Page 1

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Өзбекстан Республикасына ресми сапары табысты аяқталды.

№149 (28088) 15 МАУСЫМ СЕНБІ 2013 ЖЫЛ

ТУЫСТАС ЕЛДЕР, СУЫСПАС КҐЅІЛДЕР

Кеше Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Өзбекстанға ресми сапары аясында осы ел Президенті Ислам Каримовпен кездесті. Мемлекет басшылары экономикалық, ғылыми-технологиялық жəне мəдени-гуманитарлық өзара іс-қимыл аспектілерін талқылады. Сондай-ақ, халықаралық жəне өңірлік күн тəртібіндегі өзекті мəселелер жөнінде пікір алмасты. Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан» – Ташкенттен.

Тоќ ќала таєылымы

Ташкент бұрыннан жанымызға жақын, көзімізге ыстық аяулы қала еді. Бұған, сірə, кіндік қанымыздың тамған мекені тасты қаладан таяқ тастам жердегі, қазақ аумағындағы киелі Келес топырағы екенінің де əсері болған шығар. Ол кезде біздер үшін Одақтың жүрегі – Мəскеу бір қиырда, қазақтың тірегі – Алматы алыста. Ал бүкіл оңтүстік өлкенің аялы бесігіндей болған Ташкент мұндағы жұрттың шынында таусылмас жыры болатын. Сол дəуірлерде тоқтығы ешқашан шайқала қоймаған шапағатты шаһар бұл маңайдағы талай қауымды ішіндіріп те, киіндіріп те тұрды. Сондықтан біздің бала кезімізде Ташкенттен үлкен, зор, көркем, қазыналы қала жоқтай болып көрінетін. Міне, бергі заманда бауырлас халықтың байтағы болып баян жазып отырғанымен, арғы дəуірлерде қазаққа да тым бөтен бола қоймаған осынау ордаға мазар басып, сапар түзіп баратын күн туғанын білгенде, риясыз көңілден қуандық. Мұның үстіне, екіжақты жұрты дербес мемлекет құрып, егемендіктің еңсесін тіктегелі бері Ташкент тарапына қарай қадам басып көрмеппіз. Ал тасты қала, қоңсы қуатты елдің Президенті арнайы атбасын бұрып келе жатқанынан да шығар, Қазақстан делегациясын құшақ жая қарсы алды. Өзбекстан астанасында бұл оқиғаға

байланысты əзірлік жұмыстарының айтарлықтай жоғары деңгейде жүргізілгенін мұның алдында мағлұм еттік. Ал кеше қаланың басты көшелері екі елдің аспан түстес алаулаған жалаулары мен Нұрсұлтан Назарбаевтың келгендігін паш ететін транспаранттарға толылығымен ерекшеленді. Айтары жоқ, біз көрмеген жиырма жылдан астам уақыттың ішінде Ташкент өзгеріп кетіпті. Бізге соның ішінде оның, əсіресе, мұнтаздай тазалығы мен баққа толы мамыражай қалпы айрықша ұнады. Айналып келгенде, мұның бəрі аса қадірменді сыйлы қонағын тайлы-таяғы қалмай, қоғадай жапырылып күтетін ата-бабаларымыз салтын көз алдымызға елестетті. Қазақстан Президенті бұл екіжақты кездесу И.Каримовтің былтырғы сапары аясында жүргізілген Қазақстан-Өзбекстан келіссөздерінің жалғасы болып саналатынын атап өтті. – Қазақстан мен Өзбекстан – өңіріміздегі бейбітшілікті, қауіпсіздікті, сауда мен əлауқаттың артуын қамтамасыз ететін негізгі мемлекеттер. Біз ортақ жауапкершілікті терең сезіне отырып, жағдайға келіссөздер жолымен ықпал етуге ұмтыламыз. Өңірде су ресурстары, энергетика, азықтүлік жөнінде бірқатар мəселелер бар, халықаралық тəжірибедегідей, біз оны басқа мемлекеттердің араласуынсыз өзіміз шешуге тиіспіз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Мемлекет басшысы Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы екіжақты қарымқатынастарда ешқандай даулы мəселелер жоқ екенін атап өтті.

– Мен келіссөздерімізді жоғары бағалаймын. Өзіміз қол жеткізіп отырғандай, бүгін елдеріміз арасындағы Стратегиялық əріптестік туралы шартқа алғаш рет қол қойылатын болады. Бізде Мəңгілік достық туралы арқаулық шарт та бар. Екі елдің үкіметтері жұмыс жүргізіп, қол қойылғаннан кейін қарымқатынастарымызды жаңа деңгейге шығаратын құжаттарды сапалы дайындады. Өңір халқының басым көпшілігінің назары біздің кездесуімізге ауып отырғанын білеміз. Қазақстан мен Өзбекстан қарымқатынастары екі ел халықтарының игілігі үшін нығая түседі деп ойлаймын. Бұл – келіссөздеріміздің басты мақсаты. Жоғары деңгейдегі осындай кездесуді жалғастыруымыз қажет, – деді Қазақстан Президенті. Өз сөзінде И.Каримов Нұрсұлтан Назар баевтың əр сапары барысында өзекті мəселелер талқыланып, маңызды шешімдер қабылданатынын атап өтті. – Мемлекет басшылары арасындағы келіссөздер тұрақты өтіп тұруы тиіс деп санаймын. Бұл Қазақстанның да, Өзбекстанның да мүдделеріне сай келеді. Орталық Азия өңіріндегі жəне əлемдегі жедел өзгеріске түсіп жатқан жағдайлар жөніндегі ортақ ұстанымды əзірлеу қажеттілігі Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Стратегиялық əріптестік туралы шартқа қол қоюымызға ықпал етті. Біз Қазақстанның əлеуеті өте жоғары екенін білеміз, егер оған Өзбекстанның да əлеуеті қосылатын болса, онда бұл өзге мемлекеттер санасатын барынша мығым ұстаным болады. Мен бұны аталған құжатқа қол қоюға себеп болып табылатын басты идеяның бірі деп ойлаймын, – деді Өзбекстан Президенті. И.Каримов Қазақстан Президентінің Өзбекстанға сапары бағдарламасының

Маќсат – бюджеттіѕ орындалуы тиімділігіне ќол жеткізу Кеше Парламент палаталарының бірлескен отырысы өтті. Отырыста алдымен күн тəртібіндегі екі мəселенің бірі – Конституциялық Кеңестің «Қазақстан Республикасындағы конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы» жолдауы тыңдалды. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Одан кейін Үкіметтің жəне Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2012 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есептері талқыланды. Бірінші мəселе бойынша Конституциялық Кеңестің Төрағасы Игорь Рогов, екінші мəселе бойынша Қаржы министрі Болат Жəмішев пен Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы Аслан Мусин баяндама жасады. Конституциялық Кеңестің Төрағасы Игорь Роговтың баяндамасында аталып өтілгеніндей, өткен жылы Қазақстан Республикасында еліміздің Негізгі Заңының принциптері мен нормаларын жүзеге асыруға бағытталған, азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру мақсатында мемлекет ресурстарын мейлінше тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін мемлекеттік деңгейдегі бірқатар маңызды шешім дер қабылданған. Ал Елбасы Нұр сұлтан Назарбаев 2012 жылғы 14 желтоқсанда жария

еткен «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында еліміздің одан əрі дамуының ұзақ мерзімді бағыт тарын белгілеп берді. Бұл бағдарламалық құжат мемлекеттің конституциялық жолмен дамуының жəне елдегі конституциялық заң дылықты нығайтудың болашағын да айқындайды. Мемлекет басшысы 2012 жылғы 10 шілдедегі «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай жиырма қадам» бағдарламалық мақаласында мемлекет пен қоғамның одан əрі əлеуметтік жаңғыртылуының принциптерін айқындап берді, деді Игорь Рогов. Бұл құжатта мемлекет пен қоғамның бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық дамуының консти ту циялық негіздерін əркімнің еңбек ету бостандығына, қызмет пен кəсіп түрін еркін таңдауына, қауіпсіздік пен тазалық талаптарына сай еңбек ету жағдайына, сондай-ақ, жұмыссыздықтан əлеуметтік қорғалуға құқығын, əркімнің кəсіпкерлік қызмет еркіндігіне құқығын тереңдетіп іске асырумен байланысты əлеуметтік мемлекет құрудың мақсаты мен міндеттері тұжырымдалған.

Конституциялық Кеңестің назарында өткен жылғы 22 қарашада Париждегі Халықаралық көрмелер бюросының Бас Ассамблеясы Қазақстанның елордасы – Астана қаласын ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу орны деп жариялады. Бұл халықаралық қоғамдастық тарапынан Қазақстанның эконо микалық, ғылыми-технологиялық, əлеуметтікмəдени жетістіктерін, болашақтағы баламалы қуат көздері мен «жасыл экономика» сияқты бүкіл адамзат үшін өзекті салаларда жаһандық экономика мен нарықтың дамуына деген жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлін мойындау болып табылады. Осы жылдың 24 сəуірінен бас тап еліміздің Конституциялық Кеңесі Азия елдері конституциялық əділет органдарының адамзаттың ортақ құндылықтары – демократияны, адамның құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуді ілгерілету жөніндегі өңірлік ашық алаңы – Азия елдерінің конституциялық соттары мен баламалы институттары қауымдастығына мүше болып табылады, деді ол. Республикада құқықтық мемлекет қалыптастыру жəне конституциялық заңдылықты нығайту заңнаманың серпінді дамуымен біте қайнасады. Бұл мемлекет өмірінің, экономикалық жəне əлеуметтік өмірдің негізгі салаларын реттейтін заңдар қабылдауды қажет етеді. (Соңы 3-бетте).

мазмұнды екеніне де тоқталды. Атап айтқанда, жарқын тұлғасы мен шығармашылығы Өзбекстанда зор құрметке ие ұлы ойшыл Абайдың Ташкенттегі ескерткішін ашу жоспарланып отыр. Бұл елеулі оқиға екі елдің өзара қарымқатынасы тарихынан берік орын алады. Өзбекстан Президенті елдер арасындағы екіжақты қарым-қатынастар үдемелі дамып келе жатқанын атап өтті. – Əлемде бұрынғысынша болжап білмейтін дағдарыстық үдерістер байқалып отырғанына қарамастан, біздің елдеріміз арасындағы тауар айналымына өсу үрдісі тəн. Мысалы, 2012 жылы ол 9,6 пайызға өсіп, 2 миллиард 700 миллион долларды құрады. Бұл динамика жақсы əлеуеттің бар екенін көрсетеді жəне біз оны арттыруға тиіспіз, – деді И.Каримов. Сөз соңында Өзбекстан Президенті екі ел арасындағы тауар айналымын одан əрі əртараптандыру қажеттігіне тоқталып, Нұрсұлтан Назарбаевтың сапары табысты əрі жемісті болатынына сенімін білдірді. Келесі кезекте Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Президенті Ислам Каримовтің қатысуымен кеңейтілген құрамда келіссөздер өтті. Өз сөзінде Нұрсұлтан Назарбаев Өзбекстан Қазақстан үшін өңірдегі маңызды стратегиялық əріптес болып саналатынын атап өтті. – Астана мен Ташкент арасындағы ықпалдастықтың тиімділігі көбінесе орнықты экономикалық дамуға жəне бүкіл өңірдегі қауіпсіздікке байланысты, – деді Қазақстан басшысы. Қазақстан Президенті Өзбекстан Президентінің былтырғы сапары аясында жүргізілген келіссөздер екіжақты байланыстардың одан əрі дамуына серпін бергенін мəлім етті. – Тек соңғы уақытта ғана үкіметаралық

комиссияның 2 отырысы өтті, парламентаралық үнқатысу дамуда, Іскерлік кеңес құрылды. Осы бірлескен ісқимылдың барлығы Қазақстан – Өзбекстан ықпалдастығын тереңдетуге жəне оның аясын кеңейтуге ықпал етті. Сонымен бірге, біздің қарым-қатынастарымызды сапалы жаңа деңгейге шығаратын кез келді. Осы бағытта екі ел арасындағы Стратегиялық əріптестік туралы шартқа қол қойылады. Қазақстан үшін Өзбекстан өңірдегі маңызды əріптеске айналып отыр, бұған тауар айналымының 30 пайызға өсуі дəлел. Мұнымен де шектелмейді, біздің елдеріміз өзара тиімді саудадағы өздерінің экономикалық əлеуетін тағы толық көлемде пайдаланады деп есептеймін, – деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев өзара саудада тауар алмасу аясын кеңейту экономикалық өзара қарым-қатынастардың артуына да мүмкіндік туғызатынын атап өтті. Инвестициялық белсенділікті арттыру қажеттігіне тоқталды. – Бүгінде біздің елімізде 118 қазақөзбек бірлескен кəсіпорны жұмыс істейді. Өзбекстанда жұмыс істейтін Қазақстан компанияларының саны 187-ге жетті. Біз екі ел нарығына капитал ену мүмкіндігін кеңейте түсу үшін инвестициялар жөнінде арнайы комитет құрамыз, – деді Қазақстан Президенті. Бұған қоса, Мемлекет басшысы біздің елдеріміздің Еуропа мен Азия арасында транзиттік көпір ретіндегі географиялық жағдайын тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін көлік саласындағы стратегиялық жобаларды іске асыруға назар аударды. – Өзбекстан өз транзиттік əлеуетін дамыту жөнінде белсенді шаралар қабылдайды, бұл Қазақстан үшін өте маңызды. Елдеріміздің бұл бағыттағы күш-жігерін біріктіру қажет деп

санаймын. Екі ел үкіметтеріне осы саладағы ынтымақтастықты дамыту перспективаларын əзірлеу міндетін тапсыруды ұсынамын. Атап айтқанда, шекараларымыз маңында орналасқан облыстар арасында автобус қатынасын ұйымдастыру мəселесін қарау керек. Алматы-Ташкент бағыты бойынша жаңа жолаушылар пойызын іске қосудың келешегі зор, сондайақ, елдеріміз арасындағы əуе қатынасын дамытқан жөн, – деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев елдеріміздің Арал теңізін құтқару ісіне белсене атсалысатынын атап өтіп, Өзбекстанның Аралды құтқару жөніндегі халықаралық қорына төрағалығы қор қызметін жаңа идеялармен толықтыратынына жəне Арал теңізі бассейні елдеріне көмек көрсету жөніндегі бағдарламаның үшінші кезеңін іске асыруға мүмкіндік жасайтынына үміт артатынын айтты.

Тарќатылмас тїйін жоќ

Қазақстан Президенті Орталық Азиядағы су-энергетика саласында алаңдатарлық жағдай қалыптасып келе жатқанын атап өтті. – Елдеріміздің өңірдегі су-энергетика ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі ұстанымы сəйкес келеді. Бұл трансшекаралық өзендердегі жаңа гидроғимараттар құрылысына да қатысты. Тəжікстандағы достарымыз дауысымызды естіп, біздің мүдделерімізді ескереді деп үміттенемін. Су ресурстарын, əсіресе, ауыл шаруашылығына қажетті су ресурстарын тиімді жəне ұтымды пайдалану үшін бірлесіп күш-жігер жұмсау қажет, – деді Мемлекет басшысы. (Соңы 2-бетте).

Мемлекет басшысының Өзбекстан Республикасына ресми сапары аясында Президенттің көмекшісі – Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Қайрат Қожамжаров кеше Өзбекстан Республикасы Президенті жанындағы Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің хатшысы Баходир Ташматовпен кездесті.

Кїн тəртібі ќаралды

Кездесу барысында тараптар екі мемлекет арасында қауіпсіздік саласында қалыптасқан өзара қарым-қатынас деңгейіне оң баға беріп, сондай-ақ, Орталық Азияда тұрақтылықты қамтамасыз етудің көкейкесті мəселелері бойынша пікір алмасты. Қазақстан мен Өзбекстан

Депутаттардың қарауына бірінші оқылымға «Жол жүрісі туралы» жəне «Аза маттық қорғау туралы» заң жобалары тиісінше ілеспе түзетулерімен шығарылатын болды. Сонымен бірге, күн тəртібінің жобасына адам саудасына қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша екінші оқылымға заңнамалық түзетулерді шығару қосылды, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі.

Сапар аясындаєы кездесу

Қауіпсіздік кеңестерінің хатшылары ынтымақтастыққа қосымша серпін беру мақсатында екіжақты жəне көпжақты, оның ішінде ШЫҰ аясындағы өзара ықпалдастықтың екіжақты тетіктерін пайдалана отырып, байланыстарды өзара мүдделі бағыттарда тереңдетуге ниеттерін білдірді.

Мəжілісте палата Спикері Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен өткен бюро отырысында алдағы болатын жалпы отырыстың күн тəртібінің жобасы қалыптастырылды.

Уəде жəне үде

Жаѕаґзендегі перзентхана ќўрылысы: жыр мен сыр Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Халқы аз уақыт ішінде екі есе көбейген Жаңаөзенде қалалық пер зентхана құрылысы қолға алынған болатын. Бая-я-ғыда. Яғни, Жаңаөзендегі оқиғадан да, шағын қалаларды дамытуға арналған бағдарлама дайындалмастан да бұрын. Алайда, аталмыш бағдарлама аясында соңғы жылдары Жаңаөзенде бірнеше жаңа нысанның тұсауы кесілді, ал перзентхана құрылысы сол

сиыр құйым шақ қалпы. Тіпті, қалада бала саны артып, ескі перзентхана тарлық етіп, жаңасы қажет болып тұрса да... Құрылысы 2009 жылы басталған 100 орындық перзентхананың жүгі де, жыры да жеңіл болған жоқ. Жоспар мен уəде бойынша, ол осыдан екі жыл бұрын халық игілігіне тапсырылу керек болатын. Жаңаөзен қалалық перзентханасы 1972 жылы салынған. 80 орынды. Яғни өмірге нəресте əкелетін 10 мың анаға лайықталған еді. Бір палатада бірнеше əйел жатудан, дəлізде шұбырып, телміре

кезек күтуден құтылып, көне ғимараттан жаңасына көшуі тиіс еді. Босанған 6 ана, балаларымен 12 жан бір палатаға сығылысқан күн артта қалып, əр бөлмесі екі əйелге арналған, жеке жуынатын орындары бар, қабат сайын аналарға буын бұрқыратып ас беретін асхана жұмыс істейді делінген. Сол ғимаратта дүниеге келген торсық шекелердің жасы 2-ден асып, апыл-тапыл жер басып жүруі қажет еді. Аталмыш перзентханадан босаған ескі ғимаратқа қалалық ауруханадан бөлініп, Жаңаөзендегі 40-45 мың баланың денсаулығын күзетіп отырған қалалық балалар ауруханасын қоныстандыру көзделген. Иə, жоспар мен жоба бойынша солай болатын!

(Соңы 7-бетте).


2 ТУЫСТАС ЕЛДЕР, СУЫСПАС КҐЅІЛДЕР www.egemen.kz

(Соңы. Басы 1-бетте). Осы орайда Нұрсұлтан Назарбаев сараптамалық деңгейде су-энергетика саласындағы дауларды реттеу жолдарын талқылау үшін Астана мен Ташкентте көпжақты пішінде кездесулер өткізуді ұсынды. Мемлекет басшысы қазақ-өзбек шекарасының заңды ресімделуінің аяқталуын үш мемлекеттің – Қазақстан, Өзбекстан жəне Түркіменстан мемлекеттік шекарасы түйіскен тұстың ауданы туралы келісімшартқа қол қойылуы білдірген болар еді деген де ойын білдірді. Бұл мəселе бойынша тапсырма сыртқы істер министрліктеріне былтырғы қыркүйекте беріліп, Қазақстан Президенті аталған құжатқа қол қоюды тездетуді ұсынған. Нұрсұлтан Назарбаев өзара ықпалдастықтың тағы да бірқатар маңызды бағыттарын атап көрсетті. Оның ішінде парламентаралық байланыстарды, əскери ынтымақтастықты, төтенше жағдайлардың алдын алу жəне салдарын жою қызметтері арасындағы байланыстарды дамыту бағыттары бар. Қазақстан Президенті И.Каримовке Астананың халықаралық ЭКСПО-2017 мамандандырылған көрмесін өткізу құқына кандидатурасын қолдағаны үшін алғысын білдірді. – Өзбек достарымызға өз экспози циясының құрылысына қатысып, елдеріңіздің экономикалық мүмкіндіктерін көрсетуді ұсынамын. ЭКСПОға қатысу елдеріміздің одан əрі эконо ми калық дамуына, ынты мақ тас тығы мыз дың нығаюына қызмет ететін бола ды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелерінің алдағы 20172018 жылдардағы сайлауында, сондайақ ЮНЕСКО-ның Бүкілəлемдік мұра комитетіне сайлауда біз еліміздің кандидатурасына бауырлас Өзбекстанның қолдау көрсететініне сенім артамыз. Қазақстан өз тарапынан сіздің елдің бастамаларын қолдайтын болады, – деді Мемлекет басшысы.

Туыстыќ туы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан мен Өзбекстанда тұратын этностық қоғамдастықтардың болуы мемлекетаралық байланыстарды нығайтудың маңызды факторы саналатынын атап өтті. – Біздің азаматтарымыз, əсіресе, жас буын халықтарымыздың тарихи бай мəдени мұрасы, бабаларымыздың достығы туралы көбірек білулері тиіс. Бүгін қол қойылатын Мəдениет министрліктері арасындағы ынтымақтастық бағдарламасы қазақ жəне өзбек қоғамдастықтарының рухани сұранысын өтеуге қызмет етеді деп үміттенемін, – деді Қазақстан Президенті. Мемлекет басшысы И.Каримовпен əңгімелесу барысында Ауғанстандағы ахуал талқыланғанын атап өтіп, екі елдің бұл мəселеге қатысты ұстанымы сəйкес келетінін айтты.

Сөзінің соңында Мемлекет басшысы əңгімелесу кезіндегі сенім, өзара түсіністік жəне ашықтық үшін, сондайақ, туыстық жəне тату көршілестік байланыстарды, Қазақстан мен Өзбекстан халықтарының игілігі жолындағы ынтымақтастықты нығайтуға деген ұдайы ынталылық үшін И.Каримовке тағы да алғысын айтты. Өз кезегінде Өзбекстан Президенті келіссөздер мен қол жеткен нəтижелердің маңыздылығына тоқталды. – Біз Өзбекстанда халықтарымыздың тарихи тұрғыда қалыптасқан, өмірдің өз сынынан өткен бауырластық қарымқатынасын қастерлейміз, – деп атап өтті И.Каримов. Келіссөздер қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы стратегиялық əріптестік туралы шартқа, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі мен Өзбекстан Республикасы Ішкі істер министрлігі арасындағы ынтымақтастық туралы келісімге, Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі мен Өзбекстан Республикасы Мəдениет істері жəне спорт министрлігі арасындағы 2013-2015 жылдарға арналған мəдениет саласындағы ынтымақтастық бағдарламасына, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі мен Өзбекстан Республикасы Мемлекеттік кеден комитеті арасындағы кедендік шекара арқылы өткізілетін тауарлар мен көлік құралдары туралы алдын ала ақпараттар алмасуды ұйымдастыру туралы хаттамаға қол қойылды. Өзбекстан басшысы Қазақстан Президентімен жүргізілген келіссөздердің өзара түсіністік пен сындарлылық жағдайында өткенін, ал қол қойылған Стратегиялық серіктестік туралы келісім екі елдің байыр ғы мүдделеріне сай келетін əбден ойластырылған қадам болып саналатынын айтты. – Бүгін қол қойылған маңызды келісімдер Қазақстан-Өзбекстан қарымқаты настарын нақтылы мазмұнмен толықтыра түседі деп сенемін, – деді Өзбекстан Президенті. Екіжақты байланыстарда Өзбекстандағы қазақ диаспорасының алар орны ерекше. Өзбекстан ресми органдарының мəліметтері елде 1 млн.-нан аса қазақ тұратынын көрсетеді. Ал қазақ мəдени орталықтары бұл санның 1,5 млн.-нан да асып түсетінін алға тартады. Жалпы, бұл елдегі қазақ қауымы негізінен Қарақалпақстан жерін, Ташкент, Науаи, Жизақ, Сырдария, Бұхара жəне Хорезм уəлаяттарын мекен етеді. Олар 30 облыстық жəне аудандық бөлімшелері бар Қазақ мəдени орталығының жұмысына қатысады. Сол сияқты қазақ тілінде білім беретін сыныпты 521 қазақ мектебі бар болса, олардың 159-ында сабақтар тек қана қазақ тілінде жүргізіледі. Сондай-ақ Низами атындағы Ташкент мемлекеттік педагогикалық университетінде, Қарқалпақстан мемлекеттік университетінде,

15 маусым 2013 жыл

Гүлстан педагогикалық институтында жəне Науаи педагогикалық институтында бакалавриат деңгейінде қазақ тілі факультеттері бар. Бүгінгі күні студенттер саны 700 болса, олар магистратурадағы оқуын өзбек тілінде жалғастыруға мəжбүр болуда. Низами атындағы мемлекеттік педагогикалық институтта қазақ тілі мен əдебиеті кафедрасы жанынан М.Əуезов бөлмесі ашылды. Қазіргі таңда елшілік аталған бөлмені əдеби, көркем шығармалар жəне қазақ тілі мен əдебиетін оқыту құралдарымен қамтамасыз ету бағытында жұмыстар атқаруда. Сонымен қатар, 2010 жылғы 6 мамырдағы Қазақстан Үкіметі қаулысына сəйкес, қазақстандық жоғары оқу орындарында этностық қазақтардан тұратын шетелдік азаматтардың оқуына квота бөлінген. Аталған құжатты жүзеге асыру мақсатында қазақстандық жоғары оқу орындары тек ұлты қазақ азаматтарды ғана емес, өзбекстандық азаматтарды да оқуға тарту жұмыстарын жүргізуде. Елшіліктің күшімен өзбек тіліне аударылып, шығарылған Президент Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан жолы» кітабы экономикалық саладағы белді сарапшылар мен саяси топ өкілдері арасында жоғары бағаға ие болды.

Келіссґздер кґкжиегі Осы салтанатты рəсім аяқталғаннан кейін мемлекет басшылары екі елдің бұқаралық ақпарат құралдары өкілдері алдына шығып, брифинг өткізді. Бірінші сөздің кезегін үй иесі ретінде Ислам Каримов алып, Қазақстан басшысымен жемісті де мазмұнды келіссөздер жүргізілгенін атап өтті. – Қазақстан делегациясының бұл ресми сапарын біз екі ел арасындағы көп қырлы қарым-қатынасты дамытудың маңызды кезеңі ретінде, 2012 жылғы қыркүйекте Астанада басталған өзара мүдделес мəселелер бойынша пікір алмасудың жақсы мүмкіндігі ретінде қарастырып отырмыз. Өзара сенімге құрылған бұл əңгімелерде біз аймақтық жəне халықаралық мəселелердің үлкен бір жиынтығын, ең алдымен, екіжақты ынтымақтастықтың кең ауқымды мəселелерін талқыладық, – деді ол. Өзбекстан басшысы күн тəртібіндегі көптеген көкейкесті жəне өзекті мəселелер бойынша тараптардың көзқарастары мен ұстанымдары бір жерден шыққанын мəлімдеді. Бұл екі жақ үшін бірлесе атқаруға тура келетін көптеген міндеттерді жеңілдете түседі. Осы сөздің орайында Ислам Каримов аймақтағы су мəселесіне назар аударды. Дарияның жоғарғы ағысында отырған ағайындар суды пұлдауға көшті. Бұлай бола берсе, ертең судың бағасы алтыннан да асып кетуі ықтимал. Бүкіл əлемде суды саудаға салып отырған бірде-бір мемлекет жоқ. Ол сол өзеннің бойында отырған барша жұртқа ортақ. Қазір Өзбекстан көп жылдардан бері автомобиль шығарумен

айналысып келеді. Оған керекті болат құймалар Қазақстанда көп. Жақын келешекте бұл орайда да жақсы қарым-қатынас орнатуға болар еді. Өзбекстан Президенті сондай-ақ бүгін өмірге келген жаңа құжат – Стратегиялық əріптестік туралы келісімшарттың екі ел арасындағы ынтымақтастық пен қарымқатынастың келешегін бұрынғыдан да жоғары деңгейге жеткізіп бергеніне тоқталды. Ол осындай озық ойлы идея көтерген Қазақстан Президентіне разы екенін жеткізді. Келесі кезекте сөз алған Нұрсұлтан Назарбаев та қол қойылған Стратегиялық əріптестік туралы шарттың қазақ-өзбек қарым-қатынастарында жаңа көкжиектер ашатынына сенім білдірді. – Біз кең ауқымды мəселелер шеңберін талқыладық. Солардың арасында саяси ынтымақтастықты одан əрі нығайту, саудаэкономикалық жəне мəдени-гуманитарлық əріптестікті кеңейту мəселелері де бар. Орталық Азиядағы ахуалды дамыту жөнінде түбегейлі де ашық пікір алмасу болды. Біз аймақтық сипаттағы өзекті мəселелерді қарастырдық. Біздің өңірдегі су мəселесінен бастап, көптеген аспектілер бойынша қағидатты пікіріміз бір жерден шықты. Соның ішінде трансшекаралық өзендер бойына жаңадан гидротехникалық құрылыстар салуға қатысты бір көзқарасты білдірдік. Біз су секілді өмірлік маңызы бар мəселені тек өзара сенім негізінде ғана оңды шешуге болатынына сенімдіміз. Шынында əлемнің бірде-бір елінде су сату жоқ. Мəселен, Еуропадағы Дунай өзені атырабында 17 мемлекет бар. Солардың бəрі осы өзеннің суын таласпай бөлісіп отыр. Мұндай деректерді басқа да көптеген мемлекеттердің мысалынан келтіруге болады. Бұдан кейін Елбасы Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы ынтымақтастық шеңберін бұдан да кеңейте түсуге мүмкіндік барын айтты. Айталық, Алматы мен Ташкент қалалары арасына темір жол қатынасын орнатудың жайын қарастырған абзал. Бұл екі ортада тасжол салудың да мүмкіндіктерін қарастырған жөн. Оның екі ел үшін де пайдасы ұшан-теңіз. Мұның сыртында жақында ҚазақстанТүркіменстан арасында темір жол қатынасы қатарға қосылды. Ол жақын жылдарда Қазақ елінде өндірілген тауарларды Парсы шығанағы арқылы əлемдік рынокқа жеткізуге мүмкіндік береді. Теңізге шығу жолдары жоқ Қазақстан секілді Өзбекстан да осы болат жолдың қызметін пайдалануына əбден болады.

