Page 1

ДЕРЕК пен дəйек 327 500 000 000

Үстіміздегі жылдың үш айында өнеркəсіп өндірісінің көлемі қолданыстағы бағалармен осыншама теңгені құрады.

№126 (28065) 15 МАМЫР СƏРСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Нақты көлемнің индексі өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 107,2 пайыз болды. Өндіріс өсімі кен өндіру өнеркəсібінде жəне карьерлерде 12,9, өңдеу өнеркəсібінде 7,5, сумен жабдықтау, кəріз жүйесі, қалдықтарды жинау жəне бөлуде 23,5 пайызды құрады. Өткен үш айда ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі ағымдағы бағалармен 17,6 миллиард теңгеге жетті. Осы уақыт аралығында негізгі капиталға 60,2 миллиард теңге инвестиция салынды. Наурыз айының аяғында жұмыспен қамту органдарына 1,1 мың жұмыссыз тіркелді. Бұл еңбекке жарамды халықтың 0,2 пайызын құрайды. Облыста шағын жəне орта бизнес субъектілерінің саны 9064-ке жетіп, өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 4,5 пайызға артқан.

АҚПАРАТТАР аєыны

 Өңір өмірі

Кґктем лебі

Ақтөбе облысы.

4 285 000 000

Облыста 2011-2012 жылдары «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасын жүзеге асыруға осыншама теңге бөлінген Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Тұрғын үй құрылысын жүргізу бойынша облыс еліміздегі үздік бестіктің қатарында тұр. Биыл облыс орталығында «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы аясында 18 қабатты көп пəтерлі тұрғын үй құрылысы басталмақшы. Ал, осы уақытқа дейін қаладағы Усолка шағын ауданында бағдарлама барысында 215 пəтерлі 3 тұрғын үй салынды. Бұл күндері қалада 9 мыңдай адам үй кезегінде тұр. Сонымен қатар, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жүйесі бойынша үй салуға 780 миллион теңге бөлініпті. Бұл қар жы облыс орталығында үш үйдің құрылысын бастауға бағыт талады. Жас отбасыларға арналған 3 үй бой көтереді. Егер бұл жоба-жоспарлар жылдың соңына дейін жүзеге асатын болса, биыл 1 мыңнан астам облыс орталығының тұрғындары пəтерлі болмақшы. ПАВЛОДАР.

200 000

«Есіл су» кəсіпорны осынша облыс тұрғындарын сапалы ауыз сумен қамтып отыр. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Облыс тұрғындарының «Есіл су» мекемесінің қызметіне деген сұранысы жыл өткен сайын өсіп келеді. Биыл 3251 мың текше метр тіршілік нəрін жеткізуді міндеттеніп отыр. Бұл өткен жылға қарағанда көп. Бүгінде су құбырлары11ауданның 200-ден астам елді мекеніне тартылған. Бұдан тысқары, топтық су магистралдарына Қостанай облысының бірқатар ауылдары қосылған. Жалпы ұзындығы 2678 шақырымға жететін су құбырларының дені əбден ескірген. Былтыр 7 елді мекенге таза су жеткізілді. Булаев жəне Преснов топтық су құбырларына жаңғырту жүргізілді. Жаңа сорғы агрегаттары орнатылды. Оған 21 миллион теңге жұмсалды. Биыл əбден тозығы жеткен 10 шақырым су құбырлары бірінші кезекте қалпына келтірілмек. Булаев су магистралының 253 шақырымы жөнделетін болады. Солтүстік Қазақстан облысы.

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Чистовское – бір кездері алтын астықты жайқалтып, төрт түлікті мыңғыртып өсірумен ғана емес, Кеңес одағының Батыры Семен Киреевпен, марқасқа академиктер Еренғайып Шайхутдиновпен, Зейнолла Молдахметовпен əй гі лі ауыл болатын. Өткен ғасыр дың аяғындағы əлеуметтік-экономикалық қиыншылықтар бұл елді мекенді де айналып өткен жоқ. Тек іскер азамат, тəжірибелі басшы Анатолий Глушко осы аттас ЖШС құрып, өз қарамағына алғаннан кейін ғана өздерін жұртта қалғандай кейіпте сезінген тұрғындардың болашаққа деген берік сенімі пайда болып, өмірге деген құштарлықтары оянды. Қазір

Кеше өткен Үкімет отырысында жұрт көз тіккен үш мəселе қаралды. Олар – 2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді нақтылау туралы жəне «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасын іске асыру барысы, сондайақ электр қуатын үнемдеу шаралары.

Їтір, нїктесі тəптіштелген їш мəселе Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Отырыстың күн тəртібімен таныстырған Премьер-Министр Серік Ахметов алғашқы мə селе бойынша Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаевқа сөз берді. Сала жетекшісінің баяндамасына сүйенсек, нақтыланған заң жобасын жасауда 2012 жылғы ІЖӨ өсімінің нақты деректері мен ағымдағы жылдың 1-тоқсанындағы көр сеткіштер, сондай-ақ халықаралық ұйымдардың назарындағы əлемдік экономика

 Мəссаған!

Ќўлдыќта ґткен кїндер Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Бөрлі ауданындағы Аңқаты разъезінде 51 жастағы əйел Гүлсім Хамитова мен оның 26 жастағы қызы жарты жыл уақыт бойы құлдықтың күйін кешкен. Олар бұған дейін осы аудандағы Богдановка ауылында тұрған. Тұрмысы төмен жандарға бір күні Нұрсұлу есімді əйел жолығып, əжептəуір табыс, қаражат табуға мүмкіндіктері бар екенін айтады. Іздегенге сұраған дегендей, олар жеке меншік иелері орналасқан разъезден бір-ақ шығады. Мұнда анасы мен қызы мал бағумен жəне басқа да қара жұмыстарды атқарумен айналысады. Əрине,

серіктестіктің иелігінде 16500 гектар егістік алқап бар. Ылғал сақтау технологиясын өн ді ріске енгізудің арқасында гек тар шығымдылығы 20 центнерден төмендеген емес. Жаңа техника сатып алуға жыл сайын шамамен 120-150 миллион теңге бөлінеді. Механикаландырылған қырманға астық тазалап, кепті ретін 3 қондырғы орнатылып, тəуліктік қуаттылығы 250 тоннаға арттырылды. Қырман алаңын асфальттауға 50 миллион теңгенің жұмсалуы агроқұрылымның табыстың тайқазанын тасытып, ырғақты жұмыс істеп келе жатқанын аңғартса керек. Тек былтырдың өзінде күніне 10 тонна жоғары сұрыпты ұн үгетін диірмен мен қыша майын өндіретін цех бой көтерді. Наубайхана іске қосылып, заманауи кулинарлық қондырғылармен жабдықталды.

бастапқыда бəрі де ойларынан шыққандай болады. Ал арада бір ай өткеннен кейін Дарғожиев есімді фермер олардың еңбектерін төлеп, үйлеріне қайтарудың орнына, екеуін құлдарша жұмсап, жоқ нəрседен ілік іздеп, ұрып-соғуды əдетке айналдыра бастайды. Əріберіден кейін фермер мен оның отбасы мүшелері қол жұмсағанды да місе тұтпай екеуін күрекпен соға бастайды. Тіпті, айыр ала жүгіріп шаншып жіберуден тайынбайды. Табыс табамыз деп келгендер бастарының аманында бұл жерден қашып кетуді ойластырып жүргенде фермердің ауласына полицейлер келе қалады. Сөйтіп, аталған дерек бойынша ҚР Қылмыстық кодексінің бостандықтан заңсыз

мен дамудағы шикізат тауарлары бағасының көтерілу үрдістері толық ескерілген. Нақтыланған жаңа заң жобасы туралы қосымша сұрақтар туындамады. Сондықтан, бір ауыздан қабылданды. Бірқатар бас ты міндеттердің шешілуі 2013 жылға жасалған бюджеттің уақтылы қабылдануына байланысты екенін айтқан министр, əріптестерінің аталған заң жобасын осы айдың 17 жұлдызына дейін пысықтап үлгеруін Үкімет басшысынан сұрады. (Соңы 2-бетте).

айыру делінетін 126-бабы бойынша қылмыстық іс қозғалды, деп мəлімдеді Батыс Қазақстан облыстық ішкі істер департаменті, тергеу басқармасының бастығы Мағауия Құрмашев. Оның соңы немен тынды деген сауалға келсек, істің насырға шабатынын тез ұға қойған Дарғожиев құлдықта ұсталып келгендерге өтемақыларын артығымен төлеп құтылады. Ал аталған қылмыстық іс екі жақ ымыраласуға келгендіктен жабылды. Əйтсе де, құқық қорғаушылар тергеу амалдары кезінде жəбірленушілер Дарғожиевтер отбасы тарапынан зəбір мен қорлық көргендері жөнінде түсінік бергендерін мəлімдеп отыр. Батыс Қазақстан облысы, Бөрлі ауданы.

– Алда көктемгі егіс секілді аса жауапты міндет тұр. Оған əзірлігіміз жақсы. Қазір жер өңдеуге байланысты агротехникалық шаралар ат қарылуда. Тұқым, жанаржағармай жеткілікті. 250 тонна минералды тыңайтқыш қоры бар. 2011 жылы өнімділікті 28 центнерден асырған едік. Биыл сол рекордтық көрсеткішті қайталауға серт етіп отырмыз. Бастапқыда мемлекеттің қаржылық қолдауына сүйендік. Бүгінде несиесіз жұмыс істейміз, – дейді ЖСШ директоры А. Глушко. Агроқұрылым мал шаруашы лы ғын өркендетуге де қызу атсалысып келеді. Қазір мұнда бір мыңдай қой, 500-ге жуық қазақтың ақ бас сиыры бағы ла ды. 600 басқа арналған мал бордақылау алаңын салуға жұмыла кіріскен. Бұл мақсат үшін шаруашылықтың өз қаржысына 100 бас

герефорд тұқымды тайынша сатып алынды. Соған орай, жемазықтық дақылдар алқабы ұлғайтылып, пішендеме, сүрлем əзірлеу жоспарланған. Алғашқы қадам жаман емес. Бордақылау алаңынан 50 бас мал жоғары қоңдылықпен ет комбинатына өткізілді. Осылайша, Елбасының тапсырмасына сəйкес ірі қара етінің экспорттық əлеуетін арттырудың жолдары жіті ойластырылған. Серіктестік жетекшісінің айтуынша, 300 адам жұмыспен қамтылып, орташа айлық жалақы 50 мың теңгені құрап отыр. Алда мақсаттар көп. Солтүстік Қазақстан облысы, М.Жұмабаев ауданы. ---------------------------------

Суреттерді түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

Заѕ нормалары талќыланды

Кеше Парламент Сенатының Төрағасы Қайрат Мəмидің «Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабын, 61-бабының 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларын, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларын ресми түсіндіру туралы» Конституциялық Кеңестің 2008 жылғы 15 қазандағы №5 нормативтік қаулысына түсіндірме беру туралы өтініші бойынша отырыс болды. Оның жұмысына Конституциялық Кеңес Төрағасы И.Рогов төрағалық етті. Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Отырысқа Парламент Сенаты жəне Мəжілісінің депутаттары С.Ақылбай мен Р.Сəрпеков, Жоғарғы Соттың судьясы Г.Аққуова, Бас Прокурордың орынбасары Ж.Асанов, Əділет

министрлігінің жауапты хатшысы М.Бекетаев, Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігі төрағасының орынбасары А.Көмекбаев, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің аппарат жетекшісі С.Темірболатов, Адам құқықтары жөніндегі ұлттық

 Қаның қалай қайнамас?!

«Оны зор, мені ќор санасаѕ»...

Мамандарды алалаєан компанияларєа ќашан тоќтау ќойылады? Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Еліміздегі шетелдік компаниялар жұмысшыларына төленетін жалақыдағы алалау əр өңірлерге ғана тəн құбылыс болып отыр. Шетелдік кəсіпорындар тарапынан өзге елден келгендерді зор, жергілікті жұмысшыларды қор санау, басқаша айтқанда, олардың еңбегін алалап бағалау Атырау облысында да кездеседі. Өкінішке қарай, шетелдік жұмысшылар мен қазақстандықтардың жалақысындағы өрескел алалау тек биыл ғана анықталып отырған жоқ. Бұл бірнеше жылдан бері қайталанып, бүгінде үйреншікті үрдіске айналып барады. Сол себептен болар,

бұдан бір-екі ай бұрын мұнайлы Атырауда бір емес, шетелдіктердің қатысуымен жұмыс жасайтын бақандай 18 компанияда төленетін жалақыда алалау бар екенін прокуратура тексерісі анықтап берді. Бір таңданарлығы сол, көптеген шетелдік компаниялар мамандығы бірдей шетелдік пен қазақстандық жұмысшыға 11 есеге дейін айырмасы бар жалақы төлеп келген. Мəселен, «Экспертиз с.р.л.» филиалында сапа жөніндегі инженер жұмысына ша қырылған шетелдік маманға еңбек келісімшарты бойынша 28 күндік вах талық жұмыс əдісі мен 12 сағат тық жұмыс күні бойынша күніне 665 еуро мөлшерінде жалақы төлеу белгіленіпті. Сонда бұл

орталық жетекшісі В.Калюжный қатысты. Парламент Сенатының Төрағасы Конституциялық Кеңеске Пар ламенттің «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын қарау барысында туындаған мəселелерге байланысты өтініш жасады. Осы заң жобасына сəйкес мемлекеттік органдар міндеттерінің бір бөлігі заңнамалық реттеу саласынан алынып тасталады. (Соңы 2-бетте).

шетелдік маман 28 күндік вахталық жұмыстан кейін қолына 18 мың 628 еуроны шытырлатып санап алады екен. Осынша көлемдегі еуроны теңгемен есептеп көріңіз, сонда 3 миллион 700 мың теңгеден асады. Дəл осы шетелдіктің атқарған жұмысын орындайтын қазақстандық инженерге 341 мың теңгеден сəл асатын жалақы төлейді. Шетелдік инженер мен қазақстандық инженердің жалақысындағы айырмашылық 10 есеге жеткен жерде қандай əділдік бар? Бұл компаниядан «Фиркрофт Инжиниринг Сервисиз Лимитед» филиалы қалысқысы келмепті. Шамасы қос компанияның бір-бірімен байланысы мықты болған болуы керек, мұнда да өзге елден келген жұмысшыға 28 күндік вахтаға күніне 665 фунт стерлинг мөлшерінде жалақы белгілепті. Алайда, бұл компания алдыңғысынан оза шауып, теңге бағамымен 28 күндік бір вахтада шетелдікке 4 миллион 400 мыңнан астам теңге төлеген. Бір вахтадағы жұмысы үшін миллиондаған теңге жалақы табатын шетелдік

 Еліміздегі негізгі астықты аймақтар егін егуді бастады. Осы қатарда Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарының диқандары бар.  Биыл «ҚазАгро» холдингі 51 млрд. теңгені құрайтын 2,7 мың өтінішті қанағаттандырды. Мұның 44,5 млрд. теңгеге жуық қаржысы шаруашылықтарға бөлінді.  Үстіміздегі жылдың 4 айында 1,9 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Олардың жалпы көлемінің 63 пайызы немесе 1,2 млн. шаршы метрі жеке тұр ғын үй құрылысының үлесіне тиесілі. Бұл өткен жылдың сəйкес кезеңімен салыс тырғанда жеке тұрғын үй салу көлемінің 19 пайызға артқандығын көрсетеді.  «ҚазАгро» холдингі Алматының азық-түлік белдеуінде 38 жобаны қаржыландырды. Бүгінгі таңда оның инвестициялық қоржынында 198 млрд. теңгенің 275 жобасы бар.  Биыл Павлодар облысының экономикалық өсімі 6 пайызды құрайтын болады. Бұған қайта өңдеу кəсіпорындары өндірісінің артуы, ауыл шаруашылығы өнімдерінің ұлғаюы арқылы қол жеткізілмек.  Батыс Қазақстанда 191 мың шаршы метр тұрғын үйді іске қосу көзделіп отыр. Барлық қаржы көздері бойынша салынатын бұл нысандардағы республикалық бюджеттің үлесі 5,9 млрд. теңге болғалы тұр.  Атырауда Құрманғазының 190 жылдығына арналған кеш өтті. Өнер кешінде «Нарын» халық аспаптар оркестрі композитордың бірнеше күйін тамылжыта орындады.  Қарағанды облысында «Заңсыз келуші» жеделал дын алу шарасының алғашқы күні 238 адам жауапкершілікке тартылды. Бұдан бөлек, ҚР мемлекетінің шекарасын белгіленген құжаттарсыз жəне тиісті рұқсатынсыз заңсыз кесіп өткені үшін бір шетелдік азаматтың үстінен қылмыстық іс қозғалды. «ҚазАқпарат», Tengrinews, «Қазақстан жаңалықтары» агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.

Бїгінгі нґмірде: Осы біз кімбіз? 3-бет Алыппен бірігудің ақиқаты 4-бет Айтылмай келген əңгіме 5-бет

атқарған жұмысқа тартылған қазақстандық жұмысшыға 28 күндік жұмысы үшін 382 мың теңгеден аса жалақы берілген. Арадағы айырма –11 есе! Міне, Атыраудағы маңдай тер төгілген адал еңбекті алалаудың көкесі! Мұны бір деп қоялық. Жалпы, Атыраудағы алалау тек жалақымен шектелсе, жақсы дейміз ғой. Жоқ, əзірге олай болмай тұрғаны өкіндіреді. Қазақ жеріндегі «қара алтыннан» қазына құрап жатқан шетелдік кəсіпорындар алалаудың өзге түрінен де қаражаяу еместігін аңғартып қалды. Мұны біз шетелдік мамандарды жұмысқа тартудағы өрескелдікке байланысты айтып отырмыз. Тағы дерекке жүгініп айтар болсақ, Атыраудағы «Синопек Қазақстан халықаралық мұнай сервис компаниясы» филиалында жəне «Синопек Қазақстан» серіктестігінде Қытай азаматтарының жұмысқа заңсыз тартылғанын дəлелдейтін факті анықталып отыр. (Соңы 6-бетте).


2

www.egemen.kz

Заѕ нормалары талќыланды (Соңы. Басы 1-бетте).

Осы мəселеге байланысты Конституциялық Кеңес мүшелері жəне отырысқа қатысқан өзге де мемлекеттік органдардың өкілдері сөз сөйледі. Əр тарап өз салаларына сəйкес «Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабын, 61-бабының 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларын, сондайақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларын ресми түсіндіру туралы» нормативтік қаулыға өз пікірлерін білдірді. 2011 жылы Парламент қарауына «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілердің мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне заңға тəуелді деңгейде бекітілу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар туралы заң жобасы» түскен. Осы заң жобасына сəйкес мемлекеттік

органдар функцияларының бір бөлігі заңнамалық реттеу саласынан алынып тасталды. Сөйлеушілер аталған заң жобасын Үкімет Конституцияның 54-бабын, 61-бабының 3-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларының, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша басқа да бірқатар нормаларды ресми түсіндіру туралы Конституциялық Кеңестің 2008 жылғы 15 қазандағы №5 нормативтік қаулысын орындау мақсатында əзірленгенін айтты. Осыған сəйкес Конституция ның 54-бабы, 61-бабының 3-тармағының, 1) жəне 3) тармақшасының мазмұнынан мемлекеттік органдардың құзыреті Конституциямен, конституциялық заңдармен жəне заңдармен ғана емес, заңға тəуелді актілермен де белгіленетіндігі көрсетіл ген. Сөйтіп, жоғарыда айтыл ғанға байланысты Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы

15 мамыр 2013 жыл

конституциялық заңның 35-бабының 1-тармағы 1-тармақшасына сəйкес аталған мəселелерді ескере отырып, Конституцияның жоғарыда аталған баптарының, сондай-ақ мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру мəселелері бойынша жəне басқа да бірқатар нормалардың Конституциялық Кеңес тарапынан түсіндірілуі қажеттігі айтылды. Сөйлеушілердің пікірінше, Конституциялық Кеңес бұған арнайы нормативтік қаулы шығаруы да керек секілді. Осыған байланысты Конституцияның 61-бабының 3-тармағы 3-тармақшасындағы мемлекеттік органдарды ұйымдастыру мен олардың қызметін негіздеу деп нені түсінуге болады жəне Конституцияның 61-бабы 3-тармағының 3-тармақшасының мəн-мəтініндегі мемлекеттік органдардың қандай функциялары заңның реттеу нысанасын, ал қандай функциялар заңға тəуелді актілердің реттеу нысанасын құрай алады деген сұрақтар талқылау нысанына айналды. Осылайша мемлекеттік басқару органдардың құзыреті туралы Үкіметтен Мəжіліске түскен заң жобасына байланысты туындаған сұрақтарды жан-жақты талқылау əлі де жалғасын таппақ.

 Мемлекеттік мəселе Дүниежүзілік бəсекелестікке қабілетті болу талабына сай Тəуелсіз Қазақстан индустриялық-инновациялық жобаларды жүзеге асыруда. Ел экономикасының өзегі саналатын аграрлық сала алдында тұрған міндеттер де орасан зор. Осы орайда еліміздегі азық-түлік қауіпсіздігі мен оны шешудегі отандық агроөнеркəсіп кешенінің мүмкіндіктері мен басымдықтары туралы Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ректоры, академик Тілектес ЕСПОЛОВ тұшымды ойпікірлерімен бөлісіп, ұсыныстарын ортаға салған болатын.

– Тілектес Исабайұлы, бүгінде азықтүлік қауіпсіздігі жаһандық сипатқа ие болуда. Осы орайда қазақстандық ғалымдардың пікірлері қандай? – Дамыған елдердің тəжірибесіне сүйенсек, ауыл шаруашылығында пайдаланылатын жерлерден мол өнім алуға болады. Оған аграрлық саланы өркендетудегі Батыс Еуропа, АҚШ, Австралия жетістіктері дəлел бола алады. АҚШ соңғы 30 жылдың ішінде

ие болуда. Ауыл еңбеккері энергетикалық ресурстар, қажетті құрал-қондырғылармен нашар жарақтанған. Қолданылатын негізгі қорлар мен технологияның дені ескірген. Ғылым жаңалықтары ауылдық өндіріске ауқымды көлемде енгізіле бермейді. Бірақ осы келеңсіздіктердің бəрін есепке алып, мемлекет осы проблемаларды кезеңкезеңімен реттеп, ауыл шаруашылығына қолайлы жағдайлар жасауда. Қазіргі кезде

Азыќ-тїлік ќауіпсіздігі:

Бəсекелестік пен басымдыќтар

Їтір, нїктесі тəптіштелген їш мəселе (Соңы. Басы 1-бетте).

компанияның басшысы Қ.Əйтекенов, «ТҚЖБ» басқармасы төрайымы Н.Наурызбаева, «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ басшысы Б.Палымбетов, Индустрия жəне жаңа технологиялар вицеминистрі Н.Сауранбаев, сондайақ Ақмола, Атырау жəне Оңтүстік Қазақстан облыстарының əкімдері баяндады. Үкімет басшысы С.Ах метов тұрғын үй бағдарлама сы туралы жасалған баяндама лар дағы көрсеткіштерге қанағаттанбайтындығын білдірді. Іске асыру тетігі ыңғайлы бағдарламаны жүзеге асыру барысында ақсап жатқан тұстарды сынға алып, жауапты мамандардан нақты жауап берулерін талап етті. Негізінде, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы қабылданып, оның шеңберінде үстіміздегі жылы барлық қаржыландыру көздері есебінен 6,6 млн.шаршы метр тұрғын үйді пайдалануға беру көзделіп отыр. Сондықтан, бағдарламаға арналған қаржының игерілмей қалуына лауазым иелерінің тікелей жауапты екенін ескертті. Өйткені, бірқатар облыстарда қажетті барлық құжаттарды дайындауда, ТҚК құрылыстарына жер телімдерін бөлуде əлі күнге дейін проблемалар бар екен. Үкімет басшысы мұндай жағдайда жарты жылдың қорытындысы бойынша игерілмеген қаржыны қайта бөлу туралы мəселе қаралатынына тоқталды. Игерілмеген қаржылар оларды дұрыс пайдаланып отырған өңірлерге қайта бөлінетін болады. Сосын əкімдер облыс тұрғындары алдында несиеге жəне жалға берілетін тұрғын үйлердің неге жоқтығы туралы айтсын. Бұл үшін барлық тетіктер қарастырылып, қаржы бөлінген болатын, деді С.Ахметов. Осыған байланысты əкімдіктерге Тұрғын үй құрылысы жинақ банкі көтерген түйінді мəселелерді шешуді қамтамасыз

етуді, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау жəне Өңірлік даму министрлігіне бірлесе отырып, «Қазақстандық ипотекалық компания» АҚ-ты капиталдандыру мəселесін қарауды, ал Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігіне əкімдіктермен бірге тұрғын үй құрылысы комбинаттарына қатысты мəселелерді шешуді тапсырды. Премьер-Министр Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігіне осы жылдың 1 тамызына дейін Үкіметке «Энергия үнемдеу-2020» бағдарламасының жобасын дайындап, енгізуді міндеттеді. Бағдарламаның барлық жағдайы тыңғылықты қарастырылуы керек. Оның ішінде қаржыландыру бойынша жанжақты зерделенуі қажет. Негізгі талаптар мен нормалар заңдардың деңгейінде қарастырылуы тиіс, деді С.Ахметов. Мемлекет басшысы 2015 жылға дейін, биылдан бастап жыл сайын энергия тұтыну деңгейін 10 пайызға төмендетіп отыруды тапсырған. Бұл бəрінен бұрын кəсіпорындар мен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында, бюджеттік мекеме-ұйымдарға қатысты. Энергия үнемдеу мəселесі жалпымемлекеттік міндет болып табылады, ол экономиканың барлық салаларында жəне тұрмыстық деңгейлерге дейін жүзеге асырылуы керек деп нықтады С.Ахметов. Мұнымен бірге, энергия тұтыну деңгейін жыл сайын төмендетіп отыру туралы тапсырманың аймақтарда нақты орындалуын жəне кəсіпорындарда энергия үнемдеу саясатын жүзеге асыру барысын бақылау мен оған мониторинг жүргізуді тапсырды. Тұрғындарға энергияны ұқыпты пайдаланудың тиімділігін түсіндіруді Мəдениет жəне ақпарат, Білім жəне ғылым министрліктеріне жүктеп, энергия үнемдеуді насихаттау керектігін айтты.

Съездіѕ он жылдыєына арналєан сапар

Индонезия өкілдерімен кездесті. Одан басқа, делегация басшысы БҰҰ Өркениеттер альянсы Жоғары өкілі кабинетінің жетекшісі Тарик Əл-Ансаримен жəне Өркениеттер альянсының директоры Мэтью Хоудспен əңгіме барысында Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары мен Альянс ынтымақтастығының даму келешегін талқылады. Өзінің АҚШ-қа жұмыс сапарының аясында Қазақ стан Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, Экономикалық жəне əлеуметтік мəселелер департаментінің директоры Ву Хонгбомен де кездесті. Кездесу барысында тараптар Қазақстанның бастамасымен қолға алынған жəне БҰҰ Бас Ассамблеясының арнайы қарарымен 2013-2022 жылдары өткізу туралы шешім қабылданған мəдениеттердің жақындасуы жөніндегі халықаралық онжылдық мəселелерін талқылады.

Бүгін түзетулер енгізілген жоспарды Бюджеттік бағдарламалар əкімшілігіне, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігіне ұсынуды тапсырамын. Негізінде олардың барлығы келіседі, ертең оны Парламентке енгіземіз, деді Премьер-Министр. Екінші мəселенің түйіні мен түйіткілдері көп болды. «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасын іске асыру жолдары туралы баяндама жасаған Өңірлік даму вице-министрі Серік Нокин биылғы жылдың төрт айында былтырғы осы кезеңмен салыстырғанда тұрғын үй құрылысына тартылған инвестиция көлемі 110 пайызға дейін артып, 117,3 млрд. теңгеге жеткенін айтты. Əйтсе де, ел өңірлерінде туындаған мəселелер бар екен. Тұрғын үй құрылысы мен инженерлік инфрақұрылымдағы жобалық-сметалық құжаттардың кейбірі əлі күнге əзір емес. Бюджет кодексінің талабына сəйкес, құжаттар белгіленген мерзім ішінде дайындалып, тиянақты тапсырылуы тиіс. Осындай жағдайда ғана жыл басында республикалық бюджеттен қаражат бөлу қарастырылады. Ал бүгінгі таңда Ақмола, Атырау, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Маңғыстау, Павлодар жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында ешқандай да құжаттар ұсынылмаған. Бұл мəлімет Серік Нокиннің баяндамасынан келтіріліп отыр. Енді аталған облыстар келесі жылдың несиелік жəне тұрғын үй құрылысы қаржыландырылуынан қағылуы ықтимал. Ал Ақтөбе, Қостанай, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстары жəне Алматы қаласы жоспарланған қаражатқа сəйкес 100 пайыздық көрсеткішпен құжаттарды уақытында талапқа сай тапсырған. Сондай-ақ, бағдарлама тетіктерін жүзеге асыру туралы Қазақстандық ипотекалық

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Александр Судьин бастаған делегацияның Америка Құрама Штаттарына жұмыс сапары аяқталды, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

Сапар Қазақстан мен АҚШ арасындағы парламентаралық байланыстарды нығайту мəселелері, сондай-ақ Президент Н.Ə.Назарбаевтың 2003 жылғы бастамасы бойынша шақырылған Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көш басшылары съезінің 10 жылдығы аясында өтті. Вашингтонда сенаторлар Александр Судьин, Серік Ақылбай, Хусаин Валиев жəне Дін істері агенттігінің төрағасы Қайрат Лама Шəріп АҚШ парламентшілерімен, Мемлекеттік департамент өкілдерімен кездесті. Кездесулерде ядролық қарусыздану

жəне оны таратпау, халық аралық жəне аймақтық қауіп сіздік, экономикалық даму, демократиялық құндылықтарды ілгерілету мəселелері талқыланды. Капитолий жотасында Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің 10 жылдығына арналған фотокөрме ашылып, оған бірқатар конгресшілер, оның ішінде АҚШ Өкілдер палатасының Халықаралық қатынастар комитетінің тең төрағасы Илиана РосЛехтинен қатысты. Қазақстандық сенаторлар сондай-ақ БҰҰ жанындағы Бангладеш, Пəкстан жəне

ауылшаруашылық өнімдерін өндіру көлемін 1,6 есеге ұлғайтып, оған жұмсалатын энергия қуатын 2 есе төмендетті. Бразилия елінің азық-түлік өнімдері мен биожанармайды өндірудегі жетістіктері көп елге үлгі болары сөзсіз. Болжам бойынша, үстіміздегі ғасырдың орта тұсында инновациялық дамуға сəйкес жер шары тұрғындарының 90 пайызы азықтүлікпен жақсы қамтамасыз етілуі мүмкін. Сондықтан, біз де өз ретімен өзге елдердің озық тəжірибелеріне негізделген агроөнеркəсіп кешенін дамытудың қазақстандық үлгісін қалыптастыруымыз қажет. Қазақстанның жер көлемі жағынан əлем елдерінің ішінде 9-шы орында тұруы оның ауыл шаруашылығын дамытуда зор мүмкіндіктер иесі екендігін көрсетеді. АӨК ел экономикасының жетекші саласына айналып келеді. Бұл ретте Қазақстан азық-түлікпен өзін-өзі толық қамтамасыз ете алатын іргелі мемлекеттер санатына еніп отыр. ЕурАзЭҚ-тағы бес мемлекет арасында жүргізілген рейтингтік бағамдау нəтижесінде еліміздің негізгі ауылшаруашылық өнімдерін өндіруден 0,98 индекспен 2-ші орында болуы соның дəлелі. – Азық-түлік қауіпсіздігі саласында ғаламдық түйткілдер бар екенін ешкім жоққа шығармайды. Сол жағымсыз құбылыстар бізді де айналып өтпесі белгілі. Бұл ретте Қазақстандағы азық-түлік мəселесі қаншалықты күрделі? – Проблема бəрімізге ортақ десек те, Қазақстанға жалпы азық-түлік зəрулігі төніп тұрған жоқ. Тіпті, ең қолайсыз қуаңшылық жылдардың өзінде еліміз негізгі тағам өнімдері бойынша ішкі сұранысты қамтамасыз ете алады. Негізі, азық-түлік қауіпсіздігі жағдайы алдымен астық өндірісі мен оның қор көлемі бойынша бағаланады. Бұл жөнінде республикамыз өзіне өте сенімді елдер қатарына жатады. Статистика агенттігінің мəліметтеріне жүгінсек, үстіміздегі жылдың наурыз айында астық қоры 10 млн. тоннадан астам болды. Қуаңшылық бола қалған жағдайда мемлекеттік жəне шаруашылық субъектілері дер кезінде бейімделіп, икемді шараларды ілкімді жүргізулері керек. Бұл үшін аграрлық ғылымның селекциялық, технологиялық жəне басқа да бағыттарындағы ұсыныстары мен ауыл шаруашылығын табиғаттың қолайсыз жағдайларынан қорғайтын амал-шаралары баршылық. Ғалымдар Қазақстанның ішкі сұранысына қажетті азық-түлік көлемінен 3 есе көп өнім өндіре алатын əлеуетінің бар екенін дəлелдеп келеді. Сарапшылар Қазақстанды мал жəне егін шаруашылықтары өнімдерін өндіруде үлкен əлеуеті бар əлемдегі бес елдің қатарына кіргізеді. Еліміздегі 187 млн. гектар жайылымдық жер мал шаруашылығын дамытудағы мол мүмкіндіктер негізі. – Қазіргі уақытта біз үлкен мүмкіндіктерімізді барынша толық пайдаланып отырмыз дей аламыз ба? – Ауыл шаруашылығында табиғи жəне басқа ресурстарды толық пайдалана алып отырмыз деуге əлі ертерек. Экономикалық қағидаларға сүйенсек, кəсіпкерліктің дамуына мүмкіншілік қалыптастыратын қолайлы макроэкономикалық орта керектігі ақиқат. Осы ортаны қалыптастыратын тетіктер: салық жəне сақтандыру жүйесі, несиелік саясат, бағаны мемлекеттік реттеу мен кəсіпкерлікті мемлекеттік қолдау. Осы тетіктерді дайындап, енгізуде жіберілген кемшіліктер ауыл шаруашылығында кəсіпкерліктің дамуына қолайлы жағдай қалыптастырмай, оны тежеп келді. Ауылшаруашылық кəсіпкерлері өнімдерін нарықтық бағамен сатуға қол жеткізе алмай, осы уақытқа дейін арада жүрген алыпсатарларға тəуелді. Табыстарының ауқымды көлемін солар иеленуде. Банк жүйесінің несиеге қосатын пайыздық жүктемесінің жоғарылығы ауылшаруашылық өндірісінде қалыптасқан қолайсыздықты ұлғайта түсуде. Осылардың салдарынан ауыл шаруашылығы өндіріс тиімділігі төмен жəне инвестицияға тартымсыз сипатқа

экономиканы жаңғырту жүзеге асырылуда. Елбасы Үкіметке нақты міндеттер жүктеп отыр. Арнайы қабылданған мемлекеттік бағдарламада ауылды өркендетуге, оның өндірістік жəне əлеуметтік инфрақұрылымын жақсартуға айрықша көңіл бөлініп, ауыл шаруашылығын қолдауға, ел аймақтарын жақсартуға қомақты қаржы жəне материалдық ресурстар бөлу қарастырылды. Қабылданған «Агробизнес-2020» бағдарламасында Президент Жолдауындағы басым бағытты жүзеге асыру үшін 2020 жылға қарай ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау көлемін 4,5 есеге ұлғайту көзделген. Президенттің аталған Жолдауындағы əлеуметтік саясаттың жаңа қағидалары ауыл тұрғындарын да толық қамтиды жəне жан-жақты қолдайды. Бұл қазіргі аграрлық саясаттағы белгіленген жаңа жол, нəтижеге жетудегі негізгі кілт. – Аграрлық саланың білікті маманы ретінде ел тұрғындарының азық-түлікпен қамтамасыз етілуін қалай бағалайсыз? – Бүгінде еліміздің қай өңірінде болмасын халық қажетті азық-түліктен тарығып отырған жоқ. Бірақ мəселе қажетті өнім мен тауардың жеткілікті болып тұрғанында ғана емес. Оларды сатып алуға кез келген тұтынушының шамасы келе ме? Ұсыныс сатып алушы мүмкіндігінен əлдеқайда асып отыр. Толыққанды тағам сатып алып, тұтынуға зейнеткерлердің, төмен жалақылы еңбеккерлер мен мемлекеттік қызметкерлердің, жұмыссыздардың мүмкіндіктері шектеулі. Статистикаға жүгінсек, шетелдік жемістер ішкі рынокта 60-70 пайыз, құс еттері 60 пайыздан астам, өсімдік майы 40 пайыздан астам, өңделген сүт өнімдері 60 пайызға дейін, қалбырдағы жемістер мен көкөністер 60-тан 90 пайызға дейін сырттан əкелінеді екен. Тағамдардың аталған түрлері бойынша шетелдерге тəуелдіміз. Осыған байланысты мемлекет Ауыл шаруашылығы министрлігіне жаңа баубақша мен жүзімдер отырғызу, ірі жылыжай комбинаттарын, сүт өндіру кешендерін, қайта өңдеу өндірістерін салу тапсырмасын жүктеп отыр. Олар келешекте азық-түліктен тапшы тауарлардың орнын толтырады. Статистика агенттігінің мəліметтері бойынша, тағам бағаларының өсу индексі халықтың орташа табысының өсу қарқынынан жоғары. Бұл да ел тұрғындарының азық-түлікті тұтыну мүмкіндіктерін шектейді. – Қарап отырсақ, аграрлық саланы дамыту мақсатында мемлекет айқындап берген бағыт-бағдар бар. Жалпы, белгіленген биік межеге көтерілу үшін алдымен не істеу керек? – Біріншіден, ауыл шаруашылығын кең көлемде техникалық жəне технологиялық жаңғыртуды жүзеге асыру керек. Екінші – саланы білікті мамандармен қамтамасыз ету. Үшінші – əлемдік жетістіктерді пайдалана отырып, отандық аграрлық ғылымды барынша дамыту. Ерекше көңіл аударатын мəселе – ауыл шаруашылығын кең көлемді жаңғырту. Оны іске асыруда басшылыққа алынатын қағида, жаңа экономикалық бағыттың қозғаушы күші кəсіпкерлікті қолдап, оның тиімді нысандарын дамыту. Оларда өндіріс жаңа техника мен технологияны пайдалануға негізделуі тиіс. Бұл аграрлық сектордың бəсекелестік қабілетін көтерудің басты шарты. Сондықтан да Елбасының қойған талабы – өндірісті жаңа агротехнологияны пайдалануға негізделген орта жəне ірі тауарлы ауылшаруашылық кəсіпорындарын құруды ынталандыратын заңнамалық жəне экономикалық жүйені жасау. Бұған қоса шағын жəне орта бизнесті біріктіретін, шаруаларды кооперацияға жұмылдыратын əрі олардың жаңа жағдайда ұтымды жұмыс істеп кетуіне қолдау көрсету жүйелерін құру тапсырылды. Осы орайда біз алға жылжу үшін ауыл шаруашылығын ірілендіруді жалғастыра беруіміз керек. Сондықтан отандық тауар өндірушілерді қолдау тетіктерін жетілдіру

мен оларды қорғауға бағытталған шараларды қабылдауда, біздің еліміздің Дүниежүзілік сауда ұйымына кіретіні ескеріліп, ашық экономикада отандық кəсіпкерліктің тұрақты жəне инновациялық дамуына қолайлы жағдай жасау басшылыққа алынуы керек. Бүгінде ауыл шаруашылығына тиімді агрохимиялық қызмет көрсету, сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымын, фитосанитарлық жəне ветеринарлық қауіпсіздік жүйесін дамыту көзделген. Қазақстанның əлемдік рынокта үлкен сұранысқа ие органикалық экологиялық таза ауылшаруашылық өнімдерін өндіруге жəне экспорттауға зор мүмкіндіктері бар. Мал шаруашылығында малдың жоғары өнімділік əлеуетін пайдалану, жоғары қоң дылыққа жеткізу, азықтандырудың жаңа тиімді жүйесін жасау, мал жайылымдарын қалпына келтіру, жайылымдарды суландыру инфрақұрылымдарын қайта құруды жүзеге асыру мəселелері алда тұр. Көріп отырсыздар, азық-түлік саласы шын мəнінде болашақта келешегі зор инновациялық кластерге айналып отыр. Осы бағыттағы жұмыстарды іске асыру барысында басты салмақ аграрлық ғылымға түсетіні белгілі. Өйткені, ғылыммен ұштасқан өндіріс қана нəтижелі жеміс беретіні сөзсіз. Осы орайда Қазақ ұлттық аграрлық университеті аталған саланың болашақ мамандарын даярлау ісіне асқан жауапкершілікпен қарап отыр дегім келеді. – ДСҰ жағдайында еліміздің шетке шығаратын жəне шеттен келетін азықтүліктің тікелей адам өміріне əсер ететін сапасы маңызды рөл атқарады. Осыған орай Қазақстан-Жапония инновациялық орталығының даму келешегі жəне Қазақ ұлттық аграрлық университетінің базасында АӨК өнімдерінің қауіпсіздігі жəне сапасын бағалау ұлттық орталығының құрылуы туралы айтып берсеңіз? – Орталықты құру тарихы 2009 жылы 23 қыркүйекте Қазақ ұлттық аграрлық университетінде өткізілген «Азық-түлік қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау проблемалары» атты Қазақстан-Жапония бірлескен конференциясынан бастау алады. Оның қорытындысы бойынша университет пен Жапонияның JEOL жəне SHIMADZU компаниялары арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Құжатта жапон тарапынан ұсынылған қазіргі заманауи талдау жабдығын едəуір жеңілдікпен беретін ниеттері тіркелген. 2010 жылдың қыркүйегінде Қазақстан-Жапония инновациялық жобасы іске қосылып, университеттің 80 жылдығына байланысты Президент Н.Ə.Назарбаевтың университетке келген кезінде ресми түрде ашылды. Қазақстан-Жапония инновациялық орталығының қазіргі заманауи жабдықтары кез келген өсімдік жəне жануарлар өнімдерінің сапасын тез жəне жоғары деңгейде бағалайды. Орталық зертханаларында АӨК өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігі 300-ден астам көрсеткіштер бойынша анықталады. Мысалы, трансгендік өнімдер, жасырын вирустар, өсімдіктер мен малдардағы өте қауіпті індеттер, ауыр металдар, жəне т.б. Демек, өнімдер сапасының сараптамалық бағасын əлемдік деңгейде бағалауға қол жеткізіп отырмыз. – Ал енді ауыл шаруашылығын инновациялық дамыту бағыттары туралы не айтар едіңіз? – Бүгінгі əлем жаңа технологияларды кең көлемде, өте жылдам игеруде. Инновациялық дамудың баламасы жоқ. Оның мəнін ашуға тоқталмай-ақ, кейбір бағыттарын атайын. Агроөнеркəсіптік секторды дамытудың басты векторларының бірі – ресурстарды үнемдеу. Ресурсты үнемдеу технологиясы – ауыл шаруашылығын индустриялық əдіспен жүргізудің баламасы. Осы технологиялар қоршаған ортаға антропогендік жүктемені төмендетуге мүмкіндік береді жəне тəжірибелік тұрғыдан дəлелденгендей, өндіріс шығынын төмендетіп, дақыл өнімділігін арттырады. Ауыл шаруашылығы мен аграрлық ғылымның тағы бір жаңа бағыты биотехнологияны дамыту, аграрлық ландшафты аспаннан барлап, зерттеу арқылы ғарыштық инновацияны пайдалану осы күнгі өзекті мəселелер. Сонымен қатар, химиялық тыңайтқыштарды жəне химиялық препараттарды қолданбай органикалық егіс шаруашылығын жүргізу арқылы өндірілетін экологиялық таза өнімдерге сұраныс артуда. Осы бағыттағы ғылыми ұсыныстарды меңгеру үшін мамандарға жаңа деңгейдегі білім жəне біліктілік қажет. Біздің университет бұл бағытта ғылым жетістіктерін оқу бағдарламаларына енгізді. Студенттерге жаңа технологияларды меңгерудің тəжірибелік дағдыларын қалыптастырудамыз. Сонымен қатар, ғылым-білім инфрақұрылымын əрі қарай дамыту бағытында белсенді жұмыстар атқарылуда. – Аграрлық салаға білікті кадр ауадай қажет десек, соларды даярлайтын жоғары оқу орнының бүгінгі басымдықтары қандай? – Біздің негізгі міндетіміз – жоғары білікті мамандар даярлау. Университет республика бойынша алдыңғы қатарда үш сатылы (бакалавр, магистр, PhD доктор) мамандар даярлау жүйесін табысты іске асырып келеді. Қазақ ұлттық аграрлық университеті əлемдегі 300 жоғары оқу орындарын қамтыған Жаһандық консорциумның мүшесі. Əлемнің 50 ірі университеттерімен, Еуропаның, Солтүстік Американың жəне Азияның аграрлық ғылыми орталықтарымен тұрақты байланыс қалыптастырды. Қазіргі кезде университеттің жаңа даму стратегиясы бекітілді. Онда универ ситеттің мақсаты ретінде əлемдегі озық университеттердің қатарынан орын алу белгіленген. Университетіміз ұлттық зерттеу университеті қатарына өтуге кірісті. Бүгінгі күні инновациялық университет мəртебесіне ие болдық. Университет ұжымының қызметі білім мен ғылым саласында өмір талабына сай биік деңгейге көтерілуге жұмылдырылған. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан». ----------------------------------------Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

Адамзатты алаңдатқан 2006 жылы Америка Құрама Штаттарының қырық бесінші вице-президенті Альберт Гордың «Қолайсыз шындық» («An Inconvenient Truth») атты туындысы жарық көрген бойда, оның мəні мен мазмұнын ашатын деректі фильм əлем кинотеатрларының экрандарын бірден жаулап алған болатын. Өйткені, əлгі фильм адамзат өркениетіне төніп тұрған ең басты қатердің қозғаушы күші де, негізгі себебі де адамзаттың өзі екендігіне көрерменің көзін анық жеткізген еді. Бұрын саясаткерлігімен белгілі болған тұлғаның одан бетер танымал болуының сыры, біріншіден, фильм режиссерінің мықтылығында жатса, екіншіден, «Қолайсыз шындық» авторының шешендік қабілетінің биіктігінде екені күмəн тудырмайды. Олай деуге толық негіз бар. Өйткені, аталмыш фильмде Альберт Гор əлем ғалымдары бұрыннан көтеріп жүрген «қоршаған ортаның бүлінуіне кім кінəлі?» деген ащы сұрақтың жауабын көрермендердің санасына өте нанымды жеткізе білген.

Қытай тұтыну жағынан болсын, өндіру жағынан болсын жан басына шаққанда алпауыт Америкамен теңесе бастады. Сосын, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-тың бастамасымен құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымы, Дүниежүзілік банк, Халықаралық валюта қоры жəне Бүкілəлемдік сауда ұйымы сияқты институттар да бүгінгі жаһандық өзгерістер заманында бұрынғы қауһарынан айырыла бастады. Себебі, бүгінгі таңда олардың бастамашысы болған алпауыт мемлекеттің өзі де қар жы дағдарысына ұшырап,

Осы біз кімбіз?

Альберт Гордыѕ кітабы осындай сўраќќа жауап іздейді

Əділ АХМЕТОВ,

сенатор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Тоқетерін айтқанда, Альберт Гор бүгінгі таңдағы Жер шары қызуының көтерілуіне де, жаһандық климаттың өзгеруіне де, биосфера жүйесінің бұзылуына да, қос полюстер мен асқар таулардағы мəңгі мұздардың өте жылдам еріп бара жатқанына да, өзенкөл дердің сарқылып, топырақ эрозиясының етек алуына да, теңіздер мен мұхиттардың шектен тыс қышқылданып, өте тез булануына да, соның салдарынан апатты дауылдар мен цунамилердің жиілеп кетуіне де адами фактордың, яғни адамзат əрекетінің салдарынан атмосфераны толассыз былғап отырған көмірқышқыл газы (СО2) екенін шешен сөзбен қатар, жылдар бойы жинақталған ғылыми деректердің негізінде дайындалған салыстырмалы слайдтардың көмегімен шебер дəлелдеп берген болатын. Əлемдік үдеден шыққан бұл өткір фильм үшін Альберт Гор алдымен Оскарды бағындырып, 2007 жылы Нобель сыйлығымен марапатталғанын бүкіл əлем біледі. Одан бергі кезде саясаттан шеттеп, бизнеске кетсе де танымал тұлға ғылыммен айналысуын жалғастыра берген. Соның нəтижесінде 2013 жылы ғалымның «Болашақ» («The Future») атты заманауи мəнге ие, ғылым мен білімге толы жəне бір туындысы жарық көрді. Автордың сөзіне қарағанда, «Болашақтың» жазылуына ұзақ жолда бірге болған жолаушының: «Жаһандық өзгерістердің қозғау шы күштері қандай?» деген тосын сұрағы түрткі болған сыңайлы. Өйткені, өзін əңгімеге тартқан əлгі адамға бірден жауап қайтарғанымен, іссапардан қайта оралған соң, ұшақта қойылған əлгі бір сауал оның мазасын алып, көп уақытқа дейін толғандырғанын Альберт Гор жасырмайды. Толғаныстың соңы жеті жылға созылған зерттеу жұмысына ұласып, нəтижесінде тілге тиек болып отырған жаңа туынды жарық көрген. Футуристік арнада жазылған көлемді зерттеуде болашаққа негіз болатын жаһандық өзгерістердің қозғаушы күштері өте нанымды бейнеленеді. Біріншіден, бүгінгі таңдағы Жер шарын Альберт Гор бірбірімен кіндігі жабысқан əлем экономикаларының басын біріктіретін жаһандық корпорация ретінде қарастырады. Өйткені, бүгінгі əлемде адамдар ғана емес, тұтыныс тауарлары да, капитал да, жұмыс та, табиғи ресурстар да, заманауи технологиялар да, ақпарат ағыны да еркін айналады. Оларға ешбір шекара тосқауыл болып отырған жоқ. Оның үстіне қазір жұмыс қолы қай елде арзан болса, өндіріс пен технологиялық капитал да солай қарай ағылатыны жұмбақ емес. Мұның айқын мысалы – Қытай. Себебі, оза дамыған АҚШ, Батыс Еуропа, Жапония сынды

елдердің жеңіл өнеркəсіптері ғана емес, ауыр өнеркəсіптері де, автомобиль өндірістері де, электроника немесе жиһаз шығаратын фирмалары да, алып ұшақтар мен қосалқы бөлшектер шығаратын зауыттары да бүгінгі таңда, негізінен, Қытайға немесе Қытай сияқты жұмыс қолы арзан, бірақ пайдасы мол өзге мемлекеттерге қоныс аударып алған. Осындай жаһандық экономикалық байланыстардың нəтижесінде мемлекетаралық қарым-қатынастар да мүлде жаңа сипатқа ие болып отыр. Екіншіден, электрондық ақпарат технологиялары мен ақпараттық базалардың керемет дамып кеткендігі соншама, миллиардтаған адам ғана емес, корпорациялар мен компаниялар да əлгі технологиялар мен ақпараттық базаларды еркін пайдалана отырып, қас-қағым сəтте пікір алмасып, бизнеспен

экономикалық рецессияға тап болып отыр. Төртіншіден, бүкіл əлемге теңгерімсіз демографиялық өсім қатер төндіріп отыр. Адамзат санының еселеп өсуі, технологиялардың қарқындауы жəне жаһандық экономиканың теңгерімсіз ұлға юы миллиардтаған адамның тір шілігі тəуелді болып табылатын табиғи ресурстардың, оның ішінде, əсіресе, нəрлі топырақ пен ауыз судың сарқыла бастауымен бетпе-бет келуде. Бұл құбылыс планетаның экологиялық жүйеле ріне де орасан зор зардабын ти гізуде. Жер бетіндегі халық санының еселеп өсуі өз кезегінде азық-түліктің жетімсіздігіне ұрындырып отырғаны да жасырын емес. Демографиялық жарылыс, сонымен қатар, қоршаған ортаның лас тануына да, теңіздер мен мұхиттардағы жəне жер бетіндегі

Бүгінгі таңда адамзат өркениетінің өндіретін жиынтық энергия қуаты мен Жердің экологиялық жүйелерінің арасында мүлде қатерлі байланыс қалыптасып отыр. Оның ішінде, əсіресе, күллі адамзаттың тіршілігі тəуелді болып табылатын атмосфера мен климат арасындағы нəзік тепе-теңдікке үлкен қауіп төніп тұр. байланысты сан-қилы мəселелерді шеше алады. Мұның сыртында адамның қатысынсыз-ақ өз бетімен жұмыс істей беретін, бір-бірімен интернет арқылы жалғасқан автоматтық жүйелер дүниеге келіп жатыр. Ғалымдардың топшылауынша, 2020 жылға қарай ондай жүйелердің саны 50 миллиардтан асып кететін түрі бар. Демек, бүгінгі əлем ақпарат технологияларының қазығына байланып қалған. Еңбектеген баладан еңкейген қартқа дейін компьютерден қол үзбейді. Мұнымен қоса, қазіргі кезде тұтыныс өнімдерін шығаратын заманауи корпорациялар мен компаниялар бұрын адам қолымен істелетін қара жұмысты ғана емес, интеллектуалдық жұмыстардың да басым көпшілігін робот тарға артып қойған. Енді бұл үдеріс дамыған мемлекеттерден дамушы елдерге де келіп жетті. Роботтардың қабілеті, тіпті, адам қабілетін қуып жетіп, жақын болашақта оны басып озуға да жақын тұр. Үшіншіден, жоғарыда аталған мүмкіндіктер мүлде жаңа тұрпаттағы саяси, экономикалық жəне əскери күштер мен орталықтардың дүниеге келуіне ықпал етіп отыр. Оларды заманы өткен ХХ ғасырдың екінші жартысында қалыптасқан аналогтармен салыстыруға мүлде келмейді. Бір кездерде əлемді аузына қаратқан Америка, Батыс Еуропа немесе өзге дамыған елдер қазір экономикалары мен нарық қуаты үлкен қарқынмен өсіп келе жатқан Қытай, Үндістан, Индонезия, Бразилия, т.с.с. дамушы мемлекеттермен есептесе бастады. Мұны біз өз көзімізбен көріп отырмыз. Мəселен, бүгінгі

жан-жануарлардың сарқылуына да тікелей əсер етуде. ХХІ ғасырда бұл құбылыс бұрынғыдан бетер үдей түсуде. Бесіншіден, биология, биохимия, генетика жəне кванттық физика ғылымдарының қарыштап дамығаны соншама, бүгінгі таңда нанотехнологиялық əдістер мен атом немесе молекула құрылымдарын өзгертіп, мүлде жаңа өнімдер мен құрылыс материалдарын алуға мүмкіндіктер ашылып отыр. Өз кезегінде бұл үдеріс өмірдің эволюциялық заңына да қол сұғып, тіпті, адам ағзасындағы органдарды ғана емес, өсімдіктер мен жануарлардың жаңа түрлерін сұрыптап шығаруға мүмкіндік беруде. Бұл тұрғыдан, Альберт Гор келтірген бір слайд кімді болса да бей-жай қалдырмайтыны анық. Мəселен, генетик ғалымдар жүргізген бір эксперименттің барысынде өрмекші мен ешкінің гендері будандастырылып, нəтижесінде көп аяқты «өрмекші-ешкі» алынған. Бұл бұрын түске де кірмейтін дүние емес пе еді? Алтыншыдан, бүгінгі таңда адамзат өркениетінің өндіретін жиынтық энергия қуаты мен Жердің экологиялық жүйелерінің арасында мүлде қатерлі байланыс қалыптасып отыр. Оның ішінде, əсіресе, күллі адамзаттың тіршілігі тəуелді болып табылатын атмосфера мен климат арасындағы нəзік тепе-теңдікке үлкен қауіп төніп тұр. Мəселен, бүгінгі таңда əлем экономикасы өзіне қажет энергияның 85 пайызын мұнай мен газ жəне көмірден өндіретіндіктен, жану процесі кезінде аталған лас энергия көздері əрбір 24 сағат сайын атмосфераға 90 миллион

тонна улы қалдық, оның ішінде көмірқышқыл газын тарататыны ғылыми тұрғыдан дəлелденген. Демек, атмосфераның төменгі қабаттары адамзаттың зиян ды қалдықтарын сақтайтын қоймасына айналған десе де болады. Бұл үдеріс осылайша жалғаса беретін болса, ғалымдардың болжауынша, үстіміздегі ғасырдың аяғына дейін жер бетіндегі жан-жануарлардың тең жартысына жуығы мүлде жойылып кетуі ықтимал. Басында жалғыз сұраққа толыққанды жауап табудан басталған іргелі ізденістің ондаған жаңа сұрақтарға ұласып, олардың да жауабын іздеуге тура келгендігін Альберт Гор жасырмайды. Бірақ ол бүгінгі таңда əлгі сұрақтардың жауабын іздеуге тек ғалымдар ғана емес, əлемнің саяси билігінің тізгінін ұстап отырғандармен қатар, бизнес пен дін көшбасшыларының да қоса атсалысуы керек екендігін алға тартады. Олай болмаған жағдайда адамзат болашағының қыл үстінде тұрғанын ескертеді. Он саққа жүгірген ойын қорытындылай келе, кітап соңында Альберт Гор: «Осы біз кімбіз?» деген сұрақ қояды да, оған: «Адам баласымыз. Саналы ғұмырдың иесіміз», деп келте жауап қайырады. Сөйтеді де, адамзаттың сан ғасырлар бойы жүріп өткен тарихи жолын қысқаша шолып, оның алдымен ормандардан шығып, саванналарға, одан соң фермаларға, одан мегақалаларға қоныс аударғанын; басында тек екеу болып, келе-келе бастары көбейіп, сандарының алдымен мыңға, одан соң миллионға, барабара миллиардқа жеткендігін; о баста тас дəуірін бастан кешіріп, бірте-бірте соқаға жетіп, одан соң зауыттарға, енді, міне, роботтар мен наноботтарға да иек артып отырғанын; о баста тілдердің жалғыз буынды сөздерден басталып, келе-келе энциклопедияларға қол жеткізгенін; алдымен эфир арқылы радио хабарларын таратуды игеріп, енді интернетке негізделген жаһандық ақпарат құралдарын бағындырып отырғанын; о баста жалғыз отбасын құрып, келе-келе қауымдасып, одан ру-тайпаларға, одан ұлттарға, одан мемлекеттерге ұласып, өркениет құрғанын шолып өтеді. Ғасырларға созылған адамзаттың өткен жолы осындай болса, ендігі болашағы қандай болмақ? Бұл сұраққа Альберт Гор берген жауаптың да мəні зор. Адамзат тың болашағы оның қандай жолды таңдауына тікелей байланысты болмақ. Болашақ жолды адамзаттың өзі таңдай ма, жоқ əлде əлгі жол адамзатты таңдай ма, мəселе осыған келіп тіреледі. Нақтырақ айтқанда, адам баласы жоғарыда аталған жаһандық өзгерістердің қозғаушы күштерінің ықпалында тұяқ серіппей кете бере ме, жоқ əлде қайрат-күшін қайта жиып, əлгі күштерді тізгіндеп, өткен күндерге мүлде ұқсамайтын жаңа болашақ орнатуға бет түзей ме деген ондаған сауалдарды кесе көлденең тартады. Альберт Гор, сонымен қатар, төніп тұрған сын-қатерлерді болдырмауға бағытталған бірінші кезекте қолға алынуға тиісті шараларды да атап өтеді. Ең алдымен Жердің жылынуын бəсеңдету үшін көмірқышқыл газын өлшеусіз тарататын өндіріс ошақтарына салықты көбейтуге мүмкіндік беретін заң қабылдаудың кезек күттірмейтін мəселе екеніне назар аударады. Егер мұндай заң бүкілəлемдік деңгейде іске асса, оның оң нəтиже беретіні күмəн тудырмайтынын алға тартады. Екіншіден, қоршаған ортаға өлшеусіз зиянын тигізетін қолданыста жүрген лас энергия көздерінен барынша тез арылып, мүлде жаңа технологияларға негізделген жасыл энергия көздеріне көшуді тездету керекті гін еске салады. Үшіншіден, демографиялық теңгерімсіздікті, яғни адам санының еселеп өсуін баяу лату үшін, бірінші кезекте, адам санасын тəрбиелейтін білімге ерекше мəн берілуі керектігін көлденең тартады. Білімсіз ортада көздеген мақсатқа жету мүмкін емес екендігін шеге леп ескертеді. Төртіншіден, əлемдік қоғамдастықты адамзат құн дылықтарын құлдыратып алмай, оларды ту етіп ұстауға шақырады. Айтпақ ойын қорыта келе, Альберт Гор: «Адамзат өркениеті бүгін жол айырығында тұр. Екіге айырылған жолдың екеуінің де қайда апаратыны белгісіз. Бірақ олардың бірінің күллі адамзат тіршілігі тəуелді болып отырған климат тепе-теңдігінің бұзылуына, табиғи ресурстардың сарқылуына, теңдесі жоқ адамзат құндылықтарының кері кетуіне немесе, мүмкін, өз өркениетіміздің мүлде күйреп түсуіне апаратыны күмəн тудырмайды. Ал екінші жол болашаққа бастайды,» деген сөздермен аяқтайды.

