақстандағы заманауи жылыжайлардың бірі. Оның құрылысында «Rufepa» компаниясының испандық технологиясы қолданылған. Оның конструкциясы коррозияға жоғары орнықтылығымен ерекшеленеді, себебі, барлық құрылымдық бөлшектері ыстық тəсілмен мырышталған. Жылыжай жарық өткізеді жəне оңтайлы конденсацияны қамтамасыз етеді. Көкөністерді күтіп-баптау технологиясының негізінде суару, тыңайтқыш жəне басқа ресурстарды үнемдеуге болады. Жобаның жалпы құны 1 млрд. 19 млн. теңге соманы құраса, соның 85 пайызы «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы қаржыландырылды. – Біз қаржыландыруды өте тиімді шарттармен ұсынамыз, бірде-бір қаржылық институт кəсіпкерлер үшін мұндай жағдай жасамайды, – деді «ҚазАгроҚаржы» АҚ ОҚО ресми өкілі Фурхат Миркаримов.

Тұтас алғанда, көкөністер жылыжайда аз көлемді гидропоника технологиясы қолданыла отырып, субстрат негізінде өсіріледі. Бұл жылына екі рет – ақпан айынан маусымға дейін жəне тамыз айынан желтоқсанға дейін өнім алуға мүмкіндік береді. Бүгінгі күні «ҚазАгро» холдингінің инвестициялық қоржыны 311,3 млрд.теңге сомасына 500 жобаны құрайды. Бұл 15,4 мың жұмыс орнын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Ағымдағы жылы 50 млрд.теңге сомасына 75 жобаны іске қосу жоспарланған. Бірінші тоқсанда 4,3 млрд. теңгеге 6 жоба іске қосылып, 328 жұмыс орны құрылды. Республикамызда «жылыжайлар кешендерінің желісін құру» инвестициялық бағыты бойынша үлкен жұмыстар жүріп жатыр. «ҚазАгроҚаржы» АҚ-тың қолдауының арқасында 36,9 млрд. теңгеден астам қаржыға көлемі 94 гектар болатын 24 жылыжай кешені қаржыландырылады. Тек, «ҚазАгроҚаржы» қолдауымен іске қосылған жылыжайлардың жыл сайын 48 мың тоннадан астам көкөністі еліміздің нарығына шығаратындығы қуантады. Біз «ҚазАгроном» ЖШСнің құрылтайшысы Мұхтар Қошқаровтан сөз ыңғайында «бір милллирд теңгеге жуық несие алып жатырсыздар. Уақытында қайтара алатындықтарыңызға сенімдісіздер ме?» деп сұрағанбыз. Мұхтар Ұбайдуллаұлы тосылған жоқ. «Біз осы жылыжайды салуды ойластырғанда кірісшығысымызды түгелдей безбеннен өткізгенбіз. Өнімді қайда өткіземін дейтіндей емес, əлден-ақ Ресейден сауда өкілдері келісімшарт ұсынып жатыр. «ҚазАгроҚаржыдан» алған алты пайыздық несиемізге алғашқы екі жыл демалыс береді. Бұл бізге өте тиімді. Есептеп көрдік, мерзімді он жылда емес, төрт-бес жылда несиемізді жауып, табысқа шығуға мүмкіндігіміз əбден бар». Əшейінде, миллиард теңгеге жуық несие алу кəсіпкерлікке ебі жоқ адам үшін түпсіз тұңғиыққа қол-аяғы байланып бату сияқты көрінгенімен, мықты жігіттер қорықпас. Айтқандай, Мұхтар Қошқаров күнде өзіңіз ішіп жүрген «Əсем-Ай» сауда белгісі бар Сарыағаш арасан суының құрылтайшысы. «Нар жолында жүк қалмайды» деген осы. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Алєыс – абырой Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Жетісу жеріне биыл да көктем шапағат нұрын шаша келді. Наурыздан басталған жақсылық жалғасын табуда. Соның жəне бірі Алматы облыстық ауру ханасының 95 жылдығының аталып өтуі дер едік. Ақ халатты абзал жандар облыстың түкпіртүкпірінен Талдықорғанға жиналды. Уақытпен санаспай қашанда адам жанының арашасысы бола білген дəрігерлер қуанышына

Алматы облысы əкімінің орынбасары Бақтияр Өнербаев, мəслихат хатшысы Ермек Келемсейіт арнайы келіп қатысты. Ізет пен инабат иелеріне ілтипат танытты. «Дені сау адам – табиғаттың ең қымбат жемісіндей. Сондықтан, əр адам пендешілікті ысырып қойып, əуелгі кезекте денсаулығын сақтағаны абзал. Иə, оқыс оқиғалар да болып жатады. Жеке көлігімен ит-құс аулауға шыққан бір жігіттің оқтаулы мылтығы атылып кетіп, бүйректен кірген оқ ішек-қарнын

аралап өткен. Міне, сол азаматты біздің дəрігерлеріміз аман алып қалды. Тағы бір мысал айтайын, балалар паркіндегі үлкен айналмалы шеңбердің моторына абайсызда түсіп кеткен қыз баланың да жанын сақтап қалдық. Бүгінгі қуанышқа сол жандар арнайы келіп, алғыстарын жаудыруда. Бұл біз үшін үлкен құрмет», деді Алматы облыстық ауруханасының бас дəрігері Мұрат Рахметов. Алматы облысы.

– Серікбай Өрікбайұлы, қазіргі жаһандану үдерісі туралы не айтар едіңіз? – Əлемдік жаһандану үдерісі өз заңдылығымен жүріп келеді. Оны ешкім де жоққа шығара алмайды. Қазақстанның да сол ізбен келе жатқан жайы бар. Жаһандану үдерісінде қарым-қатынастар өрбитін болса, солардың арасын біріктіретін үлкен күш ол саясат пен ақша (тауар) екені баршаға мəлім. Əлемде ақша көп, бірақ оны қайда саламыз жəне қандай өсіммен қайтарамыз деген сауал əрбір инвестордың көкейінде жүргені анық. Осы тұрғыдан келгенде еліміз сол ақша көздерін қалай өз пайдасына жарату жолдарын жан-жақты қарастыруда. Соның арқасында жұмыс орындарын құру, ішкі өнімімізді қалыптастыру жəне Еуразиялық экономикалық одақтағы өз мақсатымызға қол жеткізу сияқты міндеттерімізді орындауға күш салып келеміз. Қазақстан өркениетті деген 50 елдің қатарынан табылса, ендігі мəселе алдыңғы қатарлы 30 елдің арасынан ойып тұрып орын алу. Əрине, мұндай кезде қомақты қаржының қажеттігі айқын. – Осы кезге дейін тартылған инвестицияның басым бөлігі шикізат секторына кетіп жатқаны ешкімге жасырын емес. Осы мəселенің бір шешімі бола ма? – Өңірлерде тұрғындармен жəне саяси күштердің, қоғамдық ұйымдардың өкілдерімен кездескен кездерімізде шетелдік инвестициялардың басым бөлігі шикізатқа (мұнай-газ, көмір, уран жəне тағысын-тағылар) келіп жатыр деген орынды пікірлер айтылып қалып жатады. Ол да заңдылық. Өйткені, бұл салаға салынған қаржының қайтарымы мол. Бірақ жағдай біртіндеп шикізатты өзімізде өңдеу жағына ойыса беретін болады деген ойдамын. Бұл ретте қазіргі кездегі шикізатқа, əсіресе, мұнайға деген бағаның төмендігін қаперге ала отырып, шағын жəне орта бизнесті барынша аяғынан мығым тұрғызуды қолға алып жатқан жайымыз бар. – Өзіңізге мəлім, үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарламаның бірінші кезеңі аяқталып, екіншісіне кірісіп те кеттік. Осы бағдарламаның жүзеге асырылуы туралы ойыңызды білсек деп едік. – Үдемелі индустриялықинновациялық бағдарламамызды жүзеге асыру арқылы да еліміздің əлеуетін барынша арттыруды

көздеп отырмыз. Қазақстан аумағы жағынан əлемде тоғызыншы орында болғанымен, тұтынушылар жағынан азбыз. Қазіргі кездегі орын алып жатқан қақтығыстардың басым көпшілігі бір елдің аумағын жаулап алу емес, ол тұтынушылар үшін жүріп жатқандығын білеміз. Трансұлттық компанияларды қолдап отырған ұлы державалардың мақсаты да тұтынушы табу. Олай болса, Қазақстанның Еуразиялық экономикалық одаққа қосылуын тұтынушы табу мақсаты деп қарастырғанымыз жөн. Мұнда Одаққа мүше үш мемлекет басшыларының ДСҰ-ға кірердің алдында бизнестің шағын алаңда ысылып алсын деген ниеті жатқандығын көреміз. Шекаралар ашылғанда нендей проблемалардың бар екені анық көрінді. Сондықтан да ішіне үңілмей жатып, сырттан қарап ойбайлағанымызбен ештеңе де шықпайтынын айта кету керек. – Бəсекелестік заманында ел өнімдерінің өтімділігін қамтамасыз ету үшін не істеуіміз керек деп ойлайсыз? – Сырттан ағылып келіп жатқан өнімдерге төтеп беру үшін белгілі бір стандарттарымызды қалыптастырып алғанымыз орынды. Нарықта сырттан келген тауарлар ақшамызды алып кетіп, өндіріс орындарын отырғызып кетпеуі үшін заңдық нормалар мен логистиканы, жер мен патриоттық психологиямызды реттеп алуымыз керек. Мəселен, сүт өнімдерін алып қарасақ, қазіргі кезде ұнтақ пен нақты сүттің арасын ажырата алмай қалдық. Бұл етке де, тіпті, жеміс-жидектерге де қатысты айтылатын əңгіме. Сондықтан да, өзіміздің стандарттарымызды ретке келтіріп, заңдық нормаларымызды қабылдап алмасақ, одан опық жейтініміз көрініп қалды. Сыртқа өнім шығару үшін қазіргі кезде инвесторларды елге тарту мəселесі туып отыр. Нақты зауыт салып, белгілі бір өнім шығаруға инвестор тарту өте қиын. Өйткені, зауыт салынғаннан кейін сапалы өнім шығару үшін жұмысшыларды оқыту жəне өзге де шараларды қолға алу қосымша шығындарды талап етеді. Өнім дайын болған кезде оны əлемдік нарыққа шығарсақ, оның сапасы мен бағасы өзгелеріне қарағанда барынша тартымды бола ма? Сол бəсекелестікке төтеп бере алған тауар ғана сатып алушысын табады. Əрине, мұндай өнім шығару үшін кадр саясатын жүргізіп, технология мен инновацияны кеңінен

қолданысқа енгізу уақыт талабынан туындауда. Оның барлығына қол жеткізу үшін, ең алдымен, жанаржағармай бағасын төмендету, теміржол тасымалы тарифінің қолжетімді болуын қамтамасыз ету, логистиканы барынша дамыту сияқты алғышарттарды жасап алғанымыз жөн. – Алғышарттар дегенде, əрине, «Нұрлы Жол» бағдарламасын айналып өтуге болмас. Аталған бағдарламаның маңызын ашып көрсете кетсеңіз... – 1956 жылы Эйзенхауер АҚШ президенті болған кезде «интерштат» деген бағдарлама өмірге келген-ді. Сол бағдарламаға сəйкес АҚШ-тың оңтүстігі мен солтүстігіне дейін немесе шығысынан батысына дейін сағатына 120 шақырым жылдамдықпен автокөліктер жүріп өтетін жолдар салына бастады. Басында бағдарламаға сəйкес бұл жол құрылыстарына 29 миллиард доллар қаржы жұмсалады деп жоспарланғанымен, жоба аяқталған кезде оған 127 миллиард кеткені мəлім болыпты. Алайда, сол жолдардың есебінен өнімнің бағасы 25 пайызға арзандап, қауіпсіздік пен уақытты оңтайлы шешуге мүмкіндік алды. Логистика арқасында олар өз тауарларын бір мұхиттан екіншісіне жеткізуді жылдамдатты. Қазіргі таңда АҚШ-та 6 миллион 600 мың шақырым жол бар. Ал алып көршіміз Қытайға қатысты айтар болсақ, мұнда 1 миллион 900 мың шақырым жол салынған. Осы тұрғыдан келгенде Қазақстанда 107 мың шақырым жол болса, соның 23 мыңы республикалық жол саналады. Міне, «Нұрлы Жолдың» мақсаты да осы. Логистикамызды жолға қоямыз десек, Ұлы Жібек жолын заманымызға сəйкес қайта жаңғыртқанымыз орынды болмақ. Доңғалақ осьіне түсетін салмағы 13 тонна болатын жүктерді таситын автокөліктерге шыдас беретін жолдарымызды салу керектігін айта кеткім келеді. Тауар тасыған жүк көліктері тоқтаған сайын тауар құны да арта берерін қаперге алар болсақ, қазақстандық жолдардың мінсіздігін қамтамасыз ету үшін барымызды салғанымыз абзал. Əлемдік статистикада мынадай көрсеткіш бар: егер логистика дұрыс

шешілген болса, ұлттық ішкі өнімге жол жүру логистикасы 18 пайыздық пайдасын береді. Ал егер жол болмаса, ішкі өнімнің құнын 5-6 пайызға дейін төмендетіп жібереді екен. Əлемдік бəсекелестіктің талабы қандай зор екенін байқап отырмыз. Сол талапқа жауап беретін «Нұрлы Жол» бағдарламасына қомақты қаржы бөлініп, инвесторларды тарту міндеті туындады. Мемлекеттің заңдық нормалары дұрыс болмаса, ақша өсімі қымбат болып келеді. Инвестициялық заңнамаға сəйкес инвесторларға қаншама жеңілдіктер жасап отырмыз. Инвестиция келген елдермен екіжақты немесе көпжақты келісімдер жасап, тек бір елде ғана салық алатын заңдық құжаттарды да қабылдап жатырмыз. Егер сырттан келген ақшаға бюджеттен немесе қордан қосалқы қаржыландыру жүргізсек, келген ақшаның құны төмен болады. Осылайша, əлемдік деңгейдегі заңдылыққа жауап беретіндей мүмкіндігіміз бар. – Адами капиталды дамыту, жалпы, кадр даярлау саясаты жөнінде не айтар едіңіз? – Инвестиция ақшалай да, тікелей де, технологиялық немесе инновациялық, білім беру мен оқыту да болып келеді. «Болашақ» бағдарламасы бойынша жастарымызды көптеген елдерге оқуға жіберіп, солардағы озық ойларды елімізге ендіруге күш салып келеміз. Франциямен бірлесе салынған жер серіктерін құрастыру зауытына қатысты айтсам, дарынды жастарымыз сол елдегі зауытқа барып, барлығын өз көздерімен көріп, француз мамандарымен бірге құрастыру процесіне белсене қатысты. Міне, сол сияқты əрбір тауар бойынша, əрбір зауыт бойынша ұлттық кадрларымызды бейімдеп алмасақ, сырттан кадр қанша жинасақ та шашымыз жетпей қалуы мүмкін. Қазақ жалқау дегенге бас шұлғи беруге болмайды. Жапондықтардың, корейлердің қолынан келгенде қазақтардың қолынан келмей ме?.. Мəселен, бір айтыстың өзін алып қарайықшы. Əуенімен бірге сөздің ұйқасын ғана құрастырмай, сонымен қатар, өмірдегі ащы проблемаларды да көтеріп жатады. Əлемде осындай қабілет бар ма? Жоқ! Қолдан келмейді деген пайым болмауға тиіс. Адамның істегенін адам істейді. Білімге инвестиция салуымыз орынды. Назарбаев Университеті қазір өңірлік оқу орындарына үлгі бола алады. Соны əрі қарай дамытқанымыз абзал. Сонда ғана бір нəтижеге қол жеткізе аламыз. Колледждердің барлығын араластырып жібердік. Енді олардың жігін ажыратып, нақты өнім шығаратын жұмысшы колледждерінің деңгейін көтеру керек. Оларға ақшаны да көбейтіп, тамағы мен киімін беру арқылы жұмысқа бейімдеу жағын шешіп алғанымыз дұрыс шешім болар еді. Бəрімізді асыраушы осы жұмысшылар, сондықтан, осы кəсіпті тартымды еткеніміз жөн. Менің айтып отырғаным, дайын өнім шығару қолымыздан келеді, енді сөзден іске көшетін кез келді. Егер бұдан кешіксек, уақыт бізді кешірмейді. Əңгімелескен Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

 Өнер

Кґп тілді театр

Бейбітшілік жəне келісім сарайында 25 сəуірде Қазақстан Ұлттар театры белгілі қаламгер, драматург Дулат Исабековтің «Бақыт құсы» қойылымын көрерменге заманауи тұрпатта ұсынбақ. Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте шығарма авторы сахналық туындының ерекшеліктері туралы өз ойларымен бөлісті. Сахналық жоба Жастар театры, М. Горький атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры, республикалық мемлекеттік корей музыкалық комедия театры жəне Қ. Қожамияров атындағы мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының жетекші əртістері қатысуымен жүзеге аспақ. Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

– Бізді қамқорлығына алған дығы үшін Мəдениет жəне спорт министрлігіне шексіз алғыс білдіреміз, – деді Қазақстан Ұлттар театрының көркемдік жетекшісі Любовь Ни журналистерге берген сұхбатында. «Театрдың басты мақсаты – еліміздегі барлық ұлттық театрлардың күшін біріктіру арқылы түрлі этностар мен мəдениет майталмандарының шығармашылығына даңғыл жол ашу болып табылады, – деп атап өтті Қазақстан Ұлттар театрының директоры. – Тіліміз бен дінімізге, ұлттық ерекшеліктерімізге қарамастан, біздер бір-бірімізбен тату-тəтті, өте ыстық қарым-қатынаста жəне қамқорлығы мол елде өмір сүріп жатырмыз. Баршамыздың тамаша отбасымыз бар, əрі өзара достығымыз жарасқан жұртпыз. Ұлттар театры сахнасында халқымыздың басты күші болып саналатын достық пен татулықты, бірлік пен бүтіндікті айшықты тілде жырлағымыз келеді. Президентіміз айтқандай, «Еліміз – бір, ендеше бəріміздің тағдырымыз да – ортақ». Сондықтан Ұлттар театры Елбасы мен Қазақстан халқы Ассамблеясының идеяларын жүзеге асырушы күшке айналады деп ойлаймын». Еске сала кетейік, Қазақстан Ұлттар театры «Қазақстан халқы Ассамблеясының əлеуметтік консорциумы» қоғамдық қоры бастамасымен құрылған болатын. Жобаны қолға алудағы басты мақсат əрқилы мəдени тəжірибе арқылы халқымыздың рухани бірлігін көрсету десек, театрдың тағы бір қайталанбас қыры

– мұнда қазақстандық мəдениеттің жарқын көптүрлілігін білдіретін отандық авторлардың ғана қойылымдары көрсетілмек. Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы құрметіне Қазақстан Ұлттар театры белгілі драматург Дулат Исабековтің «Бақыт құсы» пьесасы негізінде сахналанған қойылымды ұсынуды жөн көріп отыр. «Маған ұлттар достығы дегеніңіз өзі бір жағынан плакатқа сұранып тұрған нəрсе сияқты болып көрінеді, сондықтан көркем шығармадан гөрi мұнымыз плакат болып кетпей ме? Ал енді бұл онсыз да қазір газет-журналдарда жеткілікті қозғалып жатыр ғой деген ойлар келді», – деп сахналық жоба туралы өз ойын жеткізген драматург: «Мен ұзақ ойлана келіп, «Бақыт құсы» атты пьесаның нобайын қағазға түсiрдiм. Мұнда тағдырлар тоғысуы əңгіме арқауына айналады. Біз əуелi оны көркем шығарма деңгейіне жеткізіп алуымыз керек, ал енді идея дегеніңіз мұнан кейін тұрған шаруа. Идеяны негізінен көркем туынды көркем образдар мен қызықты тағдырлар арқылы алып шығады. Сонда ғана ол көңілге нанымды қабылданады жəне жүзеге асатын идея деп ойладым да, осы пьесаны жаздым», – деп түйіндеді сөзін. «Басты мақсат – Қазақстандағы шығармашылық ұжымдардың басын бiрiктiру, режиссура да, актерлік құрам да түгел дерлiк жаңғыртылып отыр. Екi кейiпкер жаңадан енгiзiлдi», – деп ойын білдірді Мəдениет жəне спорт министрлiгiнiң өкiлi Асхат Маемиров. Сонымен қатар, бұл үшiншi қойылым екені, пьеса өзінің өмiршеңдiк қасиетiн дəлелдеп

отырғаны айтылды. Мəдениет жəне спорт министрлігінің арнайы тапсырысымен бүгінде үлкен əзірлік жұмыстары жүріп жатқандығы мəлім етілді. «Бақыт құсы» лирикалық драмасына келсек, бұл шығарма ХХ-ХХІ ғасырлар тоғысында мемлекетіміздегі бүкіл ұлт өкілдеріне əсер еткен өзекті мəселелер жанжақты əрі ойлы кескінде, кей сəттерде тіпті езуге күлкі үйірер əрекеттермен берілуімен қызғылықты болмақ. Пьеса кейіпкерлері – қоғамымыздың белгілі бір əлеуметтік тобы өмір сүріп жатқан жəне тағдырының бағына қарай сол жерді сүйіп, құрметтейтін, сондай-ақ, қиын-қыстау кезеңде бір-біріне қол созуға дайын адамдар. Спектакльдің режиссерi, астаналық Жастар театрының көркемдiк жетекшiсi, актер, режиссер Нұрқанат Жақыпбай: «Қойылымда əр ұлт өз тiлiнде сөйлейдi. Бұл əдейiлеп жасалған iс емес, ойнайтын актерлер – орыс та, ұйғыр да, кəрiс те қазақ тiлiнде жақсы сөйлейдi», – деп қойылымның басты өзгешелігіне тоқталып өтті. «Қазақстан халқы Ассам блеясының əлеу меттік консорциумы» қоғамдық қоры қазақстандық театрлардың шығармашылық мүмкіндіктерін толыққанды жүзеге асыру мен ұлтаралық Қазақстан мəдениеттері өзара ықпалдасуларының үйлесімділігі мен келістілігін көрсету мақ сатында Қазақстан Ұлттар театрын құрған болатын. Ол елдің шығармашылық мүмкіндіктерін біріктіруді көздейді, сондай-ақ Қазақстан халқының бүгіні мен болашаққа ұмтылысын баяндайтын жаңа спектакльдерді жасаумен айналысады. Бұл мақсаттармен отандық драматургтердің жаңа немесе осы жобаға əдейілеп жазылған пьесалары сахналанып, қойылымдарға заманауи театралдық көзқарастарымен ерекшеленетін танымал режиссерлермен қатар дарынды жастар да кеңінен қамтылады деп күтілуде. Айта кету керек, Қазақстан Ұлттар театры өз қызметін антреприза кейпінде жүзеге асыруды көздейді. Спектакльдер бір уақытта бірнеше тілде көрерменге ұсынылады, яғни əр əртіс рөлдерінің белгілі бір бөлігін ана тілінде сомдау мүмкіндігіне ие болады. Бұл Қазақстанда алғаш рет жүзеге асырылып отырған антрепризді театр жобасы болып табылады.


12

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: В-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларында екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы; жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. В-5 санаты үшін: жоғары білім. C-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. C-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. С-5 санаты үшін: жоғары білім. C-О-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: жоғары білім; жұмыс тəжірибесі талап етілмейді. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-O-6 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. C-R-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-0102/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтарда № 5084 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақысы Еңбек сіңірген Еңбек сіңірген жылдарына жылдарына Санат Санат байланысты байланысты min max min max В-4 136454 184502 С-О-4 84563 114032 В-5 121719 164642 C-O-5 64063 86485 С-1 175533 237033 C-O-6 57656 78157 C-4 106344 143501 C-R-4 56375 76235 С-5 80078 108266 C-R-5 49969 67906 I. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Маңғыстау облысы бойынша қылмыстық-атқару жүйесі департаменті, 130000, Ақтау қаласы, Приозерный кенті, № 2 өнеркəсіптік аймақ, № 79 ғимарат, анықтама телефоны, факс (8-7292) 5446-26, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржымен қамтамасыз ету бөлімшесінің бас маманы, 1 бірлік, С-О-5 санаты. Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есептің жүргізілуін, жиынтық бухгалтерлік баланстарды, мемориалды ордерлерді жəне субесеп шоттары бойынша аналитикалық есеп карточкаларды, кіріс-шығыс құжаттарын, 1С бухгалтерия бағдарламасы бойынша жұмысты қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары (есеп жəне аудит, экономист, қаржы), арнаулы орта білім (бухгалтер, бухгалтер-ревизор, қаржы жұмысы жөніндегі экономист), мемлекеттік тілді білуі, компьютерде жұмыс істеу. Жұмыс өтілі қаржы саласында 3 жылдан кем болмауы тиіс. 2. Құжаттармен қамтамасыз ету тобының жетекші маманы, 1 бірлік, С-О-6 санаты. Функционалды міндеттері: ҚАЖД Бірыңғай электрондық құжат айналымы жүйесін (бұдан əрі - БЭҚА) жəне цифрлық қол жазбаларын басқару бойынша жұмыстардың орындалуына тікелей жауап береді, департамент қызметтеріндегі құжаттардың уақтылы өткізілуіне тікелей жауап береді, кіріс хат-хабарларын электрондық жəне қағаз түрінде тіркелуін жүзеге асырады, департамент басшылығының азаматтарды қабылдау жұмыстарын ұйымдастырады, шығыс құжаттардың тіркелуін жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары (құқықтану, құқық қорғау қызметі), арнаулы орта білім (заңгер), мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 3. Заң тобының бас маманы, 1 бірлік, С-О-5 санаты. Функционалды міндеттері: басшылықтың тапсырған тапсырмасын, құжаттардың сапалы жəне уақтылы орындалуын бақылайды. Департамент жұмысындағы даулы талаптарды ұйымдастыру бойынша жалпы бақылауды жүзеге асырады, департаментке қарсы талап жұмыстарын жүзеге асырады формаларды жəне тəжірибелерді департамент қызметіне жеткізуге көмек көрсетеді, мекемелердің қызметкерлеріне құқықтық сауалдар бойынша кеңес береді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары (құқықтану, құқық қорғау қызметі), арнаулы орта білім (заңгер), мемлекеттік тілді білуі, компьютерде жұмыс істеу. Жұмыс өтілі қаржы саласында 3 жылдан кем болмауы тиіс. ІІ. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті Атырау облысы бойынша қазынашылық департаментінің Мақат аудандық қазынашылық басқармасы, 060000, Атырау облысы, Мақат ауданы, Мақат кенті, Сəтбаев көшесі, 18/1-үй, анықтама үшін телефон: 8 (71239) 3-23-42, электронды мекенжайы: g.naukiyeva @minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Төлемдерді алдын ала бақылау жəне өткізу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің квазимемлекеттік сектор субъектілерінің ұсынылған құжаттарын қабылдау жəне тексеру, барлық төлем құжаттарындағы қойылған қол үлгілерімен мөртаңба бедерлерінің дұрыстығын тексеру, төлемдерді өткізу, орындалмаған құжаттарды кері қайтару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе статистика немесе əлем экономикасы) жəне мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі, мүмкіндігінше бюджеттік заңнамаларды білу жəне компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің «Қостанай облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ, индексі 110000, Қостанай облысы, Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 177 А-үй, электронды мекенжайы: aigl.iskakova@minfin.gov.

kz, анықтама үшін телефондар: 8 (714-2) 53-07-21, 8(714-2) 53-02-53, факс: 8(714-2) 54-40-49 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазынашылық жүйесін технологиялық сүйемелдеу жəне ақпараттық қауіпсіздік бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазынашылық жүйесінің техногогиялық сүйемелдеуін қамтамасыз ету. ҚБАЖ пайдаланушылардың жəне оның өкілеттіктерінің есебін жүргізу. Бағдарламалық заттарды ретке келтіру мен пайдалануда, жаңа нұсқаларды ретке келтіру мен бейімделуіне практикалық көмек көрсету. Қазынашылық департаментінің құрылымдық жəне аумақтық бөлімшелерінде ақпараттық қауіпсіздік талаптарына бақылау мен мониторингті қамтамасыз ету, ақпараттық қауіпсіздік саясатына сəйкес рұқсат етілмеген мүмкіндіктен қызметтік ақпаратты қорғау. Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы аппараттық жəне жиынтық техниканы тексеруді қамтамасыз етеді, СВН жұмысына, жазбалардың бар болуы мен сақталуына бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (автоматтандыру жəне басқару, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету) білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті, 150000, Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл қаласы, Мир көшесі, 112 А-үй, анықтама үшін телефон: 8(7152) 46-88-69, факс 8(7152) 46-66-34, электронды мекенжай: petrokazna@mail. ru, g.sabralina@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік бөлімінің бас маманы, C-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазынашылық департаментінің жұмыс регламентін, іс жүргізу бойынша ережені əзірлеуге қатысу. Департамент бойынша ағымдағы жəне жылдық, перспективалық жұмыс жоспарын құрастыру жөнінде жұмысты үйлестіру. Олардың орындалуы туралы есепті жинақтау. Статистикалық ақпараттық есептілікті құрастыру жəне ұсыну. Іс жүргізу мəселесі бойынша департамент бөлімшелерін тексеруді жүргізу. Мемлекеттік тілде іс жүргізуді енгізу бойынша жұмысты ұйымдастыру, бөлімнің құжаттарын мемлекеттік тілге аудару. Азаматтардың өтініштері бойынша жұмыс. Рұқсаттамалық режімді ұйымдастыру жəне есепке алу. Негізгі қызмет жəне іссапар бойынша бұйрықтарды есепке алу. Азаматтардың өтініштері бойынша іс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: бейіндері бойынша жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе құқық немесе білімі (құқық негіздері жəне экономика немесе қазақ тілі жəне əдебиеті немесе əлеуметтік педагогика жəне өзін-өзі тану). Бейіндері бойынша ортадан кейінгі білім: сервис, экономика жəне басқару (экономика (салалар бойынша) немесе есеп жəне аудит (салалар бойынша) немесе қаржы (салалар бойынша) немесе менеджмент (салалар жəне қолдану аймағы бойынша)) немесе құқық немесе білім (қазақ тілі жəне əдебиеті немесе өзін-өзі тану) білімі барларға рұқсат етіледі. ІІІ. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) Қостанай облыстық сотының кеңсесі, 110000, Қостанай қаласы, Пушкин к-сі, 100/1, анықтама үшін телефон: (7142) 99-00-55, 99-00-54, 99-00-78, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржы бөлімінің бас маманы (С-О-5, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: қызмет көрсететін мекемелердің шығындарын, жоба қаржысының орындалуының бухгалтерлік есебін жүргізу, барлық бөлімшелердің қызметкерлерінің еңбекақысын уақытында төлеу жəне аударуды қамтамасыз ету, статистикалық есеп жəне бухгалтерлік талдауды құрастыру, материалдық құндылықтардың дұрыс шығындалуын, олардың сақталуын қамтамасыз ету, жинақтау еңбекақы қорының есебін жүргізу, барлық есептің белгіленген нысанда есебін уақтылы ұсыну жəне құрастыру, барлық бөлімшелердің кредиторлық жəне дебиторлық қарыздарын есепке алу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалык білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 2. Ішкі қауіпсіздік жəне соттардағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бөлім қызметін ұйымдастыру, мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңдарды сақтауға бақылау жасау, ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету жəне судьялар мен сот жүйесі қызметкерлерін қорғау. Сот жүйесі қызметкерлері арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске іс-шаралар өткізу жəне олар туралы ақпараттарды əзірлеу, талдаулар мен қорытынды дайындау, қызметтік тексеріс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 3.Соттардың инфрақұрылымын қамтамасыз ету жəне дамыту бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: келісімшарттарды дайындау, мемлекеттік сатып алу бойынша жасалған келісімшарттарды заң жүзінде бағалау, соттарды материалдық-техникалық қамтамасыз ету, сот кеңселерімен жасалған келісімшарттарды қазынашылық органдарында тіркеу, мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшартқа сəйкес қызмет, жұмыс, тауар жеткізушілердің уақытында орындауын қадағалау, мемлекеттік сатып алулар бойынша ай сайынғы есептерді уақытында беру, мемлекеттік сатып алуға қатысты бюджеттік өтінімдерді дайындау, қоршаған ортаның ласталуы туралы есеп құрастыру, коммуналдық қызметтерді жеткізу жөнінде келісімшарттар жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 4. Бас маман-сот мəжілісінің хатшысы (С-R-4 санаты, 9 бірлік); Қостанай қалалық сотына – 1 бірлік; Қостанай қаласының № 2 сотына – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне); Рудный қалалық сотына – 2 бірлік, оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Алтынсарин аудандық сотына – 1 бірлік; Меңдіқара аудандық сотына – 1 бірлік; Қарасу аудандық сотына – 1 бірлік; Қостанай аудандық сотына – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне); Рудный қаласының мамандандырылған əкімшілік сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: істі сот талқылауына дайындауды ұйымдастыру; процеске қатысушыларды жəне куəларды шақыру; сот мəжілісі хаттамаларын жүргізу жəне ресімдеу; үкімдердің заңды күшіне енуі туралы анықтамаларды ресімдеу; сот мəжілісінде қарау үшін тағайындалған істердің тізімін құру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 5. Бас маманы (С-R-4 санаты, 5 бірлік): Қостанай қалалық сотына – 1 бірлік; Рудный қалалық сотына – 3 бірлік; Қарасу аудандық сотына – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне). Функционалды міндеттері: есеп жөніндегі жұмыстарды жүргізу, сот кеңсесінің кіріс жəне шығыс хат-хабарламасын тіркейді, қылмыстық жəне азаматтық істер бойынша іс қағаздарды жүргізу, сот істерін жəне талап ету арыздарын автоматты түрде тарату, сот істері бойынша есеп құрастыру, БААТЖ-де сот құжатарын тіркеу, журнал толтыру, карточка жүргізу, сот тəжірибесі жəне заңнаманы жүйелендіру жəне алфавиттік көрсеткіштерді іріктеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 6. Аға сот приставы, Меңдіқара аудандық сотына (С-R4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: сот приставтарының жұмысын ұйымдастыру; сот мəжілісі залында жəне сот ғимаратында құқық бұзушылыққа бұлтартпау шараларын қолдану жəне ескерту жасау; айдауыл қызметінің қызметкерлерімен күзеттегі тұлғалардың қауіпсіздігін қорғау мəселелері бойынша өзара іс-əрекет жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: заңгерлік, педагогикалық, техникалық, экономикалықбілім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 7. Жетекші маман (С-R-5 санаты, 4 бірлік): Лисаков қалалық сотына – 3 бірлік, оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Алтынсарин аудандық сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: талап-арыздарды қабылдау жəне тіркеу; мұрағат жұмысын жүргізу; статистикалық есепті уақытында құру; іс қағаздарын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: заңгерлік, педагогикалық, гуманитарлық білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. 8. Сот приставы, Лисаков қалалық сотына (С-R-5 санаты, 1 бірлік).