Ташкентте – Абай, Астанада – Науаи Екі ел басшылары кездесуінің кешке қарай жалғасқан екінші бөлігі негізінен Ташкент қаласында Қазақстан елшілігінің жаңа ғимараты мен оның алдына орнатылған ұлы Абай ескерткішін

ашуға арналды. Айтатыны жоқ, бұл екі нысанның екеуі де өте көрікті көрінді. Үш қабаттан тұратын елшілік ғимаратының алдыңғы қатары 24 метрге дейін созылып жатыр. Бір жағы сəн-салтанатты білдіретін, бір жағы ұлттық бояумен нақышталған əсем үй өзінің ашық түсімен-ақ сонадайдан көз тартады. Өзі қаланың қақ ортасында тұр. Оның тұрған жері өзіміздің Абай мен өзбектің танымал ақын қызы Зүлфия атындағы көшелердің қиылысы. Ал оның алдындағы Абайдың айбынды ескерткіші əлдеқалай біздің жақтан бара қалған отандасымызды өз елінде жүргендей əсерге бөлейтіні анық. Қоладан тұрғызылған осынау сом тұлғаны қазақстандық шеберлер, мүсінші Нұрлан Далбай мен сəулетші Расул Сатыбалдиев жасапты. Ескерткіштің ашылу салтанатында екі елдің басшылары сөз сөйледі. Алдыңғы кездесулердегі тəрізді, бұл жерде де ұлы Абайға қатысты біраз орнықты ойлардың арқауы тарқатылды. Мəселен, Ислам Каримов өзінің əлдене жөнінде ойланған, толғанған тұстарында ұлы ойшылдың қара сөздерін бір шолып шығатынын мақтанышпен ауызға алса, Нұрсұлтан Назарбаев айтулы ақынның тек қазақ халқының жыршысы ғана емес, күллі түркі əлемі рухани дүниетанымын жаңғыртуға өлшеусіз үлес қосқан тарихи тұлға екеніне тоқталды. – Абай жырлары, қара сөздері мен философиялық ойлары – тек қазақ халқының ғана емес, сондай-ақ, бүкіл Ислам əлемінің рухани мұрасы. Оның шығармалары танымдық, еңбексүйгіштік, əділдік пен бауырластыққа үндейді. Қазақ халқы Абайды өздерінің рухани ұстазы, ұлттық жаңарудың қайнар көзі ретінде қабылдайды. Оның еңбектері мəңгілік. Уақыт өткен сайын туындылары қоғам жəне мəдени-рухани өмір үшін бағытбағдар көрсетіп, мейлінше өзекті бола түсуде, деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев Абайдың поэтикалық дүниетанымына өзбек халқының ұлы ақыны Əлішер Науаидың, сондайақ Шығыстың көрнекті ойшылдары – Фирдоуси, Низами, Физулидің шығармалары зор ықпал еткеніне тоқталды. Мемлекет басшысы бүгінде Абай есімі бүкіл əлемге танымал екенін атап өтті. – Лондонда Абай үйі ашылған, Мəскеуде, Теһран мен Ыстамбұлда ескерткіші орнатылған, ғаламшардың көптеген қаласында оның құрметіне көшелерге есімі берілген. Бауырлас Өзбекстан астанасы – Ташкенттегі Абай көшесінде оның ескерткішінің ашылуының тарихи маңызы бар, деді Қазақстан Президенті. Елбасы, сонымен бірге, ұлы ақынның өзбек халқы жөнінде айтқан ұлағатты ұғымдарын да жұрт қаперіне салып өтті. Данышпан Абай өзбек халқы туралы «екпеген егіні, қылмаған шеберлігі жоқ» екенін айтып, олардың еңбекқорлығын үлгі еткен. Сол еңбекқорлық дəл қазіргі таңда кім-кім үшін де əбден қажеттілікке

жарар еді. Соңында ормандай ойлар шайқаған Абай ілімі, Абай өсиеттері еш қа шан ескірмек емес. Олар ұрпақ тəрбиесіне ауадай қажет. Осы тұрғыдан келгенде, Ташкенттің ортасында ұлы ақынның толымды тұлғасының бой көтеруі орасан зор рухани оқиға болып табылады. Ташкентте Қазақстан елшілігінің жаңа ғимаратының ашылуы екіжақты қарым-қатынастардың нығая түскенін білдіреді. Астанада жəне Ташкентте жаңа дипломатиялық өкілдік құрылысын бастау туралы келісімдерге 2010 жылы қол жеткізілген болатын. Нұрсұлтан Назарбаев жиналғандардың баршасын Абай ескерткіші мен Қазақстан елшілігінің жаңа ғимараты ашылуымен құттықтап, бұл оқиға екі мемлекеттің достық пен бауырластықты нығайтуға деген ұмтылысын білдіретінін атап өтті. – «Жалғыз қолмен шапалақ ұра алмайсың» деген ұлы ақын жəне ойшыл Əлішер Науаидың дана сөзі біздің арамыздағы бүгінгі ахуал мен жылы шырайлы өзара қарым-қатынасымызды көрсетеді, – деді Қазақстан басшысы. Сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев бұдан бұрын жүргізілген келіссөздердің сындарлы нəтижелеріне қанағаттанушылық сезімін білдірді. – Қазақстан мен Өзбекстан – өңірдегі ірі мемлекет, олардың қарым-қатынасына бүкіл Орталық Азиядағы тыныштық пен қауіпсіздік байланысты, – деді Қазақстан Президенті. Өз кезегінде Өзбекстан Президенті И.Каримов екі бауырлас халықтың достығының беріктігіне сенімін білдіріп, Абай ескерткіші мен Қазақстан елшілігінің жаңа ғимаратының ашылуы арқылы Өзбекстан астанасының көркіне көрік қосыла түскенін атап өтті. Сондай-ақ ол Нұрсұлтан Назарбаевтың қолдауымен Астанада да Əлішер Науаи ескерткіші орнатылатынына сенім білдірді. Елшіліктің жаңа ғимаратының жəне Абай ескерткішінің ашылу рəсімінен кейін екі мемлекеттің көшбасшылары «Шейхантахур» кешенінде болып, Шейх Хавенди Тахурдың жəне қазақтың төбе биі атанған Төле би кесенелерін аралап көрді. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Өзбекстан Республикасына жа са ған екі күндік ресми сапарының соңы кеше екі Президенттің қайтадан «Көксарай» резиденциясында бас қосып, ресми қабылдауға қатысуларымен аяқталды. Ойымызды түйіп айтар болсақ, Елбасымыздың көрші мемлекетке бұл ресми сапары туыстас елдердің суыспас көңілдерінің келісті көрінісіне айналды дейміз. ––––––––––––––––– Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 маусымдағы №827 жəне «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің одан əрі жұмыс істеуінің кейбір мəселелері туралы» 2010 жылғы 4 наурыздағы № 931 жарлықтарына өзгерістер енгізу туралы Қаулы етемін: 1. Қазақстан Республикасы Президентінің мынадай жарлықтарына өзгерістер енгізілсін: 1) «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 18 маусымдағы № 827 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 30, 259-құжат; 2010 ж., № 20-21, 150-құжат; 2012 ж. № 13, 231-құжат; № 68, 976-құжат): жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінде: 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Елдің аумақтық-кеңістікте дамуының болжамды схемасын Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасының іске асырылу мониторингін өңірлік даму жөніндегі уəкілетті орган жүргізеді. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасының іске асырылуын бағалауды мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті орган жүргізеді. Мониторинг пен бағалау негізінде елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасын түзету жүзеге асырылуы мүмкін. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасының іске асырылуын бақылауды Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі жүзеге асырады. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схе масын əзірлеу, іске асыру, оның іске асырылуының

мониторингін жүргізу, бағалау жəне бақылау тəртібін Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.»; 27-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «27. Облысты, республикалық маңызы бар қаланы, астананы дамыту бағдарламасын облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органы əзірлейді жəне өңірлік даму жəне мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органдармен, мүдделі орталық мемлекеттік органдармен жəне Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігімен келісіледі.»; 28-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «28-1. Облысты, республикалық маңызы бар қаланы, астананы дамыту бағдарламасын іске асыру үшін жергілікті атқарушы орган өңірлік даму жөніндегі уəкілетті органмен келісім бойынша оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекітеді. Ауданды (облыстық маңызы бар қаланы) дамыту бағдарламасын іске асыру үшін жергілікті атқарушы орган облыстың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органымен келісім бойынша оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекітеді.»; 2) «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің одан əрі жұмыс істеуінің кейбір мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 4 наурыздағы № 931 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 20-21, 150-құжат; 2012 ж., № 68, 976-құжат):

жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Қазақстан Республикасының стратегиялық даму жоспарын, елдiң аумақтықкеңiстiктiк дамуының болжамды схемасын, мемлекеттiк бағдарламаларды, аумақтарды дамыту бағдарламаларын, мемлекеттiк органдардың стратегиялық жоспарларын əзiрлеу, iске асыру, мониторинг, бағалау жəне бақылау жүргiзу ережелерiнде: 94-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «94. Өңірлік даму жөніндегі уəкілетті орган Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасын іске асыру үшін кезең-кезеңімен əрбір орта мерзімді кезеңге арналған іс-шаралар жоспарын əзірлейді.»; 95-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «95. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасының мониторингін орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдар ұсынатын іске асыру туралы ақпарат негізінде іске асыру туралы есепті қалыптастыру жолымен өңірлік даму жөніндегі уəкілетті орган жүргізеді.»; 96-1 жəне 97-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «96-1. Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасының мониторингін жүргізу үшін мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізуге жауапты орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдар өз құзыреті шегінде, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 маусымына дейін өңірлік даму жөніндегі уəкілетті органға Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасын іске асыру туралы ақпарат береді. 97. Өңірлік даму жөніндегі уəкілетті орган орталық

мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдар ұсынатын Елдің аумақтық-кеңістіктік дамуының болжамды схемасын іске асыру туралы ақпараттың негізінде іске асыру туралы есеп пен қорытындының жобасын қалыптастырады. Өңірлік даму жөніндегі уəкілетті орган есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 шілдесіне дейінгі мерзімде Қазақстан Республикасының Үкіметіне іске асыру туралы есепті жəне мониторинг бойынша қорытындының жобасын ұсынады, сондай-ақ бірінші басшының қолы қойылған іске асыру туралы есепті веб-порталда (құпия сипаттағы жəне қызмет бабында пайдалануға арналған ақпаратты қоспағанда) орналастырады.»; 153-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «153. Облысты, республикалық маңызы бар қаланы, астананы дамыту бағдарламасын əзірлеуді облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органы жүзеге асырады жəне өңірлік даму жəне мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органдармен, өзге де мүдделі мемлекеттік органдармен жəне Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігімен келісіледі.»; 177-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «177. Облысты, республикалық маңызы бар қаланы, астананы дамыту бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын тиісті аумақтың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органы əзірлейді жəне оны тиісті аумақтың əкімі өңірлік даму жөніндегі уəкілетті органмен келісім бойынша аумақтарды дамыту бағдарламасы бекітілгеннен кейін бір ай мерзімде бекітеді.

Ауданды (облыстық маңызы бар қаланы) дамыту бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органы əзірлейді жəне тиісті ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) əкімі аумақтарды дамыту бағдарламасы бекітілгеннен кейін бір ай мерзімде облыстың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті органымен келісім бойынша бекітеді.»; 237-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «237. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті өзінің жұмыс жоспарына сəйкес жүргізетін бақылау іс-шаралары шеңберінде жүргізген мемлекеттік органның стратегиялық жоспарын бағалау қорытындылары тиісті бақылау іс-шараларының нəтиже лері бойынша Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің қаулысы (ұсынысы) қабылданғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде стратегиялық жоспарларға бағалау жүргізуге уəкілетті органдарға, Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жəне бақылау объектілеріне жіберіледі.». 2. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 13 маусым № 582


Гүлжан ҚАРАҚҰСОВА,

Парламент Мəжілісінің Қаржы жəне бюджет комитетінің төрайымы:

– Мəжілістің пленарлық жəне коми теттің кеңей тілген оты рыстарында Үкімет пен Респуб ликалық бюджеттің атқарылуын ба қы лау жөніндегі есеп комитетінің 2012 жыл ғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есептері өзі нің пішіні жөнінен əлдеқайда жақсарғандығына көз жеткіздік. Өйткені, бағдарлама əкімшілерінің қаржыны қалай пайдаланғаны, қалайша жұмсамай қайтарғаны жəне оның себептері айқын көрініп тұр ды. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің жұмысын да осылайша бағалауға болады. Мазмұнына келер болсақ, стратегиялық жоспарлау бойынша бюджеттің атқарылуы 100 пайызға орындалады деу – утопия. Былайша қарасаңыз, барлығы да орындалған. Бірақ та бюджет екі рет өзгеріске ұшырады емес пе. Соның барысында үлкен сома кері қайтарылып, қайта бөліске түсті. Жаңа Бюджет кодексін қабылдаған 2007 жылдан бастап жүйелі қателіктер кетуде. Бағдарлама əкімшілері бөлінген қаржыны жұмсады ма, не жұмсамады ма дегенмен өлшеп келеміз. Бұл ретте бағдарлама əкімшілері жоспарлау кезіндегі қадамдары жəне сапасыз тапсырыс бергені үшін жауап бермей жүр. Үкімет күзде бюджет əкім шілерінің нəтижеге жұмыс істеуін қамтамасыз ететін тетіктер енгізуді көздеп отыр. Сондықтан 2014 жылғы республикалық бюджеттің орындалуында мұндай қателіктерге жол берілмейді деп сенеміз. Хусаин ВАЛИЕВ, Парламент Сенатының депутаты:

– 2012 жылғы республикалық бюджетке қатысты Республикалық бюджеттің атқарылуын бақы лау жөніндегі есеп комитеті, Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті жəне ревизиялық комиссиялар тарапынан 7445 нысанға 4469 тексеру жүргізіліп, құқық қорғау органдарына 472 іс берілген. Соның нəтижесінде əртүрлі əкімшілік жауапкершілікке 2545 адам тартылған. Бұл жалпы еліміз бойынша бюджет атқарылуына қатысты тексерудің 50 пайызын құрап отыр. Міне, осындай тексерістердің көптеп жүргізілуі заң бұзушылықтардың кемуіне алып келетіні көрініп қалды. Менің пайымымша, тексеру мен қадағалау тəсілдерін өзгерткен дұрыс. Өйткені, бюджеттің атқарылуын 100 пайызға дейін тексере алатын мем лекеттер де жетерлік. Бұған қар жыны да, мамандарды да аямай жұмылдыруымыз қажет. Себе бі, əйтеуір бір тексеріс боларын түсінген кезде бағдарлама əкімшілері өз істеріне үлкен жауапкершілікпен қарайтын болады. Ал ол үшін жергілікті жерлердегі есеп комитетінің бөлімшелерін ашып, күшейткеніміз орынды. Сонда ғана біз тексеруді толық қамти аламыз. Сейітсұлтан ƏЙІМБЕТОВ,

Парламент Мəжілісінің Экономикалық реформа жəне өңірлік даму комитетінің төрағасы:

– 2012 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп жан-жақты талқылаудан өтті. Тіпті аталған мəселе бойынша комитеттің отырысын да өткіздік. Үкімет пен Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір цифрларында алшақтықтар байқалып қалып жатыр, бірақ атқарылуындағы сапасы жағынан айтарлықтай нəтиже бар екені бірлескен отырыста кеңінен айтылды. Осы ретте бюджет қаржысын бөлер кезде ең алдымен жоспарлауды дұрыс жолға қойып алған жөн дегенді айтқым келеді. Министрліктер мына бағдарламаға мынадай қаражат керек деп ұсыныс бергенде, оның есебін тура шығарып алғандары жөн. Содан кейін оған жауапкершілікті күшейтуіміз орынды. Бұрындары жыл аяғына дейін 120-130 миллиард теңге игерілмей қалатын. Қазір 41 миллиард теңге игерілмей қалды деп жатыр. Негізінде, бұл қаржы дұрыс жоспарлаған кезде қалмауы тиіс еді. Қазірге біз тек қаржының мақсатсыз жұмсалғандығын немесе игерілмей қалғандығын арты нан ғана мəлімдеп жатамыз. Сондай-ақ ол қаржылардың алдын ала қандай мақсатқа жəне қанша көлемде жұмсалатынының есебі болғаны жөн. Жəне де сол есептеріне жауаптылықты күшейткеніміз абзал.

(Соңы. Басы 1-бетте).

Депутат дауысы

Конституциялық Кеңес Төрағасының сөзіне қарағанда, елімізде құқық қорғау жəне сот жүйесін дəйектілікпен жаңғырту жұмыстары жалғасуда. Қазіргі кезде құқық қорғау қызметінің тиімділігін арттыруға, адамның жəне азаматтың құқықтары мен бостандықтарына берілген конституциялық кепілдіктерді күшейтуді көздейтін Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу, Қылмыстық атқару, Əкімшілік құқық бұзушылық кодекстерінің жаңа редакцияларының жобалары əзірленуде екен (Конституциялық Кеңестің жолдауы газеттің осы нөмірінде жарияланып отыр. – Ред.) Екінші мəселе – Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2012 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы алдымен Қаржы министрі Болат Жəмішев баяндама жасады. Өткен жыл бюджетінің атқа рылуы туралы есепті қарастыру бойынша бірлескен жұмыс үдерісінде көп теген өзекті мəселелер көтерілді, деді ми нистр. Бүгінгі таңда осыларға байланысты көптеген мəселелер Үкімет əзірлеген мынадай тұжырымдамаларда өз шешімін тауып отырғанын атап өткім келеді. Олар – Жаңа бюджеттік саясат тұжырымдамасы, Мемлекеттік жоспарлау жүйесін жетілдіру тұжырымдамасы.

Михаил БОРТНИК,

Парламент Сенатының депутаты:

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Депутат дауысы

3

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

Маќсат – бюджеттіѕ орындалуы тиімділігіне ќол жеткізу Қазақстан Республикасының əлеуметтік дамуының 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы жəне Мемлекеттік аудитті енгізу тұжырымдамасы. Алғашқы үш тұжырымдаманың əзірлеушісі Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігі болып табылады. Болат Жəмішевтің атап өтуінше, жаңа бюджет саясатының шеңберінде бюджет қаражатын пайдалану тиімділігіне баса назар аударылады. Тиісінше мемлекеттік органдардың бюджетті атқару туралы есептілігіне көзқарас өзгертілетін болады. Жаңа бюджет саясаты бюджет шығындарын басқарудан нəтижелерді басқаруға көшуді қажет етеді. Бұл Парламент комитеттері мен палаталарының отырыстарында тал қы лау кезінде айтылған депутаттардың көпшілігінің пайым-пікіріне сəйкес келеді. Парламент қабырғасында талқыланған өзек ті мəселелер қатарына бюджет шығыстары мен стратегиялық жоспарлар арасында байланыстың болмауы проблемасы жатады. Ал жаңа Мемлекеттік жоспарлау жүйе сін жетілдіру тұжырымдамасы мемле кеттік жоспарлау жүйесінің нысаналы көрсеткіштерін бюджет шығыс тарымен байланыстыруды қамтама сыз етуге бағытталған. Осыған орай мемлекеттік органдардың стратегия лық жоспарларының, бюджеттік бағдарламаның жəне бюджеттік өтінімнің пішіні өзгертілетін болады. Бюджеттік бағдарламаға қызметінің ортақ мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізуге бағытталған мемлекеттік органның барлық шығыстарын енгізу болжамдалады. Бюджет шығыстарының басымдықтары стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттарға қатаң сəйкестікте анықталмақ. Депутаттар мемлекеттік жəне салалық бағдарламалардың неғұрлым нақты жүйелік байланысын, оларды іске асыру бойынша мемлекеттік органдардың анағұрлым тиімді өзара іс-қимыл жасауын қамтамасыз ету қажеттілігі туралы мəселені көтеріп отыр, деді министр баяндамасында. Мемлекеттік жоспарлау жүйесін жетілдіру тұжырымдамасында іске асырылатын мемлекеттік жəне салалық бағдарламалардың тексерісін жүргізу ұйғарылған. Оның нəтижесі бойынша оларды біріктіру, құрылымдау немесе тарату жөнінде ұсыныстар əзірленетін болады. Атап айтқанда, Өңірлік даму министрлігі оңтайландыру мəселесін пысықтауда, жеті салалық бағдарламаны біріктіретін бірыңғай өңірлік даму мемлекеттік бағдарламасы əзірленеді. Мұндай ұстаным шығыстар бағыттарының қайталануын барынша азайтуға жəне анағұрлым нақты нысаналы индикаторлар мен бағдарламалардың тиімділік көрсеткіштерін белгілеуге мүмкіндік береді. Жиі талқыланатын мəселенің бірі – Үдемелі индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік бағдарламасына бөлінетін қаражаттың тиімділігі. Министр осыған да тоқталып өтті. Оның айтуынша, ең алдымен қандай шығыстар индустрияландыруға тікелей қа тысты екендігі жөніндегі мəселені əдісна малық жағынан анықтаған жөн. Үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасына жатқызылатын шығыстарға мемлекеттік бағдарламаның өзінің мақсаттары мен міндеттерін көрсетпейтін қаражат енгізілген. Осыған орай индустриялық бағдарламаны іске асыруға бағытталған қаражатты нақты көрсету үшін Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының мəнін көрсететін бюджеттік бағдарламалардың тізбесін анықтау жөніндегі ұсыныстарды пысықтайтын ведомствоаралық комиссия құрылады. Аталған жұмыс ағымдағы

жылғы қыркүйекке дейін аяқталатын болады. Сіздер бюджеттік жоспарлау жүйесін жетілдіру қажеттілігі жөніндегі мəселені бірнеше рет көтердіңіздер, деді əрі қарай Б.Жəмішев. Осы екі тұжырымдаманы əзірлеу кезінде негізгі міндеттердің бірі – көзқарастарды айтарлықтай өзгерту болды. Тиімді емес шығыстардың ұлғаюына жол бермеу басты басымдық болып табылады. Осыған байланысты шығыстарға түгендеу жүргізілетін болады, оның қорытындылары бойынша экономикалық өсуге ықпал етпейтін іс-шараларды қаржыландыру қысқартылады. Ал еліміздің 2030 жылға дейінгі əлеуметтік даму тұжырымдамасы білім беру, денсаулық сақтау, əлеуметтік қорғау, ақпарат, мəдениет жəне спорт салаларын жаңғыртудың жəне дамытудың негізгі контурларын анықтайтын болады. Бұл шешілуіне мемлекеттік бюджетте елеулі қаражат жұмсау көзделген мəселелерге жүйелі түрде жақындай түсуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге, тұжырымдаманы іске асыру адам капиталының сапа мен бəсекеге қабілеттілікті арттыруға жəне барлық қазақстандықтар үшін өмір сапасының жоғары стандартына қол жеткізуге ықпал етпек. Депутаттар бюджеттің атқарылуы туралы есепті қарастырған кезде мемлекеттік қаржылық бақылаудың қазіргі жүйесін қайта қарау керектігі жөнінде мəселе көтерген болатын. Осы мəселе Есеп комитетінің қатысуымен Үкімет деңгейінде бірнеше рет талқыланғанын атап айтқым келеді, деді ол осы жөнінде. Бірлескен жұмыстың нəтижесінде қазіргі таңда Мемлекеттік аудиттің жаңа тұжырымдамасы мақұлданды. Бұл тұжырымдама бақылауға бағдарланған мемлекеттік аудит жүйесін енгізуді ғана емес, қолданыстағы басқару жүйесін бағалауды да көздейді. Сонымен қатар, Үкіметтің ішкі аудит пен бақылау органы ретінде ішкі аудит жөніндегі уəкілетті органды құру мəселесі қарастырылып отыр. Басшылыққа жəне құрылымдық бөлімшелерге көмек көрсету жөніндегі функциялар ішкі аудит қызметтеріне бекітіп берілетін болады. Болат Жəмішевтің атап өтуінше, тұжырымдаманы іске асыру бюджет қаражатын пайдалану тиімділігіне, менеджмент сапасын арттыруға, ұйымдардың тəуекелдерін айқындауға жəне төмендетуге тексерулер ресімдерінің қайталануын азайтуға, бірыңғай қағидаттар мен стандарттарды пайдалану кезінде сенімділіктің жеткілікті дəрежесін қамтамасыз етуге ықпалын тигізеді. Дағдарысқа қарсы бағдарламаны іске асыруға бағытталған Ұлттық қордың қаражатын пайдаланудың айқындылығы мəселелері бар екендігі айтылып жүр. Есепті талқылау кезінде біз егжей-тегжейлі ақпаратты бірнеше рет ұсынған болатынбыз, деді министр осыған қатысты. Алайда, мəселелер осы аудиториядан тыс жерлерде де қайталанатындықтан, осы қаражатты пайдаланудың айқындылығын қамтамасыз ету жəне халықты хабардар ету үшін осы қаражаттың жеке блогының операторлары болып табылатын барлық басқарушы холдингтердің сайттарында қаражатты қайтару мониторингі нəтижелері бойынша ақпаратты, сондайақ дағдарысқа қарсы қаражатты қайта пайдалануды жеке топтамамен орналастыру жоспарлануда. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы Аслан Мусин 2012 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есептерге қатысты жұмыс топтары мен комитеттердің 26 отырысы мен екі жалпы отырысы өткізілгендігін тілге тиек ете кетті. Осы ретте комитет төрағасы əлемдік қаржы жəне тауар нарығының тұрақсыздығына қарамастан,

Үкімет экономиканың тұрақты дамуын белгіленген қарқында ұстап тұра алды дегенді баса айтты. Яғни, 2012 жылдың негізгі болжамды макроэкономикалық көрсеткіштері орындалды. Əйтсе де 2012 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуында оның құрылуынан бастап, игерілуі барысында кемшіліктер мен проблемалар бар екені байқалған. Макроэкономикалық жəне бюджет көрсеткіштеріне бірнеше дүркін өзгертулер енгізу салалық бағдарламалардың терең ойластырылмағандығынан туындап отыр жəне де олар еліміз дамуының стратегиялық құжаттарымен мығым байланыспаған. А.Мусиннің пайымынша, бұл жоспарлау жүйесіндегі əдіснамалық база сапасының əлсіздігінен де орын алуда. Ол уəкілетті органдар тарапынан тиісті жүйелеудің жоқтығынан жəне Үкіметтің қажетті бақылауы болмағандығынан. Өкінішке қарай, бағдарламаларда нақты мақсат жоқ, соңғы нəтижеге қол жеткізетін көрсеткіштер айқын емес. Сондықтан бюджетті жоспарлау мен орындаудағы процестерді регламенттейтін барлық құжаттар шарттары мүлтіксіз орындалуы тиіс. Үкіметке барлық стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттарға ревизия жүргізу ұсынылды. Олардың мақсаттық көрсеткіштері мен аралық жылдық индикаторлары, критерийлері, бағалау алгоритмі жəне оларды жүзеге асыру арасындағы байланыстарды орнату қажеттігі баса айтылды. Бұдан басқа, бұл бағдарламалардың орындалуы жөніндегі статистикалық ақпарат мемлекеттік органдардың өздері тарапынан əзірленіп келеді. Ведомствоаралық статистикалық есепке алу ақпараты олардың орындалуы əдістемелік жағынан үйлестірілмеген. Нəтижесінде мемлекеттік органдардың мəліметтері арасында алшақтық орын алып, бағдарламалардың объективтілігі мен тиімділігін бағалау мүмкін болмай отыр. Сондықтан Үкіметке əрбір мемлекеттік, салалық бағдарламалардың құрылымдық, басқа да жинақтау əдістерін, статистикалық ақпарат жинақтау міндеттерін тек Статистика жөніндегі агенттікке бекітіп берген жөн. Қазіргі таңда Үкімет тарапынан Мемлекеттік жоспарлауды жетілдіру тұжырымдамасы əзірленуде. Жоғарыда аталған жəйттар осы құжатта көрініс табуы тиіс. Есеп комитетінің мəліметіне қарағанда, республикалық бюджетті əзірлеу барысында негіздеме мен сабақтастық қағидаттары сақталмаған. Есеп комитетінің мəліметтеріне қарағанда, республикалық бюджеттен кейбір нысандардың құрылысына жоба-сметалық құжаттарсыз жəне оған сараптама жүргізілместен, қаржы бөлінген. Қазіргі таңға дейін қай мемлекеттік орган мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын жобалардың құны мен негіздемесіне жауап беретіндігі де шешімін таппағандығына қынжылыс білдірген комитет басшысы шағын кəсіпкерлікті қаржыландыруға тиісті бюджеттік несиелер ірі кəсіпкерлік субъектілеріне бағытталып отырғандығын да алға тартты. Ұлттық қордан қаржы бөлуде де осындай жағдайлар орын алғандығы белгілі болды. Атап айтқанда, инвестициялық жобаларды қаржыландырудың орнына қомақты қаржылар күнделікті шығындарды жабуға кеткен. Оның үстіне заңнамалық тұрғыдан Ұлттық қор ақшасын кері қайтару тетігі болмай отырғанға ұқсайды. Мемлекеттік бақылаудың болмауынан квазимемлекеттік субъектілер секторы тарапынан сырттан қарыз алу артуда. Бағдарламаларды іске асыруға бағытталған қомақты сомадан 295 миллиард теңге игерілмеген, бұдан басқа 338 миллиард теңге бұзушылықтар анықталған. Ал 120-дан астам іс-шара орындалмаған. Мемлекеттік органдар

жеке капиталды тарту бойынша іс-шаралар қарастырмайтындығы да айтылмай қалмады. Сол себептен мемлекеттікжекеменшік серіктестік туризм жəне көлік инфрақұрылым саласындағы тек екі бағдарлама бойынша ғана 10 инвестициялық жоба басталмаған. Жалпы, Аслан Есболайұлы бұдан басқа көптеген кемшіліктерге тоқталып, оның шешу жолдарымен де бөлісе кетті. Баяндамалар тыңдалып болған соң депутаттар бір сағат бойы ПремьерМинистрге жəне Үкімет мүшелеріне бірқатар сұрақтар қойып, өз ойларын да ортаға салды. Мəжіліс депутаты Нұртай Сабильяновтың квазимемлекеттік сектор жұмысына қатысты сұрағына орай жауабында Премьер-Министр оның маңызды рөлін ерекше атады. Сондықтан да Үкімет бұл бағытта айтарлықтай күш салып келеді жəне бұл мəселе ерекше бақылауда. С.Ахметовтің мəліметіне қарағанда, 2012 жылы жарғылық капиталын республикалық бюджеттен арттырылған 12 ірі кəсіпорынның ішінде тек 2 субъект қана өз жұмыстарын шығынмен аяқтапты. Оның бірі Республикалық ғарыштық байланыс орталығы болса, екіншісі – Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы. Үкімет басшысына бірқатар депутаттар геология саласына қатысты сұрақтар қойды. Соған қатысты жауабында С.Ахметов Үкіметтің міндеті – бұл сала үшін жағдай жасау жəне ынталандыру екендігін баса айтып, бизнес пен инвесторлардың өз технологиялары мен жаңа əдістемелерімен келуі қажеттігіне назар аудартты. Бұл үшін жаңа технологияларға негізделген геологиялық зерттеулер жүргізетін орталықтардың құрылатыны да аталмай қалған жоқ. Бұл өз кезегінде елімізде 2020 жылға дейін минералды-шикізаттық базаны дамытудың үлкен бағдарламасын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, халықаралық тəжірибені зерттеу қажеттілігі жəне жер қыртысын зерттеудің жаңа технологиясы мен əдістері қазақстандық геологияға тартылуы барысы да тілге тиек етілді. Депутаттар тарапынан қойылған сұрақтарға Премьер-Министр Серік Ахметов, сондай-ақ Үкімет мүшелері жауап қайтарған соң, Мəжіліс депутаты Татьяна Яковлева мен Сенат депутаты Сергей Плотников қосымша баяндама жасады. Оның ішінде С. Плотников бюджетті орындау, мемлекет қаржысын пайдалану барысында заңдылықтың сақталуы жөнінде Үкімет жұмысын жақсарту туралы Сенаттың ұсыныстарын жария етті. Өткен жылдың республикалық бюджетінің атқарылуына қатысты баяндамалар тыңдалып, депутаттардың сұрақтарына қанағаттанарлықтай жауаптар алудың нəтижесінде Парламент депутаттары Үкімет пен Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2012 жылғы республикалық бюджет бойынша есептерін бекітті. Парламент палаталарының бірлескен отырысында Премьер-Министр Серік Ахметов қорытынды сөз сөйлеп, Үкімет депутаттар тарапынан айтылған бюджет тетіктерінің тиімділігін арттыру жөніндегі ескертпелерді алдағы уақытта ескеретіндігін атап өтті. Сөзінің соңында Үкімет басшысы еліміз экономикасының өсу қарқынын да атап өтті. Өткен 5 айдың қорытындысы бойынша, біз жақында экономиканың өсімі нəтижесін шығардық. Оның өсімі 5 пайызды құрады. Биылғы жылы еліміздің экономикалық өсім көрсеткішін 6 пайызға жеткізуді мақсат етіп отырмыз. Құрметті депутаттар, бізге белгіленген жоспарларды табысты жүзеге асыру үшін сіздердің қолдауларыңыз аса қажет, деді Серік Ахметов.