3

Энергетикалыќ тўраќтылыќ їшін VІ Астана экономикалық форумы шеңберінде 2013 жылғы 23 мамырда «Болашақ Қазақстанның энергетикалық тұрақтылығының стратегиясы» атты панельдік сессия өтеді. Сессияның күн тəртібіне «энергетика-экономика-экология» негізіндегі үш тұғырға сүйене отырып, ғылыми негізде Қазақстан жəне Ресей ғалымдары жаһандық энерго-экологиялық стратегияны белгілеу мақсатында арнайы дайындаған «2050 жылға дейінгі болашақ Қазақстанның энергетикалық тұрақтылығының стратегиясы» атты тұжырымдама талқыланатын болады. Қазақстанның «Жаһандық энерго-экологиялық стратегиясы жəне «Жасыл көпір» ынтымақтастық бағдарламасы» атты энерго-экологиялық бастамасы 2012 жылғы 20-22 маусым аралығында өткен РИО+20-ның тұрақты даму жөніндегі БҰҰ конференциясының қолдауына ие болды. Сонымен бірге, сессияда бірыңғай тұжырымдамаға біріктірілген аймақтық жəне жаһандық энерго-экологиялық бастамалар: болашақ Қазақстанның энергетикалық тұрақтылығының стратегиясы; ЭКСПО-2017 «болашақ энергиясы»; «Барша үшін тұрақты энергетика» БҰҰ бастамасы; «Жасыл

көпір» жəне «Жасыл даму» бағдарламасы, Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» ауысуы сияқты бағдарламалар мен бастамалар тілге тиек етілетін болады. Сессия жұмысына Қазақстанның, Ресейдің, АҚШ-тың, Жапонияның, Германияның белгілі ғалымдары қатысады деп күтілуде. Форум аясында 24 мамыр күні Қазақстан Респуб ликасы Қаржы министрлігінің бастамасымен «Тəуекелдер жағдайында мемлекеттің қаржы жүйесінің тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі аудит жəне бухгалтерлік есептің рөлі» деген тақырыпта панельдік сессия өткізіледі. Бұл сессияға қатысушылар Елбасының Қазақстан халқына арнаған Жолдауындағы жалпыұлттық шараларды іс жүзіне асыру барысында мемлекеттік аудитке көшу мəселелерін талқылайтын болады. Отандық аудиттің бəсекелестікке қабілеттілігін арттыру мақсатында Қазақстан Республикасының «Аудит қызметі туралы» заңына сəйкес еліміздің аудит жүйесі Халықаралық аудит стандартына толығымен жəне түбегейлі көшеді. Қазіргі таңда Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігі Қаржы министрлігімен жəне Есеп комитетімен бірлесе отырып, мемлекеттік аудитті енгізу жөніндегі тұжырымдама жобасын жасауда. Бұл сессия жұмысына осы мəселеге қызығушылық танытқандардың барлығы қатыса алады. Нияз ЖЫЛҚЫБАЕВ. АСТАНА.

Бəрі байланыстан басталады «Ќазаќтелеком» акционерлік ќоєамыныѕ айшыќты ісі Марат АҚҚҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Барыс-келістің, алыс-берістің көбеюі үшін, əлбетте телекоммуникациялық байланыстың алар орны ерекше. Өйткені, қазіргідей ұшқыр уақытта ұтқыр əрі жедел қарым-қатынассыз алға қойған мақсатты жүзеге асыра алмай шаң қауып қалатыныңыз анық. Сондықтан да ізденіс танытып, оның түйінін шешуге де болады екен. Міне, осыған байланысты іргетасы берік қаланып, ұзақ жылдардың еншісіне жасалған жарқын көрініс – алдағы кездің қам-қарекетіне болжанған бұл жобаның тұсауы да сəтімен кесілді. «Қазақтелеком» АҚ жəне «Түркіментелеком» МЭК, SDH пайдалану арқылы кейінен DWDM өту бойынша бірлескен құрылыс жұмыстары мен телекоммуникация желілерінің түйісу жұмыстарын аяқтады. Тың бастамаға тыныс беріп, қанжығасы майланып, айшылық алысты жақындатып тағы бір олжаға кенелді. Үстіміздегі жылғы мамыр айының 11-інде Қазақ стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жəне Түркіменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхамедовтың қатысуымен «Қазақтелеком» АҚ жəне «Түркіментелеком» МЭК телекоммуникация желілері түйісуінің салтанатты ашылуы болды. Онда екі ел телекоммуникация саласының қол жеткізген жетістіктері лайықты атап өтілді. «Қазақтелеком» АҚ жəне «Түркіментелеком» МЭК заманауи озық құрылғы SDH-ды пайдалану арқылы кейіннен DWDM өту бойынша бірлескен құрылыс жұмыстары мен телекоммуникация желілерінің түйісу жұмыстарын толық аяқтап мерейлі межеден көрінді. Бекдаш (Түркіменстан) – Темірбаба (Қазақстан) учаскесіндегі телекоммуникация желілерінің түйісуі

«Қазақтелеком» АҚ желісі арқылы Түркіменстан, Ауғанстан жəне Иранның тораптарына, сондайақ трафиктің Түркіменстан транзитіне Қазақстан Республикасының транзиттік əлеуетін пайдалану арқылы, Ресейдің, Еуропа жəне Оңтүстік-Шығыс Азия бағыттары арқылы қосылуына мүмкіндік ашады. Аталмыш жобаны жүзеге асыру үшін «Қазақтелеком» АҚ тарапынан 178,5 шақырым талшықты-оптикалық кəбіл төселді. Оны еңсеруге орасан қажыр-қайрат жұмсалды. «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Қуанышбек Есекеевтің айтуынша, Қазақстанның Еуразия құ ры лығының кіндігінде орналасуы шетелдік операторларға транзит қызметін ұсынуда өте-мөте тиімді болмақ. Ал тиімділік қашанда күн тəртібінен түспеген. «Транзиттік əлеуетті іске асыру мақсатында біз барлық шекара бойындағы жетекші операторлармен тікелей түйісуді ұйымдастырдық. Осылайша, «Қазақтелеком» АҚ Орталық Азиялық хаб ретінде қалыптасты», – деді өз кезегінде Қуанышбек Есекеев. Транзиттік сыйымдылықты ұсыну бойынша рынокқа шығу жолында «Қазақтелеком» акционерлік қоғамы қазіргі қолданыстағы түйісулерді жəне жаңадан салынатын құрылыстағы түйісулерді жаңартып жақсарту жөнінде ұдайы жұмыстар жүргізуді жоспарлап отыр. Əрине мұның бəрі келешектің көкжиегіне қарай жетелейді. Қазіргі уақытта компанияның коммерциялық пайдалануында 4 мемлекет (Түркіменстанды қосқанда) бар. Мұнда 12 операторымен барлығы 15 түйісу желісі қалыптасқан. Бұл түйісулердің жалпы сыйымдылығы - 290 Гбит/с-дан артығырақ. Иə, жаңашылдыққа ұмтылған ұйымшыл ұжымның ыждаһатты ісі арқасында осындай асқаралы асу алынды. Көпке тигізер пайдасы ұланасыр мұндай өнегенің өрісі əр кезде кең болмақ.

Қылмыс пен жаза

Кейбір жандардыѕ ўсќыны ќай жаєынан ќараєанда да ўќсас екені байќалып тўрады Қазақ «Сынықтан басқаның бəрі жұғады» дейді. Сол мəтел дəл қазір біздің белгілі қашқын Мұхтар Əбілəзовтің басына да дəл келгелі тұр. Енді мұны таратып əрі түсінді ріп баяндап көрейік. Осы күндері көптеген шетелдік саясаткерлер мен сарапшылар БТАбанктің бұрынғы басшысының тірлігі түгелдей Ресейден шыққан атақты олигарх Борис Березовскийдің тағдырына ұқсап ке ле жатқанына назар аудара бастады. Расында, екеуінде бірбірімен ұқсас нəрселер көп-ақ. Тіпті терілерінің түстері сəл өзгешелеу демесең, бұлардың түрлері мен бет пішіндері де бір-біріне келіңкірейді. Əлбетте, мұны айтып отырған біз емеспіз. Бұған салмақ салып, сарап жасап отырғандар күндіз-түні осындай қадамдарға қарап, бағамдар шығарып отырғаннан басқа шаруасы кем арнайы мамандар. Міне, олар мынаны айтады. Ең алдымен бұлардың екеуі де бизнеске ғылыми ортадан келді. Екеуі де алғашқы қадамдарынан бастап капиталдарын əртүрлі қитұрқы əрекеттерге құрылған алаяқтық арқылы жəне өздерінің белгілі бір кезеңдердегі қызмет баптарын асыра пайдаланулары негізінде құрастырып алды. Екеуі де мұнымен шектелмей, қалталары толған шақтан бастап саясатқа бастарын тығып көрді. Екеуі де бұдан пəлендей саяси ұпай жинай қоймады. Екеуі де əлдекімдерден алдап-арбап алған дүниелерін қызғыштай қорып жүрген кездерінде сотталып та кете жаздады. Осы жүргендерінде екеуі де ұрлаған-жырлаған ақшаларының басым бөлігін шетелдердегі банктер мен офшорлық аймақтардағы кəсіпорындарға қарай зытыра

берді. Екеуі өз елдерінің азаматтары бола жүріп, кейде сандары мен аттарынан басқаны былай қойғанда, өздері де жаңылып қалатындай кəсіпорынды самсатып ашып тастады. Екеуі де сол жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай жамырап шыға келген мекемелерін басқаруға жержаһанның əр түкпіріндегі ойданқырдан қашқан өзі сияқты алаяқтарды дөп тауып алып, қонжитып қойды. Бұлардың бір-бірлеріне ұқсай қоймайтын бір ғана маршруты бар. Ол – Мұхтар Əбілəзовтің Ресей астанасы –Мəскеу қаласының дəл түбінен тағы бір жаңа əдемі қала соқпақшы болып, ол жақтан жер алып, Ресей банктерін алдап соғып, тақырға отырғызып кеткені. Ал Борис Березовский Қазақстанға дəл олай етіп атізін сала қойған жоқ-ты. Соған қарағанда, біздің қу ана қудан да асып түсіп тұр-ау, шамасы. Ақыр соңында бұларды қатты ұқсататын тағы бір тірлік – екеуі де əбден болып-толып алған соң, алдағы қырық өмірлеріне дейін молынан жететін есепсіз мол байлықты жинап біткен соң, өз елдерінде өздерін қоятын қолайлы жер таппаған соң бір-ақ сəтте бəрін тəрк етіп, шекара асып, шет елге кетіп қалды. Міне, тап осы шетеліңізде де олардың алдынан бір ғана жол көрінді: бұлардың екеуі де Ұлыбританияның астанасы – Лондон қаласын таңдап алды! Бұл қалаға олардың екеуі де «Еуропа демократиясы» деген қорғаушылар тобының көмегімен жетіп алды. Мына ғажапты қараңыз, Темзаның жағасындағы жайлы қалаға келіп алған соң көп ұзамай бұ лардың екеуі де өздерінің бұрынғы əріптестерімен жаппай

соттасуға бет алды. Тағы бір ұқсастық: бұлардың екеуі де бір соттан кейін бір сотта ұтыла бастады. Мəселен, Березовскийдің өлімінен сəл ғана бұрын Əбілəзов Лондон Жоғарғы сотында БТАбанктің берген талап арызы бойынша қаралған істе оңбай ұтылып, бұрынғы мекемесі есебіне 2 млрд. доллар көлеміндегі ақшаны қайтаруға тиіс болды. Тап осындай ұтылысты Борис Абрамович те бірнеше рет басынан кешті. Бұлардың екеуі де сонда өздері осы ған дейін «əділеттің алмас қылышы» деп атап жүрген Лондон Жоғарғы сотының шешімдеріне қатты қайран қалып, жағаларын ұстады. Əбілəзов Лондонның төріндегі өзі айында бір рет түгел аралап шығуға да шамасы келмейтін 40-тан астам бөлмесі бар, бірнеше қабатты кең сарайын бір күнде тастап, Ұлыбритания аумағынан сыртқа кетіп қалды. Ал Березовский соттың өз ісіне қатысты қаулысын қолына ұстап тұрып: «Маған бұл шешімге Путиннің жеке өзі қол қойған сияқты болып көрінеді», деген тарихи сөзін айтуға мəжбүр болды. Ең соңында Борис Березовский өмірден кетер алдында өзі секілденіп жүрген адамның өмір жолы қалай аяқталатынын, сол жол адамды қандай етіп шығаратынын Əбілəзовке көрнекі үгіт құралы секілді етіп көрсетіп берді. Əлбетте, Бориске қарағанда, Мұхтардың жасы біраз кіші. Дəл ол секілді көп нəрсесінен əлі ұтылып та көрген жоқ. Бірақ оның ендігі жолы тек ұтылыстардан құралатынына еш күмəн болмаса керек. Бізді бір-бірлеріне ұстындары ұқсайтын жандардың тірліктері осындай ойларға жетеледі. Құрыш НҰРЫМБЕТ.


4

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

 Талдамалық толғаныс Сонымен Кеден одағы аясындағы Біртұтас экономикалық кеңістікте өмір сүрген алғашқы жылды да артқа тастадық. Оның қорытындысы не дейді? Кеден одағы Қазақстан қолайына қаншалықты жағымды болып шықты? Жақпаса, бұл үдерістің арты қайда апарып соғуы мүмкін?

О

сындай сұрақтарды алға тарта отырып, осы мақаланы жазуға кірісіп кеткенімізде, бəлкім, аталған мəселеден жауап іздеуге əлі ертерек шығар деген тағы бір күдікті ой көңілімізде көлденеңдеп тұрып алғаны да рас. Өйткені, біздегі ең білікті орган Қазақстан Үкіметі болса, бұл мəселе жөнінде əлі жақ ашпай отыр. Үкіметтің осы үнсіздігі аталған мəселе жөнінде қоғамдық көңіл күйді тұйыққа тіреп, түрлі желбуаз сөздер мен алып-қашты дақпырттардың қоюлана түсуіне əсер етіп отырғаны сезіледі. Сарапшылардың бірқатары өз болжамдарын жасап та қойды. Мəселен, саясаттанушы Расул Жұмалы «Біртұтас экономикалық кеңістік аясындағы алғашқы жылдың бəсекесінде Қазақстан кəсіпкерлерінің жеңіліс тапқандығын мойындауымыз керек. Мұны базарлар мен сауда дүкендерінен-ақ анық байқауға болады. Сөрелердің барлығын Ресей мен Беларусь тауарлары жаулап алды», десе, Сергей Акимов, Мұхтар Тайжан, Төлеген Асқаров, Тимур Назханов секілді тəуелсіз сарапшылардың пікірлері де осыған келіп саяды.

аясында жүрген үдерістер. Бұл үдерістер қалай басталған жəне қайдан барып шыққан? Сонымен НАФТА деп қысқартылған сөз тіркестерімен аталатын АҚШ, Канада, Мексика арасында құрылған Солтүстікамерикалық еркін сауда келісімінің ұйымы 1994 жылы өз қызметін бастапты. Ұйым құрамында 406 млн. адам болған. Ұйым құрылған уақытта ол шығаратын жалпы жиынтық өнім көлемі 10,3 трлн. доллар шамасында болыпты. НАФТА мен Кеден одағының ұқсастықтарын салыстырып көрейік. НАФТА-ға мүше АҚШ-тың ішкі жалпы өнімі қазіргі

ішінде ашылған ең үлкен кен орны – Қашаған жобасы іске қосылмақ. Бірақ, бұл мəселедегі сарапшы мамандар ескертіп отырған бір үлкен қауіп, сол мұнайдан түскен пайданың үлкен бөлігі енді Қазақстан шикізатының есебінен өз дамуларын қамтамасыз етуге міндетті түрде ұмтылыс танытатын Ресей мен Беларусь қоржынына түсіп кетпей ме екен?! Сарапшылар бізді қазірдің өзінде осындай қауіптен сақтандырып отыр. НАФТА-ны құрудағы негізгі мақсат – іргелес отырған үш елдің арасында сауданы өрістете отырып, өзара пайдаға кенелу. Соның ішінде елдер арасындағы кедендік, төлқұжаттық кедергілерді еңсеру арқылы қызметтер мен тауарлардың қозғалысын күшейту, таза да шынайы бəсекеге қолайлы жағдай туғызу, инвестициялар тартуды жақсарту, зияткерлік меншік құқығын қорғауды қамтамасыз ету, үш елдің халықаралық тұрғыдан өзара кооперациялануын

əлеуметтік-экономикалық жағдайды шиеленіс тіре түсуде. Сарапшылардың атап көрсеткеніндей, бұл саладағы байқалып отырған бір ағым, Мексикада енді халық үшін онша маңызды болып саналмайтын екінші қатардағы азық-түлік өнімдерін шығару ісі арта түскен көрінеді. Ал елдегі ауылшаруашылық өнімдерінің ішкі жалпы өнімдегі үлесі 1996 жылғы 6,5 пайыздан 2008 жылы 4 пайызға дейін төмендеген. Экономиканың осы саласындағы жұмыспен қамтылған адамдардың үлесі 2001 жылы 17,5 пайызды құраса, 2008 жылы ол 14 пайызға дейін азайған. АҚШ экономикасына интеграцияланғаннан кейін Мексиканың өнеркəсіптік саласы біршама дамыды деп есептелгенімен, бұл дамудың да өзіндік қырлары бар екен. Мəселен, Мексикада америкалық трансұлттық корпорациялардың филиалы болып есептелетін құрастырушы кəсіпорындар

Мексика неден ўтты, неден ўтылды?

Еуразиялыќ экономикалыќ комиссия не дейді? Біртұтас экономикалық кеңістік аясында қазіргі жүріп жатқан үдерістер жайлы Қазақстан Үкіметі тарапынан нақты қорытынды есеп пен мəлімдеме, арнайы талдау материалдарын таба алмағаннан кейін бұл мəселе жөнінде неғұрлым білікті орган болып табылатын Кеден одағының атқарушы құрылымы – Еуразиялық экономикалық комиссия жариялаған кейбір деректерге назар аудардық. Бұл деректерде біз үшін жағымды да, жағымсыз да жаңалықтар бар екен. Егер жағымдысынан бастасақ, Еуразиялық экономикалық комиссия жалпылай алғанда, одаққа бірігу Ресей, Қазақстан, Беларусь үшін де пайдалы болып шыққандығын, соның ішінде өзара сауда айналымының барынша жоғары өсімі Қазақстан мен Беларусь арасында қалыптасып, мұның алдындағы жылмен салыстырғанда 15,1 пайызға көтерілгендігін, ал Ресей тарабынан мұндай өсім байқалмағандығын айта келе, мұның себебін Ресейдегі салық пен сақтандыру жарналарының жəне жалақы деңгейінің Қазақстан мен Беларуське қарағанда жоғары болып отырғандығымен түсіндіреді. Еуразиялық экономикалық комиссия есебіндегі тағы бір жағымды жаңалық, біз өткен жылы автокөлік шығару ісінде тамаша көрсеткіштерге қол жеткізген екенбіз. Ресейде бұл көрсеткіш соңғы бір жылда 13,3 пайызға, Беларусьте 76 пайызға өскенде, Қазақстанда 2,3 есе өскен. Бірақ бұл үдерістің алдағы уақытта қаншалықты тұрақты бола алатындығы белгісіз. Өйткені Беларусьте автокөлік құрастыру енді ғана басталып отырса, Ресей автоөнеркəсібі Қазақстанға қарағанда əбден қалыптасқан əрі тынысы да өте кең. Ал енді біз үшін жағымсыз жаңалыққа келер болсақ, Еуразиялық комиссияның 2012 жыл қорытындысына қатысты есебінде: «Сыртқы саудадағы ең қолайсыз жағдай Қазақстанда қалыптасты. 2012 жылы бұл елдің экспорты 6,1 пайыз артып, 85,5 млрд. долларды құраса, импорты 26,6 пайызға өсіп, 26,8 млрд. долларды құрады» деп атап көрсетілген. Қазақстанның Кеден одағы аясындағы болашағы үшін импорттың өсуі қауіпті ағым болып табылатындығын экономикадан аздап болсын хабары бар кез келген адам жақсы түсінеді. Алдағы уақытта бұл қолайсыз ағым одан əрі күшейе түсуі мүмкін деген болжамдар бар. Өйткені, Ресей мен Беларусь экономикасы біздікіне қарағанда Кеңес одағы жылдарының өзінде жақсы дамып, жетілгені белгілі. Соның нəтижесінде біз Кеден одағының аясына бірікпей тұрып-ақ бұл елдердің өнеркəсіптік тауарлары мен тағам өнеркəсібінің өнімдері біздің рыногымызға молынан келіп жататын. Осыған қарап-ақ Ресей мен Беларусьтің өндірістік салаларының Қазақстанға қарағанда бəсекеге неғұрлым қабілетті екендігін топшылаудың өзі оншама қиын емес еді. Осыны көріп-біле отырып, Қазақстан Үкіметінің болатын жағдайды алдын ала болжап, Біртұтас экономикалық кеңістікке бірігу қарсаңында Қазақстан үшін тиісті жеңілдіктерді жеткілікті дəрежеде сұрайтын жөні бар-ақ еді. Өкінішке орай, олай болған жоқ.

Ґзгеге ќарап ой тїзеу Кеден одағы аясында қандай үдерістердің жүруі, қоғамда қандай қозғалыстардың байқалуы мүмкін? Осы сұраққа жауап іздеп, шетелдік тəжірибелерді зерттеп көргенімізде біздің назарымызға Еуропалық одақ, НАФТА, МЕРКОСУР секілді ұйымдар ілікті. Соның ішінде, Кеден одағына сəйкес келетіні НАФТА болар деген тоқтамға келдік. Себебі, бұл да Кеден одағы секілді үш мүше елден тұратын ұйым екен. Яғни орталарында экономикасының көлемі жағынан басқаларынан он еседей үлкен бір мемлекет бар. Қалған екі мемлекет соның ыңғайына байланысты жұмыс істеп отырған. Ендеше, бізден жиырма жылдай бұрын құрылған НАФТА тəжірибесін зерттеу Кеден одағына бірігіп отырған біздің Қазақстан үшін пайдалы болар деп ойлаймыз. Əрине, НАФТА мен Кеден одағының ара сында айырмашылықтар да аз емес. НАФТА-ның жалпы өнім көлемінің өзі Кеден одағыныкінен он еседей үлкен. Бірақ біз үшін бұл жерде ең қажеттісі осы ұйым

күшейте түсу, оны Еуропалық одаққа балама бола алатындай деңгейге жеткізу мəселелерін талқылаған. Онда шекараларды біріктіріп, ортақ валюта құру, оны амеро деп атау жайында əңгіме болған. Міне, осы жағдайлар Канада мен Мексика тарапынан біршама дүрбелең тудырған. Бұл елдердің өкілдері мұндай валюта одағы пайда болған жағдайда бізді АҚШ жұтып қояды, тəуелсіздігімізден айырылып қаламыз деп қорқатын көрінеді. Сондықтан үш елдің басшылығы да ортақ валюта құру мəселесін кейінге сырғытып, ол алыс болашақтың əңгімесі, əзірге айтылған сөз, қиялдағы мəселе дегендей өз халықтарын жұбатып, бұл мəселе жөнінде көп тіс жара бермейді екен. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, үш елде де ортақ валюта құрудың жақтаушылары аз, тіпті жоқтың қасында көрінеді. Мəселен, халықаралық валюта ретінде доллардың айналыста жүре беруі ең алдымен АҚШ халқының өзіне пайдалы екен.

Алыппен бірігудіѕ аќиќаты НАФТА тəжірибесі арќылы Кеден одаєыныѕ келешегіне їѕілу Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

күні шамамен алғанда 15 триллион долларды, Канаданікі 1,7 триллион долларды, Мексиканікі 1,1 триллион долларды құрайды. Яғни АҚШ экономикасы Канаданікінен 9 еседей, Мексиканікінен 15 еседей үлкен. Кеден одағына мүше Ресейдің ішкі жалпы өнімі 1,8 триллион долларды, Қазақстандікі 186 миллиард дол лар ды, Беларусьтікі 55 миллиард долларды құрайды. Яғни Ресей экономикасы Қазақстаннан 10 есе, Беларусьтен 30 есе үлкен. Бұл жағынан алып қарағанда, біз бұл екі одақтың да бір жетекшісі барлығына көз жеткіземіз. Сол секілді, НАФТА-да эконо ми кала ры ның индустрияландыруы жағынан АҚШ пен Канаданың арақатынасы шамалас болса, Мексиканікі олардан едəуір төмен. Сондай-ақ, Кеден одағында Ресей мен Беларусьтің индустрияландыру деңгейі шамалас болса, Қазақстанның жағдайы бұлардан едəуір төмен. Бізде Елбасының көреген саясатының нəтижесінде осы олқылықтың орнын толтыру ісі енді ғана басталып отыр. Елімізде жаңа индустрияландыру саясаты белсенді жүргізілуде. НАФТА құрамындағы Мексика экономикасының кенжелеп дамуымен қатар біздің Қазақстанға бір ұқсастығы бұл ел де біз секілді жер мен мұнайға бай. 2011 жылы бұл елде 127,5 миллион тонна мұнай өндірілген. Сондай-ақ, біз секілді астыққа бай. Бидай мен арпа, күріш ауыл шаруашылығындағы негізгі экспорттық өнімдер болып табылады. Ішкі жалпы өнімінің жан басына шаққандағы көлемі де Қазақстанға сəйкес. Бізде 13 мың долларды құраса, оларда 14,2 мың доллар. Былайша айтқанда, халқының табысы шамалас. Əдетте, шикізат шылауындағы ел өзіне қарағанда өнеркəсіптік тұрғыдан едəуір дамыған елдермен бір одақ аясында біріккенде көп жағдайда соларға жем болады. Əсіресе, бастапқы кезде осылай болатындығы ақиқат. Осы ақиқат 1994 жылы АҚШ, Канада, Мексика НАФТА аясында біріккен кезде, мұнайға бай Мексиканың алдынан шықты. Мексика бірігу үдерісінен көп зардап шекті. Біраз шығынға батты. НАФТАға бірігуге дейін əр жыл сайын экономикасы 6-7 пайыздық көрсеткішпен дамып келе жатқан ел мұнан кейін дамудың 2,2 пайыздық көрсеткішіне түсіп, өз қарқынын 3 еседей төмендетіп алды. Енді осындай қатер Қазақстан экономикасының алдынан да шықпақ па? Біздің ойымызша, дəл осылай бола қоймас. Бірақ, осыған дейінгі өз даму қарқынымызды жоғалтуымыз да əбден мүмкін екен. Мұны тіпті алғашқы жылдың тəжірибесінен де байқауға болатындай. Мəселен, мұның алдында 7 пайыздық көрсеткішпен дамып келе жатқан едік, Біртұтас экономикалық кеңістік аясында өмір сүре бастаған алғашқы жылдың өзінде 5 пайыздық көрсеткішке түсіп қалдық. Үкімет мұның себебін өндірілген мұнай көлемінің азайып кетуімен түсіндіруде. Лайым, солай болсын дейік. Қазақстан да Мексика секілді мұнайға бай ел. Демек оның өндірісіндегі бір жылдық олқылықты келесі жылдар есебінен толтыру біз үшін қиын емес. Оның үстіне, биылғы жылы əлемде соңғы отыз жылдың

бекіту, өзара алып ортақ рынок құру секілді міндеттерді алға қойған. Былайша айтқанда, құрылу мақсаты біздің Кеден одағына əбден ұқсас деп айтуға болады. Сонымен бұл ұйым дүниеге келіп елдер арасындағы өзара сауда кедергілері алынып тасталысымен, бəсекеге төтеп бере алмаған Мексиканың орта жəне шағын бизнесі көптеген күйзелісті жағдайды бастан кешірген. Соның салдарынан Мексика экономикасында шағын дағдарысты жағдай қалыптасқан. Жағдайды түзету үшін АҚШ Мексикаға Билл Клинтон əкімшілігінің тұсында 50 млрд. доллар қаржылай көмек пакетін, былайша айтқанда, жеңілдетілген несие ұсынған. Оның 20 млрд. доллары АҚШ-тың өз қаржысы болса, қалғанын Халықаралық банк пен Халықаралық валюта қорынан алған. Экономикасы əп дегеннен-ақ жеңіліске ұшырап, абдырап қалған Мексика халқы бастапқыда осы көмектің өзіне көп күдікпен қараған көрінеді. Қоғамда «АҚШ енді осы қаржы арқылы біздің тəуелсіздігімізге тұсау салады» деген байбаламдар басталған. Қоғамдағы осындай алаңдаушылықты пайдаланып, елдегі оппозициялық күштердің ықпалы күшейген. Істі дұрыс ұйымдастыра алмағанына өзін кінəлі сезінген ел үкіметінің жүні жығылып, оппозициядан тайсақтайтын болған. Оппозиция өкілдерін диалогқа шақырып, солардың ыңғайына байланысты өз əрекеттеріне біршама түзетулер енгізген. Əрине, бұл елде де кейбір жағдайларда алға басулар байқалған. Мəселен, Мексикадан АҚШ-қа жұмыс іздеп барған эмигрант тардың саны артып, олардың елге жіберген қаржысының арқасында қаржылық жағдай біршама жақсарған. Сонымен қатар Америка капиталының қосылуымен жұмыс істейтін жеңіл өнеркəсіп, автокөлік құрастыру, металлургия, экспорт бағытындағы аграрлық индустрия салаларының ірі кəсіпорындарының жұмысы біршама жақсарған. Оның есесіне, жоғарыда айтып кеткеніміздей, орта жəне шағын кəсіпкерлік күйреген. Сондай-ақ, АҚШ-тың аса қуатты банктерінің Мексика экономикасына экспансиясының басталуына байланысты басында бірқатар отандық банктер дағдарысқа түсіп, Мексика банктерінен шот ашқан саясаткерлер мен жұмысшылардың, (соның ішінде Мексика банктерінің депозиттік ставкаларының жоғары болуына қызыққан АҚШ азаматтары да бар екен) жағдайы біршама ауырлап, олар да қатты зардап шеккен. Осы жерде Ресейдің Сбербанкінің өткен жылы Қазақстанда үздік көрсеткішке қол жеткізгендігін еске сала кетейік. 2011 жылдың қорытындысында бұл банктің Қазақстандағы қызметі өз пайдасын 4 есе арттырып үлгерген болатын. НАФТА аясында АҚШ экономикасына интеграцияланудан, əсіресе, Мексиканың аграрлық секторы үлкен зардап шекті. Осы ұйымға біріккенге дейін Мексика азық-түлік экспорттаушы елдер қатарында болатын. Ал, ХХІ ғасырдың басында ол енді халық үшін аса маңызды негізгі азық-түлік өнімдерін импорттаушы елдерге айналып шыға келді. Елде дағдарысқа түсіп күйреген фермерлік шаруашылықтар қатары жылдан-жылға арта түсуде. Ол фермерлер енді жұмыссыздар армиясына барып қосылып, ауылдардағы

қатары арта түскен. Олар, мəселен, автокөлік немесе басқа да техникаларды құрастыру ісімен шұғылданады. Ал олардың бөлшектері Америкадан жеткізіледі. Мексиканың АҚШтан импортталатын жалпы заттарының 75 пайызының үлесі осы бөлшектерге тиесілі екен. Қысқасын айтқанда, Мексика өнеркəсібі дамуының өзі сапалық тұрғыдан емес, қайта АҚШ экономикасына мəжбүрліктің артуы есебінен қалыптасып келе жатқан көрінеді. Мексика экономикасының, əсіресе, оның өнеркəсіптік секторының жылдар өткен сайын Америкадағы трансұлттық корпорациялар жүргізетін саясатқа тəуелді бола түсуі ақыр аяғында Мексиканың тəуелсіз ел ретінде дербес индустриялық саясат жүргізуіне көп кедергі келтіруде. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, дəл қазіргі сəтте Мексиканың толық циклды индустриялық бағдарлама қабылдап, оны іске асыруға мүмкіндігі жоқ. Өйткені, мұнда АҚШ өнеркəсібінің қосалқы өндірістерінің рөлі басым. Дегенмен ел басшылығы соңғы жылдардың нəтижелеріне сүйене отырып, НАФТАның ел экономикасына жалпылай алғанда жағымды əсер еткендігін атап көрсетуде. Мəселен, қазіргі күні Мексиканың жалпы экспортының 70 пайызы, импорттың 65 пайызы АҚШ үлесіне тисе, АҚШ-тан келген инвестициялар көлемі де бұрынғыдан көп артып, жалпы инвестицияның 60 пайызына дейін жеткен көрінеді.

Ортаќ валюта ќўру жобасы АҚШ-пен экономикалық жағдайы біршама сəйкес келетін Канада бұл бірігуден жақсы нəтижеге жеткендігі байқалады. Жер мен шикізат ресурстарына бай ел ІЖӨ көлемі жағынан қазір əлем бойынша алғанда 11-орында тұр. Сарапшылар мұның негізгі себебін аталған екі елдің арасындағы экономикалық қатынастың ертерек орныққандығымен жəне экономикалық даму деңгейлерінің сəйкес келуімен түсіндіреді. Дегенмен, алыппен бірігудің астарында не жатқандығын көп ұға бермейтін қарапайым халықтың басын қатыратын əртүрлі алып-қашпа əңгімелер бұл елде де бас көтеріп, əлі күнге дейін тыншымай келе жатқандығы сезіледі. Өйткені үш елдің басшылығы өз елдерінің орта сында қалыптасқан интеграциялық үдерістерді күшейте түсу жөнінде ауықауық əңгіме қозғап, жекелеген келіссөздер жүргізіп қоятын көрінеді. Соның бірі – бір валюталық одаққа бірігу мəселесі. Мəселен, сол кездегі ел басшылары – АҚШ президенті Джорж Буш, Канада премьер-министрі Стив Мартин, Мексика президенті Висенте Фокс 2005 жылы Техаста кездесіп, осы үш елдің негізінде Солтүстікамерикалық саясиэкономикалық одақ құру мəселесін талқылап көрген. Келіссөздер қорытындысында арнайы мəлімдеме қабылдап, онда «Солтүстік Американың қауіпсіздігі мен гүлденуі жолындағы əріптестік» аталатын альянс құрудың бірінші сатысы туралы келісімдер жасалғандығы туралы хабарлаған. Мұнан кейін үш елдің басшылары 2007 жылдың 20 тамызында Квебек қаласында кездесіп, континенттік интеграциялануды одан əрі

Кеден одағына қосылған Қазақстанға қарағанда, Мексиканың ұтқан бір үлкен ұтысы оның АҚШ экономикасына интеграциялануы болды. АҚШ – əлемнің алып елі. Оның экономикалық қуаты Ресейге қарағанда қазірдің өзінде 8-9 есе зор. Оның үстіне технологиялық даму тұрғысынан да Ресейден əлдеқайда алда. Əлемнің ең қуатты экономикасына интеграциялануы Мексика үшін бірқатар артықшылықтар берді. Біріншіден, Мексика өз экономикасын либералды нарық заңдылықтарына сəйкес реформалауға жеделдетіп кірісті. Бұл елде бұрын мемлекеттік капитализм үстемдік құрып келген болатын. Мұнан кейін өз экономикасын АҚШ экономикасына бейімдеу мақсатында жекешелендіру үдерістері басталды. Өнеркəсіптік тұрғыдан дамуға ерекше мəн берілді. Осы мəселеде Мексикаға АҚШ əкімшілігі үлкен көмек жасады. Президент Билл Клинтон əкімшілігінің тұсында Мексика экономикасын реформалауға 50 миллиард доллар қаржы көмегінің ұсынылуы соның бір айғағы. Мексикаға АҚШ-тың ірі трансұлттық корпорациялары келді. Олар жаңа жұмыс орындарын ашты. Мексика экономикасын индустрияландыруда үлкен жұмыстар жүргізді. Мəселен, қазіргі күні Мексикадағы ең үлкен жұмыс беруші АҚШ-тың «Дженерал Моторс» корпорациясы болып табылады. Сондай-ақ, джинсы киімдерін шығару жөніндегі əлемдегі аса ірі компания болып табылатын америкалық «Гесс» 1990 жылдары өз өндірістік қуатының үштен екі бөлігін Мексикаға көшірді. Себебі, Мексикада жұмыс қолы көп, есесіне еңбек күші арзан. Америкалық ірі компаниялар осыған қызығып, Мексика экономикасына көп инвестиция салды. Мəселен, 2001-2008 жылдар аралығында Мексика экономикасына 143,8 миллиард доллар тікелей шетелдік инвестиция келсе, мұның 60 пайызын АҚШ инвестициялары құрады. Сонымен Мексиканың осыдан жиырма жылдай уақыт бұрын АҚШ жəне Канадамен еркін сауда келісіміне бірігуінің пайдасы да, зияны да баршылық екен. Пайдасы, экономикасы біршама жетіліп, əлемдік деңгейде алғанда бəсекеге қабілеттілік деңгейі артқандығы. АҚШ-тың қолдауына ие болып, еңсе тіктеп, сол арқылы əлемдік интеграциялық үдеріске қосылғандығы. Ал зияны осы ұйым аясында жеңіліске ұшырап, басында содан қатты зардап көргендігі жəне дербес те тəуелсіз индустрияландыру саясатын жүргізе алмай отырғандығы. Бірақ, Мексика халқының өткенге бəрібір оралғысы жоқ. Осындағы аға ұрпақ өкілдерінің арасында жүргізілген сауалдамаға қарағанда, Мексика халқы өздерінің қазіргі тірліктерін дұрыс деп есептейтін көрінеді. Өйткені соңғы 15 жылдың ішінде елдегі жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнім көлемі 4 мың доллардан 14 мың долларға дейін өскен. Екіншіден, Мексиканың НАФТА аясында АҚШ экономикасына интеграциялануы мексикалықтардың АҚШ-қа барып, жұмыс істеуіне қолайлы жағдай туғызған. Соңғы уақыттары əр жыл сайын 300 мың мексикалық АҚШ-қа барып, жұмысқа орналасады екен.

Ќорытынды Сонымен Қазақстанның дəл іргемізден ашылған алып Кеден одағына қосылуы, тіпті оның бастамашыларының бірі болуы ұзақ мерзімді стратегиялық мақсат тұрғысынан алғанда дұрыс шешім екендігі ақиқат. Өйткені жаһандану үдерісі барған сайын үдей беретін алдағы уақыттары ешбір ел өңірлік экономикалық одақтардан тыс өмір сүре алмайтын болады. Бұл үдеріс ақыр аяғында кез келген елдегі əрбір кəсіпкердің бəсекелестікке қаншалықты қабілетті екендігін айқындауға дейін жетеді. Сөйтіп, түптің-түбінде барлық салмақ кəсіпкердің өзіне келіп түсетін болады. НАФТАға қосылған Мексика тəжірибесі осыны дəлелдей түседі. Демек, Қазақстанның Кеден одағына қосылуы, бұл – кəсіпкерлеріміз үшін үлкен шыңдалу мектебі. Бүкілəлемдік сауда ұйымына қосылу қарсаңындағы дайындық. Егер əрбір кəсіпкер осыны дұрыс ұқпаса, өзін-өзі шыңдамаса, онда оған Үкіметтің өзі түк істей алмайтындығы жəне ақиқат. Дегенмен, Қазақстан Ресеймен, Беларусьпен бірігіп Біртұтас экономикалық кеңістікте өмір сүре бастаған қазіргі сəтте біздің еліміздегі жауапкершіліктің ең үлкен салмағы Қазақстан Үкіметінің мойнына түсетіндігін ешкім жоққа шығармаса керек. Осы мақалада сөз болған Мексика қателіктерін қайталамас үшін Қазақстан Үкіметі болатын оқиғаларды күні бұрын болжап, солардың алдын алатындай біліктілікпен жұмыс істеуі керек.

Ел дамуына жоєары баєа Қазақстан Республикасының Сауд Арабиясы Корольдігіндегі Төтенше жəне Өкілетті елшісі жəне еліміздің Бахрейн Корольдігіндегі (БК) елшісі қызметін қоса атқарушы Бақтияр Тасымов Бахрейн Королі Хамад бен Иса Əл Халифаға Сенім грамотасын тапсырды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Тапсыру рəсімінен кейін болған сұхбат барысында Б.Тасымов Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың Бахрейн Короліне сəлемін жеткізді. Сонымен қатар, Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты халыққа Жолдауының негізгі бағыттарымен таныстырып өтті. Қазақстанның 2017 жылы ЭКСПО Халықаралық көрмесін өткізетінін хабарлай отырып, оның жұмысына Бахрейн мүдделі тараптарының белсене қатысуын сұрады. Бахрейн Королі Хамад бен Иса Əл Халифа өз кезегінде Қазақстанның тұрақты жəне қарқынды дамуына жоғары баға берді. Сондай-ақ, Президент Н.На зарбаевқа алғысы мен ыстық сəлемін жəне ізгі тілектерін жеткізуді сұрап, Қазақстан мен Бахрейн ара сын дағы қатынастардың одан əрі дами түсетіндігіне сенім білдірді. Бахрейн Королі қазақстан дық дипломаттың достас Бахрейндегі жұмысына табыстар тіледі.

«Ардаќтау кресі» – Ќазаќстан елшісіне Қазақстан Республикасының Латвия Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Ғалымжан Қойшыбаев осы ел Президентінің Жарлығымен Латвияның ең жоғары наградаларының бірі – «Ардақтау кресімен» марапатталды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Латвиядағы дипломатиялық жұмысын аяқтаған Қазақстан Елшісіне бұл орден екі ел арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтуға жəне көлік пен тасымалдау саласындағы ынтымақтастықты дамытуға қосқан ерекше үлесі үшін беріліп отыр. Қазақстандық дипломат қа жоғары награданы Лат вия Президенті Андрис Берзиньш өткен аптада тойланған ұлттық мереке – Латвия Республикасы Тəу ел сіздігінің қайта қалыпқа келу күніне арналған салтанатты жиында мемлекет басшысының резиденциясында тапсырды. Ғ.Қойшыбаев жоғары баға үшін латвиялық тарапқа алғысын жеткізіп, бұл марапат бірінші кезекте Қазақстанның жəне оның көшбасшысының халықаралық аренадағы беделін мойындау, сондай-ақ, Қазақстан мен Латвия арасындағы берік достық байланыстардың белгісі екенін атап өтті.


5

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

 Тарих толқынында

Т

əуелсіздік тізгінін қолымызға алғалы бері бір жеткен жетістігіміз – қазақ тарихын да ғы бұрынғы ақтаңдақтардың орнын толтырып, тарихи əділеттілікті орнату жолындағы əрекеттеріміз деп ай туға болады. Айрықша бұрынғы отарлық өктемшілік замандарда шетел басқыншыларының, шапқыншыларының озбырлықтарына көнбей, ұлттық, азаматтық намысын бəрінен жоғары ұстап, азаттық туын көтеріп шыққан баяғы хас батырларымызды уақыттың шаң-тозаңынан аршып алып, бүгінгі бейбіт, беймарал тыныштықтай көрінетін кезеңнің үлкенкіші ұрпағына тəлім- тəрбие, үлгі-өнеге ретінде танытпақ ниетіміз де əбден дұрыс. Енді-енді ғана еркіндіктің дəмін тата бастаған бүгінгі қазақ ұрпағына америкалық «Аватар» кинофильміндегі ойдан шығарылған қияли, қисынсыз қаһармандардың түкке керегі жоқ. Бұларсыз да өзіміздің төл тарихымызда əділет, теңдік жолында шыбын жандарын шүберекке түйіп жүріп арпалысып өткен шын жаужүрек, шын жанқияр ерлеріміз аз болмаған. Осындай қисын жолымен қарағанда, ежелгі Қазақия даласын əне бір жоңғарқалмақ басқыншылығынан тазарту жолындағы сан ғасырға созылған соғыстар, саяси соқтығыстар қазір əжептеуір зерт теліп, тарихи зердеден өткізіліп жатыр. Бұл жағынан əсіресе, жазушы ағайындарымыз белсенділік байқатуда. Соңғы жылдарда қаншама тарихи əпсаналар, қалың-қалың романдар жарық

Айтылмай келген əѕгіме немесе Ќоќан хандыєыныѕ езгісінде болєан кезеѕ неге зерттелмейді?

Оразбек СƏРСЕНБАЙ,

жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты.