Функционалды міндеттері: сот отырысы кезінде қоғамдық тəртіпті сақтауға, процессуалдық əрекеттерді орындауға, ғимаратты, судьяларды, сот процесіне қатысушыларды қорғауға көмектесу, бас бостандығынан айырумен байланысты емес жазалардың орындалуын бақылау, сот отырысы залында жəне сот ғимаратында құқық бұзушылық жолдарының алдын алу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: заңгерлік, педагогикалық, техникалық, экономикалық білім, компьютерде жұмыс істей білу қажет. IV. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің «Жамбыл облысы бойынша департаменті» РММ, 080006, Тараз қаласы, Бөлтірік шешен көшесі, 7 а, байланыс телефоны: 8 (7262) 54-60-21,e-mail: deptaraz@enbek.k, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. № 3 медициналық-əлеуметтік сараптама бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, жұмыс орны – Тараз қаласы). Функционалды міндеттері: мүгедектіктің тобын, кəсіби еңбекке жарамсыздық деңгейін анықтау, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімдерін ұзарту үшін тұлғаларды куəландыру, дербес сауықтыру бағдарламаларын жасау, сауықтыру іс-шараларын жүргізудің дұрыстығына бақылау жасау, медициналық-əлеуметтік сараптама (бұдан əрі – МƏС) мəселелері мен мүгедектерді сауықтыру бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу, əдістемелік көмек көрсету, мүгедектерді есепке алу жүйесінің орталықтандырылған дерекқорын қалыптастыру жұмысына бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: емдеу ісі немесе педиатрия (жалпы тəжірибелі мамандар) мамандықтары бойынша медициналық білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 2. Медициналық-əлеуметтік сараптаманың əдістемелік жəне бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, жұмыс орны – Тараз қаласы). Функционалды міндеттері: медициналық-əлеуметтік сараптау бөлімдерінің шешімдеріне шағымдану бойынша тұлғаны қайта куəландыру; медициналық-əлеуметтік сараптау бөлімдерінің мамандарына сараптау шешімі мəселелері бойынша кеңес береді; департамент басшылығының белгілеуімен өзге де өкілеттікті жүзеге асыру; мүгедектік себебін, тобын жəне еңбек қабілетінен айырылу дəрежесін белгілеу, мүгедектерді оңалту дұрыстығына бақылау; ауру-мүгедектерді куəландыру актілерін ресімдеудің дұрыстығына бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: емдеу ісі немесе педиатрия (жалпы тəжірибелі мамандар) мамандықтары бойынша медициналық білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 3. № 7 медициналық-əлеуметтік сараптама бөлімінің бас маманына (С-0-5 санаты, жұмыс орны – Тараз қаласы). Функционалды міндеттері: мүгедектіктің тобын, кəсіби еңбекке жарамсыздық деңгейін анықтау, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімдерін ұзарту үшін тұлғаларды куəландыру, дербес сауықтыру бағдарламаларын жасау, сауықтыру іс-шараларын жүргізудің дұрыстығына бақылау жасау, медициналық-əлеуметтік сараптама мəселелері мен мүгедектерді сауықтыру бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу, əдістемелік көмек көрсету, мүгедектерді есепке алу жүйесінің орталықтандырылған дерекқорын қалыптастыру жұмысына бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: емдеу ісі немесе педиатрия (жалпы тəжірибелі мамандар) мамандықтары бойынша медициналық білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 4. № 8 арнайы медициналық-əлеуметтік сараптама бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, жұмыс орны – Тараз қаласы). Функционалды міндеттері: мүгедектіктің тобын, кəсіби еңбекке жарамсыздық деңгейін анықтау, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімдерін ұзарту үшін тұлғаларды куəландыру, дербес сауықтыру бағдарламаларын жасау, сауықтыру іс-шараларын жүргізудің дұрыстығына бақылау жасау, медициналық-əлеуметтік сараптама мəселелері мен мүгедектерді сауықтыру бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу, əдістемелік көмек көрсету, мүгедектерді есепке алу жүйесінің орталықтандырылған дерекқорын қалыптастыру жұмысына бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: емдеу ісі немесе педиатрия (жалпы тəжірибелі мамандар) мамандықтары бойынша медициналық білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің «Ақмола облысы бойынша департаменті» РММ 020000, Көкшетау қаласы, Горький көшесі, 60, байланыс телефоны: 8 (7162) 25-09-87, факс: 25-10-26, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, жұмыс орны – Көкшетау қаласы). Функционалды міндеттері: зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығынан (бұдан əрі – ЗТМО) төленетін зейнетақы төлемдерін жəне Мемлекеттік əлеуметтік сақтандыру қорынан (бұдан əрі – МƏСҚ) төленетін барлық əлеуметтік төлемдерді жəне басқа да əлеуметтік төлемдерді заңнамада белгіленген тəртіпте тағайындау; ЗТМО-дан төленетін зейнетақы төлемдерін, МƏСҚтөленетін барлық мемлекеттік əлеуметтік төлемдерді тағайындаудан бас тарту жөніндегі шешімді заңнамада белгіленген тəртіпте қабылдау; ЗТМО аумақтық бөлімшелері ұсынатын іс қағаздар макеттерінің қалыптастырылу сапасын тексеру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе қызметтер (əлеуметтік жұмыс) мамандықтары бойынша білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 2. Қаржы жəне ұйымдық бақылауды қамсыздандыру бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне, жұмыс орны – Көкшетау қаласы). Функционалды міндеттері: мемлекеттік сатып алулар бойынша жұмысты ұйымдастыру, сондай-ақ мемлекеттік сатып алулар бойынша құжаттамаларды жүргізу; сатып алулар бойынша хабарландыруларды «wep sait» электронды мекенжайына уақтылы жариялау, жеткізушілердің төлем шоттарын шарттық міндеттемелерге сəйкес орындау; құжаттардың қабылдануын, тіркелуін, есепке алуын жəне сақталуын жүзеге асыру; құжаттармен жұмысқа талдау жүргізу, құжат айналымы бойынша есептерді құрастыру, депаратменттегі іс қағаздардың жүргізілуін іске асыру; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін заңнамаға сəйкес есепке алу, жүргізу жəне бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық жəне əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе білім мамандықтары бойынша білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің «Маңғыстау облысы бойынша департаменті» РММ, 130000, Ақтау қаласы, 24-шағын аудан, 7-үй, байланыс телефоны: 8 (7292) 60-57-38, факс: 6052-44, e-mail: mt_aktau@gcvp.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Бас маман-заң кеңесшісі (С-О-5 санаты, жұмыс орны – Ақтау қаласы). Функционалды міндеттері: департамент қызметін құқықтық қамтамасыз етуді ұйымдастыру; департамент іс-əрекеттерінің заңдылығын сақтауды қамтамасыз ету. Басшылыққа қол қоюға ұсынылған құқықтық актілер жобаларының, сондай-ақ бұйрықтар мен оларды визалаудың заңнама талаптарына сəйкестігіне бақылау, басқа да құқықтық сипаттағы құжаттардың жобаларын тексеру жəне қол қоюды жүзеге асыру; департамент қызметтерінде анықталған кемшіліктерді жою бойынша құрылымдық бөлімшелер басшыларына ұсыныстар береді: құрылымдық бөлімшелер, сондай-ақ басқа да заңды жəне жеке тұлғалар əзірлеген азаматтық-құқықтық шарттарды, соның ішінде департаментке қабылданған қызметкерлер арасындағы еңбек шарттарын жəне шаруашылық қатынастарды реттейтін басқа да шарттарды жасақтау жəне визалау; сотта, сондай-ақ басқа да құқықтық мəселелерді қарастыруда өзге де органдарда департамент мүдделерін заңмен белгіленген тəртіпте өкілеттік етуді, сонымен қатар департамент туралы ережені əділет органдарында тіркетуді жүзеге асыру; департамент қызметтерінде сот органдарына кінə-талап қою жұмыстарын жүргізу, кінə қою, талап етулерді қарау барысында анықталған кемшіліктерді жою

ұсыныстарын жасақтау жəне оларды басшылыққа ұсынуды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеңесші-заңгер, заңгер) мамандығы бойынша білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтікқұқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 2. Əлеуметтік көмек жəне қолдау бөлімінің жетекші маманы (С-0-6 санаты, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне, жұмыс орны – Ақтау қаласы). Функционалды міндеттері: орталықтан зейнетақы төлемдерін алатындарға ЗТМО аймақтық бөлімшелерінде іс пішімін дайындауда жəне қалыптастыруда ұйымдастыруəдістемелік көмек көрсету; Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес, аудандық қалалық ЗТМОда «Е-макет» бағдарламасы бойынша арнайы мемлекеттік əлеуметтік жəрдемақы, мемлекеттік əлеуметтік жəрдемақы жəне МƏСҚ төленетін төлемдердің, зейнетақы жарнасына мемлекеттік кепілдік төлемдерін жоба шешімдерін уақтылы тексереді; заңнаманы қолдануға байланысты азаматтарға, мекемелерге, əлеуметтік қорғау органдарына кеңес беру; жоғарғы инстанциялармен, мемлекеттік органдармен хат алмасу, республиканың басқа облыстарынан, шет мемлекеттерден келген сұрақтарға жəне азаматтардың хаттары мен үндеулеріне жауап беру; зейнетақы заңнамасын насихаттау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, əлемдік экономика) құқық (құқықтану халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) қызмет көрсету (əлеуметтік жұмыс) мамандықтары бойынша білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтікқұқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. V. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті, 050001, Алматы қаласы, Республика алаңы, 4, 118-кабинет, анықтама телефоны: 8 (727) 264-58-73, факс: 8 (727) 271-66-39, электронды пошта: b.koibekova@economy. gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты жалақысы сақталмайтын демалысы кезеңінде, С-О-4 санаты, 1-бірлік). Функционалды міндеттері: департамент жəне бөлім туралы ережелерге, департаменттің регламентіне сəйкес бөлім жұмысын ұйымдастырады. Бəсекелестiктi қорғау жəне монополистiк қызметтi шектеу саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асыру. Бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдарды салааралық үйлестіруді жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау. Экономикалық шоғырлануға бақылау жасау. Мемлекеттік органдардың бəсекелестікті шектеуге жəне (немесе) жоюға бағытталған актілерінің, іс-əрекеттерінің (əрекетсіздігінің) жолын кесу. Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасында көзделген бұзушылықтарды қоспағанда, тиісті тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайды теріс пайдаланудың алдын алу жəне оны жою. Нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жосықсыз бəсекелестікті болдырмау жəне олардың жолын кесу. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдардың Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылық фактілері бойынша тергеу жүргізу. Монополияға қарсы ден қою шараларын қабылдау. Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіппен əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қалыптастыру жəне əкімшілік жаза қолдану. Адал бəсекелестікті насихаттауды жүзеге асыру. Жүргiзілетiн бəсекелестiк саясаттың ақпараттық ашықтығын қамтамасыз ету. Құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл жасау. Сотқа талап қойып жəне өтінішпен жүгіну, сондай-ақ соттар Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының қолданылуы мен бұзылуына байланысты істерді қараған кезде процестерге қатысу. Нарық субъектілерінің Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасын бұзуының жолын кесу жөніндегі іс-шараларды өткізуге қатысу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін заңнамада белгіленген тəртіппен өз құзыреті шегінде қарау. Сот процестеріне тиісті материалдар дайындау жəне қатысу. Бөлім функцияларына жататын мəселелер бойынша түсіндірмелер беруге қатысу. Департаменттің жұмыс жоспарын құру жұмысына қатысу. Қазақстан Республикасының заңнамасынан туындайтын өзге де міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білімі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламаларына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білуі. 2. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: штат кестесін құру; мемлекеттік сатып алу жоспарын құру; мемлекеттік сатып алуды жүргізу, негізгі құралдар, материалдық құндылықтар жəне ақша қаражаты, жеткізілген тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер үшін өнім берушілермен міндетті төлем есептілігі бойынша бухгалтерлік есепті жүргізу; салық жəне статистикалық есептіліктерді дайындау жұмыстарын жүзеге асыру. Салықтарды бюджетке, зейнетақы жарналарын Мемлекеттік зейнетақы төлеу орталығына жəне салық жарналарын Мемлекеттік əлеуметтік сақтандыру қорына, қызметкерлердің жалақыларын банктік шоттарына аударады. Бухгалтерлiк құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету жəне мұрағатқа тапсыру үшiн белгiленген тəртiпке сəйкес оларды ресiмдеу. Бюджеттік өтінімді, жарты жылдық, тоғыз айлық, жылдық балансты жасайды жəне комитетке ұсынады. Дебиторлық жəне кредиторлық берешектер туралы, бюджет қаражатының игерілуі туралы есептерді, 1-МС нысаны бойынша ай сайынғы есепті, тоқсан сайынғы қазақстандық қамту туралы есепті, статистикалық есептерді тапсырады. Бөлім функцияларына жататын мəселелер бойынша түсіндірмелер беруге қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасынан туындайтын өзге де міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білімі. Экономика жəне бизнес саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламаларына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. VI. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қостанай облысы бойынша қазынашылық департаментінің «Арқалық қалалық қазынашылық басқармасы» ММ, индексі 110300, Қостанай облысы, Арқалық қаласы, Абай даңғылы, 29-үй, электронды мекенжайы: T.Sarmuhanbet@minfin.gov.kz, анықтама үшін телефон: 8(71430) 7-11-93, факс: 8(71430) 7-11-93 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. 1. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R–4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қаржыландыру жоспарларын енгізу. Қаржыландыру жоспарлары бойынша бюджетке түзету мен нақтылау енгізу. ММ тауарларды (жұмыстар мен қызметтерді) сатудан өз иелігінде қалатын ақша түсімдері мен шығыстары жоспарларын енгізу жəне өзгерту анықтамаларын енгізу. Бос қорлар жəне ЭЦҚ тексеру. Бюджетке артық (қате) төленген сомалар бойынша жəне/немесе есепке алу құжаттарды атқару. ММ азаматтық-құқықтық мəмілелерін тіркеу. Хабарламалар беру, есептер қалыптастыру. Мемлекеттік мекеменің хаттарының негізінде тіркелген азаматтық-құқықтық мəмiлелердi жабады немесе бұзады. Құжаттарды себептерін жазбаша түрде хатта көрсетіп, орындаусыз қайтарады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы) білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті «Павлодар облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ, 141000, Павлодар облысы, Павлодар қаласы, Сəтбаев көшесі, 158, анықтама тел.: 8 (7182) 65-76-45, факс: 8(7182) 32-37-89, электронды

мекенжайы: b.khassenova@minfin.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазынашылық жүйесін технологиялық сүйемелдеу жəне ақпараттық қауіпсіздік бөлімінің бас маманбас қазынашысы, С-О-5 санаты (уақытша, негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімге бекітілген күнделікті нысандарын құрастыру жəне оларды сəйкес бөлімдерге беру; ақпараттық жəне өрт қауіпсіздігі; ақша алушылардың анықтамалығын жүргізу; бейне түсірілімнен түскен ақпаратты өңдеу мен сақтау жүйесін қадағалау; тапсырыстарды тексеру, тапсырыстардың «бекітілген» оң жағдайын жəне жүргізілмеген журналдарды қадағалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе техникалық немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі (экономикалық немесе техникалық) барларға рұқсат етіледі. VII. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Маңғыстау облысының ішкі істер департаменті (бұдан əрі – ІІД) 130000, Ақтау қаласы, 12-шағын аудан, анықтама үшін телефон: 8 (7292) 47-50-69, 47-50-71, электронды мекенжай: Uvd_mang@mail.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. ІІД медициналық бөлімінің жетекші маман дəрігер (С-О-6 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: жұқпалы жəне паразиттік аурулар ошақтарында эпидемияға қарсы шаралар ұйымдастырады, тұрғындардың кейбір топтарының иммундық (қорғаныс) статусын зерделеп алдын ала егілу жұмыстарын ұйымдастырып, жүргізуге бақылау жасай отырып ұжымдық иммунитетті қамтамасыз етуге бағытталған шаралардың орындалуына бақылау жасайды, объектілерде залалсыздандыру режімдердің сақталуына, залалсыздандыру құралдармен қамтамасыз етілуіне бақылау жасайды, жұқпалы аурулар, тамақтан уланулар, сондай-ақ кəсіби уланулар мен ауруларды анықтайды, олардың себептерін талдайды, олардың медициналық жəне гигиеналық білімдерін, саламатты өмір салттарын насихаттауға атсалысады, жұқпалы ауруларға жедел эпидемиологиялық талдау жасайды, аурулардың қайталануының пайда болуын ескертетін шаралар əзірлейді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық білім (денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету). ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 2. ІІД құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 3. ІІД құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 4. ІІД тылдық жабдықтау басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 6 бірлік (1-бірлік бала күтіміндегі негізгі қызметкердің орны). Функционалды міндеттері: материалдық құндылықтардың дұрыс сақталуына қадағалау жəне есеп жүргізуді, қажеттілік нормасына сəйкес формалық киім-кешектер беру, қызметкерлердің киім-кешек алғандығы туралы кəртішкелеріне белгі жазу, материалдық құндылықтарды есепке алу кітабын жүргізу, құжаттарды тіркеу, арматуралық кəртішкелер реестрін, инвентарлық мүліктерді есепке алу, материалдық шығынның толықтай қайтарылуын қамтамасыз етеді, əр апта сайын ІІД қаржымен қамтамасыз ету басқармасымен жұмыстан шыққан тұлғалар бойынша салыстыру жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, экономика), ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 5. ІІД заң бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 6. ІІД қаржымен қамтамасыз ету басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 4 бірлік. (1 бірлік бала күтіміндегі негізгі қызметкердің орны). Функционалды міндеттері: ІІД қаржымен қамтамасыз ету басқармасы есеп жəне бухгалтерлік есепті жүргізудің жаңа бағдарламаларын зерделеу, еңбекақы жəне басқа да төлемдерді есептеу жəне аудару, материалдық есеп, зейнетақының төлемдерін есептеу. ІІД қаржымен қамтамасыз ету басқармасы тəжірибелік жұмысындағы автоматтандырылған есептің қолданылу мүмкіндігін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, экономика). ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 7. ІІД штаб-басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім. ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 8. ІІД көші-қон полициясы басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, шетел тілдері. ҚР Заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 9. ІІД мемлекеттік тіл жəне ақпарат бөлімінің жетекші маманы(С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, шетел тілдері, қазақ тілі мен əдебиеті). ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 10. ІІД ішкі бақылау тобының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, экономика. ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 11. Ақтау қаласы ішкі істер басқармасы мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының бас маманы (С-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, шетел тілдері, қазақ тілі мен əдебиеті). ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу.

(Жалғасы 13-бетте).


(Жалғасы. Басы 12-бетте). 12. Ақтау қаласы ішкі істер басқармасы мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім (заңгер, шетел тілдері, қазақ тілі мен əдебиеті). ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 13. Ақтау қаласы ішкі істер басқармасы əкімшілік полициясы бөлімінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 14. Ақтау қаласы ішкі істер басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 15. Маңғыстау ауданы ІІБ көші-қон полиция тобының бас маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау жұмысын ұйымдастыру, номенклатуралық істерді дайындау, кіріс, шығыс құжаттарының журналын жүргізу, құжаттар айналымының талдауын жасау, құжаттардың мерзімінде орындалуына бақылауды қамтамасыз ету, мемлекеттік органға корреспонденциялар жіберу жəне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ҚР заңдарын білу, компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. VIII. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитеті «Алматы қаласының төтенше жағдайлар департаментi» ММ, 050040, Байзақов көшесi, 300, анықтама телефоны: 8 (727) 274-25-13, факс-телефоны: 8 (727) 293-53-74, электронды мекенжайы: ok_dchs_alm@ emer.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкiмшiлiк лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды. 1. Ақпараттық-талдау бөлімінің бас маманы, С-О-5 cанаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: департаментте ақпараттықталдау жұмысын қалыптастыру жəне іске асыру. Келіп түскен ақпаратты іріктеу, бағалау жəне жүйеге келтіруді жүзеге асыруға қатысу; мониторинг нəтижелері бойынша материалдар дайындау. Жеке проблемалар бойынша талдамалық зерттеулерді жүзеге асыруға қатысу. Алқа отырыстарына, комиссияларға, кеңестерге жəне төтенше жағдайлардың алдын алу жəне оларды жою бойынша өткізілетін іс-шараларға мəселелерді дайындау жұмысын ұйымдастыруға қатысу. Табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар, оның ішінде есептік сипаттағы мəселелер бойынша талдамалық ақпаратты ТЖД басшылығына ұсыну жəне министрлікке, басқа мемлекеттік органдарға ұсыну үшін талдамалық ақпаратты өңдеуге қатысу. ҚР аумағында болған табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы деректерді өңдеуге жəне талдауға қатысу. Департаментте стратегиялық жоспарлауды қалыптастыру жəне іске асыру. Төтенше жағдайлардың алдын алу жəне оларды жоюдың мемлекеттік жүйесінің тұрақты жұмыс істеуін жəне одан əрі жетілдіруді қамтамасыз етуге бағытталған құзыреттері шегінде салалық, секторлық жəне нысаналы бағдарламалар мен тұжырымдамаларды жасау процесіне қатысу. Департаменттің жылдық жұмыс жоспарларын жасау. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің жыл сайынғы жұмыс жоспарларын қарау жəне келісу жұмысын ұйымдастыру. Департаменттің құрылымдық бөлімшелеріне ақпараттық-талдау жұмысы жəне стратегиялық жоспарлау мəселелері бойынша практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету. Конкурқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе табиғи ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе табиғи ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем болмауы тиіс немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білуі шарт. 2. Кадр жұмысы бөлімінің бас маман-психолог, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке құрамның қызметін психологиялық қолдауды жүзеге асыру, психологиялық оңалтуды өткізу, қызметкерлердің кəсіптік жұмысқа жарамдылығын қалпына келтіру жəне психологиялық көмек көрсету. Қызметке (жұмысқа) жəне министрліктің оқу орындарына оқуға қабылданатын адамдардың кəсіптік-психологиялық жарамдылығын анықтау, олардың кəсіптік міндеттерді орындауға психологиялық əзірлігін болжау, қызметкерлерді аттестаттауға қатысу. Қызметтік (оқу) ұжымдарында қолайлы психологиялық жағдай қалыптастыру, онда əлеуметтікпсихологиялық жұмыс, психологиялық кеңес жұмысын жүргізу. Жеке құрамды кəсіптік-психологиялық дайындау. Зардап шеккендерге, төтенше жағдайлар зардаптарын жою жағдайында жұмыс істейтін персоналға шұғыл психологиялық көмек көрсету іс-шараларын ұйымдастыру жəне іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе білім немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе білім немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білуі тиіс. 3. Қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: нұсқаулыққа сəйкес бухгалтерлік есепке алудың мемориалдық-ордерлік нысаны бойынша шығыстар сметасын орындауды есепке алуды жүзеге асыру. Бюджеттік міндеттеріне сəйкес сметаларда көзделген бюджеттік жіктеуіштің кодтары бойынша (бағдарламалар, кіші бағдарламалар, ерекшеліктер) шығыстар жүргізу. Құжаттардың уақтылы жəне дұрыс құрылуына жəне жасалатын операциялардың заңдылығына алдын ала бақылауды жүзеге асыру. Ақшалай қаражатты, есептеулерді жəне материалдық құндылықтарды түгендеуді жүргізуге қатысу, түгендеу нəтижелерін уақтылы жəне дұрыс анықтау жəне оларды есепте көрсету. Бюджеттік бағдарламалар бойынша негіздері жəне оларға үш жылға арналған есептеулері бар бюджеттік өтінімдер əзірлеу. Бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарына өзгерістер енгізуге өтінімдер жасау. Құрама жəне жеке қаржыландыру жоспарларын жасау. Бюджетті орындау жəне бюджеттік жоспарлау бойынша орталық уəкілетті органдар белгілеген қаржылық есептілікті жасау. Штаттық кестелер əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білуі керек. 4. Заң тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департамент пен оның құрылымдық бөлімшелерінің қызметін құқықтық қамтамасыз ету, Департамент бөлімшелері мен қызметкерлерінің мүліктік жəне өзге де заңды құқықтары мен мүдделерін құқықтық құралдармен қорғау. Шарттық, қаржы жəне еңбек тəртібін күшейту бойынша іс-шараларды əзірлеу жəне іске асыру, департамент пен оның бөлімшелерінің мүлкін сақтауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласында білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word Excel бағдарламасымен жұмыс істей білу. 5. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік.

13

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

Функционалды міндеттері: ресми тілден мемлекеттік тілге жəне мемлекеттік тілден ресми тілге аударылған қызметтік, нормативтік жəне құқықтық құжаттарды тексеру. Мемлекеттік тілде іс жүргізуді департаменттің аппараты мен бөлімшелерінде дамыту. Бөлімшелерге мемлекеттік тілді дамыту бағдарламасын жүзеге асыруда əдістемелік жəне тəжірибелік көмек көрсету. «Өте құпия» белгісі бар құжаттарды өзі аудару жəне тексеру, маңызды құжаттардың аударылуын бақылап отыру. ТЖК органдарының қызметіне мемлекеттік тілді енгізуді реттейтін Қазақстан Республикасы Заңдарының, ҚР Президенті Жарлықтарының, ҚР Үкіметі қаулыларының, Қазақстан Республикасы бағдарламалық құжаттарының жəне тұжырымдамаларының, ҚР ІІМ ТЖК алқа отырыстарының шешімдерінің орындалуын, олардың қолдану тəртібі мен шарттарын реттейтін құжаттарды қамтамасыз ету жəне бақылау. Бұқаралық ақпарат құралдарына күнделікті мониторинг жүргізуді жүзеге асыру. Бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау жəне жұмысты үйлестіру (бұқаралық ақпарат құралдары үшін баспасөз конференцияларын, брифингтер, өзге де іс-шаралар ұйымдастыру). Бұқаралық ақпарат құралдарын төтенше жағдайлар аудандарынан, оларды жою жұмыстарының барысы туралы жедел мəліметтермен қамтамасыз ету; баспасөз қызметіне бекітілген департамент веб-сайтының бөлімдерін ақпараттық сүйемелдеу. Департамент қызметінің мəселелері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасаумен ақпараттық-талдау жұмысы. Бұқаралық ақпарат құралдары үшін баспасөз парақшаларын, хабарларды жəне өзге де ақпараттық материалдарды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білу. 6. Құжаттамалық қамтамасыз ету тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаментте іс жүргізу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін есепке алу жəне азаматтардың өтініштері бойынша заңнаманың орындалуын бақылау. Құпия емес жəне қызмет бабында пайдалану үшін іс жүргізу, қызметтік құжаттардың орындалу мерзімдерін бақылау. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ұйымдарында құжаттандыру жəне құжаттаманы басқару қағидалары талаптарының орындалуын қамтамасыз ету. Департаментте істер номенклатурасын жасау. Ведомстволық мұрағаттың бақылау-анықтамалық жəне басқа да картотекаларын құрастырып жүргізу. Ведомстволық мұрағатқа келіп түскен құжаттардың сақталуын жəне сақтығын ұйымдастыру: келіп түсетін сұранымдарға сəйкес құжаттардың мұрағаттық көшірмелерін беру, ведомстволық мұрағаттың құжаттарында бар мəліметтердің негізінде қажетті анықтамаларды құрастыру. Құжаттардың жағдайын, дер кезінде қалпына келтірілуін байқау, ведомстволық мұрағаттың бөлмесінде құжаттардың сақталуына қажетті жағдай жасалуын бақылау. Ведомстволық мұрағаттың бөлмесінде өрт қауіпсіздігі ережелерінің сақталуын бақылауды ұйымдастыру. Құжаттамалау, құжаттарды басқару жəне сақтаудың ережелері мен стандарттарының сақталуын бақылау. Ведомстволық мұрағатта құжаттардың Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес сақталуын жəне пайдаланылуын қамтамасыз ету. Ресми тілден мемлекеттік тілге жəне мемлекеттік тілден ресми тілге аударылған қызметтік, нормативтік жəне құқықтық құжаттарды тексеру. Мемлекеттік тілде іс жүргізуді департаменттің аппараты мен бөлімшелерінде дамыту. Бөлімшелерге мемлекеттік тілді дамыту бағдарламасын жүзеге асыруда əдістемелік жəне тəжірибелік көмек көрсету. «Өте құпия» белгісі бар құжаттарды өзі аударады жəне тексереді, маңызды құжаттардың аударылуын бақылап отырады. Бұқаралық ақпарат құралдарына күнделікті мониторинг жүргізуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білу. 7. Тылдық қамтамасыз ету тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу ресімдерін орындау. ТЖ департаменті мен оның бөлімшелерінің жұмысын уақтылы материалдықтехникалық қамтамасыз ету. Ғимараттарды, құрылыстарды, инженерлік желілер мен жабдықты техникалық пайдалануды, оларды жарамды жағдайда ұстауды қамтамасыз ету. Департамент пен құрылымдық бөлімшелердің ғимараттарын, құрылыстарын, жабдығын күрделі жəне ағымдағы жөндеуді ұйымдастыру. Департамент пен оның бөлімшелерінің бөлімдерін жəне басқармаларын кеңсе құралдарымен, құрал-жабдықтармен жəне басқа да мүлікпен қамтамасыз ету. Департамент пен оның бөлімшелерінің автомобиль техникасын пайдалану мен сақтауды, заттай мүлікті, жанаржағармай материалдарды қолдану мен күтуді ұйымдастыру. Техника мен техникалық құралдарды жөндеуді қамтамасыз ету, жарамсыз материалдық-техникалық құралдарды есептен шығару құжаттамасын жасау. Аумақты жайластыру, үй-жайларды тиісті деңгейде тəртіпте жəне таза ұстау жұмысын ұйымдастыру. Қол сұқпайтын қордағы материалдық құралдарды есепке алу жəне оларды сақтауды қамтамасыз ету. Департамент бөлімдерінің жедел қызметі үшін жағдай жасау жұмыстарын жүзеге асыру, департаменттің тіршілік əрекетін қамтамасыз ету бойынша тиісті ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау. Ғимараттарды, құрылыстарды, инженерлік желілер мен жабдықты техникалық пайдалануды қамтамасыз ету, оларды жарамды жағдайда ұстау. Департамент пен құрылымдық бөлімшелердің ғимараттарын, құрылыстарын, жабдығын күрделі жəне ағымдағы жөндеуді ұйымдастыру. Департамент пен құрылымдық бөлімшелердің автомобиль техникасын пайдалануды жəне сақтауды ұйымдастыру. Техника мен техникалық құралдарды жөндеуді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс істей білу. 8. Алатау ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығуларды, жаттығуларды ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. 9. Алмалы ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік

жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығулар, жаттығулар ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. 10. Əуезов ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығуларды, жаттығуларды ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. 11. Бостандық ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығуларды, жаттығуларды ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. 12. Жетісу ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 2 бірлік: Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығуларды, жаттығуларды ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. 13. Түрксіб ауданы төтенше жағдайлар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген объектілерде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Автоматты, тұрақты, бастапқы өрт сөндіру құралдарының, байланыс жəне сигнализация, өртке қарсы сумен қамтамасыз ету құралдарының техникалық жағдайына бақылауды жүзеге асыру. Аварияны жоюды пысықтауға, тіршілікті қамтамасыз ету объектілерінде ӨТБ жұмысына қатысу, объектілер əкімшілігі арқылы цехтардың, қоймалардың, объектілердің, қондырғылардың, агрегаттардың өрт қауіптілігін төмендетуге бағытталған іс-шараларды енгізу, сондай-ақ оларды өрт автоматикасы жүйелерімен жабдықтау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік жəне азаматтық қорғаныс саласында қадағалау функцияларын жүзеге асыру. Сабақтар өткізу, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар мəселелері бойынша шаруашылық жүргізу объектілеріне жəне оқу мекемелеріне əдістемелік көмек көрсету. Оқу-əдістемелік құжаттар, оқу жəне көрнекі құралдар əзірлеу. Азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар бойынша оқу-жаттығулар, жаттығулар ұйымдастыруға жəне өткізуге қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімі болмаса, ортадан кейінгі əскери іс жəне қауіпсіздік немесе техникалық ғылымдар жəне технология немесе құқық саласындағы білімімен мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе функционалды бағыттарға сəйкес жұмыс өтілі екі жылдан кем болмауы тиіс. Компьютерде Word, Excel бағдарламасымен жұмыс жүргізе білу. ІХ. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі, 010000, Астана қ., Жеңіс даңғылы, 11, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 71-74-23, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Салық жəне кеден заңнамасы департаментінің директоры (С-1 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: департаменттің қызметіне жалпы басшылық жасау, департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен өзара іс-қимылды жүзеге асыру, департамент қызметкерлерінің еңбек жəне өндірістік тəртібін қамтамасыз ету, департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне Қаржы министрлігі басшылығының тапсырмаларына материалдар мен қорытындылар əзірлеуді ұйымдастыру, Салық жəне кеден заңнамасын жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу, салық жəне кеден заңнамаларының нормативті-құқықтық актілері жобаларын əзірлеуге қатысу, бюджет кірістерін талдауды жүргізу, министрлік басшылығының жүктеген басқа да функцияларын жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе заңгерлік; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе құқық саласында (құқықтану немесе халықаралық құқық). 2. Бюджеттік жоспарлау департаменті бюджеттік жоспарлау басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкер бала күту демалыста болу кезеңіне). Функционалды міндеттері: тиісті үш жылдық кезеңге

арналған республикалық бюджеттің жобасын жəне алдағы үш жылдық кезеңге арналған мемлекеттік жəне республикалық бюджеттердің болжамды көрсеткіштерін қалыптастыру. Республикалық бюджет туралы заң жобасын, көрсетілген заңды іске асыру туралы Үкіметтің шешімдерін əзірлеу; бюджет жобасы бойынша талдамалық жəне анықтамалық материалдар, баяндамалар дайындау. Республикалық бюджет комиссиясының отырыстарын өткізуді ұйымдастыру; Республикалық бюджет комиссиясының жұмысы үшін қажетті ақпарат дайындау; Республикалық бюджет комиссиясы отырысының хаттамаларын жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану немесе математика). 3. Құқық қорғау, арнайы органдар жəне қорғаныс бюджеті департаменті қорғаныс бюджеті басқармасының сарапшысы (С-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: жетекшілік ететін салада стратегиялық жоспарлар, бағдарламалық құжаттар жобаларын, жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілері əзірлеген нормативтік-құқықтық актілер жобаларын қарау жəне келісу; жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің бюджеттік өтінімдерін қарастыру; тиісті жылдарға арналған республикалық бюджетті қалыптастыруға қатысу, жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің шығыстары бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қарауына қорытындыларды дайындау, жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілері əзірлеген қосымша қаржы шығындарын бөлуді талап ететін нормативтік-құқықтық актілердің жобалары бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қарауына енгізу үшін қорытындылар дайындау; басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша материалдарды дайындау жəне ақпаратты ұсыну. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану). 4. Құқық қорғау, арнайы органдар жəне қорғаныс бюджеті департаменті құқық қорғау органдарының бюджеті басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша бюджеттік жоспарлаудың қолданыстағы жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеуге, Қазақстан Республикасының əлеуметтік-экономикалық даму болжамының бөлімдерін əзірлеу бойынша ұсыныстарды əзірлеуге қатысу; жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілері əзірлеген қосымша қаржы шығындарын бөлуді талап ететін нормативтік-құқықтық актілердің жобалары бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қарауына шығару үшін қорытындылар дайындау; жетекшілік ететін салада стратегиялық жоспарлар, бағдарламалық құжаттар жобаларын, жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілері əзірлеген нормативтік-құқықтық актілер жобаларын қарау жəне келісу; жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің бюджеттік өтінімдерін қарау, басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша материалдарды дайындау жəне ақпаратты ұсыну. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану). 5. Əлеуметтік сала бюджеті департаменті əлеуметтік қамсыздандыру, жұмыспен қамту жəне көші-қон бюджеті басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: басқарманың құзыреті шегінде тиісті жоспарлы кезеңге арналған республикалық бюджет, оған енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы заңдардың жобаларын əзірлеуде, сондай-ақ оны түзетуде, секвестрлеуде, тиісті жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңды іске асыру жəне оған енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларының жобаларын əзірлеуде, үш жылға арналған бюджет параметрлері болжамын əзірлеу бөлігінде Қазақстан Республикасының əлеуметтік-экономикалық даму болжамын əзірлеуде, тиісті есепті жыл бойынша республикалық бюджетті атқару туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің жылдық есебінің жобасын қалыптастыруда, бюджет қаражатын басқару бойынша мемлекеттік органдардың қызметінің тиімділігін бағалауды іске асыру бойынша жұмыста, бюджет заңнамасын жетілдіруде, сондай-ақ бюджеттік инвестициялық жобалардың мониторингін жүргізуде қатысу. Басқарманың құзіреті шегінде мемлекеттік органдардың бюджеттік өтінімдерін қарауды, олар бойынша қорытындылар дайындауды қамтамасыз ету. Басқарманың құзыреті шегінде стратегиялық жоспарлардың, бағдарламалық құжаттардың, нормативтік-құқықтық актілердің жобаларын олардың қаржылық қамтамасыз етілуі тұрғысынан қарау жəне келісу. Басқарманың құзыреті шегінде қосымша қаржы қаражатын бөлуді талап ететін нормативтік-құқықтық актілердің жобалары бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қарауына шығару үшін қорытындылар дайындау. Басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша талдамалық ақпаратты, анықтамалаық материалдарды, баяндамаларды дайындау. Басшылықтың өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) мамандықтары бойынша. 6. Əлеуметтік сала бюджеті департаменті білім беру бюджеті басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: басқарманың құзыреті шегінде тиісті жоспарлы кезеңге арналған республикалық бюджет, оған енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы заңдардың жобаларын əзірлеуге, сондай-ақ оны түзетуде, секвестрлеуде, тиісті жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңды іске асыру жəне оған енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларының жобаларын əзірлеуге, үш жылға арналған бюджет параметрлері болжамын əзірлеу бөлігінде Қазақстан Республикасының Əлеуметтік-экономикалық даму болжамын əзірлеуге, тиісті есепті жыл бойынша республикалық бюджетті атқару туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің жылдық есебінің жобасын қалыптастыруға, бюджет қаражатын басқару бойынша мемлекеттік органдардың қызметінің тиімділігін бағалауды іске асыру бойынша жұмыста, бюджет заңнамасын жетілдіруге, сондай-ақ бюджеттік инвестициялық жобалардың мониторингін жүргізуге қатысу. Басқарманың құзыреті шегінде мемлекеттік органдардың бюджеттік өтінімдерін қарауды, олар бойынша қорытындылар дайындауды қамтамасыз ету. Басқарманың құзыреті шегінде стратегиялық жоспарлардың, бағдарламалық құжаттардың, нормативтік-құқықтық актілердің жобаларын олардың қаржылық қамтамасыз етілуі тұрғысынан қарау жəне келісу. Басқарманың құзыреті шегінде қосымша қаржы бөлуді талап ететін нормативтік-құқықтық актілердің жобалары бойынша Республикалық бюджет комиссиясының қарауына шығару үшін қорытындылар дайындау. Басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша талдамалық ақпаратты, анықтамалаық материалдарды, баяндамаларды дайындау. Басшылықтың өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе техникалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (стандарттау, сертификаттау немесе метрология) мамандықтары бойынша. 7. Өнеркəсіп, көлік жəне коммуникациялар бюджеті департаменті көлік, коммуникация жəне ақпараттандыру бюджеті басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: көлік жəне коммуникациялар кешенінде, ақпараттандыру, ғарыштық қызмет, табиғи монополияларды реттеу салаларындағы стратегиялық құжаттарды, мемлекеттік (салалық) бағдарламаларды, нормативтікқұқықтық актілер жобаларын қаржылық қамтамасыз ету тұрғысынан əзірлеуге; басқарманың құзыреті шегінде жетекшілік ететін салалар бойынша бюджеттік жоспарлауды жетілдіру, алдағы үш жылдық кезеңге арналған республикалық бюджеттің болжамды көрсеткіштері, жетекшілік ететін республикалық бюджеттік бағдарламалар əкімшілері бойынша республикалық бюджетті қалыптастыру, нақтылау, түзету; талдамалық материалдарды дайындау бойынша ұсыныстар əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе заңгерлік немесе математика немесе техникалық немесе халықаралық қатынастар; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе құқық саласында немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында немесе гуманитарлық ғылымдар саласында (халықаралық қатынастыр).

8. Бюджеттік заңнама департаменті бюджеттік есеп пен есептілік əдістемесі басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, негізгі қызметкер оқу демалыста болу кезеңіне, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бюджеттiк есепке алу мен есептілік мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілері мен басқа құжаттарының жобасын əзірлеу, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің, министрлік пен департамент басшылығының тапсырмаларын орындау үшін материалдар дайындау, құзыреті шегінде семинарлар, дөңгелек үстелдер, конференциялар ұйымдастыруға қатысу, басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың хаттарын, ұсыныстарын, өтініштерін жəне арыздарын қарауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану). 9. Мемлекеттік қарыз алу департаменті мемлекеттік жəне мемлекет кепілдік берген борыш басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, негізгі қызметкер оқу демалыста болу кезеңіне, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: қарыздарды алу, өтеу жəне оларға қызмет көрсетудің мониторингін жүргізу, борышты өтеу мен оған қызмет көрсету мəселелері бойынша шетелдік кредиторлармен өзара іс-əрекет жасау, борыш мониторингін жүргізу, борыштың ағымдағы жай-күйін бағалау жəне оны келесі жоспарлау мерзіміне болжау, борышты басқару мен оған бюджеттік қызмет көрсету бойынша жоспарлау есептерді, борыш құрылымын оңтайландыру жəне борыш шегін анықтауға байланысты есептерді жүргізу, борыш бойынша статистикалық есептілікті, талдамалық, болжамдық жəне жоспарлық ақпараттарды белгіленген тəртіпке сəйкес өңдеу жəне ұсыну бойынша іс-шараларды орындау, мемлекеттік борышты басқару саласында негізгі саясат бағыттарын айқындауда əлеуметтік-экономикалық болжауды жоспарлауға қатысу, борышты басқару тəртібін жəне ресімдерін айқындайтын заңнамалық, ұйымдық-жарлық жəне нормативтік құжаттарды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе халықаралық (экономикалық) қатынастар немесе заңгерлік; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе құқық саласында (құқықтану немесе халықаралық құқық) немесе гуманитарлық ғылымдар саласында (халықаралық қатынастар). X. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы, 030006, Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11 А, анықтама үшін телефондар: 8(7132) 40-02-76 90-72-38, факс: 21-53-22, aktobe_d-otu@minagri.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қарғалы аудандық аумақтық инспекциясының өсімдіктерді қорғау жөніндегі бас маманы (С-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: жинақталған фитосанитарлық жағдайлар есебімен қорғау шараларының көлемін анықтау жəне өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалану. Республикалық жəне жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын зиянкестермен, өсімдіктер ауруларымен жəне арамшөптермен күрес бойынша шаралардың сапалы өткізілуіне мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Өсімдіктерді қорғау саласындағы заңнамаларды бұзған заңды жəне жеке тұлғалар мен лауазымды тұлғаларды əкімшілік жазаға тарту. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары агрономия, өсімдік қорғау білімі. Ортадан кейінгі агрономия, өсімдік қорғау білімі барларға рұқсат етіледі. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтікқұқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарын жəне «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 2. Алға аудандық аумақтық инспекциясының өсімдіктерді қорғау жөніндегі бас маманы (С-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: жинақталған фитосанитарлық жағдайлар есебімен қорғау шараларының көлемін анықтау жəне өсімдіктерді қорғау құралдарын пайдалану. Республикалық жəне жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын зиянкестермен, өсімдіктер ауруларымен жəне арамшөптермен күрес бойынша шаралардың сапалы өткізілуіне мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Өсімдіктерді қорғау саласындағы заңнамаларды бұзған заңды жəне жеке тұлғалар мен лауазымды тұлғаларды əкімшілік жазаға тарту. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары агрономия, өсімдік қорғау білімі. Ортадан кейінгі агрономия, өсімдік қорғау білімі барларға рұқсат етіледі. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтікқұқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңдарын жəне «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Қарағанды облыстық аумақтық инспекциясы, 100015, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 11 А, анықтама үшін телефондар: 8(7212) 42-30-34, 42-08-00, факс: 41-21-79, karaganda.oti.kgi@minagri.gov.kz«Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Кадр ұйымдастыру-құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманына (негізгі қызметкердің бала күтімі демалысында болуы кезеңіне, 07.09.2015 ж. дейін) (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: облыстық инспекцияның жəне оның құрылымдық бөлімшелері қызметтерінде заңдылықтардың сақталуын қамтамасыз ету. Құқықтық құжаттармен жұмыс ерекшелігін білу. Инспекцияның мүліктік жəне мүліктік емес жеке қатынастарынан туындайтын мəселелер бойынша құқықтары мен мүдделерін қорғау. Құжаттарды талдау, дайындау, ұсыныс беру. ҚР агроөнеркəсіптік кешені мен тексерістер жүргізу тəртібі саласындағы заңнамаларын түсіндіру, консультациялар беру, азаматтық-құқықтық шарттарды жасау. Жалпыға бірдей құқықтық оқу сабақтары бойынша іс-шараларды өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім. Іс тəжірибесі болған жағдайда ортадан кейінгі заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік-құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы» заңдарын,Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін білу, «Агроөнеркəсіптік кешенді жəне ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» заңдарын жəне ауыл шаруашылығы саласындағы басқа да нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 2. Ақтоғай аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы-өсімдіктер карантині жөніндегі инспекторы (СR-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: карантиндік объектілердің енуі мен таралуының алдын алу бойынша мемлекеттік шаралар жүйесін жоспарлау жəне ұйымдастыра білу, олардың жеке жəне заңды тұлғаларымен орындалуын бақылау, заң талаптарына сəйкес жұмыстарды жоспарлау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: агрономия, өсімдіктерді қорғау жəне карантині мамандығы бойынша жоғары ауыл шаруашылығы, биология мамандығы бойынша жоғары ғылыми-жаратылыстану немесе биология мамандығы бойынша жоғары педагогикалық білімі. Іс тəжірибесі болған жағдайда агрономия, өсімдіктерді қорғау жəне карантині мамандығы бойынша ортадан кейінгі ауыл шаруашылығы, биология мамандығы бойынша ортадан кейінгі ғылыми-жаратылыстану немесе биология мамандығы бойынша ортадан кейінгі педагогикалық білімі барларға рұқсат етіледі.