– Парламент палаталарының бірлескен отырысы есеп беруші Үкімет пен Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің өздерінің жəне депутаттардың қызығушылығы арқасында өте жанды жəне тартымды өткендігін айта кеткім келеді. Нақты бір сын айтылса, соған қатысты жүйелі жауаптар да беріліп жатты. Əсіресе, Премьер-Министрдің жағдайды қалайша өзгертуге болатыны туралы түсінігі оң əсер берді. Бұл стратегиялық жоспарлауға қатысты пайымдарда көрініс тауып жатты. Егер стратегиялық жоспарлауда қателік жіберілсе, онда қаржының жұмсалуында, нысандар құрылысында да кемшіліктер орын ала бастайды. Сондықтан Үкімет стратегиялық жоспарлаудың тұжырымдамалық жобасын əзірлеуді қолға алды. Бұл болашақта жылдан жылға қайталанып келе жатқан қателіктердің орын алмасына депутаттарды сендіріп отыр. Екінші жағынан Парламент бұл есептерге өте ұқыптылық пен үлкен жауапкершілікті талап ете бастағандығын да көріп отырмыз. Халық қаржысының тиімді жұмсалуында депутаттар заңдық тетіктерді одан əрі жетілдіруге жəне заң жобасымен жауапкершілікті күшейту жағын қарастыруға дайын екендіктерін тағы бір байқатты. Рашит АХМЕТОВ,

Парламент Сенатының Қаржы жəне бюджет комитетінің төрағасы:

– Парламенттің жұ мысын жемісті бол ды деп санаймын. Өйткені, Үкімет тарапынан қолға алынған республикалық бюджеттің атқарылуы жө ніндегі шаралары нəтижені арттыруға бағытталған. Егер 2011 жылы 42,9 миллиард тең ге игерілмесе, 2012 жылы бұл көрсеткіш 41,6 миллиардты құрады. Парламент тарапынан бюджет екі рет, онда да күзгі өзгертуден кейін ғана атқарылуға жақындады. Бұл жерде проблема стратегиялық жəне бюджеттік жоспарлау арасындағы байланыстың болмауынан туындап отыр. Бюджет заңнамасын жетіл діргеннен кейін оның сапалы атқарылуына қол жеткізетіндігімізге сенімдімін. Біз бұрын да осы мəселені кө терген болатынбыз, ал қазір бұл мақсатымыз біздің іс-əрекет бағ дарламамызға айналды. Сондық тан да нақты бюджет бағдар ламаларының орындалуына жауапкершілік пен оларды бақылайтын органдардың рөлі туралы мəселе дұрыс қойылып отыр. Біз бағдарламалар өз мақсатына жеткендігіне немесе жетпегендігіне көз жеткізіп барып, дер кезінде түзетуіміз керек. Шалатай МЫРЗАХМЕТОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты:

– Республикалық бюджеттің атқарылуы осының алдын дағы жыл дар ға қарағанда біршама тəуірлеу. Негізінен көп мəселе игерілмеген қаржыларға барып ті ре леді. Біріншіден, Үкімет сол қаржыны өзінің жарататын жерлеріне қарай бағыттап үлгерді. Екіншіден, Үкімет бұрын ғыға қарағанда басқаша жол тапты. Яғни, трансферт арқылы жергілікті жерлерге тіке аударып жіберді. Əлгі, жергілікті жерлерде де 50 миллиард теңгеге жуық қаражат игерілмей қалды деп айтылып жатқаны сондықтан. Менің ойымша, игерілмей қалған қаржыны жергілікті жерлерге беру дұрыс та сияқты. Өйткені, əкімдер, өзге де мекемелердің басшылары өздерінің мойнына түсетін жауапкершілікті сезініп, бөлінген қаражатты игеруге тырысады. Бөлінген сол қаржының игерілмей қалғанына жергілікті билік жауап беретін болады. Парламенттің бірлескен отырысында Үкімет алдына бір қатар мəселелер қойылды. Мысалы, елімізде стратегиялық бағдарламалар бар. Сол бағ дар ламаларды жүзеге асыруға қаржы бөлінуі керек. Бірақ, қаржының бөлінісі мен бағдарламалардың жасалу саясаты орталарында біраз алшақтықтар болып қалып жатыр. Осыған байланысты ПремьерМинистр бюд жетті жасақтауды бұрын Қаржы министрлігі атқарса, биылғы жылдан бастап Экономика министрлігі қалыптастырып жатқандығын айтты.


4

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

Елімен етене Елбасы

БƏРІ ДЕ БАЙСАЛДЫЛЫҚПЕН БАҒАМДАЛДЫ Ел халќы мəні бґлек мəселе – зейнетаќы тїйіні тетігініѕ табылєанына ризашылыќ білдіруде

Зейнетақы жүйесін реформалауға қатысты пікірталас жүргеніне біраз болды. Парламенттен өткен заңға Президент те қол қойған жоқ. Елбасы, сонымен қатар, бірқатар ұтымды ұсыныстарын да алға тартты.

Жїйеге де жїйелілік ќажет Ирина АРОНОВА,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесі іске қосылғаннан кейін Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі түсіндіру жұмыстарын үнемі жүргізуі тиіс еді. Алайда ондай жұмыстардың жүйелі жүргізілмегенін барлығымыз да жақсы білеміз. Сондықтан да аталған министрліктен жауапкершілікті алып тастауға болмайды. Заңдық құжат əзірленіп жат қан кездің өзінде болашақ зейнеткерлердің жағдайын қарастыратын тетіктер жанжақ ты ойластырылмады. Иə, Еңбек кодексіне зейнет жасына жақындаған қызметкерлерді жұмыстан шығармау туралы нормалар енгізілді, бірақ жұмыс берушілердің барлығы оны құлшына орындауға көшеді дегенге өз басым онша сене бермеймін. Əйтсе де болашақ əйел зейнеткерлер мен жұмыс берушілерге де тиімді етіп жағдай қалыптастыру қажет еді. Оны жүзеге асыру барысында екі жақ та зиян шекпеуі тиіс-ті. Жаңа

заңдық құжатта, өкінішке қарай, зейнетке шығу алдында тұрған əйелдердің мүддесі ескеріле бермегендіктен, жағдай қиындай түсті. Яғни олардың осы жағдайға моральдық жəне материалдық дайындығы болмады. Сондықтан заңдық құжатты іс жүзінде жүзеге асыру да мүмкін еместігі түсінікті. Əрқашанда жағдайды жан-жақты сараптап, жұрттың пікірін үнемі бақылап отыратын Елбасы осыны жақсы түйсінді. Ол үнемі өз халқымен бірге екенін тағы бір мəрте ашық көрсетті. Кейінірек жағдайды күрделендіріп жіберетін заңға қол қоймауының мəнісі де осында жатыр.

Мемлекет басшысының адамдарға дайындалып алуларына мүмкіндік беретін мына қадамы жұртшылық тарапынан қызу қолдау тапты. Ең алдымен, жұмыс мəселесін шешіп алған жөн. Одан кейін жалақы мəселесін дұрыс ойластыру қажет. Жəне де психологиялық дайындықтан өтіп алғанымыз да орынды емес пе?! Оның үстіне қазіргі жинақтаушы зейнетақы қорларына жалақыдан 10 пайыздық аударымдардың үстіне жұмыс берушілердің тағы 5 пайыз қосуы қарастырылуда. Бұл өз кезегінде болашақ зейнеткерлердің жағдайына сəл де болса оң ықпал ететін болады. Егер біз əйелдердің зейнет жасын ерлермен теңестіру үдерісін 2014 жылдан бастасақ, шынында да еш нəтижеге қол жеткізбеген болар едік. Оның басты себебі, жүктілігіне орай демалыс алуы кезіндегі төлемақы мен ауыр жұмыста істейтін əйелдердің мəселесі əлі де түпкілікті шешімін тапты деп айту қиын. Үкіметке 2030 жылға дейін зейнеткерлікпен қамтамасыз ету жүйесін жаңғыртуды одан əрі жалғастыру жөніндегі тапсырмалар берілуі де осындай мəселелерді шешуге арналғандығына күмəн жоқ. Олай болса, мемлекет, жинақтаушы зейнетақы қорлары жəне болашақ зейнеткерлер бірлесіп, өздерінің алдағы қадамдарын жанжақты ойластыруы қажет. Сонда ғана зейнетақы жүйесіндегі кейбір кемшіліктерді болдырмауға қол жеткізетін боламыз.

Демографиялыќ ґсімге əсер етеді Ақжарқын НҰРЛАНҚЫЗЫ,

бала күтімі демалысындағы жас ана.

Зейнетақы рефор масының түпкі мəні мен мақсаты əйелдердің зейнетке шығу жасын ұлғайту ғана екен деп түсініп қалғандар, өкі нішке орай, арамызда кездесіп қалады. Бұл меніңше түбірімен қате түсінік. Оның алға қойған басты мақсаты қандай екенін Елбасымыз соқырға таяқ ұстатқандай айқындап берді. Егер мəселенің мəн-жайы мен ұңғыл-шұңғылына ой жүгірте қарасаңыз аталған реформаға жан-жақтылық пен кешенді көзқарас тəн екенін көреміз. Əсіресе, Елбасы үндеуінде

көрсетілген айқындық пен нақтылық біздерді, жас ана ларды үлкен қуаныш пен ризашылық сезіміне кенелтіп отыр. Нұрсұлтан Əбішұлының халыққа аса қажет заң жобасын одан əрі пысықтап, дамыту жөніндегі Үкіметке берген мірдің оғындай үш тапсырмасының алғашқысы бала күтімі демалысында отырған аналарға қолдау көрсетуге арналыпты. Елімізде белгілі бір еңбек ұжы мында жұмыс істеп үлгермесе де өзінің бақытын тауып өмірге нəресте əкеліп отырған қызкеліншектер мен жас аналар бар. Оның үстіне əйел затының өмірдегі басты мұраты қайраткер атану емес, өмірге сəби əкеліп, оны өсіріп, тəрбиелеу екендігі

жөніндегі табиғи үрдісті де жоққа шығаруға болмайды. Тұрмысқа шыққанға дейін еңбек кітапшасын ашып үлгермеген құрбыларымыздың қатары да аз емес. Бұл үшін оларға да кінə қоюға болмайды дер едім. Өйткені, қызметке кіру мен жұмысқа орналасудың əртүрлі кедер гілері мен иірімдері болып жататынын ешкім жоққа шығара алмайды. Зейнетақы реформасында мəселенің осы қыры да қоса қамтылса артық болмас еді. Бұл жерде басты айтайын дегенім, осындай топтағы жас аналарға да белгілі бір мөлшерде зейнетақы жинақтаушы қорына төлемдер төленсе екен деген тілек еді. Тіпті жұмыс істеуші

9 ұл-қызды əлпештеп өсіріп, 24 немере, 19 шөберенің қызығын көріп отырған бақытты əжелердің бірімін. Осындай шат-шадыманға толы бақытты күнге жеткен тағдырыма ризамын. Менің қатарластарым жастайынан қара жұмысқа жегіліп, соқа айдады, жер жыртты, егін екті. Жоқшылық, жетіспеушілік қанша қысса да, барға қанағат, жоққа салауат дедік. Еңбеккүніміз, жұмыс өтіліміз қанша, қашан зейнетке шығамыз деген мəселелер ойға кіріп шықпайтын. Есіл-дертіміз балаларды қатарына қосу, жақсы тұрмысқа жету болатын. Құдай қосқан қосағым Сейпи майдангер еді. Еңбек десе, жанып кететін. Əттегенайы, жаңа Қазақстанның орнауын көре алмай кетті.

Енді алаѕдамаймын

Жасым 90-ға таяп қалса да, əлі сергекпін. Ел жаңалықтарын тыңдаудан қала қойған жоқпын. 2 ұлым, 1 қызым зейнетте. Биліктегілер əйелдердің зейнет жасын ұзартамыз дегенде келіндерім шу ете қалды. Мен оларды сабырға, шыдамдылыққа шақырсам да, іштей қатты

қиналғанымды несіне жасырайын? Жарайды, бізді қойшы. Өмірдің ащысын да, тұщысын да таттық. Бейнеттің зейнетін көруге нəсіп етті. Енді түтіні түзу ұшқан қазіргідей заманда əйелдерді ерлермен теңестіреміз деп əлекке салып қойғаны жаныма қатты батты. Қит етсе, шетелмен салыстыру сəнге айналып барады. Ауыл өмірі, ауыл əйелдерінің тұрмысы керемет оңалып кете қойған жоқ. Мəселен, біздің ауданда жол, сапалы ауыз су төңірегінде толғақты мəселелер, қолмен атқарылатын, қара күшті қажет ететін шаруалар жеткілікті. Мұның бəрі əйелдердің өмір сүру жасына кері əсер етері анық. Міне, осындай ішкі жағдайлар терең зерттелмегенін,

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

АСТАНА.

өзгерістердің мəн-мағынасын нанымды түсіндіріп бере алмағанын Елбасы шегелеп айтты. Сол-ақ екен, жұмыс өтілін санап жүрген ұл-қыздарымның, алтын құрсақты келіндерімнің қабағы ашылып, көңілкүйлері көтеріліп қалды. «Жақсы сөз – жарым ырыс» деген рас-ау! Нұрсұлтан баламыздың жан жадыратар салмақты шешімі шенеуніктердің өрекпіген көңілдерін сабасына түсіріп, қара халық қамын ойлаған қарышты қадам болғанына мерейленіп отырған жайым бар. Мəриям ТҮКЕНОВА, көп балалы ана.

Солтүстік Қазақстан облысы, Тайынша ауданы.

əйел дердің бала күтімі де малысы кезіндегі міндетті зейнеткерлік салы мы ның мөлшері де өте аз болуы əбден мүмкін. Мұндай жағдайда қажетті төлемдердің өз уақытында жинақтала қоюы екіталай. Бұған дейін шешімін таппай, жас аналардың көңілін алаңдатып жүрген басты мəсе ленің бірі де осы болатын. Мұның оң шешімін Елбасының өзі ұсынғаны қандай жақсы. Ендігі жерде осы түйткіл болып жүрген мəселе қосымша төлемақы төлеу арқылы шешімін таппақ. Осынау жағым ды жəйт еліміздегі демографиялық өсімнің жақсаруына қолайлы жағдай туғызатыны анық. Əрі Мемлекет басшысының бұл ұсынысы мен талабы, біріншіден, халқымыздың санын өсіру, осы тұрғыда жас аналарға материалдық қолдау көрсету ниетінен бастау алып отыр деген сенімдемін. ОРАЛ.

Уаќытќа сай оѕды шешім Қазақта «Жас шағымда бейнет бер, қартайғанда зейнет бер» деген тағылымды сөз бар. Зейнет дегенді, əрине, тып-тыныш демалып жату деп қарастыруға болмас. Қазақ əйелі ең алдымен отбасы, шаңырақ берекетін жасап отыру үшін жаратылған. Сондықтан да зейнет демалысының алпыс үш жасқа көтерілуі туралы ұсыныстарды қабылдау біздерге оңайға соққан жоқ. Əрине, оның экономикалық тиімділіктері, басқа да жағдайлары туралы көбірек айтылғанымен, біздің тұстастарымыз бұл өзгеріске дайын емес секілді көрінді. Елбасымыз осындай ахуалды тап басып таныды. Сондықтан да нақ осы тұста біздің көңілкүйімізбен орайласатын шешім қабылдап отыр. Біздің замандастарымыз – əйелдер елу сегіз жаста зейнет демалысына шыққанымен, немере бағу, ұрпақ тəрбиелеу секілді басқа да қоғамға пайдалы істерді атқара беретіндігіне сенімдімін.

Зейнетақы жүйесін жаңғырту жөніндегі талқылаулар ел аймақтарында қандай сипат алғаны, қалай өткізілгені көпшілікке белгілі. Жасыратыны жоқ, Үкімет атынан келіп, халықпен кездесулер өткізген ірі лауазым иелерінің айтқан дəйектемелері мен дəлелдері олардың көңілдерінен шыға қоймады.

Ќосымша тўтќаларєа ќозєау салмаќ

Салтанат БАЙМАНОВА, Мұғалжар аудандық мұрағат мекемесінің қызметкері.

Ақтөбе облысы.

Биік белеске бастайды Ел экономикасын заман талабына орай реформалау – қазақстандықтардың жарқын болашағына деген сенімді қадам деп білеміз. 90-жылдары халық басына төнген қара бұлт қайта айналып келмейтіндігіне, бірнеше айлар бойы зейнетақы алмай, тоқырауға тап болған кез келмеске кеткендігіне кəміл сенімдіміз. Əлі есімізде, Кенді Алтайдағы өндіріс орындары бірінен кейін бірі жабылып жатты, жұмысшылар жарты жыл, тіпті бір жыл бойы жалақылары мен зейнетақысын ала алмады. Ел басына күн туған сын сəтте Елбасы Кенді Алтайға келді, жабылып жатқан кəсіпорындарға шетел инвесторларын тартты. Олар аз уақытта тоқтап қалған өндіріс орындарын іске қосты, металлургтер мен кеншілер бұрынғы жұмыс орындарына орала бастады. «Өскемен қорғасын-мырыш», «Өскемен титан-магний», «Үлбі металлургия зауыты» біртіндеп қатарға қосылды. Риддер, Зырян, Курчатов қалаларындағы өндіріс орындарының «екінші тынысы» ашылды. Соңғы он жылда ғана Кенді Алтайдың өндірістік қуаты ондаған есе өсті. Өңір индустриялық-инно вациялық жоба бойынша да елімізде алда келеді. Таяудағы үш-төрт жылда жалпы құны 611 миллиард теңгенің 59 жобасы жүзеге асады. Жаңадан Ақтоғай

кен-байыту комбинаты ашылып, онда бір жарым мың адам тұрақты жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болмақ. Елбасы кезекті Жолдауында атап көрсеткендей, «Бойжеткен, əйел заты əрдайым біздің қоғамның теңқұқылы мүшесі, ал ана оның ең ардақты тұлғасы болды». Осы тұрғыда қазіргі таңда мемлекет тарапынан Қазақстан азаматшаларына қомақты қолдау көрсетіліп отырғанын да айта кеткен жөн. Елдің əл-ауқаты, əлеуметтік жағдайы жыл өткен сайын жақсарып келеді. Елбасының соңғы жылдардағы Жолдаулары қазақстандықтар үшін жаңа белестер мен алар асуларға жол ашты. «Еңбек Қоғамына Қа рай 20 қадам» мақаласы мен «Қазақстан-2050» Стра тегиясындағы көрсетілген міндеттер мен мақсаттарға жету жолында біз де ерен еңбек етіп, тынбай тер төгуіміз керек. Өйткені, тек қана білекке – білек, жүрекке – жүрек, тілекке – тілек қоса отырып қана жарқын болашаққа жол ашамыз. Нəзигүл АХМЕТҚАЛИЕВА, «Феникс» дамыту жəне бейімдеу орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы.

Шығыс Қазақстан облысы.

Сондықтан да шығар ел-жұрт қорытынды, жиынтық түйінді Елбасының өзі жасайтын шығар, айтатын шығар деп елеңдеп күтіп жүрген еді. Халқымыздың ұғым-түсінігінде қасиетті саналатын өткен аптадағы үлкен жұма күні Мемлекет басшысы барша қазақстандықтардың осы үлкен сенімі мен үмітін артығымен ақтағандай риясыз күй кештік. Жасыратын несі бар, жоғары билік органдарында өзінің ағаттығы мен үстірттігін мойындай бермейтіндер кездесіп қалады. Зейнетақы жүйесін жаңа əлемдік нормаларға сəйкестендіру жөніндегі күрделі міндеттердің түпкі мəні мен арғы астарын халыққа түсіндіріп бере алмағандардың шалағай істері үшін Нұрсұлтан Əбішұлының өзі шын жүректен мойындау жасағандай болғаны бəрімізді тебірентті. Сірə, ұлылық пен даналықтың, тереңдіктің бір белгісі мен көрінісі осындай-ақ шығар. Иə, қандай іске де кəсібилік пен сауаттылық тұрғысынан келмесе тиімді, оң нəтиже бере алмайды. Осы арада ең басты айтайын дегенім, біздің қоғам мүшелері зейнетақы реформасына байланысты ұсынылған өзгерістерді қабылдауға сақадай сай əзір болмай шықты. Оның басты себебін тұрғындардың зейнетақылық сауатсыздығынан іздегеніміз жөн. Айталық, жаңа заңнаманың басты артықшылығы – жинақтаушы жүйе тұтқасының тиімділігінде. Осы арқылы ұзақ жылдарға арналған төлем қорын жасақтаудың аса маңыздылығында. Зейнетақы

қорына жүйелі əрі үздіксіз түрде түсіп тұратын төлемдер – аталған жүйені жаңғыртудың басты кілті екенін көптеген азаматтар əлі күнге дейін түсіне де, түйсіне де қоймағаны қынжылтады. Мен заңнаманы жақтаушылардың да, оған қарсылық білдірушілердің де дəлелдəйектерімен жақсы таныспын деп тұжырымдайды өз Үндеуінде Елбасы. Егер Нұрсұлтан Əбішұлының осы толғақты сөзін сəл толықтырар болсақ қарсылық білдірушілердің айтары шамамен төмендегідей болып шығатынына күмəніміз жоқ. Əйелдер арасында жұмыссыздық деңгейі жоғары. Жұмысқа қабылданар кезінде олардың жас мөлшеріне жəне екіқабат болатынына қатысты құқықтары жиі бұзылады. Зиянды өндірістерде жұмыс істеген əйелдерге төленетін өтемақы мөлшері төмен. Əйелдердің əлеуметтік жəй-күйіне қатысты осы мəселелерді жақсы білетінін мемлекет басшысы отандастарға арнаған Үндеуінде айқын аңғартып өтіпті. Президент мəлімдеген Бірінші, Екінші жəне Үшінші делінетін əрқайсысы атан түйеге жүк болатындай тұжырымдар осы сөзіміздің айғағы. Бұл жəйт айрықша жəне зиянды өндірістерде зейнеткерлікпен қамтамасыз етуді жақсартады деп атап көрсетті Елбасы. Сөз жоқ, ұсынылып отырған икемді де ілкімді шаралар жұмыссыздықты, соның ішінде əйелдер жұмыссыздығының деңгейін төмендетуге септігін тигізеді. Бір сөзбен айтқанда, зейнетақы жүйесін жаңғыртуға қатысты Президент ұсынған оң шешімдер қосымша тетіктерді іске қосуға қозғау салатыны хақ. Елбасы Үндеуі осынысымен де құнды, осынысымен де бағалы демекпін. Назгүл ЖАБАСОВА, Батыс Қазақстан облыстық табиғат пайдалану жəне табиғи ресурстарды реттеу басқармасы бастығының орынбасары.

Батыс Қазақстан облысы.


 Айбын Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында «біз күшті, заманауи, қорғанысқа қабілетті армия құрдық», деп қазіргі заманғы Қарулы Күштерге қысқа да нұсқа сипаттама берді. Бұл баға Қарулы Күштердің барлық сарбаздары, офицерлері мен генералдары үшін өте маңызды əрі қымбат. Себебі, əрбір əскери қызметшінің Қарулы Күштердің нығаюында өз үлесі бар.

Ќуатты армия – ќуатты Ќазаќстан Əділбек ЖАҚСЫБЕКОВ,

Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі.

Отан қорғаушы күнін Қа зақстан Республикасының мемлекеттік мерекелер тізіміне қосу да Қарулы Күштердің қоғам алдындағы беделін айқындап берді. Биылдан еліміз əскери қызметшілердің кəсіби мерекесін атап өте бастады. Осы оқиғаның құрметіне орай Қазақстан Рес пуб ликасының Президенті – Жоғарғы Бас қолбасшы Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасы бойынша Қарулы Күштердің тарихында тұңғыш рет «Отар» 40-шы əскери базасында жауынгерлік парад өткізілді. Дəстүрлі əскери парадтар кез келген армияның дайындығының қажетті құрамдас бөлігі болып табылады. Онда жеке құрамның сап дайындығы мен қару-жарақтың түрлері көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері тарихында тұңғыш рет өткізілген жауынгерлік парадқа ең үздік, лайықты жауынгерлер тартылды. Олар қойылған тапсырманы ойдағыдай орындауға барлық күшжігерлерін жұмсады.

Жауынгерлік əзірлік Бүгінгі таңда күнделікті əскери қызметтің негізгі мазмұны əскери қызметшілерді оқыту мен тəрбиелеу жөніндегі мақсатты, ұйымдастырылған жəне қарқынды үдерісті ұсынатын жауынгерлік даярлық болып табы лады. Оқу-жаттығулар мен штабтық дайындықтар барысында офицерлер мен генералдардың кəсіби дайындық деңгейлеріне, бөлімшелердің далалық тактикалық, жазғы жəне теңіздегі дағдысы мен машығына шынайы баға берілді. 2013 оқу жылының қысқы кезеңінде жауынгерлік даярлық бойынша тек Құрлық əскерлерінің өзінде 300-ден астам тактикалық оқужаттығулар, жауынгерлік машиналар мен атыс қаруынан 8000-ға жуық тəжірибелік атыстар, оның 30%-ы түнде өткізілді. Ал Əуе қорғанысы күштері бірқатар ұшу-тактикалық оқу-жаттығуларын, ал Əскери-теңіз күштері корабльдік жауынгерлік оқу-жаттығуларын өткізді. Осының барлығы, түптеп келгенде, Қазақстан əскерінің əлеуетін нығайта алды деуге толық негіз береді. Өткен оқу жылында Қарулы Күштерде əртүрлі бағыттағы 80-ге жуық жедел даярлық ісша расы өткізілді. Оның ішінде Аэроұтқыр əскерлерінің бірлескен «Алдаспан» оқу-жаттығуларын, НАТО бөлімшелерінің қатысуымен өткен «Дала қыраны» бітімгерлік оқу-жаттығуларын, ТМД Əуе шабуылына қарсы əскерлері біртұтас жүйесінің «Ашық аспан» бірлескен оқу-жаттығуларын бөліп айтуға болады. 2012 жылы Қазақстан Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына (ҰҚШҰ) төрағалық етті. Сол жылы біздің еліміздің аумағында ҰҚШҰ Ұжым дық қауіпсіздік күштерінің «Мызғымас бауырластық» деп аталатын алғашқы бірлескен бітімгерлік оқу-жаттығулары өткізілді. Бұдан бөлек, Қазақстан Қарулы Күштерінің бөлімшелері Арменияда өткен ҰҚШҰ Жедел ден қою күштерінің «Өзара іс-қимыл» бірлескен оқужаттығуларына, Тəжікстанда өткен «Бейбіт миссия» террорға қарсы бірлескен əскери оқу-жаттығуларына қатысты. Алдағы уақытта да жауынгерлік əзірліктің қарқыны арта түспесе, төмендемейді. 2013 оқу жылына жедел даярлық бойынша 80-ге жуық іс-шара жоспарланған. Жазғы оқу кезеңінде Ресей мен Беларусь Қарулы күштерінің əскери басқару органдары мен бөлімшелерінің «Шығыс» бірлескен оқу-жаттығулары, сондайақ Ресей Федерациясы Каспий флотилиясының жедел тобы мен кемелер жасағының қатысуымен «Шағала» бірлескен теңіз оқужаттығулары өтпек. Сонымен қатар, Қазақстан Қарулы Күштері Ресей мен Беларусь аумағында өтетін ҰҚШҰ шеңберіндегі «Өзара іс-қимыл» жəне «Мызғымас бауырластық» бірлескен оқу-жаттығуларына қатысатын болады. Осы оқу-жаттығулардың бəрі бас қолбасшылар мен қолбасшылардың даярлық деңгейін, əскер түрлері мен тектері əскери құрамалары мен бөлімдерінің, арнайы əскерлердің жауынгерлік машығын арттыруға жəне штабтардың жедел үйлесімділігіне қол жеткізуге бағытталып отыр.