көрді. Солардың баршасының қозғайтын тақырыбы – баяғы қазақ-қал мақ ұрыстары, сол замандардағы хан, сұлтан, батырлардың баяндары. Кинолары мызда да осы сарын. Ал шынына көшсек, əуелден-ақ ізгі ниеттен туып жатқан осы еңбектер (еңбек екеніне ешкім күмəнданбайды) бірте-бірте біржақтылыққа, таптаурынға, қайталауға, шектеушілікке айналып барады. Ал сонда он сан ғасырларға созылып жатқан қазақ көшінің жолын жоңғарқалмақтан басқа ешкім кес-кестемеген бе екен? Бағзы мезгілдер тарихын қопармасақ та, кейінгі таяу ғасырлар көлемінде, өзгелерді былай қойғанда, іргелес отырған көршімізден, күші басым қауымдастардан қарапайым елжұртымыздың көрген құқайы аз ба еді? Өткен тарих қатпарларын қаза берсек, бүгінгі тату-тəтті елдер арасына сына түседі-мыс, «орыстар ренжиді», əйтпесе «қырғыздар қырын қарап», «өзбектер өкпелейді» деу тарихи көзқарас емес, тоғышарлық тұжырымсымақ болар еді. Тарихи ғылымның идеологияға, саясатқа недəуір кіріптарлығы рас, бірақ өмірде болған шындық бəрібір өзгермейді, болған күйінде қала береді. Оның үстіне, аумалы-төкпелі, алайтүлей, айқасты-шабысты замандарда тірлік кешкен ұлттар мен ұлыстардың қатардағы қара па йым тобына (қазақ па, өзбек пе, орыс па – бəрібір) тарих қашаннан айып тақпайды. Ал бүгінгі халықтарға ол тікелей қатысты емес. Отаршылдық, үстемшілдік, бас қыншылық қозғалыстардың басында негізінде билік иелерінің (соның соңына ерушілердің) мүдделері тұратыны белгілі. Ендеше, ешкімнің көңіліне қарамайтын, өтпелі саясатқа алаңдамайтын тарихты оқып, білуге əрқашан мүдделі болуымыз керек. Осындай талап тұрғысынан қарағанда, анау жоңғарлармен жүз елу-екі жүз жылға созылған ұзақ шайқастарда ақыры Қазақия жеңіске жетіп, азаттық жолына түскендей болған кезде, көп ұзамай əуелі алып Ресей, артынан өзіміздің күнгей жағымызды жайлап жатқан діндес, қандас туыстарымыз Қоқан мен Хиуа хандықтары тарапынан қомағай, қорқау дұшпандардың бас көтергені белгілі. Сөйтіп, ХVІІІ-ХІХ ғасырларда Қазақияның ұлы даласындағы жорықжортуылдар толастамай, жалғаса берді. Қоқан, Хиуа хандарының он тоғызыншы ғасырдың басында Сыр бойын, Жетісу аймағын басып алып, қалың елге көрсетпеген азап-қорлығы мен қиянатқасіреттері аз болмаған. Ең əуелі Хиуалықтар өзге ағайындарынан бөлініп, жеке мемлекет құрып алады да, Мұхамед Рахым деген ханның (1806-1825) тұсында қатты желігіп, қазақтың Кіші жүз бұтағы жайлап жүрген Сырдария өзенінің төменгі жағалауына қарай лап қояды. Ал Қоқан ханы Əлім (1800-1809) тұсында Сырдарияның жоғарғы, ортаңғы жағалауын жайлап жүрген Ұлы жүз бен Орта жүз бұтақтарына қол салады. Сөйтіп, тағы да ондаған жылдарға ұзаған Оңтүстік қазақтарының Отан соғысы басталып кетеді. Өкінішке қарай, біздің отандас тарихшыларымыз əлі күнге шейін қазақ тарихындағы осы қиынқыстау кезеңге атізін салмай жүр десек те өтірік емес. Мұның біз жоғарыда атап өткен сылтау-себептері бар. Тарихи деректер Қоқан ханы Омардың (1809-1822) тұсында сан жағынан

есептегенде ол тұста қоқандықтардан əлденеше артық Оңтүстік қазақтары бастарын қоса алмай, жік-жікке бөлініп жүріп, жеке-жеке ұрыс-қақтығыстарда жарақты жаудан жеңіліп, бірте-бірте бұқпантай, бағынышты тұрмысқа үйрене бастағандай еді. Сол тұста Шымкент, Сайрам, Түркістан, Жаңақорған, Жөлек секілді ескі кент, қоныстар Қоқанның қолына өтіп, əскери бекіністерге айналады. Қараусыз, қарауылсыз қалған халықты қанау, аяусыз жаншып-басу, Мəдəлі (1822-1842), Құдияр (1845-1875) хандар билеген мезгілдерде айрықша асқынып кетеді. Соның ішінде түтін басына салынатын мөлшерсіз алымсалықтар қарапайым қалың елді біржола «отыра зекет» қылып, тұралатып бітеді. Сол уақыттарда қазақ тіліне енген «қоқан-лоққы» деген тіркес бар. Бұл сөз қазір де жиі айтылады. Мағынасы: қорқыту, үркіту, доқ көрсету, айбат шегу. Қоқандықтар жай айбат шегіп қана қоймай, жазықсыз елді талай мəрте қанға бөктіріп, аяусыз жазалағаны тарих бетіне түсіп қалған. Олар əсіресе, қазақ ішіндегі қыпшақ тектестерге айрықша өшігулі болыпты. Мəселен, Мұсылманқұл хан 1852 жылы Оңтүстіктегі қыпшақтарға қарсы жойқын жорық бастайды екен. Ташкент шаһарындағы Қоқан бегі Нұрмағамбеттің бұйрығымен сондағы қыпшақ тұрғындарының үй-жайы мен бау-бақшасын түгел өртеткізіп жібереді. Ал Балықшы қыстағында 1500 қыпшақты Сырдарияға лақтырып, ғарық қылғаны деректерде жазылып қалған. Қоқан билігі қарауына өткен қазақтарды негізінен рулық жүйе бойынша жіктеп, əр рудың басына өзінің датқаларын қойғаны белгілі. Оңтүстіктегі, Сыр бойындағы қыпшақтарды басқарған датқалардың ішіндегі ең атағы шыққандары Тұрғанбай Сіргебайұлы (17941850), Тұрсынбай Бүркітбайұлы (17881863), Торғай Қуатбайұлы (1792-1872). Осылардың ішінде екі датқа – Тұрғанбай мен Тұрсынбай қоқандықтар қолынан қаза тауып, азаттық құрбандары – шəйіттер қатарына қосылған. Тұрғанбай датқа Сіргебайұлының (тағы бір деректерде Кеншімбайұлы) өмірі мен өлімі бұрыннан-ақ ел ішінде аңыз-əңгімеге айналып, ақындардың жырдастандарына арқау болған. Бүгінгі ұрпақтан гөрі сол заманға бір табан жақын Сырдың сүлей ақыны Бұдабай Қабылұлы (1842-1912) жасынан ел ішінде зор беделі бар Тұрғанбайдың екі хан арасында елшілікте жүріп, хат-хабар жеткізгенін, осындай қатерлі жолда талай қи ын дықтардан аман өткенін мадақтай келіп: Жол жүріп талай қиын аман келді, Ханына Үргеніштің хабар берді. Хан сонда ырза болып, Тұрғанбайға Һəм датқа, һəм пансат деп амал берді, – деп жырлайды. Əрине, Тұрғанбайдың Қоқан əміршісінің бір жауапты тапсырмасын тиянақтап орындағаны үшін датқалыққа қолы жетпегені түсінікті. Қоқан билеушілері ел ішіндегі аузы дуалы, іс-əрекеті уəлі, бəтуалы, көпшілікті соңына ерте білетін адамдарды ғана тартып, тізгін ұстатып отырған (əр замандағы ішкі-сыртқы əміршінің үйреншікті əдісі). Ендеше, əуел баста қолына амал тиген тұста өзгелер секілді Тұрғанбайдың да, Бұдабай ақын жырлағандай, Қоқан қоқиларына «Лəпбай тақсырлап» қызмет істегені күмəн туғызбайды. Тұрғанбай сірə əлденеше жыл датқалық амалын мінсіз атқарған болуы керек. Оған датқалыққа қоса «пансат» атағы берілуі, сол кездегі Қоқан билігіндегі орталық шаһардың бірі

Түр кістанның бегі (ханның өкілі) Иманберді дегеннің оң жамбасынан орын алуы осының айғағы. «Пансат» – Қоқан билігіндегі үшінші сатыдағы (хан-бекпансат-датқа) дəреже болыпты. Оның өзге датқалардан артықшылығы – əскер, жасақ ұстауға, қылмыс жасаушыларды өз ықтиярымен жазалауға құқық беріледі екен. Сол құқықтарын пайдаланған Тұрғанбай датқа қол астына өткен елдің ішіндегі əртүрлі дау-шараларды əділдікпен шешіп отырады. Кейде шектен шығып кеткен ұры-қарыларды (қазақ арасында ең жиі кездесетін барымташықарымташыларды) қатал жазалаған екен, «сол себептен өзге ұлыстар арасында да наразылықтар тудырыпты» деген сөзді біз арагідік шежіреші қариялар аузынан естіген де едік. Оның үстіне, Қоқан қоқилары қазақ арасының тұтастығын бұзу үшін мұндай ұрымтал тұстарды «ұтымды» пайдалануға тыраштанатыны белгілі. Соның салдары болу керек, ел аузында сол заманнан екі жол өлең сақталып қалыпты: Бүйте берсе, бұл Қыпшақ бір шабылар, «Алатаулап» Қоңырат бір жабылар. Ал бірақ осылайша бірде бекісіп, бірде шекісіп жүретін ру, ұлыстар Тұрғанбай датқаның бастауымен басталған ең ірі қозғалыс, «Шілік соғысы» тұсында (шамамен 1850 жылдары) бəрі бір тудың астына жиналыпты, бұлардың ұзын саны төрт мың сарбазға жуықтаған көрінеді. Төрт мың – ол заманда недəуір қалың қол, үлкен күш болған. Мұндай қозғалыстардың шығу себептері де өзара ұқсас, үндес. Негізгісі – билеушілер тарапынан тонаушылықтың, зорлық-зомбылықтың, қиянатшылдықтың шектен шығып асқындап кетуі əлеуметтік ортада пассионарлық кернеулер туғызады да, соның ақыры əлеуметтік жарылыстарға əкеліп соғады. сы кезде Құдияр хан (18451875) қарауындағы қазақтарды басқаруда «осалдық» танытқан наместнигі Иманбердіні орнынан алып, Рысбек деген бір əпербақанын Түркістанның бегі қылып тағайындайды. Бұл неме бектік билікке қолы жетісімен, бұрынғы қазақтармен өзінше ымыраға келіп, айналасына беделді билер мен ру басыларын жинап алып, бұлаң құйрық бұлтарма саясат жүргізіп отырған Иманбердідей емес, бірден айналасына айдаһардай от шашып, жалаңдаған жалаң қылышқа жармасатын қу екен. «Иманберді қазақтарды бетімен жайылтып жіберіпті, Түркістанды Қоқанның бегі емес, қазақтың биі басқарыпты» деп хат жазып, хан иесінің қолтығына су бүркіп қыздырмалата түседі екен. Шынында сол уақытта Түркістан уəлаятында Тұрғанбайдың абыройбеделі ерекше əуелеп тұрғанын ел аузында сақталып қалған аңыз-əңгімелер, өлең-жырлар да растайды. Өзінің пансат атағын, биліктегі құқын пайдаланған батыр бабамыз ордасының төңірегіне жиналған нөкерлері мен əскерлері санын мүлдем көбейтіп, жарақты жасаққа айналдырып жібереді. Мəнсүр ақынның (1875-1933) жырлауынша, Шілік шайқасының қарсаңында Тұрғанбайдың қосынына қосылған жиһангерлердің саны бес жүзге жетіпті. Болыпты бес жүз жігіт бес жүз қыран, Көбінің нəмі Қыпшак, Ойбас – ұран. Ат қылып айдаһарды мінер еді, Қолына қамшы орнына ұстап жылан. Бəрі де болат шайнап, мұзды бүріккен, Жау көрсе жігіт емес тізгін іріккен. Секілді Шəмбілдегі Көрұғылындай, Нəсілі қайсар қайтпас мүсілім түрікпен.

О

Мəнсүр ақын осы тарихи дастанында азаттық майданында елі мен жерінің намысын қорғап, жанқиярлықпен соғысқан Қыпшақ батырларының да атын атап, түсін түстеп кетеді. Бар еді Өтеп, Жақап жақынынан, Ермек, Түйме, Кенбай бар ата ұлынан. Жаназар – Шағыр Қыпшақ, бұл жүзбасы, Қазақтың найза ұстаған батырынан. Сардарда жүзбасылар осы айтылған, Осындай өңшең нарға қос артылған. Жақаптың мұнан басқа салтанаты, Көбісі шамаменен бос айтылған. Солардың бəрі аттанып елден кеткен, Жау шапқан оңашада келген шеттен. Малбике-Тұрғанбайдың бəйбішесі, Данышпан əйел еді ерден өткен... Сонымен əлгі Рысбек деген əпербақан бегі Түркістанға келісімен ең əуелі уəлаят орталығын төңіректеп нан тауып жеп жүрген, күллісі Тұрғанбай датқаны қара тұтқан қазақтың игі жақсыларын, билері мен ділмарларын, саудагері мен майдангерлерін түгел айдап қуып шығып, қызыл шапан, көк етік киген Қоқанның шабармандары мен алармандарын атқа мінгізіп қояды. Мезгілінде алым-салық, зекет, ұшыр ларын төлеуге шамасы келмеген ауылдарға əлгілер шабуыл жасап, шаңын аспанға шығарады. Сұлу, сылқым қыз-қырқындарға жаудай тиіп, аттарына өңгеріп алып кете барады. Орта Азиядағы осы ойранды сырттай бақылап отырған Ресей тарапынан: «Бəрің – мұсылман халқы емессіңдер ме? Сендер неге қазақтарға мұншама шапқыншылық жасап жатырсыңдар?» деп қойылған қитұрқы сұраққа өзбектер тарапынан: «Қазақтар əлі толық мұсылман болған жоқ. Осы күнге шейін молаларды аралап, əруақтарға табынады. Біз оларды толық мұсылман қатарына қосуға бəтуа жасадық», деген сыңайдағы жауа бы жазбаға түсіпті. (В.Н. Басилов, Д.Н.Кармышева, Діни нанымдар. А, 1995 ж.) Сонда Түркістаннан кеткен Тұрғанбай датқа ата мекені Шілікке барып ту тігеді. Көп ұзамай оның айналасына Қоқаннан қорлық көрген бұқара жұрт жиналып лезде қалың қолға айналады. Қолдарына қылыш, найза, айбалта ұстаған бұлар аяқтары жеткен ауыл, қыстақтарды аралап, əр жер-əр жерде елден алым-салық жинап, жетім-жесірді жылатып жүрген Қоқанның қолшоқпарларына құрық салып ұстап алып, солардың ішіндегі ең қаныпезер қарақшыларын елдің алдында қойша көгендеп тастап, табандарын тіліп тұз құяды екен де, бақыртып-шақыртып келген жақтарына қуып жіберетінге ұқсайды. Сөйтіп, Түркістан төңірегін, Қарнақ, Шорнақ, Сайрам, Шəуілдір, Созақ жағын жаудан тазартқан əр рудан, əр тараптан жасақталған Тұрғанбай датқаның алабажақ қару асынған ала-құла жасақтары біраз күш алып, əруақтары көтерілген тұста қазақтар Қоқанның билеуші бегі отырған Түркістанға шабуыл жасау қамына кіріседі. Бұл кезде жау жағы да қарап отырмай, Құдияр ханның пəрменімен зеңбіректермен, өзге де озық оталғыш мылтықтармен мұздай қаруланған қоқандықтардың қалың əскері Түркістанға қарай тоғытылады. Үлкен шаһардың күнбатысынан басып кірмек болған қазақ сарбаздары сонда күркіреген зеңбірек оғының астында қалып, дүркіреп қаша бастайды. Жаужүрек батырлары қаншама айғай салып, қара əруақтарының атын шақырғанмен, күрсілдеген зеңбіректердің бұрқ-бұрқ жарылған тажал доптарының шабуылына шыдамаған əрі өте нашар, қарапайым қаруланған əншейіндегі

дайындығы жеткілікті əскер санатынан емес, кəдімгі шаруа қатарындағы қазақтар қалаға басып кіре алмай, лажсыздан кейін қайтады да жауды сырттан торып, əлденеше күн сол маңда бекерден-бекер босқа шашылып жүреді. Осындай сəтсіздіктен кейін Тұрғанбай бастаған сарбаздар соңына ерген жігіттерімен Шілік даласына қарай жылжи бастайды. Өкінішке қарай, Түркістан түбіндегі жеңілістен соң талай боздақтарынан айырылған көтерілісшілер арасында алауыздық, араздық туындап, біраз батырлар мен билер өз ағайындарын соңына ертіп, қосыннан шығып кете барады. Сөйтіп, ақыр аяғында сол тұстағы күшті мемлекеттік құрылымға айналған Қоқан хандығына қарсы тайсалмай соғыс ашқан қазақ датқасының қасында негізінен өзінің туыстары, Мəнсүр ақын дəріптеген «айдаһарды ат қылып мінген», «болат шайнап, мұзды бүріккен» серіктері ғана қалады. Қатары сиреген Тұрғанбай Шілікті жеріндегі Былқылдақ өзеннің бойында бұлардың арттарынан қуып жеткен Қоқанның қалың əскерімен ұрысқа кіреді. Тарихта «Шілік соғысы» атымен белгілі бұл шайқастың қанша уақытқа созылғаны жөнінде нақты дерек жоқ. Қазақ баспасөзінде осы оқиғаға арналып ең тұңғыш жарияланған мақалада да мақала авторы Қалжан Қоңыратбаев («Қазақ» газеті №24, 1916 жыл) бұл жайға егжей-тегжейлі тоқталмай, көтерілістің жеңіліске ұшырау себебін ағайын арасындағы алауыздық пен күншілдіктен болады деп бағалайды. Қалай бағаланса да, Шілік соғысы – қазақ жұртының ұлт-азаттық қозғалысындағы елеулі оқиға ретінде зерттеле берілуі керек. Бұл жолы да қаншама жанқиярлықпен, ерлікпен айқасқан қазақ қолы күші басым, айласы мол Қоқан əскеріне төтеп бере алмай, Қаратаудың етегін жағалап, күнбатысқа қарай қозғала бастайды. Сол беттерімен Жаңақорғанның күнбатыс шетіндегі Жеті төбе аймағынан бір-ақ шығады екен. Оның артынан қуғын салған Рысбек бек те жетіп, егер Тұрғанбай датқа осы бағытымен ұзай берсе, Сырдың бойында отырған қалың елдің ішіне кіріп, қара үздіріп, қолға түспей кетуі əбден мүмкін екенін ескеріп, қазақтың «бүлікшіл батырының» артынан елші жібереді. Сондағы айтатыны: «Сен, Тұрғанбай, бар қателігіңді мойындап, өз аяғыңмен Түркістанға келсең, Құдияр хан саған кешірім жасауға Алла атымен уəдесін береді. Ал бұған көнбесең, сенің соңыңа ерген елдің бəрі сойқан қырғынға ұшырайды. Бұған да Алла атымен уəдесін береді. Осыған тез жауап қайтар. Əйтпесе, көресіңді көресің!» – деп кəрін төгеді. «Қазақ» газетінің жазуынша: «Тұрғанбай енді сенуден кеткен еді. Бара қалса өледі, бармаймын десе, ел шабылып, бүлікшілікке түскелі отыр. Айналдырған ат төбеліндей қыпшақ көп жауға қарсы тұра алмайды. Не көрсем де өзім көрейін, ел-жұртым аман болсын деп, Тұрғанбай амалсыз кері қайтады». Бұдан кейін қоқандар Шілік көтерілісінің көсемі Тұрғанбай Сіргебайұлын алдымен қыпшақи ортадан жырақтау орналасқан Ташкент шаһарының абақтысына апарып қамап тастайды. Бұдан кейін елдегі көтерілісшілер арасына жарақты жасақтарын жіберіп, осы дүмпуілге белсене қатысқан əскербасыларының, билер мен беделді ру басыларының қолға түскендерін қосақтап айдап, Ташкенттің іргесінде ағып жатқан Шыршық өзені жағасына əкелген еді

дейді. Сол жерде ортаға Тұрғанбайды шығарып, Қоқан ханының пəрмені бойынша, ішіне бұрқылдап қайнаған су толтырылған қара қазаннан жендеттер шелектеп су тасып, айналасына қасқайып қарап тұрған, жауларының алдында иілмеген, сынбаған қазақ батырының төбесінен лақылдатып құя бастаған екен... Тұрғанбайдың артынан қоқандықтар Қыпшақтың 17 əскербасын дарға асып, 40 биін істік қадаға отырғызып, азаптап өлтіреді. Бұдан соң да қызыл қанға мас болған «жеңімпаз» қоқилар Түркістан маңында отырған бейбіт халыққа қойға шапқан қасқырша тиіп, айрықша Шілік көтерілісіне белсене қатысқан қыпшақтарға қатты өшігіп, қаһарларын төгіп-ақ бағады. Солардың ішінде Шілік соғысында елден ерек көзге түсіп, жанқиярлықпен ұрыс салған əрі өзгелерге қарағанда көбірек шығынға ұшыраған Тұрғанбайдың қандас туыстары, қыпшақтың шаштылар əулетін барынша қуғындап, ауылдарын шауып, малдарын айдап кетуді əдетке айналдырады. Қоқанның тепкісіне шыдамаған сол шаштылар ақыр соңында атақоныстарын тастап, төменгі жаққа қарай (Сырдария қазақтары ежелде ұлы дарияның күншығыс бетін Жоғары, күнбатыс бетін Төмен деп атайды) жылжып көше бастайды. Менің шежіреші əкем айтып отырушы еді: – Шығыс оқиясынан кейін («оқиға» демейді «оқия» дейтін, соған қарағанда осы екі ұйқасқан сөздің мағыналық өзгешеліктері бар болуы керек – О.С.) біздің бабаларымыз Сырдың бойын жағалап отырып, осы күнгі Шиелі, Бəйгеқұм (Жөлек) маңына келіп тұрақтап қалыпты. Бəрі Сырдың күнгейіндегі тоғайлы, сулы, нулы мекендерді таңдап, əр ата баласы өзара мəмілеге келіп, өзінің отырықшы жерін бөлісіп алады екен дейді. – Біздің атақонысымыз Түркістан маңы, Шілікті екенін қариялар айтып отырушы еді, – деп əкем əңгімесін əрі қарай жалғар еді. – Соның бір дəлелі: мынау Отрақшыл маңындағы дария бойындағы Дəуіттің ескі қорымы. Бұл бұрындары осы шаштылар əулеті жерленетін ортақ Қорым еді. Ал байқасам, мына менің үшінші атам Шоңайдың һəм одан ілгері өткен бабаларымыздың сүйегі мұнда жоқ. Бабаларымыздың сүйегі сірə сол Түркістан жағында қалған болуы керек, – деп тұжырымдар еді. Шілік соғысынан кейін Қоқан билігі тарапынан көбісі қуғынға ұшырап, зардап шегіңкіреген жеті ата шаштының Айдарғазы əулеті еді деседі. Шыршықта істік қадаға отырғызылған 40 бидің бəрі дерлік Айдарғазы тумалары еді деген дерек бар (проф. Ə.Қоңыратбаевтың зерттеуі бойынша). Бұлардан басқа Құтым (Тұрғанбайдың өзі осы Құтымнан тарайды), Байсары ата ұрпақтарына да Қоқан жаудай тиген екен. Содан болуы керек, арада 160 жылдан астам уақыт өтсе де, шашты қыпшақтың өзге аталарына қарағанда (шежіре құрастырушылардың есебі бойынша), бұл аталмыш ағайындылардың бүгінгі түтін саны басқалардан біраз кем соғып жатады. Соғыс жаңғырығы дегеніміз осы емес пе – жылжып жылдар озса да, соның салдары үзіліп-созылып осылай жалғаса береді екен. ұрғанбай əулетінің талайлы тайғақ тағдыры мұнымен аяқталмайды. Батырдың қайғылы қазасынан кейін оның туған інісі Басығара қасына елінің беделді ақсақалдарын, ишан, молдаларын ертіп алып, Түркістанға барып қамауда жатқан ер-азаматтарға ежелгі дəстүрмен сауға сұрайды. Бек бұлардың тілегін қаперіне алмастан, Басығараны қаматып тастап, Құдияр ханға хабар береді екен. «Осылай да осылай, қанды балақ қарақшының інісі өз аяғымен келіп қолға түсті. Бұл да кешегі күндері бізбен аяусыз айқасқан кəтта бұзықтың өзі. Енді мұны қайтпек керек?» – деп сұрайды. Құдияр хан: «Қыпшақтармен қайта айналып соғыса беруге менің мұрсатым жоқ», – деген сылтаумен Тұрғанбайдың інісін қамаудан босаттырып жібереді. Тұрғанбайдың інісі қамаудан босаған соң не істейді дейсіз ғой? Қасына Ордабай, Тіленші атты жаужүрек інілерін ертіп алып, қазіргі тілмен айтқанда, Қоқан басқыншыларына қарсы «партизандық» (қазақшасы – «қаша соғыс» болуы керек) ұрыстарын бастап кетеді. Бірақ 1854 жылы бұлардың үшеуі де жау қолынан қаза табады. Сөйтіп, ХІХ ғасырдың екінші жартысында Түркістан қазақтарының ұлтазаттық көтерілісін бастаған Тұрғанбай датқа Сіргебай (Кеншімбай) ұлының əулеті түгелге жуық құрып кетуге айналады. «Түгелге жуық» дейтінімізде мəн бар, өйткені Тұрғанбайдың бəйбішесі Малбикеден туған жалғыз ұлы Баймырза (Құтпан) басынан талай хикметті өткізіп жүріп, тірі қалады емес пе? Осы Баймырза Тұрғанбайұлы (1817-1914) есейе келе Кенесары Қасымұлының əскеріне барып қосылып, кейін бұл да қамауға алынады, Жетісу жерінде айдауда жүріп дүниеден өтеді. Ал Тұрғанбайдың немересі, атақты дала батыры Иманжүсіп Құтпановтың (1863-1931) есімі қазақ елінің азаткерлік тарихында мəңгі қалғаны мəлім. Əрине, мұның бəрі өткен тарих. Бүгінгі күн басқа. Екі халық та небір сынақтардан өте келіп, достық дəстүрлерін сақтап қалды. Қазір қатарласа тəуелсіз ел болып отыр. Татулық туы берік қолда. Сонда да тарих тағылымдары есте тұруға тиіс.

Т

АЛМАТЫ.


6

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

 Мəдени мұра Мұражай туралы ұғым осыдан екі жарым мың жыл бұрын пайда болған деген болжам бар. Көне гректер муза шырақтарын жағатын орынды мусейон деп атаған көрінеді. Келе-келе ол əдебиетшілер мен ғұламалар бас қосатын өнер ошағына айналған дейді. Міне, музей, біздіңше – мұражай ұғымының түпқазығы сол мусейон сөзінде жатыр. Өркениетті елдерде мұражай – мемлекеттің басты құндылықтарына кіреді. Өйткені, сол елге сапарлап барған көкірегі ояу, көзі ашық жолаушы мұражайға соқпай кетпейді. Несіпбек АЙТҰЛЫ,

Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Сəкен Сейфуллин мұражайының директоры.

Тағдыры талай тəлкекке түсіп, небір аласапыран арпалысты бастан кешірген кешегі Ақмола тəуелсіз Қазақ елінің елордасына айналып, Астана атанған тұста осыдан ширек ғасыр бұрын ашылған Сəкен Сейфуллин мұражайының да айы оңынан туып, жұлдызы жарқырай түсті. Халқымыз азаттыққа жету жолында қаншама тайғақ кешу, тар кезеңді басынан кешірген болса, Сəкен мұражайының тағдыры да ақынның өз тағдырындай тартысқа толы болды. 1984 жылы Сəкен Сейфулиннің 90 жылдығын атап өту мерекесі қарсаңында ол кезде Целиноград аталған Ақмола өңірінің бір топ өрелі азаматтары Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесіне хат жазып, дала дауылпазына ескерткіш орнатып, мұражай ашуды сұрайды. Алайда, көптің тілегі бірден орындалмайды, тыңгерлердің кейбір тобы Сəкенге ескерткіш орнатып, мұражай ашуға үзілдікесілді қарсылық білдіреді. Соған қарамастан сол кездегі Целиноград облыстық тарихи жəне мəдени ескерткіштерді қорғау қоғамы кеңесі төрағасының орынбасары Молдахмет Досаев бастаған жергілікті ұлт өкілдерінің табанды күресінің арқасында хат жолданғаннан төрт жыл өткеннен кейін – 1988 жылы ақпан айында ғана Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің шешімімен об лыстық Сəкен Сейфуллин мұражайын ашуға қаулы шығады. Құдай оңдағанда, бұл құжатқа сол кездегі Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы, бүгінгі Елбасымыз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың өзі қол қояды. Артынан – 1995 жылы тамыз айында Мемлекет басшысы ақын мұражайына арнайы атбасын бұрып: «Асыл бабамыз Сəкен Сейфуллиннің аруағы тəуелсіз елімізді желеп-жебеп жүрсін!» деген қолтаңбасын қалдырады. Осы екі оқиғаның өзі-ақ бір тылсым күштің бар екеніне көңіл сендіреді. Міне, ашылғанына 25 жыл толып отырған Сəкен мұражайы дүниеге осылай келген. Бұл – Қазақ елінің асыл перзенті, дауылпаз ақын, мемлекет жəне қоғам қайраткері Сəкен Сейфуллинге арналған бірден-бір тарихи ескерткіш еді. Мұражай ашылуы ашылғанымен, оны жан-жақты жабдықтау, төрт құбыласын түгендеу оңай шаруа болмады. Ауыр жүкті мұражайдың тұңғыш басшысы, қазақтың қайсар қызы Роза Иманғалиқызы Асылбекованың қайыспай көтере білгенін айта кеткеніміз абзал. ХІХ ғасырда салынған екі ағаш үй ол кезде қазіргідей жайнап тұрған жоқ еді. Роза апамыз қос ғасырдың куəсіндей осы екі ескі үйді қайта жөндеуден өткізгенде тозған тонды жамағандай күй кешіпті. Ол кезде Сəкеннің артында қалған мұраларын қызғыштай қорып, көзінің қарашығындай сақтап жүрген жары Гүлбаһрам бұл дүниеден озған еді. Алайда, Сəкеннің көзін көрген адамдар, ет жақын туыстары бар болатын. Роза апамыз өз жұмысын ең алдымен Сəкенге қатысты құжаттардың көшірмелерін, отбасы тұтынған заттарын жинастырудан бастайды. Аз уақыт ішінде мұражай қызметкерлерін Мəскеудегі кинофотоқұжаттар мұрағатына, Алматыдағы мемлекеттік мұрағаттар мен мұражайларға, Сəкен қызмет атқарған Қызылорда, Ташкент қалаларына, туған жері Жезқазғандағы – Жаңаарқа ауданына, өзі жырға қосқан Көкшетауға жіберіп, іздестіру жұмыстарын жүргізеді. Ақынды көрген көзі тірі кісілермен кездесуге мүмкіндік жасайды. Соның арқасында мұражайдың негізгі жəне қосымша қоры жинақталады. Атап айтсақ, Сəкеннің 1930 жылы киген костюмі, 1934 жылы өзбек достары сыйлаған тақиясы мен шапаны, шетелге демалғанда сатып алған чемоданы, жолға шыққанда қолға ұстайтын саквояжы, отбасында тұтынған ыдыс-аяқтары, қабырға жəне қол сағаты, қаламы, жазу машинкасы, қолжазбалары, қалпағы, мойын орағышы, өзі жатқан ақ керуеті жəне тағы басқа көптеген дүниелері мен құжаттары, фотосуреттері мұражай төрінен орын алады. Сондай-ақ, Сəкенге қатысты жəдігерлер мен фотолардың, құжаттардың жиналуына ақынның туған інісі Мəжиттің əйелі Əмина, қыздары Рымжан, София, Бағдат жəне басқа жақындары белсене атсалысады. Мұражайдың

тағдырына қатысты түйіні шешілмеген қордалы мəселелерді шешіп берді. Арнайы дек рет қабылдаттырып, қазақ тілін мемлекеттік тілге айналдырды. Ең бастысы, 1922 жылы «Еңбекші қазақ» газетіне «Қазақты қазақ дейік, қатені түзетейік!» деп мақала жазып, 1925 жылға дейін «киргиз» боп келген ұлттың төл атын қайтарып, Қазақ елі деп атаған да осы Сəкен Сейфуллин болатын. Бұл теңдессіз ерлік еді. 1923 жылы үкімет басында отырған шақта ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсыновтың елу жылдық мерейтойын өткізіп, өзі баяндама жасады. Сонда: «Қазақтың ол уақыттағы кейбір оқығандары уез, губерния соттарына күш салып, тілмəш болып, кейбірі арын сатып ұлықтық іздеп жүргенде, Ахмет қазақ ұлтына жанын аямай қызмет қылды… Халықтың арын іздеп, өзінің ойға алған ісі үшін бір басын бəйгеге тікті», деп зерделі сөз айтқан тағы Сəкен болатын. Ақынның жəне бір ерлігі – 1935 жылы ол кезде атын атауға тыйым салынған Шəкəрім Құдайбердіұлының «Лəйлі-Мəжнүн» дастанын жариялағаны еді. Сəкен Сейфуллиннің 1994 жылы Ақмолада өткен 100 жылдық тойында халық жазушысы Əбіш Кекілбаев ағамыз: «Бүгінгі той иесі – Сəкен Сейфуллин. Ең алдымен ол қазақтың классик ақыны. Сəкен теңдік, бақыт, еркіндік аңсаған тұлға еді. Сол жолда өзі де «тар жол, тайғақ кешуден» өтті. Проза саласындағы шығармаларының шыңы аталатын романына адам бойындағы ерлік, табандылық, сенім қасиеттерін арқау етуі сондықтан. Азап вагонынан, абақтыдан аман

Ґзі болмаса да кґзі

дерлік жəдігерлер жинаќталєан елордадаєы С.Сейфуллин мўражайы туралы сґз қалыптасуына жəне ғылыми қызметкерлерінің жан-жақты ізденуіне Есмағамбет Ысмайылов, Серік Қирабаев, Тұрсынбек Кəкішев, Жайық Бектұров, Сəйділ Талжанов, Амантай Сатаев, Амантай Кəкен сынды сəкентанушы ғалымдар мен белгілі қаламгерлердің сүбелі де бағалы еңбектері адастырмас бағдаршам болғаны анық. Айтулы ағаларымыздың Сəкен рухына сіңірген ерен еңбектеріне ел-жұрт дəн риза. Мұражайға Роза апамыздан кейін басшылыққа келген қос Серік – ақын Тұрғынбекұлы мен əнші Оспанов та Сəкен рухына адал болды. Екі азамат та мұражай тарихында есте қаларлық игілікті істер атқарды. 9 жасында Нілдідегі орыс мектебінде сауат ашып, содан кейін Ақмола мен Омбыда оқыған, алғашқы жинағы 20 жасында, яғни 1914 жылы Қазан қаласында жарық көріп, содан бастап 1938 жылы жазықсыз опат

болғанға дейінгі аралықта қазақ поэзиясының аспанында еркін самғаған дала дауылпазы қайран Сəкен!.. Осындайда жаңа заманның жаңа əдебиетін жасауда қазақ қаламгерлерінің серкесіне айналған тұғыры биік тұлға туралы қара сөздің хас шебері Ғабит Мүсіреповтің: «Сəкен қазақ əдебиетінің негізін бірден-бір қалаушы, көшбасшысы болды. Тарих оған жүктеген міндетті ешқайсымыз атқара алған жоқпыз. Тарихқа зорлық жүрмейді», деген сөзі ойға еріксіз оралады. Иə, ақын ағаның халық үшін атқарған қайраткерлік қызметі ұшан-теңіз. 1922 жылы Халық Комиссарлары Кеңесінің Төрағасы болды. Осы қызметте отырғанда ол ұлт

өткен сол аяулы жанды отыз жетінің зұлматы жалмағанына жаның сыздайды», деп айтқан пікірі қашанда құнды. Ата-бабамыз көксеген, Алаш арыстары армандаған азаттықты Сəкен аңсамады деймісіз? Рас, ақынның ақ жүрегі өзі қолымен орнатқан Кеңес өкіметіне имандай сенді. Сол жолмен халқын бақытқа жеткізгісі келді. Алайда күткен үміті ақталмады. Жан жүрегімен жырлаған қызыл өкіметі өзін қызыл қанға бояды. Тағдырдың жазуы солай. Кеңес өкіметіне Сəкен ғана емес, жарты əлем сенді. Ол үшін ақынды кінəлаудың реті жоқ. Сəкеннің тағдыры туған халқының тарихымен егіз. Бүгінгі біз жеткен азаттық таңына Сəкеннің көзі жетпесе де сөзі жетті, рухы жетті. ...Сəкен мұражайының шырақшысы болып мен келгелі де биыл екі жылдан асты. Осы уақыт ішінде мұражай қызметкерлері

отырған екінші үйге толық қалпына келтіру жəне жөндеу жұмыстары жүргізілді. Мұражайға тиесілі аула коршауға алынып, күзет үйі салынып, автоматты шлагбаум орнатылды. Мұражайда тұрған жəдігерлердің реэкспозициялық жұмыстары жасалып, жаңартылды. Жыл сайын экспонаттарды қайта қалпына келтіру шарасы жүргізіліп отырады. Барлық кабинеттер жаңа жиһаздармен, компьютерлермен жабдықталды. Қызметтік көліктері де жаңартылды. Осының бəрі Сəкен мұражайының да Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовтің тікелей назарында болғандығының нəтижесі. Бүгінде мұнда кірген адам Сəкеннің балалық шағынан

«Оны зор, мені ќор санасаѕ»... (Соңы. Басы 1-бетте). Алайда, біздің тиісті орындардағы жауапты тұлғаларды аңқау деді ме, əлде алдап-арбаймыз деп ойлады ма, Қытайдан келген кей азаматтар, басқасы басқа, жалған дипломмен жұмысқа орналасыпты. Мəселен, өндірісті дайындау инженері лауазымына жұмысқа орналасқан Ши Цзюньминнің құжаттарында бірдей суреттер жапсырылғанмен, дипломы 1997 жылы берілген, ал төлқұжаты 2008 жылы алынған. Сонда диплом мен төлқұжаттың берілу мерзімінде 11 жылдық алшақтық болса да, суретіндегі бейнесі қалайша өзгермеген? Бірі жеке басын куəландыратын, екіншісі белгілі бір мамандықты меңгергенін дəлелдейтін қос құжатқа неге бірдей сурет жапсырылған? Қытай азаматы жалған дипломмен өз елінде жүрсе, мейлі дер едік. Өз елінде табыс таба алмағандай,

бастап, «тар жол, тайғақ кешуге» толы бүкіл өмірімен, сан қырлы, сан салалы шалқар шығармашылығымен, қан кешіп жүріп халқына сіңірген ұлан-ғайыр еңбегімен таныса алады. Алайда, ұлы тұлғаның байтақ əлемі мұнымен шектелмейді. 1957 жылы ақын ақталғаннан бері ол туралы қаншама көркем туындылар дүниеге келді. Қаншама өлеңдер, поэмалар, прозалық шығармалар жазылды.Сəкеннің шығармалары негізінде түсірілген кинофильмдердің өзі бір төбе. Бұл ретте əйгілі əртісіміз Досқан Жолжақсынов ойнаған «Бандыны қуған Хамит» фильмін айтсақ та жеткілікті. Сəкен бейнесін сомдаған драмалық шығармалар қаншама? Сурет, бейнелеу өнерінде де Сəкен тұлғасы жарқырай ашылған. Қазіргі таңда мұражай қорындағы жəдігерлердің жалпы саны – 5696 дана. Оның ішіндегі негізгі қорда – 2645 дана. Қосымша қорда – 3051 дана. Ал, мұражай төрінен орын алған жəдігерлер 530 дана ғана. Өкінішке қарай, мұражайдың тарлығына байланысты Сəкенге тікелей қатысты негізгі қордағы дүниелерді толығымен көрсетіп, насихаттауға мүмкіндік жоқ. Ең қиыны, қыруар жəдігерлерді жертөледе сақтап отырмыз. Сондай-ақ, Астанадағы зиялы қауым, ақын-жазушылар бас қосатын рухани шаңыраққа айналып отырған мұражайда мəдени-əдеби шараларды өз деңгейінде өткізе алмай жүрміз. Кіреберістегі 30-40 адамдық шағын залға келушілер сыймайды. Осы мұқтаждықты айтып, мүмкіндік болса, мұражай қызметкерлері отырған екінші үйді де мұражайға айналдырып, Сəкен ескерткішінің

шекара асып келіп, Қазақстанда жалған дипломмен неге жұмыс жасайды? Мəселе міне, осында! Өкінішке қарай, Қазақстанның еңбек рыногынан жалған дипломмен табыс тауып жүрген Қытай азаматы біреу болмай шықты. Облыстық прокуратура ұсынған мəліметке қарағанда, жоғарыда аталған кəсіпорындарда тағы 9 қытайлыққа берілген дипломның жалғандығы анықталған. Бұл қытайлықтармен бірлесіп құрыл ған кəсіпорындарда көші-қон заңнамасының қолданылуына тексеру жүргізу барысында белгілі болып отыр. Дəл осы компанияларға қаншама қазақстандық түйіндеме тапсырып, жұмысқа орналаса алмай жүргенде, қытайлықтардың жалған дипломмен тайраңдауы қаныңды қайнатпай ма?! Мұны шетелдіктермен бірлесіп құрылған компаниялардың тарапынан алалаудың екінші əдісі демей көріңіз! Қытайлықтардың жалған

дипломына күйініп жүргенде, Атырауда тағы да Қытай азаматтарының заңсыз жұмысқа орналасу фактісінің анықталуы тас төбеден мұздай су құйғандай əсер етті. Көшіқон полицейлері мен облыстық прокуратураның бірлескен рейдтік тексерісі барысында Қытайдан келген 20 азаматтың жұмысқа заңсыз тартылғаны белгілі болды. Қытай азаматтары Атыраудағы «Восход Изопром» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде биылғы ақпаннан бері заңсыз (!) жұмыс істеп келген. Тексеру қорытындысымен тиісті заңдылықты бұзған Қытайдың 17 азаматына хаттама толтырылып, əрқайсысына 18 мың теңгеге жуық айыппұл салынды. Тағы 3 қытайлық көші-қон ережесін өрескел бұзғанына байланысты Қазақстан аумағынан шығарылатын болды. Енді мұны Атыраудағы шетелдік пен қазақстандықты алалаудың үшінші түріне жатқызбауға бола ма?

артқы жағындағы алаңқайға екі қабатты шағын үй салынса, ол үй «Сəкеннің шығармашылық үйі» деп аталса, бірінші қабаты – жазушылар бас қосатын жүз кісілік залдан тұрса, екінші қабаты офис болса, Сəкен мұражайы Астананың көркіне сай үлкен рухани шаңыраққа айналар еді деген тілекпен Премьер-Министр Серік Ахметовтің атына хат жолдаған едік. Таяуда Үкімет үйінен қуанышты хабар келді. Үкімет басшысы ұсынысымызды қолдап, болашақ үйдің жобасын жасап, келесі жылдың бюджетіне енгізуді Мəдениет жəне ақпарат министрлігіне тапсырыпты. Иə, аспанында сұңқар Сəкеннің қанатының суылы, топырағында тұлпар Сəкеннің тұяғының дүбірі қалған кешегі Ақмола – бүгінгі тəуелсіз Астана асыл Сəкенін, аяулы Сəкенін ешқашан ұмытпақ емес. Бүгінгі Сəкен мұражайының мүшелтойының Астана төрінде дүбірлеп өтіп жатуы да соның куəсі. Осындайда ойға түседі, елім деп еңіреп өткен тарихи тұлғаларға өз қалтасынан қаржы шығарып, байтақ даланың түкпір-түкпіріне ескерткіш орнатып жүрген асыл азамат Қуат Есімхановты бəлкім біреу біліп, біреу білмес. Осыдан біраз жыл бұрын Қуат ініміз екі жасында репрессия құрбаны болған Сəкеннің ұлы Аянға да ескерткіш орнатты. Екеуміз Көкшетау қаласындағы зиратқа жерленген Аянның басына тас орнатуға бара жатқан жолда ойыма төмендегі өлең шумақтары оралған еді: Еске алып басқан күнді қара тұман, Ескерткіш тас тұрғыздық ел атынан. Үзілген бір қауырсын жатыр мұнда, Сəкендей ақ сұңқардың қанатынан. Айдауда бара жатып аяулы ана, Көз жұмған құшағында Аян бала. Көргендер іштен тынып күрсініпті, Көмегі амалсыздың – аяу ғана. Қатыгез қай заманда жендет деген, Сəбиін өз қолынан жерлетпеген... Жанары жасқа толып Гүлбаһрамның, Өлгенше көкірегінен зар кетпеген. Сəкендер қызыл қанды кешіп өлді, Аламыз кімнен оның өшін енді? Сұмдықтың халық көрген бір куəсі – Аянға орнатылған осы белгі... Өлеңнің: «Үзілген бір қауырсын жатыр мұнда, Сəкендей ақ сұңқардың қанатынан», деген екі жолы Аянның көктасына жазылды. Тағдырдың ауыр сынын тірісінде де, өлісінде де көтерген Сəкеннің серпінді қанатының үлбіреген қауырсыны үзілгенімен, оның халқының ұлы жүрегімен бірге соққан асқақ рухы мəңгі тірі! АСТАНА. –––––––––––––––––––––––––

Қазақстан – тəуелсіз мемлекет, қос палаталы Парламент қабылдаған заңдарымыз бар. Ендеше, шетелдік компаниялар, шетел азаматтары қазақ жеріне келген соң Қазақстанның заңдарын құрметтеуі тиіс емес пе? Еліміздегі заңдардың талаптарын орындауды шетелдік компаниялардан неге талап етілмейді? Шетелдіктер қатысуымен құрылған компанияларға шетелдік жұмыс күшін тартпас бұрын талап қоюға болмай ма? Тиісті министрліктерден рұқсат алынған кезде шетелден келетін мамандардың төлқұжаты мен дипломы неге алдын-ала тексерілмейді? Əлде біздегі заң талаптары бұған рұқсат етпей ме? Көкейде сан сауал бар. Кей заң дарымыздың осал тұстары да бар-ау дейміз. Əйтпесе, көші-қон заңдылығын бұзған қытайлықтарға 18 мың теңгеден асатын айыппұл салудың қандай тиімділігі бар еді? Қара ақылға салып көрсеңіз, шетел азаматтары үшін бұл сомадағы айыппұл шыбын шаққан құрлы əсер етпесі анық. Шетелдік жұмысшыға

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

қазақстандықтардан 11 еседей артық жалақы төлеген, жалған дипломмен келген шетел азаматтарын жұмысқа қабылдаған, көші-қон заңдылығын бұзған шетелдіктерді заңсыз жұмысқа тартқан компаниялардың басшылары жауапкершіліктен құтылмауы тиіс. Ал оларға қандай қатаң жаза қолданылады? Əлі күнге осындай өрескел əрекеттерімен заңдылықты бұзған шетел компанияларының жұмысы тоқтатылды дегенді естіген жоқпыз. Басқасын айтпа ғанда, Қазақстандағы шетел ком панияларының шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беретін лицензиясын белгілі бір мерзімге тоқтатып қоюға болмай ма? Бұл алда əлі талай құрылатын, шетелден жұмыс күшін тартатын компанияларға сабақ болар еді. Қалай дегенде де, шетелдіктер тарапынан қазақстандық жұмысшылардың əлеуметтік араздыққа бастар ашу-ызасын тудыратын алалау əрекеттеріне тосқауыл қоятын мезгіл жеткен секілді. Атырау облысы.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Иран мўнайынан бас тартуєа шаќырды АҚШ конгрессмендерінің бір тобы Ираннан мұнай алуға жаһандық эмбарго енгізуді талап етті. Осылайша саясаткерлер Иран билігінен атом бағдарламасын жүзеге асыру мəселесінде белгілі бір деңгейде шектеуге қол жеткіземіз деп есептейді. Бұл туралы сенаттың халықаралық істер жөніндегі комитетінің төрағасы демократ Роберт Менендес жария етті. Жалпыға ортақ эмбаргоны жақтаушылардың пікірлерінше, əлемдік рыноктағы көмірсутегінің ықтимал жетіспеушілігінің орнын Таяу Шығыс жəне Солтүстік Америка елдерінде мұнай өндіруді арттыру есебінен толықтыруға болады. Алайда президент əкімшілігіндегі бірқатар шенеуніктер мен сарапшылар конгрессмендердің ұсынысын сынға алды. Өйткені, дейді олар, Иран мұнайынан бас тарту əлемдік рыноктағы теңсіздікке жəне мұнай бағасының өсуіне ұрындырады.

Ќўрт-ќўмырсќа, баќа-шаян жўєымды тамаќ Жер тұрғындарына тамақтарына құрт-құмырсқаны көбірек қосу керек. Бұл азық-түлік жетіспеушілігінің орнын толтырудағы ықтимал қиындықтарды жеңілдетуге септеседі жəне аштықтың алдын алады. Мұндай пікірді БҰҰ-ның Азық-түлік жəне ауыл шаруашылығы жөніндегі ұйымы білдірді. Мұны Нидерландыдағы Вагенинг университеті де қолдап отыр. Құрт-құмырсқа мен бақа-шаянды барынша көбірек тұтыныңдар. Өйткені, олар орасан көп жəне протеиндер мен минералдардың бай көзі болып табылады, деп мəлімдеген баяндаманың тұсаукесерінде БҰҰ өкілі Эва Урсула Мюллер ханым. Оның сөзіне қарағанда, құртқұмырсқалар аса жұғымды тамақ болғандықтан, оны Жер шары тұрғындарының үштен бірі тұтынады.

Їш грузин əскериі ќаза тапты Ауғанстанда орналасқан Грузияның əскери контингентінде кезекті рет адам өлімі орын алды. Қарулы жасақтың əскери базаға шабуылы салдарынан үш грузиялық əскери қаза тауып, бірнешеуі жараланды. Ал шабуылды автокөлікті пайдаланған жанкешті жүзеге асырған. Бұл туралы Грузияның қорғаныс министрі Ираклий Аласания өткізген брифингте айтылды. Оның сөзіне қарағанда, грузиялық əскерилер шабуылдың бетін қайтара алған. Сөйтіп, жағдай олардың бақылауында көрінеді. Министр қаза тапқандардың отбасына көңіл айтты. Оқиғаға орай Грузия президенті мен премьер-министрі де көңіл білдірген. Грузияның əскери контингенті Ауғанстанда 2009 жылдан бері қызмет атқарып келеді. Олардың саны шамамен 1,5 мың адам.

200 жолаушысы бар ќайыќтар суєа батты Мьянмада 200 жолаушысы бар қайықтар суға батып кеткен. Оқиға салдарынан кем дегенде 50 адам көз жұмған. Көптеген жолаушылар жоғалып кеткендер қатарын толтырып отырса керек. Алайда, ел билігінің қолында нақты деректер жоқ секілді. Бангкоктегі БҰҰ қызметкері Кирстен Милдреннің мəліметінше, адамдар 3 қайыққа бөлініп мініпті. Моторы бар үлкені ағаштан жасалған кішірек екеуін сүйреп келе жатқан екен. Алдыңғы қайық Ракхайн штатындағы Пауктав қаласы маңында шатқалға соғылған сияқты. Адамдар су тасқынынан құтылмақ ниетпен қайыққа мінсе керек. Қазіргі кезде табиғат апатынан қашқан 140 мың адам қауіпсіз жерлерге орналасып үлгеріпті.

Вермонт штаты эвтаназияєа рўќсат берді АҚШ-тың Вермонт штатының заң шығарушылары эвтаназия туралы заң жобасын мақұлдады. Штат конгресі өкілдер палатасының 75 мүшесі заң жобасын қолдап дауыс берсе, 65-і қарсылық білдірген. Бұдан бұрын осыған ұқсас заң жобасын Вермонттың сенаты мақұлдаған еді. Енді жақында эвтаназия туралы заңға штат губернаторы Питер Шамлин қол қояды деп күтілуде. Осыдан кейін Вермонт АҚШ-та эвтаназия рұқсат етілген төртінші штат болады. Орегон 1997 жылы эвтаназия рұқсат етілген алғашқы штат еді. Кейін оған Вашингтон мен Монтана қосылған-тын. Жалпы, эвтаназия жарты жылдан аз ғұмыры қалған пациентке немесе ақыл-есі дұрыс емес сырқат өз еркімен өмірден озғысы келген жағдайда қолданылады.

Януковичті масќаралаєанєа – айыппўл Украинаның Николаев қаласының тұрғыны Анатолий Ильченкоға Киевтегі Алтын қақпа маңында мойнына «Янукович ешкі» деген плакат тағып алып қыдырыстап жүргені үшін айыппұл салынды. Айыппұл сомасы 51 гривнаны (6 доллар шамасында) құраған көрінеді. Бұл айыппұл сомасы қылмыстық кодекстің «ұсақ бұзақылық» бабы бойынша жауапкершілікке сəйкес келеді екен. Ал жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарының деректерінше, мойнына плакат ілген зейнеткермен суретке түсуге шетелдік туристер көп қызығушылық танытқанға ұқсайды. Оның əрекеті сондай-ақ ондаған милиционердің назарын аударған. Бірақ олар зейнеткерді ұстамаған жөн деп шешкен. Бірақ кейінірек əкімшілік хаттама толтыруға мəжбүр болған.

Майя пирамидасын ќиратып тастады Белизде құрылыс кезінде майя пирамидаларының ішіндегі ең үлкені ішінара бұзылған. Белиздегі археология институтының басшысы Хайме Авенің сөзіне қарағанда, пирамида өткен аптада бұзылса, бұқаралық ақпарат құралдарына енді ғана мəлім болып отыр. Құрылыс компаниясы пирамиданы жол салу үшін экскаваторларды жəне бульдозерлерді қолданған кезде бұзған. Хайме Авенің атап көрсетуінше, құрылысшылар көне ескерткішті табиғи ландшафтпен еш шатастырып алуы мүмкін емес еді. Қазіргі кезде Белиз полициясы тексеру жұмыстарына кірісіп кеткен. Полицияның қылмыстық іс қозғауы да ғажап емес көрінеді. Өйткені, ішінара қираған пирамида жасы 2,3 мың жылды құрайтын көне ескерткіш болып табылады. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


«Болашаќта» ќанша кїкірт саќталады? Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Каспий теңізінен «қара алтын» өндіретін мерзім жақындаған сайын экологтарды мазалайтын мəселе көбейді. Соның бірі –«Қашаған» кенішінен мұнай өндірген кезде бөлінетін ілеспе газды жағу. Қоршаған ортаны қорғау министрлігі экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің төрағасы Данияр Еренчиновтің айтуынша, жоба операторы – NCOC компаниясына ілеспе газды жағу көлемі жөнінде мəселе қойылған. Нəтижесінде Қарабатан елді мекені маңындағы жəне «Қашаған» кенішіндегі құрылғыларда «Ұялы Мұхамбет» Кредиттік серіктестігі» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өз жұмысын таратылуына байланысты тоқтатылғанын хабарлайды.

бір жылдың ішінде жағылатын ілеспе газдың мөлшерін екі еседей азайтуға қол жеткізілген. Сөйтіп, Қарабатан маңында жылына 33 мың тонна, ал «Қашағанда» жылына 31 мың тонна көлемінде ілеспе газ жағылатын болады. – Біздің ескертпелеріміз компания тарапынан қолдау тапты. Дегенмен, сұйық қалдықтарды сақтауға, яғни мұнай құрамынан алынатын суға қатысты шешімін табуы тиіс мəселе бар, –деп мəлім етті комитет төрағасы Д. Еренчинов «Қашаған» кеніші мен «Болашақ» мұнай мен газды кешенді дайындау қондырғысының əзірлігімен танысу барысында. – Суды қалай Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының ұйғарымымен «Анаэль Холдинг» ЖШС банкроттығы жөнінде іс қозғалды. Іс мына мекенжайда қаралады: Астана қаласы, Абай даңғылы, 36-үй, 3-қабат.

тазалайды, қайда сақтайды, қалай жояды? Егер компания бұл проблеманы оңтайлы шешпесе, біздің тарапымыздан қатаң талаптар туындайтын болады. Сонымен бірге, экологтар «Бо лашақ» қондырғысы аумағында сақталатын күкірттің мөлшеріне назар аударып отыр. Каспий қайраңынан мұнай алудың бірінші кезеңінде «Болашақ» қондырғысында тəулігіне 1,5 мың тонна күкірт шығару көзделгені белгілі болды. Арнайы алаңда пленкамен жабылып, сақталған күкірт экспортқа шығарылмақ. Атырау облысы. Определением специализированного межрайонного экономического суда города Астаны в отношении ТОО «Анаэль Холдинг» возбуждено дело о банкротстве. Дело будет рассматриваться по адресу: город Астана, проспект Абая, дом 36, 3-этаж.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 31 мамырда сағат 10.00-де республикалық мемлекеттік меншіктегі нысандар бойынша аукциондық сауда-саттықты мына мекенжайда өткізеді: Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24. Голланд əдісі 1-лот «ВАЗ-2105» автокөлігі, м/н Х 810 CD, 2001 ж/ш. «Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсесі» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Желтоқсан көшесі, 1. Бастапқы бағасы – 402500 теңге. Ең төменгі бағасы – 44041 теңге 17 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 12075 теңге. 2-лот «ГАЗ-3110» автокөлігі, м/н Х 523 СС, 2001 ж/ш. «Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсесі» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Желтоқсан көшесі, 1. Бастапқы бағасы – 796500 теңге. Ең төменгі бағасы – 87152 теңге 23 тиын. Жағдайы қанағаттанарлық. Кепілді жарна – 23895 теңге. 3-лот «ВАЗ-21060» автокөлігі, м/н Х 006 АК, 2003 ж/ш. «Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсесі» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Желтоқсан көшесі, 1. Бастапқы бағасы – 720000 теңге. Ең төменгі бағасы – 78781 теңге 67 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 21600 теңге. 4-лот «ВАЗ-21060» автокөлігі, м/н Х 001 АL, 2003 ж/ш. «Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсесі» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Желтоқсан көшесі, 1. Бастапқы бағасы – 481000 теңге. Ең төменгі бағасы – 52630 теңге 48 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 14430 теңге. 5-лот «ВАЗ-2106» автокөлігі, м/н Х 995 ВК, 2004 ж/ш. «ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Қонаев даңғылы, 27. Бастапқы бағасы – 450000 теңге. Ең төменгі бағасы – 49238 теңге 52 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 13500 теңге. 6-лот «ВАЗ-21061» автокөлігі, м/н Х 940 BW, 2000 ж/ш. «ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша

7

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Қонаев даңғылы, 27. Бастапқы бағасы – 978000 теңге. Ең төменгі бағасы – 107011 теңге 34 тиын. Жағдайы қанағаттанарлық. Кепілді жарна – 29340 тенге. 7-лот «ВАЗ-2106» автокөлігі, м/н Х 915 BW, 2002 ж/ш. тенге. «ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Қонаев даңғылы, 27. Бастапқы бағасы – 873500 теңге. Ең төменгі бағасы – 95577 теңге 15 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 26205 теңге. 8-лот «ВАЗ-21070» автокөлігі, м/н Х 075 ВЕ, 2003 ж/ш. «ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Қонаев даңғылы, 27. Бастапқы бағасы – 587000 теңге. Ең төменгі бағасы – 64228 теңге 61 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 17610 теңге. 9-лот «ВАЗ-21063» автокөлігі, м/н Х 562 ВА, 2000 ж/ш. «ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шымкент қаласы, Қонаев даңғылы, 27. Бастапқы бағасы – 557500 теңге. Ең төменгі бағасы – 61001 теңге 19 тиын. Жағдайы қанағаттанарлықсыз. Кепілді жарна – 16725 теңге. 10-лот «Шардара» кедендік бекетінің ғимараты, жалпы алаңы 191,1 ш.м. «Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ балансындағы, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Шардара қаласы, 005 кварт., 288 уч. Бастапқы бағасы – 40172500 теңге. Ең төменгі бағасы – 4881607 теңге 73 тиын. Жағдайы қанағаттанарлық. Кепілді жарна – 1 205 175 теңге. Сауда-саттық өткізу ережесі Сауда-саттықтың голланд əдісі жағ дайында – аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жариялайды жəне

оны жарияланған қадаммен төмендетіп, жаңа баға жариялайды. Аукционшы жарияланған баға жағдайында бірінші болып нөмір көтерген қатысушының нөмірін атайды, балға ұрумен оны аталған нысан бойынша жеңімпаз деп жариялайды. Егер баға жарияланған сəтте бір мезгілде екі немес одан көп нөмір көтерілсе, онда аукционшы бағаны жеңімпазды анықтау сəтіне дейін тіркелген қадамның шамасына қарай бағаны арттырады. Егер бағаны ұлғайту кезінде бір мезгілде өз нөмірлерін көтеруші сауда-саттыққа қатысушылардың бірде біреуі ұлғайтылған баға бойынша оны сатып алуға тілек білдірмесе, онда аукционшы жеребе тастау түріне жүгінуге ха қылы. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық мынадай жағдайда болмады деп саналады, егер де оны өткізу сəтін де пайдаланылмаған кепілді жарнасы бар тіркелген тек бір қатысушы қалса, бұған үшінші жəне одан кейінгі сауда-саттықтарды қоспағанда, онда жекешелендірілетін нысан жалғыз қатысушыға сатылуы мүмкін. Қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1.Өтінім. 2.Жеке тұлға үшін – төлқұжат; заңды тұлға үшін – құрылтай құжаттардың нотариат куəландырған көшірмелері (жарғы, тіркеу туралы куəлік; статистикалық карточка), шетелдік заңды тұлғалар орыс тіліне аударылып нотариат куəландырған құрылтай құжаттарды тапсырады. 3.Кепілді жарнаның төленгендігін растайтын төлем құжатының көшірмесі. 4. Шотты дəлелдеу туралы банктен анықтама. 7.Өкілдің өкілеттігін куəландыратын құжат (сенімхат), жеке басы куəлігі мен төлқұжатынын көшірмелерін тапсырумен бірге. Кепілді жарна Қазынашылықтың ОҚО бойынша департаментінің «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ мына депозиттік шотына төленеді: СТН 582200048073, ИИК KZ930705012170178006, BIG KKMFKZ2A, ММ коды 2170178, БИН 120240016394. Қатысушыларды тіркеу жəне олардан өтінімдер қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне 2013 жылы 31 мамырда аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекенжайда аяқталады: Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24; №200, 205-бөлмелер, тел: 210159, факс 21-29-22.