(Жалғасы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 12-13-беттерде). Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтікқұқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Өсімдіктер карантині туралы», «Өсімдіктерді қорғау туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Агроөнеркəсіптік кешенді жəне ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» заңдарын жəне ауыл шаруашылығы саласындағы басқа да нормативтікқұқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 3. Приозерск қалалық аумақтық инспекциясының бас маман-өсімдіктер карантині жөніндегі инспекторы (С-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: карантиндік объектілердің енуі мен таралуының алдын алу бойынша мемлекеттік шаралар жүйесін жоспарлай жəне ұйымдастыра білу, олардың жеке жəне заңды тұлғаларымен орындалуын бақылау, заң талаптарына сəйкес жұмыстарды жоспарлау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: агрономия, өсімдіктерді қорғау жəне карантині мамандығы бойынша жоғары ауыл шаруашылығы, биология мамандығы бойынша жоғары ғылыми-жаратылыстану немесе биология мамандығы бойынша жоғары педагогикалық білімі. Іс тəжірибесі болған жағдайда агрономия, өсімдіктерді қорғау жəне карантині мамандығы бойынша ортадан кейінгі ауыл шаруашылығы, биология мамандығы бойынша ортадан кейінгі ғылыми-жаратылыстану немесе биология мамандығы бойынша ортадан кейінгі педагогикалық білімі барларға рұқсат етіледі. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтікқұқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Өсімдіктер карантині туралы», «Өсімдіктерді қорғау туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Агроөнеркəсіптік кешенді жəне ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» заңдарын жəне ауыл шаруашылығы саласындағы басқа да нормативтікқұқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. ХІ. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті, Орал қаласы, Достық-Дружба даңғылы, 182/1, 61-бөлме. Анықтама телефоны: 8(7112) 50-72-88, факс: 50-95-44, DKREMZK_ZKO@economy.gov. kz, «Б» корпусындағы бойынша бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Заңнаманың сақталуын бақылау жəне талап қою жұмысы бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнаманың сақталуын бақылауды жүзеге асыру; табиғи монополия субъектілерінің мемлекеттік тіркелімінің Батыс Қазақстан облысы бойынша жергілікті бөлімін қалыптастыру жəне жүргізу; табиғи монополиялар субъектілері ұсынатын қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) реттелетіндерге жатқызу тұрғысында табиғи монополиялар салаларын осы салалар шеңберінде талдау; табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы Қазақстан Республикасының заңнамасын қолдану тəжірибесін қорыту; Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сəйкес лицензиялау; лицензиялар тізілімін жүргізу; лицензияны жəне (немесе) лицензияға қосымшаны беру кезінде өтініш берушінің біліктілік талаптарына сəйкес келуін анықтау; табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнаманы бұзушылық жəне кінəлі тұлғаларды жауапкершілікке тарту жағдайлары туралы бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарлау; реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) есепке алу аспаптарын сатып алу мен орнату үшін ақы алу мөлшері мен тетігін келісу; табиғи монополиялар субъектісінің негізгі құралдарына қайта бағалау жүргізуді келісу; тағайындалатын оңалту басқарушысының кандидатурасын жəне табиғи монополия субъектісінің оңалту жоспарын келісу; ден қою актілерінің дұрыс ресімделуін бақылау; департамент құзыреті шегінде шаруашылық субъектілеріне тексеру жүргізуді жүзеге асыру; департаменттің негізгі қызмет жəне жеке құрам бойынша бұйрықтарына бұрыштама қою; құқықтық бағалауды қажет ететін құжаттардың жобалары бойынша қорытынды беру; энергия өндіруші ұйымдармен инвестициялық шарт жасау; департаменттің жəне комитеттің құқығын қорғау үшін өкіл ретінде сот процестеріне қатысу; нұсқамалардың уақтылы орындалуын бақылау, департамент нұсқамаларын өз еркімен орындаудан бас тартқан жағдайда, сотқа талап-арыз жолдау; департамент қызметінің құқықтық мəселелерін қамтамасыз ету; комитетке нормативтік жəне əдістемелік материалдарды əзірлеу процесі барысында бөлім құзыреті шегінде ұсыныстар беру; лицензиялау қызметі бойынша табиғи монополиялар субъектілерін мемлекеттік техникалық реттеуді жүзеге асыру; департамент лицензиялайтын қызмет түрлерінің жəне қызметтің кіші түрлерінің тізбесіне енгізілген субъектілердің лицензияларының жəне лицензияларға қосымшалардың тізілімін жүргізу; лицензияны жəне (немесе) лицензияға қосымшаны қайта ресімдеу үшін материалдарды қарау; лицензияның телнұсқасын жəне (немесе) лицензияға қосымшаны алу үшін материалдарды қарау; департамент лицензиялайтын қызмет түрлерінің жəне қызметтің кіші түрлерінің тізбесіне енгізілген субъектілерге лицензиялық бақылау жүргізу; департамент лицензиялайтын қызмет түрлерінің жəне қызметтің кіші түрлерінің тізбесіне енгізілген субъектілердің лицензия жəне (немесе) лицензияға қосымшаны беру үшін материалдарын қарау; табиғи монополия субъектілерінің реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтерінің есепке алу аспаптарын орнатуын бақылау; концессиялық ұсынысты, концессиялық жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін, конкурстық құжаттаманы, концессия шартының жобасын, оның ішінде оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізілген кезде, концессия шартына табиғи монополиялар саласына жататын қызметтерге (тауарларға, жұмыстарға) тарифтерді (бағаларды, алымдар мөлшерлемелерін) қалыптастыру жəне бекіту тəртібі бөлігінде өзгерістер мен толықтыруларды келісу; энергиямен жабдықтау мақсатында электр энергиясын сатып алу қызметін жүзеге асыруға лицензиясы бар ұйымдардың тізілімін ресми интернет-ресурста жүргізу, орналастыру жəне он күн сайын жаңартып отыру; қайталанатын (шунттаушы) электр беру желілері мен шағын станцияларды жобалау мен салуды жəне меншік нысанына қарамастан, электр энергетикасы объектілерін жəне (немесе) оның жекелеген бөліктерін сатып алуды-сатуды, жалға немесе сенімгерлікпен басқаруға беруді келісу; реттелетін нарықтар субъектілерінің баға белгілеуін, сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасында белгіленген міндеттерді жəне мемлекеттік реттеу енгізілген, белгіленген бағаларды сақтауын бақылау; егер табиғи монополия субъектісінің иелігінен айыратын мүліктің немесе ағымдағы жылдың басындағы бухгалтерлік теңгерімде ескерілген, оған қатысты өзге де мəмілелер жасалатын мүлкінің теңгерімдік құны ағымдағы жылдың басындағы бухгалтерлік теңгерімге сəйкес оның активтерінің теңгерімдік құнының 0,05 пайызынан асатын болса, олар табиғи монополия субьектісінің реттеліп көрсетілетін қызметтеріннің (тауарларының, жұмыстарының) тарифтерін (бағаларын, алымдар мөлшерлемлерін) немесе олардың шекті деңгейлерінің өсуіне, тұтынушылармен жасасқан шарттардың бұзылуына, берік байланыстағы технологиялық жүйенің бұзылуына, ұсынылатын реттеліп көрсетілетін қызметтердің (өндірілетін тауарлардың, жұмыстардың) тоқтап қалуына не көлемінің едəуір кемуіне əкеп соқпайтын жағдайда, осындай ісəрекетті жүргізетіні туралы хабарлама ұсынатын қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің реттеліп көрсетілетін қызметтерінің (тауарларының, жұмыстарының) өндірісіне жəне ұсынылуына арналған мүлкін иеліктен айыруға жəне (немесе) оның мүлкіне қатысты өзге мəмілелер жасасуды келісу; осы іс-əрекетті жүргізетіні туралы хабарлама беретін қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің тасымалданатын немесе оларға берілетін тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) өзінің тұтынуы үшін сатып алуын келісу; мүлікті жалға алу шартын жасау табиғи монополия субъектісінің реттеліп көрсетілетін қызметтері (тауарлары, жұмыстары) тарифтерінің (бағаларының, алымдар мөлшерлемелерінің) немесе олардың шекті деңгейлерінің артуына, тұтынушылармен жасалған шарттардың бұзылуына, тығыз байланыстағы технологиялық жүйенің бұзылуына, ұсынылатын реттеліп көрсетілетін қызметтердің (өндірілетін тауарлардың, жұмыстардың) тоқтап қалуына не көлемінің едəуір кемуіне əкеп соқпайтын жағдайда, осындай іс-əрекетті жүргізетіні туралы хабарлама беретін қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің ағымдағы жылдың басындағы бухгалтерлік теңгерімде ескерілген теңгерімдік құны ағымдағы жылдың басындағы бухгалтерлік теңгерімге сəйкес оның активтерінің теңгерімдік құнынан 0,05 пайыздан астам болатын реттеліп көрсетілетін қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) ұсыну үшін пайдаланылатын мүлікті жалға

алуын келісу; осы іс-қимылды жүргізетіні туралы хабарлама беретін қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін, əуежайлар қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерін қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында рұқсат етілген өзге де қызметті жүзеге асыруын келісу; осы іс-қимылды жүргізетіні туралы хабарлама беретін қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сəйкес жаңартылатын энергия көздерін қолдау жөніндегі қаржы-есеп айырысу орталығының қызметіне табиғи монополия субъектісінің қатысу жағдайларын қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің акциялар (қатысу үлестерін) сатып алуын, сондай-ақ оның «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен рұқсат етілген қызметті жүзеге асыратын коммерциялық ұйымдарға өзге де нысандармен қатысуын келісу; осы іс-əрекетті жүргізетіні туралы хабарлама беретін қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектілерін қоспағанда, табиғи монополия субъектісінің қайта ұйымдастырылуын жəне таратылуын келісу; жеке немесе заңды тұлғалардың (немесе тұлғалар тобының) табиғи монополия субъектісінің жарғылық капиталындағы дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) оннан астам пайызын сатып алу жөніндегі хабарламаны қарау; табиғи монополиялар субъектілері қызметінің Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар туралы заңнамасының талаптарына сəйкес келуін бақылау; табиғи монополиялар субъектілерінің қызметіне тексерулер жүргізу; əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау жəне қарау, сондай-ақ əкімшілік жаза қолдану; лицензиялық бақылауды жүзеге асыру; Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзған жағдайда нұсқамалар шығару; азаматтардың, мемлекеттік органдардың жəне шаруашылық субъектілерінің өтініштерін қарау; Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалары мəселелері бойынша департамент қызметшілерін құқықтық оқумен қамтамасыз ету; комитетке бөлім жұмысы бойынша есеп дайындау; «Монополистер қызметінің мониторингі бойынша электрондық деректер базасы» ақпараттық жүйесіне (ЭДБ АЖ) деректер енгізу жəне оның жұмысын қамтамасыз ету; бөлім басшысының тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе орта білімінен кейінгі білімі: құқық (құқықтану жəне халықаралық құқық). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда орта білімінен кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде Word, Excel бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. ХІІ. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті Қарағанды облыстық сотының кеңсесі, 100000 Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7-үй, 110-кабинет, анықтама үшін телефон: (7212) 55-94-25 эл.мекенжай: 721-0202@sud.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Ішкі қауіпсіздік жəне соттардағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: судьялардың жəне сот жүйесі қызметкерлерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету; сыбайлас жемқорлықпен байланысты құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимыл, профилактика жəне олардың алдын алу, сондай-ақ олардың салдарын жою жөніндегі шараларды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; судьялар мен сот жүйесінің қызметкерлері жол берген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жəне лауазымдық теріс қылықтар фактілері бойынша қызметтік тексерулер жүргізу; заңды тұлғалар мен азаматтардың шағымдарында жəне өтініштерінде, бұқаралық ақпарат құралдарының жарияланымдарында баяндалған, судьялар мен сот жүйесінің қызметкерлері тарапынан орын алған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы фактілерді тексеру, олардың уақтылы қабылдауын, тіркелуін жəне қаралуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, тəжірибесі болған жағдайда ортадан кейінгі заң білімі барларға рұқсат етіледі, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 2. Ішкі қауіпсіздік жəне соттардағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бөлімінің жетекші маманы (СО-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: сот жүйесі қызметкерлерінің арасында сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтың алдын алу мен ескерту мəселелері бойынша құқық қорғау жəне арнаулы органдармен өзара əрекет; қарсы əрекет ету жəне алдын алу шараларын ұйымдастыру жəне жүзеге асыру, сонымен қатар оның салдарын жою; мемлекеттік жəне қызметтік құпия болып табылатын мəліметтерді беру, сыртқа шығару фактілерін анықтау жəне алдын алу; азаматтар мен атқарушы органдардың сұранымы, арыздары бойынша жауаптар дайындау; номенклатура бойынша тізілімдерді жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң немесе ортадан кейінгі заң білім, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 3. Қаржы бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: соттар шегінде негізгі құралжабдықтар мен босалқы қорлардың бухгалтерлік есебін жүргізу, оларды есептен шығару, қоймадағы қалдықтармен шоттар бойынша қалдықтарды салыстырып тексеру үшін негізгі құрал-жабдықтарды, босалқы қорларды түгендеуді жүргізу, ұсынылған есеп берулердің жағдайына талдау жасау, ай сайын № 9, № 13 мемориалдық ордерлерін жүргізу; бастапқы құжаттар негізінде коммуналдық қызмет көрсету есебін жүргізу, заңды тұлғалармен салыстыру актілерін жасау, жабдықтаушылар бойынша игерілмеген қалдықтар жағдайына талдау жүргізу, ай сайын № 6 мемориалдық ордерлерін жасау; 1С: Кəсіпорын 8.2. бағдарламасында жұмыс істеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық немесе ортадан кейінгі экономикалық білім, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 4. Аудандық (қалалық) соттың кеңсесінің бас маманы (С-R-4 санаты, 7 бірлік). Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Теміртау қалалық сотына – 1 бірлік; Балқаш қалалық сотына – 2 бірлік (оның ішінде 1 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Қаражал қалалық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Қарағанды облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Қарағанды облысының № 2 кəмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: келіп түскен ұсыныстар, өтініш, шағымдарды тіркеу жəне есепке алу, олардың қаралу мерзімдерінің сақталуын бақылау: сот төрағасы қабылдайтын азаматтарды тіркеу жəне есепке алу: заңнамаларды іріктеу жəне жүйелеу: сот істерін автоматты түрде бөлу: кодификацияны жүргізу жəне сот тəжірибесін зерделеуге қатысу: БАҚ-пен өзара байланысты ұйымдастыру: электронды нарядтарды, журналдарды жүргізу: сот істері мен материалдары бойынша статистикалық есептерді жасау: жеке ұйғарулар, қаулыларды есепке алу жəне олардың орындалуын бақылау:заттай айғақтарға қатысты сот актілерінің сақталуы мен орындалуын тірке жəне есепке алу: халықаралық келісімдерге сəйкес республиканың басқа соттар мен шет ел мемлекеттері соттарынан түскен сот тапсырмаларынвң есебін жүргізу: істердің мұрағатқа уақытында тапсырылуын бақылау, аяқталған істер мен журналдарды мұрағатқа тапсыруға дайындау, құқық білімін насихаттауды ұйымдастыру, семинар сабақтарын өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, тəжірибесі болған жағдайда ортадан кейінгі заң білімі барларға рұқсат етіледі, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 5. Аудандық (қалалық) сот кеңсесінің бас мамансот мəжілісінің хатшысы (С-R-4 санаты, 14 бірлік): Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік; Шахтинск қалалық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Абай ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік; Бұқар жырау аудандық сотына – 1 бірлік; Жезқазған қалалық сотына – 3 бірлік (оның ішінде 1 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Приозерск қалалық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Жаңаарқа аудандық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Шет аудандық сотына – 1 бірлік; Шет ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік; Ақтоғай аудандық сотына – 1 бірлік; Теміртау қаласының мамандандырылған əкімшілік сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Шахтинск қаласының мамандандырылған əкімшілік сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: істі сот талқылауына дайындауда қажетті жұмыстарды атқару, сот отырысының хаттамаларын жүргізу, журналдарды нұсқаулыққа сəйкес толтыру жəне жүргізу, атқару құжаттарының көшірмесін дайындау, қаулылар мен үкімдердің көшірмелерін тапсыру, сұранымдар мен хаттар дайындау, шақыру қағаздарын жіберу, сотқа қатысушыларды шақыру, сотталушылардың жеткізілуін қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, тəжірибесі болған жағдайда ортадан кейінгі

16 сəуір 2015 жыл

заң білімі барларға рұқсат етіледі, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 6. Аудандық (қалалық) сот кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 10 бірлік): Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданының № 2 аудандық сотына – 3 бірлік (оның ішінде 2 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Шахтинск қалалық сотына – 1 бірлік; Абай аудандық сотына – 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Жезқазған қалалық сотына – 1 бірлік; Қарағанды облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына – 1 бірлік; Қарағанды облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотына – 2 бірлік (оның ішінде 1 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалыс кезіне); Жезқазған қаласының мамандандырылған əкімшілік сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қызметтік хат алмасуды жүргізу; ағымдағы құжаттарды ресімдеу, кіріс жəне шығыс жөнелтілімдерді журналда, реестрде, электронды түрде тіркеу, мұрағатты жүргізу, сұранымдар бойынша істерді жіберу жəне есепке алу, мұрағат құжаттарының көшірмелерін беру, нарядтар мен істерді жоюға іріктеу жəне дайындау, сот жөнелтілімдерін тиісті жеріне уақытында жеткізу. Сауаттылық, жеделдік, адамдармен тіл табыса білу, жұмысты ұйымдастыра білу, қарым-қатынас жасау алу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң немесе ортадан кейінгі заң білімі, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 7. Аудандық (қалалық) сот кеңсесінің аға сот приставы (С-R-4 санаты, 4 бірлік): Саран қалалықсотына – 1 бірлік; Қарқаралы аудандық сотына – 1 бірлік; Шет ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік; Ақтоғай ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік(уақытша, негізгі қызметкердің қызметте болмаған кезіне). Функционалды міндеттері: сот приставтарының бөлімдерде жұмысты ұйымдастыру жəне бақылау: сот отырысы кезінде залдағы қоғамдық тəртіптің сақталуын қадағалау: сот ғимараттарын, кеңесу бөлмелерін күзетуді қамтамасыз ету: судьялар мен процеске басқа да қатысушыларды күзету: тұтқындағы тұлғаларды күзету мен олардың қауіпсіздігіне қатысты сұрақтар бойынша айдауыл қызметіндегілермен өзара əрекеттесу, судьяның тапсырмасы бойынша қылмыстық іс пен заттай айғақтарды жеткізуін жəне оның сақталуын қамтамасыз етеді: оқ атылатын қаруды, электр қаруларын, арнаулы құралдармен жəне ұрыс тəсілдерін білу: жұмысты жоспарлай, талдай білу, денешынықтыру бойынша арнаулы сабақтар өткізе білу, азаматтармен жұмыс істей білу, сот приставтарының əрекеттеріне түскен шағымдарды шеше білу, соттың қызметімен байланысты төтенше жағдайларды болдырмау жəне болжай білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ортадан кейінгі білім, орта білімі барларға рұқсат етіледі, жасы 21-ден жоғары заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 8. Аудандық (қалалық) сот кеңсесінің сот приставы (С-R-5 санаты, 3 бірлік): Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданының № 2 аудандық сотына – 1 бірлік; Қарағанды қаласы Октябрь аудандық сотына – 1 бірлік; Жезқазған қалалық сотына – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сот отырысы кезінде залдағы қоғамдық тəртіптің сақталуын қадағалау: сот ғимараттарын, кеңесу бөлмелерін күзетуді қамтамасыз ету: судьялар мен процеске басқа да қатысушыларды күзету: тұтқындағы тұлғаларды күзету мен олардың қауіпсіздігіне қатысты сұрақтар бойынша айдауыл қызметіндегілермен өзара əрекеттесу, судьяның тапсырмасы бойынша қылмыстық іс пен заттай айғақтарды жеткізуін жəне оның сақталуын қамтамасыз етеді: оқ атылатын қаруды, электр қаруларын, арнаулы құралдарын жəне ұрыс тəсілдерін білу: жұмысты жоспарлай, талдай білу, денешынықтыру бойынша арнаулы сабақтар өткізе білу, азаматтармен жұмыс істей білу, сот приставтарының əрекеттеріне түскен шағымдарды шеше білу, соттың қызметімен байланысты төтенше жағдайларды болдырмау жəне болжай білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ортадан кейінгі білім, орта білімі барларға рұқсат етіледі, жасы 21-ден жоғары, заманауи ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. ХІІІ. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Астана қаласы статистика департаменті, 010000, Астана қаласы, Желтоқсан к-сі, 22үй, анықтама телефоны: 8 (7172) 31-95-94, 31-62-53, (факс) электронды мекенжай: z@stat.kz , «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржы басқармасының жетекші маманы ((С-О-6 санаты), 1 бірлік 2016 жылдың 18 шілдесіне дейін негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: кəсіпорын активтерінің бухгалтерлік есебін жүргізу бойынша жұмыс істеу. Активтер бойынша айлық жəне жылдық есептілікті құру жəне ұсыну. Активтерді сатып алу бөлігінде бюджет өтінімін құруға қатысу. Қазынашылық тауарларды жəне қызметтерді жеткізушілермен жұмыс істеу. Басқарманың іс қағаздарын жəне мұрағатын жүргізу. Департамент басшылығы белгілеген басқа да өкілеттікті жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жəне/немесе құқық мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 2. Құжаттамалық қамтамасыз ету басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мұрағат іс қағаздарын жүргізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру, қызметтік құжаттармен жұмыс жасаудың бекітілген тəртібін сақтауды қамтамасыз ету, департаментте іс номенклатурасын жүргізу. Тұрақты жəне уақытша сақтау тізімдемесін, құжаттарды мемлекеттік сақтауға тапсыру үшін актілерді құрастыру, сақталмайтын құжаттарды жоюға актілер дайындау. Іс қағаздарын жүргізу бойынша нұсқаулықтарды, департаменттегі құжаттарды басқару мен құжаттау тəртібін сақтауды қадағалау. Департамент басшылығы белгілеген басқа да өкілеттікті жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім жəне/немесе гуманитарлық ғылымдар жəне/немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жəне/немесе құқық мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 3. Өнеркəсіп жəне ауыл шаруашылығы статистикасы басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар жоспарына сəйкес жалпы мемлекеттік статистикалық бақылау жүргізу. Іс қағаздарын жүргізу, басқарма қызметкерлерінің қызметтік құжаттарды жүргізіп, оларды сақтаудың белгіленген тəртібін сақтауын қамтамасыз ету. Департамент басшылығы белгілеген басқа да өкілеттікті жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жəне/немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар жəне/немесе жаратылыстану ғылымдары жəне/немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 4. Баға статистикасы басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты), 4 бірлік. Функционалды міндеттері: əдістемелік ережелер мен нұсқауларға сəйкес жалпы мемлекеттік статистикалық бақылау жүргізу. Тұтыну нарығындағы бағаларды тіркеу. Баға статистикасы əдістемесін сақтау. Статистикалық бақылаулар материалдарын мұрағаттау, статистикалық деректердің жиналу, өңделу, таратылу барысы мен тəртіптерінің белгіленген талаптарға сəйкестігін қамтамасыз ету. Салалық тізімдемені жаңғырту. Іс қағаздарын жүргізу, басқарма қызметкерлерінің қызметтік құжаттарды жүргізіп, оларды сақтаудың белгіленген тəртібін сақтауын қамтамасыз ету. Департамент басшылығы белгілеген басқа да өкілеттікті жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жəне/немесе гуманитарлық ғылымдар жəне/немесе білім жəне/немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары жəне/немесе жаратылыстану ғылымдары жəне/немесе техникалық ғылымдар мен технологиялар мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 5. Құрылыс жəне инвестиция статистикасы басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар жоспарына сəйкес, жалпы мемлекеттік статистикалық бақылау жүргізу. Статистикалық нысандарды толтыру бойынша респонденттерге кеңес беру. Іс қағаздарын жүргізу, басқарма қызметкерлерінің қызметтік құжаттарды жүргізіп, оларды сақтаудың белгіленген тəртібін сақтауын қамтамасыз ету. Департамент басшылығы белгілеген басқа да өкілеттікті жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жəне/немесе жаратылыстану ғылымдары жəне/немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. XIV. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті Ақтөбе облысы статистика департаменті, 030020, Ақтөбе қаласы, Əбілқайыр хан даңғылы, 25, анықтама телефоны: 8(7132) 541683, (факс) 8(7132) 542802, электронды мекенжай: d@stat.kz , «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды:

1. Сауда статистикасы басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 2 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Статистикалық жұмыстар жоспарының сапалы, уақтылы, дұрыс орындалуын бақылау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Тексеруді қорытындылау. Аудандық статистика басқармаларына нұсқаулар мен семинар-кеңестер өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, құқық (құқықтану, халықаралық құқық, кеден ісі), техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету) білімі. 2. Қызмет көрсету саласының статистика басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Статистикалық жұмыстар жоспарының сапалы, уақтылы, дұрыс орындалуын бақылау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Тексеруді қорытындылау. Аудандық статистика басқармаларына нұсқаулар мен семинар-кеңестер өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық системалар, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету), қызмет көрсету саласындағы (саяхатшылық, бағалау) білімі. 3. Алға ауданы статистика басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету), ауыл шаруашылығы, мал дəрігерлік білімі. 4. Əйтеке би ауданы статистика басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету), ауыл шаруашылығы, мал дəрігерлік білімі. 5. Мəртөк ауданы статистика басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету), ауыл шаруашылығы, мал дəрігерлік білімі. 6. Ойыл ауданы статистика басқармасының жетекші маманы (C-O-6 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық системалар, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету), ауыл шаруашылығы, мал дəрігерлік білімі. 7. Құрылыс жəне инвестиция статистикасы басқармасының жетекші маманы ((С-О-6 санаты), 1 бірлік 02.06.2016 жылға дейін негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттер: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Статистикалық жұмыстар жоспарының сапалы, уақтылы, дұрыс орындалуын бақылау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Тексеруді қорытындылау. Аудандық статистика басқармаларына нұсқаулар мен семинар-кеңестер өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету) білімі. 8. Əлеуметтік жəне демографиялық статистика басқармасының жетекші маманы ((С-О-6 санаты), 1 бірлік 01.08.2015 жылға дейін негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Статистикалық жұмыстар жоспарының сапалы, уақтылы, дұрыс орындалуын бақылау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Тексеруді қорытындылау. Аудандық статистика басқармаларына нұсқаулар мен семинар-кеңестер өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар (социология, психология), экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету) білімі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтікқұқықтық актілерін білуі. 9. Баға статистикасы басқармасының жетекші маманы ((С-О-6 санаты), 1 бірлік 28.03.2016 жылға дейін негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: статистикалық байқаулар мен біржолғы зерттеулерді жүргізу, серпінділік қатарларды құру жəне жүргізу. Талдамалық жазбалар, баяндамалар жəне статистикалық жинақтарды дайындау. Статистикалық жұмыстар жоспарының сапалы, уақтылы, дұрыс орындалуын бақылау. Ұйымдар мен кəсіпорындардың алғашқы есептерін жəне есептіліктерін тексеру, есепті деректердің дəйектілігін тексеруге қатысу. Тексеруді қорытындылау. Аудандық статистика басқармаларына нұсқаулар мен семинар-кеңестер өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі экономика жəне бизнес саласындағы, техникалық (ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы мен бағдарламалық қамтамасыз ету) білімі. XV. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті, 010000, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 11, Министрліктер үйі, анықтамалар үшін телефон: 8 (7172) 71-78-94, 71-71-80, факс 71-71-83, электронды мекенжай a.kussainova@minfin.gov. kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Комитеттің қызметін ұйымдастыру басқармасының сарапшысы С-5 санаты (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: құжаттарды мемлекеттік тілге аударуды ұйымдастыру. Комитеттің қызметкерлері дайындаған мемлекеттік тілдегі құжаттар мəтінінің тең түпнұсқалығын тексеру, комитет əзірлейтін нормативтік-құқықтық актілердің, келісімдердің, келісімшарттардың, шарттардың жобаларын редакциялау; комитет жүйесінде іс қағаздарын жүргізуге мемлекеттік тілді енгізу бойынша практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету; Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолдану бойынша іс-шаралар жоспарын əзірлеу мен іске асыру жөніндегі жұмыстарды комитетте жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономикалық немесе техникалық немесе заңгерлік немесе гуманитарлық білім, мемлекеттік мүлікті басқару жəне жекешелендіру мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық кесімдерді, «Қазақстан Республикасындағы тiл туралы» Қазақстан Республикасының Заңын білу, мемлекеттік тілді жəне орыс тілін жетік білу, мемлекеттік жəне орыс тілдерінде іс қағаздарын жүргізу, компьютерде жұмыс істей білу (Word, Excel). XVI. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі

Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 010000, Астана қаласы, М. Əуезов көшесі, 14-үй, № 5 бөлме (1-қабат), анықтамалар үшін телефон: 8 (7172) 32-44-83, электронды мекенжайы: a.bektasova@ minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасу үшін конкурс жариялайды: 1. Заңды тұлғалармен жұмыс бөлімінің бас маманы, (СО-5 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: «мүліктік жалдардың тізімдемесі» арнайы бағдарламалық кешенін жүргізу. Мүліктік жалға беру шарттарын жасау үшін құжаттар пакетін дайындау. Мемлекеттік мүліктерді мемлекеттік заңды тұлғалардың бір теңгерімнен басқа теңгерімге беру жұмысын жүргізу. Жалға беру шарттары бойынша міндеттердің толық жəне уақтылы орындалуын бақылау, бюджетке түсетін жалдау ақысы есебін жəне талап жұмыстарын жүргізу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика), құқық салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі 2. Заңды тұлғалармен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (2 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы кезеңінде). Функционалды міндеттері: «мүліктік жалдардың тізімдемесі» арнайы бағдарламалық кешенін жүргізу. Мүліктік жалға беру шарттарын жасасу үшін құжаттар пакетін дайындау. Мемлекеттік мүліктерді мемлекеттік заңды тұлғалардың бір теңгерімнен басқа теңгерімге беру жұмысын жүргізу. Жалға беру шарттары бойынша міндеттердің толық жəне уақтылы орындалуын бақылау, бюджетке түсетін жалдау ақысы есебін жəне талап жұмыстарын жүргізу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика), құқық салаларындағы жоғарғы білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі 3. Мүлікті иелену бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: «мемлекеттік мүлікті жекешелендіру есебі» жəне «бірыңғай есеп беру жүйесі» арнайы бағдарламалық кешендерін жүргізу, жекешелендіруге жататын нысандарды сату алдындағы дайындықты қамтамасыз ету, сауда-саттықты жүргізу үшін қажетті құжаттарды дайындау. Консалтинг фирмаларының жекешелендіру нысандарын бағалау есептерін талдау, сатып алу-сату шарттарының тізімдемесін жүргізу, сатып алу-сату шарттары бойынша бюджетке түсетін қаржыларды бақылауды жүргізу. Республикалық мемлекеттік мүлікті мақсатты жəне тиімді пайдалануды тексеруге қатысу. Сыйға тарту шарты бойынша мемлекеттің мүлік құқығына ие болу жұмыстарына қатысу, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің тапсырмалары жəне бұйрықтары бойынша мемлекеттік мүліктерді меншіктің бір түрінен басқа түріне жəне керісінше тапсыруды ұйымдастыру іс-шараларына қатысу. Есепке алуын жəне есепті жүргізу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика), құқық салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 4. Жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікпен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: республикалық меншiкке айналдырылған (түскен) мүлiкті (бұдан əрі – мүлік) есепке алу, сақтау, бағалау жəне одан əрi пайдалану жөнiндегi жұмысына қатысу: мүлікті есепке алу жұмысына қатысу; мүлікті сақтау жұмысын ұйымдастыруға қатысу; мүлікті одан əрі пайдалану, оның ішінде сату немесе мемлекеттік меншікке өтеусіз беру үшін бағалау жұмыстарын ұйымдастыруға қатысу; бұдан əрі пайдалануға жатпайтын жəне төмен бағамен сатылмаған мүлікті жою жұмысына қатысу; мүлікті комиссия шартының негiзiнде сауда ұйымдары арқылы қор биржасындағы сауда-саттықта, аукциондарда өткізу жұмысына қатысу; республикалық меншiкке айналдырылған (түскен) бағалы металдар, асыл тастар мен олардан жасалған бұйымдарды Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің «Кассалық операциялар мен құндылықтарды сақтау орталығы» филиалына тапсыру жұмысына қатысу; мүлікті мемлекеттік меншікке өтеусіз қабылдау шараларына қатысу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) техникалық ғылымдар жəне технологиялар салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 5. Қаржылық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (4 бірлік). Функционалды міндеттері: «е-Минфин» интеграцияланған автоматтандырылған ақпараттық жүйе (ИААЖ), «Бухгалтерлік есеп», «Кадрларды басқару» ішкі жүйесі жұмысын жүргізу. Еңбекақыны есептеп шығару жəне төлеу, бухгалтерлік жəне салықтың есеп-қисабын жасап, белгіленген мерзімде тапсыру; бекітілген нормативтерге сəйкес қаржы қорларының пайдалануына, мүліктердің кіріс-шығысының есебін жүргізу, қателікпен (артық) аударылған сомаларды қайтару жəне есепке алу. Мемлекеттік сатып алуды жүргізуге қатысу, қажетті құжаттарды қазынашылық органдарға азаматтық-құқықтық келісімдерді жасау жəне тіркеуге дайындау. Активтердің сақталуына жəне төмен бағалы тез тозатын заттарға жəне басқа да материалдық құндылықтарға бақылау жасау, есеп-қисап пен есепке алуды жүргізу. Шаруашылық жүргізудің шарттарын əзірлеп, оны қазынашылық органдарға тіркеуге тапсыру үшін дайындау. Депозиттік есеп жүргізу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, маркетинг) салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 6. Кадр жұмысы жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: департамент қызметінің құқықтық жұмыстарын қамтамасыз ету; қолданыстағы Қазақстан Республикасының заңнамаларын, департаменттің құқықтық актілерін қолдану тəжірибесін жинақтау жəне тұрақты талдау жасау. Құрылымдық бөлімшелер қызметінің тиімділігін бағалау жəне департамент қызметінің тиімділігін бағалау құжаттарын дайындау; талап қою жұмысы, мемлекеттің мүддесін жəне оның мүліктік құқықтарын қорғау, тауарларды жəне қызметтерді мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру мен жүргізу. Кадрлық жұмысты жəне кадрлық іс қағазды жүргізу, жұмыскерлердің жеке құжаттарын жəне іс қағаздарын жүргізу, «е-Минфин» интеграцияланған автоматтандырылған ақпараттық жүйе (ИААЖ) «Кадрларды басқару» ішкі жүйесі жұмысын жүргізу. Бос мемлекеттік əкімшілік қызметкер лауазымына конкурстық таңдау бойынша, тəртіптік, сараптау комиссиясына, еңбек өтілін есептеу бойынша комиссиясы қарастыруға жататын қажетті құжаттарды дайындау, мелекеттік мұрағатқа уақытында құжаттар дайындап өткізуді қамтамасыз ету. Азаматтар өтініштерінің бірыңғай жүйесі (АӨБЖ) бағдарламасы бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерінің автоматтандырылған есебін жүргізу, ұйымдастыру-кадрлық жұмыстарының негізгі бағыттары бойынша қызметкердің есеп-қисабын жүргізу, жұмыс күндеріне есеп табелін жүргізу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласында, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда, жоғарыда көрсетілген білім салалары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі.