5

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

Жаѕа жїйе Мемлекеттің əскери қауіпсіздігін қамтамасыз ету жəне қорғаныс қабілетін нығайту жөніндегі тапсырмаларды орындау əскери кадрлармен жұмыс істеуде жаңа əдіс-тəсілдерді талап етеді. Қарулы Күштердегі кадрлық саясаттың негізгі мақсаты, жоғары кəсіби жəне адамгершілік қасиеттері бар мамандарды таңдау болып табылады. Қазақстан Қорғаныс министрлігі қызметінің маңызды бағыты – Қарулы Күштерді офицерлермен, сержанттармен жəне қатардағы құраммен жасақтау жүйесін жетілдіру. Бұл жұмыстағы басты басымдық Қарулы Күштер құрамындағы кəсібилердің санынан сапасын арттыруға беріледі. Əлемнің жетекші елдері əскерлерінің тəжірибелерін талдай отырып, біз жасақтау жүйесіне қайта ұйымдастыру жүргізіп, əскери қызметке офицерлерді, сержанттарды жəне сарбаздарды тартудың жаңа əдістемесін жасадық. Осы мақсатта жер-жерде тарту пункттерін аштық. Қазіргі уақытта əскери қызметке алудың осындай 30-ға жуық пункті Астана, Алматы қалалары мен облыс орталықтарындағы қорғаныс істері жөніндегі департаменттерінде ойдағыдай əрекет етуде. Сонымен бірге, көшпелі пункттер де құрылған. Бұл өз алдына дербес жəне жаңадан құрылған органдар. Əскери қызметке алу пункттерінің қызметкерлері азаматтарға қызметке түсу шарттары туралы толыққанды ақпарат ұсынады. Тарту пункттерінің қызметкерлері еңбек биржаларымен, қамтамасыз ету органдарымен, салық қызметімен, жоғары оқу орындарымен бірлесіп, белсенді іс-қимыл жасайды.

Əскери кадрларды даярлау Қарулы Күштерде əскери кадр-

кадрлар даярлаудың тиімді жүйесін қамтамасыз етеді. Армиямыздың болашақ командирлері шоғырланатын жер Ұлттық қорғаныс университеті болып табылады. Онда өз бай тəжірибелерін жас ізбасарларына беріп келе жатқан ең үздік педагог мамандар жұмыс істейді. Ал, əскери кадрлар біліктілік деңгейін арттыруды ұдайы жүзеге асыру жəне қайта даярлау мақсатында қосымша əскери білім жүйесі əрекет етеді. Ол əскери жоғары оқу орындары, оқу орталықтары жəне Қазақстан жоғары оқу орындары əскери кафедралары, жақын жəне алыс шетелдердің əскери оқу орындары базасында офицерлік құрамның курстық даярлығы түрінде жүргізіледі.

Ќорєаныс-ґнеркəсіп кешенін дамыту Отандық қорғаныс-өнеркəсіптік кешені тəуелсіз Қазақстанның барша экономикасының қарқынды өсуіне сəйкес дамып келеді. Еліміздің айқын əскери-техникалық саясатын қалыптастыру соңғы жылдар ішінде қуатты құрылымдармен қатар

Əлем жаѕалыќтары

көрсету, көлік (Airbus C-295), армия (Ми сериясының тікұшақтары) жəне майдан (Су жəне МиГ сериялары) авиациясына регламенттік жұмыстар жүргізу жəне қызмет көрсету жоспарлануда. «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ кəсіпорындарында бронды танк техникасын күрделі жөндеу жəне жетілдіру жүзеге асырылуда, ол үшін өндірістік желі мен тиісті жабдықтар орнатылды. Өткен жылдың сəуір айында оралдық «Зенит» зауытынан алғашқы отандық «Қазақстан» зымыран-артиллериялық кемесі шықты. Осыдан бірнеше күн бұрын ғана «Орал» атты тағы бір жаңа кеме теңізге жол тартты. Ол Каспий теңізіндегі Əскери-теңіз күштерінің жауапкершілік аумағында теңіз тарапынан мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған. 30 миллиметрлік патрондар, 12,7 миллиметрлік НСВ пулеметтерін шығаратын, авиациялық қозғалтқыштарды жөндеуді меңгеріп жатқан «ЗКМК» АҚ, радиолокациялық құралдарды жаңғырту мен жөндеуді жүзеге асыратын «СКТБ Гранит» ЖШС, 125 миллиметрлік оқтарды шы ғаруды меңгерген «Қалқан» ЖШС жəне көптеген əскери мақсат тағы стратегиялық маңызды өнімді шығаруды жүзеге асыратын жеке меншік нысанындағы кəсіпорындардың өндірістік қуаттары қарқынды дамып келеді. Əрекет етіп тұрған өндірістерді қорғаныс мүддесіне жаңғырту мультипликациялық əсер беріп, металлургия, машина жасау, химия, радиоэлектроника өнеркəсібі, ақпараттық технологиялар мен телекоммуникация секілді өнер кəсіптің түрлі салаларының дамуына жол ашады. Бұл технологиялық базаны дамыту мен жаңа технологиялық шешімдерге оразан зор екпін беріп, көптеген ғылыми жəне конструкторлық ұжымдардың орнықты қызметіне жəне соның арқасында жалпы экономика дамуының ұйытқысына айналары анық. «КАDEX-2012» қазақстандық халықаралық қару-жарақ пен əскери-техникалық мүлік көрмесі қарулы күштер мен қорғанысөнеркəсіптік сала кəсіпорындары өзара ықпалдастығының тағы да көптеген қырларын аша түсті. Ол жаңа іскерлік серіктестік құру үшін жəне қызмет аясы мен ынтымақтастықты кеңейтудің тұғырнамасына айналды. Тұтастай алғанда, қабылданып жатқан шаралар отандық қорғаныс өнеркəсібі даму ын ың қ а ж е т ті қ а р қ ын ын қамтамасыз етеді, технологиялар трансферті жөніндегі жұмысты кезеңкезеңмен жүйелендіреді жəне ондағы қазақстандық үлесті арттыра отырып,

Қазақстан Қорғаныс министрлігінің тұрғын үй қоры 19 мыңнан астам тұрғын үй бірлігін құрайды. Əскери қызметшілерді тұрғын үймен қамтамасыз ету күрделі құрылыс, қолда бар тұрғын үй қорын күрделі жөндеу жəне тұрғын үйлер сатып алу арқылы жүзеге асырылады. Жалпы, əскери қызметшінің əлеуметтік пакеті шын мəнінде азаматтық сектормен бəсекеге қабілетті жағдайға жетті. Орта кəсіп тік білімі бар келісім-шарт бойынша əскери қызметші коммерциялық банктің жоғары білімді жас менеджері деңгейінде жалақы алады. Сонымен бірге, келісімшарт бойынша əскери қызметші қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етілу, қызмет бойынша ауысу кезінде тегін жол жүру, 50 пайыз жеңілдікпен ақылы білім алу, медициналық қамтамасыз етілу сияқты бірқатар даусыз артықшылықтарға ие.

Идеологиялыќ ќўраушы Армия – басым бөлігі жастардан құралған институт болып табылады. Біздің əскери тəрбиешілер мен қоғамның жалпы міндеті – жастарға жаңа қазақстандық отансүйгіштік (партриотизм) ұғымын терең түсіну сезімін қалыптастыру. Осы мақсатта əскерлерде мемлекеттік-құқықтық жəне идеологиялық даярлық шеңберінде жеке құрамның барлық санатымен жүйелі түрде сабақтар жүргізу ұйымдастырылады. Тəрбие жəне мəдени демалыс жұмыстары сағаттарында жеке құраммен тақырыптық кештер, дəрістер, сұхбаттар, викториналар, байқаулар, диспуттар, мақсатты экскурсиялар өткізіліп, бейнефильмдер тамашаланады. Бөлімдерде əскери-партиоттық акциялар мен байқаулар, сарбаз əні фестивальдері, əскери-спорттық эстафеталар мен турнирлер, мектеп оқушыларымен əскерилендірілген ойындар жүйелі əрі белсенді түрде өткізіліп тұрады. Өскелең ұрпақтың отан сүй гіштігін нығайтуға əскери қызметшілер өткізетін ерлік сабақтары, еске алу митингілері, əскер қатарына шақырылушылар күні, экскурсиялар мен көркем өнерпаздардың концерті, əске ри-спорттық сайыстар мен байқаулар, жауынгерлік техника мен қару-жарақ көрмелері ұйымдастырылатын ашық есік күндері ықпал етеді. Қарулы Күштердің барша жеке құрамы Елбасының Отан қорғаушы күнін мемлекеттік мереке деп жариялау жөніндегі идеясын ерекше ықыласпен қабыл алды. Бүгінгі таңда осы тамаша идея іс жүзіне асырылды – бұл да жаңа қазақстандық патриотизм идеологиясының маңызды құрамдас бөлігі. Бүгінгі таңда қазақстандық патриотизмнің өсуімен бірге қоғам алдындағы Қазақстан армиясының оң беделі нығайып келеді.

Армия – ќазаќстандыќтардыѕ маќтанышы

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

ларды даярлауға баса назар аударылып келеді. Қазіргі курсанттар – армиямыздың келешегі. Бүгінгі таңда олар аудиторияларда оқып, полигондарда тəжірибеден өтсе, ал ертеңгі күні армия басқарудың эстафетасын қолдарына алмақ. Əскери кадрларды даяр лау Қазақстан Қорғаныс министрлігінің алты əскери оқу орнында жүзеге асырылады. Сондай-ақ, Қазақстанда əскери мамандарды даярлау үшін еліміздің жоғары оқу орындары жанында 25 əскери кафедра құрылған. Əскери білім беру саласын дамыту қазақстандық армияның қазіргі жəне перспективалы мұқтаждарына сай жүйе құруды қамтамасыз етеді. Бұл ретте отандық білім беру жүйесінің даму үрдістері мен шетелдік алдыңғы қатарлы əскери жоғары оқу орындарының тəжірибесі міндетті түрде ескеріледі. Əскери оқу орындары біліктілігі жоғары профессорлықоқытушылар құрамымен жасақталған. Сондай-ақ, халықаралық келісімдер шеңберінде немесе шарттық негізде ғылыми дəрежелері бар шетелдік мамандар тартылады. Оқыту жүйесін жетілдірудің əскери ғылымды дамытусыз мүмкін еместігі даусыз. Əскери білім беру жүйесінде жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру маңызды орын алады. Ол əскери экономиканы, əскери өндірісті, əскери ғылымды жетілдіру жəне жаңа технологияларды əзірлеу мəселелерін шешуге қабілетті жаңа формациядағы əскериғылыми, əскери-педагогикалық

əскери жəне қосарлы мақсаттағы өнім өндірушілер арасында басқару жəне өзара іс-қимыл жасау вертикалін жасауға мүмкіндік берді. Отандық қорғаныс өнеркəсібінің негізін 2003 жылы холдингтік компания ретінде құрылған «Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы салды. Ол қару-жарақ пен əскери техника, сондай-ақ мұнай-газ, темір жол, агроөнеркəсіп, жылу-энергетика кешендері үшін өнімдер шығаратын жəне оларға жөндеу жүргізетін қорғаныс өнеркəсібінің мемлекеттік меншік нысанындағы жиырмадан астам кəсіпорнын біріктіреді. Қазіргі уақытта Еурокоптер ЕС145 тікұшақтарын құрастыру бойынша жоба іске асырылды. Бүгінде 14 тікұшақ құрастырылды. Өндірілетін өнімнің желісін жəне тұйықталу дəрежесін ұлғайту мəселелері пысықталуда. «Асел сан» түрік компаниясымен бірлесіп электрондыоптикалық аспаптар өндіру жөніндегі орталықтың құрылысы жүзеге асырылуда. Алдыңғы қатарлы өндірушілердің брондалған дөңгелекті машиналарын елімізде құрастыруды ұйымдастыру жөніндегі кешенді іс-шаралар жүргізілуде. Отандық əскери жəне азаматтық авиация өнеркəсібін дамытудың стратегиялық маңыздылығын назарға ала отырып, Қорғаныс министрлігі авиациалық-техни калық орталық құру туралы бастама көтерді. Cessna ұшақтарын, ұшқышсыз ұшу аппараттарын құрастыру мен оларға қызмет

ШАРАЙНА

ынталандыру жүйесін жетілдіреді, отандық қорғаныс кəсіпорындарын мем лекеттік қолдау шараларын дамытуға жағдай жасайды.

Əлеуметтік ќамсыздандыру Экономиканың дамуы арқасында бүгінде мемлекетіміз əскери қызметшілерге лайықты қызмет жəне өмір сүру жағдайын ұсына алады. Қорғаныс министрлігі əскери қызметшілерге жүктелген жауапкершілікке сай əлеуметтік пакет əзірлеп, бекітті. Аталған əлеуметтік пакетті əзірлеу кезінде бірінші кезекте əскери қызметшілерді əскери қызметке ынталандыруды ескере отырып ақшалай үлесті (жалақыны) ұлғайту міндеті тұрды. Қазіргі таңда Қазақстан əскери қызметшілерінің жалақылары ТМД мемлекеттерінің ішіндегі ең жоғарыларының бірі болып табылады. Үстіміздегі жылғы қаңтардан бастап «Əскери қызмет жəне əскери қызметшілердің мəртебесі туралы» Заңның 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еңбек сіңірген жылдары он жылдан кем əскери қызметшілерге тұрғын үйді жалдағаны (жалға алғаны) үшін мақсатты өтемақы төлеу туралы бабы күшіне енді. Тұрғын үймен қамтамасыз етудің жаңа сызбасы (жүйесі) Қарулы Күштердің қызметтік тұрғын үй қорын сақтап қалуға, дамытуға жəне өсіруге мүмкіндік береді. Қазіргі таңда

Осы жылдар ішінде еліміздің басшылығы жүзеге асырған сыртқы саясат пен əскери құрылыс саласындағы шаралар кешені мемлекеттің сенімді əскери қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Көптарапты ынтымақтастық шеңберінде Қорғаныс министрлігі БҰҰ, ТМД, ҰҚШҰ, ШЫҰ, НАТО, ЕО аясындағы ісшараларға белсенді атсалысып келеді. Өңірлік жəне жалпы əлемдік қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі ортақ жұмыстың тиімділігін арттыру осы ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау мəселесі бойынша негізгі міндеттердің бірі болып табылады. Жыл бойы халықаралық деңгейде өткен əскери ынты мақ тастықты талқылау жөніндегі кездесулер əлемнің көптеген алдыңғы қатарлы елдері Қазақстанды лайықты əріптес ретінде көріп, біздің еліміздің Қарулы Күштерімен өзара іс-қимыл жасауға мүдделілік танытып отыр. Ең алдымен, бұл – Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың сіңірген еңбегінің нəтижесі. Мемлекет басшысының салиқалы дана саясатының арқасында бүкіл əлем Қазақстанды бейбіт шілікпен, тұрақтылықпен жəне өркендеумен байланыстырады. Жиырма жылдан асатын тарихында Қазақстанның армиясы қалыптасу мен дамудың күрделі жолынан өтті. Осы жылдар ішінде қазақстандық Қарулы Күштердің жаңа бейнесі қалыптасып, саны аз, кəсібилігі жоғары, ұтқыр, қазіргі заманғы қару-жарақпен жəне техникамен жабдықталған армия құрылды. Қазақстан армиясы тəуелсіздіктің жетістіктері мен табыстарын сенімді қорғай отырып, ажырамас мемлекеттік институт болып қалыптасты. Қазақстан Президенті – Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысының армияға деген қамқорлығына əскери қызметшілер күнделікті қажырлы еңбегімен жауап қатуда. Біздің армиямыз да, бүкіл əлемге еліміз Қарулы Күштерінің қуатын паш еткен жауынгерлік парад та барша қазақстандықтардың мақтанышы.

Сирия тґѕірегіндегі ахуал шиеленісе тїсуде АҚШ өкіметі Башар Асад əскері ереуілшілерге қарсы химиялық қару қолданды деген қорытындыға келіп отыр. Ал ресми Дамаск болса ресейлік бітімгершілерді Голан қырқасына енгізуді қолдауда. Тек Ресей ғана өңірде бейбітшілік пен тыныштықты қамтамасыз ете алады. Сирия сыртқы істер министрінің орынбасары Фейсал Микдадтың пікірі осындай. Ол «Жаңалықтар» ақпарат агенттігіне берген сұхбатында Дамаскінің Голан қырқасындағы австриялық контингентті ресейлік бітімгершілермен алмастыру жөніндегі Мəскеу бастамасын қолдайтынын жеткізген. Бірақ бұл нұсқа Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан қолдау таппай отыр.

Иранда президент сайлауы ґтуде Кеше, 14 маусымда Иранда жаңа президентті сайлау науқаны басталды. Иран Ислам Республикасының Жоғары көсемі Аятолла Əли Хаменеи алғашқылардың бірі болып дауыс берді. Жоғары мəртебелі діни қызметші осы өтіп жатқан іс-шараға, яғни сайлауға оған құқысы бар барлық ирандықтардың қатысатындығына сенім білдірді. Сонымен бірге Аятолла Хаменеи өзінің кімге дауыс бергенін ешкімге, ең жақын туған-туыстарына да айтпау жөнінде шешім қабылдаған көрінеді. Елде шамамен 60 мыңға жуық сайлау учаскелері жұмыс істеуде. Сайлауға 50,5 млн. ирандық қатыса алады. Мемлекет басшысы лауазымы үшін алты бірдей кандидат сайлауға түсіп отыр.

Сноуден əшкерелеуін одан əрі жалєастыруда Гонконгта жүрген орталық барлау басқармасының 29 жастағы бұрынғы қызметкері америкалықтардың соңынан тыңшылық жасауға қатысты жаңа мəліметтерді айтып берді. Қазіргі уақытта ҚХР-да жасырынып жүрген Эдвард Сноуден South China Morning Post газетіне америкалық барлаудың іс-əрекеттері туралы баяндаған. Оның айтуынша, АҚШ соңғы уақыттардың өзінде ғана бүкіл əлем бойынша 61 мың хакерлік операцияларды жүзеге асырған. Біз үлкен интернет-серверлер ішіне кіреміз, ал ол бізге əрқайсысын жеке-жеке бұзбай-ақ жүздеген мың компьютерлердің арасында мəліметтер алмасу мүмкіндігін береді, деп атап көрсеткен ол.

Кїмəнді кїдіктілер ўсталды Грузияда ел президенті Михаил Саакашвилиге қатысы бар болуы мүмкін терроршылар деген күмəнмен екі адам тұтқынға алынды. Олар мемлекет басшысының əріптестерінің біреуімен бір үйде тұрған көрінеді. Тінту барысында полицейлер детонаторлар, қару-жарақ пен оқдəрілер тапқан. Сондай-ақ, жалған паспорттар да табылған көрінеді. Республика ішкі істер министрлігінің мəлімдеуінше, ұсталғандардың біреуі Интерпол желісі бойынша іздестірілуде болыпты. Қазіргі уақытта грузиялық құқық қорғау органдары терактіні дайындауға кімдердің қатысы бар екенін жəне олардың қандай мақсаттар көздегенін анықтауда.

Химия зауытындаєы жарылыс АҚШ-тың өнеркəсіптік қаласы Гейсмардағы этилен мен пропилен өндіретін зауытта болған қуатты жарылыстан 29 жасар ер адам қаза тауып, тағы 77 адам түрлі дəрежедегі дене жарақаттарын алды. «Ассошейтед пресс» агенттігінің хабарлауынша, Луизиана штатындағы химия зауытындағы қуатты жарылыстың соңы үлкен өртке апарып соқтырған көрінеді. Куəгерлердің айтуларына қарағанда, жалынның биіктігі 60 метрден астам биіктікке жеткен. Жарылыс болған уақытта зауытта 300-ден астам адам жұмыс істеп жатыр екен. Жараланғандардың кейбіреулерінің жағдайы өте ауыр деген ақпарат бар.

Портретті бїлдірді деген айып таєылды Жұма күні британдық тергеушілер Елизавета ІІ ханшайымның портретін бүлдірді деген күдікпен ұсталған ер адамға осы іске кінəлі деген айып тақты. Бұл туралы жергілікті полицияның мəлімдемесінде айтылған. Вестминистерлік магистраттық сотта қамауда отырған 41 жастағы электрик Тим Хариске 5 мың фунт стерлингтен асатын сомада қасақана зиян келтірді деген айып тағылып отыр. Осының алдындағы күні «Əкелер əділеттілік үшін» ұйымының белсендісі Елизавета ІІ-нің Вестминистерлік абаттығының залына қойылған портретіндегі бояуды бүліншілікке ұшыратқан көрінеді.

Аргентинадаєы жол апаты Буэнос-Айрестен 30 шақырым жерде орын алған темір жол апатынан 3 адамның қаза тапқаны белгілі болып отыр. Алдын ала болжам бойынша оқиға тежеу жүйесіндегі ақаудан немесе машинистің кінəсінен орын алған. Екі пойыз Кастелар стансасы маңайында соқтығысқан көрінеді. Уақытында тоқтап үлгере алмаған темір жол құрамы жолда тұрған ішінде жолаушылары бар келесі бір пойызға барып соғылған. Апат салдарынан 315 адам зардап шегіп, жарақат алған 38 адам ауруханаға жеткізілген. 3 адам қаза тапса, тағы 4 адамның жағдайы өте ауыр күйде көрінеді.

Чехияда жоєары лауазымдылар ќамауєа алынды Чехияда бірнеше жоғары лауазымды шенеунік қамауға алынған. Жергілікті баспасөздің хабарлауынша, олардың арасында ел премьер-министрі аппаратының жетекшісі Яна Надьова бар көрінеді. Қамауға алынғандардың дəл саны, олардың есімдері мен лауазымдары əзірге белгісіз күйінде қалып отыр. Сол сияқты тұтқындауларға не себеп болғаны да беймəлім. Жергілікті баспасөз сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы жазуда. Ал премьер-министр Петр Нечас бұл оқиғаға байланысты өзінің отставкаға кетпейтінін, үкімет отставкаға кететіндей себепті көріп отырмағанын мəлімдеп те үлгерген.

Орман ґрті ґршіп тўр Орман өрті салдарынан АҚШ-тың Колорадо штатында 40 мыңнан астам адам басқа жерлерге көшірілген. Қазірдің өзінде екі адамның қаза тапқаны белгілі болып отыр. Адамдардың қауіпсіз жерге кетуге асығуына байланысты Колорадо қалаларының көшелерінде кептелістер пайда болған. Қазіргі уақытта 60 шаршы километрді алатын аумақта 360-тай үй жанып кеткен көрінеді. Алдын ала мəліметтер бойынша, материалдық шығын 350 млн. доллардан асып түсіп отыр. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

 Ертең – Медицина қызметкерлері күні

 Интернет иірімдерінен

Қостанай облысында денсаулық сақтау саласы барлық көрсеткіштер бойынша республикада он екінші орыннан төртінші орынға көтерілді. Дəрігерлердің кəсіби мерекесі алдында біздің тілшіміз облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Орал БЕКМАҒАМБЕТОВКЕ жолығып, бірнеше сауал берген еді.

Сенбі сайын сайт сөзін газетке салатынымызға оқырмандарымыз бой үйрете бастаған да сияқты. Əрине, біз барлық кезде бірдей бұлай етпейтініміз анық. Қазірше, «Егемен Қазақстан» материалдарына жұртшылықтың пікір қосуының жедел жолын насихаттау, халықты Интернетпен жұмыс істеуге бейімдей беру үшін осылай жасап отырмыз. Өйткені, газет сайты интернет журналистиканың өнімі ретінде дербес өмір сүруге тиіс. Негізінде, басылым бетіндегі мақала, сұхбаттарға қандай пікірлер жазылып жатқанын жедел біліп отырудың ең жақсы жолы – www.egemen.kz сайтын жүйелі түрде ашып, оқып жүру. Өйткені, біз сайт сөзін қанша жиі бергенде

Оќырманныѕ ой орманы

– Орал Айтбайұлы, облыстық денсаулық сақтау саласы жұмысындағы бүгінгі ерекшелік не? – Медицина саласы бұрыннан қалыптасқан қалыппен жылжып отыратын. Еліміздің денсаулық сақтау ісіне жайбарақаттық енді келіспейді. Материалдық базаны нығайтып, озық технологияларды игермесек, əлемдік даму көшіне ілесе алмаймыз. Көшке

Денсаулыќ саќтау саласы:

САНАДАЄЫ СІЛКІНІС ілесу үшін дəрігерлер де сананы сілкуі тиіс. Ерекшелік осы. – Денсаулық сақтау саласында үлкен нəтижелерге жету үшін дəрігерлер сананы сілку керек деген ойыңыз көңілге қонып отыр. Бұл медицина қызметін пайдаланатын бүкіл қазақстандықтарға да қатысты болар? – «Саламатты Қазақстан» бағдарламасындағы атқарылар істің алға ұстанар темірқазығы да осы емес пе? Облыстың денсаулық сақтау саласы да бағдарлама жүктеген жеті бағыт бойынша дамып келеді. Ол ана мен бала, мектеп оқушыларының денсаулығы, дұрыс тамақтану, саламатты өмір салтын қалыптастыру сияқты болып жалғаса береді. Осылардың барлығының түйіні – профилактикалық жұмыстарды күшейтуге келіп саяды. Аталарымыз мұны «Ауруды емдегенше, ауырмайтын жол ізде» деп түйген ғой. Негізі профилактикалық жұмыстар

медицинада бүгін ашылған жаңалық емес. Оның негізі бұрыннан қаланған. Дегенмен, бүгін оның шеңбері кеңейтіліп отыр. Аз қаржы жұмсап, ірі нəтижелерге жету – басты мақсатымыз. Мысалы, бұрынғы кезде туберкулезге қарсы жұмыстар тұрғындарды жаппай флюорографиядан өткізуден басталатын. Үлкен қаржы бөлініп, ауқымды жұмыстар жүргізілетін. Бірақ, құрт ауруына шалдыққандарды анықтауда іс мардымы бола бермейтін. Мысалы, əр мың адамға шаққанда анықталған ауру көрсеткіші 0,1 болар еді. Ал қазір осы көрсеткіш 40-50 есе артты. Бұл тек бір ғана DOS бағдарламасы бойынша жүргізілген жұмыс нəтижесі. Қазір дəл осындай ұстаныммен скрининг бағдарламасы жүзеге асуда. Ол бойынша онкологиялық аурулардың түрлері ерте мерзімінде бұрынғыдан үш-төрт есе көп анықталып отыр. Мұның өзі обыр ауруына шалдыққандарды ажал тырнағынан аман алып қалуға мүмкіндік молаяды деген сөз. – Денсаулық сақтау саласындағы бірыңғай ұлттық жүйенің енгізілгеніне біршама уақыт болды. Оның облыстағы нəтижесі қалай? – Денсаулық сақтау саласындағы бірыңғай ұлттық жүйені жетілдіру – уақыттың үлкен талабы десек болады. Бұл бағдарламаны аяқтауға жақын қалдық. Қостанай облысында төсек қорының көрсеткіші өте үлкен болатын. Мысалы, 2011 жылы облыста 10 мың тұрғынға шаққанда 73 төсектен келетін. Яғни науқастарды күндіз-түні ауруханада емдеу бүгінгі күн талабынан қарағанда өте қымбатқа түсетін. Ауыржеңіліне қарамай, қандай ауруларды да стационарда емдейтін едік. Мұның өзі қыруар қаржы, экономикалық жағынан өте тиімсіз. Міне, денсаулық сақтау саласындағы осы мəселені жаңа көзқарас тұрғысынан шешу үшін бірыңғай ұлттық жүйе өте жақсы нəтиже берді. Соңғы екі жылда облыста 1600 төсек қысқартылды. Стационарды алмастыратын технологияларға, күндізгі стационарды көбейтуге маңыз бердік. Бірыңғай ұлттық жүйені енгізген алғашқы уақытта тұрғындар жəне медицина қызметкерлері тарапынан іштей қарсылық сезілгендей болды. Ауруханаларда төсек саны қысқарғанда қызметкерлер жұмыссыз қаламыз деп ойласа керек. Ал адамдар

де ондағы пікірлерді толық қамти алмайтынымыз анық. «Егемен Қазақстан» газетінің кезекті нөміріне қандай материалдар шыққанын, олардың қандай беттерге, қалай орналастырылғанын білу үшін сайтты ашқан соң беттің оң жақ шетіндегі PDF жазуын тінтуірмен («мышка») түртіп қалсаңыз жетіп жатыр. Барлық беттерді бірінен кейін бірін ашып, оқи беруге болады. Пікір жазу немесе сол материалға кімдердің қандай пікірлер қосып жатқанын білу үшін назарыңыз ауған мақаланың тақырыбын есте сақтайсыз да, материалдар тізімінен тауып ала қоясыз. Сонымен, бүгін назарларыңызға кейінгі кезде жарық көрген материалдардың бір тобына үнқосулар ұсынылады.