Алматы облысы табиғи ресурстар жəне табиғат пайдалануды реттеу басқармасы мемлекеттік орман қоры учаскелерінің орман ресурстарын ұзақ мерзімге пайдалануға беру туралы орман шаруашылығы мемлекеттік мекемелерінің төмендегі орманшылықтарында орманды пайдаланудың түрлері бойынша тендер қайтадан өткізілетіні туралы хабарлайды: 1. Бөрлітөбе орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Бөрлітөбе орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №2 лот – Бөрлітөбе орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (өткізілген (қ/ө); №3 лот – Бөрлітөбе орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (қ/ө); №4 лот – Бөрлітөбе орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (қ/ө). 2. Кеген орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Екіаша орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №2 лот – Қарқара орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №3 лот – Ұзынбұлақ орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (қ/ө). 3. Нарынқол орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Байынқол орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №2 лот – Текес орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №3 лот – Текес орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №4 лот – Сарыжаз орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін. 4.Талдықорған орман шаруашылығы орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Көксу орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №2 лот – Қаратал орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін; №3 лот – Қора орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №4 лот – Қора орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №5 лот – Қаратал орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө); №6 лот – Қаратал орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө); №7 лот – Текелі орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө); №8 лот – Көксу орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (қ/ө); №9лот – Көксу орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (өткізілген (қ/ө); №10 лот – Қаратал орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө). 5. Шелек орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Шелек орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; №2 лот – Шелек орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін. 6. Үйгентас орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: № 1 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 2 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 3 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 4 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 5 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 6 лот – Көкжар орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін; № 7 лот – Тентек орманшылығы – жанама орманды пайдалану үшін (қ/ө). 7. Жаркент орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: № 1 лот – Іле орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін. 8. Қаскелең орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: № 1 лот – Іле орманшылығы – аң шаруашылығы қажеттілігі үшін. 9. Бақанас орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: № 1 лот – Қарой орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө). 10. Ұйғыр орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесі: №1 лот – Кетмен орманшылығы – сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшін (қ/ө). Тендерге «Мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі орман ресурстарын ұзақ мерзімді пайдалануға беру жөнінде тендерлер өткізу Ережесіндегі» 3-тараудың 14-тармағының 2-тармақшасында көрсетілген біліктік талаптарына сəйкес келетін қарымды қатысушылар жіберіледі. Тендерлік құжаттама пакетін 2013 жылғы 18 маусымда сағат 11.00ге дейін мына мекен-жайдан алуға болады: Талдықорған қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 26, 304-бөлме, жұмыс күндері сағат 9.00ден 18.00-ге дейін. Тендерге қатысу үшін қарымды қатысушылар тендерлік өтінімдерін желімделген конверттерге салып Талдықорған қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 26 мекен-жайындағы 304-бөлмеге тапсырады. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың соңғы мерзімі 2013 жылғы 19 маусымда сағат 10.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттер Талдықорған қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 26-үй мекен-жайындағы табиғи ресурстар жəне табиғат пайдалануды реттеу басқармасындағы 304-бөлмеде 2013 жылғы 19 маусымда сағат 11.00-де ашылатын болады. Қарымды қатысушылар тендерлік құжаттар салынған конверттердің ашылуына қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтамаларды мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7282) 27-30-41.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 31 мамырда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің вебпорталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша бірінші электрондық аукционды өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншік нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылығы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Электрондық аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша мынадай республикалық меншік нысандары қойылады: 1. «Ваз 21099 20» маркалы автокөлік, м/н Z 590 АА, 2003 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 3788744, қорап № XTA21099033556624, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Бейсекова к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 240 000 теңге, кепілді жарна – 36 000 теңге. 2. «Ваз 21150» маркалы автокөлік, м/н Z 361 АU, 2001 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 3193629, қорап № XTA21150023066234, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Бейсекова к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 185 000 теңге, кепілді жарна – 27 750 теңге. 3. «Газ 2705» маркалы автокөлік, м/н Z 808 СВ, 2001 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 11003267, қорап № XTA27050010228076, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Бейсекова к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 255 000 теңге, кепілді жарна – 38 250 теңге. 4. «Ваз 2115» маркалы автокөлік, м/н Z 734 RD, 2005 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 4118313, қорап № XTA21150053961446, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Арқалық к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 267 000 теңге, кепілді жарна – 40 050 теңге. 5. «Ваз 2115» маркалы автокөлік, м/н Z 733 RD, 2005 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 4128749, қорап № XTA21150053974135, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Арқалық к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 267 000 теңге, кепілді жарна – 40 050 теңге. 6. «Daewoo Nexia» маркалы автокөлік, м/н Z 738 RD, 2005 жылы шығарылған, қозғалтқыш № G15MF935342B, қорап № XWB3L3BD5A182821, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ, мекенжай: Астана қаласы, Арқалық к-сі, 2/1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 252 000 теңге, кепілді жарна – 37 800 теңге. 7. «Toyota Land Cruiser» маркалы автокөлік, м/н Z 799 RN, 1996 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 0190301, қорап № JT111PJ8007008254, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы мемлекеттік фельдшегерлік қызметі» РММ, мекенжай: Астана қаласы, Сейфуллин к-сі, 56/2. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 878 000 теңге, кепілді жарна – 131 700 теңге. 8. «Toyota Land Cruiser» маркалы автокөлік, м/н Z 077 UD, 1999 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 1FZ0064654, қорап № UZJ1000048990, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Мемлекеттік резиденциялар дирекциясы»

РМК, мекенжай: Астана қаласы, Бейбітшілік к-сі, 61 а. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 2 255 000 теңге, кепілді жарна – 338 250 теңге. 9. «Mercedes Benz S 430 L» маркалы автокөлік, м/н 242 ADM, 2000 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 11394130108547, қорап № WDB2201701A061967, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Мемлекеттік резиденциялар дирекциясы» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Бейбітшілік к-сі, 61 а. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 1 501 000 теңге, кепілді жарна – 225 150 теңге. 10. «Volkswagen Touareg» маркалы автокөлік, м/н 169 ADM, 2007 жылы шығарылған, қозғалтқыш № BHK033779, қорап № WVGZZZLZ7D078771, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Бүркіт» мемлекеттік авиакомпаниясы» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Аэропорт к-сі, 40. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 3 764 000 теңге, кепілді жарна – 564 600 теңге. 11. «Toyota Camry» маркалы автокөлік, м/н Z 088 CY, 2004 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 2AZ1806170, қорап № JTDBE38K400305731, баланс ұстаушы – «Дін мəселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу жəне талдау орталығы» РММ, мекенжай: Астана қаласы, Жұмабаев к-сі, «Сатурн» ТҚКС. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 497 000 теңге, кепілді жарна – 74 550 теңге. 12. «Hyundai Nf Sonata» маркалы автокөлік, м/н Z 159 UD, 2004 жылы шығарылған, қозғалтқыш № G4KC5201061, қорап № KMHET41CP6A173532, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Қараөткел» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Шарбақкөл к-сі, 2. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 665 000 теңге, кепілді жарна – 99 750 теңге. 13. «Damas Dlx» маркалы автокөлік, м/н Z 162 RD, 2004 жылы шығарылған, қозғалтқыш № F8CB139784KA1, қорап № XWB7T11YD4A068007, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Транфузиялогия ғылымиөндірістік орталығы» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Керей-Жəнібек хандары к-сі, 10. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 235 000 теңге, кепілді жарна – 35 250 теңге. 14. «Газ 3110 101» маркалы автокөлік, м/н Z 872 AL, 2002 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 40620D23089995, қорап № XTH31100021134651, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Транфузиялогия ғылымиөндірістік орталығы» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Керей-Жəнібек хандары к-сі, 10. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 231 000 теңге, кепілді жарна – 34 650 теңге. 15. «Toyota Carina» маркалы автокөлік, м/н Z 668 RE, 1997 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 7AU292429, қорап № SB164ABK10E062472, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің шарушылық басқармасы» РМК, мекенжай: Астана қаласы, Бигелдинов к-сі, 10 а. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 591 000 теңге, кепілді жарна – 88 650 теңге. 16. «Subaru Legasy» маркалы автокөлік, м/н Z 662 CR, 1997 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 215927, қорап № JF1BD7LJ3VG028794, баланс ұстаушы – «Қазгеоақпарат» РГАО ММ, мекенжай: Астана қаласы, Момышұлы к-сі, 16. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 343 000 теңге, кепілді жарна – 51 450 теңге. 17. «Уаз 39629» маркалы автокөлік, м/н Z 460 AL, 2002 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 421800*20602020, қорап № 39620020107451, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау

министрлігі «Сот медицинасы орталығы» РМҚК, мекенжай: Астана қаласы, Желтоқсан к-сі, 44. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 261 000 теңге, кепілді жарна – 39 150 теңге. 18. «Уаз 39629» маркалы автокөлік, м/н Z 474 СО, 2002 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 20035825, қорап № 39620020210793, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Сот медицинасы орталығы» РМҚК, мекенжай: Астана қаласы, Желтоқсан к-сі, 44. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 330 000 теңге, кепілді жарна – 49 500 теңге. 19. «Ваз 21213» маркалы автокөлік, м/н Z 813 СХ, 2001 жылы шығарылған, қозғалтқыш № 6730082, қорап № XTA21213021626171, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Сот медицинасы орталығы» РМҚК, мекенжай: Астана қаласы, Желтоқсан к-сі, 44. Бастапқы баға – 220 000 теңге, кепілді жарна – 33 000 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын əдiсiн қолдана отырып аукционды өткiзу кезiнде жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 29 мамырында сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына есеп-айырысу есеп-шотына төленеді: KZ880705012170181006, БСК KKMFKZ2A, БСН 120340010824 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Астана қаласы бойынша қазынашылық комитетіне, СТН 620300352948, КБЕ–11, КНП-171. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəлан дыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген)

электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде біреуі Қағидада белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағидада белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электронды хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің вебпорталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтта жəне мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (7172) 32-13-33, 32-44-82

Абыройыѕыз асќаќтай берсін! Ақтөбе облысының Байғанин ауданын да тұратын қадірлі ағамыз Абат Қо жайұлы АМАН ҒО СОВ 60 жас тың ас қарына абыройы асқақтап көтеріліп отыр. Бұл жас – адам өмірінің ең бір асыл кезі, асқар белі жəне артына қарап есеп беретін кезі. Сіз мерейлі жасыңызға өміріңіз қуатты, көңіліңіз шуақ ты қалпыңызда жеттіңіз. Жастайыңыздан ел басқару ісіне араласып, осы жолда көп бе лес-биіктерден өттіңіз. Бір басыңызға тектілік пен ірілікті жəне іскерлікті тоғыстырып, мықты қызметкер, аяулы жар, ардақты əке болдыңыз. Емен ағашы жуан, жапырағы қалың болғанына қарамастан қатты жел тұрса тамырымен қопарылып құлап қалады. Ал қайың ағашы жіңішке, нəзік болғанымен қатты жел тұрғанда сəл майысады да, жел басылған соң бойын қайта тіктеп, жапырақтарын күннің нұрына малындырып жайқалып тұрады. Сізде осы

қайың ағашы тəріздес тіршіліктің қандай ауыртпалықтарын, қиын кезеңдерін көрсе де мойымай, əкеміз өмірден озып дүние салғанда артындағы іні-қарындасыңызды оқытып, ағалық қамқор лығыңызды аяма дыңыз. Қазақтың Шерханы, Шерағасы алпыс жасты талтүс дейді. Олай болса, алпыстың асуынан асып, жетпіске аяқ басқан шағыңызда да көзіңізден от, жүрегіңізден жылу кетпесін дей отырып, жеңгеміз Бақтылымен баянды бақыт, шаңырағыңызда шаттық, өмірдің барлық қуанышын қызықтап, Алланың берген жасын жасап, кісілік келбеттеріңізден танбай, несібе-дəулеттеріңіздің арта беруіне ақ тілегімді білдіремін! Арамызда аман-есен, сау-саламат жүргейсіз! Ізгі тілекпен қарындасыңыз, Сəнім ҚОЖАЙҚЫЗЫ.

АСТАНА.

Павлодар облысының туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасы бос лауазымға орналасуға конкурс жариялайды – Павлодар облысы əкімдігі Павлодар облысы туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасының «Лебяжі ауданының балаларжасөспірімдер спорт мектебі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнының директоры. (G-4 санаты) Павлодар облысы əкімдігі Павлодар облысы туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасының «Лебяжі ауданының балалар-жасөспірімдер спорт мектебі» КМҚК-ның орналасқан жері: 140700, Павлодар облысы, Лебяжі ауданы, Аққу ауылы, Вс. Иванов көшесі, 10, тел. 8(718-39) 21867, 21632. Спорттың түрлері бойынша БЖСМ спорттық резервті жəне жоғары дəрежелі спортшыларды даярлау бойынша балалар, жасөспірімдер жəне жастар арасында оқу-тəрбиелеу жұмысын жүзеге асырады. Директордың лауазымдық қызметақысы басқарушы лауазымдарындағы еңбек өтіліне байланысты – 60346 теңгеден 72203 теңгеге дейін. Қызметтік міндеттер: кəсіпорындағы оқу жəне тəрбиелеу жұмысына жалпы басшылық құруды жүзеге асырады, спорттық резервті даярлау жөніндегі жоспарларды уақытылы жəне сапалы орындау үшін ұжым қызметін ұйымдастырады. Оқушылармен оқужаттығу жұмысын өткізу жағдайлар жасайды. Жаттықтырушы-ұстаздардың, əдістемешінұсқаушылардың əдістемелік жəне арнайы дайындығын ұйымдастыру үшін жауапты, педагогикалық кеңес жұмысына басшылық құруды жүзеге асырады. Кəсіпорынға бекітілген мүліктің пайдалануына, сабақтар өткізілгенде қауіпсіздік техникасының сақталуына, белгіленген есеп берулердің уақытында жəне сапалы ұсынылуына бақылау жасауды жүзеге асырады, Қазақстан Республикасының заңнамасымен қарастырылған басқа міндеттері. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі – жоғары кəсіптік (дене тəрбиесі), кəсіптік дайындығының деңгейі осы лауазымның мамандық талаптарына сай болуы, сондай-ақ дене шынықтыру ұйымдарында басқару лауазымдарында 5 жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын; Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (Жалпы жəне Ерекше бөлімдерін), Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік мүлік туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», Дене шынықтыру жəне спорт туралы», «Білім туралы» Заңдарын, дене тəрбиесі мен спорттың дамуының бағыттары мен перспективаларын белгілейтін басқа нормативтік құқықтық актілерін білуі, еңбек заңнамасы мен қаржы-шаруашылық қызметінің негіздерін, еңбек қорғау ережелері мен нормаларын, қауіпсіздік техникасы жəне өртке қарсы қорғаныс ережелерін білуі. Конкурс Қазақстан Республикасы Үкіметтің 2011 жылғы 18 қарашадағы № 1353 қаулысымен бекітілген «Мемлекеттік кəсіпорындардың басшыларын тағайындау жəне атестаттау Ережелер» негізінде өткізіледі. Конкурсқа жіберілген үміткерлер конкурсты белгіленген тəртіппен конкурсқа қатысуға жіберілген адамдар тізімдері бекітілген соң он жұмыс күні ішінде Павлодар қаласы, 1 Мамыр көшесі, 170, 302-бөлме мекенжайы бойынша «Павлодар облысының туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасы» мемлекеттік мекемесінде өтеді. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: үлгі бойынша өтініш; мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; еркін үлгіде мазмұндалған өмірбаяны; білім туралы құжаттың көшірмесі; еңбек кітапшасының (ол болғанда) немесе жеке еңбек шартының көшірмесі, не болмаса соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылдау жəне жұмыстан босату туралы бұйрықтардан көшірме; бекітілген үлгі бойынша денсаулық туралы анықтама; сыбайлас жемқорлық пен құқық бұзушылығының жəне сотталмағандығының болмауы туралы анықтама; сондай-ақ, конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіптік деңгейіне (мамандығын көтеру, ғылыми дəрежелер жəне атақтар, ғылыми басылымдар туралы құжаттардың көшірмесі, бұрынғы жұмыс орны басшылығынан кепілдіктер жəне т.б.) қатысты қосымша мəліметтер бере алады. Құжаттар БАҚ ресми басылымдарында конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған сəттен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде келесі мекенжайға тапсырылуы тиіс: Павлодар қаласы, 1 Мамыр көшесі, 170, 309-бөлме (үшінші қабат), байланыс т. 8(7182)619382.

Хабарландыру «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС 2013 жылдың 22 мамыры күні сағат 9.00-де «Sinopec Engineering», «Marubeni Corporation» жəне «ҚазҚұрылысСервис» АҚ ҰМҚК компанияларымен бірлесе отырып, «Мұнайды терең өңдеу кешені» жобасындағы қазақстандық мазмұнды орындау аясында қазақстандық жабдықтар мен материал өндірушілердің қатысуымен конференция өткізеді. Өтетін орны: Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 19а, «Ренессанс» қонақ үйі, тіркеу 8.30-да басталады.

«АТФБанк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы – «АТФ Финанс» акционерлік қоғамы (Қазақстан Республикасы Ұлттық Бан кінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің №0401201652; №0403200900 жəне 04.02.2008 жылғы лицензиясы) «АТФ Финанс» акционерлік қоғамы Директорлар кеңесінің 06.05.2013 ж. шешімі негізінде Аблаев Р.Н. мəжіліс өткізілген күнінен бастап Директорлар кеңесінің төрағасы болып тағайындалғаны жөнінде хабарлайды.

«Engineering & Construction Company» ЖШС қатысушыларының кезектен тыс жалпы жиналысын өткізетінін хабарлайды, күн тəртібінде: «Engineering & Construction Company» ЖШС-нің қатысушысы Жұмабаева Н.О. жарғылық капиталдағы өзіне тиесілі 20% үлесін беру жөнінде 17 мамыр 2013 жылы сағат 11.00-де мына мекенжайда өтеді: Атырау қаласы, Абай к-сі, 3-үй, 16 п., тел: 87122-35-53-07.

После смерти Масановой Рыскуль Серкуловны, умершей 16 апреля 2013 года, открылось наследство у нотариуса г. Алматы Алиевой А.С. Наследникам обращаться по адресу: г. Алматы, ул. Жанкожа батыра, 25, тел. 8(727) 299 83 32.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясының Хатшылығы «Қазақстан халқы Ассамблеясының қоры» қоғамдық қоры директорының орынбасары Талғат Асқарбекұлы Балпышевқа анасы Үміт Жолдасқызы БАЛПЫШЕВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Шəкен Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, КСРО Кинематографистер одағының мүшесі, Қазақстанның халық суретшісі, республика Суретшілер одағының мүшесі, «Құрмет Белгісі», «Халықтар достығы», «Парасат» жəне I дəрежелі «Достық» ордендерінің иегері, белгілі актриса Гүлфайрус Мансұрқызы ЫСМАЙЫЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Цеснабанк» АҚ ұжымы Заң департаментінің директоры Элина Эдуардовна Зеленинаға əкесі Георгий Давидович ПЕТЕРСТІҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

 Ұлттық мектептің ұлы мұраты

 Мəселенің мəнісі

Жайыќтыѕ суы ќайтып барады Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

ЎБТ жəне їміткер Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Талабы мен таланты тең түскен жастарды жоғары оқу орындарына таза жолмен қабылдау ниетінде енгізілген Ұлттық бірыңғай тестілеу үрдісі 8 жылдан бері ұрпаққа қызмет етіп келеді. Осы уақыт ішінде бұл сынаққа 1 миллион 200 мың адам қатысқан екен. Биылғы ҰБТ-ға 125 мың мектеп бітіруші қатысады деп күтілуде. Бұл жалпы мектеп бітірушілердің 80 пайызын құрайтын көрінеді. Үстіміздегі жылдың 10 наурызынан 25 сəуіріне дейінгі аралықта Отанымыздың барлық мектептерінде тестілеуге үміткерлердің заң талабына сəйкес өтініштері қабылданған. Осы арада мына бір жеңілдікті бөліп айта кетсек дейміз, ол Назарбаев зияткерлік жəне халықаралық мектептер түлектері Үкіметтің арнайы қаулысына сəйкес ҰБТ-ға қатысудан босатылады. Биылғы мектеп бітірушілер

1-15 маусым аралығында еліміздің өңірлеріндегі арнайы жабдықталған 154 пунктте сынақтан өтеді. Бұл пункттердің 107-сі аудан орталықтарындағы жəне қалалардағы мектептерде орналасса, 47-сі облыс орталықтарында. Тест тапсырмаларының базасы жаңартылып, алғаш рет математика пəні бойынша логикалық сипатқа ерекше мəн беріліпті. Жаңа тест тапсырмаларын сараптаудан өткізуге еліміздегі 166 мектептің білікті ұстаздары қатыстырылған. Олар өздерінің күнделікті беріп жүрген пəндері бойынша ойларын айта отырып, сұрақтардың оқулықтармен ұштас болуын қадағалапты. Шыны керек, бір кездері жемқорлықты болдырмау мақсатында енгізілген əдемі істің жұрт сенімінен айырылып қалған тұстары да болмай қойған жоқ. Нағыз таланттар танылған жылдары барлық пəннен жоғары көрсеткішке қол жеткізген оқушылар саусақпен санарлық

болғанын білеміз. Кейін олардың саны өсіп, мемлекеттік тілді 11 жыл оқып, екі ауыз қазақша сөйлемейтіндер де «Алтын белгі» иелері атанғанынан хабардармыз. Мұндай қисынсыз қылықтарға соңғы жылдары тыйым бола бастады, содан да болу керек, өткен жылы «Алтын белгі» иелері 2 есеге азайды. Талап-тəртіп кү шей гендіктен болар, кейбір білім ұялары ҰБТ-дан бой тартып, үміткерлерден өздері сынақ алуға талпынуда. Мұның екінші жағына үңілер болсақ, тест қорытындысындағы білім сапасы қалай деген мəселенің жатқаны анық. Ақиқаттан қашқақтағандар мықты деген оқушыларды ғана ҰБТ-ға жіберіп, өзгелерді қақпайлап қалуға тырысады. Егер суық қол сұғанақтар тыйылса, бұл сынақтың нəтижесі көңіл көншітері сөзсіз. Əрине, баланың ойлау жүйесін, сөйлеу қабілетін, сауаттылығын шектейтінін, кейде «темір адам» кейпіне түсіретінін жоққа шығара алмасақ керек.

Биылғы көктемде Жайықтың суы тасып, арнасынан асады деп күтілген еді. Мұндай болжам өзеннің жоғары ағысында қыста қардың көп түсуімен, соған сай көктемгі қар суының мол болатынымен сабақтастырылды. Сондықтан да мол суды күтіп алып, оны зардапсыз өткізу жөнінде облыс аумағында əжептəуір істер атқарылды. Алайда, Ақжайыққа күткендегідей мол су келе қойған жоқ. Биылғы көктемде мұндағы судың өсу қозғалысы ауытқымалы сипатта болды, дейді гидрометеоролог мамандар. Алғашқы жоғары көтерілу сəуір айының 12-сі күні тіркеліп, нөлдік кестемен есептегенде 515 сантиметрге жеткен. Ал екінші толқын өткен айдың 25-26 жұлдызында орын алып, алдыңғы дерекпен салыстыра қарағанда алты сантиметрге төмен болған. Мұны мамандар ерте көктемдегі мұз кептелісін болдырмау үшін жасалған жару жұмыстарымен байланыстырады.

«Егемен Қазақстан».

Барлығы 10 салмақта өткен жекпе-жектерге əлемнің 170-тен астам елінің өкілдері қатысып, төрт күн бойы «Дəулет» спорт ордасында керілген шаршы алаңның шаңын қақты. Бұл айқастарда 69 жəне 81 кило салмақтардан басқаларының бəрінде қазақ былғары қолғап иелері басымдық танытты. Онда ең жеңіл, яғни 49 килода Əділет Қапезов алтын жүлдені алса, 52 кило салмақта халықаралық дəрежедегі спорт шебері Олжас Сəттібаевқа тең келер ешкім болмады. Ол турнир басталысымен қарсыластарының бəрін шетінен тізе бүктіріп, финалға келгенде қырғыз боксшысы Азат

Үсенəлиевті шаршы алаңның төрт бұрышына тығып, əбден есеңгіретіп тастады. Осы жеңісі арқылы Олжас Сəттібаев тағы да халықаралық сахнада еліміздің намысын лайықты қорғай алатынын дəлелдеді. Сөйтіп, тараздық боксшы аталған турнирді төртінші рет жеңіп алды. Ал, осы турнирдің кезінде Се рік Сəпиев, Бақтияр Артаев, Генна дий Головкин, Еркебұлан Шынəлиев, Мұхтархан Ділдəбеков сынды былғары қолғап шеберлерінің тұсауын кескені белгілі. Олай болса, Нұрмағамбетов турнирі арқылы түлеп ұшқан боксшылар сияқты Олжастың да əлі талай биіктерді бағындыратынына сенеміз жəне содан үміттенеміз. Басқа салмақтарда Жанболат Тілегенұлы

Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

«Air Astana» əуе компаниясына тиесілі Boeing 757-200 ұшағы жексенбі күні Шымкенттің əуежайына шұғыл түрде қонуға мəжбүр болды. Лайнер Ташкенттен Алматы қаласына бет алғанды. Ұшақтың жедел түрде жерге қонуына борттағы техникалық ақаулар себеп болған. Ұшу кезінде ауаны кондициялау жүйесі істен шығыпты. Əуе кемесінің бортында 136 жолаушы болған. Абырой болғанда, жапа шеккендер жоқ. Кейінірек жолаушылар Airbus A321 əуе лайнерімен Алматы қаласына жеткізілді. Ал апатты ұшақ жөндеу

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Киімге конкурс жарияланады. Астанада өткен Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігінің отырысында Сочи Олимпиадасына қатысатын Қазақстан ұлттық құрама командасының киім үлгісіне конкурс жарияланды. Қызыл қағазбен бірге қоштасты. Голландия құрамасының ойыншысы Марк Ван Боммель қоштасу ойынын қызыл қағазбен аяқтады. Осы елдің чемпионатының 34-турында «Эйндховен» мен «Твенте» командаларының арасында өткен матчта ол екі рет сары, содан кейін қызыл қағаз алды. Головкин туралы фильм қараймыз. Америкалық НВО телеарнасы қазақстандық

базасына жөнелтілді. Айта кету керек, бұл əуе компаниясы 30 халықаралық, 20 елішілік бағыттар бойынша жолаушыларға қызмет көрсетеді. – Шымкент əуежайында ұшақтағы жолаушыларға медициналық көмек көрсетілді. Жолаушылар арасында зардап шеккендер жоқ. Сондай-ақ, оларға ыстық тамақ пен сусындар ұсынылды. Көп кешікпей олар осы «Air Astana» əуе компаниясының басқа ұшағымен Алматыға бағыт алды, – дейді бұл жөнінде «Air Astana» компаниясының жұртшылықпен байланыс жөніндегі менеджері Сергей Хецуриани. Оңтүстік Қазақстан облысы.

 Ойпыр-ай!

(56 кг.), Бекман Сойылбаев (60 кг.), Бауыржан Ізтілеуов (64 кг.), Рүстем Сыбаев (75 кг.), Асқар Абдуллаев (91 кг.) пен аса ауыр салмақтағы Нұржан Бекзатов жеңімпаз атанды. Бұл турнирге Моңғолия, Бирма, Ирак, Ресей, Украина, Сирия, Өзбекстан, Түркіменстан, Украина боксшылары қатысса да, олардың көбісі жүлделі орыннан тыс қалды. Бұған дейін Атырауда бокстан Исатай Тайманов пен Махамбет Өтемісов атында халықаралық турнир өтіп, онда Рашит Салауатов (49 кг.), Ержан Ордабаев (56 кг.), Айдос Ерболсынұлы (75 кг.), Дəурен Елеусінов (81 кг.), Василий Левит (91 кг.) пен аса ауыр салмақтағы Əли Болоев жеңімпаз атанған болатын. Нұрмағамбетов турниріне еліміздің барлық облыстары мен Сирия, Тəжікстан, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Моңғолия жəне Əзербайжанның былғары қолғап шеберлері қатысқанын айта кету керек.

 Ондыққа тиер он жол Төрт алтын, екі күміс жүлде. Перуде ауыр атлетикадан жасөспірімдер арасында өткен əлем чемпионатында Қазақстан құрамасы 6 медаль иеленді. Бұл сында 75 кило салмақтағы Анастасия Швабауэр жұлқа, серпе жəне қоссайыста үш алтын жəне күміс жүлде алса, 69 кило салмақтағы Жазира Жапарқұл жұлқа көтеруде алтын, ал қоссайыста бір күміс медальға ие болды. Қазақстан – жеңімпаз! Астанада 17 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасында «Қазақстан Республикасы Президентінің кубогы» жолында өткен халықаралық турнирде Қазақстан құрамасы финалда Иран командасын 1:0 есебімен ұтып, тұңғыш рет жеңімпаз атанды. Үздіктер қатарында. Халықаралық күрес түрлері мен дзюдо федерациялары əлемдік рейтингті жариялады. Осы тізімде еркін күрес балуандары Дəулет Ниязымбетов пен Расул Қалиев үздік ондыққа кірсе, дзюдошылар Асхат Телманов, Елдос Ісметов пен Максим Раков үздік жиырмалықтың қатарына қосылды. Нибали жарап тұр. Аппенин түбегінің тас жолдарында өтіп жатқан кезекті Джиро д Италия веложарысында «Астана» командасының өкілі италиялық Винченцо Нибали командалық есепте əзірше көш бастап келеді. «Енді қалған кезеңнің əрбір күні бəріміз үшін үлкен сынақ. Сонда намысты қолдан бермеуге тырысамыз», дейді ол.

кəсіпқой боксшы, WBO жəне IBO тұжырымдары бойынша əлем чемпионы Геннадий Головкин туралы қысқаметражды фильм түсірді. Фильмнің тұсаукесері 9 маусымға жоспарланып отыр. Ол Головкиннің 29 маусым күні британдық Мэттью Макклинмен болатын кездесуіне дейін көрсетіледі делінуде. Чемпионға қомақты ақша беріледі. Жақында Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі төрағасының орынбасары Елсияр Қанағатов Сочи Олимпиадасының чемпионына 250 000 АҚШ доллары берілетінін хабарлады. Ол сондай-ақ күміс жүлдегер – 150 000, қола жүлдегер 75 000 АҚШ доллары көлемінде сыйақы алатынын, алтыншы орынға дейін алған спортшыға да қомақты ақша берілетінін айтты. Қызметінен кетті. Англияның «Манчестер юнайтед» клубының бас жаттықтырушысы Алекс Фергюссон қызметінен кетті. Ол қызметінен кету себебін өзінің көп уа қы тын зайы бы мен өткізгісі келетінімен түсіндірді. ХОК президенттігіне ұсынылды. Астанада өткен Халықаралық əуесқой бокс қауымдастығы атқарушы комитетінің кезектен тыс отырысында осы ұйымның басшысы ЧингКуо Ву Халықаралық олимпиада комитетінің президенттігінен үміткер болып ұсынылды. «Егемен-ақпарат».

Ќолы жўлынєан сəби Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Көкшетауда қара жүрек жандардың өз құрсағынан шыққан сəбилерінен арылудың жантүршігерлік амалын тапқаны кез келгеннің жағасын ұстатады. Бұрнағы жылы іргедегі Шағалалы өзенінің жағалауынан жаңа туған шарана табылғанда шаһар түгел дүрліккен. Қоғам дүр сілкініп, əрқилы танымдық шаралар өткізіп жатты. Бірақ, тəрбиелік діңгектердің əлі де əлсіз соғып жатқаны өкінішті. Олай дейтініміз, сұмдық оқиға тағы да қайталанды. Мамырдың 11-і күні полиция бөліміне қоңырау шалынып, аула сыпырушы қалалық мұрағат ғимараты жанындағы қоқыс контейнерінен жаңа туған сəбидің денесі табылғанын хабарлаған. Шұғыл топ қоқыс қорабының ішінен сол қолы үзілген ұл баланың денесін шаңтозаңнан тазалап алды. Сондайақ, баланың қолы, кіндігі мен шаранасы салынған полиэтилен пакеті зертханаға тапсырылған. Ақмола облыстық ішкі істер департаментінің баспасөз қызметінен мəлім болғанындай,

қылмысты жедел ашуға мұрағат қабырғасына орнатылған бейнебақылау камерасы септік жасапты. 12 мамыр күні кешкісін Көкшетаудағы кəсіпорындардың бірінде тігінші болып жұмыс істейтін, 1986 жылы туған қала тұрғыны ұсталды. Ол мұндай қадамға бару себебін тұрмыстық ауыртпалықпен байланыстырғысы келеді. Қазір ешқайда бұлтартпау қолхатымен отырған ол бұған дейін де сəбилі болғанын, баласының Зеренді ауданындағы Троицкое ауылындағы ата-анасының қолында екендігін алға тартады. Сондықтан, соңғы жүктілік оны ешқандай да селт еткізбейді. Əйел өзгенің көмегінсіз, жалғыз босанғаны белгілі болды. Сот-медициналық сараптаманың қорытындысы бойынша, сəби туу барысында қайтыс болған. Қазір тексеру амалдары жүргізілуде. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 97бабы бойынша ол 4 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығы шектелуге немесе осы мерзімге бас бостандығынан айырылуға кесілуі мүмкін.

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

 Масқара! Астанада тап осындай естір құ лаққа ерсі тосын оқиға орын алды. Кəдімгі төрт қыз соқталдай жігітті жабылып ұрған. Соңынан мұны да аз көріп, пышақ та салып жіберген.

Тґрт бойжеткен бір жігітке тап берген

«Астана қаласы Алматы ауданының ішкі істер басқармасына 1985 жылы туған бір азамат келіп, өзін Бөгенбай батыр мен Жеңіс даң ғылының қиылысында төрт қыздың бұзақылық əрекетпен жабылып ұрып, денесіне пышақ жарақатын салып кеткендерін айтып, шағымданып келді», – делінген осы ған орай таратылған хабарламада. Полиция қызметкерлері осы дабыл бойынша жедел іздестіру шараларын жүргізіп, бұл бұзақылыққа қатыстары бар күдіктілерді ұстады. Олар Ақмола об лы сында 1993 жылы туған егіз қыздар, сондайақ, Солтүстік Қазақстан облысында 1992 жəне 1993 жылдары туған бойжеткендер болып шықты. Тергеу барысында кешкілік мезгілде автобус аялдамасында тұрған жігітке төрт қыз жақындап келіп, дөрекі түрде темекі сұрағаны белгілі болды. Осыдан келіп, зəбір көруші мен қыздардың арасында жанжал бұрқ ете қалып, оның соңы төбелеске ұласып кетеді. Соның барысында қыздардың бірі жігітке пышақ салып алады. Қазіргі таңда ұсталған қыздар дың барлығы өздерінің жасаған қылмыстары бойынша түсініктеме беруде. Оларға қатыс ты Қылмыстық кодекстің 257-бабының 3-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Бұл заң жүзінде «Атыс қаруын, газ қаруын, пышақты, кастеттердi жəне өзге де суық қаруды не денсаулыққа зиян келтiру үшiн арнайы бейiмделген басқа да заттарды қолданып немесе қолдану əрекетi арқылы жасалған бұзақылық» болып бағаланады. Тергеу амалдары жүріп жатыр. Құрыш НҰРЫМБЕТ.

КӨКШЕТАУ.

 Назар аударыңыз: конкурс

ХАН КЕШЕНІ

Ақтөбе облысының Ырғыз ауданында орнатылатын Əбілқайыр хан мемориалының ең үздік жобасына ашық республикалық байқау жарияланады Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі жəне Ақтөбе облысының əкімдігі көрнекті мемлекет қайраткері Əбілқайыр ханға Ақтөбе облысының Ырғыз ауданында орнатылатын ең үздік мемориалдық кешен жобасына шығармашылық байқау өткізілетіндігі туралы хабарлайды. Байқау жобасының ұсыныстар құрамы жəне басқа талаптар байқау құжаттарында көрсетілген. Оған қатысуға Қазақстан қалаларының көркемдік-шығармашылық шеберханалары жəне басқа заңды жəне жеке тұлғалар шақырылады. Байқау құжаттарының электрондық жинақ үлгісін 2013 жылдың 10 маусымына дейін тегін түрде төмендегі мекенжайдан алуға болады: Ақтөбе қаласы, Əбілқайыр хан даңғылы, 40, 658-бөлме. Байқауға қатысуға берілген өтініштер конвертке салынып, Ақтөбе облыстық мəдениет басқармасына мына мекенжайға тапсырылады (жіберіледі): 030010, Ақтөбе қаласы, Əбілқайыр хан даңғылы, 40, 658-бөлме. Байқауға қатысуға өтініш білдірудің соңғы мерзімі – 2013 жылдың 20 маусымына дейін. Қосымша ақпаратты жəне анықтаманы көрсетілген телефон арқылы алуға болады: 8 (7132) 54-55-20 (ф).

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

мөлшері жылдағыдай секундына он бес текше метр болады деп күтілуде. Қазақшалап айтқанда, бұл болмашы ғана бар мен жоқтың арасы деген түсінікке пара-пар. Өткен жазда Орал қаласының тұсында тұрғындар Жайықтың арғы жағы мен бергі жағын тізеден кешіп өтіп жатты. Мұнда қандай күрделі жағдай қалыптасқанын осыдан-ақ біле беріңіз. Мұндай көрініс биыл тағы да қайталанбасына ешкім кепілдік бере алмайды. Біз мұны қауіп еткеннен айтамыз. Ендеше, Жайық өзенінде жəне оның маңайында қалыптаса бастаған күрделі экологиялық ахуал мемлекетаралық келісімдердің нысанасына айналса игі. Мұндай келісімдер жасалып та жүр. Алайда, одан шығып жатқан нəтиже шамалы. Қалай дегенде де, Жайық өзенін қорғау үшін тың серпіліс пен жаңаша көзқарас қажет екендігі күн сайын айқын сезілуде. Иə, көктем айлары аяқтал май-ақ Жайықтың суы қайтып барады... ОРАЛ.

Шўєыл тїрде Шымкентке ќонды

Сəттібаев – тґрт дїркін жеѕімпаз! Дастан КЕНЖАЛИН,

судың тəулік ішіндегі қайта бастау көрінісі өткен айдың аяғында алты сантиметрді құраса, одан кейінгі күндері бұдан да жоғары деңгейге көтеріліп отыр. Жайықтың орта ағысы жаз кездерінде Ресейдегі Ириклин су қоймасынан түсетін су көздерімен қоректенеді. Оның

 Оқыс оқиға

 Спорт

Жақында Астанада бокстан Кеңес одағының батыры, Халық Қаһарманы Сағадат Нұрмағамбетовтің жүлдесі үшін өткен халықаралық турнирде қазақ боксшылары 8 алтын, 7 күміс жəне 7 қола жүлдені жеңіп алды.

Мұндай мөлшердегі су ешқандай қауіп туғызбайтыны, бұл жыл сайынғы қалыпты мөлшерден сəл жоғары екені де белгілі. Сəуірдің соңында Жайық өзеніндегі судың деңгейі Орал қаласы маңында төрт жүз сантиметрлік деңгейге төмендей бастады. Мұнда

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 9 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №57 ek


9

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Республикалық мүлікті сенімгерлік басқаруға беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 24 маусымдағы № 700 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 43, 563-құжат) мынадай толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Республикалық мүлікті сенімгерлік басқаруға беру қағидасында: 6-тармақтың 3) тармақшасындағы «мүлікті бергенде тендер өткізбестен жүзеге асыруға болады.» деген сөздер «мүлікті бергенде;» деген сөздермен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын: «4) автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға ақылы автомобиль жолдарын бергенде тендер өткізбестен жүзеге асыруға болады.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 сəуір

№ 427

Астана, Үкімет Үйі

Ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін концессионердің немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаның пайдасына ақы алу қағидаларын бекіту туралы «Автомобиль жолдары туралы» 2001 жылғы 17 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды түлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін концессионердің немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаның пайдасына ақы алу қағидалары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 сəуірдегі № 427 қаулысымен бекітілген Ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін концессионердің немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі занды тұлғаның пайдасына ақы алу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін концессионердің немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаның пайдасына ақы алу қағидалары (бұдан əрі - Қағидалар) «Автомобиль жолдары туралы» 2001 жылғы 17 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан əрі - Заң) 5-бабына сəйкес əзірленді жəне ақылы жүруді ұйымдастыру үшін ақы концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары (бұдан əрі - ақылы автомобиль жолдары) бойынша жүргені үшін ақы алу тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлға (бұдан əрі - заңды тұлға) - Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша құрылған, акцияларының бақылау пакеті мемлекетке тиесілі жəне қызметінің мəні жол қызметін жүзеге асыру болып табылатын акционерлік қоғам; 2) ақылы жүруді ұйымдастыру - қазіргі заманғы ақы төлеу тəсілдерін, автокөлік құралдарының габариті мен салмағын айқындайтын техникалық құралдарды пайдалану арқылы ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін заңды тұлғаның жəне/немесе концессионердің ақы алу процесі; 3) ақы алу пункті - ақылы автомобиль жолдарында орналасқан, автокөлік құралдарын бақылау мен бірдейлендіруге мүмкіндік беретін техникалық құралдармен жабдықталған жəне онда автомобиль жолдарын пайдаланушылар жүргені үшін ақы төлеуді жүзеге асыратын өткізу пункті; 4) Р0S-терминал - жүргені үшін ақы төлеу ретінде автоматты режимде қолма-қол ақша қабылдауды немесе төлем карточкаларын пайдалану арқылы қолма-қол жасалмайтын төлемдерді қабылдауды жүзеге асыратын электронды-механикалық қүрылғы; 5) аралық шеп - автокөлік құралдарын, оның ішінде ақы алу пункттерін айналып өтіп ақылы автомобиль жолына шыққан автокөлік кұралдарын бірдейлендіруге жəне есебін жүргізуге мүмкіндік беретін, ақылы автомобиль жолдарының бойында орналасқан техникалық құралдар; 6) қашықтықтан ақы төлеуге арналған құралдар - техникалық құрылғы, оны пайдалану кезінде автокөлік құралдары ақы алу пунктері арқылы жүріп өткен кезде ақылы автомобиль жолы бойынша жүргені үшін ақы автоматты түрде жүзеге асырылады; 7) автомобиль жолдарын пайдаланушылар - жол қозғалысына қатысушылар болып табылатын немесе автомобиль жолдарына бөлінген белдеу мен жол бойындағы белдеу шегінде өзге де қызметті жүзеге асыратын жеке жəне заңды тұлғалар. Осы Қағидаларда пайдаланылатын өзге де ұғымдар мен анықтамалар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес қолданылады. 2. Ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін ақы алу тəртібі 3. Автокөлік құралдарының ақылы жүріп өтуін ұйымдастыруды ақылы автомобиль жолдарына өту мен шығу жолдарында орналасқан ақы алу пунктерінде заңды тұлға жəне/немесе концессионер жүзеге асырады. 4. Автомобиль жолдарын пайдаланушылардан жүргені үшін ақы Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін ақы ставкасына сəйкес алынады. 5. Ақылы автомобиль жолдары бойынша автокөлік құралдарының жүргені үшін ақы Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында жүргізіледі. 6. Заңды тұлға жəне/немесе концессионер ақылы автомобиль жолдарын пайдаланушылар үшін жүргені үшін ақы төлеудің мынадай тəсілдерін қамтамасыз етеді: 1) ақы төлеу жүргізгенін растайтын құжат пен артық ақшаны қайтарып беру арқылы Р0Sтерминалға қолма-қол ақшамен; 2) Р0S-терминал арқылы төлем карточкасынан қолма-қол жасалмайтын төлем арқылы; 3) қашықтықтан ақы төлеуге арналған құралдардың көмегімен алдын ала ақы төлеу. 7. Заңды тұлға жəне/немесе концессионер ақылы автомобиль жолына өтер алдында ақылы автомобиль жолының басталғаны туралы ақпараттық табло орнатады. Ақпараттық таблода сондай-ақ мынадай ақпарат орналастырылады: 1) ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін ақы ставкалары; 2) учаскенің ұзындығы; 3) жүргені үшін ақы төлеудің мүмкін тəсілдері; 4) ақылы жолдарды пайдаланғаны үшін ақы төлеуден босатылған автомобиль жолдарын пайдаланушылардың тізбесі; 5) басқа да пайдалы ақпарат. 8. Заңды тұлғаның жəне/немесе концессионердің ақы алу пунктерінде өз өкілдері бар, олар ақылы автомобиль жолдары бойынша жүріп өту мен ақы төлеу тəртібіне қатысты пайдаланушыларға туындаған сұрақтар бойынша түсініктеме береді. 9. Ақылы автомобиль жолдары бойынша автокөлік құралдарының ақылы жүріп өтуін үйымдастыруды заңды тұлға жəне/немесе концессионер ақы алу пунктінде жол кептелістері қалыптаспайтындай қамтамасыз етеді. 10. Ақылы автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін қашықтықтан ақы төлеуге арналған құралдардың көмегімен ақы төлеу үшін ақылы автомобиль жолдарын пайдаланушылар жүрместен бұрын алдын ала қашықтықтан ақы төлеуге арналған құралды ол сатылатын жерлерде (жанаржағармай құю станциялары, бөлшек сауда дүкендерінде жəне т.с.с) немесе ақы алу пункттері аумағында сатып алады жəне оны осы құралдарға қоса берілген нұсқамаға сəйкес пайдаланады. 11. Егер ақы алу пункті арқылы жүріп өткен кезде автомобиль жолын пайдаланушының ақылы автомобиль жолы бойынша жүргені үшін ақы төлеуді жүзеге асыру мүмкіндігі болмаса, ақы төлеу үшін шотты заңды тұлға жəне/немесе концессионер автокөлік құралының иесіне автокөлік құралының тіркелген мекенжайы бойынша жібереді. Ақы алудың осы тəртібі Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген автокөлік кұралдарының иелеріне қатысты ғана қолданылады. 12. Ақы алу пункті жəне/немесе аралық шеп арқылы жүріп өткен кезде заңды тұлға жəне/немесе концессионер сəйкестендіруші техникалық жабдық арқылы автокөлік құралдары туралы деректерді жинауды жəне тіркеуді жүзеге асырады. Мұндай деректер автокөлік құралының тіркеу нөмірлік белгісін, жүріп өту күні мен уақытын бекітетін автокөлік құралдарының бейнесуреті болып табылады. 13. Осы Қағидалардың 12-тармағында көрсетілген деректер тиісті пайдаланушылардың ақылы автомобиль жолдарын нақты пайдаланғанын растау болып табылады. Бұдан басқа осы Қағидалардың 12-тармағында көрсетілген деректер құпия ақпарат болып табылады жəне заңды тұлғалар жəне/немесе концессионер Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, оған үшінші тұлғалардың қолжетімділігін шектейді. Деректер заңды тұлғаның жəне/немесе концессионердің серверлік жабдығында жинақталады жəне бір жыл бойы сақталады. 14. Егер автокөлік кұралы ақы алу пунктін айналып өтіп ақылы автомобиль жолына өткен болса, мұндай көлік құралы туралы деректер аралық шептерде белгіленіп, ақы мөлшерін айқындау үшін жəне автокөлік құралының кейіннен ақылы автомобиль жолы арқылы шығуы кезінде ақы алу үшін ақы алу пунктінің жабдығына жіберіледі. 15. Автокөлік құралы ақы алу пунктін айналып өтіп ақылы автомобиль жолынан шығып кеткен жағдайда жүргені үшін ақы осы Қағидалардың 11-тармағында белгіленген тəртіппен автокөлік құралының иесінен алынады. 16. Ақылы автомобиль жолдары бойынша автокөлік құралы басқа автокөлік құралын сүйреп жүріп өткен жағдайда ақы көлік кұралдарының екі бірлігінен де алынады. 17. Ақылы автомобиль жолдарын, оның ішінде концессияға берілген ақылы автомобиль жолдарын пайдаланғаны үшін ақы төлеуден: 1) қызметтік міндеттерін орындаған кезде: жедел медициналық жəрдем ұйымдарының; өртке қарсы қызметтің; авариялық-құтқару қызметтерінің; жол-патруль қызметінің арнаулы автокөлік құралдары босатылады; 2) басқа автомобиль жолымен баламалы түрде жүру болмаған кезде: қала маңындағы бағыттарда жəне елді мекендерді: кенттерді, ауылдарды (селоларды) аудан немесе облыс орталықтарымен, астанамен немесе республикалық маңызы бар қаламен қосатын бағыттарда жолаушылар мен багажды тұрақты тасымалдауды жүзеге асыратын автобустар; ақылы автомобиль жолына іргелес аудандардың аталған əкімшілік-аумақтық бірлік аумағында белгіленген тəртіппен тіркелген автобустары бір аудан шегінде жүріп-тұру үшін; жүк автокөлік кұралдары, өздігінен жүретін доңғалақты ауылшаруашылық, мелиорациялық машиналар таяу көлікке арналған айрықтары арасындағы жол кесінділері шегінде су тосқауылдары мен темір жолдарды кесіп өту үшін; ақылы автомобиль жолына іргелес аудандардың жеке заңды тұлғаларының аталған əкімшілікаумақтық бірлік аумағында белгіленген тəртіппен тіркелген жеңіл автомобильдерді бір аудан шегінде жүріп-тұру үшін босатылады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 сəуір

№ 428

Астана, Үкімет Үйі

«Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 30 қаңтардағы № 71 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 30 қаңтардағы № 71 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 2, 31-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану қағидалары мен шарттарын бекіту туралы»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану қағидалары мен шарттары бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану ережесі осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енпзіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

2. Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану тəртібі мен шарттары 3. Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес оларды жөндеу мен күтіп ұстау жөніндегі іс-шараларды заңды тұлғаның жəне/немесе концессионердің уақтылы қамтамасыз етуін көздейді. 4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешіміне сəйкес ақылы автомобиль жолдары сенімгерлік басқару жəне пайдалану үшін берілген заңды тұлға жəне/немесе концессионер ақылы автомобиль жолдары мен көпір өткелдерін тиісті пайдалану мақсатында: 1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес автомобиль жолдарын пайдалану кезінде қауіпсіздік талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді; 2) қысқы кезеңде ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін қардан тазартуды қамтамасыз етеді жəне жамылғының тайғақтығына қарсы шаралар қабылдайды; 3) көлік құралдарының үздіксіз жəне қауіпсіз жүріп өтуін жəне табиғатты қорғау заңнамасы талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді; 4) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сəйкес автомобиль жолдарын пайдаланушыларға жол жағдайларының себептері бойынша туындаған жол-көлік оқиғалары келтірген зиянды өтеу жөніндегі шараларды қабылдайды; 5) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сəйкес автомобиль жолдарына бөлінген белдеудің фитосанитариялық жай-күйін қамтамасыз етеді; 6) автомобиль жолдарының бойында қорғаныш екпелерін күтіп-ұстайды; 7) жол органдарымен келісім бойынша, жол полициясы бөлімшелерімен жəне төтенше жағдайлар жөніндегі уəкілетті органмен бірлесіп, шұғыл жағдайларда (қолайсыз ауа райы-климаттық жағдайлар, дүлей апаттар, өрт, автомобиль жолдарының көтеру қабілетінің жойылуы), сондай-ақ жөндеу-құрылыс жұмыстарын жүргізген кезде бұл жөнінде жергілікті атқарушы органдарды жəне автомобиль жолдарын пайдаланушыларды тиісті жол белгілерін қойып жəне бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабардар ете отырып, көлік кұралдары қозғалысын шектейді немесе тоқтады; 8) дүлей метеорологиялық құбылыстар мен табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың салдарларын жояды; 9) жол полициясы бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасай отырып, жол-көлік оқиғаларының есебін жүргізеді, олардың туындауына ықпал ететін себептер мен жағдайларды талдайды, олардың алдын алу мен жою жөніндегі іс-шараларды əзірлейді; 10) көлік қозғалысының жоғары, қауіпсіз жылдамдығын қамтамасыз ету арқылы жүріп өтудің жоғары сапасын жəне оның бүкіл өн бойында жоғары сервистік қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді; 11) жол қозғалысына қатысушыларды құтқару, жол-көлік оқиғалары, авариялар, дүлей апаттар жағдайларында оларға дəрігерге дейінгі медициналық көмек көрсету бойынша шаралар қабылдайды; 12) жол полициясы бөлімшелеріне жол-көлік оқиғаларын тергеуге жəрдем көрсетеді, сондай-ақ егер жол-көлік оқиғасы ілеспе жол жағдайлары бойынша болса, қызметтік тексеру жүргізеді; 13) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдарға жəрдем көрсетеді; 14) жол қозғалысын ұйымдастырудың техникалық қүралдарын (қоршаулар, жол белгілері, жолды белгілеу, бағыттайтын құрылғылар, жарықтандыру желілері, бағдаршамдар, қозғалысты автоматтандырылған басқару жүйелері) орнату мен жөндеуді қамтамасыз етеді; 15) қажетті ақпараттық-коммуникациялық желілерге қосу арқылы автокөлік құралдары қозғалысының мониторингі үшін өлшеу қүрылғыларын, жабдықтарды орнатуды жəне бағдарламалық қамтуды қамтамасыз етеді; 16) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес ақылы автомобиль жолдары бойынша жүріп өткені үшін ақыны алуды қамтамасыз етеді. 5. Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін күтіп-ұстау бойынша жұмыстар тұрақты негізде жүзеге асырылады. 6. Автомобиль жолдары мен көпір өткелдерін күтіп-ұстау бойынша жұмыстарды уақтылы жүргізу мақсатында оларды визуалды тексеру күн сайын жүзеге асырылады. 7. Ақылы автомобиль жолдарының жəне көпір өткелдерінің пайдаланылуын бақылауды автомобиль жолдары жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 сəуір

Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану қағидалары мен шарттары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану қағидалары мен шарттары (бұдан əрі - Қағидалар) «Автомобиль жолдары туралы» 2001 жылғы 17 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі - Заң) сəйкес əзірленді жəне автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаларға жəне/немесе концессионерлерге пайдалануға берілген Қазақстан Республикасының ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану тəртібі мен шарттарын айқындайды. 2. Осы Қағидаларда Заңда көзделген ұғымдар жəне мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) көпір өткелі - көпірді, көпірге кіреберісті, реттеу жəне қорғау кұрылыстарын қамтитын, су кедергілерін еңсеруге арналған инженерлік құрылыстар кешені; 2) ақылы автомобиль жолдарын жəне көпір өткелдерін пайдалану -ақылы автомобиль жолдары жəне көпір өткелдері бойынша автокөлік кұралдарының белгіленген жүктемелерімен, габариттерімен үздіксіз, қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру жəне пайдалану кезеңінде олардың көліктік-пайдалану жай-күйін ұстау; 3) автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлға (бұдан əрі - заңды тұлға) - Қазақстан

Астана, Үкімет Үйі

«Автомобиль жолдары туралы» 2001 жылғы 17 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-1-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналар: 1) I–а санатты «Астана-Петропавл» жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолының «Астана-Шучье» 18+772 км – 230+250 км учаскесі (бұдан əрі – ақылы жол) ақылы негізде пайдаланылады; 2) ақылы жолдың бастапқы пункті - 18+772 км, ақылы жолдың соңғы пункті-230+250 км; 3) ақылы жолдың басқа автомобиль жолдарымен қиылысулар жəне басқа автомобиль жолдарына қосылулар тізбесі: Қиылысулар мен қосылулар мекенжайы км + метр

Көзделген қиылысу мен қосылу бойынша елді мекендердің атауы Шортанды ауданы

44 км + 000

Бозайғыр ауылы (Елизаветинка)

70 км + 500

Дамса кенті

75 км + 200

Шортанды қаласы

82 км + 300 94 км + 700

Еңбек ауылы (Трудовое) Ақкөл қаласы

117км + 000

Барап кенті

124км + 600

Красный Горняк кенті Бұланды ауданы

143км+100

Алакөл ауылы (Богдановка)

150км + 000

Жаңаталап ауылы

160км + 500

Алтынды кенті (Даниловка) Еңбекшілдер ауданы

170км + 500

Қоғам кенті

179км + 900

Макинка ауылы Бұланды ауданы

196км + 700

Макинск қаласы Бурабай ауданы

208 км + 900

метр;

Қаражар кенті (Черноярка)

212км+100

Атамекен ауылы (Климовка)

216км + 500

Жасыл кенті

222 км + 000

Жаңажол ауылы

алым алу пункттері жерінде жүріп өтудің шеткі оң жақ белдеуінің ені - кемінде 6,0 метр жəне габаритті емес көліктің жүріп өтуіне арналған; автомобиль жолындағы қозғалыс белдеулерінің саны - екі бағытта 6 белдеу; 5) ақылы жолдың ұзындығы - 211 км 478 метр; 6) ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін ақы ставкалары осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес айқындалады; 7) басқа автомобиль жолымен баламалы түрде жүре алмайтын, іргелес елді мекендердің тізбесі: Елді мекеннің атауы Шортанды ауданы 1.