(Жалғасы 15-бетте).


www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

(Жалғасы. Басы 12-14-беттерде). Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 090006, мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Достық-Дружба даңғылы, 208, анықтама телефоны: 8 (7112) 53-4236, факс нөмірі: 8 (7112) 53-42-35, электронды мекенжайы: kadry.kgipzko@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Мүлікті иелену бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: мемлекеттік республикалық меншік объектілерін сату кестесіне нысандарды қарауды жүзеге асыру жəне объектілер тізілімін қалыптастыру; мемлекеттік республикалық меншік объектілерін жекешелендіру бойынша сатуды ұйымдастыру жəне өткізу; мемлекеттік республикалық меншік объектілерін сатып алу-сату шарттарын ресімдеу; сатып алу-сату шарттарының барлық талаптарының сақталуын, сонымен қатар сатып алушының сатып алған объектілерінің құнын уақытында төлеуін жəне жерді пайдалануды ресімдеуді қадағалау; мемлекеттік республикалық меншік объектілерін мүліктік жалға (жалдау) беру бойынша тендерлерді өткізу жəне ұйымдастыру; мемлекеттік республикалық меншік объектілерінің мүліктік жал (жалдау) шарттарын рəсімдеу; мемлекеттік республикалық меншік объектілерін жалдаудан түскен ақша қаражатының республикалық бюджетке уақытында түсуін қадағалау; «Мүлікті жалдау шарттарының Тізілімі» мамандандырылған бағдарламалық-техникалық кешенін жүргізу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, жеке жəне заңды тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне департаменттің ережесінде көзделген өзге де функцияларды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 2. Қаржылық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: тауар-материалдық бөлшектер шығындары мен түсуінің есебін жүзеге асыру; департаменттің активтеріне түгендеу жүргізу; статистикалық органдарға статистикалық есепті дайындау жəне уақытында ұсыну; салық органдарына салық декларацияларын дайындау жəне уақытында ұсыну; департаменттің негізгі құралдарын есептен шығаруды жүргізу; «ғимараттар мен автокөлік құралдарының бірыңғай теңгерім ұстаушысы» жобасын іске асыру бойынша жұмысты үйлестіру; республикалық заңды тұлғаларға бекітілген мүліктің мақсатты жəне тиімді пайдаланылуына тексерулер жүргізуге қатысу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, жеке жəне заңды тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне бөлімнің ережесі мен лауазымдық нұсқаулықта көзделген өзге де функцияларды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып

алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 3. Кадр жұмысы жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: белгіленген біліктілік талаптарына сəйкес бос орын лауазымына конкурс ұйымдастыру; мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік қызметті өтулеріне байланысты шешімдерді (бұйрықтарды) ресімдеу; қызметкерлердің іс қағаздарын жүргізу; мемлекеттік қызметшілердің арнайы тексеруден өтулерін қамтамасыз ету; ауысу тəртібімен лауазымдарға тағайындалатын кандидатураны уəкілетті органмен келісу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, заңды жəне жеке тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне бөлімнің ережесі мен лауазымдық нұсқаулықта көзделген өзге де функцияларды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 4. Кадр жұмысы жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1-бірлік). Функционалды міндеттері: «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес тауарларды, жұмыстарды жəне көрсетілген қызметтерді мемлекеттік сатып алу процедурасын ұйымдастыру жəне өткізу; мемлекеттік сатып алу бойынша шарттарды дайындау жəне ресімдеу; мемлекеттік сатып алу вебпорталында шарттардың тізілімін жүргізу; мемлекеттік сатып алу бойынша мəліметтерді уақытында дайындау; «Ғимараттар мен автокөлік құралдарының бірыңғай теңгерім ұстаушысы» жобасын іске асыру бойынша жұмысты үйлестіру; құқықтық жалпы оқытуды жүргізу; наразылық-талап қою жұмыстарын жүргізу, барлық инстанциялардағы соттардағы істерді қарау кезінде мемлекеттің мүдделерін, оның мүліктік құқықтарын қорғау, сот шешімдерінің тізілімін жүргізу, олардың орындалуын бақылау; департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша заңнаманың сақталуына бақылауды жүзеге асыру; республикалық мемлекеттік заңды тұлғалардың мүліктерінің тиімді жəне мақсатты пайдаланылуын тексеруді ұйымдастыру жəне жүргізу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, заңды жəне жеке тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне департамент пен бөлімнің ережесінде көзделген өзге де функцияларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 5. Кадр жұмысы жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: «ғимараттар мен автокөлік құралдарының бірыңғай теңгерім ұстаушысы» жобасын іске асыру бойынша жұмысты үйлестіру; департаменттің теңгеріміндегі ғимараттар мен басқа да

«АППАҚ» ЖШС, мекенжайы: Алматы қаласы, Тимирязев көшесі, 42-үй, «ЭкспоСити» кеңсе орталығы, 15/109-павильон, эл. пошта - giskakova@appak.kz, активтерді: МАЗ 5337 А2-341/MAZ 5337 А2-341 автомашинасының базасындағы УРБ бұрғылау қондырғысын сату туралы қайта хабарлайды. Бастапқы сату бағасы: 6 052 717 теңге, ҚҚС-ын қоспағанда. Кепілді жарна бастапқы бағаның 10%. Тауардың толық сипаттамасы, орналасқан жері, жеткізу шарты төлем шарты: - тендерлік құжаттамада қамтылған. Тендерге қатысуға əлеуетті сатып алушылардың өтінімдері салынған конверттер 05.05.2015 ж. сағат 10.00-ге дейін мына мекенжайда қабылданады: Алматы қаласы, Тимирязев көшесі, 42-үй, «Экспо-Сити» кеңсе орталығы, 15/109- павильон, 1-қабат, телефон: 727 259 90 74, ішкі 21761; 258 50 81. Өтінімдер салынған конверттерді ашу бойынша тендерлік комиссияның отырысы 05.05.2015 ж. сағат 10.30-да болады. Тендерлік құжаттарды Аппак веб-сайтынан немесе giskakova@appak.kz электронды поштасына жазбаша өтініш арқылы алуға болады.

ТОО «АППАК», расположенное по адресу: 050057, г. Алматы, ул. Тимирязева, 42, офисный центр «Экспо-Сити», павильон 15/109, эл. почта: giskakova@appak. kz, повторно объявляет о реализации активов Буровая установка УРБ на базе автомашины МАЗ 5337 А2-341/MAZ 5337 А2-341. Стартовая цена в размере: 6 052 717 тенге, без учета НДС. Гарантийный взнос 10% от стартовой цены. Полное описание, местонахождение, условия поставки, условия оплаты товара: - содержится в тендерной документации. Конверты потенциальных покупателей на участие в тендере принимаются, до 10.00 часов 05.05.2015 года по адресу: г. Алматы, ул. Тимирязева, 42, офисный центр «Экспо-Сити», павильон 15/109, 1-этаж, телефон 727 259 90 74, вн. 21761; 258 50 81. Заседание тендерной комиссии по вскрытию конвертов состоится в 10.30 часов 05.05.2015 года. Тендерную документацию можно скачать на веб-сайте Аппак или получить по электронной почте, обратившись письменно на адрес giskakova@appak.kz

активтерді ұстау бойынша келісімшарттарды ресімдеу; «Е-Минфин» бағдарламасымен жұмыс жасау; жалпы құқықтық оқуды ұйымдастыру; департаменттің қызметін қамтамасыз ету бойынша ұйымдастыру жəне шаруашылық жұмыстарын орындау; республикалық мемлекеттік заңды тұлғалардың мүліктерінің тиімді жəне мақсатты пайдаланылуын тексеруді ұйымдастыру жəне жүргізу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, заңды жəне жеке тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне бөлімнің ережесі мен лауазымдық нұсқаулықта көзделген өзге де функцияларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 6. Жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікпен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау жəне одан əрi пайдалану бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; мүлікті сатуға актілерді ресімдеу; комиссияларының хаттамаларын жəне мүлікті жою актілерін ресімдеу; Қазақстан Республикас Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетіне жəне салық органына жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлік туралы есептерді дайындау жəне тапсыру; республикалық заңды тұлғаларға бекітілген мүліктің мақсатты жəне тиімді пайдаланылуына тексерулер жүргізуге қатысу; бөлімнің құзырына кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдардан, мекемелерден, кəсіпорындардан, заңды жəне жеке тұлғалардан түскен өтініш, хаттарды қарау жəне жауап дайындау жəне департамент пен бөлімнің ережесінде көзделген өзге де функцияларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, қаржы), құқық (құқықтану), заңгерлік, техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білу. Үлгілі біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы» заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 160011, Шымкент қаласы, Ғ.Иляев көшесі, 24, анықтамалар үшін телефон: 8 (7252) 21-29-22, 21-01-59, факс: 21-29-22, электронды мекенжайы: G.Namazbayeva@minfin. gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікпен жұмыс істеу бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: бөлім қызметіне жалпы басшылық ету; жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті қабылдауды, тасымалдауды, сақтауды жəне жоюды ұйымдастыру жұмыстарына қатысу; жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке

Жылдық жалпы жиналыс өткізу туралы ақпараттық хабарлама рес публикалық «Казахстанская правда» жəне «Егемен Қазақстан» газеттерінің 2015 жылғы 3 сəуірдегі сандарында жарияланған, 2015 жылдың 19 мамырына белгіленген «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» акционерлік қоғамы акцио нерлерінің жылдық жалпы жиналысын өткізу орнының өзгергені туралы хабарлама «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» акционерлік қоғамы (бұдан əрі – Қоғам) осымен өз акционерлерін 2015 жылдың 19 мамырына 10 сағат 00 минутқа белгіленген акционерлердің жылдық жалпы жиналысын өткізу орнының өзгергені туралы құлақтандырады. Қоғам акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы мына мекенжай бойынша өткізіледі: Қазақстан, Астана қаласы, 010000, Қабанбай батыр даңғылы 15, Hilton Garden Inn Astana отелі, «Төлеп» конференц-залы, 1-қабат (сол жақ қанаты).

айналдырылған жекешелендіру объектісі мен мүлікті сату алдындағы дайындықты жүзеге асыру; жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау жəне одан əрі пайдалану жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыруды қадағалау; сот органдарының шешімдерінің орындалуын бақылау; бөлімнің негізгі жұмысын ақпаратты қамтамасыз ету үшін құжаттарды дайындау; мемлекеттік органдардан, мекемелер мен кəсіпорындардан, сондай-ақ жеке, заңды жəне өзге де мүдделі тұлғалардан түскен өтініштерін қарау жəне жауаптарын дайындау жұмыстарына басшылық ету жəне қадағалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқық (құқықтану) саласындағы жоғары білім. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. 2. Қаржылық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңның тəртібі мен талаптарын сақтай отырып, мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшарттарды дайындау жəне жасау; тауарларды, қызметтер мен жұмыстарды мемлекеттік сатып алу жоспарын дайындауға қатысу; мемлекеттік сатып алу туралы келісімшарттарға жеткізушілердің уақтылы қол қоюын қамтамасыз ету; тиісті қаржылық жылға арналған тауарлардың, жұмыстар мен қызметтердің мемлекеттік сатып алу жоспарын уақтылы өзгерту бойынша материалдар дайындау; есептілікті қалыптастыру жəне мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру кезінде жергілікті мазмұнды қамтамасыз ету; материалдық-техникалық қамтамасыз ету ерекшеліктері бойынша алдағы қаржылық жылға жиынтық бюджеттік өтінімді жасауға қатысу; республикалық меншік нысандарын сату аукционына қатысушылардың кепілді жарналарын қайтару; бөлімнің негізгі қызметіне қатысты мемлекеттік органдардан, мекемелер мен кəсіпорындардан, сондайақ жеке, заңды жəне өзге де мүдделі тұлғалардан түскен өтініштерді қарау жəне жауаптар дайындау. «Е-минфин» ақпараттық жүйесіндегі жұмыстарды іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы) саласындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Кадр жұмысы жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңның тəртібі мен талаптарын сақтай отырып, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру; мемлекеттік сатып алу жоспарында белгіленген мерзімде тауарлар, жұмыстар жəне қызметтердің мемлекеттік сатып алуын жүзеге асыру; электрондық веб-порталда тауарлар, жұмыстар жəне қызметтерің сатып алуын жүзеге асыруға қажетті материалдарды дайындау жəне мемлекеттік сатып алудың жеткізушілері арасындағы жеңімпаздарды анықтау; департаменттің ведомстволық актілеріне сараптама жасау жəне келісу; департамент бөлімдерінің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша жұмыс топтарының отырыстарына қатысу; департамент құзыреті шеңберінде сот органдарында департаменттің мүддесіне өкілдік ету жəне соттық іс қарауларға қатысу; департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша келісімдер мен бұйрықтарды жасауға əдістемелік көмек көрсету жəне кеңестер беру; бөлім қызметін ақпараттық қамтамасыз етуге қажетті материалдар дайындау; іс қағаздарды жүргізу; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау жəне жауаптарын дайындау; «Е-минфин» ақпараттық жүйесіндегі жұмыстарды іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану) саласындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі.

Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті «Егемен Қазақстан» газетінің 2015 жылғы 14 сəуірдегі № 67 (28545) санында жарияланған ақпараттық хабарламасындағы «11. УАЗ-396206 маркалы автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. A 894 BS, Алматы қ., Мақатаев көшесі, 34. Баланс ұстаушы – Хамза Жұматов атындағы гигиена жəне эпидемиология ғылыми орталығы. Бастапқы баға – 1 450 000 теңге, ең төменгі баға – 44 810 теңге, алғашқы баға – 84 317 теңге, кепілді жарна – 43 500 теңге. 15. Фольксваген Поло маркалы автокөлігі, 1998 ж.ш., м.н. A 030 NS, Алматы қ., Байзақов көшесі, 275 А. Баланс ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті. Бастапқы баға – 2 330 000 теңге, ең төменгі баға – 72 004 теңге, алғашқы баға – 368 000 теңге, кепілді жарна – 69 900 теңге. 22. Ваз-21099 маркалы автокөлігі, 2002 ж.ш., м.н. А 127 СН, Алматы қ., Байзақов көшесі, 275 А. Баланс ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті. Бастапқы баға – 805 000 теңге, ең төменгі баға – 88 082 теңге, алғашқы баға – 123 000 теңге, кепілді жарна – 24 150 теңге» мəтіндеріне мынадай түзетулер енгізіп: «11. УАЗ-396206 маркалы автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. A 894 BS, Алматы қ., Мақатаев көшесі, 34. Баланс ұстаушы – Хамза Жұматов атындағы гигиена жəне эпидемиология ғылыми орталығы. Бастапқы баға – 421 585 теңге, ең төменгі баға – 44 810 теңге, алғашқы баға – 84 317 теңге, кепілді жарна – 12 648 теңге. 15. Фольксваген Поло маркалы автокөлігі, 1998 ж.ш., м.н. A030NS, Алматы қ., Байзақов көшесі, 275 А. Баланс ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті. Бастапқы баға – 1 840 000 теңге, ең төменгі баға – 72 004 теңге, алғашқы баға – 368 000 кепілді жарна – 55 200 теңге. 22. Ваз-21099 маркалы автокөлігі, 2002 ж.ш., м.н. А 127 СН, Алматы қ., Байзақов көшесі, 275 А. Баланс ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті. Бастапқы баға – 615 000 теңге, ең төменгі баға – 88 082 теңге, алғашқы баға – 123 000 теңге, кепілді жарна – 18 450 теңге» деп оқылуын сұрайды.

ӘР ЖІГІТТІҢ АРМАНЫ ОСЫ Кей жігіттер нәзікжандылардың алдында ерекше абыройға ие болуды армандайтыны мәлім. Бұл олардың сырт қы әлпетіне де, қалтасының қалыңдығына да байланысты емес әрине. Нағыз азаматтың өзіне деген сенімі мен күші барын әйел заты өте жақсы сезеді. Қуаты мығым азаматтар қашанда ерекше әсер ететіні дәлелденген. Тіпті, жай әңгімелесу кезінде де бұл оп-оңай байқалады. Ал егер ер адамның қабілеті төмен немесе қуат-күші орта деңгейлі болса, қайтпек керек? Әр қаһарманның өз құпиясы болатынын

естен шығармаңыз... Табиғи АЛИКАПС өте күшті әсер береді. Бірақ ағзаға ешбір

оқиғаға жетелемейді. Басқа жерде адамды жа ғымсыз жағдайда қалдырмайды.

АЛИКАПС – ЕРЛЕРДІҢ КҮШ-ҚУАТЫН ЕСЕЛЕЙТІН ДӘРІ зиян тигізбейді. Дәріні ішкеннен кейін бір жарым сағаттан соң еркектің бойын ерекше қуат кернейді. АЛИКАПС дәрісі сыйлайтын күш-қуат адам миы өзі белгі бергенде барып күшейеді. Егер дәрі ішкен соң футбол көрсеңіз, онда тек сергектік пен ши рақтық сезінесіз. АЛИКАПС – ақылды дәрі, ол адамды оғаш

АЛИКАПС-тың құра мында көптеген табиғи өнімдер мен қажетті дәрумендер бар: адамтамыр, эпимедиум, арамсәбіз, йохимбе қабығының экстракті, индол3-карбинол (өсімдік тектес негіз де), L-аргинин (биологиялық аминқышқылы), кверцетин, фолий қышқылы (В9), В6 және В12

Шұғыл желідегі тегін телефон: 8-800-080-59-59 (жұмыс уақыты: 08:00-23:00) Алматы қаласындағы анықтама телефоны: 8-727-297-59-59 / www.riapanda.ru

дәрумендері, калий. Осы құрамдас бөлшектердің ар қасында дәрі қуатты күш береді. Бойы сергек, күшті болады. Бәрі де АЛИКАПС-тың арқасында. АЛИКАПС-ты әркім әрқалай қабылдайды. Біреу кейде шымыр

(Жалғасы бар).

болуға ұмтылады. Сол үшін бір ғана дәрі ішеді. Ал кейбірі жаңа деңгейге көтерілгісі ке леді. Ол үшін бір ай бойы бір дә ріден қабылдап отыру керек. Дәріханалардан сұраңыздар!

2015-2017 жылдарға арналған ғылыми-зерттеулерді бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру бойынша конкурстың аяқталуы туралы хабарландыру Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитеті 2015-2017 жылдарға арналған ғылыми-зерттеулерді бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру бойынша конкурстың қорытындыларын келесі басым бағыттар бойынша жариялайды: – Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, шикізат пен өнімді қайта өңдеу; – Машина жасау жəне энергетика; – Ақпараттық жəне телекоммуникациялық технологиялар; – Өмір туралы ғылым; – Елдің зияткерлік əлеуеті. Мына www.sc.edu.gov.kz, www. ncste.kz сайттарында: – Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Жоғары ғылымитехникалық кеңес отырысының 2015 жылғы 17 наурыздағы № 1 хаттамасымен мақұлданған бірге көрсетілген басым бағыттар бойынша МҒТС объектілерінің; – конкурстық құжаттаманың талаптарына сəйкес келмейтіндіктен, қонкурсқа одан əрі қатыстырудан бас тартылған конкурстық өтінімдердің тізімдері орналастырылған.

15

Жедел аќпарат жеткізу Мəскеудегі «Баспасөз – 2014» Халықаралық VII байқауының номинанты атану «Қазақстан» РТРК баспасөз қызметі үшін айтулы жетістік болып саналады. PR-мамандарына, баспасөз хатшыларына, баспасөз қызметінің басшылары мен қызметкерлеріне арнап «Баспасөз қызметі» жалпы ресейлік мамандандырылған журнал ұйымдастырған бұл додаға «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы алғаш рет қатысып отыр. «Баспасөз» журналының бас редакторы, «Жылдың баспасөзі» халықаралық PR-конкурсының қазылар алқасының төрағасы Тимур Асланов өзінің жолдаған ресми хатында: «Жылдың баспасөзі» халықаралық конкурсына келіп түскен «Қазақстан» РТРК» АҚ өтінімін қарастыру қорытындысы бойынша, қазылар алқасы «Қазақстан» РТРК» АҚқа «Баспасөз» журналының таңдауы аталымын беру туралы шешім қабылдады. Бұл аталым байқау ұйымдастырушысы, «Баспасөз» жалпы ресейлік журналы редакциясының ұйғарымы бойынша ең қызықты деп танылған жұмыстарды арнайы дипломмен жəне кубокпен марапаттайды», – деп хабарлады. Ресейдің PR-саласындағы ірі жаңалықтардың бірі – жыл сайынғы «Жылдың баспасөзі» байқауын «Баспасөз» журналы осымен жетінші рет өткізуде. Шығармашылық иелерінің байқауына компаниялардың, ұйымдардың, мемлекеттік жəне муниципалдық құрылымдардың баспасөз қызметтері мен PRбөлімдері, сондай-ақ, PR-агенттіктер мен PR-мамандар қатыспақ.

Сонымен қатар, мұнда 16-17 сəуірде «Тиімді баспасөз-2015» практикалық конференциясы өтетіні мəлім болды. Онда қоғаммен байланыс саласында заманауи тəсілдер мен техникаларды меңгеруге жəне тиімді жұмыс істеуге қажетті əдістемелерді жəне көптеген əдістемелік материалдарға қол жеткізуге мүмкіндік туып отыр. Жыл сайынғы конференцияға бүкіл Ресейден жəне жақын шетелден қоғаммен байланыс бойынша 300-ден астам маман қатысады деп күтілуде. PR мамандарының жұмысына арналған өзекті тақырыптар бойынша 30-дан астам сарапшы дəріс оқып, шеберлік сабақтарын өткізбекші. Конференцияның алғашқы күні барлық қатысушылар жалпыға ортақ баяндамаларды тыңдаса, екінші күні «Мемлекеттік құрылымдардағы қоғаммен байланыс» жəне «Бизнестегі қоғаммен байланыс» атты екі тақырыпта баяндама тыңдайды. Осылайша, əрбір қатысушы өзіне қажетті тақырып бойынша көлемді ақпарат ала отырып, өз жағдайлары бойынша сарапшыларға сұрақ қою мүмкіндігіне ие болады. Мұндай өзара əріптестік байланыстар, шығармашылық ынтымақтастық тараптардың озат тəжірибелерден үйреніп, пікір алмасуларына, өзекжарды мəселелерді бірлесіп шешуіне жол ашып жататыны рас. «Егемен-ақпарат».

«Темірбетон-1» ЖШС өз қатысушыларына 04.05.2015 ж. «Темірбетон-1» ЖШС қатысушыларының кезекті жалпы жиналысы болатындығы туралы хабарлайды. Жиналыс сағат 15.00-де мына мекенжайда басталады: ҚР, Алматы қ., Бөкейханов к-сі, 11, акт залында. Қатысушыларды тіркеу сағат 14.30-да. Күн тəртібіне мынадай мəселелер енгізілді: 1. Серіктестіктің 2014 жылғы жұмысының қорытындысы туралы. 2. Серіктестіктің 2014 жылғы қаржылық есептілігін бекіту. 3. Таза табысты бөлу жəне дивидендтер төлеу. 4. Əртүрлі.

Шетелдік веб-сайттарда орналасќан ќўжаттарды заѕсыз тїрде ќабылдаєан тўлєалардыѕ назарына! 2015 жылғы 12 наурызда Қазақстан Республикасы АҚШ, НьюЙорк қ. Оңтүстік аймағының Аймақтық сотына Сізге қарсы талапарыз ұсынды. Іс Қазақстан Республикасы Does 1-100 Inclusive, No. 15 Civ/ 1900 (ER) (S.D.N.Y. 2015)-ға қарсы ретінде ресімделді. Талапарыздың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, көруге болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Толықтыра келе, Сізге қатысты Уақытша шараларды қамтамасыз ету жəне сотпен тыйым салу туралы өтінішхат (бұдан əрі – «Өтінішхат») ұсынылды. Өтінішхаттың жəне қоса берілген құжаттардың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Өтінішхат Негіздемелер ұсыну туралы бұйрық бойынша берілген, сондықтан іс жеделдетілген тəртіпте қаралатын болады. Біржақты уақытша сотпен тыйым салу Сізге, сіздің үлестес тұлғаларыңызға, жұмысшыларға, агенттер мен өкілдерге жəне сіз Қазақстан Республикасының компьютерлік желісінен материалдарды жəне Қазақстан Республикасының лауазымды тұлғаларының Gmail есеп жазбаларын сізбен бірлесе пайдалануға, жариялауға, таратуға, басып шығаруға, көрсетуге, айырбастауға, бөлуге, қабылдауға, көшіруге, шолуға, қолжетімділікке, қандай да бір түрмен басқалар үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге немесе қолжетімділікті ұсынуға қатысқан барлық тұлғаларға шығарылды. Негіздемелер ұсыну туралы бұйрықтың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Сот тараптарды Уақытша сотпен тыйым салуға сəйкес 2015 жылғы 20 наурызда 14.00 сағатта Нью-Йорк қ. Оңтүстік аймақтық сотының ғимараты, АҚШ, 40 Фолей Сквер, Нью-Йорк қ., НЙ, 10007 мекенжайы бойынша келуге міндеттеді. Егер Сіздің атыңыздан заңгер өкілдік етсе, бізге бұл туралы хабарландыруды сұраймыз жəне біз сіздің адвокатыңызға Сот тағайындаған күнге жəне уақытқа қатысты хабарлаймыз. Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle LLP 101 Парк Авеню Нью-Йорк қ., НЙ 101-78 – 0061 Жак Семмелманның назарына jsemmelman@curtis.com Қазақстан Республикасының адвокаттары Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ұжымы С.Ж.Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің ректоры, медицина ғылымдарының докторы, профессор Айқан Ақанұлы Ақановқа анасы Ғазиза Кəбдікəрімқызы ЫСҚАҚОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Зоология институтының басшысы мен ұжымы С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің ректоры, медицина ғылымдарының докторы, профессор Айқан Ақанұлы Ақановқа анасы Ғазиза Кəбдікəрімқызы ЫСҚАҚОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ ғылыми-зерттеу ветеринария институтының ұжымы биотехнология жəне препараттарды бақылау бөлімінің меңгерушісі Əбдіқалық Əбдіжапарұлы Əбішовке ƏКЕСІНІҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


16

www.egemen.kz www.egemen.kz

 Редакцияға хат

Їмітіміз аќталады деп сенеміз Біз Павлодар облысы Шарбақты ауданының Жаңаауыл ауылының тұрғындарымыз. Біздің бір мəселеміз бар, ол – Жаңаауыл – Галкино бағытындағы жол мəселесі. Қыста көп қиыншылықтар болды, көктем келе жолдағы қар еріп көліктерге кедергі жасады. Көліктер істен шығып, қарым-қатынасқа бөгет болды. Сондағы екі ауылдың арасы небəрі 20 километр. Біз Шарбақты ауданының əкімі Е.Асқаровтан да көмек сұрадық, бірақ ауданда қаражат болмағандықтан, біз республика деңгейінде көмек сұраймыз. Сол жолымызды жөндеп, қалпына келтіріп берсе, өте риза болар едік. Ауылымызда «Ертіс орманы» табиғи орман резерваты, кеден бекеті, мектеп, мəдениет үйі бар. Əр саладағы адамдардың жол бөгетінен жұмыстарына кешіккен, аудандық ауруханаға жете алмаған сəттері де баршылық. Сайыстарға қатысуға қиыншылықпен жетіп, қайтарда ауыл тұрғындарының қарда жүретін жекеменшік көліктерімен келіп көмек көрсеткен жағдайлар, ауылға жете алмай жол үстінде қалғандар да бар. Осы мəселе оң шешімін тапса екен дейміз.

16 сəуір 2015 жыл

 Жағымды жаңалық

Шетел таблоидтарыныѕ кейіпкерлеріне айналды Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің əскери қызметші қызкеліншектері арасындағы бірінші байқау біздің мемлекетіміздің ғана емес, шетел медиа кеңістігінде де айтулы жаңалық болды.

Жаңаауыл тұрғындары: С. Серғазина, Г.Сыздықова, Ж.Камелева, Г.Қанжығалина. (Барлығы 27 адам қол қойған).

Бұдан өзге, дауыс беруге Ресей, АҚШ, Германия, Индонезия жəне Үндістан елдерінің тұрғындары қатысып, байқау көптің қызығушылығын тудырып отыр. Осы аптада Қазақстан Рес публикасы Қарулы Күштеріндегі əскери қызметші қызкеліншектер арасындағы республикалық «Батыр арулар» байқауына қатысушылар туралы мақаланы британдық «Daily Mail» («Дэйли мэйл») таблоиды жəне неміс ақпараттық күнделікті «Die Welt» газеті жариялады. Материалдың авторы Саймон Томлинсон байқауға қатысу шарттарын сипаттап, сайтқа бірнеше қаты сушылардың суреттерін орналастырды. Сондай-ақ, оқыр мандардың бірнеше пікірін жариялады. Халықтың көзайымына айналған айтулы байқаудың 12 жеңімпазы 2016 жылғы мамандандырылған күнтізбеге арналған кəсіби фотосессияға қатысатынын айта кеткен жөн. Байқаудың нақты қорытындылары 10 мамыр күні белгілі болады жəне дəл осы күні байқауға дауыс беру аяқталады.

Павлодар облысы.

«Егемен-ақпарат».

 Спорт

Дəріспен ќатар доп ќуєан... ЖОО студент жастарыныѕ арасындаєы футбол турнирі ґз жалауын кґтерді Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Таныта алсақ өзгені табындыратындай қазақ жұртының табиғи өзіндік спорт түрлері аз болмаған. Оның бір үлгісін алып күштің иесі Қажымұқан бабамыз өткен ғасырда-ақ төрткүл дүниеге көрсетіп, тəнті еткені белгілі. Азаттықтан бергі кезең ішінде сайыпқыран саңлақтарымыз əлемдік спорттың сан түрінен жүлдегер болып, ел мерейін асырып келеді. Бұл саламатты өмірдің сара жолындай көрінетін өнер түріне, əсіресе, футбол додасына жалынды жастардың арасынан сен тұра тұр, мен шабуылдап, теңбіл допты жұрттың айызын қандыра тебейін деген мықтыларды іріктеу мақсатында Білім жəне ғылым министрлігі ұйытқы болып, өткен жылдан бері жоғары оқу орындарында білім алып жатқан студенттер арасында футбол турнирін өткізіп келеді. Игілікті іс былтырғы жылы Астанадан бастау алып, елорда мен Алматы қалаларының жоғары оқу орындары командалары бақтарын сынаған еді. Осы турнирге аталмыш қалалардан өзге Қарағанды мен Шымкенттегі студенттік командалар да қосылған болатын. Сөйтіп, мұның нəтижесі жастар арасындағы ерекше қадам екенін студенттік лига дəрежесіне көтерілгенін айта кетсек дейміз. Биыл бұл жақсы іс Алматыда жалғасын тауып, Əл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың спорт кешенінде

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Көктем-күз – 2015» деген атпен салтанатты түрде ашылды. Онда Білім жəне ғылым министрі А.Сəрінжіпов футбол спорттың өте танымал түрі екенін, ол миллиондаған жастар мен балалардың қызығушылығын тудырып келе жатқанын, олимпиадалық ойындарда керемет бағаланатынын, сол жоғары дəрежеде өтетін сайысқа болашақта таланттарды дайындау жайын қозғап, осындай шара ұйымдастырып келе жатқанын тілге тиек етті. Сонымен қатар, Мемлекет

басшысының бұқаралық спортты дамытуға жəне ірі спорттық жарыстарда жоғары нəтижеге қол жеткізуге көп көңіл бөліп келе жатқанына да нақты дəлел-дəйектер келтірді. Спорт жастарды саламатты өмір салтына ғана үйретіп қоймайды, мұнымен бірге студенттер арасында корпоративті рухты қалыптастырып, жеңіске жетуге, қиындықтарды жеңуге жол ашады, деді министр. Жастардың жігерін жанып, қуаткүшін шыңдайтын осы жолғы футбол матчында алғаш алаңға шыққан ҚазҰУ-дың «Арлан» жəне Қ.Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің командалары болды. Бұл спорт бəйгесі мұнымен шектеліп қалмақ емес. Алдағы уақытта ұлттық студенттік лига турнирі Астана жəне Қарағанды қалаларында ту көтеріп, Шымкент қаласында аяқталады. Жеңімпаздар сол кезде белгілі болмақ. Жақсы іске жанашыр бола білген ҚазҰУ-дың ректоры Ғ.Мұтанов, əдемі шара алдағы уақытта Алматы мен Астанада өрісін кеңейтіп қана қоймай, еліміздің төрт құбыласын түгел қамтитынын еске салып, білім мен спортты ұштастырған азаматтардың арасынан күні ертең Т.Сегізбаев, С.Байшақов, Қ.Ордабаев, өзге де қазақ спортының айтулы толқынының ізін басып, ісін жалғайтындардың шығатынына сенімінің мол екенін атап өтті.

Ќўрметті ќонаќ ретінде ґнер кґрсетеді Қазақстанның танымал мəнерлеп сырғанаушысы Денис Тен жақында өтетін спорттың осы түрінен командалық əлем чемпионатына қатысатын болды. Ал аталмыш жаһандық жарыс Жапонияның астанасы – Токио қаласында бүгін, 16 сəуір күні жалау көтереді. Осында Сочи Олимпиадасында қола медаль жеңіп алған тарлан спортшымыз əлем чемпионатында құрметті қонақ ретінде өнер көрсетеді. Командалық турнирдің чемпиондығы атағына талас Ресей, АҚШ, Жапония, Канада, Франция жəне Қытай құрамалары арасында өтеді. Көрермендер осы жолы əлемнің «су жаңа» чемпионы Елизавета Туктамышованы, Олимпиада чемпионы Юдзура Ханюді, жұптасып өнер көрсетуден əлем чемпионы Меган Дюамель мен Эрик Редфордты мұз айдынынан көретін болады. Айта кететін жайт, біздің Денис жұртшылық алдына 19 сəуірде, турнирдің соңғы күнінде шығады. Еске сала кетейік, Денис Тен биылғы жылы Сеулде өткен «Төрт құрлық турнирі» деп аталатын сайыста топ жарып, Бейжіңде керуен керген əлем чемпионатында қола медаль алған еді. Ал 2013 жылы əлем чемпионатында күміс медальдың иегері атанған болатын. Дамир ҚОЖАМҚҰЛ.

 Хит хикаясы

«Таѕєы елес» тəѕсəріде дїниеге келген əн

Таңғы елес, таңғы елес, бұл өмірде ештеңе де мəңгі емес... Алдасаң да арбасаң да, Қолдасаң да, қорғасаң да, Тым болмаса бір көрінші, Ақ періштем анда-санда. Сендей кімді ұнатайын? Тыңдағанды жылатайын. Тым болмаса бір көрінші, Жүрегімді жұбатайын...

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Ішінде бітпейтін бір сағынышы бар осынау əннің сөзін де, əнін де композитор Бауыржан Есебаевтың өзі жазған. Жалпы, бұл сазгердің хит болмаған əні некен-саяқ. Қазіргі қазақ эстрадасында тыңдарманның жүрегіне жеткен жақсы əн болса, оны Бауыржан жазды деп біліңіз. Мəселен, Досымжан Таңатаровтың орындауындағы «Ақ сəулем», «Ұмытуға бола ма?», «Сені ойлап...», Медеу Арынбаев айтатын «Дариға жүрек», Еркін Нұржан шырқайтын «Ақ бұлттан жасап алғанмын», Саят Медеуовтің «Ана», Сержан Əлидің «Моншақтым», Қайрат Нұртас айтып жүрген «Арман», «Ауырмайды жүрек», Ернұр Айдардың «Жарығым-ай», «Ұмыттың ба?», Алтынай Жорабаеваның орындауындағы «Перзент парызы» да Есебаевтың жүрегінен шыққан. Əндерінің көпшілігінің сөзін өзі жаза беретін ерек талант иесінің хит болған шығармаларына əлі оралармыз. Егер Есебаевтың бүгінгі таңда 200-ге тарта əні болса, оның 90 пайызының сөзін өзі жазған, бірақ ақындықты қумаған. Алайда, шынайы толғаныстан туған «Таңғы елестің» орны бөлек. Осы əннің айналасында алып-қашты əңгіме бар. Бауыржан Есебаев жігіт күнінде бір қызға ессіз ғашық болады. Ол қыздың ата-анасы Бауыржанға тұрмысқа шығуына қарсы болады. Қысқасы, екеуін əке-шешесі үйлендірмейді де, ол қыз басқа адамға күйеуге шығып кеткен көрінеді. Содан бір күні Бауыржан жастық шағында арман күйінде қалған қызды түсінде көреді. Жаңағы қыз түсінде жанында жүр. Оянып кетсе, таң атып келеді екен. Қолы жетпеген ғашығын көремін деп көзін қайта жұмады... Жүрегін ауыртқан түс қайта оралмайды. Түс те жоқ, қыз да жоқ. Содан құлағына «Таңғы елестің» əуені де, сөзі де төгіледі. Біз осы мұңды оқиғаның анық-қанығын композитордан сұрағанымызда, қазір жігіт ағасы болған, үйлі-баранды, байсалды мінездің иесі не десін... Былай деді: – Бұл əн 2004 жылы көктемде, аты айтып тұрғандай, таң сəріде дүниеге келген əн. Тəтті ұйқы құшағында жатып, əсерлі түс көрдім.Түсімде жап-жасыл аймақ. Қызығы мол күндер. Сауық-сайран құрып жүрмін. Ұйқымнан оянғанда түсімнен түк те қалмады. Осы сəтте барлығы да түс, таңғы елес екенін аңғардым. Қолыма қалам, қағаз алып, əннің мəтіні мен əуенін жаздым. Əн дайын болған кезде Айгүл

 Бəрекелді!

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

АЛМАТЫ.