«ауруханаға жатпасақ қалай емделеміз» деп уайымдағаны рас. Дегенмен, уақыт ағымы адамдарды түсіністікпен қарауға итермелегендей. Мысалы, басы ауырып, балтыры сыздағандар емделуді ойлайды, бірақ ауруханада жата беруді қаламайды. Ауруханада жатып алса, жұмыстан шығып қалу қаупі де болады. Ауырғандығы туралы қағаз алғанша, жұмыстан қалмауға тырысады. Бұл көрініс адамдардың ойлау жүйесін өзгертті. Қазір ешкім де лажын тапса ауруханаға жатқысы келмейді. Оның үстіне, стационарда балама емдеу түрлері бар. Мұның өзі экономикалық тиімділік, бюджет қаржысын үнемдеу үшін жасалып отырғанын айналдырған екі жарым жыл ішінде тұрғындардың өздері де түсінгендей. Қазір əңгіме стационарда жатып алу емес, адамдардың сапалы ем қабылдауы алдыңғы кезекке шыққан. Сондықтан пациенттің білікті дəрігерді, жұмысы жақсы ұйымдастырылған кли-

никаларды, белгілі технологияларды таңдауына құқық берілген. – Дəрі-дəрмекпен қамтамасыз ету жөнінде не айтар едіңіз? – Бұл да «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы бойынша жүзеге асып отырған бағыттың бірі. Ол облыстық жəне республикалық бюджеттен қамтамасыз етіледі. Республикалық бюджеттен қант диабеті, гемофилия, басқа ауыр науқастарға дəрі алу үшін қаржы жеткілікті бөлінеді. Мысалы, облыста 83 ересек жан гематология ауруынан зардап шегеді, олар үшін жылына 172 миллион теңге бөлінеді. С гепатиті ауруынан зардап шегетін 77 адам мемлекеттен жылына 180 миллион теңгенің дəрі-дəрмегін алады. Аурудың екі түріне, онда да тек дəріге ғана осынша қыруар қаржы бөлінеді. Мұнан басқа да ауру түрлері қаншама деңіз. Адам денсаулығынан асқан қандай байлық бар? Əңгіме, оған қаржыны тиімді бөлуде болса керек. Бізде медицина əлі де даму үстінде. Əлі күнге дейін балалар жүрек ақауларымен, ферменттік бұзылыстармен, басқа да кемшіліктермен туады. Əйелдердің аяғы ауыр кезде оның денсаулығын бақылауға, емдеуге қаржы жеткілікті бөлінсе, сəбилер де кейін ауыр науқастардан зардап шекпес еді. Ауыр науқастың шеңгеліне іліккен əр адам үшін миллиондап қаржы төгілмес еді. Ауру сəбилердің өсе келе əлеуметтік мəселеге айналары тағы бар. Атааналардың ауру сəбиден бас тартатыны да жиі кездеседі. Ол балалар үйіне өткізіледі, одан əрі интернат күтеді... Міне, бюджетке түсетін салмақ ауырлай түседі. Қоғамда барлығы бір-біріне байланысты, дəрі-дəрмектен шыққан проблема қоғамда осылай əлеуметтік желі жасайды. – Ал ана мен баланың денсаулығын сақтау қалай болып отыр? – Былтыр көп жылдардан бері облыста бірінші рет ана өлімі тіркелген жоқ. Бірақ бұл біздің қызметкерлердің тоқмейілсуіне себеп болмайды. Жыл бойы біздің дəрігерлер ауыр босанған қырықтан астам əйелді ажал тырнағынан арашалап қалды. Бұл дəрігерлер мен акушерлердің жоғары біліктілігінің, санитарлық авиацияның өз міндетіне аса жауапкершілік көрсетуінің арқасында мүмкін болды. Осы аналардың кез келгені бала туу үстінде кетіп қалуы мүмкін еді ғой? Жыл басынан бергі бес айда өткен

жылдың сол мерзімімен салыстырғанда бала өлімі 30 пайызға азайды. Медицина қызметкерлерінің алдыңғы буынының біліктілігін көтердік. Біз ана мен бала денсаулығы жөнінен мықты орталықтары бар Белоруссия мен Литва республикаларындағы медициналық орталықтармен тығыз байланыстамыз. Соңғы кезде мамандардың біліктілігін арттыратын оқуларға дəрігерлерді бұрнағы жылдарға қарағанда 3-4 есе көп жіберетін болдық. – Соңғы жылдары жүрек-қан тамырлары, инсульт, онкологиялық аурулардан болатын өлім-жітім көп екені жиі айтылады. Осы орайда облыста қандай да бір жұмыс жүргізіліп отыр ма? – Облыстағы денсаулық сақтау саласы 24 көрсеткіш бойынша жақсы нəтижелерге қол жеткіздік. Бұл жанжақты жұмыстың нəтижесі дер едім. Біздің мамандар оқудан қол үзбейді, ғылыми орталықтардан профессорларды, білікті мамандарды шақырып отырамыз. Қостанай мен Рудный қалаларында екі кардиоорталық жұмыс істейді. Оған мамандарды жыл бойы дайындадық. Өткен жылы ғана жүректің зақымданған тамырларына 500-ден аса операция жасалды. Мұнан басқа инсульт жəне пульмонологиялық орталықтар жұмыс істей бастады. Енді бір-екі айда жабдық алынған соң, гепатоорталық ашамыз. Бауыры ауыратындар үшін ол да тиімді қызмет көрсететін болады. Ал онкологиялық аурулардан болатын өлімжітім облыста 13 пайызға азайды. – Медициналық қызметтің сапасы материалдық техникалық базаның нығаюы мен кадрларға байланысты екені бесенеден белгілі. Бұл жөнінде не айтар едіңіз? – Он жыл мерзімде облыста отыздан аса емдеу мекемелері жөнделді. Тек өткен жылы ғана сегіз аурухана мен емхана жөндеуден өтті. Биыл да бірнеше ірі емдеу мекемелері жаңғыртылмақ. Оның ішінде Қостанай қалалық ауруханасы 425 миллионнан аса теңгеге күрделі жөнделмек. Мұнан кейін алдағы уақытта облыс орталығындағы ірі емханалар кезегімен жөндеуден өтеді. Ауруханаларды медициналық заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету де емдеу сапасын арттырары сөзсіз. Қазір емдеу мекемелері 5 миллионнан 50 миллион теңге аралығында лизингімен медицина жабдығын алуға құқылы. Біз өткен жылдан бастап 41 емдеу мекемесіне шаруашылық жүргізу құқығын бердік. Дербес жұмыс жүргізу үшін оларға жаңа көзқараста жұмыс істейтін ұйымдастырушы-менеджерлер керек. Екі жыл бойы біз оларды британ технологиясымен оқытып даярладық. Олар денсаулық сақтау саласының менеджерлері болып шығады. Бұл істің барлығы да «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы шеңберінде жүргізілді. Ал кадр мəселесі қиын екенін жасырудың қажеті жоқ. Бүгінде облыста дəрігерлер 50 пайыз жетіспейді. Кадр дайындаудың əлеуметтік астары барлығын айтар едім. Соңғы жылдары көп балалы, əлеуметтік аз қорғалған отбасыларынан шыққан 600 жасқа медициналық жоғары оқу орындарында білім алуға көмек берілді. Соның 97-і қазір медицина академияларында оқып жатыр. 35 жас дəрігер қызметке араласты. Оларға жас маман ретінде барлық жағдай жасалды. Облыстағы медицина қызметкерлеріне өткен жылы ғана 67 пəтер берілді. Соңғы жылдары мектеп бітірген жас түлектер арасынан медицина институтына баруға тілек білдіргендер көп. Бұл да үміт сəулесіндей көрінеді. Дəрігерлік мамандықтың беделі көтеріліп келеді. – Төл мерекеңізде əріптестеріңізге қандай тілек айтар едіңіз? – Дəрігерлер қауымының күрделі жұмысына табыс тілеймін. Денсаулық ісі жақсарғанда қоғам саламатты, еліміздің болашағы жарқын болады.

ҚОСТАНАЙ.

Əңгімелескен Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

«Əміршіл əкімқаралардың əлегі кəсіпкердің кең адымдауына кедергі келтіріп отыр» 1 маусым, авторы: Өмір Есқали  Қанат Жаңбырбай Жөнді мақала екен. Көтерілген мəселе де өзекті. Өңір басшысы тарапынан Аққайың ауданының əкімі Рүстем Елубаевтың соңғы кездері сын садағына ілігіп жүргені ешкімге құпия емес. Бұл заманда аудан əкімін екінің бірі сынай бермейтінін ескерсек, мақала авторына шығармашылығында табыс тілеуден басқа айтарым жоқ. Қызғылықты мақалаңызға рахмет!  Ерқанат Байғазин Мен өзім Қызылжар қаласының тұрғынымын, Біржанмен дастарқандас болмасам да оның істеп жүрген игі істерін естіп, біліп отырмын. Шеттен келген қаншама оралманды дайындық ауылына алып, жұмыс тауып берді, жаңа үй тұрғызды. Облыста ұлттық спорт мектебі бар, бірақ жеке ғимараты жоқ, көшіп-қонып жүргені, жақында Біржан осы спорт мектебіне ғимарат салып жатыр дегенді естідім. Ат спортымен айналысатын, ұлт мəселесіне келгенде жанын беруге дайын азаматтың бұл ісін ерлікке балауға əбден болады. Мектеп салса қаланың əкіміне кім қой депті, əттең ұлт деген сөзге келгенде олар тартыншақтай қалатыны қынжылтады. «Егемен Қазақстан» газеті осындай кемшіліктерді айтуы қажет.

«Оқ атқан кім?» 5 маусым, авторы: Оралхан Дəуіт  Алмас Сəлім Өте тамаша жазылған мақала, полицияның істі қалай тергейтінін қайдам, бірақ, Оралханның зерттеуінде бəрі айқын көрініп тұр емес пе? Полиция өз дегенін істеп, Тоқанды соттатып жіберуі де ғажап емес, бірақ, Тоқанды дəл қылмыс болған уақытта көрген бір қауым елдің бұған мүлдем сенбесі анық. Егер де іс осы ағыспен жалғаса берер болса, сотқа осындай айыптау қорытындысымен барар болса, полицияда қандай бедел қалмақ? Журналист өз міндетін мінсіз орындады, ендігісі полиция мен прокуратураның құзырында, дəлірегі “қолында”…  Құрманғазы көке Түркістан қаласында болып жатқан оқиғалар халықтың үрейін алып отыр. Осы оқиға туралы халық аузынан естіп отырғанымыз, автокөлікте кетіп бара жатқан азаматты артынан қуалап жүріп қала ішінде атқылаған. Көп қан жоғалтқан жігіт «жедел жəрдемді» көріп тоқтаған, жігітті өлтіру мақсатында артынан келіп «жедел жəрдем» жанында тағы атқан. Көпшіліктің көргенін жасыра алмайсың. Сол оқиғаны көрген адамдардың əңгімелері бір пəсте қала аумағына тарап кеткен. Полиция қызметкерлерінің қолында Таңатов Тоқаннан басқа төрт сыбайластарының аты-жөні суреттерімен бар, бірақ оларды осы уақытқа дейін нақты дəлел тұрғанда неге қамамайды? Қоғамдағы тəртіп полиция қызметкерлерінің қолынан келмейді ме сонда? «Аяда – iPhonе, Айбарда – іPad…» 6 маусым, авторы: Көсемəлі Сəттібайұлы  Ермахан Автор өте тыңғылықты зерттеу жасапты. Расында, осындай ғой. Бүгінде бəріміз компьютерге тəуелдіміз. Уақытымыздың басым бөлігі осы бір заттың алдында өтеді. Осындайда бір анекдот еске түседі. Əкесі баласы туралы былай депті: Бала күнінде “Балам өте ақылды. Компьютерді тез меңгеріп алды. Бəрін біледі”. Баласы өскеннен кейін: “Балам ақымақ. Азаннан кешке дейін компьютердің алдынан шықпайды”. Баламыз жас күнінде компьютерді меңгерсе қуанамыз. Сосын одан айыра алмай əлек боламыз. Ақырында, баламызды компьютерге тəуелді қылған өзіміз екенін кеш түсінеміз. Сондықтан баланы жастайынан шектемесе болмайды. Ертең ұрпағымыз компьютербасты адамдар болып кетеді əйтпесе!  Арай Менің бауырым да ұялы телефонына үңіледі де отырады. Құлағында “наушник”. Ешқайсымызды “естімейді”. Əкем болса, “əй, айналайын балам, тасташы осы телефоныңды”, деп ренжиді де отырады.  Нағыз Қазақ “Тағамды дəмді ететін тұз, ал қатықсыз қара шайды балға айналдыратын қант, бірақ мөлшерден тыс пайдаланса екеуі де өте зиянды. Сол сияқты, компьютердің де, олардың ұялы телефонға көшкен ғаламат нұсқаларының да құдіретін мойындай отырып, оның адам психикасы мен денсаулығына өте қауіпті екенін айтпасқа болмайды”. Өте жақсы теңеу айта білген. Шынында компьютерді керек емес деп мүлдем лақтырып тастауға болмайды. Оны да ретімен, жөнімен пайдаланса, оның да пайдасы зор. Ал, күні-түні шұқылап, ермек үшін, уақыт өткізу үшін отыра берсе, одан зиян нəрсе жоқ. Тура автор жазғандай шынында тұзды да, шекерді

де шақтап пайдаланса, ол астың дəмін келтіреді. Көп салып жіберсең, оны ешкім ішпейді. Мақаланың тақырыбы айқайлап тұр. Қазіргі балалар бəрін біледі, бəріне құмар. Тек оны шектей білу ата-ананың қолынан ғана келеді. Сондықтан бұл мақаланың көтерер жүгі көп. Оқырманға ой салады. Осындай құнды мақалалар көбейе берсін Егеменнің бетінде.  Арман “Бұл əдет қанға сіңді дегенше əлгі пенде «көкнəрін аңсаған киевандай» аласұра бастайды. «Ана сайт не деді екен, мына сайт не деп жатыр, ə», деген əуестіктің өзі-ақ «жазған құлын» мұрнынан жетелеп əкеліп, компьютердің алдына телміртіп отырғызып қояды”. Рас қой. Соның бірі менмін. Күніне екі-үш рет екі-үш сағаттан компьютерді қосып, интернетке “кірмесем” түскі шəйімді ішпегендей болып тұрамын.

ауданға да адам құқығын қорғайтын орган болып табылатын ішкі істерге де абырой əкелмесі анық. «Тарих толқынындағы халық» 6 маусым, авторлар: Сұңғат Əліпбай, Асқар Тұрапбайұлы  Тілекші Марат Тəжиннің мықты идеолог екенін онсыз да білетінбіз. Ал мына баяндамасымен нағыз ғалым, терең ойшыл екенін де көрсетті. Енді оның айтқандарын бергідегілер, əсіресе министрліктегілер орындай алса деңіз!  Kundizai Erimbetova 1995 жылы Президенттің тапсырмасымен жасалған «Қазақстанда тарихи сананы қалыптастыру тұжырымдамасы» өз қызметін атқарды, гуманитарлық сала ғалымдары аз жұмыс атқарған жоқ, уақыт талабы – заманауи тарихи сананы жаңғыртуға қалың көпшіліктен бастап «Ақтау теңіз порты» арнайы экономикалық аймағы

«Шөпке айдаса тақырға неге қашамыз?» 6 маусым, авторы: Гүлайым Шынтемірқызы  Оралман “Кедейдің малын жасаңға айдасаң, қуаңға қашады” деген мақалдың “құлағын кесіп құнтитып, мұрнын кесіп шұнтитып” қойыпты ғой, мына Гүлайым апамыз.  Алмас Сауатты. Гүлайымның өткендегі Каспий теңізінің мұң-мұқтажын жазған мақаласын тұщынып оқып едім. Мына тақырыпты əлі ешкім бұлай қозғаған жоқ десе де болады. Жарайсың! Шын қуаныштымын.  Арман “Бізді Парламент Мəжілісінде «Балалардың денсаулығы мен оның дамуына зиян келтіретін ақпараттан қорғау туралы» заң жобасы талқылануы қатты қуантты. Бұл заң жобасының өмірге келуіне ықпал еткен халық қалаулыларына рахметтен басқа айтарымыз да жоқ. Депутат Алдан Смайылдың айтуынша, аталған жоба жүзеге асып, заң қабылданса, елімізде балаларды БАҚ арқылы таралатын залалды ақпараттан заң жүзінде қорғауға алғашқы қадам жасалады”. Депутат Алдан Смайыл бір марқайып қалатын болды ғой. Енді осы Заңды тезірек қабылдап жіберу керек, Алдеке! Халықтың рахметіне бөленесіз. Əйтпесе, мектептегі сабақ пен үйдегі тірлікті ұмытып, ұялы телефондарына үңіліп отыратын балаларымыз көбейді.  Мақұлбек “Демократия дегеніміз дау-дамайды дəріптеп, қызылкеңірдек даукестерді қызықтап, атыс-шабысты жарнамалап, өлім-жітімді көксейтін делқұлылардың қоғамы емес, адами құндылықтарды заң арқылы ұлықтау”. Өте жақсы айтылған сөз. Түркияны қараңыз, өздерін “демократ” санағандар əп-əдемі елдің берекесін алды. Қаншама қарапайым кəсіпкерлер шығынға ұшырады. Адам шығыны ше?!. Қазақ елін Алла тағаламыз осындай есерлерден, əпербақандардан сақтасын! Бұған Интернеттегі “демократиясымақтың” да (зорлық-зомбылық, кісі өлтіру, алаяқтық, порно, тағы басқа видеолар) əсер еткені сөзсіз… «Аягөздегі кісі өлімі» 6 маусым, авторы: Оңдасын Елубай  Назгүл Серікбай Бүкіл Шұбартаудан шыққан заң қызметкерлерін тексеруге алу керек. Өскемендегі отырған бастықтардан бастап тексеру жүргізу керек. Заң қызметкерлері осылай істеген соң қарапайым халықтан не сұрауға болады?  Айдана Бүгінгі күнге жеткізген басшылары жауапқа тартылу керек! Аягөз ауданында қазан айында да полициямен қақтығыс орын алған, алайда, əкімшілік халықпен жұмыс жоқтығын жəне əлеумет саласының ахуалы төмендігіне мəн бермейді! Əкім жауап берсін!  Шолпан Əр саланың өз иесі, басшысы бар, бұл жердегі қылмысқа əкімнің жауап беретін түгі де жоқ. Ішкі істер органдары жауап берсін. Əкімшіліктің халықпен жұмыс істегенімен осындай ауыр қылмыстар байланысты болса, Айдана қателескен боларсыз, əр адамның өз санасы, сезімі болады. Əрине, өте ауыр жағдай əкімге де,

ғалымдарға дейінгі жұртшылық ат салысуы қажет екендігін ескертуде. Сондықтан да бұл өмірлік мəні бар тапсырманы əрбір отаншыл қазақ пен қазақстандық менің болашағым үшін қажет дегенде ғана жүзеге асыра алады. «Атырауда бір мектептің үш түлегі ҰБТ-дан 125 балл жинады» 9 маусым, авторы: Жолдасбек Шөпеғұл  Айжан Жарайсыңдар, атыраулық өрендер! Так держать! Міне, техникалық гимназияның түлектері тағы да өз білімдерінің жоғары екенін дəлелдеді. Гимназия ұстаздарына осындай білімді шəкірттер тəрбиелегені үшін көп рахмет!  Нұргүл Дұрыс болған екен. Шынымен қуаныштымын мен де. Біздің қазақтың жастары білімді екенін осылай дəлелдеу керек қой. Осының өзі үлкен жетістік. Еліміздің келешегі жарқын екенінің нақты дəлелі. Қазақтың білімді жастары бар да қазақ елінің болашағы жарқын болады. Мен білімді жастарға сенемін! Жолдарың болсын. Абай: “Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та бар қалан”, дегеніндей, өмірден өз орындарыңды табыңдар.  Арыстан Көздеріңді мұң, жүректеріңді шер шалмасын, тəуелсіз елдің талантты ұландары! Бұл бір Атыраудың емес, елдің қуанышы ғой, биыл ҰБТ-дан 125 баллды өңкей қазақтың ұл-қыздары алыпты. Қалай қуанбайсың, шаттан қазақ, қуан қазақ елі! Өзімізді осылай бір сəт қолдасақ, қуаттасақ, жарасар еді. Қазақтың ұл-қыздары сендердің келешектерің жарқын, елімізде ең таңдаулы білім ордалары бар, “Болашақпен” шетелде білім алуға мүмкіндік бар. Нұржан мен Ақбөкен, Самал мен Айнаш сендердің бақтарың бар, сендерге жақсылық тілеймін. Қуаныңдар, тек алға ұмтылып, елдің патриоты болыңдар. Ал, Айнаш, айналайын, бір баллға бола еңсең түспесін, жұлдызың əлі де жарқырайды сенің. Жігерлен, қатарыңнан қалма, білімді екеніңді көрсеттің, əлі де көрсете түс. Биікке самғаңдар, қазақтың білімді ұл-қыздары! Сəтті сапар!  Гимназия оқушысы Осындай жылы сөздеріңізге мың алғыс! Айтқан жақсы тілектеріңіз қабыл болсын деп тілеймін! Сіздердің үміттеріңізді ақтауға тырысамыз! Мен үшін сіздердің бұл сөздеріңіз өте маңызды! РАХМЕТ! Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ, «Егемен Қазақстан».


 Толғандырар тақырып

Желден жїйрік жануар немесе Ќамбар ата тїлігін ќалай кґбейтуге болады? «Мінсең көлік, сойсаң азық, ішсең сусын» деп бабалар бейнелеп кеткен жылқы малы бүгінде саны жағынан азайып, ат жалын тартып мініп, алғаш жылқыны ауыздықтаған бүгінгі қазақ баласына жат əрі таңсық болып барады. Бұл қазақ жылқыдан біржола қол үзді деген сөз емес. Мол бейнетті арқалап, табиғаты тарпаң «қамбар ата» тұяғының соңында жүргендер арамызда əлі де бар. Мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығын дамытуға арналған жалпы жобалар болғанымен, шаруашылықты жан-жақты дамытуға бағытталған мемлекеттік денгейдегі бірде-бір үлкен жоба, ұлттық бағдарлама жоқ. Бөлінген субсидия жылқышының сұранысын қанағаттандыруға қауқарсыз. Тілекгүл ЕСДƏУЛЕТ.

Жылќы малы бізге таѕсыќ емес еді Ғалымдардың есебіне сенсек, қазір Қазақстанда жылқы саны 1,5 миллионға жеткен. Елімізде құйрық-жалы төгілген, төрт түліктің төресі Алматы облысында 236 мың бас болса, Шығыс Қазақстан облысында 204 мың көрінеді. Ал Оңтүстік Қазақстанда 180 мың жылқы өсірілуде. Шапса тұлпардың тұяғы талатын кең далада «ер қанатының» кеміп кетуіне негізгі себеп ХХ ғасырдың отызыншы жылдарындағы аштық деп тұжырымдайды сала мамандары. Бірақ 50-жылдардан кейін жылқы шаруашылығы қайта дəуірледі. Кеңес кезеңінде қазақ жылқысы 5 миллионға дейін өсіп-өнді. Десек те, тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында қолда бар мен қорадағы мал «тістегеннің аузында» кетті. «Ұлы дала қырандары» республикалық қоғамдық-саяси қозғалыстың тең төрағасы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, жазушы Сəдібек Түгел жылқының төл отаны – қазақ жері. Қамбар ата ұрпағын тарихта тұңғыш рет осыдан 5500 жылдай бұрын қазіргі Қазақстан аумағында өмір сүрген адамдар қолға үйреткендігін əлем мойындап отырған жоқ па? Əлемде 200ден артық жылқының тұқымы бар. Сол 200 жылқы түрінің ішінде қазақ жылқысы – қазанат бірінші кезекте тұру керек. Тоқтамыс ханның кезінде қазақ жерінде 20 миллион жылқы болған. 1916 жылы Ресей империясының санағымен 5 млн. 640 мың жылқы кең даланы ен жайлаған. Жылқыға қиянат Голощекиннің кезінде жасалды. Сол кездерде 5 миллионнан асқан жылқыдан 150 мыңдайы ғана қалды. Қырып жіберді. Өйткені, ат үстіндегі қазақтың рухы тым асқақ болады. Сөйтіп, қазақты аттан түсірді. Бүгінгі таңда Францияда 5 млн., Америкада 10 млн., Қытайда 12 млн. жылқы бар. Ал 120 миллион гектар ауылшаруашылық жайылымы бар «тоғызыншы территорияда» бар болғаны 1 млн. 400 мың жылқы жайылып жүр. Бұл тым аз, – дейді. Ол еліміз бойынша жылқы өсіретін 21 фермер бар. Бірақ олардың шаруасы Қазақстанда жылқы индустриясына төңкеріс жасай алмайды. Қазақтың қазанаты, қазақы жабысы мен адай жылқысын, сарыарқа жəне найман, көшім, мұғалжар жылқысын түбегейлі түлету үшін «Қазанат» атты арнайы институт құру керектігін айтты. Еті мен сїті ќазаќы бренд бола ала ма? Еттің тоннасы бидайға қарағанда, бес есе қымбат екенін түсіне бастағалы елімізде етті сырттан тасымалдамай қолда

7

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

бар малды асылдандырып, ұқсата білу жолға қойыла бастады. Бірақ өз еркімен кең далада қысы-жазы бірдей үйірімен еркін жайылатын жылқы малын дамытуға Үкімет тарапынан қолдау көңіл көшітпейді. Жылқы өсірем деуші фермерлердің қолына байлау, аяғына тұсау көп. Себебі, ел билігі ақша бөлеміз, дамытамыз, өркендетеміз деп уəдені үйіп-төгіп, қаражат бөлгенімен, нақты шаруашылықты алға оздыратын ме-

ханизм болмай тұр. Жылқы етін əлемдік қазақы брендке айналдыруды былай қойғанда, елімізде қазы-қартаның иісін бұрқыратып, қымызды шайқап ішіп жатқан халықтың саны 10 пайызға да жетпейді. Өйткені, денсаулыққа пайдасы зор жылқы малының өнімі өте қымбат, халықтың қалтасына салмақ. Субсидия шыєынды ґтей ме? «Қазақ тұлпары» РМҚК-ның директоры, мұғалжар тұқымының авторы Нəбидулла Киікбаев былай дейді: – Жылқы шаруашылығы айналасында жүрген біз жылқы индустриясында төңкеріс жасау керектігі жөнінде Үкіметке арнайы жоба-бағдарлама дайындап ұсынған болатынбыз. Бірақ нəтиже əлі жоқ. Халқымыздың ерекше қастерлеген жəне жанына жақын көрген қасиетті түлігін бүгінде кеңінен дамытуға мүмкіндік бар, əрине. Мəселен, мал жайылмай бос жатқан жерлерді мысалға алсақ та болады. Алайда, жылқышылардың өсірген жылқыларының өнімдерін, яғни қазы-қарта, жал-жая, қы мыздарын, қыл аяғы асыл тұқымды жылқыларын сата алмай отырған жағдайы бар. Елімізде бүгінге дейін жылқының өнімін шетелдерге шығарумен

айналысатын мамандандырылған əрі орталықтандырылған мекеме жоқ. Ал барлары ның жұмысы жүйесіз, шашыраңқы, нəтижесіз. Бұл жердегі үлкен мəселенің бірі – шетелдерге тірі жылқыларды жəне оның өнімдерін өткізуге өріс ашатын мемлекетаралық келісімшарттардың болмауы. Болған күннің өзінде мемлекеттер арасындағы ветеринарлық кұжаттар сəйкестендірілмеген. Осы айтылған мəселелердің бəрі де қыруар іске қолбайлау болып отыр. – 2013 жылға жылқы шаруашылығына мемлекет тарапынан беріліп жатқан субсидия да, меніңше, өте төмен. Жылқы тебіндеп жайылады дегенімізбен, оған да жем-шөп, су керек. Жылқышылардың көшіп-қонуы үшін де жағдай жасалғаны жөн. Ал жылқы малының еті мен қымызы брендке айналуы үшін насихат керек. Мұнымен «Қазнекс инвест» арнайы айналысуға тиісті. Жапондар өздерінің

сушисін əлем халқына қалай дəріптеп жүр, бізге де дəл солай қаржы бөліп, шетелдерге апарып, таныстырып, көрсету керек. Əйтпесе, құр сөзбен іс бітпейді, – дейді Нəбидулла Ақанұлы. Мал шаруашылығы департаментінің деректеріне қарағанда, 2012 жылы мал шаруашылығы өнімдерінің өнімділігін жəне сапасын арттыруды субсидиялауға республикалық бюджеттен 31,5 млрд.теңге қаражат бөлінген. Оның 148,2 млн.-ы асыл тұқымды жылқы сатып алуға, 411,9 млн.-ы жылқы етіне жəне қымыз өндірісіне 157,9 млн. теңге бөлінген болса, 2013 жылға атаулы бағдарламалар шеңберінде 38,8 млрд. теңге көлемінде қаржы бөлінген. Биыл бұл қаржының 141,7 млн.-ы асыл тұқымды жылқы сатып алуға, 405,9 млн.-ы жылқы етіне жəне 219,3 млн. теңге қымыз өндірісінің қажетіне жұмсалмақ. Алайда мемлекет тарапынан берілетін бұл көмектің өзі кейде шаруалардың қолына уақытылы немесе сұраған мөлшерде жетпей жататыны да бар. Сондықтан фермерлер «екі шоқып, бір қарап», шаруашылығын шалқытуға да абайлап қана тəуекел етеді. Павлодар облысы «ҚазАгромаркетинг» АҚ филиалының директоры Берік Мырзабеков 2012 жылы облыстың жылқы

Жўмыс тобыныѕ алєашќы отырысы Жақында ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесінің комиссары, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Рəпіл Жошыбаевтың төрағалығымен ЭКСПО-2017-ге шетелдік қатысу бойынша жұмыс тобының алғашқы мəжілісі болып өтті.

шаруашылығы бойынша жылқы етін сатқаны үшін қожалықтарға 7 млн. 623 мың теңге көлемінде қаржы бөлінді, оны облыстағы фермерлерге əупірімдеп жеткіздік, деп отыр. Осы облыстағы 800 бас қазақы жабыны бағып, баптап, еті мен қымызын ел игілігіне жаратып отырған «Алтай» шаруа қожалығының басшысы Сəтбек Мукиннің айтуынша, былтыр мемлекет тарапынан берілген субсидия шаруашылықтың қымыз өндіруге деген сұранысын қанағаттандырмаған. Ет үшін 1 келісіне 91 теңге, ал 1 литр қымыз үшін 40 теңге субсидияға қолы əрең тиген. Сондай-ақ бұл қаржы 100 тонна қымыз өндіретін шаруашылықтың 15 тонна ғана қымыз өндіру қажеттілігін өтеген. Яғни, мемлекет берген қаражат кəсіпкерлердің сұранысын қанағаттандыра алмайды. Ата кəсіп атаусыз ќалмайды Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты Аманғос Дербісəлиннің айтуынша, Қостанай, Қарағанды, Павлодар жəне Шығыс Қазақстан облыстарында жылқы санын бірнеше есе көбейтудің мүмкіндігі бар көрінеді. Оның дəлелдеуінше, 2030 жылға дейін жылқы санын ғасыр басындағы деңгейге жеткізуге əбден болады. Құрығын сүйретіп, күні-түні жылқы соңында жүретін, биені қолмен сауатын бейнеті мол тірлікті оңтайландыруға ниет болса, оның əлемде тəжірибеден өткен тəсілдері де бар екен. Біріншісі – жылқышыға арналған жылжымалы вагон үй. Жазда салқындатқыш, қыста жылытатын құрылғы, тамақ пісіретін, жатын орындары таза əрі ыңғайлы. Бұл үйдің ерекшелігі – жылдың төрт мезгілінде жайылған малдың соңынан еріп жүреді. Екіншісі – бір мезгілде 120 биені сауатын, көшіп жүруге ыңғайлы жиналмалы қондырғы. Мұның айырмашылығы – барлық малдəрігерлік жəне зоотехникалық талаптарды сақтауға қолайлы. Тағы бір тəсіл электромалшы деп аталады. Мұның ерекшелігі – 15-20 гектар жерді сыммен қоршап, оған 12 вольттық аккумуляторды қосып қояды. Осы қоршаудың ішіндегі мал өз еркімен ешқайда кете алмайды. Өйткені, кернеуі төмен тоқ малды өлтірмейді. Тоқ өткізілген сымға денесі жанасқан мал тітіркеніп, үркіп, кері қайтады. Осылайша, бір ғана малшы бірнеше мыңдаған малды бақылап отыра алады. Бұл – жайылым алқабын тиімді пайдаланудың озық үлгісі. Ғалым Асқар Сүлейменов айтып кеткендей, «Басқа халықтар маймылдан жаралса, жаралған шығар, ал жылқыдан жаралған» қазақтар үшін Америка, Қытай үлгі емес дерсіз. Бірақ табиғаты тарпаң жылқы малының соңында «ауыздықпен су ішіп, тізе бүкпей» «тағы» тірлік кешкен шаруа үшін өркенді елдердің өнегесінен жерімеген абзал. «Көрінген таудың алыстығы жоқ» деген қазақ. Ендеше, елімізді жылқы өнімін ұлттық брендке айналдыру туралы ертегі кезіп жүр деп еңірей бермей, бабадан қалған ұлан-байтақ жердің, тамылжыған табиғаттың игілігін көруге талап қылу керек шығар...