Бозайғыр ауылы (Елизаветинка)

2.

Мықтыкөл ауылы (Барышевка) Новокубанский ауылдық округі

3.

Дамса кенті Бозайғыр ауылдық округі

4.

Бозайғыр кенті Ақкөл ауданы

5.

Барап кенті Красный Горняк кенті Еңбек ауылы (Трудовое) Даниловка ауылдық округі

8.

Алакөл кенті

9.

Боярка кенті

10.

Жаңаталап кенті

11.

Елтай кенті

Бұланды ауданы

Алтынды кенті (Даниловка)

12.

Ақсу ауылдық округі Еңбекшілдер ауданы 13.

Қоғам кенті Бурабай кенті Атамекен ауылдық округі

14.

Атамекен ауылы (Климовка)

15.

Қаражар кенті (Черноярка)

16.

Жаңажол кенті

17.

Жасыл кенті

8) ақылы жолды ақылы негізде пайдалану мерзімі - 20 жыл деп белгіленсін. 2. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен осы қаулыдан туындайтын шараларды қабылдасын. 3. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігімен бірлесіп, «ҚазАвтоЖол» акционерлік қоғамына «І-а санатты «Астана-Петропавл» жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолының «Астана-Щучье» 18+772 км - 230+250 км учаскесін пайдалану үшін сенімгерлік басқаруға беруді қамтамасыз етсін. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы «30»сəуірдегі № 429 қаулысына 1-қосымша Ақылы жүруді ұйымдастыру үшін концессионерге немесе автомобиль жолдарын басқару жөніндегі заңды тұлғаға берілген автомобиль жолдары бойынша жүргені үшін ақы ставкалары І-а санатты «Астана-Петропавл» жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолының «Астана-Щучье» 18+772 км - 230+250 км жол учаскесі теңге 2 осьті жеңіл автокөліктер

1. 2. 3. 4. 5.

Шортанды (66 км) Ақкөл (51 км) Бұланды (22 км) Еңбекшілдер (46 км) Бурабай (26,5 км) Барлық маршрут бойынша жиыны тіркелмеген автокөлік құралдары

30 30 10 20 10 100

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға шектеу мен тыйым салуды енгізу, оларды пайдалану орындары мен мерзімдерін белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 7 наурыздағы № 303 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 35, 470-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: 1) көрсетілген қаулыға 1 -қосымшада: «Балқаш-Алакөл балық шаруашылығы бассейні бойынша шектеу мен тыйым салу» деген 3-бөлімнің 9-тармағында: 1), 2) жəне 3) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «1) Балқаш көлінде 15 сəуірден 1 маусымды қоса алғандағы аралықта; 2) Балқаш көліне құятын сағалардан 5 км ағыспен жоғары бағытта, сондай-ақ Балқаш көлінің ішкі бағыттарында жəне екі жақтағы 5 км кеңістіктегі сағаларды, жылғаларды жəне жайылымдарды қоса алғанда, Қаратал, Ақсу, Лепсі, Аягөз өзендерінде 15 сəуірден 1 маусымды қоса алғандағы аралықта; 3) Қапшағай су қоймасында жəне оған келіп құятын барлық өзендерінде жəне су ағындарында 5 сəуірден 20 мамырды қоса алғандағы аралықта;»; 6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «6) Іле өзенінің барлық атырауында кəсіпшілік емес балық аулау құралдарын қолдана отырып 15 сəуірден 1 маусымды қоса алғандағы аралықта;»; «Жайық-Каспий балық шаруашылығы бассейні бойынша шектеу мен тыйым салу» деген 8-бөлімнің 21-тармағының 4) жəне 5) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «4) Жайық өзенінің Золотой арнасындағы Төменгі Пешной (өсімін молайтуға арналған ұйықтық учаскесі), Кіші Дамба, Төменгі Дамба, Жоғарғы Дамба, Жоғарғы Золотой, Төменгі Золотой, Жоғарғы Зарослый, Төменгі Зарослый, Золотенок ұйықтық учаскелерінде, Яицкий арнасындағы Еркінқала, Жоғарғы Сол жақ Яицкий, Төменгі Сол жақ Яицкий ұйықтық учаскелерінде, Жайық өзеніндегі Жаңа Лицевая, Ескі Лицевая, Бугорки, ғылыми зерттеуге арналған Төменгі Татар ұйықтық учаскелерінде 25 сəуірден 15 тамызды қоса алғандағы аралықта жəне мұз қатқан кезеңде; 5) Қиғаш өзеніндегі Қамыс, Қарақамыс, Дамба, Круглая, Қызылоба, Қараағаш, Булгач, Төменгі Богатин, Бақыт, Золотенок, Тимофеев, Ягодка, Песок, Жаңа Лицевая ұйықтық учаскелерінде 1 мамырдан 15 тамызды қоса алғандағы аралықта жəне мұз қатқан кезеңде;»; 2) көрсетілген қаулыға 2-қосымшада: «Балқаш-Алакөл балық шаруашылығы бассейні бойынша пайдалану орындары мен мерзімдері» деген 2-бөлімнің 2-тармағында: 1) тармақшаның үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «Іле өзенінің атырауында 2 маусымнан 14 сəуірді қоса алғандағы аралықта;»; 2), 3) жəне 4) тармақшадагз мынадай редакцияда жазылсын: «2) Балқаш көліне құятын сағалардан 5 км ағыспен жоғарғы бағытта, сондай-ақ Балқаш көлінің ішкі бағыттарында жəне екі жақтағы 5 км кеңістіктегі сағаларды, жылғаларды жəне жайылымдарды қоса алғанда, Қаратал, Ақсу, Лепсі, Аягөз өзендерінде 2 маусымнан 14 сəуірді қоса алғандағы аралықта; 3) Балқаш көлінде 2 маусымнан 14 сəуірді қоса алғандағы аралықта; 4) Қапшағай су қоймасында жəне оған келіп құятын өзендерде жэне су ағындарында 21 мамырдан 4 сэуірді қоса алғандағы аралықта;»; «Жайық-Каспий балық шаруашылығы бассейні бойынша пайдалану орындары мен мерзімдері» деген 7-бөлімнің 7-тармағының 4) жəне 5) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «4) Жайық өзенінің Золотой арнасындағы Төменгі Пешной (өсімін молайтуға арналған ұйықтық учаскесі), Кіші Дамба, Төменгі Дамба, Жоғарғы Дамба, Жоғарғы Золотой, Төменгі Золотой, Жоғарғы Зарослый, Төменгі Зарослый, Золотенок ұйықтық учаскелерінде, Яицкий арнасындағы Еркінқала, Жоғарғы Сол жақ Яицкий, Төменгі Сол жақ Яицкий ұйықтық учаскелерінде, Жайық өзеніндегі Жаңа Лицевая, Ескі Лицевая, Бугорки, ғылыми зерттеуге арналған Төменгі Татар ұйықтық учаскелерінде мұз қатқан кезеңді қоспағанда, 16 тамыздан 24 сəуірді қоса алғандағы аралықта; 5) Қиғаш өзеніндегі Қамыс, Қарақамыс, Дамба, Круглая, Қызылоба, Қараағаш, Булгач, Төменгі Богатин, Бақыт, Золотенок, Тимофеев, Ягодка, Песок, Жаңа Лицевая ұйықтық учаскелерінде мұз қатқан кезеңді қоспағанда, 16 тамыздан 30 сəуірді қоса алғандағы аралықта;». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 6 мамыр

№455

Астана, Үкімет Үйі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 31 тамызда

№347-ө-м

Астана қаласы

Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтікбіліктілік анықтамалығын (7-шығарылым) бекіту туралы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 125-бабына сəйкес жұмыстардың белгілі бір түрлерінің күрделілігін белгілеу, жұмысшыларға біліктілік разрядтарын беру жəне кəсіптерінің дұрыс атауларын айқындау максатында бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтікбіліктілік анықтамалығы (7-шыгарылым) бекітілсін. 2. Еңбек жəне əлеуметтік əріптестік департаменті (А. Ə. Сарбасов) осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін жəне ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау вице-министрі Б. Б. Нұрымбетовке жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашкы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Г.ƏБДІҚАЛЫҚОВА.

Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (7-шығарылым)

Еңбек ауылдық округі 7.

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы 31 тамыздағы № 347-ө-м бұйрығымен бекітілген

Кеңес ауылдық округі

6.

№472

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

4) ақылы жолдың техникалық сыныптамасы - І-а санаты, ақылы жолдың негізгі параметрлері: автомобиль жолымен жүріп өту белдеуінің ені - кемінде 3,75 метр; алымдар алу пункттері жеріндегі автомобиль жолымен жүріп өту белдеуінің ені - кемінде 3,00

Р/с №

2013 жылғы 8 мамыр

«Балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға шектеу мен тыйым салуды енгізу, оларды пайдалану орындары мен мерзімдерін белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 7 наурыздағы № 303 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

2003 жылғы 20 маусымдағы Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 13-бабына жəне «Қазақстан Республикасының əкімшілік-аумақтық кұрылысы туралы» 1993 жылғы 8 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Ақмола облыстық мəслихатының жəне Ақмола облысы əкімдігінің Степногор қаласының əкімшілік шекарасына Ақкөл ауданынан берілетін 123000,0 гектар жерді қосу жолымен Ақмола облысының Ақкөл ауданының жəне Степногор қаласының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы ұсынысына келісім берілсін. 2. Жамбыл облыстық мəслихатының жəне Жамбыл облысы əкімдігінің Жамбыл ауданының əкімшілік шекарасына Жуалы ауданынан берілетін 7584,0 гектар жерді қосу жолымен Жамбыл облысының Жуалы жəне Жамбыл аудандарының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы ұсынысына келісім берілсін. 3. Батыс Қазақстан облыстық мəслихатының жəне Батыс Қазақстан облысы əкімдігінің Ақжайық ауданының əкімшілік шекарасына Теректі ауданынан берілетін 46730,0 гектар жерді қосу жолымен Батыс Қазақстан облысының Теректі жəне Ақжайық аудандарының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы ұсынысына келісім берілсін. 4. Павлодар облыстық мəслихатының жəне Павлодар облысы əкімдігінің Павлодар қаласының əкімшілік шекарасына Павлодар ауданынан берілетін 2111,0 гектар жерді қосу жолымен Павлодар облысының Павлодар ауданының жəне Павлодар қаласының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы ұсынысына келісім берілсін. 5. Оңтүстік Қазақстан облыстық мəслихатының жəне Оңтүстік Қазақстан облысы əкімдігінің Арыс қаласының əкімшілік шекарасына Отырар ауданынан берілетін 131300,0 гектар жерді қосу жолымен Оңтүстік Қазақстан облысының Отырар ауданының жəне Арыс қаласының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы ұсынысына келісім берілсін. 6. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енпзіледі.

Мықтыкөл ауылы (Барышевка)

107км + 800

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Қазақстан Республикасы аудандарының жəне облыстық маңызы бар қалаларының əкімшілік шекараларын өзгерту туралы

Ақкөл ауданы

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 сəуірдегі №428 қаулысымен бекітілген

№ 429

I-а санатты «Астана-Петропавл» жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар автомобиль жолының «Астана-Щучье» 18+772 км – 230+250 км учаскесін ақылы негізде пайдалану туралы

транзит

Астана. Үкімет Үйі

Жергілікті көмек

№ 426

Аудандар

2013 жылғы 30 сəуір

«Республикалық мүлікті сенімгерлік басқаруға беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 24 маусымдағы № 700 қаулысына толықтыру енгізу туралы

Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша құрылған, акцияларының бақылау пакеті мемлекетке тиесілі жəне қызметінің мəні жол қызметін жүзеге асыру болып табылатын акционерлік қоғам; 4) автомобиль жолдарын пайдаланушылар - жол қозғалысына қатысушылар болып табылатын немесе автомобиль жолдарына бөлінген белдеу мен жол бойындағы белдеу шегінде өзге де қызметті жүзеге асыратын жеке жəне заңды тұлғалар.

Аймақтар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

16 орынға 32 орынға дейінгі дейінгі автобустар жəне автобустар жүк көтергіштігі жəне 5,5 тн дейін жүк 2 осьті жүк көтергіштігі автомобильдері 2,5 тн дейін 2 осьті жүк автомобильдері

32 орыннан асатын автобустар жəне жүк көтергіштігі 10 тн дейін 2 осьті автопоездар

Жүк көтергіштігі 10 тн жоғары 3 жəне одан көп осьті жүк автомобильдері

60 50 20 50 20 200

310 250 100 210 130 1000

650 500 220 460 270 2100

950 750 320 680 400 3100

1300 1000 440 920 540 4200

200

1000

2100

3100

4200

тіркелмеген автокөлік құралдары - мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілері жəне ол туралы мəліметтер Қазақстан Республикасы ПМ тіркелген көліктерінің бірыңғай ақпараттық жүйесінде жоқ автокөлік құралдары; жергілікті көлік - бір аудан шегінде қозғалу кезінде жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар ақылы автомобиль жолына іргелес əкімшілік-аумақтық бірлікте белгіленген тəртіпен тіркелген автокөлік; транзиттік көлік - жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар ақылы автомобиль жолына іргелес əкімшілік-аумақтық бірлікте белгіленген тəртіппен тіркелмеген көлік.

1 – бөлім. Жалпы ережелер 1. Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (бұдан əрі - БТБА) (7-шығарылымы) «Қара металлургияның жалпы кəсіптері», «Домна өндірісі», «Болат балқыту өндірісі», «Прокаттау өндірісі», «Құбыр өндірісі», «Ферроқорытпа өндірісі», «Коксты химия өндірісі», «Отқа төзімділер өндірісі бөлімі», «Металдарды екінші реттік қайта өңдеу» бөлімдерінен тұрады. 2. БТБА-ның осы шығарылымында қара металлургия кəсіпорындарында, оның өндірістерінде жұмыс істейтін жұмысшылар кəсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамасы немесе жұмыс түрлері орналастырылған. Əдеттегідей, БТБА-да əрбір кəсіп бөлімдердің біреуінде ғана кездеседі. 3. Жұмысшылар кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік сипаттамалары алты разрядтық кестеге қолданылатын етіп əзірленді. Бұл ретте сипаттамалары: «Қара металлургияның жалпы кəсіптері», «Домна өндірісі», «Болат балқыту өндірісі», «Прокаттау өндірісі», «Құбыр өндірісі», «Ферроқорытпа өндірісі», «Коксты химия өндірісі» бөлімдерінде орналастырылған жекелеген жетекші кəсіптер үшін үлкен бірлі-жарым өнімділігі бар жабдықтарда едəуір күрделі жəне жауапты жұмыстарды орындау кезінде жетінші жəне сегізінші разрядтар көзделген. 4. Жұмыстардың разрядтары еңбек жағдайлары ескерілмей (еңбектің күрделілігі деңгейіне əсер ететін жəне орындаушының біліктілігіне қойылатын талаптарды жоғарылататын төтенше жағдайларды қоспағанда) белгіленді. 5. Жекелеген кəсіптердің төменгі разрядтарының жұмыс сипаттамаларында өндіріс жағдайларына немесе орындалатын жұмыстың сипатына қарай, технологиялық процесті жүргізу немесе жекелеген жұмыстарды орындау біліктілігі анағұрлым жоғары жұмысшының басшылығымен жүргізіледі деп жазылған. Мұндай жағдайларда, біліктілігі анағұрлым жоғары жұмысшылар осы кəсіпте істейтін разряды анағұрлым төмен жұмысшыларды басқара алуға жəне бұл басшылықты жүзеге асыра білуге тиіс. Бұған қоса, технологиялық процестерді жүргізумен айналысатын жоғары разрядты жұмысшылар процестерді жүргізуге басшылықты да бір мезгілде жүзеге асырады. 6. Тарифтік-біліктілік сипаттамасын қолдану, разрядтар беру жəне арттыру, өзгерістер мен толықтырулар енгізу тəртібі БТБА шығарылымданың «Жалпы ережелерінде», сондай-ақ БТБА-ны, жұмысшы кəсіптердің тарифтік-біліктілік сипаттамасын, Басшылардың, мамандардың жəне тағы да басқа қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығын, сондай-ақ басшылар, мамандар жəне тағы да басқа қызметшілер лауазымдарының үлгілік біліктілік анықтамалығын əзірлеу, саралау, қайта қарау, бекіту жəне қолдану ережесінің 2-бөлімінде көрсетілген. 7. БТБА осы шығарылымын пайдалану кезінде мыналарды басшылыққа алу қажет: агрегаттарға, машиналарға жəне басқа да технологиялық құрал-жабдықтарға қызмет көрсетумен байланысты жұмысқа жұмысшыларды алғаш рет тағайындау кезінде, сондай-ақ жұмысшы технологиялық процесті дербес жүргізу үшін жұмыстар кешенін толық блімеген жағдайларда жəне еңбектің белгіленген ұйымдыстырылуына жауап беретін жұмыстардың амалдары мен əдістерін мгермеген жағдайда немесе қызмет көрсететін құрал-жабдықты баптау мен реттеуде қажетті дағдылары болмаған жағдайда тарифтік-біліктілік анықтамалығымен көзделгенге қарсы кəсіпорын əкімшілігі кəсіподақ комитетімен келісім бойынша алты ай мерзімгше дейін жұмысшыға бір разрядқа төмендетілген разрядты белгілеуге құқығы бар. Осы мерзім аяқталғаннан кейін тарифтік-біліктілік анықтамалық бойынша разрядты белгілеу мəселесі белгіленген тəртіппен шешіледі. Көрсетілген мерзім ішінде кəсіпорын осы жұмысшыға тиісті разрядтың тарифтік-біліктілік сипаттамасында берілген жұмыстардың бүкіл кешенін толық игеруіне көмек көрсетуге міндетті. 8. Кəсіптер үшін бірнеше разрядтар көзделген жағдайда біліктілігі анағұрлым жоғары жұмысшылар оған тағайындалған разрядтың тарифтік-біліктілік сипаттамасында берілген жұмыстардан басқа осы кəсіптің төмен біліктілікті жұмысшыларының тарифтік-біліктілік сипаттамаларында көзделген орындау үшін білімге жəне дағдыға ие болуы тиіс жəне қажет болған жағдайда орындауы тиіс. 9. Агрегаттар, машиналар жəне механизмдерге қызмет көрсетумен тікелей айналысатын жұмысшылар атқарылатын жұмыс шарттары бойынша ақауларды анықтау жəне жою үшін қажетті көлемде слесарлық істі, білімді жəне дағдыны игеруі тиіс. 10. Тарифтік-біліктілік сипаттамаларда көзделген жұмыстардан басқа, жұмысшылар ауысымды қабылдаумен жəне тапсырумен, өзінің жұмыс орнын, жабдықты, құралдарды, айлабұйымдарды жұмысқа уақытылы дайындаумен жəне оларды тиісінше ұстаумен, белгіленген техникалық құжаттаманы жүргізумен байланысты жұмыстарды орындауға тиіс, сондай-ақ брак түрлерін, олардың себептерін, алдын алу жəне жою тəсілдерін білуге тиіс. 11. Қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжаттарды толтыру кезінде, сондай-ақ тарифтік разрядты өзгерту кезінде оның кəсібінің атауы БТБА-ға сəйкес жазылады. 12. Тарифтік-біліктілік сипаттамалары, ерекше ескертілген жағдайлардан басқа, осы бөлімдерде көрсетілген өндірістер мен жұмыс түрлері бар ұйымдардың меншік нысанына жəне ұйымдық– құқықтық нысанына қарамастан, олардағы жұмысшылардың жұмыстарын тарификациялаған жəне біліктілік разрядтарын белгілеген кезде міндетті болып табылады. 13. Қолданылуға ыңғайлы болу мақсатында, БТБА-да алфавиттік көрсеткіш қосымшада көзделген, онда жұмысшылар кəсіптерінің атауы, разрядтардың диапазондары жəне беттердің нөмірленуі қарастырылған. 2 – бөлім. Қара металлургияның жалпы кəсіптері . Бейтарап газ қондырғысының аппаратшысы Параграф 1. Бейтарап газ қондырғысының аппаратшысы, 2-разряд 14. Жұмыс сипаттамасы: сағатына 150 текше метрге (бұдан əрі – м3) дейінгі өнімділіктегі қондырғыларда бейтарап газды

алудың технологиялық процесін жүргізу жəне оны біліктілігі анағұрлым жоғары аппаратшының басшылығымен термиялық пешке жіберу; газдың химиялық құрамын анықтау үшін реактивтерді беру, талдау үшін сынамаларды іріктеу; тамшы ұстағыштардан суды ағызу жəне салқындату үшін су беруді реттеу; қондырғы тетіктерін жуу жəне майлау; жабдықты түзеу жəне жөндеуге қатысу; кызмет көрсететін жабдықтар жұмысындағы ақауларды анықтау жəне жою. 15. Білуге тиіс: бейтарап газды алудың технологиялық процестерінің негіздері; бейтарап газды алу қондырғысының құрылғысы жəне жұмыс істеу қағидаты; газ сапасына мемлекеттік стандарттардың талаптары, слесарлық іс. Өнімділігі сағатына 150 м3 жоғары 300 м3 дейінгі бейтарап газ қондырғыларына қызмет көрсету кезінде – 3-разряд; өнімділігі сағатына 300 м3 жоғары бейтарап газ қондырғыларына қызмет көрсету кезінде – 4-разряд. Параграф 2. Бейтарап газ қондырғысының аппаратшысы, 3-разряд 16. Жұмыс сипаттамасы: өнімділігі сағатына 150 м3 дейінгі қондырғыларда бейтарап газды алудың технологиялық процесін жүргізу жəне оны термиялық пешке жіберу; ауаны, газды, сұйық жəне диссоциацияланған аммиакты, техникалық азотты, сутегін, моноэтаноламинді, фреонды, керосинді жіберуді реттеу; газ, су жəне қысылған газдың қажетті қысымы мен сапасын қамтамасыз ету; агрегаттардағы ерітіндінің, бөлістің бүкіл бойындағы, күйдіру камерасындағы, диссоциаторлардағы, булағыштағы, газ температурасы мен қысымын, автоматты газ талдаушылардың көрсеткіштерін, мұнарадағы күкірт сутегінің сіңірілуін, дайын қорғаныш газының ылғалдылығын, тозаң тұтқыштардан жəне күйдіру камерасының құбырлы мұздатқышынан конденсаттың шығарылуын қадағалау; қондырғыны түзеу. 17. Білуге тиіс: бейтарап газды алу технологиясы; бейтарап газды алу қондырғысының техникалық пайдалану ережесі; бейтарап газдың тағайындалымы жəне физикалық-химиялық қасиеттері жəне оның оның ылғалдылығына, концентрациясы мен химиялық құрамына байланысты металға əсері; моноэтаноломиннің, фреонның, аммиактың, сутегінің, катализатордың, аллюмосиликагельдің жəне арасалас кокс домналық газдың физикалық-химиялық қаситеттері. Өнімділігі сағатына 150 м3 300 м3 дейнгі бейтарап газ қондырғыларына қызмет көрсету кезінде – 4-разряд; өнімділігі сағатына 300 м3 жоғары бейтарап газ қондырғыларына немесе газ қорғаныш немесе сутекті қондырғыларға қызмет көрсету кезінде – 5-разряд. 2. Отқа төзімді метал сынықтарын іріктеуші-сұрыптаушы Параграф 3. Отқа төзімді метал сынықтарын іріктеуші-сұрыптаушы, 2-разряд 18. Жұмыс сипаттамасы: қолмен сынықты іріктеу; мамандандырылған алаңдарда немесе домна, мартен, кокс пештерін, ауа қыздырғыштарын, бассейндерді, шыны балқыту пештерін бөлшектеу кезінде шот балға, ауыр балға арқылы метал жəне шлакпен біріккен үйіндіні қайлау жəне бөлу; шлак, метал, шыны қаспақтарынан сынықты тазарту; сынықты ыстық жəне салқын күйде сұрыптау; агрегаттарды шегендеу кезінде қайта пайдалануға жарамды кірпішті іріктеу жəне сұрыптау; крандар арқылы темір жол вагондарына контейнерлерге сынықтарды тиеу; бөлінген жерге сынықтарды апару жəне қол немесе тасымалдағыш арқылы түрлері бойынша қатарға қалау; дайындалатын шикізаттың есебін жүргізу; электр жүкарбасының көмегімен тиеу шебі бойымен вагондардың орнын ауыстыру; стропты жұмыстарды орындау. 19. Білуге тиіс: жұмыс қағидаттары жəне тасымалдағыштардың, электр жүк арбаларының, жəне басқа да механизмдер мен құрылғылардың техникалық пайдалану ережесі; отқа төзімді сынықтардың мемлекеттік стандарттарын білу; строп ережелері; отқа төзімді сынық ассортименттері; қайта пайдалану үшін сынықтың жарамдылық белгілері. Параграф 4. Отқа төзімді метал сынықтарын іріктеуші-сұрыптаушы, 3-разряд 20. Жұмыс сипаттамасы: мартен, электр болат балқыту, конвертерлік, дуплекс-цехтарда жəне құрамдарды дайындау цехтарындағы стационарлы жəне жылжымалы арықтарда түпқоймалардан болат құю құралжабдықтарын іріктеу; метал істіктер мен палстиндерден ажырата отырып магнезиальды сынықты өңдеу; діріл жіктегіш шанабына отқа төзімді қалдықтарды тиеу, діріл жіктегіштерде жұмыс істеу, контейнерлерге сынықтарды тиеу жəне көтергіш механизмдер арқылы темір жол вагондарына оларды арту. 21. Білуге тиіс: қызмет көрсететін құралдың құрылғысы жəне техникалық пайдалану ережесі; түпқойманың отқа төзімді футеровкасын бөлшектеу тəсілі жəне магнезиальды сынықтан істіктер мен пластиндерді бөлу; болат құю құрал-жабдықтарының түрлері; темір жол вагондарына контейнерлерді тиеу ережесі. 3. Термиялық пештердің тиеушісі Параграф1. Термиялық пештердің тиеушісі, 1-разряд 22. Жұмыс сипаттамасы: термиялық пештерге тиеу үшін металды пакеттеу, оны пешке салу жəне шығару бойынша жекелеген операцияларды орындау; пештен метал жəне құбыр пакеттерін шығаруға қатысу жəне оларды қапсырма шегелерінен босату; пакеттер мен құбырлары арасына төсемдерді салу, тіреулерді орнату, пакеттердегі металдарды сым темірмен байлау; тасымалдау қапсырмаларына термиялық өңделген металды қайта арту; металды тиегеннен кейін пеш саңылауларын сылап бітеу мен айналдыра қалауға қатысу; сынамаларды іріктеу, таңбалау жəне металдың қаттылығын анықтау. 23. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін термиялық пештердің жəне жүк көтергіш механизмдердің жұмыс қағидаттары; илем түржиыны жəне термиялық өңдеуге түсетін болат түрі; илемнің əртүрлі түрлері мен бейіндерін пакеттеу ережелері. Параграф 2. Термиялық пештердің тиеушісі, 2-разряд 24. Жұмыс сипаттамасы: пештерге оларды тиеу үшін баллондарды, метал пакеттерін жəне құбырларын іріктеу; металдары бар пакеттерді, табақтарды, орамдарды немесе қораптарды пеш түбіне, қалқандарға жəне түптабандарға қою; металды орау жəне бумасын шешу, теромобулар үшін төсемдерді салу жəне қалқандар мен түптабандарды дайындау; металдарды муфельдермен жабу жəне күйдіргеннен кейін оларды шешу; пештерге пакеттері бар платформаларды жіберуге жəне оларды пештен шығаруға қатысу; темір жол платформаларынан, стендтерден, түптабандардан күйдіргеннен кейін металды түсіру жəне оны адъюстаж учаскелеріне жəне өрнектеу бөлімшелеріне беру; термиялық пештерден құбырлар мен баллондарды түсіру жəне тиеу, біліктілігі анағұрлым жоғары тиеушілердің басшылығымен өткізу конвейерлерін, тасымалдауыштарды, аударғыштарды жəне жүк тиеу машиналарын басқару; күйдіру қапсырмаларын түзету жəне оларды пакеттелген үстелге орнату; термиялық бөлімшенің пештері мен құрал-жабдықтарын жөндеуге қатысу. 25. Білуге тиіс: илемдеуден кейін метал жəне құбырларды термиялық өңдеуді тағайындалымы; термобуларды орналастыру сызбанұсқасы жəне термобуларға арналған конвекторлық шығыршық, қақпақтар мен төсемдерді салу жөніндегі нұсқаулық; өткізу конвейерлері, тасымалдауыштар, аударғыштар, жүк тиеу машиналарының құрылғысы жəне жұмыс қағидаты; слесарлық іс негіздері. Параграф 3. Термиялық пештердің тиеушісі, 3-разряд 26. Жұмыс сипаттамасы: рельстерді, шыңдалған темірді салу термиялық пештерге металды тиеу; балқыту, болат маркалары, күйдіру тобы, көлемдері мен тапсырыстары бойынша металды іріктеп таңдау; пешке тиеу үшін тор шарбақтарды іріктеу жəне жинақтау; стендтер дайындығының дұрыстығын тексеру, термобулар үшін төсемдерді есептеу, металды муфельмен жабу жəне күйдіру үшін металды орау жөніндегі нұсқаулықты сақтау; термиялық бөлімшеге металды қабылдау жəне пешке металды тиеу есебін жүргізу. 27. Білуге тиіс: электр жəне газ пештерінде металды күйдірудің технологиялық процес негіздері; слесарлық іс. Трансформаторлық болатты күйдіруде термиялық пештерді тиеу кезінде; термиялық цехтарға жəне болат пен құбырдың сапалы таңбаларының кең түржиынды бөлімдеріне қызмет көрсету кезінде – тарифтендіру бір разрядқа жоғары белгіленеді. 4. Орналастырушы-жиектеуші Параграф 1. Орналастырушы-жиектеуші, 2-разряд 28. Жұмыс сипаттамасы: рельстерді, соғылмаларды жəне басқа да ірі сортты илемді қорапқа немесе тез салқындататын құдықтарға жəне термостаттарға қаттау; металдың жекелеген қораптары арасында арнайы төсемдерді салу; илемді тиеу жəне оны сөрелерге салуға, сондай-ақ металлургиялық өндіріс кранының машинисімен бірлесе құдықтарды немесе тез салқындататын қораптарды жабуға қатысу; доңғалақтарға дайындамаларды жəне арбаларға құрсауларды жиектеу жəне салу, өлшенген дайындамаларды тағайындалған жерге жіберу жəне оларды қат қабаттап салу; науашалардағы дөңгелектерді оларды таза өңдеу кезінде бір агрегаттан екіншісіне дөңгелету; жарамды ілгектер мен жиектеу ашаларының бар болуын қамтамасыз ету. 29. Білуге тиіс: кран жəне оның жүк қармау құрылғыларының жұмыс қағидаттары; металға таңба салу жəне таңбалау ережелері; илемді, дайындаманы жəне құбырларды жиектеу, салу жəне берудің ұтымды амалдары; болат таңбалары, илем түржиындары, рельс түрлері. Параграф 2. Орналастырушы-жиектеуші, 3-разряд 30. Жұмыс сипаттамасы: қалыптандыру пештерінен, тез салқындататын құдықтардан жəне таза өңдеудің басқа да пештерінен сөрелерге түсетін рельстерді, соғылмаларды жəне басқа да ірі сортты илемді қаттау жəне салу; металға таңба салу немесе таңбалау жəне оны кейінгі учаскеге беру. 31. Білуге тиіс: металды босаңдату, қалыптандыру жəне салқындатудың технологиялық процестерінің негіздері; илемделетін құбырлардың түржиындары. 5. Ыстық металға таңба салушы Параграф 1. Ыстық металға таңба салушы, 2-разряд 32. Жұмыс сипаттамасы: пневматикалық жəне ротациялық таңба салу машиналары, таңба салу баспағы жəне қол арқылы ыстық құймакесекті жəне əртүрлі қималардың дайындамаларын, құрсауларын,доңғалақтарын, құбырларын жəне илем өнімінің басқа да түрлеріне таңба салу жəне таңбалау; металға таңба салу үшін қажетті белгілерді дайындау жəне таңбалар жинағы; таңбаның нақты жəне дұрыс қалпын жəне таңбалау машиналары мен баспақтарының жарамдылық жай-күйін бақылау; қызмет көрсететін құрал-жабдықтарды жөндеуге қатысу жəне майлау, оның жұмысындағы ақаулықтарды анықтау жəне жою. 33. Білуге тиіс: таңбалау машиналары мен баспақтарының жұмыс қағидаттары; таңбалануға жататын болат түржиыны мен таңбасы; слесарлық іс. Металл мен құбырларды таңбалау кезінде – 3-разряд. Жоғары қоспалы металды таңбалау кезінде пневмобалғаны қолданумен блюмингтер мен ірі сортты орнақтарда ағынға ыстық металды таңбалау кезінде – 4-разряд. 6. Ожаушы Параграф 1. Ожаушы, 1-разряд 34. Жұмыс сипаттамасы: сұйық металды қабылдау үшін біліктілігі анағұрлым жоғары ожаушының басшылығымен əртүрлі қол ожаулары мен қасықтаны дайындау; əктас ерітіндісін дайындау; шлак ожауларына, тостағандарына жəне құю машиналарының мульдтарына, шойынды құюға арналған сауытқорамдарына əктас ерітіндісін шашырату; əктасты ерітінді араластырғышқа тиеу; ерітінді араластырғыш пен шашыратқышты іске қосу жəне тоқтату; ожауларды шлак, метал,ескі майлау қалдықтарынан жəне күйген кірпіш фуретовкадан тазарту; ожаудағы зақымдалған немесе күйген жерлерді майлау, ожауларды сырлау; біліктілігі анағұрлым жоғары ожаушы басшылығымен ожауларды қыздыру; талдау үшін əктас ерітіндісінің сынамасын іріктеу; жұмыс орнына барлық қажетті материалдар мен аспаптарды апару, жұмыс орнын жинау; қызмет көрсететін құрал-жабдықтарды жөндеуге қатысу. 35. Білуге тиіс: қолмен жасалатын ожаулар, қасықтар, ерітінді құрал-жабдықтары жəне шашыратқыштар құрылғысы жəне олардың жұмыс істеу қағидаттары; əктас қасиеті жəне шлак ожаулары, тостағандары, құю машиналарының мульды, ожауларды қондыру, жөндеу жəне пайдалану кезінде қолданылатын материалдар; сұйық металды қабылдау үшін ожауларға қойылатын талаптар. Параграф 2. Ожаушы, 2-разряд 36. Жұмыс сипаттамасы: сұйық металды қабылдау үшін құятын қол ожаулары мен қасықтарын дайындау; біліктілігі анағұрлым жоғары ожаушысының басшылығымен балқыманы қабылдауға сыйымдылығы 15 тоннаға (бұдан əрі – т.) дейінгі болат құю ожауларын дайындау; ожаудан ескі стакандарды, тоқтатқыштарды алып тастау; жаңа болат құю стакандарын орнату; ожауларға газ шілтерді түсіру жəне оларды көтеру; пневматикалық балғалар мен құралдарды дайындау жəне жарамдылық жай-күйін қамтамасыз ету; шлакты қабылдауға 9 шаршы метрге ( бұдан əрі - м²) дейінгі көлемдегі шлак тасу ожауларын дайындау, ожау түбіне құрғақ құмды толтыру; кесте бойынша домналық пештерге бос ожауларды беру, шлак үйіндісінде немесе грануляциялық бассейндерде оларды аудару; ожаулардың аударғыш тетіктерін күту; шлак тасу ожауларының жай-күйін жəне тазалығын тексеру;

(Жалғасы бар).


10

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 12 ақпан

№ 08-1-1-1/42-1

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 2-қосымша

Астана қаласы

Мемлекеттік қызметтер регламенттерін бекіту туралы

«Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды ресiмдеуі» мемлекеттік қызмет регламенті

Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107 «Əкімшілік рəсімдер туралы» Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған: 1) 1-қосымшаға сəйкес «Қазақстан Республикасының қызметтік паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет регламенті; 2) 2-қосымшаға сəйкес «Қазақстан Республикасының шетелдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды рəсімдеуі» мемлекеттік қызмет регламенті; 3) 3-қосымшаға сəйкес «Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет регламенті; 4) 4-қосымшаға сəйкес «Шетелде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет регламенті; 5) 5-қосымшаға сəйкес «Шетелдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгілер қою» мемлекеттік қызмет регламенті; 6) 6-қосымшаға сəйкес «Қазақстан Республикасының шетелдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет регламенті; 7) 7-қосымшаға сəйкес «Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті; 8) 8-қосымшаға сəйкес «Қазақстан Республикасының кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру»мемлекеттік қызмет регламенті; 9) 9-қосымшаға сəйкес «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет регламенті бекітілсін. 2. Консулдық қызмет департаменті осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіпте Қазақстан Республикасы Əділет министрлiгiнде мемлекеттік тіркелуін, бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын жəне Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы Р.С. Жошыбаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күннен кейін күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Министр Е. ЫДЫРЫСОВ.

1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды ресiмдеуі» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі - Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды ресiмдеуі» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, шет елде тұрып жатқан Қазақстан Республикасының азаматтары; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) –мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, құзыретті органдар жəне жауапты тұлғалар. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» 1991 жылғы 20 желтоқсандағы Заңының 31-бабына; 2) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Консулдық жарғының 40-тармағына; 3) Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 10 қазандағы № 198 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Азаматтық мəселелер жөніндегі комиссия туралы ережеге; 4) «Қазақстан Республикасының азаматтығы мəселелері жөніндегі құжаттарды Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің рəсiмдеуi бойынша нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2011 жылғы 19 қаңтардағы № 08-1-1-1/13 бұйрығына; 5) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы № 6 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды ресiмдеуі» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Қазақстан Республикасының азаматтығынан шыққандығы туралы анықтаманы беру немесе анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттiк қызметтiң нəтижесі болып табылады.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 1-қосымша «Қазақстан Республикасының қызметтiк паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының қызметтiк паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Қазақстан Республикасының қызметтiк паспорттарын беру» мемлекеттік қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі (бұдан əрі – министрлік) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, Қазақстан Республикасының қызметтік паспортын алуға құқығы бар тұлға; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысушы министрліктің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын нысаны: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Дипломатиялық қызметi туралы» 2002 жылғы 7 наурыздағы Заңына; 2) Қазақстан Республикасы Президентiнiң «Қазақстан Республикасының дипломаттық жəне қызметтiк паспорттарын беру, есепке алу, сақтау жəне жою қағидаларын бекiту туралы» 2011 жылғы 7 қыркүйектегi № 150 Жарлығына; 3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы № 6 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының қызметтiк паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Қазақстан Республикасының қызметтік паспортын (бұдан əрі – паспорт) беру немесе паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттiк қызметтiң нəтижесі болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызметті Стандарттың 1-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша министрлік көрсетеді. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттік қызмет ұсыну тəртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру үлгілері министрліктің www.mfa.kz интернет-ресурсында «Консулдық мəселелер» бөлімінде жəне министрліктің ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында көрсетілген. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) министрліктің құрылымдық бөлімшенің лауазымды басқарушы тұлғамен (бұдан əрі – Басқарушы тұлға) құжаттарды қарастыру; 4) паспортты беруге арналған құжаттарды немесе паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау; 5) мемлекеттік қызметті алушыға паспортты жасауға жəне беруге арналған құжаттарға немесе паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапқа қол қою; 6) паспортты жасау, мемлекеттік қызметті алушыға паспортты беру немесе паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15.Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: 1) министрліктің қызметкері – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, паспортты жасауды жəне паспортты беруге арналған құжаттарды дайындауды, мемлекеттік қызметті алушыға паспортты беру немесе паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беруді жүзеге асырады; 2) Басқарушы тұлға – құжаттарды қарастыруды, паспортты жасауға жəне беруге арналған құжаттарға немесе мемлекеттік қызметті алушыға паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапқа қол қоюды жүзеге асырады; 17. Əкімшілік іс-қимылдың орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген. «Қазақстан Республикасының қызметтік паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

1 2 3

4

5 6

2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызметті Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелер ұсынады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк қызметті ұсынудың тəртібі жəне қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру бланкілерінің үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) құжаттарды дайындау жəне қол қою немесе анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою; 4) Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі (бұдан əрі - министрлік) азаматтық мəселелері жөніндегі материалдарды тексеру жəне қарастыру, Қазақстан Республикасының құзыретті органдарымен келістіру; 5) қорытынды жасау жəне Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мəселелер жөніндегі комиссияның жұмыс органына қарастыруға жіберу; 6) келіп түскен материалдарды қарастыру; 7) анықтаманы немесе анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 3-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: 1) шет елдегі мекеме – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, министрлікке жіберілетін құжаттарды дайындауды жəне қол қоюды немесе анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындауды жəне қол қоюды, анықтаманы беруді немесе анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапқа қол қоюды жүзеге асырады; 2) министрлік – азаматтық мəселесі жөніндегі материалдарды тексеруді жəне қарастыруды, материалдарды құзыретті органдармен келісуге жіберуді, қорытынды жасайды жəне Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мəселелер жөніндегі комиссияның жұмыс органына қарастыруға ұсынады, жауапты шет елдегі мекемеге жіберуді жүзеге асырады; 3) Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті (бұдан əрі - ҰҚК) –азаматтық мəселелер жөніндегі материалдарды тексеруді жəне келістіруді, жауапты министрлікке жіберуді жүзеге асырады; 4) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мəселелері жөніндегі комиссияның жұмыс органы (бұдан əрі – Комиссияның жұмыс органы) – азаматтық мəселелер жөніндегі ұсынылған материалдарды қарастыруды, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Азаматтық мəселелер жөніндегі комиссияның отырысында қарастыруға қажетті материалдарды дайындауды, жауапты жіберуді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдын орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды рəсімдеуі» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша 1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1 Іс-қимылдың 1 2 3 4 5 (барысы, жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы Шет елдегі мекеме министрлік ҰҚК Комиссияның Шет елдегі жұмыс органы мекеме 3 Іс-қимылдың Өтініштер мен Материалдарды Материалдарды Материалдарды Анықтаманы (үдерістің, құжаттарды тексеру жəне тексеру қарастыру, дайындау рəсімнің, қабылдау, өтініштерді қарастыру, Комиссияның операцияның) қарастыру материалдарды отырысы атауы жəне оның құзыретті сипаттамасы органдармен келістіру 4 Аяқталу нысаны Құжаттарды Қорытынды жасау Материалдарды Комиссияның Анықтаманы (деректер, құжат, келістіруге жəне комиссияның келістіру, жауапты шешімі,жауапты беру ұйымдық-өкімдік даяйындау жəне қол жұмыс органына министрлікке жіберу шешім) қою, материалдарды ұсыну, жауапты жіберу жіберу жолдау 3 айдан артық 5 Орындау 1 айдан артық емес 1 айдан артық емес 1 айдан артық емес емес мерзімдері 6 Келесі 2 3 4 5 6 іс-қимылдың нөмірі

1

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеме

Паспортты беру кезіндегі негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, 1 2 3 4 жұмыс ағыны) № ҚФБ атауы министрліктің қызметкері Басқарушы тұлға министрліктің қызметкері

3

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштер мен құжаттарды қабылдау

Анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру

Анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру

5

Орындау мерзімдері

1 айдан артық емес

6

Келесі іс-қимылдың нөмірі

2

Келесі іс-қимылдың нөмірі

Ұсынылған материалдарды тексеру, талон беру

Паспортты жасауға жəне беруге құжаттарды дайындау Құжаттарды Басқарушы тұлғаға қол қою үшін беру

2 жұмыс күнінен артық емес 2

3

Құжаттарды қарастыру Паспортты жасауға жəне беруге арналған құжаттарға қол қою 1 жұмыс күнінен артық емес 4

Паспортты жасау

Паспортты қолма-қол беру 2 жұмыс күнінен артық емес 5

2 3

4

5 6

Паспортты беруден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың 1 2 3 4 (барысы, жұмыс ағыны) № ҚФБ атауы министрліктің қызметкері Басқарушы тұлға министрліктің қызметкері Іс- қимылдың Өтініштер мен Паспортты беруден Құжаттарды Паспортты беруден (үдерістің, рəсімнің, құжаттарды бас тарту туралы қарастыру бас тарту туралы дəлелді жауапты операцияның) атауы қабылдау дəлелді жауап дайындау жəне беру жəне оның дайындау сипаттамасы Аяқталу нысаны Ұсынылған Құжаттарды Төлқұжатты беруден Паспортты беруден (деректер, құжат, материалдарды Басқарушы тұлғаға бас тарту туралы бас тарту туралы ұйымдық-өкімдік тексеру, талон беру қол қою үшін беру дəлелді жауапқа қол дəлелді жауапты шешім) қою қолма-қол беру Орындау мерзімдері 2 жұмыс күнінен артық емес 1 жұмыс күнінен 2 жұмыс күнінен артық емес артық емес Келесі іс - қимылдың 2 3 4 5 нөмірі

2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша министрлікпен немесе Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттік қызмет ұсыну тəртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру үлгілері министрліктің: www.mfa.kz интернет-ресурсында «Консулдық мəселелер» бөлімінде, Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) құжаттарды қарастыру,құжаттарды беруге дайындау немесе мемлекеттік қызметті алушыға бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау; 4) құжаттарға қол қою немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы жазбаша түрдегі дəлелді жауапқа қол қою; 5) құжаттырды беру немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардын (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Тиісті құжаттарды қабылдау кезінде тұтынушыға құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 5-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: 1) министрліктің жəне шет елдегі мекеменің қызметкері – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, құжаттарды беруге немесе бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындауды, құжаттарды беруді немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беруді жүзеге асырады; 2) министрліктің жəне шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – құжаттарды қарастыруды, құжаттарға немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы жазбаша түрдегі дəлелді жауапқа қол қоюды жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдың орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген.

2

3

4

5

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеме

министрлік

ҰҚК

министрлік

Шет елдегі мекеме

3

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштер мен құжаттарды қабылдау, өтініштерді қарастыру

Материалдарды тексеру жəне қарастыру, материалдарды құзыретті органдармен келістіру

Материалдарды тексеру жəне келістіру

Бас тарту туралы жауапты жіберу

Анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдықөкімдік шешім)

Құжаттарды келістіруге дайындау жəне қол қою, материалдарды жіберу

Қорытынды жасау жəне комиссияның жұмыс органына ұсыну, жауапты жолдау

Бас тарту туралы жауапты жіберу

5

Орындау мерзімдері

1 айдан артық емес

1 айдан артық емес

1 айдан артық емес

1 айдан артық емес

1 айдан артық емес

6

Келесі іс-қимылдын нөмірі

2

3

4

5

6

«Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1 Іс-қимылдың 1 2 3 4 5 6 (барысы, жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы Шет елдегі министрлік ҰҚК Комсиссияның МинистрШет елдегі мекеме жұмыс органы лік мекеме 3 Іс-қимылдың Өтініштер Материалдарды Материалдарды Материалдарды Бас тарту Анықтаманы (үдерістің, мен тексеру жəне тексеру қарастыру, туралы беруден бас рəсімнің, құжаттарды қарастыру, Комиссияның жауапты тарту туралы операцияның) қабылдау, материалдарды мəжілісі жіберу дəлелді атауы жəне өтініштерді құзыретті жауапты оның қарастыру органдармен дайындау сипаттамасы келістіру жəне қол қою 4 Аяқталу ныса- Құжаттарды Қорытынды Материалдарды Комиссияның Анықтаманы ны (деректер, келістіруге жасау жəне келістіру, шешімі, бас беруден бас құжат, дайындау комиссияның жауапты тарту туралы тарту туралы ұйымдықжəне қол жұмыс органына министрлікке жауапты жіберу дəлелді өкімдік қою, ұсыну, жауапты жіберу жауапты шешім) материалдар- жолдау қолма-қол ды жіберу беру 5 Орындау 1 айдан 1 айдан артық 1 айдан артық 3 айдан артық 15 жұмыс 15 жұмыс мерзімдері артық емес емес емес емес күннен күннен артық артық емес емес 6 Келесі 2 3 4 5 6 7 іс-қимылдың нөмірі

«Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жөніндегі құжаттарды ресiмдеуі» мемлекеттік қызмет регламентіне 2 қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

1 2 3 4 5 6

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы 1 2 3 4 5 6

Мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № ҚФБ атауы Шетелдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштер мен құжаттарды қабылдау Есепке алудан бас тарту туралы операцияның) атауы жəне оның дəлелді жауапты дайындау сипаттамасы Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Ұсынылған материалдарды Есепке алудан бас тарту туралы ұйымдық-өкімдік шешім) Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон дəлелді жауапты қолма-қол беру беру Орындау мерзімдері 3 жұмыс күнінен артық емес Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

«Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 5-қосымша «Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі - Регламент) 2000 жылы 27 қарашада өзгертулер енгізілген «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызметі (бұдан əрі мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) –мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, құзыретті органдар жəне жауапты тұлғалар; 2) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, шетелде тұратын мынадай санаттағы Қазақстан Республикасының азаматтары: 1) Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерлерде тұрақты тұратындар; 2) шетелдердің аумақтарында орналасқан оқу орындарында күндізгі нысан бойынша білім алушылар; 3) шет мемлекеттерде бір жылдан кем емес мерзімге еңбек шартымен жұмыс істеушілер; 4) жоғарыда аталған тұлғалармен бірге тұратын отбасы мүшелері; 5) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дипломаттық немесе қызметтік паспорт алуға құқықтары жоқ жəне дипломатиялық қызмет персоналымен шетелде бірге тұратын дипломатиялық қызмет персоналының туыстары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының халқын құжаттандыру мен тіркеу ережелерін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 12 шілдедегі №1063 қаулысына; 2) «Қазақстан Республикасының халқын құжаттандыру мен тіркеудің кейбір мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2011 жылғы 28 қарашадағы № 631 бұйрығына; 3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылы 11 қаңтарда № 6 қаулысымен бекітілген «Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Шетелдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына Қазақстан Республикасы азаматтарының паспорттарын (бұдан əрі – паспорт) ресімдеу жəне паспорттарға паспорттың қолдану мерзімін ұзарту немесе ата-анасының біреуінің паспортына 16 жасқа толмаған бала туралы жазуды енгізу немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк қызметті ұсынудың тəртібі жəне қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру бланкілерінің үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінді орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштермен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) паспортты жасауға, тиісті белгі енгізуге арналған құжатты дайындау жəне қол қою немесе бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою; 4) ресімделген құжаттарды уəкілетті органға Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігімен (бұдан əрі - министрлік) паспортты жасау үшін жіберу; 5) дайын паспортты қолма-қол беру, тиісті белгі қойылған паспортты немесе паспортқа тиісті белгі қоюдан, паспортты беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру.