200-діѕ ішінен 1-ші болып əлем чемпионы атанды Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Перу астанасы Лима қала сынан қуа нышты хабар жетті. Ақмолалық Татьяна Капустина 18 жасқа толмаған спортшылар арасында ауыр атлетикадан əлем чемпионы атанып, ең үздік спортшыға арналған кубокты иеленді. Ол екі жаттығу қорытындысында 243 кило нəтиже көрсетіп, əлем рекордын жаңартты. Дүбірлі жарысқа əлемнің

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

Иманбаеваға ұсындым. Аранжировкасын Бағлан Омаров ағамыз жасады. Əнші əнді шебер орындап шықты. Əннің бар тарихы осы. Таңғы елестей ғайып болған, дүрілдей өткен, өткен күндеріме деген сағыныштарым мен өкініштерімнен туған əн... Бұл əнге екі бірдей бейнебаян түсірілген. Алғашқы бейнебаянда əнші Айгүл Иманбаева сахнадағы əріптестерімен бірге бой көрсетсе, екінші бейнебаянда сүйгенін аңсаған, жалғыздықтан жабырқап, əннен сая іздеген жанның бейнесі баяндалады. «Таңғы елестің» танымал болуында оны бүкіл бояуымен орындаған əнші, драмалық актриса Айгүл Иманбаеваның да орны бөлек екенін айтуға тиістіміз. Айгүлдің айтуынша, бұл əнді əнші көлікте кетіп бара жатқанда автордың гитарамен өз орындауында естіп, Есебаевқа осы əнді маған бер деп жабыса кетеді. Бауыржан оны бастапқыда əнші Ақбота Керімбековаға ұсынбақшы болған. «Таңғы елес» əні Айгүл Иманбаеваның өнердегі төлқұжаты іспетті екенін əншінің өзі де айтып жүр. 2007 жылы əнші ең алғашқы жеке шығармашылық кешін «Таңғы елес» деген атпен өткізген болатын. Алғашқы күйтабағын да осы атпен шығарған. – Əннің сөздері қарапайым болғанымен, оның астарында терең ой жатыр. Бұл – жүрекпен айтылатын əн. Расында да, бұл өмірде ештеңе де мəңгі емес қой. Қаһарлы қыстың артынан күлімдеп көктем келіп, жадырап жаз шығып, күңіренген күз мезгілі де келіп жетеді. Яғни, əнді тыңдау барысында, тек махаббат емес, өмірдегі басқа да дүниелердің мəңгі емес екендігін түсінуге болатындай. «Таңғы елес, бұл өмірде ештеңе де мəңгі емес» сөздері қалың көпшілік арасында үлкен мəтелге, аталы сөзге айналды, – дейді əнші. Осы күнге дейін əндеріне 15 шақты бейнебаян түсірілген Бауыржан Есебаев ендігі жерде кинематография саласында бағын сынап көруге кірісті. Есебаев жасаған клиптердің көпшілігі сəтті шыққанын айту лəзім. Қазір ол өзі құрған «M-projekt» киностудиясында алғашқы толықметражды көркем фильм түсіруге дайындалып жатқан жайы бар. Əнші Ернұр Айдардың қатысуымен жасалатын картина «Сені ойлап...» деп аталады. Музыка сүйер қауым композитордың Досымжан Таңатаров орындайтын «Сені ойлап...» деп аталатын тамаша əні барын біледі.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

таңдаулы 200-ден аса ауыр атлеті қатысып, аса тартысты өнер көрсетті. Сондайақ, бұл додада Қазақстан спортшыларының мерейі үстем болып, ел даңқын асқақтатқанын айтқан жөн. Мəселен, жасөспірімдер арасында Игор Сон үздік спортшы атанса, Əйгерім Ауылбек əлемдік біріншілікте күміс, Шыңғыс Сағындықов қола медальді жеңіп алды. Ақмола облысы.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айдар ӨРІСБАЕВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 15 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №541 ek


17

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 3 сәуір

№191

Астана, Үкімет Үйі

Террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптарды бекіту туралы «Терроризмге қарсы іс-қимыл туралы» 1999 жылғы 13 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 3-тармағының 4) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптар бекітілсін. 2. Осы қаулы 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 2-бөлімді және 2015 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін 3-бөлімді қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 3 сәуірдегі №191 қаулысымен бекітілген Террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптар 1. Жалпы ережелер 1. Қазақстан Республикасының террористік тұрғыдан осал объектілерінің тізбесіне енгізілген террористік тұрғыдан осал әрбір объектінің осы террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптарға (бұдан әрі – талаптар) сәйкес терроризмге қарсы қорғалу жүйесі болуы тиіс. 2. Террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесін (бұдан әрі – жүйе) құру мақсаты олардың террористік қауіп-қатердің әсерінен қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. 3. Осы талаптарда пайдаланылатын ұғымдар мен терминдер: 1) террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесі – ғимараттардың, құрылыстар мен өзге де объектілердің терроризмге қарсы қауіпсіздігін қамтамасыз етуде пайдаланылатын инженерлік-техникалық нығайтылу, кіруді бақылау және басқару жүйесі, байланыс және хабардар ету жүйесі, телевизиялық бейнебақылау, сондай-ақ жарықтандыру жүйесі құрауыштарының жиынтығы; 2) инженерлік-техникалық нығайтылу – күзетілетін аймақтарға санкциясыз кіруге және басқа да қылмыстық қолсұғушылықтарға қарсы қажетті іс-қимылды қамтамасыз ететін конструктивті элементтер; 3) периметр – күзетілетін аумақтың (аймақтың) қоршалған құрылыс конструкцияларымен (тосқауылдармен) және бақылау-өткізу пункттерімен жабдықталған шекарасы; 4) бақылау-өткізу пункті – адамдарды және көлік құралдарының рұқсат берілген түрін өткізуді қамтамасыз етуге арналған арнайы үй-жай; 5) қауіпті аймақ – өздеріне қатысты террористік қауіп-қатерді іске асыру теріс салдарға әкеп соқтыруы мүмкін үй-жай, учаскелер және конструктивті элементтер; 6) күзетілетін аймақ – күзет сигнализациясы жүйесінің көмегімен бақыланатын параметрлердің өзгеруі анықталуы мүмкін (тиіс) ғимараттың және/немесе аумақтың (объектінің) бір бөлігі; 7) күзет шебі – объектінің белгілі бір аймағын немесе үй-жайды (периметр, көлем және оларға келу жолдары) бақылайтын инженерлік-техникалық құралдар мен қауіпсіздік жүйелерінің жиынтығы, олардан өту кезінде объектінің жай-күйін бақылау жабдығына немесе алып жүруге болатын хабарландырғыштарға (дыбыс, жарық индикациясы) тиісті хабарлама беріледі; 8) күзет сигнализациясының жүйесі – күзету объектісіне санкциясыз енуді, күзетілетін объекті тұтастығының бұзылуын анықтауға, объекті тұтастығының бұзылуы туралы ақпаратты жинауға, өңдеуге, беруге және сол қалпында ұсынуға арналған бірлесе әрекет ететін техникалық құралдардың жиынтығы; 9) күзет сигнализациясының шебі – электр тізбегіне тізбектеліп біріктірілген, осы тізбекке енгізілмеген басқа техникалық құралдардан тәуелсіз күзетілетін аймаққа (аймақтарға) ену (енуге әрекет) туралы хабарлама беруге мүмкіндік беретін күзет сигнализациясының бірлесе әрекет ететін техникалық құралдарының жиынтығы; 10) орталықтандырылған бақылау пульті – дербес техникалық құрал (техникалық құралдардың жиынтығы) немесе күзетілетін объектілерге ену туралы дабыл хабарламаларды қабылдау үшін орталықтандырылған күзет пунктінде орнатылатын хабарламаларды, қызметтік және бақылаудиагностикалық хабарламаларды беру, алынған ақпаратты өңдеу, көрсету, тіркеу және одан әрі өңдеу үшін, сондай-ақ (кері арна болған кезде) телебасқару командасына беру үшін оны сол қалпында ұсыну жүйесінің құрамдас бөлігі; 11) кіруді бақылау және басқару жүйесі – техникалық, ақпараттық, бағдарламалық, пайдалану үйлесімділігі бар және адамдар мен көліктің кіруін бақылауды және басқаруды жүзеге асыратын бірге әрекет ететін бақылау мен басқарудың техникалық құралдарының (механикалық, электрмеханикалық, электр, электрондық құрылғылар, конструкциялар мен бағдарламалық құралдар) жиынтығы; 12) байланыс жүйесі – объектіні күзету қызметтерінің іс-қимылын жедел басқаруды қамтамасыз етуге арналған жедел байланыс жүйесі; 13) хабардар ету жүйесі – террористік тұрғыдан осал объектідегі адамдарды төтенше жағдайлар (авария, өрт, табиғи зілзала, шабуыл жасау, террористік акт) кезіндегі дабыл және қалыптасқан жағдайдағы іс-әрекеттер туралы жедел ақпараттандыруға (жарықпен және/немесе дыбыстық) арналған техникалық құралдар жиынтығы; 14) телевизиялық бейнебақылау жүйесі – объектінің жай-күйі туралы көрсетілімдерді алуға арналған техникалық, ақпараттық, бағдарламалық және пайдалану үйлесімділігі бар бірлесіп әрекет ететін техникалық құралдардың жиынтығы; 15) күзет бөлімшелері – террористік тұрғыдан осал объектілерді күзетуді қамтамасыз ететін күзет қызметінің субъектілері. 4. Осы талаптар қолданыстағы, жаңадан жобаланатын, реконструкцияланатын және техникалық жаңғыртылған жеке меншік және ведомстволық бағыныстылық нысанына қарамастан, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан террористік тұрғыдан осал объектілерге қойылады, сондай-ақ объектілерге қылмыстық қолсұғушылыққа қарсы іс-қимыл жасау мақсатында оларды инженерлік-техникалық құралдармен және қауіпсіздік жүйелерімен жарақтандырудың нормаларын, тәртібін белгілейді. 5. Мемлекеттік күзетуге жататын объектілердің инженерлік-техникалық нығайтылуы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қазандағы № 1151 қаулысымен бекітілген талаптарға сәйкес қамтамасыз етіледі. Қарулы Күштер объектілерінің инженерлік-техникалық нығайтылуына қойылатын талаптар «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жалпы әскери жарғыларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы 5 шілдедегі № 364 Жарлығына сәйкес, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бұйрықтарымен айқындалады. Күзетілетін адамдардың келуіне арналған террористік тұрғыдан осал объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын қосымша талаптарды Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі осы талаптарды, олардың қауіпсіздігін қажетті деңгейде қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық, күзет, режимдік және өзге де шаралардың көлемі мен ерекшелігін ескере отырып белгілейді. 2. Аса маңызды мемлекеттік, стратегиялық, қауіпті өндірістік объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптар Периметрдің инженерлік-техникалық нығайтылуына қойылатын талаптар 6. Аумағы бар объекті периметрі бойынша адамдар мен көлік құралдарының бақылауөткізу пунктін орап өтіп, объектіге және объектіден еркін өтуіне кедергі жасайтын қоршаумен жабдықталады. Магистральдық құбырлар мен кен орындарының аумақтары да адамдар мен көлік құралдарының күзетілетін аймақтарға еркін өтуіне кедергі жасайтын қоршаумен жабдықталуы мүмкін. 7. Қоршау күрделі құрылыс болып табылады және үлгілік жобалар бойынша салынады. 8. Қоршау: 1) еркін өтуді болдырмайтын және объектінің режимдік шарттарын қанағаттандыратын биік әрі жерге терең орнатылған болуы; 2) конструкциясы қарапайым, беріктігі жоғары сапалы және ұзақ уақытқа төзімді болуы; 3) одан өтуді жеңілдететін түйіндер мен конструкциялардың болмауы тиіс. 9. Сыртқы қоршауда жабылмайтын есіктер, қақпалар, кішкене қақпалар, сондай-ақ тесіктер, сыналар және басқа да зақымданулар болмауы керек. 10. Қауіптілігі жоғары учаскелерде периметрді таранға қарсы және (немесе) өзге де қосымша бөгеуші құрылғыларды орнату арқылы күшейтуге болады. Периметр инженерлік-техникалық конструкциялардан басқа жарықтандыру, байланыс және телевизиялық бейнебақылау жүйесі құралдарымен жарақталады. 11. Объектілер периметрінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін инженерлік-техникалық конструкциялар мынадай сипаттамаларға сәйкес болуы тиіс: 1) барлық маусымдар мен тиісті климаттық аймақтардың сыртқы климаттық факторларына төзімділігі; 2) индустриялық кедергілерден және көлік құралдары, құстар мен жануарлар туындататын кедергілерден қорғалуы. 12. Жарылғыш, аса қауіпті, бактериологиялық, биологиялық заттар, иондаушы сәулелендіру көздері, радиоактивті және қос мақсаттағы материалдарды әзірлеу, өндіру, сынау жұмыстарын жүргізумен айналысатын ұйымдардың объектілері мен үй-жайларының сыртқы қоршауына Ядролық материалдарды және ядролық қондырғыларды жеке қорғау туралы ережеге, сондайақ радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі санитариялық-гигиеналық талаптарға, тиісті қолдану саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес арнайы талаптар қолданылады. 13. Өткізу режимі орнатылған аса маңызды мемлекеттік, стратегиялық, қауіпті өндірістік объектілер бақылау-өткізу пункттерімен жарақталады. 14. Бақылау-өткізу пункттерінің саны адамдар мен көлік құралдарының қажетті өту қабілетін қамтамасыз етуді ескере отырып айқындалады. Автокөліктік бақылау-өткізу пункті адамдар өтуге арналған орталық бақылау-өткізу пунктіне жақын жерде орналасуы тиіс. Автомобиль және теміржол көлігінің өткізетін бақылау-өткізу пунктін қатар қолдануға жол беріледі. 15. Бақылау-өткізу пункттері ғимараттарының (үй-жайларының) сыртқы қоршау конструкциялары (қабырғалар мен жабындар) құқыққа қарсы сипаттағы іс-әрекеттерді қоса алғанда, сыртқы әсерлерге төзімді болуы және жақсы шолынуы тиіс. 16. Бақылау-өткізу пункті жұмысшылар мен қызметшілердің жеке заттарын сақтайтын сақтау камерасымен, тексеріп қарау бөлмесімен, күзет бөлімшесі қызметкерлерін (концентраторларды, пульттерді, күзеттік телевизияның бейнебақылау құрылғыларын және т.с.с) орналастыруға арналған қызметтік үй-жаймен, техникалық қауіпсіздік жүйелерімен, өткелді (өтуді) ашу тетіктерін басқару құрылғыларымен, күзеттік жарықтандырумен және санитариялық тораппен жабдықталады. Бақылау-өткізу пунктінде автоматтандырылған немесе механикалық қол құрылғылары, турникеттер, адамдардың санкциясыз өтуіне жол бермеуге арналған кішкене қақпалар орнатылады. Бақылау-өткізу пунктін тексеріп қарау жүргізу үшін қажеттілігіне немесе қызметтік мұқтаждығына байланысты металдардың әртүрлі үлгілерін айқындауға қабілетті стационарлық және қол құралдарымен жабдықтауға болады. 17. Көлік құралдарына арналған бақылау-өткізу пункті электрөткізгіші бар және қашықтықтан басқарылатын үлгілік жылжымалы немесе айқара ашылатын қақпалармен, оларды авариялық тоқтатуға және қолмен ашуға арналған құрылғылармен жабдықталады. Қақпалар өздігінен ашылуды (қозғалуды) болдырмайтын шектеуіштермен немесе бекіткіштермен жарақталады. Автокөлік құралдарына арналған бақылау-өткізу пункті оларды тексеріп қарауға арналған қарау алаңдарымен немесе эстакадалармен, шлагбаумдармен, ал теміржол көлігіне арналған бақылауөткізу пункті жылжымалы теміржол құрылымын тексеріп қарауға арналған мұнарамен және алаңмен жабдықталады. 18. Қақпаны басқару пульті бөгде адамдардың қол жеткізуін болдырмайтын орындарға орналастырылады. 19. Бақылау-өткізу пунктінің үй-жайы байланыс, өрт сөндіру құралдарымен жарақталады және орталықтандырылған бақылау пультіне қосылған дабыл сигнализациясы жүйесімен жабдықталады. 3. Ғимараттар мен құрылыстардың инженерлік-техникалық нығайтылуына қойылатын талаптар 20. Аса маңызды мемлекеттік, стратегиялық, қауіпті өндірістік объектілер аумағында үздіксіз өндірістік цикл жабдығы бар корпустарды қоса алғанда, ғимараттар мен құрылыстарды олардың басқа ғимараттар және құрылыстармен қалқалануын ескере отырып, периметрден барынша мүмкін болатын қашықтықта орналастыру қажет. 21. Ғимараттар мен құрылыстардың сыртқы қабырғалары іргелі және Қазақстан Республикасының бекітілген нормалары мен қағидаларына сәйкес болуы тиіс. 22. Ғимараттар мен құрылыстарда бекіткіш құрылғыларды орнату кезінде өртке қарсы қауіпсіздік шарттарын орындау қажет: 1) ғимараттар мен құрылыстардың сыртқы эвакуациялау есіктерінің іштен кілтсіз ашылмайтын бекіткіші болмауы тиіс; 2) ортақ дәлізге алып баратын баспалдақ алаңдарының есіктері, лифт холлдары мен тамбуршлюздердің есіктері өздігінен және тығыз жабылатын құрылғылармен жабдықталады және олардың кілтсіз ашылуға кедергі келтіретін бекітулері болмауы тиіс. 23. Ғимараттар мен құрылыстардың аумағына құдықтар, люктер, өтетін тесіктер, шахталар, ашық құбырлар, арналар және басқа осыған ұқсас құрылыстар арқылы енуге болатын кіретін және шығатын жерлері бар жерасты және жерүсті коммуникациялары тұрақты немесе алынатын темір торлармен, қақпақтармен, бекітілетін құрылғылары бар есіктермен жабдықталады. Тұрақты құрылғылар ашылмайтын барлық коммуникацияларға, сондай-ақ диаметрі 250 миллиметрден (кесіндісі 250 х 250 миллиметрден көп) асатын барлық ойықтарға орнатылуы тиіс. 4. Күзет бөлімшесі үй-жайларының инженерлік-техникалық нығайтылуына қойылатын талаптар 24. Күзет бөлімшелерінің үй-жайларын, әдетте ғимараттардың бірінші қабатында орналастырған жөн, бұл ретте үй-жайлар конструкциясына қойылатын талаптар ғимараттардың тиісті санатына қойылатын талаптарға сәйкес болуы тиіс. 25. Бақылау мұнаралары, бекеттік саңырауқұлақ тәріздес қалқалар мен үйшіктер, тосқауыл түріндегі дуалдар жататын күзет бекеттерінің инженерлік конструкциялары мынадай сипаттамаларға сәйкес болуы тиіс: 1) бақылау мұнаралары кірпіштен, ағаштан, металдан немесе құрама темір бетоннан жасалады және күзетшілердің аумақтар мен объектінің маңайын көруін ұлғайту үшін орналастырылады. Мұнараның биіктігі және оны орнату орны жер бедеріне, кескін үйлесіміне және жергілікті шарттарға байланысты айқындалады; 2) мұнараларды жабдықтауға арналған техникалық құралдардың құрамы жобалауға арналған тапсырмамен айқындалады; 3) мұнараның конструкциясы күзетшіні атыс қаруымен зақымдаудан қорғауы тиіс; 4) бекеттік саңырауқұлақ тәріздес қалқалар әдетте наряд соқпағынан 1 метрден аспайтын қашықтықтағы бекеттер учаскелерінің ортасында ораналастырылады; 5) бекеттік үйшіктер кірпіштен, ағаштан, құрама темір бетоннан, металл конструкциялардан, пластиктен, сығымдалған және ағаш бөлшектерден жасалады. Температура минус 300С-ден төмен аудандарда бекеттік үйшіктерде жылыту көзделеді. Бекеттік үйшіктердің көлемдері мен түрлерін жобалау ұйым айқындайды; 6) бекеттер учаскелерінің шекарасын белгілеу үшін шектеу белгілері қолданылады. Олар нөмірленеді және нарядтарға жақсы көрінетіндей және учаскенің сыртқы жағынан бөгде адамдарға көрінбейтіндей етіп біртіндеп орнатылады. Күзет сигнализациясы жүйесіне қойылатын талаптар 26. Құпия ақпарат немесе материалдық құндылықтар тұрақты немесе уақытша сақталатын барлық үй-жайлар, сондай-ақ олармен аралас барлық үй-жайлар, объекті ғимаратының периметрі бойынша бірінші және соңғы қабаттарда орналасқан бөлмелер мен осал орындар (терезе, есіктер,

қақпақтар, желдеткіш шахталары мен қораптары) күзет сигнализациясы жүйесімен жабдықталады. 27. Күзет сигнализациясы жүйесі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тізілімінде аккредиттелген және тіркелген сертификаттау органдарында, сынақ зертханаларында (орталықтарында) белгіленген тәртіппен сертификаттаудан өтеді. 28. Жалған іске қосу мен табу ықтималдығына айрықша жоғары пысықталуды талап ететін объектілерде әртүрлі әрекет етудің түрлі физикалық қағидатындағы датчикті ұштастыратын құрамдастырылған жүйені пайдалану қажет. Сезгіш элементтердің орналасуы адамның еніп кіруі туралы сигнал бір уақытта бірнеше датчикте іске қосылатындай таңдап алынады, ал бөгеуілдер уақыт бойынша таралады. 29. Күзет сигнализациясы жүйесімен күзеттің үш шебі жабдықталады. Күзеттің бірінші шебімен: 1) объекті ғимараттары мен үй-жайларының периметрі бойынша құрылыс конструкциялары; 2) коммуникацияларды іске қосу орындары, желдеткіш арналар және тағы басқалар; 3) өрт сатыларына шығатын жерлер; 4) күрделі емес және күрделі (егер оларды қорғау қажет болса) қабырғалар қорғалады. Күзеттің екінші шебімен үй-жайлардың көлемі қорғалады. Күзеттің үшінші шебімен қоймалар, сейфтер, шкафтар немесе оларға келу жолдары қорғалады. 30. Ғимараттың (үй-жайының) периметрі бойынша құрылыс конструкциялары: 1) есік оймалары, тиеу-түсіру қақпақтары – ашылуға және тесілуге; 2) шынымен қапталған конструкциялар – әйнектің «ашылуына» және «қирауына»; 3) коммуникацияларды, күрделі емес және күрделі (егер қажет болса) іске қосу орындары – «тесілуге»; 4) желдеткіш қораптарды, түтін өткізгіштер және басқалар – «қиратуға» және «соғу әсеріне» қарсы бұғатталады. 31. Объектінің қауіпсіздігін арттыру үшін күзет сигнализациясы жүйесінің құрылымы: 1) осы объектінің жұмыс режиміне; 2) ғимараттар ішінде үй-жайлардың орналасу ерекшеліктеріне; 3) күзетілетін аймақтар санына қарай айқындалады. 32. Күзетілетін аймақтар сындарлы аймақтарға кез келген тұсынан келгенде, кемінде күзеттің екі шебі бұзушылықты тіркейтіндей түрде орналастырылады. 33. Күзеттің әр шебінен келген дабыл хабарламасы орталықтандырылған бақылау пультіне немесе объектінің ішкі күзет пультіне шығарылады. 34. Орталықтандырылған бақылау пульті ұйымдастырылған үй-жайды ғимараттың екінші немесе үшінші қабаттарында орналастыру қажет. Орталықтандырылған бақылау пульті бір қабатты ғимаратта орналасқан жағдайда үй-жайдың құрылыс конструкциялары (қабырғалар, есіктер және терезелер) Қазақстан Республикасының бекітілген нормалары мен қағидаларына сәйкес болуы тиіс. 35. Ішкі күзет пульттері күзет бөлімшелерінің қызметтік үй-жайларында немесе осы мақсаттар үшін арнайы жабдықталған үй-жайларда орналастырылады. Кіруді бақылау және басқару жүйесіне қойылатын талаптар 36. Кіруді бақылау және басқару жүйесі: 1) бақылау пункті арқылы күзетілетін үй-жайларға қызметкерлердің және объектіге келушілердің кіруін шектеуді; 2) әр қызметкердің және объектіге келушінің келу-кету уақытын тіркеуді; 3) ішкі үй-жайлардың ашылғаны туралы ақпарат алуды; 4) кіру осы кіру аймағына (үй-жайға) берілген уақыт аралығында немесе оператордың бұйрығы бойынша рұқсат етілген сәйкестендіру белгісін оқығаннан кейін тосқауыл құрылғысының ашылуын; 5) кіру осы кіру аймағына (үй-жайға) берілген уақыт аралығында рұқсат етілмеген сәйкестендіру белгісін оқығаннан кейін тосқауыл құрылғысының ашылуына тыйым салуды; 6) басқару құрылғыларындағы сәйкестендіру белгілерін санкцияланған өзгертуді (қосу, өшіру) және олардың кіру аймақтарымен (үй-жайлармен) және кірудің уақыт интервалдарымен байланысын қамтамасыз етуді; 7) сәйкестендіру белгілерін өзгерту (қосу, жою) үшін басқару құрылғысы құралдарының бағдарламаларына санкциясыз енуден қорғауды; 8) техникалық және бағдарламалық құралдарды басқару, режимді орнату элементтеріне және ақпаратқа санкциясыз қол жеткізуден қорғауды; 9) электр қуаты өшкен кезде сәйкестендіру белгілерінің бабы мен деректер базасын сақтауды; 10) төтенше жағдайлар, өрт, техникалық ақаулар кезінде белгіленген режим қағидаларына және өртке қарсы қауіпсіздік қағидаларына сәйкес тосқауыл құрылғыларын қолмен, жартылай автоматты немесе автоматты түрде ашуды; 11) жүйе операторының жұмыс орнынан кіру жүйесімен жабдықталған кез келген есіктің ашылуын немесе бұғатталуын; 12) рұқсат берілген сәйкестендіру белгісі оқылғаннан кейін өтетін жерден белгілі бір уақыттан кейін өту фактісі болмаған кезде тосқауыл құрылғысының автоматты түрде жабылуын; 13) сәйкестендіру белгілерін (кодын) іріктеуге әрекет жасалған кезде тосқауыл құрылғысының белгілі бір уақытқа жабылуын және дабыл белгісінің берілуін; 14) ағымдағы және алаңдататын оқиғалардың тіркелуін және хаттамаға енгізілуін; 15) басқару құрылғысымен байланыс болмаған кезде кіретін әрбір нүктедегі тосқауыл құрылғысынан оқығыштың дербес жұмысын қамтамасыз етуі тиіс. 37. Оқығыштар мынадай функцияларды орындауы тиіс: 1) сәйкестендіргіштерден сәйкестендіру белгісін оқу; 2) енгізілген сәйкестендіру белгісін жадыда немесе басқару құрылғысының деректер базасында сақталғандармен салыстыру; 3) пайдаланушыны сәйкестендірген кезде тосқауыл құрылғысының ашылу сигналын қалыптастыру; 4) басқару құралымен ақпарат алмасу. 38. Басқару құрылғылары мынадай функцияларды орындауы тиіс: 1) оқығыштардан ақпаратты қабылдау, оны өңдеу, берілген түрде көрсету және тосқауыл құрылғыларын басқару сигналдарын жасау; 2) олардың кіру сипаттамаларын (кодын, кірудің уақыт аралығын, рұқсат деңгейі және басқалар) беру мүмкіндігімен объект қызметкерлерінің деректер қорын енгізу; 3) қызметкерлердің кіру нүктесінен өтуін тіркейтін электрондық журналды жүргізу; 4) кіру нүктелеріндегі қауіпті ахуалдар туралы ақпаратты басым түрде шығару; 5) тосқауыл құрылғыларының, оқығыштар мен байланыс желілері жай-күйінің ақаусыздығын бақылау. 39. Кіруді бақылау және басқару жүйесі сәйкестендіру белгілерін іріктеу немесе таңдау арқылы манипуляциядан қорғалуы, ал конструкциясы сыртқы пішіні мен құрама бөлшектеріндегі жазбалар қолданылатын кодтардың әшкереленуіне әкеп соқтырмауы тиіс. 40. Объектіні кіруді бақылау және басқару жүйесімен жарақтандыру кірудің негізгі үш аймағында жүргізіледі: 1) бірінші аймақ – персоналдың, келушілердің кіруі шектелмеген ғимараттар, аумақтар, үйжайлар; 2) екінші аймақ – кіру персоналдың шектелген құрамына, сондай-ақ бір реттік рұқсат қағаздары бойынша немесе объект персоналының ілесіп жүруімен келушілерге рұқсат етілген үй-жайлар; 3) үшінші аймақ – қатаң түрде белгіленген қызметкерлер мен басшылардың кіруіне болатын объектінің арнайы үй-жайлары. Адамдарды бақылау пункті арқылы объектіге өткізу: 1) бірінші кіру аймағында бір сәйкестендіру белгісі бойынша; 2) екінші кіру аймағында екі сәйкестендіру белгісі бойынша (мысалы, электрондық карта және механикалық құлыптың кілті); 3) үшінші кіру аймағында екі немесе одан көп сәйкестендіру белгілері бойынша жүзеге асырылуы тиіс. 41. Мыналар: 1) объектіге негізгі және қызметтік кіру есіктері; 2) ғимаратқа кіруге арналған сыртқы есік; 3) қызметтік үй-жайлардың есіктері; 4) күзет бөлімшелері үй-жайларының есіктері; 5) орталықтандырылған бақылау пункті үй-жайларының есіктері; 6) басшылықтың қалауы бойынша басқа үй-жайлар кіруді бақылау және басқару жүйесімен жабдықталуы тиіс. Телевизиялық бейнебақылау жүйесіне қойылатын талаптар 42. Телевизиялық бейнебақылау жүйесі: 1) күзетілетін аймақтардың, үй-жайлардың, периметрдің және объекті аумағының жай-күйі туралы көрінетін ақпаратты автоматтандырылған режимде күзет бөлімшесінің арнайы бөлінген үй-жайындағы жергілікті бақылау пунктінің не болмаса орталықтандырылған күзет пунктінің мониторларына беруді; 2) оқиғаны кейін талдау үшін бейнеақпаратты мұрағаттауды; 3) оқиғаны автоматты режимде немесе оператордың бұйрығымен бейнеқұжаттауды; 4) бұрын жазылған ақпаратты жаңғыртуды; 5) телекамераның уақытты, күнді беру және сәйкестендіргіш арқылы бейнежазуға жедел енуді қамтамасыз етуі тиіс. 43. Объектіде: 1) аумақтың периметрі; 2) бақылау-өткізу пункттері; 3) тексеріп қарау үй-жайлары (бөлмелері), көлікті тексеріп қарау аймағы; 4) негізгі және қосымша есіктер; 5) сындарлы аймақтағы аумақтар мен үй-жайлар, олардың дәліздері; 6) объекті басшысының (меншік иесінің) қалауы бойынша басқа да үй-жайлар телевизиялық бейнебақылау жүйесімен жабдықталады. 44. Объектінің аумағын немесе периметрін бақылауға арналған бейнекамералар климаттық аймаққа сәйкес сыртта орнату үшін климаттық факторлардың әсер етуі жағдайында жұмыс істеуі не климаттық факторлардың әсер етуі кезінде жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз ететін қапталған термоқалталарда орналастырылуы тиіс. 45. Егер күзетілетін аймақтағы жарықтандыру телекамералардың сезімталдығынан төмен болса, тәуліктің қараңғы уақытында көрінетін немесе инфрақызыл жарық диапазонының күзеттік жарықтандырылуы қосылуы тиіс. Күзетілетін жарықтандыру аймақтары телекамералардың шолу аймағымен сәйкес келуі тиіс. 46. Телевизиялық бейнебақылау жүйесін, кіруді бақылау және басқару жүйесін, сондайақ өрттерді анықтау және сөндіру жүйелерін авоматтандырылған күзет кешеніне біріктіру ұсынылмайды. Байланыс жүйесіне қойылатын талаптар 47. Жедел байланыс жүйесі: 1) белгіленген тәртіппен бөлінген жедел байланыс жүйелері үшін жиілік диапазондарындағы жұмысты; 2) күзет пунктіндегі кезекші мен қызмет көрсету аумағындағы күзет нарядтарының арасындағы екіжақты радиобайланысты; 3) күзет нарядтары арасындағы қызмет көрсету аумағының шегінде екіжақты радиобайланысты; 4) күзетілетін объектілер мен іргелес жатқан аумақта орнатылған байланысты жеткілікті қамтамасыз ету үшін қызмет көрсету сыйымдылығы мен аймағын; 5) берілетін ақпараттың қорғалуын; 6) негізгісі өшіп қалған кезде базалық жабдықтың, коммутация орталығының және жүйенің диспетчерлік орталығының резервтік электрмен қоректендіруге автоматты түрде ауысу (және керісінше) мүмкіндігін қамтамасыз етуі тиіс. Резервтік қорек көзінен жұмыс істеу уақыты - кемінде 2 сағат. 48. Жедел байланыс жүйесі құрауыштарының конструкциясы оларды пайдалану, қызмет көрсету және жөндеу кезінде қызмет көрсететін персоналдың электр қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс. Хабардар ету жүйесіне қойылатын талаптар 49. Хабардар ету жүйесі: 1) ғимараттарға, үй-жайларға, адамдар тұрақты түрде немесе уақытша болатын объекті аумағындағы учаскелерде дыбыстық және (немесе) жарықтық сигналдар беруді; 2) қауіптілік сипаты, эвакуациялау қажеттілігі мен жолдары, адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған басқа да іс-қимылдар туралы сөйлеу ақпаратын трансляциялауды жүзеге асыруы; 3) «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларына сәйкес хабардар ету сигналдарын көздеуі тиіс. 50. Объектіде мыналарды: 1) лауазымдық міндеттерінде штаттан тыс жағдайлардың алдын алу немесе олардың салдарын жою жөніндегі іс-шараларға қатысуы көзделген қызметкерлерді шақыру схемасын; 2) штаттан тыс жағдайлар кезінде қызметкерлердің іс-қимылдарын регламенттейтін нұсқаулықтарды; 3) эвакуациялау жоспарларын; 4) хабардар ету сигналдарының жүйесін қамтитын хабардар ету жоспары әзірленуі тиіс. 51. Хабардар ету жүйесінің іс-қимылы барысында адамдарды эвакуациялау: 1) авариялық және күзеттік жарықтандыруды қосумен; 2) эвакуациялық процесті қиындататын (өтетін жерлерде, тамбурларда, баспалдақ алаңдарында және басқа жерлерде адамдардың топталуы) дүрбелеңнің және басқа да көріністердің алдын алуға бағытталған арнайы әзірленген мәтіндердің хабардар ету жүйесі арқылы берумен; 3) эвакуациялау бағыттары мен жолдардың жарық нұсқағыштарын автоматты қосумен; 4) қосымша эвакуациялық шығу есіктерін автоматты ашумен (мысалы, электр магниттік құлыптармен жабдықталған) сүйемелденуі тиіс. 52. Хабардар ету сигналдары басқа мақсаттағы сигналдардан ерекшеленуі тиіс. Хабарлағыштардың саны мен олардың қуаты адамдар тұрақты немесе уақытша болатын барлық жерлерде қажетті естілуді қамтамасыз етуі тиіс. 53. Күзетілетін аумақта рупорлық дауыс күшейткіштерді қолданған жөн. Олар жарық беру бағандарында, ғимараттардың қабырғаларында және басқа да конструкцияларда орнатылуы мүмкін. Объектідегі дауыс күшейткіштерді орналастыру дұрыстығы мен саны берілетін дыбыстық хабарламалардың анықтығына жергілікті жерде эксперимент жасау жолымен айқындалып, нақтыланады. 54. Хабардар ету жүйелерінің коммуникацияларын объектінің радиотрансляциялау желісімен біріктіріп жобалауға жол беріледі. Күзеттік жарықтандыруға қойылатын талаптар 55. Периметр бойынша күзеттік жарықтандыру желісі сыртқы жарықтандыру желісінен жеке орнатылып, жеке-дара учаскелерге бөлінеді. 56. Негізгі және ішкі қосалқы қоршауды жарықтандырудың (жарық беруі кемінде 100 люкс) жергілікті анықтау учаскелерін ескере отырып, периметрді қорғау жүйелерінен қосылу мүмкіндігі болуы тиіс. 57. Күзеттік жарықтандыру аспаптары ретінде мол жарық беретін прожекторлар, қыздыру лампалары немесе балама үлгідегі шамдар қолданылуы тиіс. Жарықтандыру аспаптары бекет күзетшілері мен бақылау-өткізу пункті бақылаушыларының көздерін қарықтырмайтындай орналастырылуы тиіс. Жарықтандыру жолағы күзет бекеттеріне, нарядтардың соқпағына, бекеттік саңырауқұлақтарға түспеуі тиіс. Шамдар арасындағы арақашықтық, олардың қуаты мен конструкциясы жарықтандыру нормалары бойынша қажетті жарықтың жаппай, біркелкі жолағын жасау есебінен алынуы тиіс. 58. Күзет қызметтік үй-жайлары үшін жарықтандыру нормаларын айқындау қолданыстағы нормалар мен қағидалар негізінде жүргізілуі тиіс. 59. Күзеттік жарықтандыру: 1) шамдардың жарық нүктелері бүркемеленетіндей және ені кемінде 3 метр тұтас жолақты құрайтындай қажетті біркелкі жарықтандырумен; 2) техникалық құралдар іске қосылған кезде бір учаске немесе бүкіл периметр бойынша жарықтандырудың автоматты түрде қосылу мүмкіндігімен; 3) жарықтандыруды басқару – кез келген учаскені немесе бүкіл периметрдегі жарықтандыруды қосу мүмкіндігімен қамтамасыз етіледі. 60. Күзеттік жарықтандыру шамдары аумақтың ішкі қоршау желісіне тікелей жақын, қызмет көрсету үшін қолайлы және қауіпсіз жерлерде орнатылады. 61. Қарауылдардың үй-жайлары, бақылау-өткізу пункттері, ғимаратқа кіретін жерлер, санатты үй-жайлардың дәліздері авариялық жарықтандырумен қосымша жабдықталуы тиіс.

Жұмыстық жарықтандыру авариялық жарықтандыруға және кері ауыстыру автоматты түрде жүзеге асырылуы тиіс. 62. Автокөлік және теміржол бақылау-өткізу пункттерін жарықтандыру көлікті және тасымалданатын жүктерді тексеріп қарауды қамтамасыз етуі тиіс. Жарықтандыру аспаптары тексеріп қаралатын көліктің біркелкі, оның ішінде астынан да жүзеге асырылатындай орналасуы тиіс. Қажет болған жағдайларда тасымалданатын жарықтандыруды пайдалану мүмкіндігін көздеген жөн. Күзет сигнализациясы кіруді бақылау және басқару, телевизиялық бейнебақылау және жарықтандыру жүйелерінің электрмен қоректендірілуіне қойылатын талаптар 63. Күзет сигнализациясы, кіруді бақылау және басқару жүйелері негізгі желілік қоректену болмаған кезде жабдықтың кемінде 12 сағат жұмысын қамтамасыз ететін аккумуляторлық қолдауы бар үздіксіз қоректендіру көздерінен тұруы тиіс. 64. Автономды резервтік электрмен қоректендіру көздері кіруді бақылау және басқару, телевизиялық бейнебақылау жүйесінің, күзет және кезекші жарықтандырудың жұмысын: 1) қалаларда және қала үлгісіндегі кенттерде - кемінде 24 сағат; 2) ауылдық аудандарда - кемінде 48 сағат; 3) бару қиын аудандарда - кемінде 72 сағат қамтамасыз етуі тиіс. 3. Адамдар көп жиналатын объектілердің терроризмге қарсы қорғалу жүйесіне қойылатын талаптар 65. 1-қосымшаға енгізілген адамдар көп жиналатын объектілер міндетті түрде телевизиялық бейнебақылау жүйесімен жабдықталады. 66. 2-қосымшаға енгізілген адамдар көп жиналатын объектілер міндетті түрде күзет сигнализациясы жүйесімен және құралдарымен, кіруді бақылау және басқару жүйесімен (бірінші аймақты қоспағанда), хабардар ету жүйесімен және құралдарымен, телевизиялық бейнебақылау жүйесімен жарақталады. 67. Адамдар көп жиналатын барлық объектілерде белгіленген тәртіппен сертификаттау органдарында, сынақ зертханаларында (орталықтарында) сертификаттаудан өткен, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің Мемлекеттік тізілімінде аккредиттелген және тіркелген жүйелер мен техникалық құралдар орнатылады. Күзет сигнализациясы жүйесіне қойылатын талаптар 68. Күзет сигнализациясы жүйелері санкциясыз кіру туралы хабарлауы тиіс. 69. Күзет сигнализациясы жүйелері негізгіден резервтікке және кері электрмен қоректендіру көздерін қайта қосу кезінде жалған дабылдар бермеуі тиіс. 70. Күзет сигнализациясы жүйелері оларды басқаруға санкциясыз енуден қорғалады. Кіруді бақылау және басқару жүйесіне қойылатын талаптар 71. Кіруді бақылау және басқару жүйесі объектiлердегi өткізу және объектiшiлiк режимдi ұйымдастыруды қамтамасыз етуi және объектiнi кірудің негiзгi үш аймағына бөлудi көздеуi тиiс: 1) бірінші аймақ – персоналдың, келушілердің кіруі шектелмеген ғимараттар, аумақтар, үйжайлар; 2) екінші аймақ – кіру персоналдың шектелген құрамына, сондай-ақ бір реттік рұқсат қағаздары бойынша немесе объект персоналы ілесіп жүретін келушілерге рұқсат етілген үй-жайлар; 3) үшінші аймақ – қатаң түрде белгіленген қызметкерлер мен басшылардың кіруіне болатын объектінің арнайы үй-жайлары. 72. Кіруді бақылау және басқару жүйесі екінші және үшінші аймақтағы кіру шектелген үйжайларға санкциясыз кіруді болдырмауды қамтамасыз етеді. 73. Кіруді бақылау және басқару жүйесі сәйкестендіру белгілерін іріктеу немесе таңдау арқылы манипуляциядан қорғалуы, ал конструкциясы сыртқы пішіні мен құрама бөлшектеріндегі жазбалар қолданылатын кодтардың әшкереленуіне әкеп соқтырмауы тиіс. Телевизиялық бейнебақылау жүйесіне қойылатын талаптар 74. Телевизиялық бейнебақылау жүйесі көрнекі ақпаратты күзет бөлімшесінің арнайы бөлінген үй-жайында (болған жағдайда) не болмаса орталықтандырылған күзет пунктінде орналасқан техникалық құралға немесе жинауға, өңдеуге, көрсетуге және тіркеуге арналған техникалық құрал жиынтығына берудi қамтамасыз етуi тиiс. Ақпаратты сақтау мерзімі кемінде 30 тәулікті құрауы тиіс. 75. Телевизиялық бейнебақылау жүйесі күзетiлетiн аймақтардағы (аумақтағы, үй-жайлардағы) ахуалға бақылау жүргізуге, сондай-ақ санкциясыз ену фактісін көзбен шолып растауға, ахуалды бағалауға және құқық бұзушыларды сәйкестендiруге мүмкіндік береді. 76. Телевизиялық бейнебақылау жүйесі автоматтандырылған режимдегi жұмысты қамтамасыз етуі тиіс. 77. Жекелеген ғимаратта (ғимараттар кешенінде) орналасқан объектiдегi телевизиялық бейнебақылау жүйесімен: 1) объектіге іргелес жатқан аумақтың периметрi; 2) бақылау-өткiзу пункттерi (бар болса); 3) тексеріп қарау үй-жайлары (бөлмелері) және көлiктi тексеріп қарау аймағы (бар болса); 4) бас және қосалқы кіру есіктері; 5) адамдар көп жиналатын үй-жайлар (орындар) жабдықталуы тиіс. Ғимараттың бір бөлігінде орналасқан объектідегі телевизиялық бейнебақылау жүйесімен: 1) адамдар көп жиналатын үй-жайларды (орындарды); 2) бас және қосалқы кіру есіктерін (бар болса) жабдықтау қажет. 78. Егер күзетілетін аймақтағы жарықтандыру телекамералардың сезімталдығынан төмен болса, тәуліктің қараңғы уақытында көрінетін немесе инфрақызыл жарық диапазонының күзеттік жарықтандырылуы қосылуы тиіс. Күзетілетін жарықтандыру аймақтары телекамералардың шолу аймағымен сәйкес келуі тиіс. Хабардар ету жүйесіне қойылатын талаптар 79. Объектiдегі және оның аумағындағы персонал мен келушілерді төтенше жағдайлар (авария, өрт, табиғи зiлзала, шабуыл жасау, террористiк акт) және қалыптасқан жағдайдағы іс-қимылдар кезінде жедел хабардар ету үшiн хабардар ету жүйесi құрылады. 80. Объектіде мыналарды: 1) лауазымдық міндеттерінде штаттан тыс жағдайлардың алдын алу немесе олардың салдарын жою жөніндегі іс-шараларға қатысуы көзделген қызметкерлерді шақыру схемасын; 2) штаттан тыс жағдайлар кезінде қызметкерлердің іс-қимылдарын регламенттейтін нұсқаулықтарды; 3) эвакуациялау жоспарларын; 4) хабардар ету сигналдарының жүйесін қамтитын хабардар ету жоспары әзірленуі тиіс. 81. Хабардар ету жүйесі мынадай талаптардың (сипаттамалардың) орындалуын: 1) ғимараттарға, үй-жайларға, адамдар тұрақты түрде немесе уақытша болатын объекті аумағындағы учаскелерде дыбыстық және (немесе) жарықтық сигналдар беруді; 2) қауіптілік сипаты, эвакуациялау қажеттілігі мен жолдары, адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған басқа да іс-қимылдар туралы сөйлеу ақпаратын трансляциялауды; 3) «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларына сәйкес хабардар ету сигналдарын қамтамасыз етуі тиіс. 82. Хабардар ету жүйесі бойынша адамдарды эвакуациялау: 1) авариялық және күзеттік жарықтандыруды қосумен; 2) эвакуациялық процесті қиындататын (өтетін жерлерде, тамбурларда, баспалдақ алаңдарында және басқа жерлерде адамдардың топталуы) дүрбелеңнің және басқа да көріністердің алдын алуға бағытталған арнайы әзірленген мәтіндерді берумен; 3) эвакуациялау бағыттары мен жолдардың жарық нұсқағыштарын қосумен; 4) қосымша эвакуациялық шығу есіктерін (мысалы, электр магниттік құлыптармен жабдықталған) қашықтан ашумен сүйемелденуі тиіс. 83. Хабардар ету жүйелерінің коммуникацияларын объектінің радиотрансляциялау желісімен біріктіріп жобалауға жол беріледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 3 сәуірдегі №191 қаулысына 1-қосымша Адамдар көп жиналатын объектілер Р/с № 1 1.