Биылғы жылдың тамыз айында алғаш рет өткелі отырған аудандық маңызы бар қалалар, ауылдық округтер, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттер мен ауылдар əкімдерінің сайлауы елдің қоғамдық-саяси өміріндегі елеулі оқиға болғалы тұр.

Сайлауды ґткізу мəселелері талќыланды Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Р.Жошыбаев өзінің сөзінде Қазақстанның ЕҚЫҰ Саммиті, Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съездері, Астана экономикалық форумы, 7-ші Азия ойындары, т.б. секілді ірі халықаралық іс-шаралар өткізуде үлкен тəжірибе жинақтағанын атап көрсетті. Сондай-ақ ол ЭКСПО-ның үш айға созылатынын, оған көптеген адам келеді деп күтіліп отырғанын көлденең тартты. Мəжілісте Астанадағы көрмені дайындау мен өткізу, имидждік қолдау, отандық жəне шетелдік меймандарды тарту, сондай-ақ, олардың Қазақстанда болуын ұтымды ұйымдастыру мəселелері талқыланды. Атап айтқанда, қызмет көрсету сапасын жақсарту, Астана қаласындағы инфрақұрылымдық нысандарды дамыту

(темір жол вокзалдары, əуежай, автожолдар, т.б.) жəне табысты шетел тəжірибелерін пайдалану жайы қаралды. Сонымен бір мезгілде, Жұмыс тобының мүшелері еліміздің туристік саласын ЭКСПО-2017 шеңберінде дамытудың маңызына мəн берді. Көрменің ауқымдылығын, сонымен бірге, осы мақсатта барлық мүдделі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың күш-жігерін бір арнаға тоғыстыру қажеттігін назарға ала отырып, кездесу қорытындысы бойынша Көрме комиссары Жұмыс тобының мүшелеріне жақын арада ЭКСПО-2017-ге дайындық жəне оны өткізу мəселелері бойынша жұмыс жоспарын жасауды, сондай-ақ оларды жүзеге асыру бойынша ұсыныстар дайындауды тапсырды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі.

Сондықтан оны біліктілікпен ұйымдастыруға байланысты шаралар бұл күнде өңірлерде жанжақты жүргізілу үстінде. Кеше Қара ғандыда аудан, қала əкімдері, аудандық, қалалық мəслихаттардың хатшылары, аудандық, қалалық сайлау комиссияларының төрағалары мен хатшылары, облыстық сайлау комиссиясының мүшелері, құқық қорғау, салық органдары өкілдерінің қатысуымен өткен семинар-кеңес осы мəселеге арналды. Бұл басқосуға Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Қуандық Тұрғанқұлов келіп қатысты. Оны облыс əкімі Бауыржан Əбдішев ашып, аймақтағы дайындық жұмыстарымен таныстырды. Жиналғандар алдында Қуандық Тұрғанқұлов сөз сөйлеп, аталған деңгейдегі сайлаудың маңызына тоқталды. Сондай-ақ ұйымдастырылуы мен өткізілуі талапқа сай болу үшін барлық буынның ортақ мақсаттағы бірлескен қимылы мен жоғары жауапкершілігі қажеттілігін атады. Ауылдық округтер мен шағын кенттер əкімдерін сайлау науқанының ашықтық жағдайында болуына жəне таза өтуіне барынша мүмкіндік жасалуы қажеттігіне баса назар аудартты. Семинар-кеңесте Ортсайлауком басшысы алдағы сайлау науқаны барысында барлығы ауылдық округ құрамына

кірмейтін Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалаларының, ауылдық округтерінің, кенттері мен ауылдарының 2458 əкімі, яғни елдегі барлық əкімдердің жалпы санының 91,5%-ы сайланатынын атап өтті. Сайлау өткізуге тікелей 160 аудандық жəне 28 қалалық аумақтық сайлау комиссиясы қатысады. Олардағы сайлау комиссиялары мүшелерінің саны 1316 адамды құрайды. Сайлау науқанында таңдаушылар ретінде 188 мəслихаттан 2602 депутат қатысады. Əкімдікке кан дидаттар ұсынуды аудан əкімі жергілікті қоғамдастықпен консультациялардан кейін балама негізде жүзеге асырады. Осы консультацияларды жүргізу тəртібі қағидаларда көрсетілмейді. Бүгінде үміткерлердің өмірбаяны мен еңбек жолы жұртшылыққа таныстырылуда.Олар əрқайсысын жақсы білулері, дұрыс таңдау жасай алулары керек. Бұл бағыттағы іс-шаралар тағы да осындай жиындар арқылы ширатыла түседі. Сайлаулар өткізу жөнінде ұйымдастырушылық қабілеті мен тəжірибесі мол Ерқара Аймағамбетов жетекшілік ететін облыстық сайлау комиссиясы осы жолы жүктелген міндет биігінен көрінетіндігіне сенім білдірілді. Тамыз айының басында өтетін сайлауға жергілікті жұртшылық ықыласы күннен-күнге өсіп отыр. ҚАРАҒАНДЫ.

 Сақтансаң – сақтайды

«Ќазыєўрт – Антитеррор – 2013»

халыќаралыќ оќу-жаттыєуы ґтті Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Шымкент қаласында Шанхай ынтымақтастық ұйымы Аймақтық антитеррорлық құрылым кеңесінің шешіміне сəйкес «Қазығұрт-Антитеррор-2013» лаңкестікке қарсы халықаралық оқу-жаттығулары өтті. Оған ұйымға мүше мемлекеттерден ғана емес, Үндістан, Иран, Пəкстан елде рінен ба қылаушылар жəне Беларусь, Түркия, АҚШ, Франция жəне Ита лия мемлекеттерінен өкілдер қатысты. Жиылған қауым алдымен Ұлы Отан соғысында мерт болған ата-бабаларымызды еске алып, «Даңқ» мемориалына гүл шоқта рын қойды. Кейіннен «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының облыстық филиалында ШЫҰ өкілдерінің штаб отырысы өтті. Онда баяндама жасаған ШЫҰ Аймақтық антитеррорлық құрылымының атқару комитетінің директоры Чжан Синьфен ісшараның маңызына тоқталып: «Қазір аймақта қауіпсіздік мəселесі күрделеніп тұр. Сон дықтан бұл жаттығулардың маңызы зор. Осындай жиындар арқылы арнайы қызметтер арасындағы ынтымақтастықты нығайтып, өзара іс-қимылды ширата түсеміз», деді. Отырыстан соң қатысушылар «Ақтас» полигонына жол тартты. Жаттығуларды көруге келген шетелдік қонақтар назарына, алдымен, еліміздегі əскери қару-жарақтар мен техникалар ұсынылды. Мамандар Германия, Бельгия, Ресей, Канада жəне тағы да басқа елдерде жасалған қару-жарақтардың ұрыс кезіндегі мүмкіншіліктерін ерекше атап өтті. Жаттығулар үш кезеңнен тұрды. Алдымен əуе кеңістігін бұз ған ұшақты мəжбүрлеп қондыру операциясы көрсетілді. Мұнан кейін əскери бөлім қақпа сына шабуыл жасаған содыр лармен айқас кезінде күш құрылымдардың жедел қимылы бақы ланды. Мұнан

кейін елдімекендегі үйлердің біріне бекініп алған лаңкестік топты залалсыздандыру кезіндегі іс-қимылдар да сəтті атқарылды. Əсіресе, бейбіт ха лық тың қауіпсіздігін сақтауға ба са мəн берілді. Ісшараның ба сы-қасында жүрген Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Нұртай Əбіқаев: «Біз барлық жағдайда дайын болуымыз керек. Қауіп кез келген уақытта төнуі мүмкін. Сондықтан осындай оқу-жаттығулардың еліміздің əр аймағында өтіп тұруының маңызы зор. Республикада Оңтүстік Қазақстан облысындағыдай полигон жоқ. Ақтас полигоны өте ыңғайлы жерде орналасқан, оның үстіне керек жабдықтармен толығымен қамтамасыз етілген. Бүгінгі өткен оқу-жаттығулар деңгейін жоғары бағалап отырмыз», деді. Ал Шанхай қаласында алты мемлекеттің (Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Тəжікстан жəне Өзбекстан) бастамасымен құрылған үкіметаралық халықаралық ұйымның мақсаты мүше-мемлекеттер арасында өзара сенім, достық, тату көршілік қарымқатынастарды нығайту, саяси, сауда-экономикалық, ғылымитехникалық, білім беру, қуат көзі, көлік, экологиялық жəне өзге де салаларда тиімді əріптестік шараларын дамыту, сондай-ақ ортақ күш жұмсап аймақтық бейбіт өмірді, қауіпсіздікті жəне тұрақтылықты қамтамасыз ету, демократиялық, əділ жəне ұтымды саяси-экономикалық халықаралық тəртіп орнатуға жағдай жасау болып табылады. Осыған орай мұндай антитеррорлық оқужаттығулар елімізде алғаш рет ұйымдастырылып отырған жоқ. Дəл осындай іс-шара қазақ жерінде 2006 жəне 2010 жылы өткен болатын. Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше Қазақстанның беделі жоғары екенін айта кетуіміз керек. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Жаѕаґзендегі перзентхана ќўрылысы: жыр мен сыр (Соңы. Басы 1-бетте). Наурыз айында Маңғыстау облысына сапары барысында кешіккен құрылыс барысымен танысқан «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары Б.Байбек құрылысты жүргізуші «Нияз-Мұхаммед» ЖШС басшысы Б.Нұровқа жұмысты маусым айының басында тапсыруға пəрмен берген болатын. Бірақ, маусым айы да аунап барады, «баяғы жартас – бір жартас». Құрылыс жұмыстарына 2 млрд. 579 млн. теңге қаржы бөлінген құрылыс төрт жылдан бері тоқырап тұр. Құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу барысында қиындықтар кездесіп, қалыпты жұмыс жүргізуге кедергілер келтірілді. 2009 жылдың желтоқсан айында, салынатын ғимараттың белгіленген жер телімінде бірнеше инженерлік желілерге, оның ішінде жылу, су құбырлары жолдары, байланыс пен электр желілеріне тап болдық. Осыған орай, бізге, аталған инженерлік желілерді жергілікті атқарушы коммуналдық органдарының көрсетіп, белгілеген жерлеріне ауыстырып қайта орналастыруға тура келді. Аталған желілерді ауыстыруға кеткен шығын, мекеменің өз қаражаты есебінен жүргізілді. Сəйкесінше, аталған желілерді қайта орнатуға жіберілген уақыт, құрылыс жұмыстарын жүргізуге белгіленген кестеден 8 айдан 1,2 жылға мерзімге кешіктіріліп басталды. Сондай-ақ, 2011 жылғы келеңсіз оқиғаның салдары құрылыс-монтаж жұмыстарының қалыпты жүруіне кері əсерін тигізді. Жұмысшылар жұмыс орындарын тастап, жұмыс күшін тарту қиындық тудырды. Осының салдарынан құрылыс жұмысының кестесі 6-8 айға кешіктірілді. Жəне бекітілген техникалық шарттарға сəйкес, ғимараттың жылыту жүйесі, осы ғимаратқа жақын орналас қан қолданыстағы ауруханаға қосылған болатын. Алайда, жылу жүйесін іске қосу кезеңінде, қолданыстағы аурухананың жылыту қазандығының құрылғылары ескі жəне қуаттылығының аз болуына байланысты, жаңадан салынған перзентхана қосымша жылыту көлеміне шыдамай, ғимараттың жылыту жүйесінде ауа кептелісі орын алып, олардың жарылуына əкеліп соқты. Осының салдарынан ғимараттың 1-ші қабатынан 5-ші қабатына дейін су кернеп кетті. Ауа райы суық болғандықтан, жылыту жүйесінен аққан суларға мұз қатып, еден төсеніштері мен қабырғалардың қаптаулары жарамсыз болып қалды, деп созылған «жырдың» «сырын» тарқатты «Нияз-Мұхаммед» ЖШС басшысы Берген Рахметұлы. Айтуынша, орын алған жағдай

салдарынан, жылыту жүйелеріне қайта жаңғырту жұмыстары, су шай ған еден төсеніштері мен қа бырға қаптауларына қайта жөндеу жұмыстары жүргізілген. Қырсығы арылмай, қиюы кеткен істі жамапжасқап келіп, осыдан бір жыл бұрын перзентхананың сыртқы желілерін монтаждау жəне жылыту жүйесін орталық желіге қосу жұмыстарына байқау өткізілген. Барлық айтарлықтай маңызы бар мəселелер жəне оларды шешу кезеңдері жұмыс кестесінің ұзақ уақытқа шегерілуіне əкеліп соғыпты! Нысан құрылысының кешігуіне екі себеп бар: біріншісі – мер зімінде қаржыландырылмау, жоба лық-сметалық құжаттардың сəйкессіздігі, жылдық коэффициент тердің еленбеуі жəне бұған бақылаушы органдардың тарапынан дер кезінде шешім қабылданбауын да қосып қойыңыз. Екінші себеп, асты айқыш-ұй қыш құбыр мен желіге толы жер телімін бере салу да іске көп ке дергі келтірген. Ақыры не болды? Артық шығын, созбаланған құрылыс, уақыттан ұтылу осындай оралымсыздыққа да тіреп отыр. Сырғыған уақыт, сырғыма уəде мен межелі мерзімде бітіре алмағандардың айтар уəжі таусылып, абдырап қалғандарды көргенде «кеңеспей пішілген тонның» кері осы-ау демеске шараң жоқ. Келісімшарт бойынша 2 млрд. 579 млн. теңгені құрайтын құрылысты салу құны материалдар мен құрылыс жабдықтарының, жанармай құнының қымбаттауы, жалақының өсуі, дер кезінде қаржыланбауы себепті негізгі жұмыстары тоқтап қалған құрылысқа инженерлік қызмет көрсету, нысанды күзету, көтергіш крандарды жалдау секілді қосымша шаруалар арқылы біраз артып, ол шығындар бас мердігер «Нияз-Мұхаммед» ЖШС-нің мойнына ілінген. «Қырсыққанда қымыран іриді» деген осындай-ақ болар! Жыл сайын мұнайлы қаладағы перзентхана құрылысы «қысыр» қалып тұрғанмен, жаңаөзендік аналар сəбилі болудан жаңылар емес. Жаңаөзен қалалық перзентханасының бастығы Б.Нұрбосынованың айтуынша, еститін құлақ, көретін көз болса, жас аналар қатары көбейе түскен. «Біз мердігер мекеме ретінде осы нысанның құрылыс-мон таж жұмыстарын аяқтауға əзірміз. Əлеуметтік маңызы бар ғимараттың құрылысын барлық қиындықтарға қарамастан, пайдалануға беруге бар күш-жігерімізді саламыз», дейді мердігер меке менің басшылары. «Қашан?» деп сұрай алмадық, себебі, ішің білсін, бұл ескі əуен, жаңа əуенді айтар күн жақын болсын дейік. Маңғыстау облысы


8

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

«Қазақстан Республикасындағы конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің жолдауы

2013 жылғы 12 маусым Қазақстан Республикасы Конституциясының 53-бабының 6) тармақшасына жəне «Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы» 1995 жылғы 29 желтоқсандағы № 2737 Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 17-бабы 4-тармағының 2) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі «Қазақстан Республикасындағы конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы» Жолдауды Қазақстан Республикасының Парламентіне ұсынады. 2012 жылы Қазақстан Республикасында еліміздің Негізгі Заңының принциптері мен нормаларын жүзеге асыруға бағытталған, азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру мақсатында мемлекет ресурстарын мейлінше тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін мемлекеттік деңгейдегі бірқатар маңызды шешімдер қабылданды. Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев 2012 жылғы 14 желтоқсанда «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында Қазақстанның одан əрі дамуының ұзақ мерзімді бағыттарын айқындап берді. Қазақстан Республикасының қоғамдық өмірінің құқықтық, экономикалық, əлеуметтік, мəдени жəне өзге де салалары дамуының негізгі векторларын қамтитын бұл бағдарламалық құжат мемлекеттің конституциялық жолмен дамуының жəне елдегі конституциялық заңдылықты нығайтудың болашағын да айқындайды. «Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 18 желтоқсандағы № 449 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президентінің Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспары бекітілді. «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты 2012 жылғы 10 шілдедегі бағдарламалық мақаласында Мемлекет басшысы Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамын құрудың негізгі бағыттарын көрсетіп, мемлекет пен қоғамның одан əрі əлеуметтік жаңғыртылуының принциптерін айқындап берді. Онда, мемлекет пен қоғамның бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық дамуы ның конституциялық негіздерін (Конституцияның 1-бабының 1 жəне 2-тармақтары), əркімнің еңбек ету бостандығына, қызмет пен кəсіп түрін еркін таңдауына, қауіпсіздік пен тазалық талаптарына сай еңбек ету жағдайына, еңбегі үшін нендей бір кемсітусіз сыйақы алуына, сондай-ақ жұмыссыздықтан əлеуметтік қорғалуға құқығын (Конституцияның 24-бабының 1 жəне 2-тармақтары), əркімнің кəсіпкерлік қызмет еркіндігіне құқығын (Конституцияның 26-бабының 4-тармағы) жəне т.б. тереңдетіп іске асырумен байланысты əлеуметтік мемлекет құрудың мақсаты мен міндеттері тұжырымдалған. Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 2012 жылғы 12 қараша да өткен 67-сессиясы барысында Қазақстан БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесіне мүше болып сайланды. Бұл шешім еліміздің құқық үстемдігін қамтамасыз ету саласындағы жетістіктерін тағы да растайды, сондай-ақ адамның жəне азаматтың құқықтары мен бостандықтары саласындағы жалпыға бірдей қабылданған принциптерді сақтауда мемлекетімізге міндеттер жүктейді. 2012 жылғы 22 қарашада Париждегі Халықаралық көрмелер бюросының Бас Ассамблеясы Қазақстанның елордасы Астана қаласын ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу орны деп жариялады, бұл əлем қауымдастығы тарапынан Қазақстан Республикасының экономикалық, ғылымитехнологиялық, əлеуметтік-мəдени жетістіктерін, болашақтағы қуат көздері, баламалы қуат көздері мен «жасыл экономика» секілді бүкіл адамзат үшін өзекті салаларда жаһандық экономика мен нарықтың дамуына деген жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлін мойындау болып табылады. Қазақстан Республикасының халықаралық қауымдастықта беделі артып, позициясы күшейе түскен сайын, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің халықаралық байланыстары да дамып, нығайып келеді. Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 13 наурыздағы№ 283 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Құқық арқылы демократия үшін Еуропалық Комиссияға (Венеция Комиссиясы) мүше болғаны белгілі. Бұл Комиссия қызметінің басты мақсаты – құқықтық мемлекеттің басты құндылықтарын, адам құқықтары мен демократияны ілгерілету; демократиялық институттардың қызмет істеу тиімділігін арттыру жəне заң үстемдігі принциптерін іске асыру; негізгі құқықтар мен бостандықтарды, əсіресе, қоғамдық институттардың қызметіне азаматтардың қатысу құқықтарын күшейту; жергілікті жəне өңірлік өзін-өзі басқару органдарының демократияны дамытудағы

үлесін арттыру жолында конституциялық бақылау органдарының ынтымақтастығын орнату болып табылады. 2013 жылғы 24 сəуірден бастап Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі Азия елдері конституциялық əділет органдарының адамзаттың ортақ құндылықтары – демократияны, адамның құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуді ілгерілету жөніндегі өңірлік ашық алаңы – Азия елдерінің конституциялық соттары мен баламалы институттары қауымдастығына мүше болып табылады. Республикада құқықтық мемлекетті қалыптастыру жəне конституциялық заңдылықты нығайту заңнаманың серпінді дамуымен біте қайнасады. Бұл мемлекет өмірінің, экономикалық жəне əлеуметтік өмірдің негізгі салаларын реттейтін заңдар қабылдауды қажет етеді. Мемлекет басшысының 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасын орындау мақсатында Қазақстан Республикасының Парламенті адамның жəне азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын нығайтуға, мемлекеттің экономикалық, əлеуметтік жəне құқықтық жүйелерін дамытуға септігін тигізетін заңдар қабылдады. Халықаралық құқық талаптарын ұлттық заңнамаға кезеңкезеңімен кіріктіруге ықпал ететін бірқатар халықаралық шарттар бекітілді. Қазақстан Республикасында құқық қорғау жəне сот жүйесін дəйектілікпен жаңғырту жұмыстары жалғасуда. Қазіргі таңда құқық қорғау қызметінің тиімділігін арттыруға, адамның жəне азаматтың құқықтары мен бостандықтарына берілген конституциялық кепілдіктерді күшейтуге қаратылған Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу, Қылмыстық атқару, Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстердің жаңа редакцияларының жобалары əзірленуде. Бұдан бұрынғы Жолдауды (2012 жылғы 12 маусымдағы № 09-3/1) Қазақстан Республикасының Парламентінде жариялағаннан бері өткен кезең ішінде Конституциялық Кеңес Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының Конституцияның жекелеген нормаларын түсіндіру, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің кейбір нормативтік қаулыларына түсіндірме беру мəселелері бойынша өтініштерін қарады. Мəселен, Конституциялық Кеңес Қазақстан Республикасы ПремьерМинистрінің өтініші бойынша «өзге де нормативтік құқықтық актілер», «басқа да құқықтық актілер» ұғымдарының мазмұнын, республиканың заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, қолданысқа енгізу жəне жариялау бойынша арнаулы заңның нысанасын кеңейтуге жол берілетінін не берілмейтінін түсіндіру мақсатында Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабы 8-тармағына жəне 83-бабы 1-тармағына ресми түсіндірме берді. «Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабы 8-тармағының жəне 83-бабы 1-тармағының нормаларын ресми түсіндіру туралы» 2013 жылғы 6 наурыздағы № 1 Нормативтік қаулыда Конституциялық Кеңес «өзге де нормативтік құқықтық актілер» деп заң актілері болып табылмайтын кез келген нормативтік құқықтық актілерді түсінген жөн. Бұл ретте «құқықтық акт» термині өзінің мазмұны бойынша «нормативтік құқықтық акт» терминінен кең, ал Конституцияның 83-бабының 1-тармағында пайдаланылатын «басқа да құқықтық актілер» ұғымы өзге актілердің бəрін, нормативтік сипаты барларын да, мұндай белгісі жоқтарын да қамтиды, деп белгіледі. Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағына сəйкес заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібі арнаулы заңмен жəне Қазақстан Республикасының Парламенті мен оның палаталарының регламенттерімен айқындалуға тиіс. Бұл ретте Конституция арнаулы заңның реттеу нысанасын Конституцияның 62-бабының 8-тармағында көрсетілген заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібімен ғана шектемейді. Оған мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың құқық шығару жəне құқық қолдану қызметінің басқа да мəселелері, солардың ішінде нормативтік болып табылмайтын құқықтық актілерді əзірлеу жəне қабылдау тəртібін реттеу мəселелері енгізілуі мүмкін. Қажет кезде заң шығарушы, Конституциямен көзделген өкілеттіктерін пайдалана отырып, мұны жасауға хақылы. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасын Парламентте қарау барысында мəселелер туындауына байланысты, Конституциялық Кеңес «Қазақстан Республикасының

№ 09-3/1

Конституциялық Кеңесі туралы» 1995 жылғы 29 желтоқсандағы № 2737 Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 35-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сəйкес, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының «Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабын, 61-бабы 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларын, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларын ресми түсіндіру туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 2008 жылғы 15 қазандағы № 8 Нормативтік қаулысына түсіндірме беру туралы өтінішін қарады. Парламент Сенатының Төрағасы Конституциялық Кеңестің бұл аталған Нормативтік қаулысына түсіндірме берілген кезде, Конституцияның 61-бабы 3-тармағының 3) тармақшасындағы «мемлекеттік органдарды ұйымдастыру мен олардың қызметінің негіздері» деген конституциялық ұғымның мазмұнын түсіндіруді, сондай-ақ заңның жəне заңға тəуелді актілердің реттеу нысаналары болып табылатын функциялардың ара-жігін белгілеуді сұраған. «Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабын, 61-бабы 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларын, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларын ресми түсіндіру туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 2008 жылғы 15 қазандағы № 8 Нормативтік қаулысына түсіндірме беру туралы» 2013 жылғы 16 мамырдағы № 2 Қосымша қаулыда Конституциялық Кеңес былай деп белгіледі. Қазақстан Республикасы Конституциясының 61-бабы3-тармағының 3) тармақшасында белгіленген «мемлекеттік органдарды ұйымдастыру мен олардың қызметінің негіздері» деп мемлекеттік органдардың құқықтық мəртебесінің мазмұнына (басшылық жасау салалары, миссиялары, негізгі міндеттері, функциялары мен өкілеттіктері), құру, тарату, қайта құру жəне қызметін ұйымдастыру тəртібіне деген негізгі көзқарасты айқындайтын түбегейлі принциптер мен нормаларды түсінген жөн. Заңдарда мемлекеттік органдардың ұйымдастырылуы мен қызметінің негізін құрайтын функциялар, сондай-ақ жүзеге асырылуы Конституцияның 61-бабы 3-тармағында аталған аса маңызды қоғамдық қатынастарды қамтитын функциялар белгіленеді. Бұл, соның ішінде, жеке жəне заңды тұлғалардың құқық субъектілігі мəселелеріне, құқық шектеу сипатындағы шараға, сондай-ақ, құқық қорғау, бақылауқадағалау функцияларын жəне жекелеген қызмет түрлерін іске асыруға рұқсат беру тəртібін белгілеуді қоса отырып, мемлекеттік органдардың мемлекеттік емес ұйымдармен жəне жеке тұлғалармен өзара қарым-қатынасына қатысты болады. Заңға тəуелді деңгейде, іске асырылуы Конституцияның 61-бабы 3-тармағында санап көрсетілген қоғамдық қатынастарды қамтымайтын функциялар белгіленеді. Бұл заңда бекітілген функцияларды жүзеге асыру механизмін айқындауға, мемлекеттік органдардың іштей ұйымдастырылуы мен қызметіне, техникалық жəне технологиялық нормаларды қабылдауына (шығаруына) қатысты болуы мүмкін. Заңға тəуелді деңгейде мемлекеттік органдардың функциялары заңға тəуелді тиісті акт шығаратын субъекттің өкілеттіктері шегінде ғана белгіленеді. Конституциялық Кеңестің нормативтік қаулыларындағы құқықтық позициялар мен жолдауларындағы ұсынымдарды орындау мақсатында Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары бірқатар заңнамалық актілер мен өзге де шешімдер қабылдады. «Қарағанды облысының Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданының № 2 аудандық сотының өтініші бойынша «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» 2007 жылғы 26 шілдедегі № 310-ІІІ Қазақстан Республикасы Заңының 44-бабы 1-тарма ғының конституциялығын тексеру туралы» Конституциялық Кеңестің 2011 жылғы 7 желтоқсандағы № 5 Нормативтік қаулысына сəйкес, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне əртүрлі заңнамалық актілердің құқық нормалары арасындағы қайшылықтарды, олқылықтарды, коллизияларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін нормаларды жою мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 27 сəуірдегі № 15-V Қазақстан Республикасының Заңымен «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» 2007 жылғы 26 шілдедегі № 310-ІІІ Қазақстан Республикасының Заңына жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеуден бас тартудың толық негіздерін қарастыратын өзгерістер енгізілді, сондайақ сот актісімен белгіленген жылжымайтын мүлікке құқықты (құқық ауыртпалығын) тіркеуден бас тартуға тыйым белгіленді. Аталған нормативтік қаулыда Конституциялық Кеңес сондай-ақ, меншік иелерінің жəне өзге де заңды түрде иелік етушілердің, кепіл ұстаушылардың жəне

 Еркін елдің ертеңі

өзге де тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мақсатында, Қазақстан Республикасы Конституциясының 81-бабына сай Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу тəртібіне қатысты сот практикасы мəселелері бойынша түсіндірме беруі қажет екенін атап өтті. Жоғарғы Сот ұсынған ақпарат бойынша,жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеумен байланысты сот практикасын ағымдағы жылы қорыту жоспарланған, оның қорытындысына қарай «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңның нормаларын соттардың қолдануы бойынша Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысын қабылдау қажеттігі туралы шешім қабылданатын болады. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға жəне ақшаны қолмақол ақшаға айналдыруға қарсы ісқимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 21 маусымдағы № 19-V Қазақ стан Республикасының Заңымен Конституциялық Кеңестің «Қазақстан Республикасы Конституциясының 18-бабы 2-тармағын ресми түсіндіру жəне «Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жəне «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының Қазақстан Республикасының Конституциясына сəйкестігін тексеру туралы» 2009 жылғы 20 тамыздағы № 5 Нормативтік қаулысындағы бірқатар құқықтық позициялары жүзеге асырылды. «Конституциялық мерзімдерді есептеу мəселесі бойынша Қазақстан Республикасы Конституциясының нормаларын ресми түсіндіру туралы» Конституциялық Кеңестің 2012 жылғы 13 сəуірдегі №2 Нормативтік қаулысын орындау мақсатында, Қазақстан Республикасының Үкіметі конституциялық заңдарда қарастырылған мерзімдердің басталуы мен аяқталуын есептеуді ретке келтіруге бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір конституциялық заңдарына конституциялық мерзімдерді есептеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының жобасын əзірлеп, Парламентке енгізген. «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі № 88-V жəне «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі № 89-V Қазақстан Республикасының Заңдарымен «Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабын, 61-бабы 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларын, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларын ресми түсіндіру туралы» Конституциялық Кеңестің 2008 жылғы 15 қазандағы № 8 Нормативтік қаулысының «мемлекеттік функциялар» жəне «мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» ұғымдарының, мемлекеттік органдардың осы саладағы өкілеттіктерінің ара-жігін ажыратуға жəне олардың мемлекеттік қызметтер көрсетуінің тəртібін жетілдіруге қатысты бірқатар құқықтық позициялары іске асырылды. Заңнамалық актілердегі кемшіліктер мен қайшылықтарды одан əрі жою мақсатында, Конституциялық Кеңестің бірқатар жолдауларындағы (2006 жылғы 19 маусымдағы № 01-3/1, 2011 жыл ғы 16 маусымдағы № 09-5/1 жəне т.б.) ұсынымдарға сəйкес «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне əртүрлі заңнамалық актілердің құқық нормалары арасындағы қайшылықтарды, олқылықтарды, коллизияларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін нормаларды жою мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 27 сəуірдегі № 15-V Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Қазақстан Республикасының Парламенті, азаматтарға білікті заң көмегін тегін көрсету жүйесін жетілдіру мақсатында, Конституцияның 13 жəне 16-баптарына жəне Конституциялық Кеңестің ұсынымдарына (2012 жылғы 12 маусымдағы № 09-3/1 жолдау) сəйкес Республика Үкіметі енгізген «Мемлекет кепілдік берген заң көмегі туралы» жəне «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекет кепілдік берген заң көмегін ұсыну жүйесін жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының заң жобаларын қарастыруда. Парламент сондайақ Конституциялық Кеңестің 2012 жылғы 12 маусымдағы № 09-3/1 жолдауындағы ұсынымдарды орындауға бағытталған

«Тау самалы» балаларєа ќол бўлєайды Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Тоғыз ай білім нəрімен сусындап, каникулға шыққан оқушылар үшін жазғы демалыстың жөні бір бөлек. Соңғы жылдары елімізде лагерьлердің қатары көбейіп, балалардың демалысын тиімді ұйымдастырудың сапасы артуда. Лагерьдің де өз ерекшелігі бар. Мұнда сұлу табиғатпен ерекше үндестік тауып, баланың дүниетаным, түсінігі кеңейеді, көзқарасы калыптасып, қызықты хикаяттарды бастан кешіреді, өз бетінше еңбектенуді, адамдармен араласуды үйреніп, жаңа достар табады. Оңтүстіктегі табиғаты тамаша таулы

өлкеде орналасқан демалыс орындарының бірі − «Тау самалы». Биыл Талас Алатауының етегінде орналасқан «Тау самалына» демалуға келген оқушылар саны 400-ге жуық екен. Оның ішінде 200 бала Отырар ауданынан келіп отыр. Олар аз қамтамасыз етілген отбасылардың балалары, олардың барлық шығындары аудандық бюджет есебінен қамтамасыз етіліпті. Тағы 145 бала Қызылорда облысындағы мұнайшылардың отбасынан. Ал, осы өңірден 65 бала ақылы жолдамамен келіпті. 15 күндік демалыста жасөспірімдер тауға шығып, 4 мезгіл тамақтанып, арнайы қолөнер үйірмелері мен мəдени жəне

спорттық бағдарламаларда өткізіледі. Ал, жалпы облыс бойынша биылғы маусымда 20 сауықтыру лагері мен 250 мектеп жанынан ашылған лагерь ұйымдастырылып жатыр. Онда жетім жəне əлеуметтік жағдайы төмен отбасынан шыққан облыс бойынша 10 мыңға жуық бала мен облыстық балалар үйінің 350 тəрбиеленушісі тегін демалатын болады. Осы мақсатқа облыс қазынасынан 137 миллион теңге бөлінген. Оңтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––

Суретті түсірген Хусан АЗИЗОВ.