Анықтаманы беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру

4 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы «Қазақстан Республикасының қызметтiк паспорттарын беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № ҚФБ атауы Шетелдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштермен құжаттарды қабылдау Есепке алу жөніндегі құжаттарды операцияның) атауы жəне оның дайындау жəне қол қою сипаттамасы Ұсынылған материалдарды Стандартқа Есепке алу Аяқталу нысаны (деректер, құжат, сəйкестігін тексеру, талон беру ұйымдық-өкімдік шешім) Орындау мерзімдері 3 жұмыс күнінен артық емес Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1 Іс-қимылдың 1 2 3 4 (барысы, жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы министрліктің жəне шет елдегі мекеменің министрліктің жəне министрліктің жəне қызметкері шет елдегі мекеменің шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды қызметкері тұлғасы Өтініштермен Мемлекеттік қызметті Құжаттарды 3 Іс-қимылдың құжаттарды қабылдау ұсынудан бас тарту қарастыру (үдерістің, рəсімнің, туралы операцияның) атауы дəлелді жауапты жəне оның сипаттамасы дайындау 4 Аяқталу нысаны Ұсынылған Құжаттарды қол Мемлекеттік қызметті Мемлекеттік қызметті (деректер, құжат, материалдардың қоюға беру ұсынудан бас тарту ұсынудан бас тарту ұйымдық-өкімдік Стандартқа туралы дəлелді туралы дəлелді жауапқа қол қою жауапты қолма-қол шешім) сəйкестігін тексеру, талон беру беру 5 Орындау мерзімдері 1 жұмыс күнінен артық емес 1 жұмыс күнінен 1 жұмыс күнінен артық емес артық емес 6 Келесі іс-қимылдың 2 3 4 5 нөмірі

3 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы 1

«Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1 Іс-қимылдың (барысы, 1 2 3 4 жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы министрліктің жəне шет елдегі мекеменің министрліктің жəне министрліктің қызметкері шет елдегі жəне шет елдегі мекеменің мекеменің консулдық қызметкері лауазымды тұлғасы 3 Іс-қимылдың (үдерістің, Өтініштермен Құжаттарды дайындау Құжаттарды рəсімнің, операцияның) құжаттарды қабылдау қарастыру атауы жəне оның сипаттамасы 4 Аяқталу нысаны Ұсынылған Құжаттарды қол қоюға Құжаттарға қол қою Құжаттарды (деректер, құжат, материалдардың беру қолма-қол беру ұйымдық-өкімдік Стандартқа сəйкестігін шешім) тексеру, талон беру 5 Орындау мерзімдері 1 жұмыс күнінен артық емес 1 жұмыс күнінен 1 жұмыс артық емес күнінен артық емес 6 Келесі іс-қимылдың 2 3 4 5 нөмірі

3

Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көрсетілмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, есепке алу туралы немесе есепке алудан бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындауды жəне қол қоюды, есепке алу немесе есепке алудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма қол беруді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдын орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18.Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген.

«Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

2

1

оларды толтыру бланкілерінің үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштермен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкес келуін тексеру, талон беру; 3) есепке алу жөніндегі құжаттарды даярлау жəне қол қою немесе есепке алудан бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау; 4) есепке алу немесе есепке алудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қолберу.

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны)

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы 1

1. Жалпы ережелер 1.«Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі (бұдан əрі – министрлік) жəне Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, жеке жəне заңды тұлғалар; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысушы, министрліктің жəне шет елдердегі мекемелерінің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысының 45 жəне 46 тармақтарына; 2) Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2000 жылғы 21 қарашадағы № 264 бұйрығымен бекітілген Консулдық заңдастыру ережесіне; 3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы №6 қаулысымен бекітілген «Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт)сəйкес көрсетіледі. 6. Стандарттың 2 немесе 3-қосымшаларына сəйкес нысан бойынша, заңдастыру жазбасын қоюмен консулдық заңдастыруды жүзеге асыру немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады.

Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

Өтініштер мен құжаттарды қабылдау

«Консулдық заңдастыру» мемлекеттік қызмет регламенті

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы 1

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім) Орындау мерзімдері

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 3-қосымша

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 4-қосымша «Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі - Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1 бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, шет елде тұрақты тұратын немесе уақытша тұрып жатқан (іс сапарға, оқуға, тағылымдамаға, келісімшарт бойынша жұмысқа, емделуге немесе жеке істері бойынша келген) Қазақстан Республикасының азаматтары; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, шет елдердегі мекемелерінің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» 1991 жылғы 20 желтоқсандағы Заңының 31-бабына; 2) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысының 25-тармағына; 3) Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2000 жылғы 18 қазандағы № 221 бұйрығымен бекітілген Шет елдегі Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу жөніндегі нұсқаулыққа; 4) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылы 11 қаңтарда № 6 қаулысымен бекітілген «Шет елде Қазақстан Республикасының азаматтарын есепке алу» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Шет елде мемлекеттік қызметті алушыны консулдық есепке алу немесе консулдық есепке алудан бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк қызметті ұсынудың тəртібі жəне қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ

3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көрсетілмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: 1) шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы- өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдарды Стандартқа сəкестілігін тексеруді, талон беруді, ресімделген құжаттарды жіберу, тиісті белгі қоюға құжаттарды дайындауды жəне қол қоюды, паспортты жасауға арналған құжаттарды дайындауды жəне қол қоюды, паспортқа тиісті белгі еңгізуден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою, паспортты беру немесе мемлекетік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беруді жүзеге асырады; 2) министрлік - уəкілетті органға құжаттамалар пакетін жіберуді, шетелдегі мекемеге паспорттарды жіберуді жүзеге асырады; 3) уəкілетті орган - құжаттамалар пакетін тексеруді жəне паспорттарды жасауды, паспорттарды жіберуді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдың орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2 жəне 3-қосымшасында көрсетілген. «Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша 1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы. Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) (паспортты ресімдеу) 1 Іс-қимылдың 1 2 3 4 (барысы, жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы Шет елдегі меке- министрлік Уəкілетті орган Шет елдегі мекеменің менің консулдық консулдық лауазымды лауазымды тұлғасы тұлғасы 3 Іс-қимылдың Өтініштер мен Құжаттамалар пакетін тексеру, Паспортты беру үшін (үдерістің, рəсім- құжаттарды паспортты жасау құжаттарға қол қою нің, операцияның) қабылдау, жəне дайындау атауы жəне оның өтініштерді сипаттамасы қарастыру Уəкілетті органға құжаттамалар 4 Аяқталу нысаны Ресімделген Паспортты жіберу Паспортты беру пакетін жіберу (деректер, құжат, құжаттарды ұйымдық-өкімдік жіберу шешім)

(Соңы 11-бетте).


(Соңы. Басы 10-бетте). 5 Орындау мерзімдері 6 Келесі іс-қимылдың нөмірі

Күнтізбелік 15 күннен артық емес 2

Күнтізбелік 15 күннен артық емес 3

4 Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Паспорт дайындау мерзімі Қазақстан Республикасының заңнамасымен реттеледі 4

Күнтізбелік 15 күннен артық емес

5 Орындау мерзімдері 6 Келесі іс-қимылдың нөмірі

2) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысының 74-тармағына; 3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы № 6 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес ұсынылады. 6. Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау немесе теңіз наразылығы туралы акт жасаудан бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады.

Ұсынылған материалдарды Куəлікті қолма-қол беру Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру 5 жұмыс күнінен артық емес 2 3

5

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

Ескертпе: Құжаттарды дипломатиялық пошта арналары арқылы уəкілетті органға жəне кері қарай шетелдегі мекемеге жолдау –күнтізбелік 60 күннен артық емес.

1

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

2 3

Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылы (барысы, жұмыс ағыны) (қажетті белгі қоюға) 1 Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) № 1 2 2 ҚФБ атауы 3 Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы 4 Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім) 5 Орындау мерзімдері 6 Келесі іс-қимылдың нөмірі

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Өтініштермен құжаттарды қабылдау, тексеру, талон беру Тиісті белгі еңгізілген паспортты беру Паспортқа тиісті белгі еңгізу туралы құжаттарды дайындау жəне қол қою Күнтізбелік 30 күннен артық емес 2 3

3 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

4 5 6

Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № ҚФБ атауы Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштер мен құжаттарды қабылдау, Куəлік беруден бас тарту туралы операцияның) атауы жəне оның өтініштерді қарастыру дəлелді жауапты дайындау сипаттамасы Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Ұсынылған материалдарды Куəлік беруден бас тарту туралы ұйымдық-өкімдік шешім) Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон дəлелді жауапты қолма-қол беру беру Орындау мерзімдері 5 жұмыс күнінен артық емес Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

«Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Мемлекеттік қызмет беруден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылы (барысы, жұмыс ағыны) (қажетті белгі қоюға) 1 2

1 Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) № 2 ҚФБ атауы 3 Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы 4 Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім) 5 Орындау мерзімдері 6 Келесі іс-қимылдың нөмірі

11

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 8-қосымша

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Өтініштер мен құжаттарды қабылдау Тиісті белгі еңгізуден бас тарту туралы құжаттарды дайындау жəне қол қою Ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру Күнтізбелік 30 күннен артық емес 2

«Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызмет регламенті

Тиісті белгі еңгізуден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру

1.Жалпы ережелер 1.«Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, жеке жəне заңды тұлғалар; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, шет елдердегі мекемелерінің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысының 68-ші тармағына; 2) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы №6 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Қазақстан Республикасының кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны жəне басқа да құжаттарды толтыру немесе куəландыру, немесе кемелерге қатысты құжаттарды толтыру немесе куəландырудан бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады.

3

4 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызмет ұсынудан бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылы (барысы, жұмыс ағыны) (паспортты ресімдеу) 1 Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № 2 ҚФБ атауы Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы 3 Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштер мен құжаттарды Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту операцияның) атауы жəне оның қабылдау туралы құжаттарды дайындау жəне қол сипаттамасы қою 4 Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Ұсынылған материалдарды Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту ұйымдық-өкімдік шешім) Стандартқа сəйкестігін тексеру, туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру талон беру 5 Орындау мерзімдері Күнтізбелік 30 күннен артық емес 6 Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

«Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет регламентіне 2 қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 7-қосымша «Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлiк беру» мемлекеттік қызмет регламенті

«Шет елдердегі Қазақстан Республикасының азаматтарына паспорттар ресімдеуге құжаттарды қабылдау жəне олардың паспорттарына қажетті белгі қою» мемлекеттік қызмет регламентіне 3 қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

1. Жалпы ережелер 1. «Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлiк беру» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлiк беру» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, жеке жəне заңды тұлғалар; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын шет елдердегі мекемелерінің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасының «Ішкі су көлігі туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Заңының 24-бабы, 8-тармағына; 2) Қазақстан Республикасының «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Заңының 11-бабы 4-тармағына; 3) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Консулдық жарғысының 68-тармағына; 4) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 17 қаңтардағы № 49 қаулысымен бекітілген Кемелер мен оларға құқықтарды мемлекеттік тiркеудiң ережесiне; 5) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы № 6 қаулысымен бекітілген «Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлiк беру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Стандарттың 2-қосымшасына сəйкес нысан бойынша, кеме шетелде сатып алынған жəне теңiз кемелерiнiң мемлекеттік кеме тiзiлiмiнде немесе кеме кiтабында мемлекеттік тiркелгенге дейін, бiрақ бiр жылдан аспайтын уақытқа жарамды болатын Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығына уақытша куəлік беру немесе уақытша куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттік қызметтің нəтижесі болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттік қызмет ұсыну тəртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) уақытша куəлік беруге арналған құжаттарды немесе уақытша куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою. 4) уақытша куəлікті беру немесе уақытша куəлікті беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 6-қосымша «Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдеу туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызметті (бұдан – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламентте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, Қазақстан Республикасының азаматтары, шетелдіктер жəне азаматтығы жоқ тұлғалар; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, құзыретті органдар жəне жауапты тұлғалар. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының «Неке (ерлі-зайыптылық) жəне отбасы туралы» 2011 жылғы 26 желтоқсандағы Кодексінің 195, 229, 244, 246, 297 баптарына; 2) Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысының 42-тармағына; 3) «Азаматтық хал актілерін тіркеу кітаптарының нысандарын жəне осы кітаптардағы жазбалардың негізінде берілетін куəліктердің нысандары» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 19 сəуірдегі № 498 қаулысына; 4) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қаңтардағы № 6 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес көрсетіледі. 6. Қазақстан Республикасының азаматтарына азаматтық хал актілерін тіркеу туралы куəліктерін беру немесе куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауап ұсынылатын мемлекеттiк қызметтiң нəтижесі болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелерімен көрсетіледі. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттік қызмет ұсыну тəртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) куəлікті беру туралы құжаттарды немесе куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою; 4) куəлікті беру немесе куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 2-қосымшасында сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету удерісіне келесі ҚФБ қатысады: шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдарды Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, куəлікті беру туралы құжаттарды немесе куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындауды жəне қол қоюды, куəлікті беруді немесе куəлікті беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты беруді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдың орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген. «Қазақстан Республикасының шет елдердегі азаматтарының азаматтық хал актілерін тіркеу» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша 1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1 Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № 2 ҚФБ атауы Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы 3 Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштер мен құжаттарды қабылдау, Куəлікке қатысты құжаттарды операцияның) атауы жəне оның өтініштерді қарастыру дайындау жəне қол қою сипаттамасы

3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, уақытша куəлік беру туралы құжаттарды немесе уақытша куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындауды жəне қол қоюды, уақытша куəлікті беруді немесе уақытша куəлікті беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беруді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдын орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген.

2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк қызметті ұсынудың тəртібі жəне қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру бланкілерінің үлгілері Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында көрсетілген. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру; 3) құжаттарды немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы жазбаша түрдегі дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою; 4) мемлекеттік қызметті алушыға құжаттарды беру немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 3-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көзделмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеруді, талон беруді, құжаттарды немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы жазбаша түрдегі дəлелді жауапты дайындауды жəне қол қоюды, құжаттарды беруді немесе мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беруді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдын орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген.

1

Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

1

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштер мен құжаттарды қабылдау, өтініштерді қарастыру

Уақытша куəлік беру туралы құжаттарды дайындау жəне қол қою

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру

Уақытша куəлікті қолма-қол беру

5

Орындау мерзімдері

5 жұмыс күнінен артық емес

6

Келесі іс-қимылдың нөмірі

2

1 2 3 4 5 6

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы 1 2 3 4 5 6

Мемлекеттік қызмет беруден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № ҚФБ атауы Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштермен құжаттарды қабылдау, Теңіз наразылығы туралы акт операцияның) атауы жəне оның өтініштерді қарастыру жасаудан бас тарту жөнінде сипаттамасы құжаттарды дайындау жəне қол қою Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Ұсынылған материалдардың Теңіз наразылығы туралы акт ұйымдық-өкімдік шешім) Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон жасаудан бас тарту туралы дəлелді беру жауапты қолма-қол беру Орындау мерзімдері 3 жұмыс күнінен артық емес Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

«Қазақстан Республикасының шет елде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

2

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы

3

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштермен құжаттарды қабылдау, өтініштерді қарастыру

Құжаттарды дайындау жəне қол қою

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру

Құжаттарды қолма-қол беру

5

Орындау мерзімдері

5 жұмыс күнінен артық емес

6

Келесі іс-қимылдың нөмірі

2

3

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы процесстің іс-шаралары (барысы, жұмыс ағыны) 1

Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

1

2

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы

3

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштермен құжаттарды қабылдау, өтініштерді қарастыру

Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы жазбаша түрдегі дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру

Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру

5

Орындау мерзімдері

5 жұмыс күнінен артық емес

6

Келесі іс-қимылдың нөмірі

2

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2013 жылғы 11 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8372 болып енгізілді.

3

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

2012 жылғы 6 қыркүйек

№254

Астана қаласы

«Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік-статистикалық зерттеу туралы сауалнама» (коды 1962105, индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны мен оны толтыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 12-бабының 2) жəне 7) тармақшаларына сəйкес бұйырамын: 1. Мыналар: 1) «Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік -статистикалық зерттеу туралы сауалнама» (коды 1962105, индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны осы бұйрықтың 1-қосымшасына сəйкес; 2) «Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік -статистикалық зерттеу туралы сауалнама» (коды 1962105, индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық осы бұйрықтың 2-қосымшасына сəйкес бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Құқықтық жəне ұйымдық қамтамасыз ету департаменті Стратегиялық даму департаментімен бірге заңнамада белгіленген тəртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлігінде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн күнтiзбелiк он күн iшiнде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми жариялауға жіберсін; 3) Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің интернет-ресурсында міндетті түрде жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Стратегиялық даму департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі құрылымдық бөлімшелерінің жəне аумақтық органдарының назарына жеткізсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің жауапты хатшысына жүктелсін. 5. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн ішінде қолданысқа енгізіледі.

2

3

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) 1 2 № ҚФБ атауы Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлға Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, Өтініштермен құжаттарды қабылдау, Теңіз наразылығы туралы акт жасау операцияның) атауы жəне оның өтініштерді қарастыру жөнінде құжаттарды дайындау жəне сипаттамасы қол қою Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Ұсынылған материалдардың Теңіз наразылығы туралы актіні беру ұйымдық-өкімдік шешім) Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру Орындау мерзімдері 3 жұмыс күнінен артық емес Келесі іс-қимылдың нөмірі 2 3

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

1 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы

1

«Қазақстан Республикасының шет елде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны)

Мемлекеттік қызмет көрсету барысында негізгі үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

3. Мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіндегі іс-қимылдардың (өзара іс-қимыл) тəртібін сипаттау 13. Мемлекеттік қызметті алушыға барлық қажетті құжаттарды алғанын растайтын, Стандарттың 2-қосымшасына сəйкес нысан бойынша талон беріледі. 14. Мемлекеттік қызметті алу үшін Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылады. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеңілдіктер көрсетілмеген. 15. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне келесі ҚФБ қатысады: шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы – өтініштер мен құжаттарды қабылдауды, ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкес келуін тексеруді, талон беруді, теңіз наразылығы туралы акт жасау жөнінде құжаттарды немесе теңіз наразылығы туралы акт жасаудан бас тарту туралы дəлелді жауапты, дайындауды жəне қол қоюды, теңіз наразылығы туралы актіні немесе мемлекеттік қызметті алушыға теңіз наразылығы туралы акт жасаудан бас тарту туралы дəлелді жауапты қолмақол беруді жүзеге асырады. 17. Əкімшілік іс-қимылдың орындалу мерзімін көрсете отырып, əрбір ҚФБ-нің əкімшілік ісқимылының өзара іс-қимылы жəне реттілігінің мəтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 18. Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген.

«Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелеріне қатысты Қазақстан Республикасының заңдарында немесе Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген кез келген декларацияны немесе басқа құжатты жасау немесе куəландыру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

«Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы астында жүзу құқығына уақытша куəлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

1

2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 7. Мемлекеттік қызмет Стандарттың 1-қосымшасында көрсетілген мекенжайлар бойынша шет елдердегі мекемелермен ұсынылады. 8. Мемлекеттiк қызмет аптаның төрт жұмыс күнінде (сəрсенбі, демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда) ұсынылады. Құжаттарды қабылдау сағат 10.00-ден 12.00-ге дейін, ал құжаттарды беру уақыты 16.00-ден 17.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау кезекке тұру тəртібімен, алдын ала жазылусыз жəне жедел қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттік қызмет ұсыну тəртібі мен қажетті құжаттар туралы ақпарат, сондай-ақ оларды толтыру үлгілері Стандартқа 1-қосымшада көрсетілген шет елдердегі мекемелердің интернет-ресурстарында жəне ақпараттық стенділерінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызметті ұсынудың мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 11. Мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартудың негізі Стандарттың 16-тармағында қарастырылған. 12. Мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісі келесі кезеңдерден тұрады: 1) өтініштер мен құжаттарды қабылдау; 2) ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкес келуін тексеру, талон беру; 3) теңіз наразылығы туралы акт жасау жөнінде құжаттарды немесе теңіз наразылығы туралы акт жасаудан бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау жəне қол қою; 4) теңіз наразылығы туралы актіні немесе мемлекеттік қызметті алушыға теңіз наразылығы туралы акт жасаудан бас тарту жөнінде дəлелді жауапты қолма-қол беру.

3

2 кесте. ҚФБ іс-қимылдарының сипаттамасы Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту кезіндегі баламалы үдерістің іс-қимылдары (барысы, жұмыс ағыны) 1

Іс-қимылдың (барысы, жұмыс ағыны) №

1

Төраға Ə. СМАЙЫЛОВ.

2

2

ҚФБ атауы

Шет елдегі мекеменің консулдық лауазымды тұлғасы

3

Іс-қимылдың (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Өтініштер мен құжаттарды қабылдау, өтініштерді қарастыру

Уақытша куəлік беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты дайындау

4

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдық-өкімдік шешім)

Ұсынылған материалдардың Стандартқа сəйкестігін тексеру, талон беру

Уақытша куəлiк беруден бас тарту туралы дəлелді жауапты қолма-қол беру

5

Орындау мерзімдері

5 жұмыс күнінен артық емес

6

Келесі іс-қимылдың нөмірі

2

Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді Конфиденциальность гарантируется органами государственной статистики Жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны Статистическая форма общегосударственного статистического наблюдения

3

Статистикалық нысан коды 1962105 Код статистической формы 1962105

«Кеме шетелде сатып алынған жағдайда Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк Туы астында жүзу құқығына уақытша куəлiк беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету үдерісі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

ҚД-01 УП-01

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 ақпандағы № 08-1-1-1/42-1 бұйрығына 9-қосымша «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі - Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес əзірленді. 2. «Қазақстан Республикасының шетелде орналасқан кемелері апатқа ұшыраған жағдайда теңіз наразылығы туралы акт жасау» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі - мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері (бұдан əрі – шет елдердегі мекемелер) ұсынады. 3. Регламетте келесі ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызметті алушы – мемлекеттік қызмет ұсынылатын, жеке жəне заңды тұлғалар; 2) құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) – мемлекеттік қызметті ұсыну үдерісіне қатысатын, шет елдердегі мекемелерінің жауапты тұлғалары. 4. Мемлекеттік қызметтің ұсынылатын түрі: автоматтандырылмаған. 5. Мемлекеттік қызмет: 1) Қазақстан Республикасының «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Заңының 226, 227, 230-баптарына,

Бір жолғы Единовременная

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы 6 қыркүйектегі № 254 бұйрығына 1-қосымша Приложение 1 к приказу Председателя Агентства Республики Казахстан по статистике от 6 сентября 2012 года № 254

Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтікстатистикалық зерттеу туралы сауалнама Анкета по социально-статистическому обследованию населения по уровню преступности и фиксации его результатов Есептік кезең Отчетный период

жыл год

Пікіртерімге 15 жəне одан жоғары жастағы үй шаруашылығының мүшелері қатысады. В опросе принимают участие члены домашних хозяйств в возрасте 15 лет и старше. Тапсыру мерзімі – 31 қазан Срок представления –31 октября

(Соңы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте).

1. Респонденттер туралы мəліметтер

26. Сіздің ойыңызша құқық қорғау органдары, Сіздің қауіпсіздігіңіздің қорғалуын жақсарту үшін қандай шаралар қолдану керек? (бұл сұрақта респондент 3 жауап нұсқасынына дейін таңдауына болады) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын өзгерту құқық қорғау органдары қызметкерлерінің біліктілік деңгейін арттыру құқық қорғау органдарының қызметін бақылауды арттыру құқық қорғау органдары қызметкерлерінің еңбекақысын жоғарылату құқық қорғау органдары қызметінің ашықтық дəрежесін арттыру халық арасында құқықтық сауаттылықты арттыру бойынша іс-шаралар өткізу Р1 = = > өзге _____________________________ жауап беруге қиналамын

1. Сведения о респондентах

1. Жынысы.

1. Пол. ер əйел

1 2

1 2

қазақ орыс

1 2 ___

2. Ұлты.

Р1 = = > басқа ____________________

15 мамыр 2013 жыл

мужчина женщина

2. Национальность. 1 казах (-шка) 2 русский (-ая) ___ ______________________ другие < = = Р2

3. Туған күні мен жасы.

27. Сіз тұратын өңірдегі (облыстағы, қаладағы, аудандағы) криминогендік ахуалды қалай бағалайсыз? қанағаттанарлық қанағаттанарлықсыз жауап беруге қиналамын

__ __ ____ __

4. Некедегі жағдайы. еш уақытта некеде тұрмаған некеде тұрады тұл (ер), жесір (əйел) ажырасқан 5. Білім деңгейі. жоғары аяқталмаған жоғары арнаулы орта бастауыш кəсіптік жалпы орта аяқталмаған орта бастауыш жəне одан төмен 6. Сіз өзіңізді төменде көрсетілген санаттардың қайсысына жатқызасыз? жалдамалы қызметкер жұмыс беруші өз бетінше жұмыс істейтін қызметкер (өз есебінен жұмыс істейтін, жеке кəсіпкерлерді қоса) отбасы кəсіпорнының көмекші (ақы төленбейтін) қызметкері кооперативтің мүшесі жеке аулада жұмыс істеймін еш жерде жұмыс істемеймін, бірақ жұмыс іздеп жүрмін жəне жұмысқа кірісуге дайынмын Р1 = = > өзге ____________________________

__ число __ месяц ____ год __ возраст 4. Состояние в браке.

1 2 3 4

1 2 3 4

никогда не состоял (а) в браке состоит в браке вдовец, вдова разведен (а)

1 2 3 4 5 6 7

1 2 3 4 5 6 7

5. Уровень образования. высшее незаконченное высшее специальное среднее начальное профессиональное среднее общее неполное среднее начальное и ниже

1 2 3

1 2 3

4

4

5 6 7

5 6 7

__

__

6. К какой из ниже приведенных категорий Вы можете себя отнести? наемный работник работодатель самостоятельный работник (работающий за свой счет, включая индивидуальных предпринимателей) помогающий (неоплачиваемый) работник семейного предприятия член кооператива работаю на личном подворье не работаю нигде, но ищу работу и готов к ней приступить _____________________________ иное < = = Р2

2. Қылмыстар туралы мəлімет

2. Сведения о преступлениях

7. Өткен жылы Сізге қатысты қандайда бір қылмыс не құқыққа қайшы əрекеттер жасалды ма? (жоқ немесе жауап беруден бас тартамын Þ 19) иə жоқ жауап беруден бас тартамын 8. Сіз қандай да бір қылмыс түрінің не құқыққа қайшы əрекеттің құрбаны болдыңыз ба? (жауаптың бірнеше нұсқасы болуы мүмкін) ұрлық тонау алаяқтық автокөлікті ұрлап айдап кету дене жарақатын келтіру зорлау бұзақылық жемқорлық Р1 = = > өзге _____________________________ 9. Сіз осы қылмыс (-тар) бойынша өтінішпен құқық қорғау органдарына жүгіндіңіз бе? (иə => 11) иə жоқ

1 2 3

1 2 3

7. Было ли совершено какое-либо преступление либо противоправное действие в отношении Вас в прошедшем году? (нет или отказываюсь отвечать = > 19) да нет отказываюсь отвечать 8. Жертвой какого вида преступного либо противоправного действия Вы стали? (возможно несколько вариантов ответа)

1 2 3 4 5 6 7 8 __

1 2 3 4 5 6 7 8 __

кража грабеж мошеничество угон автомобиля нанесение телесных повреждений изнасилование хулиганство коррупция _____________________________ иное < = = Р2 9. Обращались ли Вы в правоохранительные органы с заявлением по поводу данного ( -ных) преступления (-ий)? (да => 11)

1 2

1 2

да нет

1 2

1 2

3 4 5 6

3 4 5 6

__

__

10. Почему Вы не обратились в правоохранительные органы? (после ответа переход к вопросу => 19) не хотел (а) огласки не верил (а) в положительный результат работы правоохранительных органов отговорили родственники отговорил сотрудник правоохранительного органа вследствие давления со стороны правонарушителя считаю, что правоохранительные органы коррумпированы ______________________________ иное < = = Р2

1 2 3 4 __

1 2 3 4 __

11. В какие именно правоохранительные органы Вы обращались? Органы внутренних дел Органы прокуратуры Органы финансовой полиции Органы таможенного контроля _________________________________ иные < = = Р2

иə жоқ

1 2

1 2

да нет

иə жоқ

1 2

1 2

да нет

10. Сіз неге құқық қорғау органдарына жүгінбедіңіз? (жауаптан кейін => 19 сұраққа өтіңіз) жариялағым келмеді құқық қорғау органдары жұмысының оң нəтижелі болатынына сенбедім туыстарым айнытты құқық қорғау органының қызметкері айнытты құқық бұзушының тарапынан қысым салдарынан құқық қорғау органдары сыбайласқан деп ойлаймын Р1 = = > өзге ______________________________ 11. Сіз нақты қандай құқық қорғау органдарына жүгіндіңіз? Ішкі істер органдары Прокуратура органдары Қаржы полициясы органдары Кедендік бақылау органдары Р1 = = > өзге ______________________________ 12. Сіздің өтінішіңіз қаралды ма? (жоқ Þ 14)

12. Было ли принято Ваше заявление? (нет Þ14)

13. Сіздің өтінішіңіз құқық қорғау органдарында тіркелді ме? (иəÞ15)

15. Тікелей жүгінген кезде сіздің өтінішіңіздің тіркелгені туралы Сізге бірегей нөмірі бар талон-хабарлама берілді ме? иə жоқ

1 2 __ 9

1 2

1 2

15. При непосредственном обращении выдавался ли Вам талон - уведомление с уникальным номером о регистрации Вашего заявления? да нет

1 2

1 2

да нет

1 2

1 2

17. Были ли установлены виновные лица в совершении преступления по Вашему заявлению? да нет

1 2

1 2

да нет

16. Сіздің өтінішіңіз бойынша тергеу нəтижелері туралы Сізге хабарлады ма?

16. Сообщили ли Вам о результатах расследования по Вашему заявлению?

иə жоқ 17. Сіздің өтінішіңіз бойынша қылмыс жасауда кінəлі адамдар анықталды ма? иə жоқ 18. Сіздің өтінішіңіз бойынша тергеу нəтижелері Сізді қанағаттандырды ма?

18. Были ли Вы удовлетворены результатом расследования по Вашему заявлению? иə жоқ

3. Сенімділік дəрежесі

3. Степень доверия

19. Егер Сіз жасалған қылмыстың куəгері болсаңыз, құқық қорғау органдарына хабарлайсыз ба?

19. Если бы Вы стали свидетелем совершения преступления, сообщили бы Вы об этом правоохранительным органам? иə жоқ

20. Егер Сіз қандайда бір қылмыстың құрбаны болсаңыз, кімге хабарласар едіңіз? (1-жауап болса => 22) құқық қорғау органдарына билік органдарына (əкімдік) үкіметтік емес құқық қорғау ұйымдарына журналистерге достарым мен таныстарыма туыстарыма ешкімге де хабарласпаймын 21. Сіз неге құқық қорғау органдарына хабарлаудан бас тартар едіңіз? құқық қорғау органдары жұмысының оң нəтижелі болатынына сенбейтіндіктен жарияланғым келмейтіндігінен оларды сыбайлас деп ойлайтындығымнан Р1 = = > өзге ____________________________ 22. Сіз құқық қорғау органдары Сізді жəне Сіздің мүддеңізді қорғайтынына сенімдісіз бе? иə жоқ 23. Сіз құқық қорғау органдарының қайсысына көбірек сенесіз? (жауаптың бір ғана нұсқасы болуы мүмкін) Ішкі істер органдарына Прокуратура органдарына Қаржы полициясы органдарына Кедендік бақылау органдарына Р1 = = > өзге ______________________________

1 2

1 2 3 4 5 6 7

1 2

да нет

1 2 3 4 5 6 7

20. В случае, если бы Вы стали жертвой какого либо преступления, к кому бы Вы обратились? (если 1-ответ => 22) в правоохранительные органы в органы власти (акимат) в неправительственные правозащитные организации к журналистам к друзьям и знакомым к родственникам ни к кому бы не обратился

1

1

2 3 __

2 3 __

1 2 3 4 __

1 2

1 2 3 4 __

24. Құқық қорғау органдарына сенім дəрежесі.

21. Почему бы Вы не стали обращаться в правоохранительные органы? так как не верю в положительный результат работы правоохранительных органов не хотел (а) бы огласки так как считаю, что они коррумпированы ____________________________ иное < = = Р2

23. Кому из правоохранительных органов Вы больше всего доверяете? (возможен только один вариант ответа) Органам внутренних дел Органам прокуратуры Органам финансовой полиции Органам таможенного контроля _____________________________ иное < = = Р2

1 2 3 4 9

1 2 3 4 9

а) органам внутренних дел низкая степень доверия средняя степень доверия высокая степень доверия никогда не сталкивался с данной структурой затрудняюсь ответить

б) прокуратура органдарына сенімнің төменгі дəрежесі сенімнің орташа дəрежесі сенімнің жоғары дəрежесі бұл құрылыммен ешқашан кездескен емеспін жауап беруге қиналамын

1 2 3 4 9

1 2 3 4 9

б) органам прокуратуры низкая степень доверия средняя степень доверия высокая степень доверия никогда не сталкивался с данной структурой затрудняюсь ответить

в) қаржы полициясы органдарына сенімнің төменгі дəрежесі сенімнің орташа дəрежесі сенімнің жоғары дəрежесі бұл құрылыммен ешқашан кездескен емеспін жауап беруге қиналамын

1 2 3 4 9

1 2 3 4 9

в) органам финансовой полиции низкая степень доверия средняя степень доверия высокая степень доверия никогда не сталкивался с данной структурой затрудняюсь ответить

1 2 3 4 9

г) органам таможенного контроля низкая степень доверия средняя степень доверия высокая степень доверия никогда не сталкивался с данной структурой затрудняюсь ответить

1 2 3

25. По Вашему мнению, уровень преступности за текущий год. возрос снизился остался на том же уровне

25. Сіздің пікіріңіз бойынша ағымдағы жылғы қылмыстылық деңгейі. ұлғайды төмендеді сол деңгейде қалды

1 2 3

4

5

5

6

6

__ 9

__ 9

1 2 9

27. Как Вы оцениваете криминогенную ситуацию в регионе (области, городе, районе) в котором Вы проживаете? удовлетворительно неудовлетворительно затрудняюсь ответить

1 2 9

Спасибо за участие!

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 17 қыркүйекте Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №7922 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы №301

Астана қаласы

«Жұмыспен қамтылу статистикасы бойынша жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысандары мен оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2011 жылғы 10 тамыздағы № 220 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Мемлекеттік статистиканы жетілдіру мақсатында, сондай-ақ «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 2) жəне 7) тармақшаларына сəйкес, бұйырамын: 1. «Жұмыспен қамту статистикасы бойынша жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысандары мен оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2011 жылғы 10 тамыздағы № 220 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2011 жылғы 31 тамыздағы № 7149 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін: 1, 2-қосымшалар осы бұйрықтың 1, 2-қосымшаларына сəйкес редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Заң департаменті Стратегиялық даму департаментімен бірге заңнамада белгіленген тəртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлігінде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн күнтiзбелiк он күн iшiнде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми жариялауға жіберсін; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің интернет-ресурсында міндетті түрде жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Стратегиялық даму департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі құрылымдық бөлімшелерінің жəне аумақтық органдарының назарына жеткізсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің жауапты хатшысына жүктелсін. 5. Осы бұйрық ресми жариялауға жатады жəне 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Ə. СМАЙЫЛОВ.

Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы _______№__________ бұйрығына 1-қосымша

Жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысан

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2011 жылғы 10 тамыздағы № 220 бұйрығына 1-қосымша

Статистикалық нысанды www.stat.gov.kz сайтынан алуға болады Статистикалық нысан коды 1856102 Индексі Т-002

Статистикалық нысанды толтыруға жұмсалған уақыт, сағат (қажетін қоршау керек) 1 сағатқа 1-2 2-4 4-8 8-40 40 сағаттан дейін артық

Тоқсандық Үй шаруашылығы құрамының бақылау карточкасы Есепті кезең

да нет

24. Степень доверия к правоохранительным органам.

1 2 3 4 9

3

4

Төраға

а) ішкі істер органдарына сенімнің төменгі дəрежесі сенімнің орташа дəрежесі сенімнің жоғары дəрежесі бұл құрылыммен ешқашан кездескен емеспін жауап беруге қиналамын

г) кедендік бақылау органдарына сенімнің төменгі дəрежесі сенімнің орташа дəрежесі сенімнің жоғары дəрежесі бұл құрылыммен ешқашан кездескен емеспін жауап беруге қиналамын

3

изменить действующее законодательство Республики Казахстан повысить уровень квалификации сотрудников правоохранительных органов повысить контроль за деятельностью правоохранительных органов повысить заработную плату сотрудникам правоохранительных органов повысить степень прозрачности деятельности правоохранительных органов проведение мероприятий по повышению правовой грамотности среди населения _____________________________ иное < = = Р2 затрудняюсь ответить

«Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік-статистикалық зерттеу туралы сауалнама» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық ( коды 1962105 индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы) 1. Осы «Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік-статистикалық зерттеу туралы сауалнама» (коды 1962105, индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы) жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысанды толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі - Нұсқаулық) «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 7) тармақшасына сəйкес əзірленді жəне «Халықты қылмыстылық деңгейі жəне оның нəтижелерінің тіркелуі бойынша əлеуметтік-статистикалық зерттеу туралы сауалнама» (коды 1962105, индексі ҚД-01, кезеңділігі біржолғы), жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыруды нақтылайды. 2. Бұл статистикалық нысанды толтыру мақсатында мынадай анықтамалар қолданылады: 1) интервьюер –пікіртерім жүргізуге уəкілетті тұлға; 2) қылмыс - Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiнде жазалау қатерiмен тыйым салынған айыпты қоғамдық қауiптi əрекет (iс-əрекет немесе əрекетсiздiк); 3) ұрлық- бөтен мүлiктi жасырын ұрлау; 4) тонау – бөтеннің мүлкін ашық ұралау; 5) алаяқтық - бөтен мүлiктi ұрлау немесе бөтен мүлiкке құқықты алдау немесе сенiмге қиянат жасау арқылы алу; 6) дене жарақатын келтіру – денсаулықтың ұзақ уақыт бұзылуына немесе жалпы еңбек қабілетін айтарлықтай тұрақты жоғалтуға əкеп соққан денсаулыққа қандай да бір қасақана зиян келтіру; 7) зорлау – жəбiрленушiге немесе басқа адамдарға күш қолданып немесе оны қолданбақшы болып қорқытып не жəбiрленушiнiң дəрменсiз күйiн пайдаланып жыныстық қатынас жасау; 8) бұзақылық - қоғамды анық құрметтемеуiн бiлдiретiн азаматтарға қарсы күш қолданумен не оны қолданамын деп қорқытумен, сол сияқты бөтеннiң мүлкiн жоюмен немесе бүлдiрумен не ерекше арсыздықпен ерекшеленетiн əдепсiз iс-əрекет жасаумен ұштасқан қоғамдық тəртiптi тым өрескел бұзушылық; 9) жемқорлық – мемлекеттiк міндеттерді атқаратын адамдардың, сондай-ақ соларға теңестірілген адамдардың лауазымдық өкілеттігін жəне соған байланысты мүмкіндіктерін пайдалана отырып не мүліктік пайда алу үшін олардың өз өкілеттіктерін өзгеше пайдалануы, жеке өзі немесе делдалдар арқылы заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен артықшылықтар алуы, сол сияқты бұл адамдарға жеке жəне заңды тұлғалардың аталған игіліктер мен артықшылықтарды құқыққа қарсы беруі арқылы оларды сатып алуы сыбайлас жемқорлық деп ұғынылады; 10) жалдамалы (ақы төленетін) қызметкер - айлықақы, сыйлықақы, үстемеақы жəне тағы сол сияқты немесе заттай нысанда ақы төлеу (сыйақы) қарастырылған жалдану шарты бойынша жұмыс істейтін тұлға; 11) жұмыс беруші - өзінің жеке экономикалық кəсіпорнын басқаратын немесе экономикалық қызметтің əйтеуір бір түрінде тəуелсіз кəсіпкерлікпен шұғылданатын жəне бір немесе бірнеше жалдамалы қызметкерлері бар тұлға; 12) өз бетінше жұмыс істейтін жұмысшы (өз есебінен жұмыс істейтін, жеке кəсіпкерлерді қоса) өз бетінше немесе бір я бірнеше серіктеспен жұмыс істейтін, өз бетінше жұмыспен қамтылу негізінде қызмет істейтін жəне қызметкерлерді тұрақты негізде жалдамайтын тұлға; 13) отбасының көмек беруші (ақы төленбейтін) қызметкері - туысы басқаратын кəсіпорында (шаруашылықта) əдетте сыйақысыз жұмыс істейтін тұлға; 14) кооператив мүшесі - кəсіпкерлік қызметпен айналысатын, еңбек кооперативінің мүшесі болып табылатын тұлға; 15) жеке ауладағы жұмыс – жеке, немесе отбасы мүшелерінің біріне тиесілі ауладағы жұмыс (қосалқы шаруашылықта). Сонымен бірге, жеке шаруашылықтан алынған өнімнің қалай қолданылатыны, тек өз тұтынуы немесе сату үшін маңызды емес; 16) жұмыссыз - халықтың экономикалық белсенділігін өлшеу үшін белгіленген жастағы, қаралған кезеңде: а) жұмыссыз болған (табысты жұмысы болмаған); ə) оны іздеумен белсенді айналысқан; б) уақыттың белгілі бір кезеңі ішінде жұмысқа кірісуге дайын болған деген үш негізгі критерийге бір мезгілде жауап берген тұлға; 17) құқық қорғау органдарына өз қызметiн Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiне сəйкес жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының прокуратура, iшкi iстер, қаржы полициясы, мемлекеттiк өртке қарсы қызмет органдары, кеден органдары жатады. 3. Статистикалық нысанды интерьвюер əр жеке алынған үй шаруашылығына толтырады, 15 жəне одан жоғары жастағы отбасы мүшелерінің екі ересек адамына толтырылады (жынысы бойынша бөліп көрсетумен: ер жəне əйел). Егер үй шаруашылығында тек əйелдер болып, ерлер болмаған жағдайда, немесе тек ерлер болып, əйелдер болмағанда, интервьюер статистикалық нысанды тек екі əйелге немесе тек екі ер адамға толтырады (жағдайға байланысты). Егер де үй шаруашылығында осы жас категориясына жататын тек бір адам болса, онда интервьюер статистикалық нысанды үй шаруашылығының бір мүшесіне толтырады. Үй шаруашылығында сауалнаманың талаптарына сəйкес келетін екеуден көп респонденттер өмір сүретін жағдайда, пікіртерім үшін респонденттерді таңдап алу кездейсоқ тəртіп бойынша жүзеге асырылады. 4. Интервьюер сұрақтарды жəне респондентке арналған жауаптардың нұсқаларын оқиды. Респондент жауапты таңдағаннан кейін интервьюер тиісті нұсқаға белгі қояды. Респонденттің жауабы нұсқасының коды дөңгелектеліп қоршалады. Барлық жауаптар сұралып отырған тұлғаның сөзімен жазылады, растайтын құжаттарын көрсету талап етілмейді. Қойылған сұрақтарға жауаптар респонденттердің өздерінен тікелей алынуы, сондайақ бірге тұратын отбасының ересек мүшелерінен, егер бірге тұратын мүшелері статистикалық нысанын барлық сұрақтарына толық жауап бере алған жағдайда алынуы мүмкін. Пікіртерім жүргізген кезде жауап нұсқасының сол немесе өзге де таңдалған нұсқасына көңіл аударуды қажет ететін сұрақ нөмірі берілген «Көрсетілген сұраққа көшу Þ » бағанындағы сілтемеге назар аудару қажет. 5. Бірінші бөлімде респонденттер туралы мəліметтерді толығымен толтыру қажет: жынысы, ұлты, туған күні, неке жағдайы, білімі, жұмысы жəне жұмыспен қамтылу жағдайы. Екінші бөлім қылмыстардың жасалуы, оның түрлері мен тіркелуі туралы сұрақтардан тұрады, үшінші бөлім құқық қорғау органдарына деген сенім дəрежесі туралы сұрақтардан тұрады.

22. Уверены ли Вы, что правоохранительные органы защитят Вас и Ваши интересы? 1 2

2

2012 жылғы 1 қараша

14. В случае, если Ваше заявление не было зарегистрировано, то укажите причину отказа в регистрации Вашего заявления. (после ответа переход к вопросу Þ 19) отсутствие состава преступления утеряно _____________________________ иное < = = Р2 затрудняюсь ответить

1 2 __ 9

1

2

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы 6 қыркүйектегі № 254 бұйрығына 2-қосымша

13. Было ли зарегистрировано Ваше заявление правоохранительными органами? (да Þ15)

14. Егер Сіздің өтінішіңіз қабылданбаған жағдайда, өтінішіңізді тіркеуден бас тарту себебін көрсетіңіз. (жауаптан кейін => 19 сұраққа өтіңіз) қылмыстылық құрамның жоқтығынан жоғалғандығынан Р1 = = > өзге _____________________________ жауап беруге қиналамын

1

Қатысқандарыңыз үшін рахмет!

3. Дата рождения и возраст күні айы жылы жасы

26. Какие меры нужно предпринять правоохранительным органам, для улучшения защиты Вашей безопасности? (в этом вопросе респондент может выбрать не более 3-х вариантов ответов)

жыл

1. Аумақтың (елді мекеннің) атауы ________________________________________________

Пікіртерім ақпан 10 сəтіндегі мамыр 11 аттестат немесе тамыз 12 дипломмен қараша 13 расталған, барынша қол жеткізген білімінің деңгейі Тоқсандық ақпанда 14 сұхбат мамырда 15 жүргізген тамызда 16 кездегі үй қарашада 17 шаруашылығы құрамындағы өзгерістерді атап көрсетуіңізді өтінеміз: Назар аударыңыз: келесі деректер тоқсан сайын жүргізілген сұхбат бойынша толтырылады Респонденттің ақпанда 18 экономикалық мамырда 19 сипаттамасы: тамызда 20 қарашада 21 ақпанда 22 Негізгі қызметте мамырда 23 жұмыспен тамызда 24 қамтылу қарашада 25 мəртебесі: Қосымша қызметте жұмыспен қамтылу мəртебесі: Негізгі жұмыстағы экономикалық қызметтің басым түрінің коды: Кəсіп коды3:

ақпанда мамырда тамызда қарашада

26 27 28 29

ақпанда мамырда тамызда қарашада

30 31 32 33

ақпанда мамырда тамызда қарашада Үй шаруашылығының байланыс ақпараты (телефон)

34 35 36 37 38

2 Көрсеткіштерді кодтау «Үй шаруашылығы құрамының бақылау карточкасы» статистикалық нысанының қосымшасына сəйкес жүргізіледі. 3 Кəсіп коды www.stat.qov.kz/əдіснама/жіктеуіштер сайтында орналасқан қызметтер жіктеуіштеріне сəйкес толтырылады

«Үй шаруашылығы құрамының бақылау карточкасы» (коды 1856102, индексі Т-002, мерзімі тоқсандық) статистикалық нысанына қосымша Көрсеткіштер кодының кестесі Үй шаруашылығы басшысына қатынас коды

Азаматтық коды 1 – Қазақстан Республикасы 2.1 – ТМД елдерінің 2.2 – басқа елдер (ТМД-дан тыс) Отбасылық жағдайының коды 1 - некеде тұрады 2 – ажырасқан 3 – тұл ер, жесір əйел 4 – ешқашан некеде тұрмаған

Құрылымның өзгеру мəртебесінің коды

1 – бастауыш білімі жоқ 2 – бастауыш 3 – негізгі 4 – жалпы орта 5 – бастауыш кəсіптік 6 –орта кəсіптік (арнайы) 7 – аяқталмаған жоғары 8 – жоғары 9 –ғылыми дəрежесі (ғылым кандидаты немесе докторы)

Респонденттің экономикалық сипаттамасының коды

1 - тұрақты кетті 2 - тұрақты келді 3 - уақытша кетті 4 - уақытша келді

1 – жұмыспен қамтылған 2 – жұмыссыз 3 – зейнеткер 4 – оқиды (күндізгі оқу бөлімінің студенті) 5 – мүгедектікке байланысты еңбекке жарамсыз 6 – үй шаруашылығын жүргізеді Негізгі қызметтегі экономикалық қызметтің басым түрлерінің коды

Кету (келу) себептерінің коды 1 – туу 2 – өлім 3 – жұмыс (Қазақстан Республикасы аумағында) 4 – жұмыс (Қазақстан Республикасы аумағы шегінен) 5 – неке 6 – ажырасу 7 – оқу 8 – əскердегі қызмет 9 – басқа (ауруханада, бас бостандығынан айыру орындарында, басқа орынға көшіп кету жəне тағы басқа) Қызмет мəртебесінің коды 1 – жалдамалы жұмыс 2 – жұмыс беруші 3 – өз бетінше жұмыспен қамтылу 4 – отбасы кəсіпорнындағы көмекші жұмысшы 5 – кооператив мүшесі 6 – үй жанындағы жұмыс

Білім деңгейінің коды

1 - Ауыл, орман жəне балық шаруашылығы 2 - Кен өндіру өнеркəсібі жəне карьерлерді қазу 3 - Өңдеу өнеркəсібі 4 - Электрмен жабдықтау, газ, бу беру жəне ауа баптау 5 - Сумен жабдықтау; кəріз жүйесі, қалдықтардың жиналуын жəне таратылуын бақылау 6 - Құрылыс 7 - Көтерме жəне бөлшек сауда; автомобильдерді жəне мотоциклдерді жөндеу 8 - Көлік жəне қоймалау 9 - Тұру жəне тамақтану бойынша қызметтер 10 - Ақпарат жəне байланыс 11 - Қаржы жəне сақтандыру қызметі 12 - Жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар 13 - Кəсіби, ғылыми жəне техникалық қызмет 14 - Əкімшілік жəне қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет 15 - Мемлекеттік басқару жəне қорғаныс; міндетті əлеуметтік қамтамасыз ету 16 - Білім беру 17 - Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қызметтер 18 - Өнер, ойын-сауық жəне демалыс 19 - Өзге де қызметтер түрлерін ұсыну 20 - Жеке тұтыну үшін үй қызметкерлерін жалдайтын жəне тауарлар мен қызметтерді өндіретін үй шаруашылықтарының қызметі 21 - Аумақтан тыс ұйымдардың жəне органдардың қызметі

Статистикалық нысанды www.stat.gov.kz сайтынан алуға болады Статистическую форму можно получить на сайте www.stat.gov.kz

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2011 жылғы 10 тамыздағы № 220 бұйрығына 2-қосымша «Үй шаруашылықтары құрамын бақылау карточкасы» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 1856102, индексі T-002, кезеңділігі тоқсандық) толтыру бойынша нұсқаулық 1. Бұл «Үй шаруашылықтары құрамын бақылау карточкасы» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 1856102, индексі T-002, кезеңділігі тоқсандық) толтыру бойынша нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 7) тармақшасына сəйкес əзірленген жəне «Үй шаруашылықтары құрамын бақылау карточкасы» (коды 1856102, индексі Т-002, кезеңділігі тоқсандық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру тəртібін нақтылайды. 2. Осы статистикалық байқау үй шаруашылығының барлық мүшелерінің тізімін құру жəне олардың əрбіреуі бойынша демографиялық сипаттама алуға арналған. Байқауға халықтың жұмыспен қамтылуын іріктеп зерттеуге қатысатын барлық үй шаруашылықтары жатады. Үй шаруашылықтары құрамын бақылау карточкасын (бұдан əрі – Бақылау карточкасы) пікіртерім жүргізуге уəкілетті тұлға толтырады (бұдан əрі - интервьюер). Бақылау карточкасы бірінші рет (ақпанда) барғанда толтырылады, тоқсан сайын (мамырда, тамызда, қарашада) нақтылау жүргізіледі. 3. «Аумақтың атауы» тармағының титулдық парағында облыстың (қаланың), ауданның (аудан) жəне ауылдың (елді мекеннің) атауы жазылуы керек. 2-тармақтан бастап 10-тармаққа дейін интервьюерлерге ұсынылған зерттелетін үй шаруашылықтарының деректемелеріне сəйкес толтырылады. 4. Бақылау карточкасының 01-17-жолдарында интервьюермен үй шаруашылықтары мүшелерінің əлеуметтік-демографиялық сипаттамасы жазылады. Бақылау карточкасының тиісті жолдарындағы көрсеткіштерді кодтау статистикалық нысанының қосымшасында берілген «Көрсеткіштер кодтарының кестесіне» сəйкес жүргізіледі. Мысалы, «Үй шаруашылығы басшысына қатынас коды», «Азаматтық коды», «Білім деңгейінің коды», «Отбасылық жағдайының коды» жəне тағы басқалары. 1-бағанның 01 жəне 02-жолдары боялған. Осы жолдар бойынша қалған бағандар бойынша үй шаруашылығы басшысына қатыстылығы сөзбен жазылады жəне коды қойылады. 03 жəне 05-жолдарда сəйкесінше үй шаруашылығының əр мүшесінің туылған жылы (төрт таңбалы), айы (екі таңбалы) жəне күні (екі таңбалы) жазылады. 06-07-жолда жынысы жазылады. 08-жолда отбасылық жағдайының кодтарына сəйкес отбасылық жағдайы көрсетіледі. 09-жолда кодтарына сəйкес үй шаруашылығы мүшелерінің азаматтығы көрсетіледі. 10-13-жолдарда пікіртерім сəтінде табельмен, аттестатпен немесе оқу орнын бітіргені туралы дипломмен құжаттық расталатын қол жеткізген білімінің ең жоғарғы деңгейі кодтарға сəйкес көрсетіледі. Егер тыңдалған білім курсы туралы анықтамасы бар болған жағдайда баған толтырылмайды. Аяқталғаннан кейін сертификат немесе куəлік берілетін курстарда білім алуы мен оқуы есептелмейді. Бастауыш білімі жоқ адамдар санатында ешқандай білімі жоқ ересек адамдар саналады. Бастауыш білімі барларға – 4 сыныпты бітіргендер, негізгі орта – 9 сыныпты аяқтағандар, орта (толық) жалпы – 11 сыныпты, алғашқы кəсіптік – кəсіптік-техникалық училище, орта кəсіптік – колледж, техникум, жоғары – университет, институт, академияны бітірген адамдар жатады. Егер үй шаруашылығының мүшесі докторантураны аяқтағаннан кейін диссертация қорғаса, ол ғылыми атақ алған болып саналады. Егер зерттеу мерзімі кезеңінде (кейінгі тоқсандарда) үй шаруашылығы құрамы өзгерген жағдайда екі таңбалы кодтарды көрсете отырып, 14-17-жолдарда тиісті белгілерді қояды: құрамының өзгеру мəртебесі жəне кету (келу) себептері. Егер үй шаруашылығында бірге тұратын мүшелері болса, алайда, олар уақытша болмаса, мəселен, əскердегі қызметте, ауруханада немесе студент болса, бұл жағдайда 14-17-жолдарда тиісті екі таңбалы кодтары қойылады. Егер үй шаруашылығында жаңа мүше пайда болса (туылса немесе уақытша келсе), онда 14-17-жолдарда тиісті екі таңбалы кодтары қойылады. 18-21-жолдарда интервьюер респонденттің экономикалық сипаттамасының тиісті белгілерін көрсетеді жəне екі таңбалы кодтарын қояды. 22-25-жолдарда интервьюер негізгі қызметі статусының тиісті белгілерін көрсетеді жəне екі таңбалы кодтарды қояды. 26-29-жолдарда интервьюер тиісті белгілерді көрсетеді жəне респонденттің қосымша жұмысы болса “۷” белгісін қояды. 30-33-жолдарда интервьюер негізгі қызметіндегі экономикалық қызметтің басым түрінің кодын қояды. 34-37-жолдарда интервьюер кəсіп кодын қызмет жіктеуішіне сəйкес қояды. 38-жолда интервьюер үй шаруашылығымен байланысатын ақпаратты қояды. 5. Үй шаруашылығын бақылау карточкасын интервьюер екі данада толтырады. Бір данасы үй шаруашылығы зерттеуін жүргізетін жəне интервьюердің жұмысын бақылайтын статистика департаменті қызметкеріне (супервайзерге) беріледі, екіншісі – интервьюерде қалады. Онда интервьюер тоқсандық сұхбаттарды жүргізу кезінде үй шаруашылығының құрамында болған барлық өзгерістерді (олар болған жағдайда) енгізеді. 6. Пікіртерімді бітірген соң, интервьюер қандай болса да бір бөлімдер немесе сұрақтар қалып кетпегендігіне көз жеткізу үшін статистикалық нысанды тексереді жəне респонденттерге ынтымақтастығы жəне көмектескендері үшін міндетті түрде алғыс білдіреді. Интервьюер үй шаруашылығынан тыс жерде статистикалық нысанды қайта қарап шығады жəне егер қандай да бір сəйкессіздік тапса, онда үй шаруашылығына қайта баруы (жеке немесе телефонмен) жəне жеткіліксіз ақпаратты анықтауы керек.