Адамдар көп жиналатын объектілер

1-топ

2 Сауда алаңы бар сауда объектілері

2.

Қоғамдық тамақтандыру объектілері

3.

Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған концерт залдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған спорт құрылыстары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған ойын-сауық құрылыстары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған көлік құрылыстары (вокзалдар, бекеттер, порттар, әуеайлақтар, әуежайлар) Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өзге де бұқаралық құрылыстар, (ғибадат үйлері, құры-лыстары, мемлекеттік органдардың және ведомстволық бағынысты ұйым-дардың, мемлекеттік қызметтер көрсе-тетін жеке және заңды тұлғалардың, пошта желісі мен пайдаланушыларға қызмет көрсету объектілері) Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған білім беру ұйымдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған денсаулық сақтау ұйымдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған туристердi орналастыру орындары (қонақ үйлер, мотельдер, кемпингтер, туристiк базалар, мейманханалар, демалыс үйлерi, пансионаттар және туристердің тұруы мен оларға қызмет көрсету үшін пайдаланылатын басқа да ғимараттар мен құрылыстар)

4. 5. 6.

7.

8. 9. 10.

3 500-ден 2000 шаршы метрге дейін 100-ден 500-ге дейін отыратын орны бар 200-ден 1000 адамға дейін 200-ден 5000 адамға дейін 200-ден 5000 адамға дейін 200 және одан артық адам 200-ден 5000 адамға дейін

200-ден 3000 адамға дейін 200-ден 2000 адамға дейін 200-ден 1000 адамға дейін

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 3 сәуірдегі №191 қаулысына 2-қосымша Адамдар көп жиналатын объектілер Р/с № 1 1.

2 Сауда алаңы бар сауда объектілері

2.

Қоғамдық тамақтандыру объектілері

3.

Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған концерт залдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған спорт құрылыстары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған ойын-сауық құрылыстары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған көлік құрылыстары (вокзалдар, бекеттер, порттар, әуеайлақтар, әуежайлар) Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өзге де бұқаралық құрылыстар, (ғибадат үйлері, құрылыстары, мем-лекеттік органдардың және ведомстволық бағынысты ұйымдардың, мемлекеттік қызмет көрсететін жеке және заңды тұлғалардың, пошта желісі мен пайдаланушыларға қызмет көрсету объектілері) Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған білім беру ұйымдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған денсаулық сақтау ұйымдары Бір мезгілде көп адамның болу мүмкіндігі бар өздеріне жапсарлас ашық аумақты қоса алғанда, көп адамның келуіне арналған немесе дайындалған туристердi орналастыру орындары (қонақ үйлер, мотельдер, кемпингтер, туристiк базалар, мейманханалар, демалыс үйлерi, пансионаттар және туристердің тұруы мен оларға қызмет көрсету үшін пайдаланылатын басқа да ғимараттар мен құрылыстар)

4. 5. 6.

7.

8. 9. 10.

Адамдар көп жиналатын объектілер

2-топ 3 2000 және одан да көп шаршы метр 500 және одан да көп отырғызатын орны бар 1000 және одан да көп адам 5000 және одан да көп адам 5000 және одан да көп адам 200 және одан да көп адам 5000 және одан да көп адам

3000 және одан да көп адам 2000 және одан да көп адам 1000 және одан да көп адам

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 2 сәуір

№173

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және кейбір шешімдері мен «Ықтимал жер сілкіністері аймақтарында құтқару және басқа да шұғыл жұмыстарды ұйымдастыру мен жүргізу тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2011 жылғы 7 сәуірдегі № 44-ө өкімінің күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса берiлiп отырған Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне енгiзiлетiн өзгерiстер мен толықтырулар бекiтiлсiн. 2. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң кейбiр шешiмдерiнің күші жойылды деп танылсын. 3. «Ықтимал жер сілкіністері аймақтарында құтқару және басқа да шұғыл жұмыстарды ұйымдастыру мен жүргізу тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2011 жылғы 7 сәуірдегі № 44-ө өкімінің күші жойылды деп танылсын. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К. МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі №173 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына көлiк қызметiн көрсету үшiн қызметтiк автомобильдердi пайдалануды ретке келтiру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 27 мамырдағы № 663 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1999 ж., № 23-24, 228-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына көлік қызметін көрсету үшін қызметтік автомобильдердің тиістілік нормативінде: ескертпеде: он төртінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «Осы тиістілік нормалары Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігіне, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Қазақстан Республикасы «Сырбар» сыртқы барлау қызметіне, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметіне және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның азаматтық қорғаныс әскери бөлімдеріне қолданылмайды.». 2. «Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшыраған туристерге қажеттi көмек көрсететiн мамандандырылған қызметтердiң тiзбесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 14 мамырдағы № 450 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 19, 198-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшыраған туристерге қажеттi көмек көрсететiн мамандандырылған қызметтердiң тiзбесiнде: реттік нөмірлері 1, 2, 3, 4, 5 және 6-жолдардағы «Бағыныстылығы» деген баған мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Төтенше жағдайлар комитеті». 3. «Төтенше жағдай енгізiлген жерде халықаралық iзгілік көмектi бөлу ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 4 наурыздағы № 271 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2004 ж., № 11, 145-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Төтенше жағдай енгiзiлген жерде халықаралық iзгілік көмектi бөлу ережесiнде: 3-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) халықаралық iзгiлiк көмектi Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің өкiлдерiмен өзара iс-қимыл жасай отырып бөлудi;»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Халықаралық iзгiлiк көмекті төтенше жағдай енгiзiлген жерде бөлу барысы туралы жұртшылықты хабардар етудi бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уәкiлеттi орган қамтамасыз етедi (жергiлiктi жердегi комендантпен келiсу бойынша).». 4. «Республика және өңiр экономикасы үшiн маңызды стратегиялық мәнi бар су шаруашылығы құрылыстарын уақытша мемлекеттiк басқаруды енгiзу ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 26 сәуірдегі № 467 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2004 ж., № 19, 242-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Республика және өңір экономикасы үшін маңызды стратегиялық мәні бар су шаруашылығы құрылыстарын уақытша мемлекеттік басқаруды енгізу ережесінде: 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Су қорын пайдалану және қорғау, сумен жабдықтау, су бұру саласындағы уәкiлеттi орган денсаулық сақтау және азаматтық қорғау саласындағы уәкiлеттi органдармен бiрлесiп, үш жұмыс күні iшiнде жалгердiң, сенiмгерлiк басқарушының немесе меншiк иесiнiң қатысуымен облыстық (республикалық маңызы бар қалалардың, астананың) жергiлiктi атқарушы органның ұсыныстарын қарайды және су шаруашылығы құрылыстарында уақытша мемлекеттiк басқаруды енгiзу қажеттiлiгi туралы келiсiлген қорытындыны мемлекеттiк мүлiктi басқару жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органға енгiзедi.». 5. «Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң мәселелерi» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 маусымдағы № 607 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 25, 311-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгi туралы ережеде: 1) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлiгінің қарамағындағы мемлекеттік мекемелер аумақтық органдардың және оның ведомстволарының тізбесінде: «3. Төтенше жағдайлар комитеті» деген бөлімде: 187-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «187. Павлодар облысының Төтенше жағдайлар департаменті Качир ауданының төтенше жағдайлар бөлімі.»; 2) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлiгінің қарамағындағы мемлекеттік мекемелер мен оның ведомстволарының тiзбесiнде: «4. Төтенше жағдайлар комитеті» деген бөлімде: 4-тармақтың орыс тіліндегі мәтініне өзгеріс енгізіледі, мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгермейді. 6. «Ұйымдарды, азаматтарды және басқа адамдарды қорғаныс сипатындағы жұмыстарды орындауға, қарсылас жақтың қару қолдануының салдарын жоюға, зақымданған, қираған объектiлердi, халықтың тыныс-тiршiлiгiн қамтамасыз ету жүйесiн қалпына келтiруге, сондайақ өртке, эпидемияға, эпизоотияға қарсы күреске қатысуға тарту ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 21 қарашадағы № 1142 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 43, 574-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Ұйымдарды, азаматтарды және басқа адамдарды қорғаныс сипатындағы жұмыстарды орындауға, қарсылас жақтың қару қолдануының салдарын жоюға, зақымданған, қираған объектiлердi, халықтың тыныс-тiршiлігін қамтамасыз ету жүйесiн қалпына келтiруге, сондай-ақ өртке, эпидемияға, эпизоотияға қарсы күреске қатысуға тарту ережесiнде: 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Қорғаныс сипатындағы жұмыстар үшiн тартылатын ұйымдар, азаматтар және басқа адамдар Қазақстан Республикасының азаматтық қорғау саласындағы заңнамасында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық келiсiмдерде көзделген азаматтық қорғаудың мiндеттерiн орындайды.». 7. «Астанада жолаушыларды және жүкті автомобиль көлігімен тасымалдау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 8 қарашадағы № 1061 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 43, 501-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Астанада жолаушыларды және жүкті автомобиль көлігімен тасымалдау ережесінде: 32-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) бағыт бойынша жүрудің қиындықтары туралы оның ішінде ауа райы-климаттық немесе жолдағы басқа да жағдайларға байланысты қозғалыстың шектелуі немесе жүрудің мүмкін еместігі туралы жол органдарын, жол-патрульдік полициясы, азаматтық қорғау органдарын хабардар етуді;». 8. «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1400 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 51, 648-құжат): көрсетілген қаулыға 1-қосымшада: ескертпелерде: 2-тармақтың екінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «басшының бикелік іс жөніндегі орынбасарының лауазымы, басшының азаматтық қорғау медициналық қызметі жөніндегі орынбасарының лауазымы басшы орынбасарының лауазымынан бір санат төмен болады;»; көрсетілген қаулыға 6-қосымшада: 4-тармақтың 2-бағанында: 1) тармақшаның үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «төтенше жағдай аймағындағы халыққа жедел медициналық және психологиялық көмек көрсеткені үшін;»; 5) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «5) Тікелей шұғыл медициналық және психологиялық көмек көрсету және құтқару жұмыстарын жүргізу үшін ұйымдастырылған арнайы мақсаттағы медициналық жасақтардың медицина қызметкерлеріне»; көрсетілген қаулыға 13-қосымшада: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Азаматтық қорғау органдары жүйесінің азаматтық қызметшілеріне, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдарының қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындарының қызметкерлеріне еңбек жағдайлары үшін қосымша ақылар мен үстемеақылар»; 1-тармақтың 1) тармақшасының 5-бағаны мынадай редакцияда жазылсын: «Лауазымдардың нақты тізбесі бойынша көрсетілген қосымша ақы төлеудің тәртібі мен шарттарын азаматтық қорғау саласындағы орталық атқарушы орган белгілейді.»; 2-тармақта: 3-баған мынадай редакцияда жазылсын: «Күту және авариялық-құтқару жұмыстары мен кезек күттірмейтін жұмыстарға аттануға ұдайы әзірлікте болу режимiнде болғаны үшін үстемеақы»; 5-баған мынадай редакцияда жазылсын: «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес кәсiби авариялық-құтқару қызметтерi мен үйдегі құралымдар құтқарушыларының күту және авариялық-құтқару жұмыстары мен кезек күттірмейтін жұмыстарға аттануға ұдайы әзірлікте болу режимiнде кезекшiлiк ету уақыты кезекшiлiктiң әрбір сағатына сағаттың төрттен бiрi мөлшерiнде есептеледi.»; көрсетілген қаулыға 25-қосымшада: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Көлік және коммуникация салаларындағы мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың азаматтық қызметшілеріне, қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындарының қызметкерлеріне еңбек жағдайы үшін қосымша ақылар мен үстемеақылар». 9. «Төтенше жағдайды енгізуге негіз болған мән-жайлардың салдарынан зардап шеккен жеке тұлғаларға тұрғын үй-жайлар беру, материалдық залалды өтеу, қажетті көмек беру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 18 қыркүйектегі № 860 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 39, 420-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Төтенше жағдайды енгізуге негіз болған мән-жайлардың салдарынан зардап шеккен жеке тұлғаларға тұрғын үй-жайлар беру, материалдық залалды өтеу, қажетті көмек беру ережесінде: 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Зардап шеккендерді ыстық тамақпен, ауызсумен, киіммен, төсек-орын жабдықтарымен қамтамасыз етуді төтенше жағдай енгізілген аумақтың жергілікті атқарушы органы азаматтық қорғау қызметтерін тарта отырып ұйымдастырады.»; 16-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «16. Зардап шеккендерді медициналық қамтамасыз етуді және оларға шұғыл медициналық көмек көрсетуді төтенше жағдай енгізілген аумақтың жергілікті атқарушы органы азаматтық қорғау медициналық қызметін тарта отырып дереу ұйымдастырады.». 10. «Төтенше жағдайлар, төтенше жағдай режимі енгізілген кезде медициналық көмек ұсыну қағидаларын, оның түрлері мен көлемін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 17 маусымдағы № 608 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 39, 341-құжат): 2-тармақ алып тасталсын; көрсетілген қаулымен бекітілген Төтенше жағдайлар, төтенше жағдай режимі енгізілген кезде медициналық көмек ұсыну қағидалары, оның түрлері мен көлемінде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Төтенше жағдайлар, төтенше жағдай режимі енгізілген кезде медициналық көмек ұсыну қағидалары, оның түрлері мен көлемі (бұдан әрі – Қағидалар) «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Кодексіне, Қазақстан Республикасының «Төтенше жағдайлар туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы және «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі заңдарына сәйкес әзірленді.»; 3-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) апаттар медицинасы қызметі – зардап шеккендерге шұғыл медициналық көмек көрсету және төтенше жағдайлар аймағында, төтенше жағдай енгізілген аумақта санитариялықэпидемияға қарсы (профилактикалық) іс-шараларды өткізу, төтенше жағдайларды жоюға қатысушылардың денсаулығын сақтау мен қалпына келтіру арқылы әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың медициналық-санитариялық салдарының алдын алуға және оларды жоюға арналған күштер мен құралдардың жиынтығы; медициналықсанитариялық жағдайды қадағалау және бақылау бөлімшелері (апаттар медицинасының кезекші – диспетчерлік пункттері), азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның шұғыл медициналық және психологиялық көмек қызметі, денсаулық сақтау жүйесінің шұғыл медициналық көмек ұйымдары, зардап шеккендерге консультациялық-диагностикалық, стационарлық көмек көрсетуге, қалпына келтіру мен медициналық оңалтуға арналған медициналық ұйымдар, қан қызметі, мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет ұйымдары, азаматтық қорғау медициналық қызметінің мекемелері мен құралымдары, сондай-ақ төтенше жағдайлар салдарын жоюға арналған өзге де күштер мен құралдар кіреді;»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Бірінші кезеңде тікелей төтенше жағдай аймағында және/немесе оның шекараларында, төтенше жағдай режимі енгізілген аумақта шұғыл медициналық көмекті азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның шұғыл медициналық және психологиялық көмек қызметінің, авариялық-құтқару бөлімшелерінің, азаматтық қорғаудың апат медицинасы мен медициналық қызметінің құралымдары, сондай-ақ өзінің жұмысқа қабілеттілігін сақтап қалған аумақтық медициналық ұйымдардың күштері көрсетеді.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Денсаулық сақтау ұйымдарында шұғыл медициналық көмек іс-шараларын жүргізу үшін алдын ала ұдайы әзірліктегі апаттар медицинасының құралымдары құрылады және ұсталады. Апаттар медицинасының құралымдарын құру тәртібін және жұмыс ережесін денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті органмен келісу бойынша азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган айқындайды.»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Апаттар медицинасы саласындағы мемлекеттік органдар мен денсаулық сақтау ұйымдарын үйлестіруді және олардың өзара іс-қимылын азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.»; 16-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) білікті – жедел медициналық көмек бөлімшелерінің, азаматтық қорғау апаттар медицинасы мен медициналық қызметтері құралымдарының күштері, далалық жылжымалы медициналық әскери бөлімдер мен бөлімшелер, сондай-ақ өздерінің жұмысқа қабілеттілігін сақтап қалған денсаулық сақтау ұйымдары;». 11. «Қазақстан Республикасында терроризмге қарсы іс-қимыл саласындағы қызметті ұйымдастыру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 22 желтоқсандағы № 1404 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 6, 80-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасында терроризмге қарсы іс-қимыл саласындағы қызметті ұйымдастыру қағидасында: 22-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «22. Терроризм актісінің зардаптарын барынша азайту және (немесе) жою үшін мемлекеттік және мемлекеттік емес өрт және мамандандырылған өрт бөлімдері, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің жедел құтқару бөлімшелері, ерікті құтқару құралымдары, әуе, су немесе темір жол көліктерінің тиісті бөлімшелері, сондай-ақ (Соңы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі №173 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң күші жойылған кейбiр шешiмдерiнiң тізбесі 1. «Қызметiнде төтенше жағдайлар туындау қатерi жоғары ұйымдардың тiзбесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 20 қаңтардағы № 89 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2001 ж., № 1-2, 24-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Үкіметінiң кейбір шешiмдерiне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және олардың күшi жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 28 маусымдағы № 702 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Yкiметінің кейбiр шешімдерiне енгізілетін өзгерiстер мен толықтырулардың 5-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 20, 213-құжат). 3. «Өрт сөндiру жөнiндегі жауынгерлiк iс-қимылдарды орындауға қатысатын мемлекеттік

өртке қарсы қызмет бөлiмшелерi мен өрт сөндiруге тартылған күштер үшін ұйымдардың аумақтарында өрт cөндіpy кезiнде қажеттi күштер мен құралдарды, жанар-жағар май материалдарын, сондай-ақ тамақ өнiмдерiн және демалыс орындарын ұсыну ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 18 шілдедегі № 801 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 22, 247-құжат). 4. «Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігінің «Астана халықаралық әуежайы» республикалық мемлекеттік кәсіпорнын қайта ұйымдастыру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 27 қыркүйектегі № 1062 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Yкiметінің кейбiр шешімдерiне енгізілетін өзгерiстер мен толықтырулардың 4-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 32, 347-құжат). 5. «Өрт-техникалық өнiмдерiн шығару ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 24 желтоқсандағы № 1359 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 46, 466-құжат). 6. «Объектілер мен аумақтардың төтенше жағдайлардан қорғалу деңгейін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 16 сәуірдегі № 363 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 17, 171-құжат). 7. «Құтқару және шұғыл жұмыстарды жүргізуге қатысқан құтқарушыларды медициналық және психологиялық оңалту ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 29 қыркүйектегі № 991 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 39, 405-құжат). 8. «Өрт қауiпсiздігінiң талаптарын белгiлейтiн стандарттардың, нормалар мен ережелердiң жобаларын, сондай-ақ осындай нормалары мен ережелерi жоқ объектілердiң құрылысын салуға арналған жобалық шешiмдердi келiсу ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 24 қаңтардағы № 48 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 2, 21-құжат). 9. «Тұрғын үйді ұстауға және коммуналдық қызметтерге ақы төлеуге ақшалай өтемақы төленетін мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары қызметкерлерінің тiзбесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 4 сәуірдегі № 302 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 14, 162-құжат). 10. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 30 маусымдағы № 662 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 9-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 27, 341-құжат). 11. «Азаматтық қорғаныс бойынша қалаларды – топтарға, ұйымдарды санаттарға жатқызу ережесi мен өлшемiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 қыркүйектегі № 942 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 36, 493-құжат). 12. «Қазақстан Республикасы Yкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 28 сәуірдегі № 340 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне енгiзiлетiн өзгерiстердің 5-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 15, 148-құжат). 13. «Қазақстан Республикасы Yкіметінің өрт қауіпсіздігі мәселелері бойынша кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 11 тамыздағы № 760 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне өрт қауiпсiздiгi мәселелерi бойынша енгiзiлетiн өзгерiстердің 3 және 4-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 30, 322-құжат). 14. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 4 сәуірдегі № 302 қаулысына өзеріс пен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 28 мамырдағы № 430 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 17, 188-құжат). 15. «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің кейбір мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 19 шілдедегі № 712 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 3-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 34, 354-құжат). 16. «Міндетті түрде өртке қарсы қызмет құрылуға тиіс ұйымдар мен объектілерде өрттерді сөндіруге мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары тартылған жағдайда шығатын шығындарды өтеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 6 қазандағы № 920 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 40, 438-құжат). 17. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің өрт қауіпсіздігі саласындағы кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 18 қарашадағы № 1068 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің өрт қауіпсіздігі саласындағы кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 11, 18, 27, 29 және 31-тармақтары. 18. «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 наурыздағы № 245 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 25-26, 196-құжат). 19. «Нарыққа реттеушілік ықпал жасау үшін мемлекеттік резервті пайдаланған жағдайда сауда қызметінің субъектілерін іріктеу критерийлерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 29 шілдедегі № 759 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 45, 409-құжат). 20. «Қазақстан Республикасында өрт қауіпсіздігі саласындағы қатерлерді тәуелсіз бағалау жүргізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 15 желтоқсандағы № 1367 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011ж., № 6, 68-құжат). 21. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 ақпандағы № 196 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін толықтырулар мен өзгерістердің 2-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011ж., № 22, 275-құжат). 22. «Өрт қауіпсіздігі саласындағы қатерлерді бағалау жөніндегі есептемелерді жүргізу қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 3 мамырдағы № 479 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011ж., № 37, 450-құжат). 23. «Азаматтық қорғаныс іс-шараларының орындалуы туралы есеп беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 14 желтоқсандағы № 1526 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 8, 155-құжат). 24. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 7 желтоқсандағы № 1567 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 1-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 3, 49-құжат). 25. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 3 қазандағы № 1048 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 4-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 58, 794-құжат). 26. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 20 желтоқсандағы № 1363 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 9-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 72, 951-құжат).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 3 сәуір

№190

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасында қатты пайдалы қазбалар, мұнай, газ, жер асты сулары кен орындарын әзірлеу жер қойнауын қорғаудың бірыңғай ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 21 шілдедегі № 1019 қаулысының күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасында қатты пайдалы қазбалар, мұнай, газ, жер асты сулары кен орындарын әзірлеу жер қойнауын қорғаудың бірыңғай ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 21 шілдедегі № 1019 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1999 ж., № 36-37, 318-құжат) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 2 сәуір

№184

Астана, Үкімет Үйі

Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру қағидаларын, ақталған адамның куәлігінің үлгісін бекіту және «Саяси қуғын-сүргінге ұшырап ақталған адамдарды куәлікпен қамтамасыз ету тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1993 жылғы 22 қазандағы № 1055 қаулысының күші жойылды деп тану туралы «Жаппай саяси қуғын-сүргіндер құрбандарын ақтау туралы» 1993 жылғы 14 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 18 және 24-баптарына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру қағидалары; 2) Ақталған адамның куәлігінің үлгісі бекітілсін. 2. «Саяси қуғын-сүргінге ұшырап ақталған адамдарды куәлікпен қамтамасыз ету тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1993 жылғы 22 қазандағы № 1055 қаулысының күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К. МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі № 184 қаулысымен бекітілген Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Жаппай саяси қуғын-сүргіндер құрбандарын ақтау туралы» 1993 жылғы 14 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 18-бабына сәйкес әзірленді және ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру тәртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) ақтау туралы анықтама - Заңда айқындалған жағдайларда және тәртіппен прокуратура органдары, сот беретін құжат; 3) ақталған адам - заңға сәйкес ақталған адам; 4) ақталған адамның куәлігін беру жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі - уәкілетті орган) аудандардың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері, облыстық маңызы бар қалалардың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары, Астана және Алматы қалаларының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары. 2. Ақталған адамның куәлігін беру тәртібі 3. Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру туралы өтінішті (бұдан әрі - өтініш) саяси қуғын-сүргінге ұшырап ақталған адам өзі не өкілі (бұдан әрі — өтініш беруші) осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша уәкілетті органға береді. Өтінішке мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) жеке басын куәландыратын құжат; 2) ақтау туралы анықтама не сот ұйғарымының (қаулысының) көшірмесі; 3) өкілі арқылы жүгінген жағдайда - оның өкілеттіктерін растайтын құжат. Салыстырып тексеру үшін құжаттың төлнұсқасы және көшірмелері ұсынылады, содан кейін құжаттың төлнұсқасы өтініш берушіге қайтарылады. Өтінішті тіркеу ақталған адамның бірыңғай үлгідегі куәлігін (бұдан әрі - куәлік) алуға үміткер адамдарды тіркеу журналында жүзеге асырылады. Өтініштің тіркелген күні, құжаттарды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөні көрсетілген өтініштің жыртпалы талоны өтініш берушіден құжаттар топтамасының қабылданғанын растайтын құжат болып табылады. 4. Уәкілетті орган өтініш тіркелген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде куәлік беруді есепке алу журналына белгі қоя отырып, өтініш берушіге куәлікті береді. 5. Куәлік жоғалған және/немесе бүлінген жағдайда, ақталған адам осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша өтінішпен уәкілетті органға жүгінеді. Өтініштің тіркелген күні, құжаттарды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөні көрсетілген өтініштің жыртпалы талоны өтініш берушіден құжаттар топтамасының қабылданғанын растайтын құжат болып табылады. 6. Уәкілетті орган өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей, «телнұсқа» мөр таңбасы басылатын куәліктің телнұсқасын береді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі № 184 қаулысымен бекітілген Ақталған адамның куәлігінің үлгісі Куәліктің алдыңғы беті Қазақстан Республикасының Елтаңбасы Герб Республики Казахстан Ақталған адамның КУӘЛІГІ УДОСТОВЕРЕНИЕ реабилитированного лица Куәліктің ішкі жағы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 2 сәуір

№176

Астана, Үкімет үйі

Қазақстан Республикасының Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі №176 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімідеріне енгізілетін өзгерістер 1. «Министрліктер мен өзге де орталық атқарушы органдардың олардың аумақтық органдарындағы және оларға ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелердегі адам санын ескере отырып, штат санының лимиттерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 15 сәуірдегі № 339 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген министрліктер мен өзге де орталық атқарушы органдардың олардың аумақтық органдарындағы және оларға ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелеріндегі адам санын ескере отырып, штат санының лимиттерінде: «1. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі, оның аумақтық органдарын және оған ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелерді ескере отырып, оның ішінде:» деген 1-бөлімде: реттік нөмірі 1-жолда: 17), 18) және 19) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: « 17) 18) 19)

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігіне ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелер, оның ішінде: Ұлттық ұланның өңірлік қолбасшылықтары, құрамалары мен бөлімдері, оның ішінде мерзімді қызметтегі әскери қызметшілер:

84682,5

Оқшауланған

6654

Жабық

28237

Жабық

68303

Жабық

52859

4-бөлім алып тасталсын. 4. «Әскери қызметшілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының, мемлекеттік фельдъегерлік қызмет қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнайы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киім киіп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға еңбек сіңірген жылдарын есептеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы № 129 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 9, 84-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Әскери қызметшілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының, мемлекеттік фельдъегерлік қызмет қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнайы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киім киіп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға еңбек сіңірген жылдарын есептеу қағидаларында: 4-тармақтың 4) тармақшасының оныншы абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы, Ішкі істер министрі және Әділет министрі айқындайтын шарттарда бөлімшелердің, лауазымдардың тізбелері бойынша 1991 жылғы 1 қаңтардан бастап ұлттық қауіпсіздік органдарының, ішкі әскерлердің, Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының, ішкі істер және қылмыстық-атқару жүйесі органдарының арнайы мақсаттағы бөлімшелеріндегі; ».

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 2 сәуір

№183

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан – Қытай» газ құбырының «С» желісін салу, «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбырының желілік бөлігін салу, «Жаңажол газ өңдеу зауытының» екінші және үшінші кезегін салу басым жобалары бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квоталарды белгілеу туралы «Халықтың көші-қоны туралы» 2011 жылғы 22 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес «Қазақстан – Қытай» газ құбырының «С» желісін салу, «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбырының желілік бөлігін салу, «Жаңажол газ өңдеу зауытының» екінші және үшінші кезегін салу» басым жобалары бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квоталар белгіленсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Ақталған адамның куәлігін (телнұсқасын) беру туралы өтініш «Жаппай саяси қуғын-сүргіндер құрбандарын ақтау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес маған жеңілдіктерге құқықты растайтын ақталған адамның куәлігін (куәліктің телнұсқасын) беруді сұраймын. Өтінішке мынадай құжаттарды қоса беремін: ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ Ұсынылған құжаттардың төлнұсқалығы үшін құқықтық жауапкершілікті мойныма аламын. Куәлікті беру үшін қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін. 20 жылғы «___» ____________ _____________________________ (өтініш берушінің қолы) Құжаттарды: __________________________________қабылдады. (құжаттарды қабылдаған адамның Т.А.Ә. (бар болса), лауазымы) 20 жылғы «____»__________________ ________________ (құжаттарды қабылдаған адамның қолы) ------------------------------------------------------------------------------------(қию сызығы)

31073 13287

»; 43), 44), 45), 46), 47), 48), 49), 50) және 51) тармақшалар алып тасталсын. 2. «Мемлекеттік авиация қызметіне мемлекеттік бақылау мен қадағалау жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 23 маусымдағы № 697 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 43, 561-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Мемлекеттік авиация қызметіне мемлекеттік бақылау мен қадағалау жүргізу қағидаларында: 3-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының Бас қолбасшылығы;». 3. «Тұрғын жайларды күтіп ұстау және орталықтандырылған жылыту мемлекет есебінен қамтамасыз етілетін жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара заставалары мен комендатуралардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 12 қазандағы № 1293 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012ж., №74,1079-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген тұрғын жайларды күтіп ұстау және орталықтандырылған жылыту мемлекет есебінен қамтамасыз етілетін жабық және оқшауланған әскери қалашықтардың, шекара заставалары мен комендатуралардың тізбесінде: 3-бөлім мынадай редакцияда жазылсын: 3. Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының Бас қолбасшылығы 6654 әскери бөлімінің әскери қалашығы, Алматы облысы, Қаракемер қтк Ұзынағаш 28237 әскери бөлімінің әскери қалашығы, Алматы облысы, Ұзынағаш ауылы Ұзынағаш 68303 әскери бөлімінің әскери қалашығы, Алматы облысы, Ұзынағаш ауылы 52859 әскери бөлімінің әскери қалашығы, Қарағанды облысы, Қарағанды қаласы

Ақталған адамға бірыңғай үлгідегі куәлік беру қағидаларына және ақталған адамның куәлігінің үлгісіне қосымша ___________________________ (уәкілетті органның атауы) ________________________________ (өтініш берушінің Т.А.Ә (бар болса)) ________________________________ (тұратын мекенжайы)

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 2 сәуірдегі №183 қаулысына қосымша «Қазақстан – Қытай» газ құбырының «С» желісін салу, «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбырының желілік бөлігін салу», «Жаңажол газ өңдеу зауытының» екінші және үшінші кезегін салу» басым жобалары бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квоталар Р/с №

Жобаның атауы

Өтініш беруші

Іске асыру орны

Іске асыру мерзімі

1

2

3

4

5

Квота (адам) барлығы 6

1

«Қазақстан - Қытай» газ құбырының «С» желісін салу»

«Азия газ құбыры» Алматы қ., Алматы, Оңтүстік 2012 - 2015 жж. жауапкершілігі Қазақстан және Жамбыл шектеулі облыстары серіктестігі

1817

2

«Бейнеу - Бозой - Шымкент» газ құбырының желілік бөлігін салу»

«Бейнеу -Шымкент газ құбыры» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі

Алматы қ., Ақтөбе, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан және Маңғыстау облыстары

2012 - 2015 жж.

982

3

«Жаңажол газ өңдеу зауытының» екінші және үшінші кезегін салу

«СНПС Ақтөбемұнайгаз» акционерлік қоғамы

Ақтөбе облысы

2012 - 2015 жж.

824

жыртпалы талон

(Соңы. Басы 17-бетте).

жергілікті атқарушы органдардың жедел ден қою жасақтары қалалық (аудандық) коммуналдық қызметтердің авариялық-техникалық командаларымен бірлесіп тартылады.». 12. «Базалық қаржыландыру субъектілері болып табылатын ұйымдардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 13 мамырдағы № 511 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 38, 461-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген базалық қаржыландыру субъектілері болып табылатын ұйымдардың тізбесінде: «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі» деген бөлімнің тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі». 13. «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою жөніндегі іс-шараларды қамтамасыз ету мұқтажы үшін, сондай-ақ құтқару және авариялық-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде берілген реквизицияланған мүлікті есепке алу қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 6 қазандағы № 1145 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 56, 796-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою жөніндегі іс-шараларды қамтамасыз ету мұқтажы үшін, сондай-ақ құтқару және авариялыққалпына келтіру жұмыстарын жүргізу кезінде берілген реквизицияланған мүлікті есепке алу қағидасында: 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Төтенше жағдайларды жою, жергілікті атқарушы органдар, авариялық-құтқару қызметтері басшыларының, авариялық-құтқару қызметтері немесе шұғыл медициналық және психологиялық көмек қызметтері жасақтары (бөлімше, экипаж) бастықтарының мүлікті реквизициялау жөніндегі іс-қимылына жалпы басшылықты және оларды үйлестіруді азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.»; 7-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «7. Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган:»; 9-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «9. Авариялық-құтқару және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізетін бөлімшелердің басшылары, сондай-ақ мүлікті реквизициялауды жүзеге асыратын лауазымды тұлғалар мүлікті реквизициялау жүзеге асырылғаннан кейін бір тәулік ішінде Заңның талаптарына сәйкес толтырылған мүлікті реквизициялау туралы актілерді және есептерді азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға және реквизицияланған мүлікті есепке алуды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органға береді.». 14. «Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіруқұтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларда: 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Іздестіру және құтқару мақсаттары үшін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдардың, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның қарамағындағы органдар мен ұйымдардың іздестіру мен құтқаруды жүзеге асыру жүктелген басшылары ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастырады.»; 12-тармақта: екінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Үйлестіру кеңесі консультациялық-кеңесші орган болып табылады және азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдардың, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның бірлескен шешімімен құрылады.»; бесінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Үйлестіру орталығының құрамы мен жұмыс тәртібі азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдардың, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның, құрамына авиациялық бөлімшелер кіретін басқа да мемлекеттік органдардың бірлескен шешімімен айқындалады.»; 16-тармақта: 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшырау жағдайындағы және апатқа ұшыраған ӘК туралы ақпаратты қабылдайды және бұл туралы азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдарды хабардар етеді;»; 5) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «5) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган мен азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган тағайындаған іздестірудің және құтқарудың байланыс пункттері арқылы халықаралық спутниктік іздестіру және құтқару жүйесінен (бұдан әрі – КОСПАС-САРСАТ) алынған апат сигналдары туралы ақпаратты қабылдайды және оны іздестіру және құтқару аудандарындағы кезекші іздестіру-құтқару күштеріне жеткізеді;»; 8) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «8) азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдарды олардың сұрау салуы бойынша кезекші құралдар туралы хабардар етеді;»; 18-тармақтың бірінші бөлігінің 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосының Республикалық дағдарыс орталығымен (бұдан әрі – РДО);»; 28-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «28. Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ІҚО (Ж) үшін кәсіби авариялық-құтқару қызметтерінің күштері мен құралдарын бөледі. Авариялық-құтқару қызметтері персоналының ЖІҚК мәртебесі бар. Кәсіби авариялық-құтқару қызметтерінің және құралымдарының ІҚЖ үшін тартылған персоналының саны әрбір іздестіру және құтқару ауданы үшін ІҚО (Ж) жүргізуді ұйымдастыру жоспарында айқындалады.»; 31-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «31. КОСПАС-САРСАТ жүйесінен апат туралы ақпарат қабылдау үшін азаматтық авиация саласындағы уәкілетті орган мен азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның бірлескен шешімімен іздестірудің және құтқарудың байланыс пункттері тағайындалады (КОСПАС-САРСАТ жүйесінен ақпарат қабылдау үшін іздестіру және құтқарудың түйісу нүктелері).»; 38-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Әзірленген ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын Үйлестіру кеңесінің басшысы, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосының облыстық аумақтық бөлімшесінің басшысы және Үйлестіру кеңесінің құрамына кіретін мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органның өкілі бекітеді.»; 39-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «39. ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдардың, басқа да мүдделі мемлекеттік органдардың, пайдаланушылар мен басқа да ұйымдардың өкілдері бірлесіп әзірлейді.»; 53-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «53. ПДҚТ мен ЖІҚК жарақтандыру азаматтық қорғау саласындағы және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдарға көрсетілген мемлекеттік органдардың жеке құрамын жарақтандыруға және күтіп-ұстауға бөлінген бюджеттік қаражат шегінде жүзеге асыралады.»; 85-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «85. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары, жеке және заңды тұлғалар ӘК-нің апатқа ұшырауы жөнінде өздеріне белгілі болған барлық жағдайлар туралы азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға немесе жақын маңдағы әуеайлаққа дереу хабарлайды.»; 98-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «РДО алаңдаушылық кезеңінің туындағаны туралы ІҚО (Ж) басшысын тағайындау үшін болжамды іздестіру мен құтқару ауданының азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшесінің кезекші қызметін хабардар етеді.»; 104-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «104. Іздестіру мен құтқару аудандарында ІҚО (Ж)-ны тікелей басқаруды азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшелері жанынан құрылған ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету жөніндегі жауапкершілік аудандарының ІҚО (Ж) жедел штабтары (бұдан әрі – Жедел штаб) жүзеге асырады.»; 164-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «164. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, жүргізілген ІҚО (Ж) нәтижелері туралы есепті бір ай мерзімде ресімдейді және оның көшірмелерін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органдарға, азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға жібереді.»; 175-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «175. ІҚО (Ж)-ны аяқталғаннан кейін азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдар осындай операцияға қатыстырылған персоналдың, апатқа ұшыраған ӘК пайдаланушысының және басқа да мүдделі мемлекеттік органдар мен тұлғалардың қатысуымен ІҚО (Ж)-ны талқылау ұйымдастырады.»; 176-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «176. Талқылау қорытындылары бойынша азаматтық және мемлекеттік авиация саласындағы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органдар ұшуды іздестіруқұтқарумен қамтамасыз етуді жетілдіру жөнінде ұсынымдар әзірлейді, таратады және олардың орындалуын бақылайды.». 15. «Қазақстан Республикасының аумағынан ғарыш объектілерін ұшыру, сондай-ақ оны одан тыс жерлерде ғарыш қызметіне қазақстандық қатысушылар жүзеге асыратын жағдайда ұшыру туралы шешімдерді келісу және қабылдау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 26 маусымдағы № 838 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 58, 801-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағынан ғарыш объектілерін ұшыру, сондай-ақ оны одан тыс жерлерде ғарыш қызметіне қазақстандық қатысушылар жүзеге асыратын жағдайда ұшыру туралы шешімдерді келісу және қабылдау қағидаларында: 5-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «5. Уәкілетті орган келіп түскен күнінен бастап күнтізбелік 5 күн ішінде өтінімді Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігіне, азаматтық қорғау, қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органдарға және тиісті жергілікті атқарушы органдарға келісуге жібереді.». 16. «Әскери қызметін өткеру кезеңінде әскери қызметші немесе әскери жиындарға шақырылған әскери міндетті қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оған мүгедектік белгіленген кезде немесе ол әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты мертіккен жағдайда біржолғы өтемақы төлеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 27 тамыздағы № 868 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы 2013 ж., № 50, 708-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Әскери қызметін өткеру кезеңінде әскери қызметші немесе әскери жиындарға шақырылған әскери міндетті қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оған мүгедектік белгіленген кезде немесе ол әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты мертіккен жағдайда біржолғы өтемақы төлеу қағидаларында: 2-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланында, әскери-тергеу органдарында және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның азаматтық қорғаныс басқару органдары мен әскери бөлімдерінде әскери қызметте тұратын немесе әскери қызмет өткерген әскери қызметшілерге – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі;»; 3-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның азаматтық қорғаныс басқару органдары мен бөлімдерінде әскери қызметте тұратын әскери қызметшілер бойынша – қызмет орны бойынша жауапты құрылымдық бөлімшелерге; азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның азаматтық қорғаныс басқару органдары мен бөлімдерінде әскери қызмет өткерген әскери қызметшілер бойынша – жергілікті әскери басқару органдарына;». 17. «Төтенше жағдай кезінде байланыс операторларының байланыс желілері мен құралдарын беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1489 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы 2013 ж., № 78, 1019-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Төтенше жағдай кезінде байланыс операторларының байланыс желілері мен құралдарын беру қағидаларында: 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Төтенше жағдайлар кезінде Қазақстан Республикасының Президенті құратын мемлекеттік органдарға және арнайы мемлекеттік басқару органдарына үкіметтік байланысты, ішкі істер, ұлттық қауіпсіздік органдарының, әскери басқару органдарының, Мемлекеттік күзет қызметінің және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның байланыс желілері мен құралдарын қоспағанда, байланыс желілері мен құралдарын басым пайдалану, сондай-ақ тоқтата тұру мүмкіндігі беріледі.». 18. «Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын реформалау жөніндегі тұжырымдаманы бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1509 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын реформалау жөніндегі тұжырымдамада: «1. Қазақстан Республикасы құрылыс саласының нормативтік базасын реформалауды пайымдау» деген бөлімде: «1. Ағымдағы жағдайды талдау» деген кіші бөлімде: он бесінші бөліктің 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) Қазақстан Республикасының заңдары – 5 («Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы», «Техникалық реттеу туралы», «Лицензиялау туралы», «Тұрғын үй қатынастары туралы» және «Азаматтық қорғау туралы»);». 19. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің кейбір мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 15 тамыздағы № 938 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 54, 534-құжат): көрсетілген қаулыға 1-қосымшада: 187-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «187. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Павлодар облысының Төтенше жағдайлар департаменті Қашыр ауданының төтенше жағдайлар бөлімі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Төтенше жағдайлар комитеті Павлодар облысының Төтенше жағдайлар департаменті Качир ауданының төтенше жағдайлар бөліміне.»; 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 243, 244, 245, 246, 247, 248, 249, 250, 251, 252, 253, 254, 255, 256, 257, 258, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275 және 276-тармақтардың орыс тіліндегі мәтініне өзгеріс енгізіледі, мемлекеттік тілдегі мәтіні өзгермейді. 20. «Міндетті түрде мемлекеттік емес өртке қарсы қызмет құрылатын ұйымдар мен объектілердің тізбесін бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 25 қыркүйектегі № 1017 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 59-60, 557-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген міндетті түрде мемлекеттік емес өртке қарсы қызмет құрылатын ұйымдар мен объектілердің тізбесінде: ескертпелерде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Ғимараттарды, құрылыстарды, кәсіпорындардың сыртқы технологиялық қондырғыларын өрт қаупі немесе жарылу-өрт қаупі бар өндіріс санаттарына жатқызу азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган бекітетін «Өрт қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптар» техникалық регламентінде айқындалады.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Мемлекеттік емес өртке қарсы қызмет бөлімшелерінің техникалық жарақтандырылуы мен қызметкерлер саны Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 7 қарашадағы № 782 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік емес өртке қарсы қызметтердің қызметін жүзеге асыру қағидаларына сәйкес айқындалады.».