«Жол қозғалысы туралы» жəне «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жол қозғалысы мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобаларын қарауда. Конституциялық Кеңестің 2012 жылғы 12 маусымдағы № 09-3/1 Жолдауындағы заң жобаларының қазақ жəне орыс тілдеріндегі мəтіндерінің мағыналық жағынан тең болуы жəне заң жобаларына жүргізілетін лингвистикалық сараптаманың сапасын арттыру қажеттігі туралы ұсынымдарын жүзеге асыру аясында, Республика Премьер-Министрі Кеңсесінің ақпараты бойынша, 2012 жылы жүргізілген ғылыми лингвистикалық сараптамалардың көлемі 2011 жылмен салыстырғанда 75%-ға ұлғайған. Конституциялық Кеңес, Республикадағы конституциялық заңдылықтың жай-күйін айқындау жəне бағамдау қолданыстағы құқық дамуының белгілі бір қорытындысын шығаруды ғана емес, заңнамалық реттеудің проблемаларын анықтауды, заңнаманы одан əрі жетілдірудің негізгі бағыттарын айқындаудағы жүйелі көзқарасты, табылған кемшіліктер мен қайшылықтарды жоюды да қажетсінеді деп пайымдайды. 1. «Конституциялық мерзімдерді есеп теу мəселесі бойынша Қазақстан Республикасы Конституциясының нормаларын ресми түсіндіру туралы» Конституциялық Кеңестің 2012 жылғы 13 сəуірдегі № 2 Нормативтік қаулысын негізге ала отырып, адамды ұстау, сондайақ бұл ұстаудың басталуы мен аяқталуы мерзімдерін есептеутəртібін белгілейтін Республиканың бірқатар заңдарын Конституцияның 16-бабы 2-тармағына сəйкестендіру қажет. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексіне, Əкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының кодексіне, «Халықтың көші-қоны туралы», «Шет елдіктердің құқықтық жағдайы туралы», «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Ішкі əскерлері туралы», «Төтенше жағдайлар туралы», «Соғыс жағдайы туралы», «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы», «Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары туралы», «Терроризмге қарсы тұру туралы» заңдарға жəне өзге де заңнамалық актілерге тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізген жөн. 2. «Қазақстан Республикасы Конституциясының 26-бабы 3-тармағын жəне 76-бабы 2-тармағын ресми түсіндіру туралы» Конституциялық Кеңестің 2000 жылғы 20 желтоқсандағы № 21/2 қаулысына жəне 2010 жылғы 25 мамырдағы № 09-5/1 Жолдауына сəйкес «мемлекет мұқтажы», «ерекше жағдайлар», «құны тең бағамен өтелген кезде» деген ұғымдардың мазмұны заңдарда айқындалуға тиіс. Дегенмен, азаматтық, банк саласындағы жəне өзге де заңнамаға (2003 жылғы20 маусымдағы № 442-ІІ Қазақстан Республикасының Жер кодексіне енгізілген кейбір өзгерістерді қоспағанда) тиісті өзгерістер мен толық тырулар енгізілмеді, сондай-ақ заңдарда пайдаланылатын «алып қою» жəне «мəжбүрлеп айыру» терминдерінің ұғымы мен айырмашылығы ашып көрсетілмеді. Мемлекет мұқтажы үшін мүліктен мəжбүрлеп айыру жағдайларын ерекше деп танудың нақты критерийлері айқындалмады. Конституциялық Кеңес, қолданыстағы заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілерге орынсыз жиілетіп өзгерістер мен толықтырулар енгізу заң шығармашылығы процесіндегі кемшіліктердің бірі болып табылатынына мемлекеттік органдардың назарын аудару қажет деп есептейді. 2012 жылдың өзінде ғана Əкімшілік құқық бұзушылық туралы 2001 жылғы 30 қаңтардағы № 155-ІІ Қазақстан Республикасының кодексіне 25 заңмен түзетулер енгізілді, «Салық жəне бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы № 99IV Қазақстан Республикасының кодексіне (Салық кодексіне) – 20 заңмен, «Халықтың денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 қыркүйектегі № 193- IV Қазақстан Республикасының кодексіне – 9 заңмен түзетулер енгізілді. Заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілердің жобаларын əзірлеу жəне оларға түзетулер енгізуді ретке келтірудің, уəкілетті органдардың заң шығарушылық жəне өзге де норма шығармашылық қызметті үйлестірудегі рөлін күшейтудің жолдарын айқындау мақсатқа сай болар еді. Негізгі Заң конституциялық заңдылық режимін нығайтуда Қазақстан Республикасының Президентіне, Парламентіне, Үкіметіне, Конституциялық Кеңесіне, сот жүйесіне, прокуратура органдарына маңызды рөл арнайды. Сонымен бірге, елдегі конституциялық заңдылықты қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының барлық мемлекеттік органдары мен лауазымды тұлғаларының, ұйымдары мен азаматтарының міндеті болып табылады.

Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Төрағасы И.РОГОВ.

 Бір нəсіпке – жүз кəсіп

Кїнбаєыс ґсіру Күнбағыс – күрделі гүлдесін тұқымдасына жататын өсімдік. Оның шамамен 90-ға тарта біржылдық жəне көпжылдық түрлері кездеседі. Үлкен гүл шоғырлары бар күнбағыстың сары жалқын жапырақшалары бір қараған адамға күн секілді көрініс береді. Күнбағыс күнді сүйеді. Оның басын үнемі күнге қарай бұрып өсетіндігінің өзі осыдан болса керек. Таңертең күн шығыстан шыққанда басын күнге қаратып тұратын күнбағыс күннің ізін қуалай отырып, кешке жақын батысқа қарап тұрады. Күнбағысты өсіру көктемде басталып, күзде аяқталады. Бұл үдеріс күнбағыстың тұқымы мен сорты жəне технологиясына қарай 100-150 күнге созылады. Ол өзінің бастапқы өніп-шығу кезеңінен бастап, гүл жару кезеңіне дейін суыққа, құрғақшылыққа төзімді болып келетін өсімдік. Былайша айтқанда, біздің қатаң климатымызға бейімділігімен ерекшеленеді. Күнбағыстың тағы бір жағымды қасиеті ол қаржы шығындарын соншама қажет етпейді. Оның үстіне оны өсіру де өте қарапайым. Бірақ соған қарамастан, пайдасы мол, яғни жоғары рентабельді болып келеді. Сондықтан күнбағыс өсіру бизнесі өзін-өзі аз уақыт ішінде жедел ақтайтын бизнес түрі болып есептеледі. Кұнбағыс пістелері (дəндері)

өне бастайды. Күнбағыстың гүлдеуі көктесін пайда болғаннан кейін 75-80 күн өткен соң ғана басталады. Өсімдік ерекше күтімді қажет етпейді. Тұқым 3-4 жыл өнгіштікті сақтайды. Күнбағысты 3-4 жыл өтпей бұрынғы егілген орнына қайта өсіруге болмайды. Оған тағайындалған учаскені күзден бастап 20 сантиметрден кем болмайтындай етіп аудару керек. Күнбағыстың күтімі өте қарапайым: қатарлар арасы арамшөп өсімдіктерінен еркін, ал топырағы борпылдақ болуы керек. Күнбағысты уақтылы егу оны қыркүйек айының басында жинауға мүмкіндік береді. Осы уақытта көбінесе қажетті ылғал деңгейіндегі жоғары сапалы пісте алуды қамтамасыз ететін қолайлы ауа райы болады.

Пайдалы кеңестерді мына сайттардан алуға болады: http://www.farmer-business.info/view_ideas.php?id=2 http://ru.wikipedia.org/wiki%D0%9FD0%BE%D0%B4%D1%81% D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8% D0%BA http://flower.onego.ru/other/helianth.html http://www.ask-technik.kz/product/show/id/14 адам денсаулығы үшін өте пайдалы. Олардың құрамында май, құнды өсімдік ақуыздары, көмірсутегілер, өзек, лецитин бар. Түрлі микроэлементтерге де өте бай. Мəселен, оның құрамында магний, темір, мырыш, селенит өте көп кездеседі. Сондықтан дəрігерлер адамға йод жетіспеген жағдайда көкөніс дəндерін пайдалану жайында кеңес беріп жатады. Күнбағыстың түрлері. Ең көп тараған түрі – майлы күнбағыс. Күнбағыстың бұл түрі əлемнің барлық жерінде өседі жəне күнбағыс майын өндіру үшін пайдаланылады. Майлы күнбағыстың 4-5 метрлік толық сабақтары, кəдімгі немесе бұтақты, бір немесе бірнеше кішкене бастары болады; жалғыз бастыларының ені кейде жарты метрге (əдетте – 15-20 см) дейін жетеді; шетіндегі гүлдері сары, орта тұсы күлгін түсті болып келеді. Күнбағыстың жемісі – сопақша, төрт қырлы немесе бүйірінен сығымдалған дəн, ол жеміссеріктен (қабық немесе қауыздан) жəне тұқым қабығымен жабылған ақ дəннен (өзек) тұрады. Сондай-ақ күнбағыстың көп тараған түрінің бірі – біржылдық. Сабағы тығыз, биіктігі 2,5 метрге дейін тік өседі. Жапырақтары кезекпе-кезек, ірі, жүрек тəрізді, бұдырлы, ұзын сап бойына орналасқан. Гүлдері сары, жоғары ұшты, үнемі күнге қарай бұрылып тұратын ірі себетке жинақталған. Жемісі – жолақты немесе қара түсті сопақша жұмыртқа тəріздес дəн. Ол ұдайы күннің сəулесін, топырақтағы ылғал мен құнарлы заттардың болуын қажет етеді. Күнбағысты өсіру тəсілдері мен технологиясы. Жоғарыда күнбағысты өсіру көп қиындыққа түспейтіндігін айттық. Ол кез келген бақша топырағында жақсы өседі, алайда жеңіл жəне құнарлы топырақты ұнатады. Күнбағыс күнді сүйетіндіктен, оны өсіретін орынды күн жақсы түсетін жерден таңдау керек. Күнбағыс көктемде топыраққа тұқымын себу арқылы көбейеді, ал көпжылдық түрлері – көктемде немесе күзде түптерінің бөлінуі арқылы өседі. Тұқымды сəуір, мамыр айларында тікелей ашық топыраққа бір-бірінен 30 х 40 сантиметр қашықтықта, бір ұяшыққа 2-3 дəннен 2-5 см. тереңдікке сіңіре себеді. Тұқым +5С температурада

Өнімді жинауға шамамен бір жарым ай уақыт кетеді. Күнбағысты басын өткір пышақпен қесу арқылы қолмен жинайды. Өте ылғалды пістелерді 8-10 күн бойы сабағының түбіріне кесілген себеттерді кигізу арқылы кептіреді. Егістіктен жиналған күнбағыстар қырманға – қоймадағы арнайы орынға жеткізіледі, ол тек екі қабырғаға орналастырылады, өйткені қойманың алдыңғы жағындағы қабырғаның болмауы, қажетті ауа алмасуын қамтамасыз етеді. Бірден кептіру жақсы желдетіліп тұратын қараңғы қоймаларда жүзеге асады. Кептірілетін орындағы температура 40-50°С болуы тиіс. Матадан жасалған қаптарда 2 жылға дейін сақтайды. Күнбағысты өткізу. Елімізде күнбағыс дəнінен май айыратын зауыттар мен шағын цехтар баршылық. Өсірген өніміңізді алдын-ала келісімшарт жасасу арқылы соларға өткізе аласыз. Сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарына күнбағыс тұқымын көтерме сату туралы хабарландыру беруге болады. Сол сияқты күнбағыс дəндерін өз қолыңызбенақ бастапқы өңдеуден өткізе аласыз. Мəселен, оны қуырып, халыққа бөлшектеп сатуға болады. Осындай кəсіппен шұғылданатын адамдар кез келген қала мен ауылда кездеседі. Күнбағыс өсіруге жұмсалатын шығындар. Əрине, күнбағыс өсіру үшін ең алдымен сіздің өз жеріңіз болуы керектігі түсінікті. 1 гектар жерге 5-10 кг. тұқым жұмсалады. Демек, егер сіздің 10 гектар жеріңіз болса, ол үшін сізге кемінде 50 келі тұқым қажет болады. 1 келі тұқым шамамен алғанда, 70 теңге тұрады. Сонда сіз тұқым үшін бар-жоғы 3500 теңге ғана жұмсайсыз. Түсетін табыс пен пайда. 1 гектар жерден 8-10 центнерге дейін өнім алуға болады. Демек сіз өзіңіздің 10 гектар жеріңізден 80 центнерге дейін өнім ала аласыз. Егер күнбағыстың күтімі келіссе, алынатын өнім көлемі бұдан да мол болуы əбден мүмкін. Сонда сіз 1 келі күнбағыс дəнін 70 теңгеге (бұл ең арзан баға) сатқан жағдайда 80 центнер өнімнен кемінде 56 мың теңге пайда таба аласыз. Дайындаған Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ келесі Назарбаев Зияткерлік мектептеріне оқушыларды іріктеу конкурсын жариялайды: Көкшетау қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 5,8,9 сыныптар мен орыс тіліндегі 4,5,8,9 сыныптарға, Мирзоян көшесі, 59, тел. 25-31-40; Семей қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 4,5,8,9 сыныптар мен орыс тіліндегі 4,8,9 сыныптарға, Қабылбаев көшесі, 32, тел. 53-24-33, 53-18-88; Талдықорған қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 4,8,9 сыныптар мен орыс тіліндегі 2,4,5,8,9 сыныптарға, Қаратал ш/а, 47, тел. 21-98-61, 21-98-62; Өскемен қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 4,5,9 сыныптар мен орыс тіліндегі 5,8,9 сыныптарға, Комсомол көшесі, 32, тел. 60-39-79; Орал қаласындағы мектептің оқу орыс тіліндегі 9 сыныпқа, Мəскеу көшесі, 16, тел.: 22-61-22; Қарағанды қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 8,9 сыныптар мен орыс тіліндегі 9 сыныпқа, Шахтер д-лы, 62, тел. 55-88-80; Шымкент қаласындағы мектептің оқу қазақ жəне орыс тілдеріндегі 8,9 сыныптарына, Ақжайық ш/а, Элитный городок көшесі, 6 қатар, тел. 8 7759965307 (физика-математикалық мектеп), 603477 (химия-биологиялық мектеп);

Ақтөбе қаласындағы мектептің оқу қазақ жəне орыс тілдеріндегі 9 сыныптарына, Батыс 2 ш/а, тел. 70-47-80, 70-47-83; Тараз қаласындағы мектептің оқу қазақ жəне орыс тілдеріндегі 9 сыныптарына, Төле би көшесі, 70, ТарМПИ, 3-корпус, 110-бөлме, тел: 34-35-30; Атырау қаласындағы мектептің оқу қазақ тіліндегі 8,9 сыныптар мен оқу орыс тіліндегі 9 сыныпқа, Əйтеке би көшесі, 186, Тілендиев атындағы Кіші өнер академиясы, тел: 27-01-92; Қызылорда қаласындағы мектептің оқу қазақ жəне орыс тілдеріндегі 8,9 сыныптарына, Сұлтан Бейбарыс көшесі, 5, №264 мектеп-лицей, тел.: 21-28-83; Павлодар қаласындағы оқу қазақ тіліндегі 8 сынып пен оқу орыс тіліндегі 9 сыныпқа, Усольск ш/а, Ткачев көшесі, 15, №42, М.Əуезов атындағы мектеп-лицей, тел: 78-20-43. Құжат қабылдау 2013 жылғы 12 маусым мен 4 шілде аралығында жүргізіледі. Конкурстық іріктеу шарттары туралы толық ақпарат www.nis.edu.kz ресурсында орналасқан.

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы» КММ Жамбыл облысы бойынша 2013 жылға тендер бойынша өтпей қалған жəне үнемделген қаражатқа вакциналарды сатып алу тендерін өткізетіндігін жариялайды. Жалпы сомасы 9 301 200,00 теңге. Сатып алынатын тауарлардың тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауарлар Жамбыл облысы бойынша жеткізілуі тиіс. Жеткізу мерзімі келісімшарт жасасқан сəттен №1 косымшаға тендерлік құжаттамаға сəйкес. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» №1729 қаулысының 8-9

тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын əлеуетті өнім беруші 2013 жылғы 4 шілдеде сағат 11.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша: Тараз қ., Жұбанышев к-сі, 4, №15 бөлмеден сағат 15.00-ден сағат 18.00-ге дейін немесе dzo_goszakup@mail.ru электронды почтамен алуға болады. Тендерге қатысуға өтінімдерді берудің соңғы мерзімі 2013 жылғы 5 шілдеде сағат 10.00-ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2013 жылғы 5 шілдеде сағат 11.00-де мына мекенжай бойынша Тараз қ., Жұбанышев к-сі., 4, мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысу өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 51-12-66.

«Көксу-Шекер» АҚ (бұдан əрі - қоғам), (атқарушы органның орналасқан жері: ҚР, Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би кенті, Амангелді к-сі, 1-үй) Директорлар кеңесінің бастамасы бойынша акционерлердің жылдық жалпы жиналысын шақыру туралы өз акционерлеріне хабарлайды, жиналыс 2013 жылғы 17 шілдеде жергілікті уақытпен сағат 10.00-де мына мекенжайда болады: ҚР, Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би кенті, Амангелді к-сі, 1-үй мынадай күн тəртібімен: 1) «Көксу-Шекер» АҚ-тың 2012 жылғы жылдық қаржылық есептілігін бекіту туралы. 2) Қоғамның 2012 жылғы таза табысын бөлу тəртібін жəне бір жай акцияға есептегенде дивиденд мөлшерін анықтау туралы. 3) Дивидендтер төлеу жөнінде шешім қабылдау туралы. 4) Қоғамның жəне оның лауазымды тұлғаларының іс-əрекеттеріне акционерлердің өтініштері туралы мəселені қарау жəне оны қараудың қорытындылары туралы. Акционерлерді тіркеудің басталуы – 2013 жылғы 17 шілдеде жергілікті уақытпен сағат 09.30-да. Акционерлердің ке з ект е н т ыс жал п ы жи н а л ы с ы н а қатысуға құқылы «Көксу-Шекер» АҚ акционерлерінің тізімі 2013 жылғы 14 маусымдағы жағдай бойынша жасалды. Жиналым болмауы жағдайында қайталама жиналыс 2013 жылғы 18 шілдеде сағат 10.00-де жоғарыда көрсетілген мекенжайда өткізіледі. Акционерлер жалпы жиналыстың күн тəртібінің мəселелері бойынша материалдармен «Көксу-Шекер» АҚ атқарушы органы орналасқан жерде таныса алады: ҚР, Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би кенті, Амангелді к-сі, 1-үй.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 14 ақпандағы № 133 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 272-тармағының 37-тармақшасына сəйкес бір көз негізінен «Комплексные системы» ЖШС-мен Қазақстан Республикасы, 130000, Ақтау қ., 8-ш/а, 9-үй, 1-офис, оптикалық патч-кордтарды жеткізу келісімшартына тұрғандығын хабарлайды. Жабдықтаушы ұсынған баға – 193 500 (жүз тоқсан үш мың бес жүз) теңге. Жергілікті қамту міндеті (пайыз есебімен) – 65%. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, настоящим объявляет о заключении договора способом из одного источника с ТОО «Комплексные системы», Республика Казахстан, 130000, г. Актау, 8 мкр., 9 дом, офис 1, на предоставление оптических патч-кордов, в соответствии с подпунктом 37, пункта 272, Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 14 февраля 2013 года № 133. Цена, предложенная поставщиком – 193 500 (сто девяносто три тысячи пятьсот) тенге. Обязательства по местному содержанию (в процентах) – 65%.

9

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

КГУ «Управление здравоохранения акимата Жамбылской области» объявляет о проведении тендера по закупу вакцин по не проведенному тендеру и на сэкономленные средства на 2013 год по Жамбылской области на общую сумму 9 301 200,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товары должны быть поставлены по Жамбылской области. Требуемый срок поставки в соответствии тендерной документации согласно приложения №1 с момента заключения договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 4 июля 2013 года включительно по адресу: г. Тараз, ул. Жубанышева, 4, кабинет №15, время с 15.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу dzo_goszakup@mail.ru. Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 5 июля 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 5 июля 2013 года по следующему адресу: г. Тараз, ул. Жубанышева, 4, зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7262) 51-12-66.

АО «Коксу-Шекер» (далее – общество) (место нахождения исполнительного органа: РК, Алматинская область, Коксуский район, пос. Балпык би, ул. Амангелды, д.1) извещает своих акционеров о созыве по инициативе Совета директоров годового общего собрания акционеров, которое состоится 17 июля 2013 года в 10.00 по местному времени по адресу: РК, Алматинская область, Коксуский район, пос. Балпык би, ул. Амангелды, д. 1, со следующей повесткой дня: 1) Об утверждении годовой финансовой отчетности АО «Коксу-Шекер» за 2012 год. 2) Об определении порядка распределения чистого дохода и размера дивиденда в расчете на одну простую акцию общества за 2012 год. 3) О принятии решения о выплате дивидендов. 4) О рассмотрении вопроса об обращениях акционеров на действия общества и его должностных лиц и итогах их рассмотрения. Время начала регистрации акционеров – 09.30 часов по местному времени 17 июля 2013 года. Список акционеров АО «Коксу-Шекер», имеющих право на участие во внеочередном общем собрании акционеров, составлен по состоянию на 14 июня 2013 года. В случае отсутствия кворума повторное собрание состоится 18 июля 2013 года в 10.00 часов по вышеуказанному адресу. С материалами по вопросу повестки дня общего собрания акционеры могут ознакомиться по месту нахождения исполнительного органа АО «Коксу-Шекер»: РК, Алматинская область, Коксуский район, пос. Балпык би, ул. Амангелды, д. 1.

Қазақ ұлттық аграрлық университеті Жумажанова Айгуль Сыздыковнаның атына 09.03.05 ж. берген тіркеу №21, №0444533 диплом жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Товарищество с ограниченной ответственностью «КазПрофТехника» сообщает о прекращении своей деятельности в связи с ликвидацией. Претензии принимаются в течение 2 месяцев со дня опубликования объявления по адресу: г. Алматы, ул. Потанина, д. 27, кв. 22.

Шортанды ауданының əкімдігі ауылшаруашылық өндірісін жүргізу үшін жалға жер телімдерін беру бойынша конкурс өткізеді, конкурс 2013 жылғы 15 шілдеде сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: Ақмола облысы, Шортанды ауданы, Шортанды кенті, Лермонтов көшесі, 13. № Жер телімінің Алаңы, Жалдау р/с қысқаша сипаттамасы га мерзімі, жыл 1 2 3 4 1 жайылымдық 173,0 10 жыл 2

жайылымдық

332,0

1 жыл

3

егістік

22,0

1 жыл

4

жайылымдық

40,0

10 жыл

5

жайылымдық

1000,0

10 жыл

Жер телімінің орналасқан орны 5 Пригородный ауылдық округі Новокубань ауылдық округі Бозайғыр ауылдық округі Новоселов ауылдық округі Петров ауылдық округі

Жер телімдерін беру шарты: мақсатты белгіленуіне байланысты міндетті түрде пайдалану. Конкурс қатысушысы ретінде тіркелу үшін жеке басын куəландыратын құжатты жəне конкурстық өтінімді тапсыру қажет. Конкурсқа қатысушылардан өтінімдер қабылдау жəне тіркеу мына мекенжайда жүргізіледі: Ақмола облысы, Шортанды ауданы, Шортанды кенті, Лермонтов көшесі, 13. Анықтама үшін телефон – (871631 22640, 21880). Конкурстық өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 15 шілдеде сағат 12.00-ге дейін. Шортанды аудандық «Жер қатынастары бөлімі» ММ.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 14 ақпандағы № 133 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 272-тармағының 34-тармақшасына сəйкес бір көз негізінен «INFOTECH Innovation» ЖШС-мен Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 118, 304-офис, шығыс материалдарын пайдаға асыруды ұйымдастыру қызметтерін сатып алу келісімшартына тұрғандығын хабарлайды. Жабдықтаушы ұсынған баға – 756 650 (жеті жүз елу алты мың алты жүз елу) теңге. Жергілікті қамту міндеті (пайыз есебімен) – 100%. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, настоящим объявляет о заключении договора способом из одного источника с ТОО «INFOTECH Innovation», Республика Казахстан, 050000, г. Алматы, ул. Желтоксан, 118, офис 304, на предоставление услуг по организации утилизации расходных материалов, в соответствии с подпунктом 34, пункта 272, Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 14 февраля 2013 года № 133. Цена, предложенная поставщиком – 756 650 (семьсот пятьдесят шесть тысяч шестьсот пятьдесят) тенге. Обязательства по местному содержанию (в процентах) – 100%.

Ашық тендер туралы хабарландыру «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС «Күмісбұлақ» Л-63, Л-64-тен 35/10-6 кВ ПС -ға дейін дəнекерленген екі тізбекті ВЛ-35 кВ құрылысы» қызметтерін сатып алу бойынша ашық тендер өткізу туралы хабарлайды.

Объявление об открытом тендере ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера по закупке услуги «Строительство двухцепной ВЛ-35 кВ отпайкой от Л-63, Л-64 до ПС 35/10-6 кВ «Кумышбулак».