5. Үйдің №………………………………………………………………………........

2012 жылғы 1 қараша

6. Пəтердің №……………………………………………………………………….. 7. Үй шаруашылығының № _______________________________________________________ 8. Іріктеме коды …………………………………………………………… 9. 1-Респондент ________________________________________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты) 10. Сұхбатты жүргізу күні: 1№

күні

айы

жылы

2№

күні

айы

жылы

3№

күні

айы

жылы

4№ күні айы _________________ ¹ Əкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуіші ҚР МК 11-2009

жылы

Үй шаруашылығы құрамының бақылау карточкасы² Назар аударыңыз:Үй шаруашылығы құрамының бақылау карточкасын интервьюер толтырады Жол респонденттің № коды 1 2 3 4 5 6 7 Үй сөзбен 01 ХХХХХ шаруашылығы код 02 Х басшысына қатынасы Туған күні жыл 03 ай 04 күні 05 Жынысы ер – 1 06 əйел – 2 07 Отбасылық жағдайы 08 Азаматтығы 09

8

9

10

Отчет о численности и потребности в кадрах крупных и средних предприятий Есепті кезең жыл Отчетный период год

Тапсыру мерзімі – есептік жылдың 20 қаңтары. Срок представления – 20 января отчетного года. БСН коды код БИН Кəсіпкерлік топтары бойынша қызметкерлердің санын, бос жұмыс орындарды жəне қызметкерлердегі қажеттілігін көрсетіңіз, адам Укажите численность работников, вакантные рабочие места и ожидаемую потребность в работниках по профессиональным группам, человек Жол коды Код строки

А 1 2

3 4

5

6 7

8 9 10

13 14 15 16 17 18

19

20 21

22 23

24 25 26

27

28

29

30 31 32 33 34

35 36

37 38 39

40 41

42 43

44

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы № 302

Астана қаласы

«Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» (коды 1941110, индексі 1-Е (бос жұмыс орны), кезеңділігі жылына бір рет)» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны мен оны толтыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы Заңының 12-бабының 2) жəне 7) тармақшаларына сəйкес, бұйырамын: 1. Мыналар: 1) «Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны (коды 1941110, индексі 1-E (бос жұмыс орны), кезеңділігі жылына бір рет) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сəйкес; 2) «Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 1941110, индексі 1-E (бос жұмыс орны), кезеңділігі жылына бір рет) толтыру жөніндегі нұсқаулық осы бұйрықтың 2-қосымшасына сəйкес бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Заң департаменті Стратегиялық даму департаментімен бірге заңнамада белгіленген тəртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлігінде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн күнтiзбелiк он күн iшiнде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми жариялауға жіберсін; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің интернет-ресурсында міндетті түрде жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Стратегиялық даму департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі құрылымдық бөлімшелерінің жəне аумақтық органдарының назарына жеткізсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің жауапты хатшысына жүктелсін. 5. Осы бұйрық ресми жариялауға жатады жəне 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Төраға Ə.СМАЙЫЛОВ.

Статистикалық нысанды толтыруға жұмсалған уақыт, сағат (қажетін қоршау керек) 1 сағатқа 1-2 2-4 4-8 8-40 40 сағаттан дейін артық

Қызметкерлерінің тізімдік саны 50 адамнан асатын қаржы жəне сақтандыру қызметінен; мемлекеттік басқару жəне қорғаныстан; міндетті əлеуметтік қамтамасыз етуден; өзге де қызмет түрлерін ұсынатын қызметінен; аумақтан тыс ұйымдардың жəне органдардың қызметінен басқа барлық экономикалық қызмет түрлерімен айналысатын барлық заңды тұлғалар жəне (немесе) олардың құрылымдық жəне оқшауланған бөлімшелері тапсырады. Представляют все юридические лица и (или) их структурные и обособленные подразделения со списочной численностью работников свыше 50 человек, осуществляющие все виды экономической деятельности, кроме: финансовой и страховой деятельности; государственного управления и обороны; обязательного социального обеспечения; деятельности по предоставлению прочих видов услуг; деятельности экстерриториальных организаций и органов.

3. Елді мекен типінің коды (1 - қала, 2 - ауыл) …………………………………………… 4. Даңғыл, көше, алаң, тұйық көше_________________________________________________

Приложение _____ к приказу Председателя Агентства Республики Казахстан по статистике от ___ __________ 20_____ года № ______

Мемлекеттік статистиканың тиісті органдарына алғашқы статистикалық деректерді тапсырмау, уақтылы тапсырмау жəне дəйексіз деректерді беру «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 381-бабында көзделген əкімшілік құқық бұзушылық болып табылады. Непредставление, несвоевременное представление и предоставление недостоверных первичных статистических данных в соответствующие органы государственной статистики является административным правонарушением, предусмотренным статьей 381 Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях». Статистикалық нысан коды 1941110 Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік Код статистической формы 1941110 жəне саны туралы есеп

11

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 14 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8188 болып енгізілді.

2. АƏОЖ бойынша елді мекеннің коды¹………………………………

Аумақтық органға тапсырылады Представляется территориальному органу

12

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы _______________ № ____ бұйрығына 2-қосымша

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 20____ жылғы ___ ____________№ _____ бұйрығына _____ қосымша

Жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысан Статистическая форма по общегосударственному статистическому наблюдению

1-E (бос жұмыс орны) 1-Т (вакансия) Жылына бір рет Один раз в год

_______________________________

1 – үй шаруашылығының басшысы 2 – күйеуі, əйелі 3 – ұлы, қызы 4 – əкесі, анасы 5 – ағасы/інісі, əпкесі/сіңлісі 6 – атасы, əжесі 7 – немересі 8 – басқа деңгейдегі туыстық 9 – туыс емес (туыстық жоқ)

Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді Конфиденциальность гарантируется органами государственной статистики

45 46

47 48

49

50

51 52 53

54 55 56 57 58

Атауы Наименование

Б Ұйымдар бойынша барлығы Всего по предприятию (организации) Ұйымдардың жəне оның құрылымдық бөлімшелерінің (қызметтердің) басшылары Руководители организаций и их структурных подразделений (служб) Ұйымдардың басшылары Руководители организаций Мамандандырылған (өндірістік-пайдалану) бөлімшелердің (қызметтердің) басшылары Руководители специализированных (производственно-эксплуатационных) подразделений (служб) Функционалды жəне басқа бөлімшелердің (қызметтердің) басшылары Руководители функциональных и других подразделений (служб) Біліктілік деңгейі жоғары мамандар Специалисты высшего уровня квалификации Жаратылыс жəне инженерлік ғылымдар, жер қойнауының геологиялық құрылысына кешенді зерттеу жүргізу саласындағы мамандар Специалисты в области естественных и инженерных наук, проведения комплексного доизучения геологического строения земных недр Физиктер мен астрономдар Физики и астрономы Метеорологтар жəне тектес кəсіптер мамандары Метеорологи и специалисты родственных профессий Химиктер Химики Геология саласындағы мамандар Специалисты в области геологии Актуарийлер, математиктер жəне тектес кəсіптер мамандары Актуарии, математики и специалисты родственных профессий Статистиктер Статистики Стандарттау жəне метрология мамандары Специалисты по стандартизации и метрологии Жүйелік талдаушылар Системные аналитики Бағдарламалық қамтамасыз етуді əзірлеушілер Разработчики программного обеспечения Басқа топтарға енбеген IT – мамандар IT - специалисты, не вошедшие в другие группы Көлік жəне қала құрылысы жөніндегі архитекторлар, инженерлер Архитекторы и инженеры по транспортному и городскому строительству Өнеркəсіп жəне азаматтық құрылыс жөніндегі инженерлер Инженеры по промышленному и гражданскому строительству Инженер-электриктер мен инженер-энергетиктер Инженеры-электрики и инженеры-энергетики Инженер-электрониктер, байланыс жəне аспаптар жасау жөніндегі инженерлер Инженеры-электроники, инженеры по связи и приборостроению Инженерлер-механиктер жəне машинажасау технологтары Инженеры-механики и технологи машиностроения Химиктер-технологтар, отын, баспа ісі өндірісі, тоқыма жəне жеңіл өнеркəсіп, тамақ өнімдері технологтары Химики-технологи, технологи топлива, полиграфического производства, изделий текстильной и легкой промышленности, продуктов питания Тау-кен инженерлері мен металлургтер Горные инженеры и металлурги Геодезистер, картографтер мен топографтар Геодезисты, картографы и топографы Басқа топтарға енбеген архитекторлар, инженерлер жəне тектес кəсіптер мамандары Архитекторы, инженеры и специалисты родственных профессий, не вошедшие в другие группы Биологиялық, ауыл шаруашылығы ғылымдары жəне денсаулық сақтау саласының мамандары Специалисты в области биологических, сельскохозяйственных наук и здравоохранения Биологтар, ботаниктер, зоологтар жəне тектес кəсіптер мамандары Биологи, ботаники, зоологи и специалисты родственных профессий Бактериологтар, фармакологтар, ветеринарлық дəрігерлер мен тектес кəсіптер мамандары Бактериологи, фармакологи, ветеринарные врачи и специалисты родственных профессий Агрономдар мен тектес кəсіптер мамандары Агрономы и специалисты родственных профессий Дəрігерлер Врачи Стоматологтар Стоматологи Фармацевтер Фармацевты Басқа топтарға енбеген медик-мамандар (орта медициналық қызметкерлерден басқа) Специалисты-медики (кроме среднего медицинского персонала), не вошедшие в другие группы Білім беру саласының мамандары Специалисты в области образования Колледждердің, университеттердің жəне басқа да жоғары оқу орындарының оқытушылары Преподаватели колледжей, университетов и других вузов Орта мектеп мұғалімдері Учителя в средней школе Арнаулы білім беру жүйесінің оқытушылары Преподаватели в системе специального образования Оқыту жəне тəрбие жұмыстарының əдістемесі жөніндегі мамандар Специалисты по методике обучения и воспитательной работы Білім беру инспекторлары Инспекторы в образовании Басқа топтарға енбеген оқыту жөніндегі мамандар Специалисты по обучению, не вошедшие в другие группы Біліктілік деңгейі жоғары басқа мамандар Прочие специалисты высшего уровня квалификации Бухгалтерлер, қаржы жəне несие жөніндегі мамандар, сервис жөніндегі менеджерлер Бухгалтеры, специалисты по финансам и кредиту, менеджеры по сервису Кадрлар жəне кəсіптік бағдарлау жөніндегі мамандар Специалисты по кадрам и профориентации Коммерциялық қызмет жөніндегі мамандар Специалисты по коммерческой деятельности Басқа топтарға енбеген кəсіпкерлік қызмет жөніндегі мамандар Специалисты по предпринимательской деятельности, не вошедшие в другие группы Заңгерлер Юристы Құқық саласының басқа топтарға енбеген мамандары Специалисты в области права, не вошедшие в другие группы Мұрағаттанушылар, мұражайларды сақтаушылар жəне тектес кəсіптер мамандары Архивоведы, хранители музеев и специалисты родственных профессий Кітапханашылар, библиографтар, құжат жүргізушілер жəне тектес кəсіптер мамандары Библиотекари, библиографы, документоведы и специалисты родственных профессий Экономистер Экономисты Социологтер мен тектес кəсіптер мамандары Социологи и специалисты родственных профессий Философтар, тарихшылар жəне саясаттанушылар Философы, историки и политологи

Есепті кезеңнің басына қызметкерлердің тізімдік саны Списочная численность работников на начало отчетного периода 1

Филологтар жəне аудармашылар Филологи и переводчики Психологтер Психологи Əлеуметтік проблемалар саласындағы мамандар Специалисты в сфере социальных проблем Журналистер жəне əдеби қызметкерлер Журналисты и литературные работники Мүсіншілер, суретшілер жəне тектес өнер қайраткерлері Скульпторы, художники и родственные им деятели искусства

(Соңы 13-бетте).

Есепті кезеңнің Есепті кезеңге басына бос қызметкерлердегі жұмыс орындар күтілетін саны қажеттілік Число вакантных Ожидаемая рабочих мест на потребность начало отчетного в работниках на периода отчетный период 2

3


(Соңы. Басы 12-бетте). 59 60 61 62 63

64

65

66 67 68 69 70

71 72

73

Композиторлар, музыканттар жəне əншілер Композиторы, музыканты и певцы Хореографтар жəне бишілер Хореографы и танцоры Театр, кино актерлері мен режиссерлары, басқа да тектес кəсіптер Актеры и режиссеры театра, кино и другие родственные профессии Біліктілік деңгейі орта мамандар Специалисты среднего уровня квалификации Физикалық жəне инженерлік қызмет бағыттарында біліктілік деңгейі орта мамандар Специалисты среднего уровня квалификации физических и инженерных направлений деятельности Химиялық жəне физикалық ғылыми зерттеулер жəне оларды практикалық қолдану саласындағы техниктер Техники в сфере химических и физических научных исследований и их практического применения Өнеркəсіптік жəне азаматтық құрылыс жөніндегі техниктер Техники по промышленному и гражданскому строительству Техник-электриктер Техники-электрики Техник-электрониктер жəне телекоммуникациялар жөніндегі техниктер Техники-электроники и техники по телекоммуникации Техник-механиктер Техники-механики Өндірісте істейтін техник-химиктер Техники-химики, занятые в производстве Кен өндіру жəне металлургия саласындағы техниктер Техники в добывающих и металлургических отраслях Сызушылар Чертежники Физикалық жəне инженерлік қызмет бағыттары саласындағы, басқа топтарға енбеген техниктер Техники физических и инженерных направлений деятельности, не вошедшие в другие группы ЭЕМ* қызмет көрсету жөніндегі техниктер мен операторлар Техники-операторы по обслуживанию ЭВМ*

136

137 138 139 140

141 142 143 144 145

146

147

148

149

150 74

75

76

77

78

79

80 81 82

83 84 85 86 87

88

89 90 91 92

93

94 95 96

97 98 99

100

101 102

103 104 105

106 107

108 109 110

111 112

113

114 115 116 117 118

119

120 121 122 123 124 125 126

127

128 129

130

131 132 133

134

135

Компьютер құрылғыларына қызмет көрсету жөніндегі техниктер мен операторлар Техники-операторы по обслуживанию компьютерных устройств Өнеркəсіптік роботтарға қызмет көрсету жөніндегі техниктер-операторлар Техники-операторы по обслуживанию промышленных роботов Фотографтар, сурет пен дыбысты жазуға арналған аппаратуралардың техниктері жəне операторлары Фотографы, техники и операторы аппаратуры для записи изображения и звука ______________________ *Электрондық есептеу машинасы Электронная вычислительная машина Радио, телехабар тарату жəне телебайланыс аппаратураларының техниктері жəне операторлары Техники и операторы аппаратуры для радио-, телевещания и телесвязи Медициналық аппаратураға қызмет көрсету жөніндегі техниктер Техники по обслуживанию медицинского оборудования Оптикалық жəне электрондық жабдықтардың басқа топтарға енбеген техниктері жəне операторлары Техники и операторы оптического и электронного оборудования, не вошедшие в другие группы Кеме механиктері Судовые механики Капитандар мен лоцмандар Капитаны и лоцманы Ұшақ командирлері, пилоттары мен тектес кəсіптер мамандары Командиры, пилоты самолетов и специалисты родственных профессий Авиация диспетчерлері Авиационные диспетчеры Ұшақтар қозғалысының қауіпсіздігі жөніндегі техниктер Техники по безопасности движения самолетов Диспетчерлер (авиациядағыдан басқа) Диспетчеры (кроме авиационных) Құрылыс жəне өрт сөндіру инспекторлары Строительные и пожарные инспекторы Қауіпсіздік, сапа (көлік құралдары, өндірістік процестер жəне өнімдер) жəне жер қойнауларын қорғау жəне инспекторларпайдалану жөніндегі Инспекторы по безопасности, качеству (транспортных средств, производственных процессов и продукции), охране и использованию недр Жаратылыс ғылымдары жəне денсаулық сақтау саласындағы біліктілік деңгейі орта мамандар Специалисты среднего уровня квалификации в сфере естественных наук и здравоохранения Жаратылыс ғылымдары саласындағы мамандар Специалисты в сфере естественных наук Агрономия жəне орман шаруашылығы жөніндегі мамандар Специалисты по агрономии и лесному хозяйству Фельдшерлер Фельдшеры Гигиена, санитария жəне эпидемиология жөніндегі мамандар Специалисты по гигиене, санитарии и эпидемиологии Диетологтар мен дұрыс тамақтану жөніндегі мамандар Диетологи и специалисты по рациональному питанию Оптиктер мен оптикометристер Оптики и оптикометристы Фельдшерлер мен техник-стоматологтар Фельдшеры и техники-стоматологи Физиотерапиялық кабинеттердің орта медициналық қызметкерлері Средний медицинский персонал физиотерапевтических кабинетов Фельдшерлер мен техник-ветеринарлар Фельдшеры и техники-ветеринары Фармацевтер Фармацевты Басқа топтарға енбеген орта медициналық қызметкерлер (медициналық күтімді қоспағанда) Средний медицинский персонал (исключая медицинский уход), не вошедший в другие группы Медициналық бикелер жəне күтім жөніндегі медициналық қызметкерлер Медицинские сестры и медицинский персонал по уходу Акушерлер Акушерки Білім беру саласындағы біліктілік деңгейі орта мамандар Специалисты среднего уровня квалификации в сфере образования Бастауыш білім беру педагогика қызметкерлері Педагогический персонал начального образования Мектепке дейінгі тəрбиелеу жəне оқыту қызметкерлері Персонал дошкольного воспитания и обучения Арнаулы оқыту жөніндегі мұғалімдер персоналы Преподавательский персонал по специальному обучению Оқыту жөніндегі басқа орта персонал Прочий средний персонал по обучению Қаржы-экономикалық, əкімшілік жəне əлеуметтік қызметтер саласындағы орта қызметкерлер Средний персонал в сфере финансово-экономической, административной и социальной деятельности Сату жөніндегі агенттер Агенты по продаже Сатып алулар жөніндегі агенттер Агенты по закупкам Қаржы жəне сауда қызметтері басқа топтарға енбеген саладағы басқа қызметтер Прочий персонал в сфере финансовой и торговой деятельности, не вошедший в другие группы Сауда-коммерциялық агенттер мен экспедиторлар Торгово-коммерческие агенты и экспедиторы Кадрлық қызметтер мен жұмысқа орналастыру ұйымдарының мамандары Специалисты кадровых служб и организаций трудоустройства Басқа топқа енбеген сауда-коммерция қызметкерлері Прочий торгово-коммерческий персонал, не вошедший в другие группы Əкімшілік-басқарма қызметкерлері Административно-управленческий персонал Орта заң қызметкерлері Средний юридический персонал Бухгалтерлер Бухгалтеры Ақпараттық-статистикалық орта қызметкерлер Средний информационно-статистический персонал Басқа топтарға енбеген əкімшілік-басқарма орта қызметкерлері Прочий средний административно-управленческий персонал, не вошедший в другие группы Басқа топтарға енбеген мемлекеттік қызметтің басқа да орта қызметкерлері Прочий средний персонал государственной службы, не вошедший в другие группы Əлеуметтік қызметкерлер Социальные работники Дизайнерлер Дизайнеры Радио жəне теледидар дикторлары Дикторы радио и телевидения Сазгерлер, əншілер мен бишілер Музыканты, певцы и танцоры Цирк əртістері Артисты цирка Спортшылар, нұсқаушылар, əдіскерлер Спортсмены, инструкторы, методисты Ақпарат дайындаумен, құжаттамаларды ресімдеумен, есеп жүргізумен жəне қызмет көрсетумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые подготовкой информации, оформлением документации, учетом и обслуживанием Ақпарат дайындаумен, құжаттамаларды ресімдеумен, есеп жүргізумен жəне қызмет көрсетумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые подготовкой информации, оформлением документации и учетом Стенографисткалар жəне машинисткалар Стенографистки и машинистки Ақпараттарды дайындау жəне беру үшін арнаулы жабдықтарды пайдаланатын операторлар Операторы, использующие специальное оборудование для подготовки и передачи информации Əртүрлі бағдарламаларды енгізумен айналысатын электронды есептеу машиналарының операторлары Операторы электронно-вычислительных машин, занятые вводом различной информации Есептеу машиналарының операторлары Операторы вычислительных машин Хатшылар, офис-менеджерлер Секретари, офис-менеджеры Бухгалтерлік операциялармен жəне есеп жүргізумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые бухгалтерскими операциями и учетом Статистикалық жəне қаржылық ақпараттарды өңдеумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые обработкой статистической и финансовой информации Тауарларға есеп жүргізумен, қабылдау жəне берумен айналысатын қызметкерлер Работники, занятые учетом, приемом и выдачей товаров

13

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

151

152 153 154 155 156

157 158

159

160 161

162 163

164

165 166

167 168 169 170

171

172 173 174 175

176

177

178

179

180

181

182

183

184

185 186

187

188

189

190

191

192

Өндірісті диспетчерлеумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые диспетчеризацией производства Көлікте есеп жүргізумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые учетом на транспорте Кітапханалар жəне картотекамен айналысатын қызметкерлер Работники библиотек и занятые картотеками Кодтаушы, корректорлар жəне тектес кəсіптер Кодировщики, корректоры и родственные профессии Ақпараттарды дайындаумен, құжаттамаларды ресімдеумен жəне есеп жүргізумен айналысатын басқа да қызметшілер Другие служащие, занятые подготовкой информации, оформлением документации и учетом Қызмет көрсету саласындағы қызметшілер Служащие сферы обслуживания Кассирлер, билет кассирлерін қоса Кассиры, включая билетных кассиров Банктер, пошталар кассирлері жəне тектес кəсіптер Кассиры банков, почты и родственные профессии Букмекерлер жəне крупьелер Букмекеры и крупье Мерзімі өткен төлемдерді жəне басқа да қолма-қол ақшаны алу жөніндегі қызметкерлер Работники по получению платежей по счетам, просроченных Саяхат ұйымдарының (туристік жəне көлік агенттіктерінің) қызметшілері Служащие организаций путешествий (туристических и транспортных агентств) Келушілерді қабылдаумен жəне ақпарат берумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые приемом и информированием посетителей Шаруашылық қызмет көрсетумен айналысатын қызметшілер Служащие, занятые хозяйственным обслуживанием Қызмет көрсету, коммуналдық қызмет көрсету, сауда саласының жəне тектес қызмет түрлерінің қызметкерлері Работники сферы обслуживания, предоставления коммунальных услуг, торговли и родственных видов деятельности Жеке қызмет көрсетулер жəне азаматтар мен меншікті қорғау саласындағы қызметкерлер Работники сферы индивидуальных услуг и защиты граждан и собственности Темір жол вагонының жолсеріктері, бортсеріктері, стюардтар Проводники железнодорожного вагона, бортпроводники, стюарды Қоғамдық көлік кондукторлары Кондукторы общественного транспорта Аспазшылар Повара Даяшылар, бармендер жəне буфетшілер Официанты, бармены и буфетчики Балаларға күтім көрсететін қызметкерлер Работники по уходу за детьми Емдеу ұйымдарының пациенттеріне жеке қызмет көрсететін қызметкерлер Работники, оказывающие индивидуальные услуги пациентам лечебных организаций Үйде жеке қызмет көрсететін қызметкерлер Работники, оказывающие индивидуальные услуги на дому Басқа топтарға енбеген жеке қызмет көрсететін қызметкерлер жəне тектес кəсіптер қызметкерлері Работники, оказывающие индивидуальные услуги, и работники родственных профессий, не вошедшие в другие группы Əйелдер жəне ерлер шаштараздары, косметологтар жəне тектес кəсіптер қызметкерлері Женские и мужские парикмахеры, косметологи и работники родственных профессий Дəстүрлі қызмет көрсету қызметкерлері Работники ритуальных услуг Химиялық тазарту мен бояумен айналысатын қызметкерлер Работники, занятые в химической чистке и крашении Кір жуу орындарының қызметкерлері Работники прачечных Жеке іс тігумен жəне киім мен аяқ киім жөндеумен айналысатын қызметкерлер Работники, занятые индивидуальным пошивом и ремонтом одежды и обуви Пəтерлерді, жиһаздарды, электротұрмыстық аспаптарды, теле-радио аппаратураларды, сағаттарды жəне тағы басқаларды жөндеу жөніндегі қызметкерлер Работники по ремонту квартир, мебели, электробытовых приборов, теле- и радиоаппаратуры, часов и другие Фотостудия қызметкерлері Работники фотостудий Басқа топтарға енбеген жеке қызметтер көрсететін қызметкерлер Работники, оказывающие индивидуальные услуги, не вошедшие в другие группы Өрт сөндірушілер Пожарные Модельдер, сатушылар, тауарларды көрсетушілер Модели, продавцы, демонстраторы товаров Коммуналдық қызмет көрсетуші жұмысшылар Рабочие предоставления коммунальных услуг Қалалар, кенттер мен елді мекендердегі газ шаруашылығы жұмысшылары Рабочие газового хозяйства городов, поселков и населенных пунктов Су құбыры-канализация шаруашылығының жұмысшылары Рабочие водопроводно-канализационного хозяйства Көгалдандыру шаруашылығы жұмысшылары Рабочие зеленого хозяйства Энергияны қадағалауды жүзеге асыратын жұмысшылар Рабочие, осуществляющие энергонадзор Кино жəне телестудия жұмысшылары Рабочие кино- и телестудий Жарнамалық-безендіру жəне қалпына келтіру жұмыстарындағы жұмысшылар Рабочие, занятые на рекламно-оформительских и реставрационных работах Ауыл, орман, аңшылық, балық аңшылығының, балық аулау кəсібінің білікті қызметкерлері Кквалифицированные работники сельского, лесного, охотничьего хозяйств, рыбоводства и рыболовства Рынокты бағдарлы бақша, жеміс жəне дала дақылдары өнімдерін өндірушілер Производители продукции огородных, плодовых и полевых культур рыночной ориентации Рынокты бағдарлы мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілер Производители продукции животноводства рыночной ориентации Рынокты бағдарлы ауыл шаруашылық дақылдарын өндірушілер жəне мал өсірушілер Производители сельскохозяйственных культур и животноводы, имеющие рыночную ориентацию Рынокты бағдарлы орман шаруашылығы қызметкерлері жəне ағаш дайындаушылар мен тектес кəсіптер қызметкерлері Работники лесного хозяйства, лесозаготовители и работники родственных профессий, имеющие рыночную ориентацию Рынокты бағдарлы балық шаруашылығы мен балық аулау кəсібінің қызметкерлері, аңшы-атқыштар жəне аңшы-трапперлер (қақпаншылар) Работники рыбоводства и рыболовства, охотники-стрелки и охотники-трапперы (капканщики) рыночной ориентации Ірі жəне ұсақ өнеркəсіп кəсіпорындарының, көркем кəсіптердің, құрылыстың, көліктің, байланыстың, геологияның жəне жер қойнауын барлаудың білікті қызметкерлері Квалифицированные рабочие крупных и мелких промышленных предприятий, художественных промыслов, строительства, транспорта, связи, геологии и разведки недр Кен, күрделі таулы, құрылыс-құрастырушы жəне жөндеу-құрылыс жұмыстарындағы жұмысшылар Рабочие, занятые на горных, горно-капитальных, строительно- монтажных и ремонтно-строительных работах Тау-кен жұмысшылары жəне жерасты жəне ашық тəсілдермен пайдалы қазбалар өндіру жөніндегі басқа да кəсіптер жұмысшылары, жарушылар, тасшылар, тас өңдеушілер жəне тектес кəсіптер Горнорабочие и рабочие других профессий по добыче полезных ископаемых подземным и открытым способами, взрывники, камнетесы, обработчики камня и родственные профессии Құрылысшылар-құрастырушылар жəне тектес кəсіптер Строители-монтажники и родственные профессии Құрылыс жəне жөндеу-құрылыс жұмыстарындағы жұмысшы-əрлеушілер жəне тектес кəсіптер Рабочие-отделочники на строительных и ремонтно-строительных работах и родственные профессии Шахталар (рудниктер) мен карьерлер (разрездер), метрополитендер, тоннельдер жəне арнайы белгіленген жерасты имараттарын салумен айналысатын жұмысшылар Рабочие, занятые на строительстве шахт (рудников) и карьеров (разрезов), метрополитенов, тоннелей и подземных сооружений специального назначения Металл өңдеу жəне машина жасау өнеркəсібінің, монета өдірісінің жұмысшылары Рабочие металлообрабатывающей и машиностроительной промышленности, монетного производства Қорамашылар, дəнекерлеушілер, ұсталар, қақтаушылар, конструкциялық металды дайындаушылар жəне тектес кəсіптер жұмысшылары Формовщики, сварщики, кузнецы, вальцовщики, подготовители конструкционного металла и рабочие родственных профессий Слесарь-аспапшылар, станокшылар, баптаушылар жəне тектес кəсіптер жұмысшылары Слесари-инструментальщики, станочники, наладчики и рабочие родственных профессий Жабдықтау жөніндегі механиктер, құрастырушы слесарьлер жəне жөндеуші слесарьлер Механики по оборудованию, слесари-сборщики и слесари-ремонтники Электрлі, электромеханикалық жəне радиоэлектрондық аспаптарды слесарь-құрастырушы Слесари-сборщики электрических, электромеханических и радиоэлектронных приборов

193

Эмальдаумен, металды қаптаумен жəне сырлаумен айналысатын жұмысшылар Рабочие, занятые на эмалировании, металлопокрытиях и окраске

194

Оптика-механикалық өндіріспен жəне арнаулы өндіріспен айналысатын жұмысшылар Рабочие, занятые в оптико-механическом производстве и в спецпроизводствах

195

196

Абразивтер, синтетикалық алмаздар, аса қатты металдар жəне олардан бұйымдар мен табиғи алмаздар өндірумен айналысатын жұмысшылар Рабочие, занятые в производстве абразивов, синтетических алмазов, синтетических алмазов, сверхтвердых природных алмазов материалов и изделий из них Машина жасау жəне металл өңдеу өнеркəсібінің басқа өндірістерінде жұмыс істейтін жұмысшылар Рабочие, занятые в других производствах машиностроительной и металлообрабатывающей промышленности

197

198

199

200

201 202

203 204

205 206

207

208

209 210 211 212

213

214

215

216

217

218

219

220

221

222

223

224

225

226

227

228

229

230 231

232 233

234 235

236

237 238

239

240

241

статистикалық нысанын (коды 1941110, 1-Е индексі, кезеңділігі, жылына бір рет) толтыруды нақтылайды. 2. Келесі анықтамалар еңбек бойынша статистикалық нысандарды толтыру мақсатында қолданылады: бос жұмыс орындар – жұмыс орнынан босатылған жағдайда босаған бос жұмыс орындар, сонымен қатар жаңадан құрылған жұмыс орындар; есептік кезеңге қызметкерлерде күтілетін қажеттілік –қызметкерлер санына жəне бос жұмыс орындарға есептік кезеңге қосымша болжамды персоналдың (қызметкерлердің) саны; қызметкерлердің тізімдік саны – шартты жасасу мерзіміне қарамастан еңбек шарты бойынша қабылданған адамдар саны. 3. Статистикалық нысан есептік кезеңнің қаңтар айында толтырылады. Ағымдағы жыл есептік кезең болып табылады. 4. 1 бағанда ағымдағы жылдың 1 қаңтарына қызметкерлердің тізімдік саны көрсетіледі. 5. 2 бағанда ағымдағы жылдың 1 қаңтарына бос жұмыс орындар көрсетіледі. Егер, бос жұмыс орындар ішкі қоса қызмет атқарулармен қамтылса жəне кəсіпорын (ұйым) қызметкерлерді іздеу бойынша белсенді іс-əрекет қолданбаса, онда осындай қызметкердегі қажеттілік көрсетлмейді. Бос жұмыс орынның (0,5) ставкасы штат бойынша бүтін бірлік ретінде есептелінеді. 6. 3 бағанда ағымдағы жылға қызметкерлердегі күтілетін қажеттілік кəсіпкерлік топтар бөлінісінде көрсетіледі. Күтілетін қажеттілікті анықтау үшін қызметін кеңейту, жаңа жобаларды жүзеге асыру бойынша кəсіпорындардың (ұйымдардың) жоспарлары жəне тиісінше жаңа жұмыс орындарын құру бастапқы деректер болып табылады. 7. 4. Кəсіпкерлік топтардың тізбесі 1999 жылғы 16 қазандағы ҚР Мемстандарттың № 22 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Қызметтердің Мемлекеттік Сыныптауышына сəйкес қалыптастырылған. 1, 2, 3 бағандарда көрсеткіштер бойынша деректер тоғыз ірілендірілген кəсіпкерлік топтарына бөлініп өз кезеңінде топтамаларға бөлініп көрсетіледі. 8. Қызметкерлердің тізімдік құрамын кəсіпкерлік топтар бойынша бөлгенде қызметкерлерді ірілендірілген топтар бойынша бөлудің келесі негізгі принциптерін басшылыққа алу қажет. 1) 1 ірілендірілген топ «Ұйымдардың жəне оның құрылымдық бөлімшелерінің (қызметтерінің) басшылары»: 3 жол бойынша (бірінші тұлғалар) кəсіпорындарды, мекемелерді, ұйымдарды басқаратын басшылар жəне олардың орынбасарлары ескеріледі. 4 жол бойынша кəсіпорынның негізгі қызметіне байланысты мамандандырылған (өндіруэксплуатациялық) бөлімшелер мен қызметтердің басшылары жəне орынбасарлары көрсетіледі. Олардың лауазымдарында келесі сөздер орын алады: бастық, меңгеруші, басқарушы, жұмыстарды өндіруші (прораб), комендант, директор (өндіріс бойынша, техникалық), аға (тренер, нұсқаушыметодист), шебер (бөлімнің, цехтың, буровой), бас (архитектор, механик, инженер, технолог, агроном, зоотехник, редактор), басшы, техникалық басшы, ғалым, хатшы, проректор, декан; 5 жол бойынша функционалды жəне басқа бөлімшелер мен қызметтердің басшылары (олардың орынбасарлары) ескеріледі: қаржы-экономикалық, əкімшілік, кадрлармен жəне еңбек қарымқатынастарды басқару, маркетинг жəне өнімді өткізу бойынша, жарнамалы-ақпараттық, материалдытехникалық жабдықтау, компьютерлік қамтамасыз ету, ғылыми-техникалық даму; 2) 2 ірілендірілген топ «Біліктілік деңгейі жоғары мамандар». Бұл жіктелген топты орындалатын жұмыстардың жоғары дəрежедегі күрделі жəне тиісінше жоғары кəсіптік білімімін, мамандықтың деңгейін талап ететін біріктіретін көпшілікті қызметтер ескеріледі. 3) 3 ірілендірілген топ. Біліктілік деңгейі орта мамандар. Бұл топтың қызметтері орта кəсіптік білім немесе орта (толық) жалпы білім жəне кейінгі кəсіпкерлік оқу (курстық немесе жекешеленген) жəне тек кейбір жағдайларда – жоғары кəсіптік білім; 4) 4 ірілендірілген топ «Ақпарат дайындаумен, құжаттамаларды ресімдеумен, есеп жүргізумен жəне қызмет көрсетумен айналысатын қызметшілер». Бұл топтың көпшілік қызметтері үшін талап етілген мамандықтар жекешеленген оқу немесе орта (толық) жалпы білімнің базасында белгіленген бағдарлама бойынша арнайы дайындық арқылы алады. Бұл ірілендірілген топқа кіретін бірқатар кəсіптік топтар үшін қажетті маман бастауыш кəсіптік білім арқылы алады; 5) 5 жəне 8 ірілендірілген топтар үшін қажетті маманды жекешеленген оқу немесе орта (толық) жалпы білімнің базасында белгіленген бағдарлама бойынша жұмыс орнында арнайы дайындық арқылы алады. Бұл ірілендірілген топқа кіретін бірқатар кəсіптік топтар үшін қажетті маман бастауыш кəсіптік білім арқылы алады; 6) 9 ірілендірілген топ «Біліксіз жұмысшылар» үшін аласа маман деңгейі тəн тиісінше, тəртіптегідей, негізгі жалпы немесе орта (толық) жалпы білім жəне жұмыс орнындағы жекешеленген оқу. 9. Арифметикалық-логикалық бақылау: «Кəсіпкерлік топтары бойынша қызметкерлердің саны, бос жұмыс орындар жəне қызметкерлердегі қажеттілік туралы ақпарат»: барлық бағандар бойынша 1 жол = 2, 6, 62, 126, 149, 176, 182, 215, 237 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 2 жол = 3 - 5 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 6 жол = 7, 27, 35, 42 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 7 жол = 8 - 26 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 27 жол = 28 - 34 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 35 жол = 36 - 41 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 42 жол = 43 - 61 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 62 жол = 63, 88. 102, 107 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 63 жол = 64 - 87 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 88 жол = 89 - 101 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 102 жол = 103 - 106 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 107 жол = 108 - 125 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 126 жол = 127, 141 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 127 жол = 128 - 140 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 141 жол = 142 - 148 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 149 жол = 150, 168, 169, 174, 175 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 150 жол = 151 - 167 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 169 жол = 170 - 173 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 176 жол = 177 - 181 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 182 жол = 183, 188, 197, 202, 209, 212 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 183 жол = 184 - 187 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 188 = 189 - 196 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 197 жол = 198 - 201 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 202 жол = 203 - 208 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 209 жол = 210, 211 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 212 жол = 213, 214 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 215 жол = 216, 224, 232, жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 216 жол = 217 - 223 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 224 жол = 225 - 231 жолдардың қосындысына барлық бағандар бойынша 232 жол = 233 - 236 жолдардың қосындысына.

Прецизиондық құрал-жабдықтар мен аспаптарды жасаумен айналысатын жұмысшылар, көркемдік өнеркəсібінің көркемдік кəсіп жəне басқа да өндіріс түрлерінің жұмысшылары, баспа өндірісінің жұмысшылары Рабочие, занятые изготовлением прецизионных инструментов и приборов, рабочие художественных промыслов и других видов производств в художественной промышленности, рабочие полиграфического производства Металл жəне басқа материалдар бойынша прецизиондық жұмыстарды орындайтын жұмысшылар Рабочие, выполняющие прецизионные работы по металлу и другим материалам Қыш, фарфор, шыны жəне басқа да материалдар бұйымдарының көзешілері, пресшілері жəне қорамашылары мен тектес кəсіптер жұмысшылары Гончары, прессовщики и формовщики изделий из керамики, фарфора, стекла и других материалов и рабочие родственных профессий Металдан, ағаштан, тоқымадан, былғарыдан жəне басқа да материалдардан бұйымдар жасайтын көркемдік өнеркəсібінің көркемдік кəсіп жəне басқа да өндіріс түрлерінің жұмысшылары Рабочие художественных промыслов и других видов производств в художественной промышленности, занятые изготовлением изделий из металла, дерева, текстиля, кожи и других материалов Баспа өндірісінің жұмысшылары Рабочие полиграфического производства Ірі жəне ұсақ өнеркəсіп кəсіпорындарының білікті жұмысшыларының басқа да кəсіптері Другие профессии квалифицированных рабочих крупных и мелких промышленных предприятий Тамақ өнеркəсібі жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих пищевой промышленности Ағаш өңдеу өнеркəсібі жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих деревообрабатывающей промышленности Тоқыма өнеркəсібі жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих текстильной промышленности Жеңіл өнеркəсіп жұмысшыларының кəсіптері (тігінді қосқанда) Профессии рабочих легкой промышленности (включая швейную) Құрылыс материалдары өнеркəсібі жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих промышленности строительных материалов Ойыншықтар мен оқу-көрнекі құралдар өндірісімен айналысатын жұмысшылардың кəсіптері Профессии рабочих, занятых в производстве игрушек и учебно-наглядных пособий Көлік жəне байланыс жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих транспорта и связи Көлік жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих транспорта Байланыс жұмысшыларының кəсіптері Профессии рабочих связи Геологиямен жəне жер қойнауын барлаумен айналысатын жұмысшылардың кəсіптері Профессии рабочих, занятых в геологии и разведке недр Геологиялық барлау жұмыстарымен айналысатын жұмысшылардың кəсіптері Профессии рабочих, занятых на геологоразведочных работах Топографиялық-геодезиялық жұмыстармен айналысатын жұмысшылардың кəсіптері Профессии рабочих, занятых на топографо-геодезических работах Қондырғылар мен машиналардың операторлары, аппаратшылары, машинистері жəне слесарь-құрастырушылары Операторы, аппаратчики, машинисты установок и машин, слесари-сборщики Өнеркəсіптік қондырғылар операторлары, аппаратшылары жəне машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты промышленных установок Кен өндіруші жəне кен байытушы құрылғылардың операторлары, аппаратшылары жəне машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты горнодобывающих и горно-обогатительных установок Металл балқыту құрылғыларының операторлары, аппаратшылары, машинистері жəне басқа да кəсіптер Операторы, аппаратчики, машинисты и другие профессии на металлоплавильных установках Шыны жəне шыны бұйымдарын өндіру мен босаңдату, қыш, фарфор бұйымдарын, қабырғалық жəне тоқу материалдарын өндіру мен күйдіру қондырғыларының жəне пештерінің операторлары Операторы установок и печей по производству и отжигу стекла и стеклоизделий и по производству и обжигу керамических, фарфоровых изделий, стеновых и вяжущих материалов Ағаш өңдеу жəне қайта өңдеу, целлюлоза, қағаз, картон, фибра жəне олардан бұйымдар жасау өндірісі құрылғыларының операторлары мен аппаратшылары Операторы и аппаратчики установок по переработке и обработке древесины, производству целлюлозы, бумаги, картона Химиялық жəне мұнайхимиялық шикізатты өңдеу құрылғыларының аппаратшылары, операторлары мен машинистері Аппаратчики, операторы и машинисты установок по переработке химического и нефтехимического сырья Электростансалар мен желілер құрылғыларының операторлары, аппаратшылары жəне машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты установок электростанций и сетей Жылуоқшаулағыш құбырлардың автоматтандырылған желілерінің жəне өнеркəсіптік жұмыстардың операторлары Операторы автоматизированных линий теплоизоляции труб и промышленных роботов Стационарлық жабдықтардың операторлары, аппаратшылары, машинистері жəне слесарь-құрастырушылары Операторы, аппаратчики, машинисты и слесари-сборщики стационарного оборудования Металл өңдеу жəне минералды шикізатты қайта өңдеу жабдықтарының операторлары мен машинистері Операторы и машинисты оборудования по обработке металлов и переработке минерального сырья Химиялық өнім өндіру жабдықтарының операторлары, машинистері, аппаратшылары Операторы, машинисты, аппаратчики оборудования по производству химических продуктов Резеңке, икемзаттар, синтетикалық шайырлар, синтетикалық каучуктар өндіру жабдықтарының операторлары, аппаратшылары мен машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты оборудования по производству резины, пластических масс, синтетических смол, синтетических каучуков и другие Тоқыма, былғары мен тері жəне олардан бұйымдар өндіру жабдықтарының операторлары, аппаратшылары мен машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты оборудования по производству текстиля, кожи и меха и изделий из них Тағам жəне ұқсас өнімдерді өңдеу жабдықтарының операторлары, аппаратшылары мен машинистері Операторы, аппаратчики и машинисты оборудования по обработке пищевых и аналогичных продуктов Слесарь-құрастырушылар Слесари-сборщики Басқа топтарға енбеген стационарлық жабдықтардың операторлары, аппаратшылары, машинистері Операторы, аппаратчики, машинисты и слесари-сборщики стационарного оборудования, не вошедшие в другие группы Қозғалмалы жабдықтардың жүргізушілері мен машинистері Водители и машинисты подвижного оборудования Локомотив машинистері жəне тектес кəсіптер жұмысшылары Машинисты локомотивов и рабочие родственных профессий Мотокөліктік құралдарды жүргізушілер Водители мототранспортных средств Ауыл шаруашылық, жер қазғыш, көтергіш жəне жылжымалы жүк тиегіш-түсіргіш жабдықтардың машинистері Машинисты сельскохозяйственного, землеройного, подъемного и другого подвижного погрузочно-разгрузочного оборудования Теңіз бен өзен кемелерінің палуба командаларының мүшелері жəне тектес кəсіптер жұмысшылары Члены палубной команды морских и речных судов и рабочие родственных профессий Біліктілігі жоқ жұмысшылар Неквалифицированные рабочие Қызмет көрсету, коммуналдық қызмет көрсету, сауда саласынының жəне тектес кəсіптердің білікті емес жұмысшылары Неквалифицированные рабочие сферы обслуживания, предоставления коммунальных услуг, торговли и родственных видов деятельности Ауыл, орман, аңшылық шаруашылықтарының, балық шаруашылығының жəне балық аулау кəсібінің білікті емес жұмысшылары Неквалифицированные рабочие сельского, лесного, охотничьего хозяйств, рыбоводства и рыболовства Өнеркəсіпте, құрылыста, көлікте, байланыста, геология жəне жер қойнауын барлауда жұмыс істейтін білікті емес жұмысшылар Неквалифицированные рабочие, занятые в промышленности, строительстве, на транспорте, в связи, геологии и разведке недр Экономиканың барлық саласына ортақ білікті емес жұмысшылар Неквалифицированные рабочие, общие для всех отраслей экономики

Атауы Наименоваие__________________________________ _________________________________

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрілігінде 2012 жылғы 4 желтоқсанда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8126 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы 2012 жылғы 1 қараша

№ 304

Астана қаласы

«Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша» (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша», кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны мен оны толтыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы Заңының 12-бабының 2) жəне 7) тармақшаларына сəйкес, бұйырамын: 1. Мыналар: 1) «Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп»1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша» (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша, кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны осы бұйрыққа 1-қосымшаға сəйкес; 2) «Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп»1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша» (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша, кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық осы бұйрыққа 2-қосымшаға сəйкес бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Заң департаменті Стратегиялық даму департаментімен бірге заңнамада белгіленген тəртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлігінде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн күнтiзбелiк он күн iшiнде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми жариялауға жіберсін; 3) Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің интернет-ресурсында міндетті түрде жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Стратегиялық даму департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі құрылымдық бөлімшелерінің жəне аумақтық органдарының назарына жеткізсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің жауапты хатшысына жүктелсін. 5. Осы бұйрық ресми жариялауға жатады жəне 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Төраға Ə.СМАЙЫЛОВ. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы _____________ № ___ бұйрығына __ -қосымша

Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді Конфиденциальность гарантируется органами государственной статистики

Приложение ___ к приказу Председателя Агентства Республики Казахстан по статистике от _____________ 2012 года № ___

Жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысан Статистическая форма по общегосударственному статистическому наблюдению Аумақтық органға тапсырылады Представляется территориальному органу Статистикалық нысанды www.stat.gov. kz сайтынан алуға болады Статистическую форму можно получить на сайте www.stat.gov.kz

Статистикалық нысанды толтыруға жұмсалған уақыт, сағат (қажетін қоршау керек) 1 сағатқа 1-2 2-4 4-8 8-40 40 сағаттан дейін артық

Мемлекеттік статистиканың тиісті органдарына алғашқы статистикалық деректерді уақтылы тапсырмау, дəйексіз деректерді беру «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 381-бабында көзделген əкімшілік құқық бұзушылық болып табылады. Несвоевременное представление, предоставление недостоверных первичных статистических данных в соответствующие органы государственной статистики является административным правонарушением, предусмотренным статьей 381 Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях». «Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі Статистикалық нысан коды 1971104 туралы есеп» Код статистической формы 1971104 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша 1-ӨҚ статистикалық Приложение к статистической форме 1-ПФ нысанына қосымша «Отчет о финансово-хозяйственной деятельности Приложение к предприятия» статистической форме 1-ПФ Жылдық Есепті кезең жыл Годовая Отчетный период год Кəсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғалар жəне жұмыс істейтіндердің тізімдік саны 50 адамнан асатын шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары тапсырады. Білім беру, денсаулық сақтау ұйымдары, банктер, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары, қоғамдық қорлар, қоғамдық бірлестіктер жəне холдингтер статистикалық нысанды тапсырмайды. Представляют юридические лица, осуществляющие предпринимательскую деятельность и филиалы иностранных юридических лиц, со списочной численностью работающих более 50 человек. Не представляют статистическую форму организации образования, здравоохранения, банки, страховые компании, пенсионные фонды, общественные фонды, общественные объединения и холдинги. Тапсыру мерзімі – 5 сəуір Срок представления – 5 апреля БСН коды код БИН 1. Өндіріс барысында пайдаланылған тауарлар мен қызметтерге жəне тауарлық-материалдық қорларға кəсіпорындардың шығыстары туралы деректерді толтырыңыз, мың теңге Заполните данные о расходах предприятия на товары и услуги, потребленные в процессе производства и товарно-материальных запасах, тысяч тенге Мекенжайы Адрес __________________________________ ____________________________________

Тауарлар мен қызметтердің атауы Наименование товаров и услуг

ЭҚТӨЖ1 коды Код КПВЭД

Пайдаланылған тауарлар мен қызметтер Использовано товаров и услуг 1

Телефон ______________________________

Электрондық почта мекенжайы Адрес электронной почты ______________________________________________________________ Орындаушының аты-жөні жəне телефоны Фамилия и телефон исполнителя ______________________ Телефон ___________________________ Басшы Руководитель _____________________________________________________________________ Бас бухгалтер Главный бухгалтер ______________________

(Аты-жөні, тегі, қолы) (Ф.И.О. подпись) _____________________

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы __ ____________ № ___ бұйрығына ____-қосымша «Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрлардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық (коды 1941110, индексі 1-Е(бос жұмыс орны), кезеңділігі жылына бір рет) 1. Бұл «Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» (коды 1941110, 1-Е индексі, кезеңділігі, жылына бір рет) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанының нұсқаулық «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 7) тармақшасына сəйкес əзірленген жəне «Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың

2

3

Барлығы Всего негізгі қызмет түрі бойынша2 по основному виду деятельности

______________________ 1 ЭҚТӨЖ - Экономикалық қызмет түрлері бойынша өнімдер жіктеуіші Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің ресми сайтында орналасқан. КПВЭД - Классификатор продукции по видам экономической деятельности расположен на официальном сайте Агентства Республики Казахстан по статистике. 2 Қажет болған жағдайда қосымша парақта жалғастырасыз. При необходимости продолжите на дополнительных листах.

Атауы Наименоваие_____________________________ _________________________________

М.О. М.П.

Қорлар Запасы жыл басындағы жыл соңындағы на начало года на конец года

Мекенжайы Адрес __________________________________ ____________________________________ Телефон ______________________________

Электрондық почта мекенжайы Адрес электронной почты ______________________________________________________________ Орындаушының аты-жөні жəне телефоны Фамилия и телефон исполнителя ______________________ Телефон ___________________________ Басшы Руководитель _____________________________________________________________________ Бас бухгалтер Главный бухгалтер ______________________ М.О. М.П.