16 сəуір 2015 жыл

___________________ өтініші қоса берілген құжаттарымен бірге қабылданды, өтінішті тіркеу күні: 20__ж. «__» ________________(көрсететін қызметті алу күні өтініш уәкілетті органда тіркеген күннен бастап 5 (бес) жұмыс күні) 20__ж. «__»_____________ _______________________________ _______________________________ құжаттарды қабылдаған адамның Т.А.Ә. (бар болса), лауазымы мен қолы

Қазақстан Респубикасы Ұлттық экономика министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 3 желтоқсан

№123

Астана қаласы

Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы үлгі шартты бекіту туралы «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 3-1 - бабының 5-1) - тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы үлгі шарт бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері және жер ресурстарын басқару комитеті (Смағұлов Б.А.) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он күнтізбелік күн ішінде оны ресми жариялауға мерзімдік баспа басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне жіберілуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика вице-министрі Қ.А. Өскенбаевқа жүктелсiн. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Е. ДОСАЕВ. Қазақстан Республикасы Ұлтық экономика министрінің 2014 жылғы 3 желтоқсандағы №123 бұйрығымен бекітілген Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы үлгі шарт ______________ қаласы 20 ____ жылғы «____» _________ Бұдан әрі бірлесіп «Тараптар» деп аталатын, бұдан әрі «Құрылыс салушы» деп аталатын, _____________________ негізінде әрекет жасайтын ________________ атынан_________, бұдан әрі «Жобалау компаниясы» деп аталатын, _______________ негізінде әрекет жасайтын __________ атынан _________, бұдан әрі «Үлескер» деп аталатын,_______________ негізінде әрекет жасайтын _______________, бұдан әрі «Банк-агент» деп аталатын, ________________ негізінде әрекет жасайтын ___________________ атынан ___________ мына төмендегілер туралы осы Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шартты (бұдан әрі - Шарт) жасасты: Шарттың мәні 1. Шарт бойынша: 1.1. Құрылыс салушы тұрғын үйді (тұрғын үй ғимаратын) (бұдан әрі - тұрғын үй ғимараты) салуды ұйымдастырады және кепілдік берілген мерзім ішінде жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасы мен Шартта көрсетілген құрылыс объектісі көрсеткіштері сапасының сақталуын қамтама етеді; 1.2. Жобалау компаниясы ____________________________ мекенжайы бойынша орналасқан тұрғын үй ғимаратын ______ дейінгі мерзімде салады және оны пайдалануға беруге рұқсат алғаннан кейін Үлескерге оның жалпы алаңынан «___» үлесін (тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайын) беру актісі бойынша береді; Үй-жайдың жалпы алаңын есептеу 3.02-43-2007 ҚР ҚНжЕ мемлекеттік нормативіне сәйкес айқындалады, 1-қосымша (міндетті). 1.3. Үлескер банк шоты шартын жасайды және Шарттың 4, 5-тармақтарында келісілген мөлшерде және тәртіпте үлескердің шотына ақша салады және тұрғын үй ғимаратын пайдалануға беруге рұқсат болған кезде тұрғын үй ғимаратындағы үлесін алады; 1.4. Банк-агент: банк шоты шартының талаптарында Үлескердің депозитін қабылдайды; Үлескер тұрғын үй ғимаратындағы үлесін алғаннан кейін ақшаны Үлескердің депозитінен Жобалау компаниясына аударады, ал жинақталған сыйақы мөлшеріндегі ақшаны үлескерге қайтарып береді; егер Үлескер мен Жобалау компаниясы, жаңа Үлескер Шарттағы міндеттемелердегі тұлғаны ауыстыру туралы келісімге қол жеткізсе, оның ішінде жаңа Үлескер жаңа Банк-агентті таңдаған кезде, Шарт бойынша талап ету құқығын басқаға беру/борышты аудару туралы келісімге қол қоюға міндетті. 2. Осы Шарт Жобалау компаниясы тұрғын үй ғимаратын пайдалануға беруге рұқсат алғанға дейін жасалады. 3. Жобалау компаниясы «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен үлескерлердің ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттарын салуды ұйымдастыру жөніндегі қызметке лицензияны бірінші кезеңде алғаннан кейін Құрылыс салушы, Жобалау компаниясы, Үлескер және Банк-агент Шарт жасасуға құқылы. Есеп айырысу тәртібі 4. Үлескер банк шотының шарты бойынша Үлескер депозитіне үлестік қатысу ретінде тұрғын үй немесе тұрғын емес үй-жайдың жалпы алаңының 1 шаршы метрі үшін «_____» есебіне сүйене отырып, « __ » теңге сомасында ақша салады. 5. Үлескер бұл соманы Банк-агентке 20_ жылғы «___» дейін мынадай түрде енгізеді: Шарт жасасқаннан кейін _________ күн ішінде Шарттың 4-тармағына сәйкес тұрғын немесе тұрғын емес үй-жай құнының кемінде 15 %-ы мөлшерінде бастапқы жарна енгізеді; қалған соманы Үлескер төлемдерді Шартта белгіленген мерзімдерде енгізу жолымен жүргізеді. 6. Егер Шартты жасасқан Үлескер Шарттың бағасын Шарт талаптарына сәйкес толық көлемде төлеген жағдайда, онда тұрғын үй ғимаратының жалпы алаңының 1 шаршы метрі үшін бағасын кейіннен өзгертуге жол берілмейді. Тараптардың құқықтары мен міндеттері 7. Құрылыс салушы тұрғын үй ғимаратын салуды Шартта көзделген мерзімде ұйымдастыруға және кепілдік берілген мерзім ішінде жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасы мен Шартта көрсетілген құрылыс объектісі көрсеткіштерінің сапасын сақтауды қамтамасыз етуге міндеттенеді. 8. Жобалау компаниясы: меншік және қарыз қаражатын инвестициялау жолымен тұрғын үй ғимаратын салуға; сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы инжинирингтік қызметтер көрсету жөніндегі ұйымды тарта отырып, тұрғын үй ғимаратының салыну барысын техникалық қадағалауды жүзеге асыруға; Құрылыс салушыға және Банк-агентке инжинирингтік қызметтер көрсету жөніндегі ұйымның есептерін табыс етуге; Тараптар Шартқа (оған енгізілетін өзгерістерге (және (немесе) толықтыруларға); Шарт бойынша талап ету құқығын басқаға беруге) қол қойған күнінен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей, құжаттарды үлес алаңдары мен олардың салынатын тұрғын үй ғимаратында орналасқан орнын көрсете отырып, есепке қою үшін тұрғын үй ғимараты орналасқан жер бойынша облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органына ұсынуға; Шарт облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органында

есепке алынғаннан кейін он жұмыс күні ішінде Шарттың есептік жазбасы туралы үзіндіні Үлескерге және Банк-агентіне беруге; Шартта белгіленген мерзімде тұрғын үй ғимаратын салуға және пайдалануға беруге рұқсат алғаннан кейін Үлескердің Шарттың 4, 5-тармақтарын толық орындауы талабымен 20 _ жылғы «___» ___ кешіктірмей Үлескерге салынған тұрғын үй ғимаратындағы үлесін (тұрғын үй немесе тұрғын емес үй-жайды) беру актісі бойынша беруге; Тараптар Шартқа қол қойғанға дейін Үлескерге тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу үшін жеке және заңды тұлғалардың ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттарын салуды бірінші кезеңде ұйымдастыру бойынша лицензияны көрсетуге міндеттенеді. 9. Үлескер: банк шоты шартын жасасуға және депозитке Шарттың 4, 5-тармақтарында келісілген мөлшерде және тәртіпте ақша салуға; Жобалау компаниясынан тұрғын үй ғимаратын салудың аяқталғаны (пайдалануға беруге рұқсат алғаны) және тұрғын үй ғимаратындағы үлестің (тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайдың) беруге дайындығы туралы жазбаша хабарламасын алып, оны Шартта көзделген мерзімде немесе егер мұндай мерзім белгіленбесе, көрсетілген хабарламаны алған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде беру актісі бойынша қабылдап алуға кірісуге; Шарт бойынша талап ету құқығын басқаға беруге ол Шарттың бағасын төлегеннен немесе Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде белгіленген тәртіппен борышын бір мезгілде жаңа Үлескерге аударғаннан кейін ғана және Шарт есепке алынған сәттен бастап тұрғызылған тұрғын үй ғимаратындағы тиісті үлесті беру туралы актіге Тараптар кол қойған сәтке дейін жол беруге міндеттенеді. Талап ету құқығын басқаға берудің міндетті шарттары жаңа үлескердің Банк-агентпен немесе жаңа Банк-агент болатын өзге банкпен банк салымы шартын жасасу және Үлескердің депозитіндегі сомасына тең сомадағы ақшаны жаңа үлескердің депозитке салуы жолымен сатып алынатын талап ету құқығына ақы төлеу болып табылады. Аталған шарттарды орындағаннан және Банк-агентке құжаттамалық растағаннан кейін соңғысы Үлескерге салымның барлық сомасын қайтара отырып, Үлескермен банк салымы шартын бұзуға міндеттенеді. 10. Банк-агент: Үлескердің депозитін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қайта қаржыландыру мөлшерлемесінен төмен емес сыйақы мөлшерлемесін есептей отырып, банк шоты шартының талаптарымен қабылдауға; Жобалау компаниясы мен Үлескер бірлесіп қол қойған тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимаратындағы) тиісті үлесті Үлескерге беру туралы актіні Үлескер Банк-агентке тапсырғаннан кейін Үлескердің депозитінен Жобалау компаниясына ақша аударуға, ал жинақталған сыйақы мөлшеріндегі ақшаны Үлескерге қайтарып беруге; Жобалау компаниясына Үлескерлердің тартылған ақшасы шегінде беретін банк қарызы бойынша сыйақы мөлшерлемесі Үлескердің депозиті бойынша сыйақы мөлшерлемесінің ставкасының, Банк-агенттің өзінің қарызға қызмет көрсету шығыстарының, қарыз берумен байланысты міндетті талаптар мен төлемдер жөніндегі шығыстардың және салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеу жөніндегі шығыстардың жиынтық мөлшерінен асырмауға міндеттенеді. 11. Егер Шартта өзгеше көзделмесе, Үлескер Шарттың 4, 5-тармақтарын орындамаған кезде Жобалау компаниясы тиісті үлесті беру үшін Шартта көзделген күннен бастап он төрт жұмыс күні өткен соң Шарттың 22-тармағында көрсетілген тәртіпке ұқсас тәртіппен Шартты бұзуға құқылы. 12. Шарт бойынша Жобалау компаниясы салған тұрғын үй ғимаратына кепілдік берілген мерзімі тұрғын үй ғимараты қабылданған күнінен бастап «___» жылды құрайды (объект пайдалануға қабылданған күнінен бастап екі жылдан кем болмауға тиіс). Форс-мажор 13. Еңсерілмес күш (форс-мажор) жағдайы Құрылыс салушының, Жобалау компаниясының, Үлескердің, Банк-агенттің тарапынан бақылауға бағынбайтын және Тараптардың осы Шарт бойынша міндеттемелерін орындауына мүмкіндік бермейтін оқиғаны білдіреді. 14. Еңсерілмес күш (форс-мажор) мән-жайы мынадай: әскери қимылдар, табиғи және дүлей зілзалалар, індет, карантин сияқты оқиғаларды қамтиды (бірақ шектелмейді). 15. Егер осы Шарттың 13-тармағында көрсетілген мән-жайларды тиісті мемлекеттік органдар тиісті түрде растаса, олар заңды болады. 16. Мыналар еңсерілмес күш (форс-мажор) мән-жайларына жатпайды: 1) Құрылыс салушының, Жобалау компаниясының, Үлескердің, Банк-агенттің қасақана және байқамай істеген іс-қимылдарынан туындаған оқиғалар; 2) осы Шарт бойынша өз міндеттемелерін адал орындаған тарап алдын алуға және еңсеруге болатын оқиғалар; 3) ақшалай қаражаттың болмауы немесе төлемнің жүзеге асырылмауы. 17. Форс-мажор нәтижесінде осы Шарт бойынша өз міндеттемелерін орындауда кедергіге ұшыраған тарап форс-мажор басталғаннан бастап 5 жұмыс күні ішінде форс-мажордың туындағаны туралы басқа Тараптарды жазбаша хабардар етеді. 18. Егер бұл форс-мажордың салдары болып табылса, форс-мажор мән-жайларының әсеріне ұшыраған тарап осындай салдарларды жою үшін барлық қажетті шараларды қабылдаған жағдайда, Тараптардың осы Шарт бойынша өз міндеттемелерін орындамауы осы Шартты бұзу немесе одан бас тарту ретінде қаралмайды. 19. Форс-мажор тоқтағаннан кейін үш жұмыс күні ішінде зардап шеккен тарап форс-мажордың тоқтағаны туралы басқа Тарапты жазбаша хабардар етеді және осы Шарт бойынша өзінің міндеттемелерін жүзеге асыруды жалғастырады. Бұл ретте осы Шарт бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі форс-мажор мәнжайлары әсер еткен уақытқа мөлшерлес ұзартылады. 20. Банк-агент Банкке уәкілетті мемлекеттік органдардың және/немесе лауазымды адамдардың осы Шарттың талаптарына сәйкес ашылған жинақ шоты бойынша шығыс операцияларын тоқтату туралы шешімі/қаулысы түскен жағдайда, сондай-ақ Үлескердің ақшасына тыйым салынған немесе Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ақшаны акцептсіз алу құқығы бар үшінші тұлғалардан нұсқаулар түскен кезде Шарт бойынша өз міндеттемелерін орындамағаны/тиісінше орындамағаны үшін жауапты болмайды. Тараптардың жауапкершілігі 21. Үлескер тұрғын үй ғимаратының құрылысын жүзеге асыру кезінде Құрылыс салушының, Жобалау компаниясының және инвестордың қаржылық және өзге де тәуекелдері үшін жауапты болмайды. 22. Шарттың міндетті талаптары бұзылған жағдайда, Тараптардың кез келгені Шартты орындаудан бір жақты тәртіппен бас тартуға және «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабына сәйкес тұрақсыздық айыбын төлей отырып, оны бастапқы жағдайға келтірілуін, сондайақ Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес залалдардың өтелуін талап етуге құқылы бас. Шартты орындаудан бір жақты бас тартылған жағдайда, бастамашы Тарап облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органына Шартты орындаудан бір жақты бас тартуды есепке алу туралы өтініш ұсынады. Бұл ретте бастамашы Тарап басқа Тарапты өтініш берілген күннен бастап он күнтізбелік күн ішінде бір жақты бас тарту туралы жазбаша хабардар етуге міндетті. 23. Құрылыс салушы мен Жобалау компаниясы толық және дұрыс ақпарат ұсынбаған жағдайда, Үлескер мәмілені жарамсыз деп тану туралы талаппен сотқа жүгінуге құқылы. Мәміле жарамсыз деп танылған жағдайда, Банк-агент Үлескерге банк шотының шарты бойынша төлеген ақшасын Үлескердің депозитінен қайтаруға міндетті. 24. Үлескер өзіне тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимаратындағы) үлесін беру туралы актіге қол қойылғанға дейін Жобалау компаниясынан өз үлесінің Шартта көрсетілген талаптарға сәйкес еместігін беру туралы актіде көрсетуді талап етуге не беру актісіне қол қоюдан бас тартуға құқылы. Бұл ретте Жобалау компаниясы осы мәліметтерді актіге енгізуге міндетті. 25. Жобалау компаниясы Үлескердің Шарттың 4, 5-тармақтарын орындамауы салдарынан болған бұзушылықтарды қоспағанда, Үлескерге салынған тұрғын үй ғимаратындағы үлесін (тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайын) беру мерзімін бұзған жағдайда, Жобалау компаниясы мерзімі өткен әрбір күнге Үлескердің Шарт бойынша төлеген сомасының 0,1 % мөлшерінде Үлескерге тұрақсыздық айыбын (өсімпұл) төлейді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне сәйкес шығындарды өтейді; Үлескер - заңды тұлғаға Шартта белгіленген мөлшерде тұрақсыздық айыбын (өсімпұл) өтейді. 26. Кепілдік берілген мерзім ішінде жұмыстың Шарттан ауытқығанын немесе әдеттегі қабылдау тәсілі кезінде анықталуы мүмкін емес (көрінбейтін кемшіліктер), оның ішінде Жобалау компаниясы әдейі жасырған өзге де кемшіліктерді анықтаған Үлескер бұл туралы Тараптар келіскен мерзімде өз таңдауы бойынша Жобалау компаниясынан: 1) кемшіліктердің Тараптар келіскен мерзімде өтеусіз жойылуын; 2) Шарт бағасының мөлшерлес азайтылуын; 3) кемшіліктерді жоюға жұмсалған өз шығыстарының өтелуін талап етуге құқылы. 27. Шарттың 4 және 5-тармақтарында белгіленген төлем енгізудің Шартта белгіленген мерзімдері бұзылған жағдайда, Үлескер Шартта белгіленген кезең ішінде Банк-агентке Үлескердің депозитіне салу арқылы төлеуге жататын соманың мерзімі өткен әрбір күніне 0,1 % мөлшерінде тұрақсыздық айыбын (өсімпұл) төлейді. 28. Жобалау компаниясы мен Үлескер Тараптардың келісімімен айқындалатын өз міндеттемелерін орындауға қатысты өздерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыруды жүзеге асыруға құқылы. Қосымша ережелер 29. Жобалау компаниясы белгіленген тәртіппен үлескерлердің ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттарын салуды ұйымдастыру жөніндегі қызметке арналған лицензияны бірінші кезеңде алғаннан кейін Құрылыс салушы, Жобалау компаниясы, Үлескер және Банк-агент Шарт жасасуға құқылы. 30. Осы Шарт салынып жатқан тұрғын үй ғимараты орналасқан жер бойынша облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органында есепке алынған сәттен бастап ол Тараптар арасында жасалған болып есептеледі. 31. Шарт жасалғаннан кейін оған Тараптардың келісімі бойынша өзгерістер енгізілуі немесе оларды міндетті түрде есепке ала отырып, қосымша келісімдер жасалуы мүмкін. 32. Үлескердің міндеттемелері Шартқа сәйкес ақша толық көлемде төленген және тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимаратындағы) үлес қабылдап алынған сәттен бастап орындалған болып есептеледі. 33. Жобалау компаниясының міндеттемелері тұрғын үй ғимаратын пайдалануға беруге рұқсат алынған және Үлескерге тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимаратындағы) тиісті үлесті беру туралы актіге Тараптар қол қойған сәттен бастап орындалған болып есептеледі. 34. Банк-агенттің міндеттемелері Шартқа сәйкес ақша Үлескерлердің депозиттерінен Жобалау компаниясына аударылған және Үлескерге жинақталған сыйақы мөлшеріндегі ақша қайтарып берілген сәттен бастап орындалған болып есептеледі. 35. Құрылыс салушының міндеттемелері кепілдік берілген мерзім аяқталғаннан және кепілдік берілген мерзім кезеңінде туындаған, жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасы мен Шартта көрсетілген құрылыс объектісі көрсеткіштері сапасының бұзылуын жою жөніндегі міндеттемелерін орындағаннан кейін орындалған болып есептеледі. 36. Тұрғызылған тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимаратындағы) үлес Үлескерге берілгенге дейін оның кездейсоқ жойылу немесе кездейсоқ бүліну тәуекелін Жобалау компаниясы көтереді. Тараптар беру актісіне кол қойғаннан кейін үлестің кездейсоқ жойылу немесе кездейсоқ бүліну тәуекелі Үлескерге өтеді. 37. Шарт бірдей заңды күші бар төрт данада жасалды. 38. Сәулеттік жобалау (жобалау-сметалық) құжаттама бөлігінде Шартқа міндетті қосымша: үй-жай құрылысының жоспары, қабаты, сондай-ақ жобалау құжаттамасына сәйкес тұрғын үй ғимаратындағы Үлескерге берілуге тиіс үй-жайға қатысты сапалық сипаттамалары. 39. Шартты орындауға байланысты туындауы мүмкін барлық даулар келіссөздер жолымен, ал келісімге қол жеткізілмеген кезде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шешіледі. 40. Егер Шартта оны өзгерту жағдайлары мен талаптары көзделген болса, Шарт жасалғаннан кейін Тараптардың келісімі бойынша Шартқа өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілуі мүмкін. 41. Үлескер Шартты мерзімінен бұрын бұзуға және Үлескердің депозиті сомасын банк шотының шарты жасалған сәттен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде талап етуге құқылы. Осы мерзім аяқталғаннан кейін Үлескердің ақшаны талап етуі: Жобалау компаниясының Үлескердің ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттарын салуды ұйымдастыру жөніндегі қызметке арналған лицензиясының қолданылуы тоқтатылған; Жобалау компаниясы Шартта көрсетілген тұрғын үй ғимаратын пайдалануға беру мерзімін бұзған жағдайларда ғана мүмкін болады. 42. Шарттың 41-тармағында көзделген жағдайларда Шарт бұзылған кезде Банк-агент Үлескердің депозитіндегі ақшаны және жинақталған сыйақы мөлшеріндегі ақшаны Үлескерге қайтарып береді. 43. Шартта және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда Тараптардың бірінің бастамасы бойынша Шарт бұзылуы мүмкін. 44. Тараптардың өзара келісімі бойынша Шартты бұзу кейіннен есептен шығару үшін бір-біріне наразылықтары жоқ екендігін көрсете отырып, жазбаша түрде жүргізіледі. Тараптардың заңды мекен жайлары және банктік деректемелері __________________ ____________________ ___________________ ____________________ ___________________ ____________________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 8 қаңтардағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10071 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі мемлекеттік мекемесінің бұйрығы 2014 жылғы 19 желтоқсан

№276

Астана қаласы

«Уәкілетті органға мұнай өнімдерін өткізу мен өндірудің көлемдері туралы ақпаратты автоматты түрде беруді қамтамасыз ететін бақылаушы есептеу аспаптарын қолдану ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрінің 2003 жылғы 17 қыркүйектегі № 277 бұйрығының күші жойылды деп тану туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 21-1-бабы 2-тармағына сәйкес, бұйырамын: 1. «Уәкілетті органға мұнай өнімдерін өткізу мен өндірудің көлемдері туралы ақпаратты автоматты түрде беруді қамтамасыз ететін бақылаушы есептеу аспаптарын қолдану ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрінің 2003 жылғы 17 қыркүйектегі № 277 бұйрығының (нормативтік құқықтық актілерді тіркеу мемлекеттік тізілімінде № 2549 болып тіркелген) күші жойылды деп танылсын. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті (Б.Б. Қанешев) осы бұйрықтың көшірмесін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне жіберсін және бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық оған қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі

Ә. ИСЕКЕШЕВ.

«КЕЛІСІЛГЕН»: Қазақстан Республикасының Қаржы министрі Б.СҰЛТАНОВ 20__жылғы «___» __________

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 26 желтоқсан

№ 303

Астана қаласы

«Халыққа қызмет көрсету орталықтары қызметінің қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 19 маусымдағы №463 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабының 2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. «Халыққа қызмет көрсету орталықтары қызметінің қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2013 жылғы 19 маусымдағы №463 бұйрығына (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізбесінде № 8527 тіркелді, 2013 жылғы 23 қазандағы №299 (27573) «Казахстанская правда» және 2013 жылғы 23 қазандағы № 237 (28176) «Егемен Қазақстан» газеттерінде жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-министрі А.Қ. Жұмағалиевке жүктелсін.»; көрсетілген бұйрықпен бекітілген Халыққа қызмет көрсету орталықтары қызметінің қағидаларында: 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Орталықтардың құрылымын және штаттық санын Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының (бұдан әрі – «ХҚКО» РМК) бас директоры бекітеді.»; 15-тармақтың үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: « «ХҚКО» РМК, Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік), мемлекеттік қызмет көрсету процесіне қатысатын уәкілетті органдардың пошталық мекенжайлары, телефондар, электрондық пошталары және мекенжайлары, ресми сайттары;»; 16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Орталықтардың қызмет көрсету залдарында Министрліктің және Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің сенім телефондары бар баннерлер орнатылады.». 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті (С.С. Сарсенов): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді жіберуді қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-министрі А.Қ. Жұмағалиевке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушысы

Ж. ҚАСЫМБЕК.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 30 желтоқсандағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10049 болып енгізілді.


Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы 2014 жылғы 24 желтоқсан

19

www.egemen.kz

16 сəуір 2015 жыл

№ 242

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Екінші деңгейдегі банктердің қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі (бұдан әрi – Тізбе) бекітілсін. 2. Мыналарды: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап туындаған қатынастарға қолданылатын Тізбенің 1-тармағының үшінші – алпысыншы абзацтарын, алпыс үшінші – алпыс алтыншы абзацтарын, сексен үшінші абзацын, Тізбенің 3-тармағының үшінші – елу сегізінші абзацтарын, жетпіс төртінші абзацын; 2014 жылғы 24 желтоқсаннан бастап туындаған қатынастарға қолданылатын және 2015 жылғы 30 маусымға дейін қолданылатын Тізбенің 1-тармағының жетпіс төртінші – сексен бірінші абзацтарын, Тізбенің 3-тармағының алпыс бесінші – жетпіс екінші абзацтарын қоспағанда, осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Тізбенің 1-қосымшасының реттік нөмірі 81 және 82-жолдары мен Тізбенің 4-қосымшасының реттік нөмірі 53 және 54-жолдары 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданылады. Ұлттық Банк Төрағасы

Қ. КЕЛІМБЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 24 желтоқсандағы № 242 қаулысына қосымша Банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі 1. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықты бекiту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3924 тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциялық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықта: 4-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) негізгі капитал: мынадай реттеуіш түзетулерді: меншікті сатып алынған жай акцияларды; гудвилді қоса алғанда, материалдық емес активтерді; өткен жылдардың шығындарын және ағымдағы жылдың шығындарын; шегерілетін уақытша айырмаларға қатысты танылған кейінге қалдырылған салық активтерінің бөлігін қоспағанда, кейінге қалдырылған салық міндеттемелерін шегергенде кейінге қалдырылған салық активін; өзге де қайта бағалау бойынша резервтерді; активтерді секьюритилендіру бойынша транзакциялармен байланысты сатудан түскен кірістерді. Мұндай кірістерге келешекте толық немесе ішінара кіріс алуды күтумен секьюритилендіру талаптарымен алынуына байланысты келешек кезеңдердің шекті кірісі жатқызылады; қаржылық міндеттемелер бойынша кредиттік тәуекелдің өзгеруіне байланысты осындай міндеттемелердің әділ құнының өзгеруінен болған кірістерді немесе шығындарды; қосымша капиталдан шегерілуі тиіс, бірақ оның жеткіліксіз деңгейіне байланысты негізгі капиталдан шегерілетін реттеуіш түзетулерді; осы Нұсқаулықтың 4-1-тармағында көрсетілген инвестицияларды шегергенде; осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасында көзделген негізгі капиталдың қаржы құралдары критерийлеріне сәйкес келетін төленген жай акциялардың; миноритарлы акционерлерге (үшінші тұлғаларға) тиесілі еншілес банктер шығарған 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап төленген жай акциялардың; төленген қосымша капиталдың; өткен жылдардың бөлінбеген таза пайдасының; ағымдағы жылдың бөлінбеген таза пайдасының; Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6793 тіркелген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 31 қаңтардағы № 3 қаулысымен бекітілген Екінші деңгейдегі банктердегі, ипотекалық ұйымдардағы және «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамындағы бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарының (бұдан әрі – Үлгі шот жоспары) 2014 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 3510 «Резервтік капитал» және 3400 «Динамикалық резервтер» баланстық шоттарындағы қалдықтар сомасы ретінде айқындалатын жинақталған ашып көрсетілген резервтің; сату үшін қолда бар негізгі құралдарды және қаржы активтері құнын қайта бағалау бойынша резервтердің сомасы ретінде есептеледі;»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. 2015 жылғы 1 қаңтарға дейін тартылған, осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасында белгіленген критерийлерге сәйкес келмейтін мерзімсіз қаржы құралдары мынадай талаптарға сәйкес қосымша капиталға енгізіледі: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – мерзімсіз қаржы құралдары сомасының 100 (жүз) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – мерзімсіз қаржы құралдары сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – мерзімсіз қаржы құралдары сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – мерзімсіз қаржы құралдары сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – мерзімсіз қаржы құралдары сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап мерзімсіз қаржы құралдарының сомасы қосымша капитал есебінен алып тасталады. Меншiктi капиталдың есебiне банктiң нақты алынған ақшасы мөлшерiндегi мерзiмсiз қаржы құралдарының төленген сомасы қосылады.»; мынадай мазмұндағы 8-1-тармақпен толықтырылсын: «8-1. Осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасында белгіленген критерийлерге сәйкес келмейтін банктің төленген артықшылықты акциялары мынадай талаптарға сәйкес қосымша капиталға енгізіледі: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – төленген артықшылықты акциялар сомасының 100 (жүз) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – төленген артықшылықты акциялар сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – төленген артықшылықты акциялар сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – төленген артықшылықты акциялар сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – төленген артықшылықты акциялар сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап төленген артықшылықты акциялардың сомасы қосымша капитал есебінен алып тасталады. Меншiктi капиталдың есебiне банктiң нақты алынған ақшасы мөлшерiндегi төленген артықшылықты акциялардың сомасы қосылады.»; 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. Екiншi деңгейдегi капитал: банктің сатып алынған меншікті реттелген борышын шегергенде; осы Нұсқаулықтың 4-1-тармағында көрсетілген инвестицияларды шегергенде, реттелген борыш сомасы ретінде есептеледі. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қайта құрылымдауға жататын банк үшін реттелген борыш екінші деңгейдегі капиталға сот шешімімен айқындалған қайта құрылымдау жүргізу мерзімі аяқталған күнінен бастап бес жыл ішінде банктің сатып алынған меншікті реттелген борышын шегергенде, бірiншi деңгейдегi капитал сомасының 75 (жетпіс бес) пайызынан аспайтын сомада енгізіледі. 2015 жылғы 1 қаңтарға дейін тартылған, осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасында белгіленген критерийлерге сай келмейтін реттелген борыш мөлшері мынадай талаптарға сәйкес екiншi деңгейдегi капитал есебіне енгізіледі: ұлттық валютада: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 100 (жүз) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасы екiншi деңгейдегi капитал есебінен алып тасталады; шетел валютасында: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап шетел валютасындағы реттелген борыш сомасы екiншi деңгейдегi капитал есебінен алып тасталады. 2015 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша кем дегенде 5 (бес) жылды құрайтын өтеу мерзімімен реттелген борыштың мөлшері 2014 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша енгізілетін мөлшерде екінші деңгейдегі капитал есебіне енгізілуді жалғастырады және жыл сайын 1 қаңтардағы жағдай бойынша реттелген борыш сомасынан 20 (жиырма) пайызға төмендейді.»; 18-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 21-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) 0 пайыздық коэффициент бойынша – Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi (бұдан әрi – Ұлттық Банк) шығарған Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бағалы қағаздары түрiндегi сыйақы мөлшерлемесiнiң өзгеруiне байланысты нарықтық тәуекелi бар бiрыңғай қаржы құралдары, тәуелсiз рейтингi Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» рейтингiнен немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейiнен төмен емес шет мемлекеттердiң орталық Үкiметтерi және орталық банктерi шығарған мемлекеттiк мәртебесi бар бағалы қағаздары, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар;»; 26-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 27-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 28-тармақтың үшінші бөлігі алып тасталсын; 31-тармақтың алтыншы бөлігі алып тасталсын; 33-1-тармақтың бірінші және екінші бөліктері мынадай редакцияда жазылсын: «33-1. Осы Нұсқаулықтың 32-тармағының қарыз алушылар тобын тану жөніндегі талаптары мемлекеттік акциялар пакеті (қатысу үлесі) «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын төлеуге берілген заңды тұлғаларға қолданылмайды. Бір қарыз алушы және (немесе) банктермен ерекше қатынаспен байланысты тұлға ретінде «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының көрсетілген ұйымдардың дауыс беретін акцияларының жиырма бес және одан астам пайызына тікелей иелік ету (банктер бойынша – жанама) нәтижесінде үлестес болып табылатын екі және одан көп ұйым (оның ішінде банктер) танылмайды.»; 34-тармақтың жиырма үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Ұлттық Банкке, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамына, «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамына, «Стресстік активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына қойылатын талаптар, банк балансынан есептен шығарылған қарыз алушыға қойылатын талаптар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес резервтердің 100%-ы (жүз пайыз) қалыптастырылған қарыз алушыға қойылатын талаптар және Standard & Poor’s агенттігінің «ВВВ» төмен емес ұзақ мерзімді рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің рейтингі бар банктерге ашық корреспонденттік шоттар бойынша қойылатын талаптар;»; 43-тармақтың 5) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «5) Қазақстан Республикасының Үкіметі және Ұлттық Банк шығарған Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары, «Қазақстан ипотекалық компаниясы» акционерлік қоғамы шығарған борыштық бағалы қағаздар, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар;»; 48-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «48. Осы Нұсқаулық ашық валюталық позицияның мынадай лимиттерiн белгiлейдi: 1) 2014 жылғы 24 желтоқсан - 2015 жылғы 30 маусым аралығында: «Америка Құрама Штаттарының доллары» шетел валютасы бойынша қысқа валюталық позицияны қоспағанда, Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетел валютасы және банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 12,5 пайызынан аспайтын мөлшердегi «Еуро» шетел валютасы, сондай-ақ тазартылған қымбат металдар бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; «Америка Құрама Штаттарының доллары» шетел валютасы бойынша банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 25 пайызынан аспайтын мөлшердегi қысқа валюталық позиция лимитi. 2015 жылғы 1 шілдеден бастап Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетел валютасы және банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 12,5 пайызынан аспайтын мөлшердегi «Еуро» шетел валютасы, сондай-ақ тазартылған қымбат металдар бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; 2) Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 5 пайызынан аспайтын мөлшердегi шетел валютасы бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; 3) 2014 жылғы 24 желтоқсан - 2015 жылғы 30 маусым аралығында банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 30 пайызынан аспайтын мөлшердегi валюталық нетто-позиция лимитi. 2015 жылғы 1 шілдеден бастап банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 25 пайызынан аспайтын мөлшердегi валюталық нетто-позиция лимитi.»; 1-қосымша Банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері тізбесінің (бұдан әрi – Тізбе) 1-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын; 1-1-қосымша Тізбенің 2-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын; 2-қосымша Тізбенің 3-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесін бекіту туралы» 2007 жылғы 23 ақпандағы № 49 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4602 тіркелген, 2007 жылғы 25 сәуірді «Заң газеті» газетінде № 62 (1091), 2007 жылы Қазақстан Республикасының Орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында жарияланған) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесінде: кіріспе мынадай редакцияда жазылсын: «Осы Кредиттеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу ережесі «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» (бұдан әрі – Заң) 1995 жылғы 31 тамыздағы, «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кредиттік тәуекелді басқару жүйесін жетілдіру мақсатында әзірленді және банктік қарыз операцияларын жүзеге асыруға лицензиясы бар банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың, екінші деңгейдегі банктердің, оның ішінде ислам банктері мен «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамының (бұдан әрі – банк) кредиттеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу тәртібін және қажетті құжаттар тізбесін айқындайды.»; 8-тармақта: 4) және 5) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «4) құрылтай құжаттарының немесе қарыз алушының жарғылық капиталындағы жай акцияларының (қатысу үлестерінің) соңғы меншік иегерлеріне дейінгі қарыз алушының жарғылық капиталындағы жай акцияларының (қатысу үлестерінің) он және одан астам пайызын иеленетін барлық үлес иегерлері туралы ақпаратты ашатын, қарыз алушының жай акцияларының бес және одан астам пайызын иеленетін акцияларды ұстаушылар тізілімінің көшірмелері (банкте көрсетілген құжаттар бар болған кезде – осындай құжаттардың көшірмелері); 5) заңды тұлғаның қол қою үлгілері және мөр таңбасы бар құжат, сондай-ақ қарыз алушы атынан кредиттік және кепіл құжаттамасына қол қоюға уәкілетті тұлғаның өкілеттігін растайтын құжаттың көшірмесі (банкте көрсетілген құжаттар бар болғанда – банк оларды қайталап ұсынуды талап етпейді);»; 13) тармақша алып тасталсын; 21) және 22) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «21) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қарыз алушы (тең қарыз алушы) - жеке тұлғаның жеке зейнетақы шотынан соңғы алты айға үзінді көшірмесі. Білім беруді кредиттеу жүйесінің аясында берілген кредиттер бойынша, сондай-ақ мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуден босатылғанын растайтын құжаттар болған кезде Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру

туралы заңнамасына сәйкес бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуден босатылған жеке тұлғалардың кредиттері бойынша осы құжаттың болуы талап етілмейді; 22) салық қызметінің органдары берген, банктің уәкілетті органының кредиттеуге берілген өтінімді қарау күніне дейін қарыз алушы - заңды тұлғаның салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша берешегінің болуын (болмауын) растайтын қарыз алушы - заңды тұлғаның салық берешегінің, мiндеттi зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдар бойынша берешегінің болуы (болмауы) туралы мәліметтер және (немесе) салыстырып тексеру актісі;»; үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Уәкілетті орган белгілеген активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру тәртібіне сәйкес заңды тұлғалардың бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттері бойынша досьеде осы тармақтың 1), 4) - 6), 11), 14), 18), 20), 22), 23), 24) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың, уәкілетті орган белгілеген активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру тәртібіне сәйкес жеке тұлғалардың бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттері бойынша – осы тармақтың 1), 6), 11), 16), 18), 20), 21), 23), 24) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың болуы міндетті. Аудит міндетті жүргізілетін қарыз алушыға берілген кредит бойынша кредиттік досьеге аудиторлық есеп қоса берілуге тиіс.»; мынадай мазмұндағы 8-1-тармақпен толықтырылсын: «8-1. Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдинг осы Ереженің 8-тармағының 1), 7), 8), 17), 20), 21), 22), 23), 24) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды кредиттік досьеге құжаттарды куәландыру өкілеттіктеріне ие тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасын пайдалана отырып «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ ақпараттық жүйесінің порталы арқылы енгізеді.»; 9-тармақтың 2) және 3) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «2) қарыз алушының құрылтай құжаттарының (заңды тұлға үшiн) көшiрмелерi немесе жеке басын куәландыратын құжаттың түпнұсқасымен салыстырылып тексерілген ол туралы белгісі бар құжаттың көшірмесі (жеке тұлға үшiн). Банкте көрсетілген құжаттар болған жағдайда – осындай құжаттардың көшірмелері; 3) заңды тұлғаның қол қою үлгілері және мөр таңбасы бар құжат, сондай-ақ қарыз алушы атынан кредиттік және кепіл құжаттамасына қол қоюға уәкілетті тұлғаның өкілеттігін растайтын құжаттың көшірмесі (банкте көрсетілген құжаттар бар болғанда – банк оларды қайталап ұсынуды талап етпейді);»; мынадай мазмұндағы 9-1-тармақпен толықтырылсын: «9-1. Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдинг осы Ереженің 9-тармағының 1), 5), 7), 9), 10) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды кредиттік досьеге құжаттарды куәландыру өкілеттіктеріне ие тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасын пайдалана отырып «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының ақпараттық жүйесінің порталы арқылы енгізеді.»; мынадай мазмұндағы 10-1-тармақпен толықтырылсын: «10-1. Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдинг осы Ереженің 10-тармағының 4), 5), 6) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды кредиттік досьеге құжаттарды куәландыру өкілеттіктеріне ие тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасын пайдалана отырып «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының ақпараттық жүйесінің порталы арқылы енгізеді.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Осы Ереженің 8, 9-тармақтарында көрсетілген негізгі құжаттаманың тізбесінен басқа, жылжымалы мүлікті кепілге қою нысанындағы қарыз алушының міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету талабымен берілген кредиттер бойынша кредиттік досьеде мыналар қамтылады: 1) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда оның тиісті уәкілетті органдарда тіркелгені туралы белгісі бар кепіл туралы шарттың көшірмесі (оның түпнұсқасы банктің ішкі құжаттарында белгіленген талаптар мен тәртіпте банктің қоймасында сақталуы тиіс); 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларда жылжымалы мүлікке құқығын растайтын құжаттардың олардың мемлекеттік тіркелу туралы белгісі бар көшірмелері; 3) тәуелсіз бағалаушының кредитті беру сәтінде оның нарықтық құнын анықтайтын және дәлелдейтін кепілге берілген жылжымайтын мүлікті (ақшаны және бағалы қағаздарды қоспағанда) бағалау туралы есебі, сондай-ақ банктің ішкі құжаттарында белгіленген талаптарға сәйкес жасалған банктің кепілді қамтамасыз ету жөніндегі қорытындысы; 4) неке қию куәлігінің көшірмесі және қарыз алушы - жеке тұлғаның ерінің (зайыбының) жылжымалы мүлікті кепілге беруге және оны соттан тыс сатуға (Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларда) келісімін растайтын құжат; 5) қорғаншы және қамқоршы органдарының жылжымалы мүлікті кепілге беруге және оны соттан тыс сатуға рұқсатын (келісімін) растайтын құжат (егер жылжымалы мүліктің иесі кәмелетке толмаған тұлғалар және сотта іс-әрекетке қабілетсіз (әрекет қабілеттілігі шектеулі) болып танылған тұлғалар болса). Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдинг осы тармақтың 4) және 5) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды кредиттік досьеге құжаттарды куәландыру өкілеттіктеріне ие тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасын пайдалана отырып «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының ақпараттық жүйесінің порталы арқылы енгізеді.»; 14-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «14. Міндеттемелерінің орындалуы кепілдік немесе кепілдеме бойынша қамтамасыз етілген кредит бойынша, оның ішінде кредит жөніндегі негізгі құжаттаманың тізбесіне қосымша ретінде банк кепілдігіне немесе банк кепілдемесіне, кредиттік досьеге мынадай қосымша құжаттар қосылады: 1) жіберілетін хабарламаның шынайылығы мен түпнұсқалығын растауды қамтамасыз ететін байланыс арнасы бойынша алынған және халықаралық банк практикасында қолданылатын электронды құжат түрінде берілген кепілдік, кепілдеме шарттары немесе кепілдік, кепілдеме шарттарының көшірмелері (олардың түпнұсқалары банктің ішкі құжаттарында белгіленген талаптар мен тәртіпте банктің қоймасында сақталуы тиіс); 2) заңды тұлғаның кепілдік иесінің немесе кепілдеме иесінің уәкілетті органының кредитор банкке заемшының міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету үшін кепілдік немесе кепілдеме беру туралы шешімі; 3) кепілдік иесі атынан кепілдік шартына қол қоюға немесе кепілдеме иесі атынан кепілдеме шартына қол қоюға тұлға өкілеттігін растайтын тиісті дәрежеде қол қойылған құжаттар; 4) салық декларациясының көшірмесін қоса бере отырып, кепілгердің немесе заңды тұлға-кепілдік берушінің қаржылық есептілігінің көшірмесі және (немесе) кепілгердің немесе заңды тұлға-кепілдік берушінің қаржылық жай-күйін талдауға мүмкіндік беретін интернет-ресурстарда орналастырылған ақпарат; 5) кепілгердің немесе кепілдік беруші - жеке тұлғаның жалақысын және (немесе) басқа кірістерін көрсететін құжаттар; 6) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының кепілгердің немесе кепіл беруші - жеке тұлғаның жеке зейнетақы шотынан соңғы алты айға үзінді көшірмесі (мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуден босатылғанын растайтын құжаттар болған кезде Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңнамасына сәйкес бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеуден босатылған жеке тұлға кепілгер немесе кепіл беруші болып табылатын жағдайда осы құжаттың болуы талап етілмейді); 7) кредиттік бюродан алынған кепілгер немесе кепілдік беруші туралы кредиттік есеп. Агроөнеркәсіптік кешен саласындағы ұлттық басқарушы холдинг осы тармақтың 4), 5), 6) және 7) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды кредиттік досьеге құжаттарды куәландыру өкілеттіктеріне ие тұлғаның электрондық цифрлық қолтаңбасын пайдалана отырып «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының ақпараттық жүйесінің порталы арқылы енгізеді.». 3. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту туралы» 2009 жылғы 27 наурыздағы № 66 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5670 тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықта: кіріспе мынадай редакцияда жазылсын: «Осы Ислам банктеріне арналған нормативтік мәндер және пруденциалдық нормативтерді есептеу әдістемесі туралы нұсқаулық (бұдан әрi - Нұсқаулық) ислам банктеріне (бұдан әрi – банктер) арналған пруденциалдық нормативтерді, олардың нормативтік мәндерін және есептеу әдістемесін белгiлейдi. Нормативтiк мәндер үтірден кейін үш таңбалы санмен көрсетіледі. Пруденциалдық нормативтердің құрамына мыналар кіреді: банктің жарғылық капиталының ең төменгі мөлшері; меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті; бір қарыз алушыға келетін тәуекелдің ең жоғарғы мөлшері; өтімділік коэффициенті; ашық валюталық позиция лимиттері; банктің негізгі қаражатқа және басқа қаржылық емес активтерге инвестицияларының ең жоғарғы мөлшерінің коэффициенті; банктерді Қазақстан Республикасының резидент еместер алдындағы міндеттемелерге капиталдандыру; банк қаражатының бөліктерін ішкі активтерге орналастыру коэффициенті. 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2015 жылғы 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде пруденциялық нормативтердің есеп айырысуы банктің халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (бұдан әрі – ХҚЕС) сәйкес жасалған қаржылық есептілік негізінде жүзеге асырылады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап пруденциялық нормативтердің есеп айырысуы қаржылық есептілік негізінде, еншілес ұйымдар болған жағдайда сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын қоспағанда, ХҚЕС сәйкес шоғырландырылған қаржылық есептілік негізінде жүзеге асырылады.»; 4-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) негізгі капитал: мынадай реттеуіш түзетулерді: меншікті сатып алынған жай акцияларды; гудвилді қоса алғанда, материалдық емес активтерді; өткен жылдардың шығындарын; ағымдағы жылдың шығындарын; азайтқыш уақытша айырмаларға қатысты танылған кейінге қалдырылған салық активтерін қоспағанда, кейінге қалдырылған салық міндеттемелерін шегергенде кейінге қалдырылған салық активтерін; өзге де қайта бағалау бойынша резервтерді; активтерді секьюритилендіру бойынша транзакциялармен байланысты сатудан түскен кірістерді. Мұндай кірістерге келешекте толық немесе ішінара кіріс алуды күтумен секьюритилендіру талаптарымен алынуына байланысты келешек кезеңдердің шекті кірісі жатқызылады; қаржылық міндеттемелер бойынша кредиттік тәуекелдің өзгеруіне байланысты осындай міндеттемелердің әділ құнының өзгеруінен болған кірістерді немесе шығындарды; қосымша капиталдан шегерілуі тиіс, бірақ оның жеткіліксіз деңгейіне байланысты негізгі капиталдан шегерілетін реттеуіш түзетулерді; осы Нұсқаулықтың 4-1-тармағында көрсетілген инвестицияларды шегергенде; осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасымен көзделген негізгі капиталдың қаржы құралдары критерийлеріне сәйкес келетін, төленген жай акциялардың; миноритарлы акционерлерге (үшінші тұлғаларға) тиесілі еншілес банктер шығарған 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап төленген жай акциялардың; төленген қосымша капиталдың; өткен жылдардың бөлінбеген таза пайдасының; ағымдағы жылдың бөлінбеген таза пайдасының; Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6793 тіркелген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 31 қаңтардағы № 3 қаулысымен бекітілген Екінші деңгейдегі банктердегі, ипотекалық ұйымдардағы және «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамындағы бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарының 2014 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 3510 «Резервтік капитал» және 3400 «Динамикалық резервтер» баланстық шоттарындағы қалдықтар сомасы ретінде айқындалатын жинақталған ашып көрсетілген резервтің; сату үшін қолда бар негізгі құралдарды және қаржы активтері құнын қайта бағалау бойынша резервтердің сомасы ретінде есептеледi;»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Екінші деңгейдегі капитал: банктің сатып алынған меншікті реттелген борышын шегергенде; осы Нұсқаулықтың 4-1-тармағында көрсетілген инвестицияларды шегергенде, реттелген борыш сомасы ретінде есептеледі. 2015 жылғы 1 қаңтарға дейін тартылған, осы Нұсқаулықтың 1-1-қосымшасында белгіленген критерийлерге сәйкес келмейтін реттелген борыштың мөлшері екінші деңгейдегі капиталдың есебіне мынадай талаптарға сәйкес енгізіледі: ұлттық валютада: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 100 (жүз) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап ұлттық валютадағы реттелген борыш сомасы екiншi деңгейдегi капитал есебінен алып тасталады; шетел валютасында: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 80 (сексен) пайызы мөлшерінде; 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 60 (алпыс) пайызы мөлшерінде; 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 40 (қырық) пайызы мөлшерінде; 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – шетел валютасындағы реттелген борыш сомасының 20 (жиырма) пайызы мөлшерінде; 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап шетел валютасында номинирленген реттелген борыш сомасы екiншi деңгейдегi капитал есебінен алып тасталады. Өтеу мерзімі 2015 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 5 (бес) жылдан кем реттелген борыштың мөлшері 2014 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша енгізілетін мөлшерде екінші деңгейдегі капиталдың есебіне енгізілуді жалғастырады және жыл сайын 1 қаңтардағы жағдай бойынша реттелген борыш сомасының 20 (жиырма) пайызына төмендейді.»; 10-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 13-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 14-тармақтың екінші бөлігі алып тасталсын; 26-тармақтың алтыншы бөлігі алып тасталсын; 30-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «30. Осы Нұсқаулықтың 28-тармағының қарыз алушылар тобын тану жөніндегі талаптары мемлекеттік акциялар пакеті (қатысу үлесі) «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын төлеуге берілген заңды тұлғаларға қолданылмайды. Бір қарыз алушы және (немесе) банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлға ретінде «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының және «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының көрсетілген ұйымдардың дауыс беретін акцияларының жиырма бес және одан көп пайызына тікелей иелік ету (банктер бойынша – жанама) нәтижесінде үлестес болып табылатын екі және одан көп ұйым (оның ішінде банктер) танылмайды. Көрсетілген ұйымдардың бірімен үлестес немесе көрсетілген банктердің бірімен айрықша қатынастармен байланысты заңды және (немесе) жеке тұлғалар да басқа ұйымның үлестес тұлғалары немесе көрсетілген банктердің бірімен айрықша қатынастармен байланысты тұлғалары бір қарыз алушы болып танылмайды.»; 32-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Бір қарыз алушының тәуекел есебіне Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Ұлттық Банкке, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамына, «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамына, «Стресстік активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына қойылатын талаптар, банк балансынан есептен шығарылған қарыз алушыға қойылатын талаптар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес резервтердің 100%-ы (жүз пайыз) қалыптастырылған қарыз алушыға қойылатын талаптар және Standard & Poor’s агенттігінің «ВВВ» төмен емес ұзақ мерзімді рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің рейтингі бар банктерге ашық корреспонденттік шоттар бойынша қойылатын талаптар енгізілмейді.»; 47-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «47. Осы Нұсқаулық ашық валюталық позицияның мынадай лимиттерiн белгiлейдi: 1) 2014 жылғы 24 желтоқсан - 2015 жылғы 30 маусым аралығында: «Америка Құрама Штаттарының доллары» шетел валютасы бойынша қысқа валюталық позицияны қоспағанда, Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетел валютасы және банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 12,5 пайызынан аспайтын мөлшердегi «Еуро» шетел валютасы, сондай-ақ тазартылған қымбат металдар бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; «Америка Құрама Штаттарының доллары» шетел валютасы бойынша банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 25 пайызынан аспайтын мөлшердегi қысқа валюталық позиция лимитi. 2015 жылғы 1 шілдеден бастап Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетел валютасы және банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 12,5 пайызынан аспайтын мөлшердегi «Еуро» шетел валютасы, сондай-ақ тазартылған қымбат металдар бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; 2) Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А»-дан төмен емес тәуелсiз рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 5 пайызынан аспайтын мөлшердегi шетел валютасы бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимитi; 3) 2014 жылғы 24 желтоқсан - 2015 жылғы 30 маусым аралығында банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 30 пайызынан аспайтын мөлшердегi валюталық нетто-позиция лимитi. 2015 жылғы 1 шілдеден бастап банктiң меншiктi капиталы шегiнiң 25 пайызынан аспайтын мөлшердегi валюталық нетто-позиция лимитi.»; 1-қосымша Тізбенің 4-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын; 1-1-қосымша Тізбенің 5-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын; 2-қосымша Тізбенің 6-қосымшасына сәйкес редакцияда жазылсын.

Банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне 1-қосымша «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциялық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулыққа 1-қосымша Салымдардың кредиттiк тәуекел дәрежесi бойынша мөлшерленген банк активтерiнiң кестесi №

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36

37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52

53 54 55 56

57 58

59

60

61

62

63 64

65

66

67

68 69

70

71

72

73

Баптар атауы I топ

Қолма-қол теңге Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң шетелдiк қолма-қол валютасы Тазартылған қымбат металдар Қазақстан Республикасының Үкiметiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық үкiметтерiне берiлген қарыздар Ұлттық Банкке берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарына берiлген қарыздар Ұлттық Банктегi салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiндегi салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарындағы салымдар Қазақстан Республикасы Үкіметінің дебиторлық берешегі Қазақстан Республикасының жергілікті билік органдарының салықтары мен бюджетке төленетін басқа төлемдер бойынша дебиторлық берешегi Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Ұлттық Банк шығарған Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бағалы қағаздары «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры», «Бәйтерек» ұлттық басқарушы холдингі», «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар шет мемлекеттердiң орталық үкiметтерi шығарған мемлекеттiк мәртебесi бар бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» кем емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар Тәуекелдің І тобына енгізілген активтер бойынша есептелген сыйақы II топ Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң шетелдiк қолма-қол валютасы Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық үкіметтерiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарына берiлген қарыздар Қазақстан Республикасының жергiлiктi билiк органдарына берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар жергiлiктi билiк органдарына берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдарға берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiндегі салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарындағы салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдардағы салымдар Тәуекелдің І тобына жатқызылған дебиторлық берешекті қоспағанда, Қазақстан Республикасының жергiлiктi билiк органдарының дебиторлық берешегi Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдардың дебиторлық берешегі Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердің орталық үкiметтерi шығарған мемлекеттiк мәртебесi бар бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар Қазақстан Республикасының жергiлiктi билiк органдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «АА-» төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң жергiлiктi билiк органдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «AA-» төмен емес борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдар шығарған бағалы қағаздар Банк баланста ұстап тұратын және Standard &Poor’s агенттiгiнің «ААА»-тан «АА-»ке дейiнгі кредиттік рейтингiсі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі немесе Standard & Poor’s агенттiгiнің ұлттық шәкілі бойынша «kzAAA»-тан «kzAA-»-ке дейінгі рейтингілік бағасы немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң ұлттық шәкілі бойынша осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар секьюритилендіру позициялары «Қазақстан ипотекалық компаниясы» акционерлiк қоғамы шығарған борыштық бағалы қағаздар Тәуекелдің ІІ тобына енгізілген активтер бойынша есептелген сыйақы III топ Тазартылмаған қымбат металдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық үкiметтерiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiне берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарына берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiн төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингiсі бар елдердің жергілікті билік органдарына берiлген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдарға берілген қарыздар Берілген ипотекалық тұрғын үй қарызы сомасының кепіл құнына ара қатынасы кепіл құнының 50%-ды қоса алғанда аспайтын талапқа сәйкес келетін ипотекалық тұрғын үй қарыздары Берілген ипотекалық тұрғын үй қарызы сомасының кепіл құнына ара қатынасы кепіл құнының 51%-дан 60%-ға дейін қоса алғандағы шекте болатын талапқа сәйкес келетін ипотекалық тұрғын үй қарыздары Өзге де ипотекалық тұрғын үй қарыздары Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiндегі салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарындағы салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдардағы салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдардың дебиторлық берешегі Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық үкiметтерi шығарған мемлекеттiк мәртебесi бар бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан«А-»-ке дейiн төмен емес тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингiсі бар елдердің жергілікті билік органдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар ұйымдар шығарған бағалы қағаздар Банк баланста ұстап тұратын және Standard &Poor’s агенттiгiнің «А+»-тан «А-»-ке дейiнгi кредиттік рейтингiсі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі немесе Standard & Poor’s агенттiгiнің ұлттық шәкілі бойынша «kzA+»-тан «kzA-»-ке дейінгі рейтингілік бағасы немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң ұлттық шәкілі бойынша осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар секьюритилендіру позициялары Тәуекелдің ІІІ тобына енгізілген активтер бойынша есептелген сыйақы IV топ Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң орталық үкiметтерiне берілген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң орталық банктерiне берілген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарына және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ халықаралық қаржы ұйымдарына берілген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң жергілікті билік органдарына берілген қарыздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент ұйымдарға, тиісті рейтингілік бағасы жоқ резидент ұйымдарға және Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент емес ұйымдарға берілген қарыздар Жеке тұлғаларға берілген қарыздар, оның ішінде тәуекелдің ІІІ тобына жатқызылған кредиттерді қоспағанда, тұтынушылық кредиттер Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң орталық банктерiндегі салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарындағы және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ халықаралық қаржы ұйымдарындағы салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент ұйымдардағы, тиісті рейтингілік бағасы жоқ резидент ұйымдардағы және Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент емес ұйымдардағы салымдар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент ұйымдардың, тиісті рейтингілік бағасы жоқ резидент ұйымдардың және Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент емес ұйымдардың дебиторлық берешегі Жеке тұлғалардың дебиторлық берешегі Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «В-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң орталық үкiметтерi шығарған мемлекеттiк мәртебесi бар бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ елдердiң жергілікті билік органдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдары және тиiстi рейтингілiк бағасы жоқ халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент ұйымдар, тиісті рейтингілік бағасы жоқ резидент ұйымдар және Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгi борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент емес ұйымдар шығарған бағалы қағаздар Банк баланста ұстап тұратын және Standard &Poor’s агенттiгiнің «ВВВ+»-тан «ВВВ»-ке дейiнгi кредиттік рейтингiсі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі немесе Standard & Poor’s агенттiгiнің ұлттық шәкілі бойынша «kzВВВ+»-тан «kzВВВ-»-ке дейінгі рейтингілік бағасы немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң ұлттық шәкілі бойынша осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар секьюритилендіру позициялары

Тәуекел дәрежесi пайызбен 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20

20 20 50 50 50 50 50 50 35 75 100 50 50 50 50 50

50 50 50 50

50 100

100

100

100

100

100 100

100

100

100

100 100

100

100

100

100

74 «Стресстік активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясы шығарған бағалы қағаздар 75 Тәуекелдің IV тобына енгiзiлген активтер бойынша есептелген сыйақы 76 Төлемдер бойынша есеп айырысулар 77 Негізгі қаражат 78 Материалдық қорлар 79 Сыйақы және шығыстар сомасының алдын-ала төлемi V топ 80 Банктiң инвестицияларын қоспағанда, заңды тұлғалардың акциялары (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерi) және реттелген борышына салымдары бөлігінде, әдiл құны бойынша ескерiлетін инвестициялар 81 Сақтандыру ұйымының шығарылған акцияларының кем дегенде 10 (он) пайызын құрайтын, банктің негізгі капиталының 10 (он) пайызынан аспайтын инвестициялар сомасы 82 Сақтандыру ұйымының шығарылған акцияларының 10 (он) және одан көп пайызын құрайтын, банктің негізгі капиталының 15 (он бес) пайызынан аспайтын инвестициялар сомасы 83 Әрбіреуі банктің қаржылық есептілігін жасаған кезде қаржылық есептілігі шоғырландырылмайтын заңды тұлғаның шығарылған акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнің) кем дегенде 10 (он) пайызын құрайтын, негізгі капиталдың 10 (он) пайызынан аспайтын банк инвестицияларының барлық сомасы 84 Әрбіреуі банктің қаржылық есептілігін жасаған кезде қаржылық есептілігі шоғырландырылмайтын заңды тұлғаның шығарылған акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнің) 10 (он) және одан көп пайызын құрайтын, негізгі капиталдың 15 (он бес) пайызынан аспайтын банк инвестицияларының барлық сомасы Банктің негізгі қызметі мақсаттары үшін сатып алынған және 38 Халықаралық 85 қаржылық есептілік стандартына сәйкес келетін лицензиялық бағдарламалық қамтамасыз ету 86 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық үкiметтерiне берiлген қарыздар 87 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiне берiлген қарыздар 88 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарына берiлген қарыздар 89 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ-»-тен төмен тәуелсiз рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң жергілікті билік органдарына берiлген қарыздар 90 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВ-»-тен төмен борыштық рейтингiсі бар немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент емес ұйымдарға және тиісті рейтингілік бағасы жоқ резидент емес ұйымдарға берiлген қарыздар 91 Төменде көрсетілген шет мемлекеттердің аумағында тіркелген заңды тұлғалар немесе олардың азаматтары болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместерге берілген қарыздар: 1) Андорра Княздығы; 2) Антигуа және Барбуда Мемлекеті; 3) Багам аралдары Достастығы; 4) Барбадос Мемлекетi; 5) Бахрейн Мемлекеті; 6) Белиз Мемлекетi; 7) Бруней Даруссалам Мемлекетi; 8) Вануату Республикасы; 9) Гватемала Республикасы; 10) Гренада Мемлекетi; 11) Джибути Республикасы; 12) Доминикан Республикасы; 13) Индонезия Республикасы; 14) Испания (Канар аралдарының аумағы бөлiгiнде ғана); 15) Кипр Республикасы; 16) Қытай Халық Республикасы (Аомынь (Макао) және Сянган (Гонконг) арнайы әкiмшiлiк аудандарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 17) Ислам Федералдық Республикасы Комор аралдары; 18) Коста-Рика Республикасы; 19) Малайзия (Лабуан анклавының аумағы бөлiгiнде ғана); 20) Либерия Республикасы; 21) Лихтенштейн Княздығы; 22) Маврикий Республикасы; 23) Португалия (Мадейра аралдарының аумағы бөлігінде ғана); 24) Мальдив Республикасы; 25) Мальта Республикасы; 26) Маршалл аралдары Республикасы; 27) Монако Княздығы; 28) Мьянма Одағы; 29) Науру Республикасы; 30) Нидерланды (Аруба аралының аумағы және Антиль аралдарының тәуелдi аумақтары бөлiгiнде ғана); 31) Нигерия Федеративтiк Республикасы; 32) Жаңа Зеландия (Кук және Ниуэ аралдарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 33) Бiрiккен Араб Әмiрлiктерi (Дубай қаласының аумағы бөлiгiнде ғана); 34) Палау Республикасы; 35) Панама Республикасы; 36) Самоа Тәуелсiз Мемлекетi; 37) Сейшель аралдары Республикасы; 38) Сент-Винсент және Гренадины Мемлекетi; 39) Сент-Китс және Невис Федерациясы; 40) Сент-Люсия Мемлекетi; 41) Ұлыбритания мен Солтүстiк Ирландияның Бiрiккен Корольдiгi (мынадай аумақтар бөлiгiнде ғана): Ангилья аралдары; Бермуд аралдары; Британдық Виргин аралдары; Гибралтар; Кайман аралдары; Монтсеррат аралы; Теркс және Кайкос аралдары; Мэн аралы; Норманд аралдары (Гернси, Джерси, Сарк, Олдерни аралдары); 42) Америка Құрама Штаттары (Американдық Виргин аралдарының, Гуам аралының және Пуэрто-Рико Достастығы аумақтары бөлiгiнде ғана); 43) Тонга Корольдiгi; 44) Филиппин Республикасы; 45) Шри-Ланка Демократиялық Республикасы. 92 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен тәуелсiз рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар елдердiң орталық банктерiндегi салымдар 93 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар халықаралық қаржы ұйымдарындағы салымдар 94 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар және тиiстi рейтинг бағасы жоқ резидент емес ұйымдардағы салымдар 95 Төменде көрсетілген шет мемлекеттердің аумағында тіркелген Қазақстан Республикасының резиденті емес-ұйымдардағы салымдар: 1) Андорра Княздығы; 2) Антигуа және Барбуда Мемлекеті; 3) Багам аралдары Достастығы; 4) Барбадос Мемлекетi; 5) Бахрейн Мемлекеті; 6) Белиз Мемлекетi; 7) Бруней Даруссалам Мемлекетi; 8) Вануату Республикасы; 9) Гватемала Республикасы; 10) Гренада Мемлекетi; 11) Джибути Республикасы; 12) Доминикан Республикасы; 13) Индонезия Республикасы; 14) Испания (Канар аралдарының аумағы бөлiгiнде ғана); 15) Кипр Республикасы; 16) Қытай Халық Республикасы (Аомынь (Макао) және Сянган (Гонконг) арнайы әкiмшiлiк аудандарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 17) Ислам Федералдық Республикасы Комор аралдары; 18) Коста-Рика Республикасы; 19) Малайзия (Лабуан анклавының аумағы бөлiгiнде ғана); 20) Либерия Республикасы; 21) Лихтенштейн Княздығы; 22) Маврикий Республикасы; 23) Португалия (Мадейра аралдарының аумағы бөлігінде ғана); 24) Мальдив Республикасы; 25) Мальта Республикасы; 26) Маршалл аралдары Республикасы; 27) Монако Княздығы; 28) Мьянма Одағы; 29) Науру Республикасы; 30) Нидерланды (Аруба аралының аумағы және Антиль аралдарының тәуелдi аумақтары бөлiгiнде ғана); 31) Нигерия Федеративтiк Республикасы; 32) Жаңа Зеландия (Кук және Ниуэ аралдарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 33) Бiрiккен Араб Әмiрлiктерi (Дубай қаласының аумағы бөлiгiнде ғана); 34) Палау Республикасы; 35) Панама Республикасы; 36) Самоа Тәуелсiз Мемлекетi; 37) Сейшель аралдары Республикасы; 38) Сент-Винсент және Гренадины Мемлекетi; 39) Сент-Китс және Невис Федерациясы; 40) Сент-Люсия Мемлекетi; 41) Ұлыбритания мен Солтүстiк Ирландияның Бiрiккен Корольдiгi (мынадай аумақтар бөлiгiнде ғана): Ангилья аралдары; Бермуд аралдары; Британдық Виргин аралдары; Гибралтар; Кайман аралдары; Монтсеррат аралы; Теркс және Кайкос аралдары; Мэн аралы; Норманд аралдары (Гернси, Джерси, Сарк, Олдерни аралдары); 42) Америка Құрама Штаттары (Американдық Виргин аралдарының, Гуам аралының және Пуэрто-Рико Достастығы аумақтары бөлiгiнде ғана); 43) Тонга Корольдiгi; 44) Филиппин Республикасы; 45) Шри-Ланка Демократиялық Республикасы. 96 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар және тиiстi рейтинг бағасы жоқ резидент емес ұйымдардың дебиторлық берешегi 97 Төменде көрсетілген шет мемлекеттердің аумағында тіркелген Қазақстан Республикасының резиденті емес ұйымдардың дбиторлық берешегі: 1) Андорра Княздығы; 2) Антигуа және Барбуда Мемлекеті; 3) Багам аралдары Достастығы; 4) Барбадос Мемлекетi; 5) Бахрейн Мемлекеті; 6) Белиз Мемлекетi; 7) Бруней Даруссалам Мемлекетi; 8) Вануату Республикасы; 9) Гватемала Республикасы; 10) Гренада Мемлекетi; 11) Джибути Республикасы; 12) Доминикан Республикасы; 13) Индонезия Республикасы; 14) Испания (Канар аралдарының аумағы бөлiгiнде ғана); 15) Кипр Республикасы; 16) Қытай Халық Республикасы (Аомынь (Макао) және Сянган (Гонконг) арнайы әкiмшiлiк аудандарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 17) Ислам Федералдық Республикасы Комор аралдары; 18) Коста-Рика Республикасы; 19) Малайзия (Лабуан анклавының аумағы бөлiгiнде ғана); 20) Либерия Республикасы; 21) Лихтенштейн Княздығы; 22) Маврикий Республикасы; 23) Португалия (Мадейра аралдарының аумағы бөлігінде ғана); 24) Мальдив Республикасы; 25) Мальта Республикасы; 26) Маршалл аралдары Республикасы; 27) Монако Княздығы; 28) Мьянма Одағы; 29) Науру Республикасы; 30) Нидерланды (Аруба аралының аумағы және Антиль аралдарының тәуелдi аумақтары бөлiгiнде ғана); 31) Нигерия Федеративтiк Республикасы; 32) Жаңа Зеландия (Кук және Ниуэ аралдарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 33) Бiрiккен Араб Әмiрлiктерi (Дубай қаласының аумағы бөлiгiнде ғана); 34) Палау Республикасы; 35) Панама Республикасы; 36) Самоа Тәуелсiз Мемлекетi; 37) Сейшель аралдары Республикасы; 38) Сент-Винсент және Гренадины Мемлекетi; 39) Сент-Китс және Невис Федерациясы; 40) Сент-Люсия Мемлекетi; 41) Ұлыбритания мен Солтүстiк Ирландияның Бiрiккен Корольдiгi (мынадай аумақтар бөлiгiнде ғана): Ангилья аралдары; Бермуд аралдары; Британдық Виргин аралдары; Гибралтар; Кайман аралдары; Монтсеррат аралы; Теркс және Кайкос аралдары; Мэн аралы; Норманд аралдары (Гернси, Джерси, Сарк, Олдерни аралдары); 42) Америка Құрама Штаттары (Американдық Виргин аралдарының, Гуам аралының және Пуэрто-Рико Достастығы аумақтары бөлiгiнде ғана); 43) Тонга Корольдiгi; 44) Филиппин Республикасы; 45) Шри-Ланка Демократиялық Республикасы 98 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен тәуелсiз рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң орталық үкіметтерi шығарған бағалы қағаздар (Жалғасы 20-бетте).

100 100 100 100 100 100 100 100 100 100

250

100 150 150 150 150 150

150

150 150 150 150

150 150

150


20

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 19-бетте). 99 Standard & Poor’s агенттiгiнiң «В-»-тен төмен тәуелсiз рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң жергiлiктi билiк органдары шығарған бағалы қағаздар 100 Standard & Poor’s агенттiгінiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар халықаралық қаржы ұйымдары шығарған бағалы қағаздар 101 Standard & Poor’s агенттiгінiң «В-»-тен төмен борыштық рейтингi бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар және тиiстi рейтинг бағасы жоқ резидент емес ұйымдар шығарған бағалы қағаздар 102 Төменде көрсетілген шет мемлекеттердің аумағында тіркелген Қазақстан Республикасының резиденті емес ұйымдар шығарған бағалы қағаздар: 1) Андорра Княздығы; 2) Антигуа және Барбуда Мемлекеті; 3) Багам аралдары Достастығы; 4) Барбадос Мемлекетi; 5) Бахрейн Мемлекеті; 6) Белиз Мемлекетi; 7) Бруней Даруссалам Мемлекетi; 8) Вануату Республикасы; 9) Гватемала Республикасы; 10) Гренада Мемлекетi; 11) Джибути Республикасы; 12) Доминикан Республикасы; 13) Индонезия Республикасы; 14) Испания (Канар аралдарының аумағы бөлiгiнде ғана); 15) Кипр Республикасы; 16) Қытай Халық Республикасы (Аомынь (Макао) және Сянган (Гонконг) арнайы әкiмшiлiк аудандарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 17) Ислам Федералдық Республикасы Комор аралдары; 18) Коста-Рика Республикасы; 19) Малайзия (Лабуан анклавының аумағы бөлiгiнде ғана); 20) Либерия Республикасы; 21) Лихтенштейн Княздығы; 22) Маврикий Республикасы; 23) Португалия (Мадейра аралдарының аумағы бөлігінде ғана); 24) Мальдив Республикасы; 25) Мальта Республикасы; 26) Маршалл аралдары Республикасы; 27) Монако Княздығы; 28) Мьянма Одағы; 29) Науру Республикасы; 30) Нидерланды (Аруба аралының аумағы және Антиль аралдарының тәуелдi аумақтары бөлiгiнде ғана); 31) Нигерия Федеративтiк Республикасы; 32) Жаңа Зеландия (Кук және Ниуэ аралдарының аумақтары бөлiгiнде ғана); 33) Бiрiккен Араб Әмiрлiктерi (Дубай қаласының аумағы бөлiгiнде ғана); 34) Палау Республикасы; 35) Панама Республикасы; 36) Самоа Тәуелсiз Мемлекетi; 37) Сейшель аралдары Республикасы; 38) Сент-Винсент және Гренадины Мемлекетi; 39) Сент-Китс және Невис Федерациясы; 40) Сент-Люсия Мемлекетi; 41) Ұлыбритания мен Солтүстiк Ирландияның Бiрiккен Корольдiгi (мынадай аумақтар бөлiгiнде ғана): Ангилья аралдары; Бермуд аралдары; Британдық Виргин аралдары; Гибралтар; Кайман аралдары; Монтсеррат аралы; Теркс және Кайкос аралдары; Мэн аралы; Норманд аралдары (Гернси, Джерси, Сарк, Олдерни аралдары); 42) Америка Құрама Штаттары (Американдық Виргин аралдарының, Гуам аралының және Пуэрто-Рико Достастығы аумақтары бөлiгiнде ғана); 43) Тонга Корольдiгi; 44) Филиппин Республикасы; 45) Шри-Ланка Демократиялық Республикасы 103 Банк баланста ұстайтын және Standard&Poor’s агенттiгiнің «ВВ+»-тан «ВВ-»-ке дейiнгі кредиттік рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейіндегi рейтингi немесе Standard & Poor’s агенттiгiнің ұлттық шәкілі бойынша «kzВВ+»-тан «kzВВ-» дейінгі рейтингілік бағасы немесе басқа рейтингілік агенттіктердiң бірінің ұлттық шәкілі бойынша осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингі бар секьюритилендіру позициялары 104 Тәуекелдің V тобына енгiзiлген активтер бойынша есептелген сыйақы

150

9) банктердің міндеттемелердің орындалу мерзімі басталуына қарай оларды орындау мақсатында жойылған төлемдерге толық рұқсаты бар;

150 150 10) төленген сома Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес белгілі капитал ретінде жіктеледі;

10) төлемдерді жою негізгі акционерлерге дивидендтер төлемін жүзеге асыруды қоспағанда, банктің қызметіндегі шектеулерге әкеп соқтырмайды; 11) толық шығарылған және акци11) бухгалтерлік есеп онерлер ақ төлеген. Бұл ретте бан- мақсатында міндеттемелер ктерге өз акцияларын сатып алуға ретінде