Аталған қызметтер бойынша сатып алуды жүзеге асыру үшін серіктестік бөлген сома ҚҚС-ын есепке алғанда 173 449 327 теңге құрайды. Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1 мекенжайына жеткізілуі тиіс. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 15.08.2013 жылға дейін. Тендерге тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 2-тарауында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 21.06.2013 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құратын тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер өндіретін кіші кəсіпкерлік пен ұйымдардың субъектілеріне тендерлік құжаттама тегін беріледі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ға мына мекенжай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, ЦСМТС бөлімі. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 24.06.2013 ж. сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендерлік комиссия 24.06.2013 ж. сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша ашады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін, тауарларын жəне жұмыстарын тұтынушылар тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу бойынша «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 50-58-31. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mail-ға жіберу керек: urzadaojt@mail.ru

Сумма, выделенная товариществом для осуществления закупки по данной услуге составляет 173 449 327 тенге с учетом НДС. Полный перечень закупаемых материальных, финансовых ресурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков,1. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг до 15. 08. 2013 г. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в главе 2 Правил закупок субъектами естественных монополий товаров, работ и услуг, затраты на которые учитываются при утверждении тарифов или их предельных уровней и тарифных смет на регулируемые услуги, утвержденные постановлением Правительства Республики Казахстан от 5 декабря 2011 года № 1467. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 21.06.2013 г. включительно, по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после представления потенциальным поставщиком документа об оплате тендерной документации. Стоимость пакета тендерной документации составляет 1000 (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». Субъектам малого предпринимательства и организациям, производящим товары, работы и услуги, создаваемые общественными объединениями инвалидов Республики Казахстан, тендерная документация предоставляется бесплатно. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются (направляются) потенциальными поставщиками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, 2-этаж, отдел ЦСМТС. Окончательный срок представления тендерных заявок до 13.00 час. 24.06.2013 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной комиссией в 15.00 час. 24.06.2013 г. по следующему адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, кабинет технического директора. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Потребители услуг, товаров и работ субъекта естественной монополии вправе участвовать в качестве наблюдателей в проводимом в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» тендере по закупке товаров работ и услуг. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8(7252) 50-58-31. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать на e-mail: urzadaojt@mail.ru

Назар аударыңыз, конкурс! «Қармақшы аудандық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» мемлекеттік мекемесі бос лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. «Қармақшы аудандық «Жыраулар үйі» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кəсіпорнының директоры (G-3). Кəсіпорынның орналасқан жері: Қармақшы ауданы, Жосалы кенті, Амангелді көшесі, №38 үй

Функционалдық міндеттері: - қолданыстағы заңнамаларға, аудандық «Жыраулар үйінің» қызметінің нəтижесіне толық жауапкершілік ала отырып басшылық жасайды; - кəсіпорын басшысы меншік иесінің /уəкілетті органның/ жəне мемлекеттік басқару органының алдында кəсіпорындағы жұмыс жағдайы үшін жеке дара жауап береді. - кəсіпорын басшысы кəсіпорын атынан сенімхатсыз, іс-қимыл жасайды, барлық органдарда оның мүддесін білдіреді, ҚР заңдарында белгіленген шектерде кəсіпорынның мүлкіне өкімдік етеді, шарттар жасайды, сенімхат береді, банктік есепшоттарын ашады жəне өзге де мəмілелер жасайды, кəсіпорынның барлық қызметкерлеріне міндетті бұйрықтар шығарады жəне нұсқаулар береді; - аға ұрпақтан жалғасқан жыраулық өнерді, салт-дəстүрді зерттеу, жинақтау, дамыту, насихаттау. Өнерге жастарды тарту, баулу. Өнерді игеруге талпынушылардың мəдениет жəне өнер саласындағы талғамдары мен талаптарын қолдау жəне оны шешудегі қажетті экономикалық, ұйымдық шарттарды жасау, қаржы мəселелерімен айналысу, кəсіпорынның ақылы қызметті орындалуына жағдай жасау. Өзі құзыреті шегінде жəне ҚР Еңбек кодексіне сəйкес кəсіпорын қызметкерлерін жұмысқа қабылдайды жəне жұмыстан шығарады, көтермелейді жəне оларға тəртіптік шара қолданады. Кəсіпорынның материалдық-техникалық базасын күшейтуге арналған қызметтерді атқарады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: - жоғары кəсіби білім. Осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін басшылық лауазымда бес жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы. - ұжымды ұйымшылдықпен басқара білуі, мəдени шараларды ұйымдастыру тəжірибесі, компьютерді жəне басқа да ұйымдастыру техникаларын күнделікті қызметінде пайдалана білуі қошталады. Конкурсқа қатысқысы келген азаматтар /шалар/ Қармақшы аудандық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімінің конкурстық комиссиясына келесі құжаттарды тапсырады: 1) конкурсқа қатысу туралы өтiнiш; 2) мемлекеттiк жəне орыс тiлдерiнде түйiндеме; 3) еркiн нысанда жазылған өмірбаян; 4) белгiленген тəртiппен расталған бiлiмi туралы құжаттардың көшiрмесi; 5) белгiленген тəртiппен расталған еңбек кiтапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшiрмесi не соңғы жұмыс орнына қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшiрмесi; 6) денсаулық жағдайы туралы анықтама; 7) 3х4 өлшеміндегі сурет (2 дана). Конкурсқа қатысушы өзiнiң бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби деңгейiне қатысты қосымша ақпаратты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, осының алдындағы жұмыс орнының басшылығынан кепiлдеме жəне т.с.) беруiне болады. Конкурс Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 18 қарашадағы №1353 қаулысымен бекітілген «Мемлекеттік кəсіпорынның басшысын тағайындау жəне аттестаттау, сондай-ақ оның кандидатурасын келісу қағидаларын бекіту туралы» Ережесіне сəйкес өткізіледі, (2011 жылғы 29 желтоқсандағы «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған). Комиссия конкурсқа үміткерлер ұсынған құжаттарды зерделенгеннен кейін конкурсқа қатысушылармен əңгімелесу жүргізіледі. Комиссия конкурсқа қатысушылармен əңгімелесу жүргізу кезінде: 1) Қазақстан Республикасының Конституциясын; 2) Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiн ( Жалпы жəне Ерекше бөлiмдер); 3) «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 2 шiлдедегi Заңын ; 4) «Мемлекеттiк сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі Заңын; 5) ҚР Еңбек кодексін 2007 жылғы 15 мамырдағы; 6) Қазақстан Республикасының осы кəсiпорынның қызметi саласындағы қатынастарды реттейтiн нормативтiк құқықтық кесiмдерiн бiлетiндiгi тексерiледi. Сондай-ақ, мемлекеттiк басқару органы бекiткен тиiстi кəсiпорын басшысының бiлiктiлiк талаптары мен лауазымдық нұсқаулығының негiзiнде конкурсқа қатысушылардың кəсiби бiлiмi анықталады. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар аталмыш хабарландыру жарияланған мерзімнен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде Қармақшы аудандық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөліміне мына мекенжай бойынша тапсырылуы қажет: 120500, Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Жосалы кенті, Ізтілеуов көшесі, №3 үй. Анықтама телефоны: 8 /72437/ 2-10-69. Аталмыш лауазымдарға орналасқан азаматтар үшін көтерме шығындар төленбейді, тұрғын үй жəне жеңілдіктер ұсынылмайды.

Внимание конкурс! Отдел культуры и развития языков Кармакшинского района объявляет конкурс на занятие вакантную должности. Директор государственное коммунальное казенное предприятие «Жыраулар үйі» Кармакшинского района. (G-3) Место нахождения предприятия: Кармакшинский район, поселок Жосалы, улица Амангелды, №38, индекс 120500.

Функциональные обязанности: - руководит всеми видами деятельности культурно-досуговой организации в соотвествии с действующим законодательством, неся всю полноту ответственности за последствия принимаемых решений; - руководитель несет персональную ответственность перед уполномоченным органом и государственного управления за состояние дел на предприятии; - руководитель без доверенности действует от имени предпрития, представляет в пределах, установленных законодательства РК, заключает договоры, выдает доверенности, открывает банковские счета и совершает иные сделки, издает приказы и дает указания, обязательные для всех работников предприятия; - руководит финансовой, хозяйственной работой предприятия, работу с кадрами, рассматривает жалобы и заявления. Создание коллективных договоров, экономических и организационных условии для поддержки и защиты прав молодежи в области культуры и искусств. Содействие интеллектуальному развитию и воспитанию, а также профессиональной ориентации молодежи в искусстве. Обеспечивает потребности молодежи в искусстве, развития патриотизма, гражданственности молодежи и подростков, повышение их общей культуры, вовлечение к труду. Подготовка молодежи к соревнованиям искусства, а также организация и их проведение. В пределах своих полномочии в соответствии Кодексом о труде РК принимает на работу и освобождает работников предприятия, поощряет и принимает меры воздействия. Требования к участникам конкурса: образование - высшее профессиональное. Не менее пяти лет стажа работы, соответствующей функциональным направлениям конкретной должности; руководящий, организаторский опыт коллектива, знание компьютера и умение пользоваться другой оргтехникой в процессе работы поощряется. Граждане, желающие принять участие в конкурсе, представляют соответственно в отдел культуры и развития языков Кармакшинского района следующие документы: 1) заявление об участии в конкурсе; 2) резюме на государственном и русском языках; 3) автобиографию, изложенную в произвольной форме; 4) копии документов об образовании, заверенные в установленном порядке; 5) копию трудовой книжки (при ее наличии) или трудового договора либо выписки из приказов о приеме и прекращении трудового договора с последнего места работы, заверенные в установленном порядке; 6) справку о состоянии здоровья; 7) 2 фотография размером 3х4. Участник конкурса может представить дополнительную информацию, касающуюся его образования, опыта работы, профессионального уровня (копии документов о повышении квалификации, присвоении ученых степеней и званий, научных публикациях, рекомендации от руководства предыдущего места работы и т.п.). Конкурс проводится в соответствии с Правил назначения и аттестации руководителя государственного предприятия, а также согласования его кандидатуры постановление Правительства Республики Казахстан от 18 ноября 2011 года № 1353 (опубликован в газете «Казахстанская правда» от 29 декабря 2011 года). Комиссия после изучения представленных участниками конкурса документов проводит собеседование с участниками конкурса. При проведении комиссией собеседование с участниками конкурса проверяются знания: 1) Конституции Республики Казахстан; 2) Гражданского кодекса Республики Казахстан (Общая и Особенная части); 3) Закона Республики Казахстан от 2 июля 1998 года «О борьбе с коррупцией»; 4) Закона Республики Казахстан от 21 июля 2007 года «О государственном закупке»; 5) Кодекс о труде Республики Казахстан от 15 мая 2007 года; 6) нормативных правовых актов Республики Казахстан, регулирующих отношения в сфере деятельности данного предприятия. Также определяются профессиональные знания участников конкурса на основании квалификационных требований и должностной инструкции руководителя соответствующего предприятия, утвержденных органом государственного управления.Необходимые для участия в конкурсе документы должны быть представлены в течение 15 календарных дней по адресу: п. Жосалы, ул. Изтилеуов, 3. Тел/факс 8 /72437/ 2-10-69. Для лиц, занявших данную вакантную должность, подземные расходы не оплачиваются, жилье и льготы не предоставляются.

«Алматы Қанты» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - қоғам), (атқарушы органның орналасқан жері: ҚР, Алматы облысы, Іле ауданы, Боралдай кенті, Бостанов к-сі, 2-үй) Директорлар кеңесінің бастамасы бойынша акционерлердің жылдық жалпы жиналысын шақыру туралы өз акционерлеріне хабарлайды, жиналыс 2013 жылғы 17 шілдеде жергілікті уақытпен сағат 10.00-де мына мекенжайда болады: ҚР, Алматы облысы, Іле ауданы, Боралдай кенті, Бостанов к-сі, 2-үй мынадай күн тəртібімен: 1) «Алматы Қанты» АҚ-тың 2012 жылғы жылдық қаржылық есептілігін бекіту туралы. 2) Қоғамның 2012 жылғы таза табысын бөлу тəртібін жəне бір жай акцияға есептегенде дивиденд мөлшерін анықтау туралы. 3) Дивидендтер төлеу жөнінде шешім қабылдау туралы. 4) Қоғамның жəне оның лауазымды тұлғаларының ісəрекеттеріне акционерлердің өтініштері туралы мəселені қарау жəне оны қараудың қорытындылары туралы. Акционерлерді тіркеудің басталуы – 2013 жылғы 17 шілдеде жергілікті уақытпен сағат 09.30-да. Акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысына қатысуға құқылы «Алматы Қанты» АҚ акционерлерінің тізімі 2013 жылғы 13 маусымдағы жағдай бойынша жасалды. Жиналым болмауы жағдайында қайталама жиналыс 2013 жылғы 18 шілдеде сағат 10.00-де жоғарыда көрсетілген мекенжайда өткізіледі. Акционерлер жалпы жиналыстың күн тəртібінің мəселелері бойынша материалдармен «Алматы Қанты» АҚ атқарушы органы орналасқан жерде таныса алады: ҚР, Алматы облысы, Іле ауданы, Боралдай кенті, Бостанов к-сі, 2-үй.

Акционерное общество «Алматы Канты» (далее − общество) (место нахождения исполнительного органа: РК, Алматинская область, Илийский район, п. Боралдай, ул. Бостанова, д.2) извещает своих акционеров о созыве по инициативе Совета директоров годового общего собрания акционеров, которое состоится 17 июля 2013 года в 10.00 часов по местному времени по адресу РК, Алматинская область, Илийский район, п.Боралдай, ул.Бостанова, д.2, со следующей повесткой дня: Об утверждении годовой финансовой отчетности АО «Алматы Канты» за 2012 год. Об определении порядка распределения чистого дохода и размера дивиденда в расчете на одну простую акцию общества за 2012 год О принятии решения о выплате дивидендов. О рассмотрении вопроса об обращениях акционеров на действия общества и его должностных лиц и итогах их рассмотрения. Время начала регистрации акционеров − 09.30 часов по местному времени 17 июля 2013 года. Список акционеров АО «Алматы Канты», имеющих право на участие во внеочередном общем собрании акционеров, составлен по состоянию на 13 июня 2013 года. В случае отсутствия кворума повторное собрание состоится 18 июля 2013 года в 10.00 часов по вышеуказанному адресу. С материалами по вопросу повестки дня общего собрания акционеры могут ознакомиться по месту нахождения исполнительного органа АО «Алматы Канты»: РК, Алматинская область, Илийский район, п.Боралдай, ул.Бостанова, д.2.

Хабарландыру «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) «Шар – Жаңа Өскемен» теміржол желісін қиыршық таспен бекіту, түзеу, əрлеу бойынша жұмыстарды сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын жұмыстардың толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 28 маусымда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекенжай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекенжайы бойынша тапсырады (жібереді): 070012, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 1 шілдеде сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 1 шілдеде сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекенжайына: info@kazrail.kz.

Хабарландыру «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) ПК386+50-дегі мал айдап өтетін жолды жайластыру үшін құрылыс-монтаждау жұмыстарын сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын жұмыстардың толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 28 маусымда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекенжай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекенжайы бойынша тапсырады (жібереді): 070012, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 1 шілдеде сағат 11.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 1 шілдеде сағат 12.00-де мына мекенжайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекенжайына: info@kazrail.kz.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті республикалық мемлекеттік меншік нысандарын сату аукционын өткізу жөнінде 2013 жылғы 12 маусымындағы № 146 санында жарияланған ақпараттық хабарламасына мынадай түзету енгізіп: Мемлекеттік нөмірі L 794 AY автомəшинесінің шығарылған жылы 2006 емес 2005 жыл; Мемлекеттік нөмірі L 684 ВА автомəшинесі теңгерім ұстаушысының дұрыс мекенжайы Жүнісов көшесі, 96 деп оқылуын сұрайды.

ТОҚТАР БЕЙІСҚҰЛОВ Қазақ əдебиеті тағы да бір қаламгерінен айырылды. Сексеннің сеңгіріне шыққан шағында белгілі жазушы, публицист Тоқтар Бейісқұлов өмірден озды. Т.Бейісқұлов 1932 жылы 15 қаңтарда бұрынғы Талдықорған облысындағы Үйген тас ауданының Қарлығаш ауылында туған. 1950 жылы Лепсі пед училищесін, 1956 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Содан кейін Сарқан ауданының Фурманов ауылындағы мектепте ұстаздық қызмет атқарып, Андреев аудандық комсомол комитетінің екінші хатшылығына сайланған. 1957 жылы Талдықорған облыстық комсомол комитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары, 1959 жылы Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің нұсқаушысы қызметін атқарған. 1962-1964 жылдары Алматы облыстық партия комитетінде нұсқаушы жəне лекторлар тобының жетекшісі болған. 1973 жылы Қазақ КСР Телевизия жəне радиохабары мемлекеттік комитетінің Жергілікті телевизия жəне радиохабары Бас редакциясының бас редакторы жəне коллегия мүшесі, 1980-1984 жылдары Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің телевизия жəне радиохабарлары секторының меңгерушісі, 1991 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы Баспасөзде мемлекеттік құпияны сақтау жөніндегі басқарма

бастығының орынбасары болып қызмет атқарған. «Əкелер даңқы жолымен» (1973), «Кеудесін оққа тосып» (1975), « Б .М а й ли н – п уб ли цист» (1979), «Қанатты қаламгер» (1983), «Біздің ауыл Үшқайың» (1993), «Дарын даналығы» (1994), «Желтоқсан ызғары» (1994), «Сарбиік сағасында» (1995), «Бейімбетті атқан кім?» (2000), «Үйгентас өңірі» (2001), «Таңшолпан жарқырап туды» (2002), «Майлышат» (2003) атты деректі-публицистикалық кітаптары жарық көрген. Б.Майлиннің өмірі мен творчествосына арналған «Би аға» естеліктер жинағын құрастырып, қазақ əдебиеті классигінің əңгімелері, өлең-поэмалары, пьесалары мен повестерінен құралған алғашқы 5 томдық кітабын жарыққа шығарған. Т.Бейісқұлов – филология ғылымдарының кандидаты. Екі рет Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен, «Еңбектегі ерлігі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталған. 80 жылдық ғұмырын адамгершілігімен, кісілік келбетімен жəне еңбекқорлығымен мағыналы да мəнді өткізіп, ұлт пен мемлекет мүддесі жолында жан аямай қызмет еткен əріптесіміздің аяулы бейнесі қаламдастар жүрегінде ұзақ сақталады. Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының секретариаты.

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Азаматтық авиация комитетінің ұжымы «SCAT» авиакомпаниясының дамыту жөніндегі директоры Мұхит Мұхатұлы ҚУБАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен ағайын-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

15 маусым 2013 жыл

 Буырқанған бояулар

Сыры бір суретшілер тґр ќаланыѕ тойына топтама тарту жасады Кеше елорда төріндегі Тəуелсіздік сарайында Астананың 15 жылдық мерейтойына арналған «Сырымыз бір» атты шымкенттік төрт суретшінің топтық көрмесі ашылды. Амангелді ҚИЯС,

«Егемен Қазақстан».

«Елім үшін», А.Оспанов.

«Қыз ұзату», М.Жетпісәлиев.

Астанадағы «Қазмедиа» орталығында Қазақ-түрік лицейлерінің 20 жылдық мерейтойына байланысты Білім жəне ғылым министрлігінің қолдауымен «КАТЕV» халықаралық қоғамдық қоры «Болашаққа бастаған жарқын 20 жыл» атты мерекелік іс-шара өткізді.

KATEV-тей дара ќор керек біздіѕ бўл іске...

халықаралық қоғамдық қорына – 20 жыл» кітабын Мехмет Месут Ата Қазақстан Пре зиденті Н.Назарбаевқа жолдады. Кітапты Президент Кеңсесінің Бастығы Махмұт Қасымбеков қабылдап алды. Түркия еліндегі «Фатих» университетінің ректор профессоры Ше рифали Текалан мырза С.Демирел атындағы университет оқытушыларын жəне Астана, Петропавл, Қостанай, Алматы қалаларындағы қазақ-түрік лицейлерінің директорларын 20 жылдық төсбелгімен марапаттады. Одан басқа, төсбелгімен 20 үздік оқытушыны Парламент Мəжілісінің депутаты Алдан Смайыл, ал Қазақ-түрік лицейінің үздік түлектерін «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ президенті Сауытбек Абдрахманов марапаттады. «КАТЕV» халықаралық қоғам дық қорының ашылуына қолдау көрсеткен демеушілерді Сыртқы істер вице-министрі Қайрат Сарыбай алғысын айтып, төсбелгілерді табыстады. Нұрзада КҮМІСБЕК, Еуразия ұлттық университетінің студенті.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Күй», А.Шаржанов.

«Жол», Ж.Нәтбаев.

 Бəрекелді!

 Мерейтой

Қазақ-түрік лицейлері ең алғаш 1992-1993 оқу жылында екі ел президенттері Н.Назарбаев пен Т.Өзалдың қолдауымен ашылды. Қазіргі таңда Қазақстандағы лицейлердің саны 28-ге жетті. Мерекелік іс-шарада бірінші болып сөз алған «КАТЕV» халық аралық қоғамдық қорының президенті Мехмет Месут Ата «КАТЕV» халықаралық қоры мыңдаған жастарға сапалы білім мен тəрбие беру мақсатында жұмыс істеп, едəуір жетістіктерге жетіп келе жатқанын айтып, жиналған қауымды 20 жылдық мерейтоймен шын жүректен құттықтады. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрі Бақытжан Жұмағұлов Елбасымыз Н.Назарбаевтың құттықтауын оқып берді. Білім жəне ғылым вице-министрі Мұрат Əбенов Мехмет Месут Ата мырзаға Ы.Алтынсарин атындағы төсбелгіні табыстады. Түркияның Төтенше жəне өкі летті елшісі Омер Тузель Түркия Президенті Абдулла Гүлдің құттықтау хатын оқып берді. Мерейтойға байланысты жарық көрген «КАТЕV»

Көрменің ашылу салтанатында Қоңыр Мұхамедиев, Өсербай Шранов, Ерлан Айтуаров сынды қылқалам шеберлері сөз алып, тізе қосқан төрт азаматқа толайым табыстар тіледі. Табиғаты да, тарихы да тұнып тұрған оңтүстік өңірдің бай бояуын бас қалаға ала келген азаматтарға шын ниеттен ақжолтайларын айтты. Қазыналы Қаратаудың етегінде дүние есігін ашқан Айнабек Оспановтың туындыларынан өзгеше бір талғам, абстракциялық қолтаңба аңғарғандайсыз. Қасиетті Қазығұрттың баурайынан қанат қомдаған қос қыран – Араншы Шаржанов пен Жамбыл Нəтбаевтардың картиналарында ашық бояулы пейзажға, кең жазиралы далаға, туған өлке табиғатына көбірек көңіл бөлінгендей. Ал асау толқындары айдынын аңсаған Аралдың жағасында кіндігі кесілген Мұрат Жетпісəлиевтің қылқаламы ұлттық реңкке басымдық берген. Міне, осылардың бəрін топтағанда тұтас бір композиция көз алдыңызға келе тіндей. Шындығында, оңтүстік сурет шілерінің композициясы қай

кезде де кереметтілігімен ерекшеленген. Түсті де шебер таңдайтындығы өз алдына. Бұл көрмеден ұлтық реңкке ұқыппен қарап, көненің көзін келешекпен байланыстыруға ұмтылған талпыныстың табын сезесіз. Əлбетте, бүгінгінің заманауи суретшісі өз қиялын жеткізу үшін жаңаша жол іздеп шарқ ұрады. Сөйтіп, метафора, ассоциация, символизм мен экспрессионизмге жиі бой алдырады. Ал бұл топ модернизм мен постмодернизмнің түрлі бағыттарының шарпысуын кенепке қарапайым ғана бояу жағуымен ерекшеленіп отыр. Жаңа стильдердің шапақтары көрініс тауып, тың ізденістің ізі аңғарылады. Осындай өлшеусіз еңбек қазақ бейнелеу өнерінің күллі əлемге кеңінен танылуына даңғыл жол ашатындай. Айтқандай, жуырда ғана Қырғызстан суретшілерінің өнеріне ерекше тəнті болған елордалықтар енді, міне, төрт таланттың топтасқан көрмесін тамашалауға мүмкіндік алды. Бұл шараны ұйымдастырушылардың бірі галерея басшысы Тілеукен Жаубасованың айтуынша, көрме шілде айының соңына дейін жалғасады екен.

Аќ желеѕділер ардаќталды Кеше елордадағы «Қазақстан» Орталық концерт залында Медицина қызметкерлерінің күніне арналған мерекелік шара өтті. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Жыл сайын дəстүрлі түрде өткізіліп жүрген бұл шарада өз саласы бойынша «жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» шыққан медицина қызметкерлері марапатталып жүр. Шараның ресми бөлігінде сөз алған Денсаулық сақтау министрінің орынбасары Болат Төкежанов медицина саласының даму барысы туралы əңгімеледі. «Медицина қызметі əсіресе ауылды жерлерде жетілдірілуде. Емханалар мен ауруханалар жаңа құралдармен жабдықтандырылып, заманауи технологиялар енгізілген соң медицина қызметкерлерінің кəсіби шеберліктері», артуда деген вице-министр денсаулық сақтау саласын дамытудың 20112015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында көптеген істердің атқарылып жатқанын баяндады. Бүгінгі таңда денсаулық сақтау саласында 65 мыңнан астам дəрігер, 150 мыңнан астам медбике жəне 13 мыңнан астам фармацевт еңбек етеді екен. Кешегі жиында Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбекова салаға қосқан зор

үлестері үшін еліміздің өңірлерінен келген медицина қызметкерлерін «Денсаулық сақтау ісінің үздігі», «Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін» төсбелгілерімен, Астана қаласы əкімінің орынбасары Аида Балаева Астана қаласы əкімінің Құрмет грамоталары жəне Алғыс

хаттарымен марапаттады. Оның ішінде Мұхтар Төлеутаев, Виктор Олейников, Франц Голецкий, Алтынай Есқалиева, Наталья Мельникова, Мұрат Өскенбаев сынды əр өңірден келген өз ісінің шебер мамандары бар. Жыл сайын Медицина қызмет керлерінің кəсіби мерекесі қарсаңында «Өз кəсібінің үздігі» республикалық байқауы ұйымдастырылады. Биыл байқау барысында «Үздік менеджер», «Үздік дəрігер», «Үздік ауыл дəрігері», «Үздік санитарлық дəрігер», «Үздік провизор», «Үздік медбике», «Үздік сарапшы» аталымдары бойынша ең үздік мамандар анықталды. «Қазақстан» Орталық концерт залында өткен мерекелік шарада олар дипломдармен жəне бағалы сыйлықтармен марапатталды. Атап айтар болсақ, «Үздік менеджер» аталымы бо йын ша Мұрат Сүлейменов, «Үз дік дəрігер» аталымы бойынша Əділет Дүйсембаев, «Үздік ауыл дəрігері» аталымы бойынша Күншығыр Əбілов марапатталса, Светлана Ғабдрахманова «Үздік медбике», Мəриям Меңдіғалиева «Үздік санитарлық дəрігер», Аида Төлеубаева «Үздік провизор», Маргарита Бисенова «Үздік тəуелсіз сарапшы» деп танылды. Салтанатты жиын Қазақстан эстрадасы жұлдыздарының қатысуымен өткен концертпен қорытындыланды. –––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Винокуров

атындаєы спорт сарайы салынады Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Жазғы Лондон Олимпиадасының чемпионы Александр Винокуровтың Қызылжар өңіріндегі ізбасарлары жыл санап көбейіп келеді. Бүгінде велоспортты серік еткен 23 солтүстікқазақстандық еліміздің құрама командасында облыс намысын қорғап жүр. Аймақ басшысы Самат Ескендіров есімі əлемге əйгілі велошабандозды қабылдап, жергілікті жердегі спортты дамыту, кəсіби деңгейін көтеру, жастарды саламатты өмір салтына бейімдеу төңірегінде əңгімелесті. Сөзін байрақты бəсеке жеңімпазының атында спорт сарайы тұрғызылатыны туралы қуанышты жаңалықпен түйіндеп, оған Алғыс хат, велоспорт бойынша балалар жəне жасөспірімдер мектебінің директоры Владимир Парахинге «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы» атағын тапсырды. А.Винокуровтың жүлдесі үшін өткен республикалық жарыс 36 шақырымға созылып, петропавлдық Кирилл Пролубников топ жарды. Жалпыкомандалық есепте де жерлестеріміз жеңістің ең биік тұғырынан көрінді. Павлодарлықтар – екінші, қостанайлықтар үшінші орынды иеленді. Солтүстік Қазақстан облысы.

 Спорт

Еуразия лигасын ќўру ўсынылды Осы жетіде Астанада ТМД елдері арасындағы Дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі кеңестің кезекті отырысы өтті. Оған Қазақстан, Əзербайжан, Ресей, Беларусь, Қырғызстан, Тəжікстан мен бақылаушы ел ретінде Украинаның мамандары қатысып, дене шынықтыру жəне спорт саласындағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі мəселелерді қарады. Отырыстың бірінші күні Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігінің төрағасы Ерлан Қожағапанов пен ТМД Атқарушы комитетінің төрағасы – атқарушы хатшысы Тоқтасын Бұзубаев сөз сөйлеп, ТМД елдерінің 20132015 жылдарға арналған Дене шы нықтыру жəне спортты дамыту жөніндегі стратегиясын

іске асыруда атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде баяндама жасады. Осыдан кейін отырысқа қатысушылар спорт саласында бірігіп жұмыс істеп, тəжірибе алмасуды одан əрі жалғастыру мəселесін қарады. Онда ТМД елдерінің өкілдері спорттық медицинаны дамыту, мамандармен

тəжірибе алмасу, спортшыларды дайындап, бірігіп жарыс өткізудің маңыздылығын айтып, осындай жұмыстардың алдағы кезде де жасалып, жалғаса беретінін атап өтті. Осы жерде олар өз ұсыныстарын білдіріп, соның негізінде 2020 жылға дейін жаңа стратегия бойынша жұмыс жасалу керектігін жеткізді.

Отырыста Қазақстан жағынан Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі төрағасының орынбасары Елсияр Қанағатов ТМД елдері ватерполшылар лигасын құруды ұсынды: – Астанада үш күн бойы ТМД елдері арасындағы дене шынықтыру жəне спорт саласындағы ынтымақтастық мə селесі талқыланды. Мұн да біздің ел ТМД елдері ватерполшыларының лигасын құруды ұсынды. Біздің спорт басшыларына Елбасы су добын дамытуды, жарыстарда əрқашан құрмет тұғырынан көрініп жүруді тапсырған болатын. Сондықтан біз осы отырыста ТМД-ға мүше

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

өзге елдерге осындай бастама мен идеямызды айттық. Су добы спорты – Олимпия ойындарының бағдарламасына кіретін қызықты жəне тартымды спорт түрінің бірі. Қазір Ресей чемпионатына біздің бірнеше командамыз қатысуда. Бірақ Ресейдің ішкі ережелері, келісімшарттары бізге келмейді. Осыған байланысты ТМД елдері ватерполшыларының лигасын құруды ұсынып отырмыз. Егер кеңеске мүше елдер біздің ұсынысымызды қолдаса, онда 2015 жылдан бастап Еуразия ватерполшылар лигасын құруға болады, деді Е.Қанағатов. Талшын АХМЕТЖАН.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Динара БІТІКОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №80 ek

Profile for Egemen

15062013  

1506201315062013

15062013  

1506201315062013

Profile for daulet
Advertisement