(Аты-жөні, тегі, қолы) (Ф.И.О. подпись) _____________________

(Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы № бұйрығына -қосымша «Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша, кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұскаулық 1. Осы «Кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша, кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысанды толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі - Нұсқаулық) «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 7) тармақшасына сəйкес əзірленген жəне «Кəсіпорындардың қаржышаруашылық қызметі туралы есеп» 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша (коды 1971104, индексі 1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша, кезеңділігі жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанының толтырылуын нақтылайды. 2. Келесі анықтамалар осы статистикалық нысанды толтыру мақсатында қолданылады: 1) қызметтің негізгі түрі – жалпы қосылған құны субъект жүзеге асыратын қызметтің кез келген түрінің жалпы қосылған құнынан асатын қызмет түрі; 2) қорлар – бұл қызмет көрсету кезінде немесе сату үшін өндіріс барысында пайдалануға арналған кəсіпорынның қысқа мерзімді активтері. 3. Статистикалық нысан есепті жылдың қорытындысы бойынша алғашқы деректерге (қойма есебінің карточкалары, актілер, тізілімдер, жүк-құжаттар, шот-фактуралар, талаптар, лимиттік жинақтама карталар, азық-түліктер мен материалдардың есеп кітаптары, түгендеу тіркелімі жəне тағы басқалары) жəне бухгалтерлік есептің (айналым тізімдемелерін, материалдар қозғалысы туралы есептер, анықтама-калькуляциялар, журнал-ордерлер) деректеріне қатаң сəйкестігімен толтырады. Құндық көріністегі барлық көрсеткіштер ондық таңбасыз мың теңгемен сауда жəне көлік үстеме бағаларын есепке алумен, қосымша құн салығы жəне акцизбен толтырылады. Статистикалық нысанның 1-бағанындағы «Пайдаланылған тауарлар мен қызметтер» өндіріс барысында шығындар ретінде тұтынылған немесе көшірілген, не өндіріс барысында түгел пайдаланылған (шикізат, материалдар, отын, жартылай өнімдер мен жинақтаушы бұйымдар, жұмыстың жекелеген түріне жəне басқа ұйымдардың қызметіне төленген ақы бойынша шығыстар) тауарлар мен қызметтердің құны көрсетіледі. Қайта сату үшін сатып алынған тауарлардың құны енгізілмейді. Негізгі қорларға жататын тауарлар бойынша ағымдағы жөндеу шығыстары ғана көрсетіледі. Құрылыс жұмыстары бойынша ғимараттар мен имараттарды ағымдағы жөндеу ғана енгізіледі. Тауар немесе қызмет өндіруші сатып алған кезде емес, өндіріс барысына олардың кіруі кезінде есептеледі. 2 жəне 3-бағандардағы «Қорлар» бөлімінде кəсіпорынның меншік құқығына жататын қорлардың толық атаулары көрсетіледі. Қорлар туралы деректер аяқталмаған өндірістің құнын ескерусіз тауарлардың түрлері бойынша талданып келтіріледі. Өнімдердің (тауарлар мен қызметтердің) түрлері бойынша шығындар мен қорларды дұрыс бөлу үшін Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің ресми сайтында орналасқан Экономикалық қызмет түрлері бойынша өнім жіктеуіші (ЭҚТӨЖ) пайдаланылады. Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрілігінде 2012 жылғы 10 желтоқсанда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8162 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы 2012 жылғы 1 қараша

№305

Астана қаласы

«Еңбек бойынша есеп» 1-Е статистикалық нысанына 2-қосымша» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны мен оны толтыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2010 жылғы 30 қыркүйектегі № 276 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Мемлекеттік статистиканы жетілдіру мақсатында, сондай-ақ «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 2) жəне 7) тармақшаларына сəйкес, бұйырамын: 1. «Еңбек бойынша есеп» 1-Е статистикалық нысанына 2-қосымша» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны мен оны толтыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2010 жылғы 30 қыркүйектегі № 276 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2010 жылғы 18 қазандағы № 6577 болып тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін: 1-тармақта: 1) жəне 2) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: 1) «Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысаны (коды 1691101, индексі 1-ӨҚ, кезеңділігі айлық) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сəйкес; 2) «Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 1691101, индексі 1-ӨҚ, кезеңділігі айлық) толтыру жөніндегі нұсқаулық осы бұйрықтың 2-қосымшасына сəйкес. 2. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Заң департаменті Стратегиялық даму департаментімен бірге заңнамада белгіленген тəртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлігінде мемлекеттiк тiркелгеннен кейiн күнтiзбелiк он күн iшiнде бұқаралық ақпарат құралдарына ресми жариялауға жіберсін; 3) Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің интернет-ресурсында міндетті түрде жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің Стратегиялық даму департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі құрылымдық бөлімшелерінің жəне аумақтық органдарының назарына жеткізсін. 4.Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің жауапты хатшысына жүктелсін. 5. Осы бұйрық ресми жариялауға жатады жəне 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Төраға Ə. СМАЙЫЛОВ. Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді Конфиденциальность гарантируется органами государственной статистики Жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысан Статистическая форма по общегосударственному статистическому наблюдению

Аумақтық органға тапсырылады Представляется территориальному органу Статистикалық нысанды www.stat.gov. kz сайтынан алуға болады Статистическую форму можно получить на сайте www.stat.gov.kz

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 20__ жылғы ______________ № ___ бұйрығына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2010 жылғы 30 қыркүйектегі № 276 бұйрығына 1-қосымша Приложение 1 к приказу Председателя Агентства Республики Казахстан по статистике от 30 сентября 2010 года № 276 Статистикалық нысанды толтыруға жұмсалған уақыт, сағат (қажетін қоршау керек) 1 сағатқа 1-2 2-4 4-8 8-40 40 сағаттан дейін артық

Мемлекеттік статистиканың тиісті органдарына алғашқы статистикалық деректерді уақтылы тапсырмау, дəйексіз деректерді беру «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 381-бабында көзделген əкімшілік құқық бұзушылық болып табылады. Несвоевременное представление, предоставление недостоверных первичных статистических данных в соответствующие органы государственной статистики является административным правонарушением, предусмотренным статьей 381 Кодекса Республики Казахстан «Об административных правонарушениях». Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық Статистикалық нысан коды 1691101 қызметі туралы есеп Код статистической формы 1691101 1-ӨҚ Отчет о финансово-хозяйственной деятельности 1-ПФ предприятия Айлық Есепті кезең ай Месячная Отчетный период месяц Кəсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғалар жəне жұмыс істейтіндердің тізімдік саны 50 адамнан асатын шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары тапсырады. Білім беру, денсаулық сақтау ұйымдары, банкілер, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары, қоғамдық қорлар, қоғамдық бірлестіктер жəне холдингтер статистикалық нысанды тапсырмайды. Представляют юридические лица, осуществляющие предпринимательскую деятельность и филиалы иностранных юридических лиц, со списочной численностью работающих более 50 человек. Не представляют статистическую форму организации образования, здравоохранения, банки, страховые компании, пенсионные фонды, общественные фонды, общественные объединения и холдинги. Тапсыру мерзімі есепті кезеңнен кейінгі 15-күнде Срок представления - 15-го числа после отчетного периода БСН коды код БИН 1. Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері, мың теңге Основные показатели финансово-хозяйственной деятельности предприятия, тысяч тенге Жол коды Көрсеткіштердің атауы Код Наименование показателей строки А Б 1 Өндірілген өнім, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер көлемі Объем произведенной продукции, выполненных работ и оказанных услуг Өнімдерді өткізу, орындалған жұмыстар мен қызметтер көрсетуден түскен кіріс 2 Доход от реализации продукции, выполненных работ и оказания услуг Өткізілген өнім, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің өзіндік құны 3 Себестоимость реализованной продукции, выполненных работ и оказанных услуг Қаржыландырудан түскен табыстар 4 Доходы от финансирования Өзге де табыстар 5 Прочие доходы Өндірістік емес шығыстар 6 Непроизводственные расходы Салық салынғанға дейінгі пайда (залал) 7 Прибыль (убыток) до налогообложения

Есепті айға За отчетный месяц 1

2 3

Көрсеткіштердің атауы Наименование показателей

Барлығы Всего

Оның ішінде мерзімі өткендер Из нее просроченная

1

2

Б Дебиторлық берешек, барлығы Дебиторская задолженность, всего Міндеттемелер бойынша берешек Задолженность по обязательствам оның ішінде еңбекақы төлеу бойынша берешек из нее задолженность по оплате труда

2.2. 2 айдан жоғары еңбекақы төлеу бойынша мерзімі өткен берешекті көрсетіңіз Укажите просроченную задолженность по оплате труда свыше 2-х месяцев 2.3. 3 айдан жоғары еңбекақы төлеу бойынша мерзімі өткен берешекті көрсетіңіз Укажите просроченную задолженность по оплате труда свыше 3-х месяцев Мекенжайы Адрес __________________________________ ____________________________________

Телефон ______________________________ Электрондық почта мекенжайы Адрес электронной почты ______________________________________________________________ Орындаушының аты-жөні жəне телефоны Фамилия и телефон исполнителя ______________________ Телефон ___________________________ Басшы Руководитель _____________________________________________________________________ Бас бухгалтер Главный бухгалтер ______________________

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 4 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 8127 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 12 сəуір

№ 08-1-1-1/135

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпараттарына рұқсат беру қағидаларын бекіту туралы «Бажсыз сауда дүкендерiндегi тауарларды өткізу қағидаларын, бажсыз сауда дүкендерi иелерiнiң тiзiлiміне енгізудің қосымша қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 40 қаулысына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпараттарына рұқсат беру қағидалары бекітілсін. 2. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы Р.С. Жошыбаевқа жүктелсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғаннан кейін, күнтізбелік он күн өткен соң күшіне енеді. Министр

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 2013 жылғы 12 сəуірдегі № 08-1-1-1/135 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпараттарына рұқсат беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпараттарына рұқсат беру қағидалары (бұдан əрі - Қағидалар) Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Мемлекеттік органдардың қызметтік ақпараттармен жұмыс істеу Ережесін бекіту туралы» 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 51 қбпү жəне «Бажсыз сауда дүкендерiндегi тауарлардың сату ережелерiн, бажсыз сауда дүкендерiнiң иелерiнiң тiзiлiмге енгізудің қосымша шарттарын бекіту туралы» 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 40 қаулыларына сəйкес əзірленген. 2. Қағидалармен реттелетін Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің (бұдан əрі Министрлік) таратылуға шектелген ақпараттарға дипломатиялық жəне оған теңестірілген өкілдіктердің, халықаралық ұйымдардың, консулдық мекемелердің, сондай-ақ дипломатиялық агенттердің, консулдық лауазымды адамдардың жəне олармен бірге тұратын отбасы мүшелерінің аккредиттелінуі жөніндегі мəліметтер жатқызылады (бұдан əрі – қызметтік ақпарат). Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпаратымен жұмыс жасауға рұқсат астанада бажсыз сауда дүкенін ашуға ниет еткен заңды тұлғаға (бұдан əрі – Өтініш беруші) беріледі. 3. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпаратымен жұмыс жасауға рұқсат берілген заңды тұлға: Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпаратын ғаламдық жəне жергілікті ақпараттық желілерге орналастырмайды; 1) оны ашық түрдегі сөз сөйлеулерге немесе бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау үшін пайдаланбайды; 2) қызметтік ақпаратты ашық көрмелерге қоюға, хабарлама тақталарында, сөрелерде немесе басқа да бұқаралық орындарда көрсетпейді; 3) Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпаратын көшірмейді, сканерден өткізбейді, байланыс құралдарына бермейді жəне жариялануына жəрдемдесетін өзге де əрекеттерді жасамайды. 2. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің таратылуға шектелген ақпаратына рұқсат беру тəртібі 4. Егер қызметтік ақпаратты электрондық құжат алмасу құралы арқылы алуға техникалық мүмкіндігі болмаса, онда Өтініш беруші Министрліктің дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымымен ақпараттық қолдау көрсету туралы шартты енгізеді. Өтініш беруші ақпараттық қолдау көрсету туралы шарт жасасу үшін Министрліктің дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымға мынадай құжаттарды: 1) заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін; 2) тұлғаның салық төлеуші ретінде тіркелген құжатының нотариалды куəландырылған көшірмесін; 3) құқық белгілейтін құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмесін; 4) оларда есеп-шоттын ашылғаны туралы банктің растамасын; 5) бажсыз сауда дүкен ретінде пайдаланылатын үй-жайларды иелену құқығын растайтын құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмесін; 6) бажсыз сауда дүкені ретінде мəлімделген үй-жай мен аумақтың жоспарларын, сызбаларын; 7) Өтініш беруші қызметтік ақпаратқа рұқсаты бар қызметкерлерінің жеке куəлігі мен тағайындау туралы бұйрықтың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, тұрғылықты мекен жайы туралы анықтаманың түпнұсқасын, сотталғандығының бар болуы немесе болмауы туралы анықтаманы тапсырады. 5. Министрліктің дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымы Қағидалардың 3-тармағында көрсетілген құжаттарды ұсынған күннен бастап 10 (он) жұмыс күні ішінде ақпараттық қолдауды ұсыну туралы шарттар жасасады. 6. Министрлiктiң дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымның ақпараттық қолдауды ұсыну туралы шартының бағасын қалыптастыру критерийлері Министрлiктiң дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымының ақпараттық қолдауды жүзеге асыруға арналған нақты шығындары болып табылады. 7. Министрлiктiң дипломатиялық корпуспен жұмыс жөніндегі ұйымымен ақпараттық қолдауды ұсыну туралы шарт жасасқаннан кейін Өтініш беруші еркін нысанда жасалған өтінішпен Министрлікке шығады, оған мынадай құжаттар: 1) заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеу туралы анықтама; 2) тұлғаның салық төлеуші ретінде тіркелген құжатының нотариалды куəландырылған көшірмесі; 3) құрылтай құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмесі; 4) оларда есеп-шоттың ашылғаны туралы банктің растамасы; 5) бажсыз сауда дүкен ретінде пайдаланылатын үй-жайларды иелену құқығын растайтын құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмесі; 6) бажсыз сауда дүкені ретінде мəлімделген үй-жай мен аумақтың жоспарлары, сызбалары; 7) қызметтік ақпаратты электрондық құжат алмасу құралдары арқылы алуға техникалық мүмкіндігінің барын растауы; 8) Өтініш беруші қызметтік ақпаратқа рұқсаты бар қызметкерлерінің жеке куəлігі мен тағайындау туралы бұйрықтың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, тұрғылықты мекенжайы туралы анықтаманың түпнұсқасын, сотталмағандығы туралы анықтаманы, белгіленген нысан бойынша кəсіби жарамдылығы туралы медициналық анықтама қоса тіркеледі. 8. Министрлік Өтініш берушінің өтінішін күнтізбелік 15 күн ішінде қараудың қорытындысы бойынша төмендегі қабылданған шешімдердің бірі туралы жазбаша түрде хабардар етеді: 1) Министрліктің таратылуға шектелген ақпаратына рұқсат беру туралы; 2) Министрліктің таратылуға шектелген ақпаратына рұқсат беруден бас тарту туралы. 9. Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген құжаттар тапсырылмаған жағдайда, немесе тапсырылған құжаттардың дəйексіз екендігіне негіз бар болған кезде Министрліктің таратылуға шектелген ақпаратына рұқсат беруден бас тарту туралы шешім қабылданады. 10. Министрліктің таратылуға шектелген ақпаратына рұқсат беру туралы шешім Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің Министрліктің таратылуға шектелген қызметтік ақпаратын пайдалану арқылы жұмыстарды жүргізуге рұқсат беру туралы бұйрығымен ресімделеді. 3. Қызметтік ақпаратпен жұмыс жасау тəртібі 11. Министрлік дипломатиялық жəне оған теңестірілген өкілдіктерден, халықаралық ұйымдардан, консулдық мекемелерден бажсыз сауда дүкен иелері тізіліміне енгізілген заңды тұлғаларға қызметтік ақпараттарды ұсынуға арналған рұқсатты сұрайды (бұдан əрі – Заңды тұлғалар). Егер дипломатиялық жəне оған теңестірілген өкілдіктерден, халықаралық ұйымдардан, консулдық мекемелерден қызметтік ақпаратты ұсынуға арналған келісім болмаған жағдайда, Министрлік Заңды тұлғаға мұндай өкілдіктер жөнінде қызметтік ақпаратты ұсынбайды. 12. Қызметтік ақпарат Заңды тұлғаларға айдың алғашқы жұмыс күні электрондық құжат алмасу құралы арқылы ұсынылады. 13. Заңды тұлғалардан мына жағдайларда: 1) бажсыз сауда дүкен иелері тізілімнен шығарылғанда; 2) Қағидалардың 3-тармағында көрсетілген əрекеттерді жасаған кезде; 3) берілген қызметтік ақпаратты жоғалтқанда; 4) заңды тұлғаның бажсыз сауда дүкенінің қызметін тоқтату туралы өтініш берген кезде қызметтік ақпаратқа рұқсаты қайтарып алынады. 14. Заңды тұлғаның қызметтік ақпаратқа рұқсатын қайтарып алған кезде осы Заңды тұлға алынған қызметтік ақпаратты Министрліктің жауапты адамының қатысуымен тез арада жояды, əрі ол туралы тиісті акті жасайды.

Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің бұйрығы 2012 жылғы 12 желтоқсан

№ 131

(Аты-жөні, тегі, қолы) (Ф.И.О. подпись) _____________________

Астана қаласы

Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңының 9-1 бабының 4 тармағына, 15-1 бабына, Қазақстан Республикасының «Діни қызмет жəне діни бірлестіктер туралы» 2011 жылғы 11 қазандағы Заңының 4-ші бабының 9) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына, сонымен қатар Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Діни қызмет саласында мемлекеттік қызмет көрсету стандарттарын бекіту туралы» 2012 жылғы 15 қазандағы №1311 қаулысымен бекітілген «Республика аумағындағы шетелдiк дiни бiрлестiктердiң қызметiн, шетелдiк дiни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы дiни бiрлестiктер басшыларын тағайындауын келiсу» мемлекеттік қызмет стандартына сəйкес, бұйырамын: 1. «Республика аумағындағы шетелдiк дiни бiрлестiктердiң қызметiн, шетелдiк дiни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы дiни бiрлестiктер басшыларын тағайындауын келiсу» мемлекеттік қызмет көрсетудің қоса беріліп отырған регламенті бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің (бұдан əрі - Агенттік) Талдау жəне стратегиялық жоспарлау департаменті (С.Қ.Оспанов) Құқықтық қамтамасыз ету басқармасымен (Ə.Т.Жуанышпаева) бірлесе отырып заңнамамен белгіленген тəртіпте Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркеуді жəне оның ресми бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Агенттіктің Талдау жəне стратегиялық жоспарлау департаменті (С.Қ.Оспанов) бұйрық күшіне енгеннен кейін оны Агенттіктің интернет-ресурсына енгізіп, Агенттіктің барлық құрылымдық бөлімшелері мен аумақтық органдарын жəне қарасты мекемелерін ақпараттандырсын. 4. Осы бұйрықтың орындалуына бақылау жасау Агенттік Төрағасының орынбасарына М.А. Əзілхановқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күннен соң күшіне енеді. Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің Төрағасы Қ.ЛАМА ШАРИФ. Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі Төрағасының 2012 жылғы 12 желтоқсандағы № 131 бұйрығымен бекітілген «Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» мемлекеттік қызмет көрсету регламенті

М.О. М.П. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2012 жылғы __ __________ № ___ бұйрығына 2-қосымша Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының 2010 жылғы 30 қыркүйектегі № 276 бұйрығына 2-қосымша «Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» (1691101 коды, 1-ӨҚ индексі, айлық кезеңділігі) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық 1. Осы «Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы есеп» (коды 1691101, индексі 1-ӨҚ, кезеңділігі айлық) жалпымемлекеттік статистикалық байқау бойынша статистикалық нысанды толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі - Нұсқаулық) «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 7) тармақшасына сəйкес əзірленген жəне «Кəсіпорынның қаржышаруашылық қызметі туралы есеп» (коды 1691101, индексі 1-ӨҚ, кезеңділігі айлық) жалпымемлекеттік статистикалық байқаудың статистикалық нысанының толтырылуын нақтылайды. 2. Осы статистикалық нысанды толтыру мақсатында келесі анықтамалар қолданылады:

4. Мемлекеттік қызметті алушы (не нотариалды расталған сенімхат бойынша өкіл) – мемлекеттік қызмет көрсетілетін заңды тұлға (бұдан əрі - алушы). 2. Мемлекеттік қызметті көрсетуге қойылатын талаптар 5. Мемлекеттік қызмет көрсету туралы ақпарат Үкіметтің www.e.gov.kz электрондық порталында, Агенттіктің www.din.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылады. 6. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері Стандарттың 7-тармағында көрсетілген. 7. Мемлекеттік қызметті алу үшін алушы (не нотариалды расталған сенімхат бойынша өкіл) Агенттікке Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттарды ұсынады. 8. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 9. Стандарттың 16-тармағында көзделген жағдайларда мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі іс-əрекеттер (өзара əрекеттестік) сипаттамасы 10. Стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттардың өткізілгендігін растау құжаттарды қабылдау күні жəне құжаттарды қабылдауды iске асырған лауазымды тұлғаның аты, жөні, тегі көрсетілген Агенттіктің тіркеу мөртабаны қойылған алушының өтініш не қолдаухат көшірмесі болып табылады. 11. Мемлекеттік қызмет көрсету үшін осы Регламенттің 1-тармағында көрсетілген жұмыс кестесіне сəйкес Агенттік кеңсесінің қызметкері алушыдан құжаттарды қабылдайды. 12. Алушыдан мемлекеттік қызметті алу үшін өтініш қабылдаған сəттен бастап жəне мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесін берген кезге дейінгі мемлекеттік қызмет көрсету кезеңдері: 1) алушы (не нотариалды расталған сенімхат бойынша өкіл) Стандарттың 11-тармағында көзделген құжаттарды Агенттік кеңсесінің қызметкеріне тапсырады; 2) Агенттік кеңсесінің қызметкері құжаттар пакетін қабылдайды, алушыға құжаттарды қабылдау туралы уəкілетті органның тіркеу мөртабаны (кіріс нөмірі, күні) қойылған өтініш не қолдаухат көшірмесін береді, құжаттарды тіркеу журналында тіркейді жəне құжаттарды Агенттік басшылығының қарауына береді; 3) Агенттіктің басшылығы құжаттарды қарастырғаннан кейін жауапты орындаушыға тапсырады; 4) жауапты орындаушы құжаттарды қарастырады жəне келісім–хат не құжаттар Стандарттың 16 тармағында көрсетілген талаптарға сəйкес болмаса мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жазбаша жауапты дайындайды; 5) Агенттік басшылығы келісім–хатқа не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жазбаша жауапқа қол қояды; 6) Агенттік кеңсесінің қызметкері алушыға (не нотариалды расталған сенімхат бойынша өкілге) көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижесін қағаз тасымалдағышта қолма-қол не пошта арқылы алушымен көрсетілген мекенжайға жолдайды. Келісім-хаттың берілуі берілген келісім-хаттар журналында тіркеледі. 13. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіне мына құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) қатысады: 1) кеңсе қызметкері; 2) басшылық; 3) жауапты орындаушы; 14. Əрбір ҚФБ-ның əкімшілік əрекеттерінің (рəсімдердің) дəйектілігі мен өзара əрекеттесуінің мəтіндік кестелік сипаттамасы, əрбір əкімшілік əрекеттің (рəсімнің) орындалу мерзімі көрсетіле отырып, осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 15. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде əкімшілік əрекеттердің қисынды дəйектілігі арасындағы өзара əрекеттесуін көрсететін схема мен ҚФБ осы Регламенттің 2-қосымшасында көрсетілген. «Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» Мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 1-қосымша Əкімшілік əрекеттердің (рəсімдердің) дəйектілігі мен өзара əрекеттесуінің сипаттамасы

Е.ЫДЫРЫСОВ.

«Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» мемлекеттік қызмет көрсету регламентін бекіту туралы

2.1. 1 айдан жоғары еңбекақы төлеу бойынша мерзімі өткен берешекті көрсетіңіз Укажите просроченную задолженность по оплате труда свыше 1-го месяца

Атауы Наименоваие__________________________________ _________________________________

1) дебиторлық берешек – жеке жəне заңды тұлғалардан, кəсіпорынға олармен шаруашылықтық өзара қатынасының қорытындысында тиесілі борыштар сомасы; 2) мерзімі өткен берешек - есеп беретін күнге өтелмеген берешектің өткен кезеңнен ауысқан қалдығы қосылған мерзімі өткен берешек сомасы; 3) міндеттемелер бойынша берешек – кəсіпорынмен уақытша тартылған жəне тиісті жеке жəне заңды тұлғаларға қайтаруға жататын ақшалай қаражаттар; 4) өндірілген өнім, орындалған жұмыстардың жəне көрсетілген қызметтің көлемі – өндірушінің бағасымен барлық жіберілген өнімнің, орындалған жұмыстардың жəне көрсетілген қызметтердің құны; 5) өндірістік емес шығыстар - өнімдер өткізу мен қызмет көрсету бойынша шығыстар, əкімшілік шығыстар, қаржыландыруға жұмсалған жəне өзге де шығыстар кіретін кезең шығыстары; 6) өнімдерді өткізу, орындалған жұмыстар мен қызмет көрсетулерден түскен кіріс –қосылған құн салығы, акциздерді, сондай-ақ қайтарылып берілген тауарлар құны, сатып алушыларға ұсынылған сауда жеңілдіктері мен баға жеңілдіктерін алып тастағанда алуға жататын (алынған) сомасы; 7) өзге де кірістер – активтердің істен шығуынан, өтеусіз алынған активтерден, мемлекеттік субсидиялардан, құнсыздануды қалпына келтіруден, бағамдардың айырмашылығынан, операциялық жалға беруден, биологиялық активтердің əділ бағасының өзгеруінен түскен кірістер жəне өзгелер; 8) қаржыландырудан түсетін табыстар – қаржылық жалдау бойынша, сыйақылар, дивиденділер, жылжымайтын мүлік инвестицияларымен операциялардан, қаржылық құралдардың əділ құнын өзгертуден түсетін кірістер жəне қаржыландырудан түсетін өзге де кірістер; 9) өткізілген өнім, орындалған жұмыстардың жəне көрсетілген қызметтердің өзіндік құны шығарылған (тиелген) дайын өнімнің (тауарлардың, қызметтердің) нақты өзіндік құны; 10) салық салғанға дейінгі пайда (залал) – қаржыландырудан түскен жалпы пайда, кіріс, өзге де табыстардың сомасы мен өнімді өткізу мен қызмет көрсету бойынша шыгыстардың, қаржыландыруға арналған шығыстардың, əкімшілік жəне өзге де шығыстардың сомасының айырмасы ретінде анықталады. 3. Арифметикалық-логикалық бақылау 1) 1-бөлім «Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері»: 7-жол = 2-жол – 3-жол + 4-жол + 5-жол – 6-жол 6-жол нөлге тең емес 2) 2-бөлім «Берешек туралы ақпарат»: 1-баған ≥ əрбір жол үшін 2-баған 3-жол ≤ əрбір баған үшін 2-жол 2-бағанның 3-жолы ≥ 2.1-2.3 – жолдар сомасына.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрілігінде 2013 жылғы 29 сəуірде Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8439 болып енгізілді.

2. Берешек туралы ақпарат, мың теңге Информация о задолженности, тысяч тенге Жол коды Код строки А 1

15 мамыр 2013 жыл

1. Жалпы ережелер 1. «Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» мемлекеттік қызметті (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі (бұдан əрі - Агенттік) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 15 қазандағы № 1311 қаулысымен бекітілген «Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» мемлекеттік қызметі Стандартының (бұдан əрі – Стандарт) 1-қосымшасында көрсетілген мекенжай бойынша, демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс күндері, сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, сағат 13.00-ден 14.30-ге дейінгі түскі үзіліспен жүзеге асырады. 2. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нысаны: автоматтандырылмаған. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызмет нəтижесі мемлекеттік қызметті республика аумағындағы шетелдiк дiни бiрлестiктердiң қызметiне жəне шетелдiк дiни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы дiни бiрлестiктер басшыларын тағайындауына келiсім-хат беру (бұдан əрі – келісім-хат) не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жазбаша жауап беру болып табылады.

1-кесте. ҚФБ сипаттамасы Негізгі процестің жүргізілуі (жұмыс бағыты, легі) 2. 3. 4.

№ əрекет (жұмыс 1. бағыты, легі) ҚФБ атауы Кеңсе қызметкері Əрекет атауы (процесс, рəсім, операция) жəне олардың сипаттамасы

Басшылық

Жауапты орындаушы Құжаттармен Қарастыру жəне танысу жəне келісім-хатты не жауапты мемлекеттік орындаушыға қызметті жіберу көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауабын дайындау

Құжаттарды қабылдау, алушыға қабылдау туралы Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің тіркеу мөртабасы (кіріс нөмірі, күні) қойылған өтініш не қолдаухат көшірмесін беру, құжаттырды тіркеу журналында тіркеу жəне оларды басшылық қарауына беру Аяқталу нысаны Тіркеу нөмірі жəне Басшылық (деректер, құжат, алушыға өтініш қарары ұйымдық-өкімдік көшірмесін беру шешімдер)

Орындалу мерзімі 30 минут

Бір күн ішінде

5.

Басшылық

Кеңсе қызметкері

Қарастыру жəне келісім-хатқа не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапқа қол қою

Келісім-хатты не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапты алушыға беруді дайындау

Келісім-хат не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауап

Келісім-хатқа не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапқа қол қою

Отыз күн ішінде

Отыз күн ішінде

Келісім-хатты не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапты тіркеу жəне қағаз тасымалдағышта қолма-қол не пошта арқылы алушымен көрсетілген мекенжайға жолдау Бір күн ішінде

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс 1-топ ҚФБ Кеңсе қызметкері

2-топ ҚФБ Басшылық

№1 əрекет №2 əрекет Жауапты Құжаттарды қабылдау, алушыға қабылдау туралы Қазақстан орындаушыға тапсыру Республикасы Дін істері агенттігінің тіркеу мөртаңбасы (кіріс нөмірі, туралы қарар жазу күні) қойылған өтініш не қолдаухат көшірмесін беру, құжаттырды тіркеу журналында тіркеу жəне оларды басшылық қарауына беру № 4 əрекет Қарастыру жəне келісім–хатқа қол қою № 5 əрекет Келісім-хатты тіркейді жəне қағаз тасымалдағышта қолма-қол не пошта арқылы алушымен көрсетілген мекенжайға жолдау

3-топ ҚФБ Жауапты орындаушы №3 əрекет Қарастыру жəне келісім–хатты дайындау

3-кесте. Пайдалану нұсқалары. Балама процесс 1-топ ҚФБ Кеңсе қызметкері

2-топ ҚФБ Басшылық

№1 əрекет Құжаттарды қабылдау, алушыға қабылдау №2 əрекет туралы Қазақстан Республикасы Дін істері Жауапты орындаушыға тапсыру агенттігінің тіркеу мөртабасы (кіріс нөмірі, күні) туралы қарар жазу қойылған өтініш не қолдаухат көшірмесін беру, құжаттырды тіркеу журналында тіркеу жəне оларды басшылық қарауына беру № 4 əрекет Қарастыру жəне мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапқа қол қою № 5 əрекет Қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапты тіркейді жəне қағаз тасымалдағышта қолма-қол не пошта арқылы алушымен көрсетілген мекенжайға жолдау

3-топ ҚФБ Жауапты орындаушы №3 əрекет Қарастыру жəне мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы уəжделген жауапты дайындау

«Республика аумағындағы шетелдік діни бірлестіктердің қызметін, шетелдік діни орталықтардың Қазақстан Республикасындағы діни бірлестіктер басшыларын тағайындауын келісу» Мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 2-қосымша Алушының Қазақстан Республикасы Дін істері агентітгіне өтініш жасаған кезде өзара əрекеттесіп жұмыс істеу схемасы

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрілігінде 2012 жылғы 26 желтоқсанда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8244 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрілігінің бұйрығы 2012 жылғы 28 қыркүйек

№663

Астана қаласы

«Денсаулық сақтау субъектілерінің əкімшілік деректерін жинауға арналған нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 12 қыркүйектегі № 616 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі кодексінің 7-бабының 1- тармағының 5) тармақшасына жəне «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы Заңының 16-бабының 3тармағының 2) тармақшасына сəйкес жəне əкімшілік деректерді жинауды қамтамасыз ету мақсатында бұйырамын: 1. «Денсаулық сақтау субъектілерінің əкімшілік деректерін жинауға арналған нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 12 қыркүйектегі № 616 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7248 тіркелген, Қазақстан Республикасының орталық атқарушы жəне өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілер бюллетенінде жариялаған, 2012 жылғы, №6, 64-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) жоғарыда көрсетілген бұйрықтың 1-қосымшасындағы ай сайынғы кезеңділік нысанында: стационарлық жəне стационарды алмастыратын көмек көрсететін медициналық ұйымдардың төсек қорын пайдалану туралы есеп (21-нысан) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 2) жоғарыда көрсетілген бұйрықтың 3-қосымшасындағы жылдық кезеңділік нысандарында: осы бұйрыққа 2-қосымшаға сəйкес туберкулезбен ауыратын науқастар туралы есеп (8-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 3-қосымшаға сəйкес көбінесе жыныстық жолмен берілетін инфекциялар мен тері аурулары туралы есеп (9-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 4-қосымшаға сəйкес психикалық жəне мінез-құлық бұзылушылығы аурулары жəне олармен ауыратын науқастар контингенттері туралы есеп (10-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 5-қосымшаға сəйкес псикикаға белсенді əсер ететін заттарды тұтынудан туындаған психикасының жəне мінез бұзылушылығы аурулары жəне олармен ауыратын науқастар туралы есеп (11-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 6-қосымшаға сəйкес медициналық ұйымның қызмет көрсететін ауданында тұратын науқастардың жəне диспансерлік бақылауда тұрған тіркелген науқастар контингенті ауруларының саны туралы есеп (12-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 7-қосымшаға сəйкес стационардан шыққан науқастар контингенттері туралы есеп (14-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 8-қосымшаға сəйкес медицина жəне фармацевтика кадрлары туралы есеп (17-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 9-қосымшаға сəйкес медициналық ұйымның есебі (30-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 10-қосымшаға сəйкес балаларға медициналық көмек көрсету туралы есеп (31-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 11-қосымшаға сəйкес жүкті, босанатын жəне босанған əйелдерге медициналық көмек көрсету туралы есеп (32-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 12-қосымшаға сəйкес балалар үйінің есебі (41-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 13-қосымшаға сəйкес денсаулық сақтау ұйымдарының желісі жəне қызметі туралы есеп (47-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 14-қосымшаға сəйкес балалар мүгедектігі туралы есеп (52-нысан) жаңа редакцияда жазылсын; осы бұйрыққа 15-қосымшаға сəйкес патологиялық анатомия саласында қызметін жүзеге асырылған ұйымның есебі (55-нысан) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Облыстардың, Астана жəне Алматы қалалары денсаулық сақтау басқармаларының басшылары (келісім бойынша), облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының мемлекеттік санитариялықэпидемиологиялық қадағалау департаменттерінің директорлары, республикалық денсаулық сақтау ұйымдарының басшылары осы бұйрықпен бекітілген нысандар бойынша барлық денсаулық сақтау ұйымдарында есептерді жасауды қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық көмекті ұйымдастыру департаменті (А.Ғ. Төлеғалиева): 1) осы бұйрықты заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрықпен бекітілген нысандар бойынша республиканың денсаулық сақтау субъектілерінің əкімшілік деректерін жинауды, жүргізуді, өңдеуді, жалпы жинақтауды қамтамасыз етсін. 4. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң қызметі жəне мемлекеттік сатып алу департаменті (Е.Р. Əмірғалиев) Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты жариялауды қамтамасыз етсін. 5. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вицеминистрі Е.Ə. Байжүнісовке жүктелсін. 6. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі

(Жалғасы бар).

С. ҚАЙЫРБЕКОВА.

Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі басқармасының қаулысы 2012 жылғы 24 желтоқсан

№383

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы (Жалғасы. Басы өткен 121-нөмірде). Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 24 желтоқсандағы № 383 қаулысына қосымша Банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі 1. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мəнi мен əдiстемесi туралы нұсқаулықты бекiту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3924 тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер бойынша есеп айырысудың нормативтiк мəнi мен əдiстемесi туралы нұсқаулықта: 1-тарау мынадай редакцияда жазылсын: «1. Банктің жарғылық жəне меншікті капиталының ең аз мөлшері 1. Банктің жарғылық капиталының ең аз мөлшері мынадай тəртіппен белгіленеді: жаңадан құрылатын банктер үшін 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге мөлшерде; тұрғын үй құрылыс жинақ банктері үшін 3 000 000 000 (үш миллиард) теңге мөлшерде. Бір филиалдан көп емес филиалы бар банктің меншікті капиталының ең аз мөлшері мынадай тəртіппен белгіленеді: банктер, оның ішінде жаңадан құрылатын банктер үшін 10 000 000 000 (он миллиард) теңге мөлшерде; 2009 жылғы 1 қазанда меншікті капиталының мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден аз болған банктер үшін - 4 000 000 000 (төрт миллиард) теңге мөлшерде, мынадай талаптармен: банктің Астана жəне Алматы қалаларынан тыс қайта тіркелу; банк міндеттемелерінің 50% (елу пайызынан) кем емес мөлшерде Астана жəне Алматы қалаларынан тыс тіркелген жеке жəне заңды тұлғалардан қабылданған депозиттер сомасының болуы (банктің арнайы мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдарын жəне банкаралық салымдарды қоспағанда); Астана жəне Алматы қалаларынан тыс тіркелген жеке жəне заңды тұлғалардан қабылданған депозиттер мен банктің жарғылық капиталы сомасының 50% (елу пайызынан) кем емес мөлшерде Астана жəне Алматы қалаларынан тыс тіркелген банкпен үлестес емес қарыз алушыларға берілген кредиттердің (банкаралық кредиттерді жəне «кері РЕПО» операцияларын қоспағанда) болуы. Меншікті капитал мөлшері осы тармақтың екінші бөлігінің екінші абзацында көзделген мөлшерге дейін ұлғайтылған жағдайда осы тармақтың екінші бөлігінің төртінші, бесінші, алтыншы абзацтарында көзделген талаптарды орындау талап етілмейді; тұрғын үй құрылыс жинақ банктері үшін 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге мөлшерде. Бір филиалдан көп филиалы бар банктің меншікті капиталының ең аз мөлшері осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген банктің меншікті капиталының ең аз мөлшері мен: облыстың əкімшілік орталығында, сондай-ақ Алматы жəне Астана қалаларында орналасқан əрбір филиал үшін 30 000 000 (отыз миллион) теңге; басқа қалаларда орналасқан əрбір филиал үшін 15 000 000 (он бес миллион) теңге; басқа елді мекендерде орналасқан əрбір филиал үшін 10 000 000 (он миллион) теңге сомасы ретінде белгіленеді. 2. Банк акционерлерден мұндай сатып алу қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уəкілетті орган белгілеген пруденциалдық нормативтердің жəне басқа да сақталуы міндетті нормалар мен лимиттердіңкез келгенінің бұзылуына əкеп соқтырмайтын болу талабымен меншікті акцияларды сатып алады.»; 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Меншікті капитал бірінші деңгейдегі капитал мен екінші деңгейдегі капиталдың (екінші деңгейдегі капитал бірінші деңгейдегі капиталдан аспайтын мөлшерде енгізіледі) жəне банк инвестицияларын шегергендегі үшінші деңгейдегі капиталдың (үшінші деңгейдегі капитал нарықтық тəуекелді өтеуге арналған бірінші деңгейдегі капитал бөлігінің екі жүз елу пайызынан аспайтын мөлшерде енгізіледі) сомасы ретінде есептеледі. Банктің заңды тұлғаның акцияларына (жарғылық капиталына қатысу үлестеріне) салымдары, сондай-ақ заңды тұлғаның жиынтық мөлшері банктің бірінші деңгейдегі капиталы мен екінші деңгейдегі капиталы сомасының он пайызынан асатын реттелген борышы банктің инвестицияларын білдіреді. Үшінші деңгейдегі капитал нарықтық тəуекел шамасын өтеуге арналған. Бірінші деңгейдегі капиталдың нарықтық тəуекелді өтеуге арналған бөлігі мынадай тəртіппен есептеледі: активтердің, кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленген шартты жəне ықтимал міндеттемелердің жалпы сомасы мен операциялық тəуекелдің мөлшері айқындалады; осы тармақтың төртінші бөлігінің екінші абзацына сəйкес есептелген алынған тəуекелдер шамасын осы Нұсқаулықтың 16-тармағында айқындалған меншікті капитал жеткіліктілігі коэффициентінің нормативтік мəніне көбейту арқылы меншікті капиталға екінші деңгейдегі капиталды қосу бойынша белгіленген шектеулерді ескере отырып меншікті капитал жеткіліктілігінің нормативтерін орындауға арналған бірінші деңгейдегі капиталдың ең төменгі мөлшері айқындалады; бірінші деңгейдегі капиталдың нарықтық тəуекелді өтеуге арналған бөлігі бірінші деңгейдегі капиталдың нақты мөлшері мен бірінші деңгейдегі капиталдың осы тармақтың төртінші бөлігінің үшінші абзацына сəйкес есептелген ең төменгі мөлшерінің арасындағы айырма ретінде айқындалады. Бірінші деңгейдегі капиталдың нарықтық тəуекелді өтеуге арналған бөлігі нарықтық тəуекел шамасының осы Нұсқаулықтың 16-тармағында айқындалған меншікті капитал жеткіліктілігінің нормативтік мəніне көбейтіндісі ретінде есептелетін, нарықтық тəуекелді өтеу үшін қажетті капитал мөлшерінің 3,5-ке қатынасынан аспайды. Осы Нұсқаулықтың мақсаттары үшін Standard&Poor’s агенттігінің рейтингілік бағасынан басқа қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау жəне қадағалау жөніндегі уəкілетті орган Moody’s Investors Service жəне Fitch агенттіктерінің (бұдан əрі - басқа рейтингілік агенттіктер) рейтингілік бағаларын да таниды. Осы Нұсқаулықтың мақсаттары үшін мынадай ұйымдар халықаралық қаржы ұйымдарына жатады: Азия даму банкі (the Asian Development Bank); Африка даму банкі (the African Development Bank); Еуропалық Кеңестің Даму Банкі (the Council of Europe Development Bank); Еуразия даму банкі (Eurasian Development Bank); Еуропа қайта құру жəне даму банкі (the European Bank for Reconstruction and Development); Еуропалық инвестициялық банк (the European Investment Bank); Ислам даму банкі (the Islamic Development Bank); Америкааралық даму банкі (the Inter-American Development Bank); Халықаралық даму қауымдастығы; Халықаралық қаржы корпорациясы (the International Finance Corporation); Халықаралық қайта құру жəне даму банкі (the International Bank for Reconstruction and Development); Халықаралық валюта қоры; Халықаралық инвестициялық дауларды реттеу орталығы; Көптарапты инвестицияларға кепілдік беру агенттігі; Скандинавия инвестициялық банкі (the Nordic Investment Bank).»; 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. Екiншi деңгейдегi капитал: бөлінбеген таза пайданың мөлшері; негiзгi құрал-жабдықтар мен бағалы қағаздарды қайта бағалау мөлшерi; кастодиандық шарт талаптарындақабылданған инвестицияланбаған қаражат қалдығын шегергендегi тəуекелдi ескере отырып мөлшерленуге жататын активтер сомасының 1,25 пайызынан аспайтын сомадағы жалпы банктік тəуекелдерге арналған мөлшер; бiрiншi деңгейдегi капитал есебiне енгiзiлмеген, ақы төленген мерзiмсiз қаржы құралдары; банктiң құны төленген меншiктi реттелген борышын шегергендегi бірiншi деңгейдегi капитал сомасының елу пайызынан аспайтын сомадағы меншiктi капиталға енгiзiлетін банктiң екiншi деңгейдегi реттелген борышы; ағымдағы жылдың шығыстары есебінен қалыптастырылған, № 296 қаулының талаптарына жəне олардың салық базасына сəйкес жіктелуге жататын активтер мен міндеттемелердің баланстық құнындағы айырмаға байланысты туындаған, кейінге қалдырылған салық міндеттемесі. «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес қайта құрылымдауға жататын банк үшін реттелген борыш екінші деңгейдегі капиталға сот шешімімен айқындалған қайта құрылымдау жүргізу мерзімі аяқталған күнінен бастап бес жыл ішінде банктің құны төленген меншікті реттелген борышын шегергенде бірiншi деңгейдегi капитал сомасының жетпіс бес пайызынан аспайтын сомада енгізіледі.»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі мынадай үш коэффициентпен сипатталады: бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі бірінші деңгейдегі капиталдың екінші деңгейдегі капиталдың бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларының сомасына азайтылған банк активтерінің мөлшеріне қатынасымен (k1-1); 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі жəне екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың банк иелігіне берілген ақшамен немесе тазартылған қымбат металдармен толық қамтамасыз етілгендерін қоспағандағы, сондай-ақ бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларының сомасына азайтылған жəне екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін, банк қамтамасыз етуге қабылдаған кепілдіктерді қоспағанда, активтердің, шартты жəне ықтимал міндеттемелердің сомасына қатынасымен (k1-1); бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі бірінші деңгейдегі капиталдың мыналар сомасына қатынасымен: екінші деңгейдегі капиталдың есебіне енгізілмеген жалпы резервтердің сомасына кемітілген кредиттік тəуекел деңгейі бойынша мөлшерленген активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер; нарықтық тəуекелді ескере отырып есептелген активтер, шартты жəне ықтимал талаптар мен міндеттемелер; операциялық тəуекел (k1-2); меншікті капиталдың мыналар сомасына қатынасымен: екінші деңгейдегі капиталдың есебіне енгізілмеген, жалпы резервтер (провизиялар) сомасына кемітілген кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша салмақталған активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер; активтер, шартты жəне ықтимал талаптар жəне нарықтық тəуекелді ескерумен есептелген міндеттемелер; операциялық тəуекел (k2). k1-1 коэффициентін есептеу мақсаттары үшін активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер мен тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленген, k1-1 жəне k2 коэффициенттері есебіне алынатын активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер № 296 қаулының талаптарына сəйкес қалыптастырылған арнайы резервтер ескеріле отырып баланстық құны бойынша енгізіледі.»; 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің мəні: k 1-1 0,06-дан кем болмайды. 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап k1-1 0,03-тен кем болмайды; k1-2 0,06-дан кем болмайды. Жеке тұлға - ірі қатысушысы жоқ банк үшін банктің меншікті капиталының жеткіліктілік коэффициентінің мəні: k1-1 0,07-ден кем болмайды; k1-2 - 0,07-ден кем болмайды. Банк холдингі немесе бас банк қатысушысы болып табылатын банк үшін, орналастырылған акцияларының елу пайызынан артығы мемлекетке не ұлттық басқарушы холдингке тиесілі банк үшін банктің меншікті капиталының жеткіліктілік коэффициентінің мəні: k1-1 - 0,05-тен кем болмайды; k1-2 - 0,05-тен кем болмайды.»; 31-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «31. Операциялық тəуекел соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кiрiстiң орташа шамасының 0,12-гe тең операциялық тəуекел коэффициентiне (банк холдингі не бас банк қатысушысы болып табылатын банк үшін, орналастырылған акцияларының елу пайызынан астамы мемлекетке не ұлттық басқарушы холдингке тиесілі банк үшін 0,10 коэффициентi пайдаланылады, жеке тұлға - ірі қатысушысы жоқ банк үшін 0,14-ке тең коэффициент пайдаланылады) көбейтіндісіне 8,3-ке тең сəйкес келтіру коэффициентiнің (банк холдингі не бас банк қатысушысы болып табылатын банк үшін, орналастырылған акцияларының елу пайызынан астамы мемлекетке не ұлттық басқарушы холдингке тиесілі банк үшін 10 коэффициентi пайдаланылады, жеке тұлға - ірі қатысушысы жоқ банк үшін 7,14ке тең коэффициент пайдаланылады) көбейтіндісі ретінде есептеледi. Соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кірістің орташа шамасы əр жыл сайын банктiң таза кіріс алған соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кіріс сомасының банктiң таза кіріс алған жылдарының санына қатынасы ретiнде есептеледi. Жаңадан құрылған банктер үшiн операциялық тəуекел қаржы жылының аяқталуы бойынша есептеледi жəне жылдық жалпы кiрiстiң орташа мөлшерi өткен жылдар санын негiзге ала отырып есептеледi. Жылдық жалпы кіріс: жиынтық шығыстарды, провизияларды (резервтерді) қалпына келтіруден болған кірістерді жəне банктің төтенше кірістерін шегергенде; жиынтық кірістің, корпоративтік табыс салығының, қамтамасыз етуге арналған қаржының жəне төтенше шығыстардың сомасы ретінде айқындалады. Банк шығын алған, бірақ қамтамасыз етуге арналған қаржыны ескергенде, провизияларды (резервтерді) қалпына келтіруден болған кірістерді жəне төтенше кірістерді шегергенде оң жалпы кіріс болған жыл операциялық тəуекел есебіне кіргізіледі.»; 34-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «34. Бір қарыз алушыға, оның ішінде банктің тəуекел мөлшері (Р) мынадай түрдегі талаптар сомасы ретінде есептеледі: 1) қарыздар, салымдар, дебиторлық берешектер, бағалы қағаздар (осы Нұсқаулықтың 3-тармағында көрсетілген банк инвестицияларынан басқа); 2) осы Нұсқаулықтың 2-қосымшасына сəйкес есептелген шартты жəне ықтимал міндеттемелер; 3) қарыз алушыларға қатысты секьюритирлендірілген активтер, олар бойынша банкте секьюритилендірудің шектеулі тəсілін қолдануға уəкілетті органның жазбаша растамасы жоқ; 4) секьюритилендіру позициялары; 5) көрсетілген қаржы құралдарының нарықтық құны мен олар бойынша кредиттік тəуекелдің сомасы ретінде есептелген кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленетін своптар, фьючерстер, опциондар, форвардтар. Своп, фьючерс, опцион жəне форвард операциялары бойынша кредиттік тəуекел көрсетілген қаржы құралдарының номиналды құнының осы Нұсқаулықтың 3-қосымшасында көрсетілген жəне аталған қаржы құралдарының өтеу мерзімімен айқындалатын кредиттік тəуекел коэффициентінің көбейтіндісі ретінде есептеледі. Қаржы құралдарының осы тармақта көрсетілген нарықтық құны (орнын ауыстыру құны) мыналарды білдіреді: сатып алу мəмілелері бойынша – қаржы құралының ағымдағы нарықтық құнының осы қаржы құралының келісім-шарт бойынша номиналды құнынан асу шамасын білдіреді. Егер қаржы құралының ағымдағы нарықтық құны оның келісім-шарт бойынша номиналды құнынан кем немесе оған тең болса, орнын ауыстыру құны нөлге тең болады; сату мəмілесі бойынша – қаржы құралының келісім-шарт бойынша номиналды құнының осы қаржы құралының ағымдағы нарықтық құнынан асу шамасын білдіреді. Егер қаржы құралының

(Жалғасы 15-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-бетте). келісім-шарт бойынша номиналды құны оның ағымдағы нарықтық құнынан кем немесе оған тең болса, орнын ауыстыру құны нөлге тең болады. Бивалюталық қаржы құралдары (талап ету мен міндеттеме əртүрлі шетел валюталарында көрсетілген қаржы құралдары) бойынша орнын ауыстыру құны есептілікті жасау күніндегі бағам бойынша айқындалған міндеттемелердің теңгелік баламасынан талаптардың теңгелік баламасының асу шамасы ретінде айқындалады. Егер талаптардың теңгелік баламасының шамасы міндеттемелердің теңгелік баламасынан кем немесе оған тең болса, орнын ауыстыру құны нөлге тең болады. Қаржы құралдарының осы тармақта көрсетілген келісім-шарт бойынша номиналды құны бухгалтерлік есептің тиісті шоттарында мəмілелерді жасасу күні олар көрсетілген қаржы құралдарының құнын білдіреді. Бивалюталық қаржы құралдарының келісім-шарт бойынша номиналды құны ретінде банкте талаптар қалыптастырылатын валюта алынады. Сатылған опциондар бір қарыз алушыға келетін тəуекел мөлшеріне қосылмайды; 6) «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясымен секьюритилендіру мəмілелері бойынша кредиттер; 7) № 296 қаулының талаптарына сəйкес құрылған арнайы резервтер (провизиялар) сомасын, сондай-ақ мынадай түрдегi қарыз алушының мiндеттемелерi бойынша қамтамасыз ету сомасын шегергенде: осы міндеттемені қамтамасыз ету ретінде банктің иелік етуіне берілген салымдар; Қазақстан Республикасының Үкіметі жəне Ұлттық Банк шығарған Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары; «Standard & Poor’s» агенттiгiнiң халықаралық шəкiлi бойынша «АА»-дан төмен емес тəуелсiз рейтингiсі немесе басқа рейтингілiк агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингілiк бағасы бар шет мемлекеттердiң орталық үкiметтерi шығарған мемлекеттiк бағалы қағаздар; тазартылған қымбат металдар; Қазақстан Республикасы Үкіметінің кепілдіктері; банк сатып алған бағалы қағаздар бойынша банктің кепілдіктері. Бір қарыз алушыға келетін тəуекелді есептеуге мыналар енгізілмейді: Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Ұлттық Банкке, «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамына, «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына қойылатын талаптар, банктің балансынан есептен шығарылған банктің қарыз алушыға қоятын талаптары, банктің қарыз алушыға қоятын № 296 қаулының талаптарына сəйкес 100% (жүз пайыз) резервтер қалыптастырылған талаптары жəне «Standard & Poor’s» агенттігінің «ВВВ»-дан төмен емес ұзақ мерзімді рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар банктерге ашылған корреспонденттік шоттар бойынша қойылатын талаптар.»; 35-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «35-1. Осы Нұсқаулықтың 35-тармағының мақсаттары үшін «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметi туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңы 8-1-бабының 2-тармағында көзделген талаптардың біріне сəйкес келетін заңды тұлғалар - қарыз алушыларды қоспағанда, барлық заңды тұлғалар - қарыз алушылар тиісті қарыз алушылар ретінде түсініледі»; 37-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «37. Егер банктің қарыз алушысы банк алдындағы міндеттемелер туындаған сəтте банкпен айрықша қатынасы бар тұлға болып табылмаса, бірақ кейіннен сондай тұлға болып табылса, онда осы қарыз алушыға арналған тəуекелдің осы Нұсқаулықтың 35-тармағының екінші абзацында белгіленген мөлшері асып кеткен жағдайда, көрсетілген асып кету мынадай талаптарға сəйкес келген жағдайда: банк қарыз алушының осы Нұсқаулықтың 34-тармағының 6) тармақшасына сəйкес қосымша қамтамасыз етуді ұсыну немесе банк талаптарының бір бөлігін норматив мөлшерін сақтау үшін қажетті мөлшерге дейін орындау қабілетін растай жəне осы бұзушылықты уəкілетті орган белгілеген мерзімдерде жою бойынша міндеттемелер қабылдай отырып, осы асып кету туралы уəкілетті органды дереу хабарландырса; қарыз алушының қаржылық жағдайы № 296 қаулының талаптарына сəйкес қанағаттанарлықтан төмен емес болып бағаланса, бұзушылық ретінде қарастырылмайтын болады.»; 43-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «43. Жоғары өтiмдi активтерді есептеуге мыналар енгiзiледi: 1) қолма-қол ақша; 2) тазартылған қымбат металдар; 3) Қазақстан Республикасының Үкіметі жəне Ұлттық Банк шығарған мемлекеттік бағалы қағаздар, «Қазақстан ипотекалық компаниясы» акционерлік қоғамы шығарған борыштық бағалы қағаздар «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар; 4) Ұлттық Банктегi, Қазақстан Республикасының банктеріндегі жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ-»-тен төмен емес ұзақ мерзiмдi борыштық рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар резидент емес банктердегi талап етуге дейінгі салымдар; 5) Қазақстан Республикасының банктерінде жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «ВВВ-»-тен төмен емес ұзақ мерзiмдi борыштық рейтингi немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар резидент емес банктерде бір түнге орналастырылған салымдар; 6) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Рейтингілік агенттіктерді жəне банктер мəмілелерін жүзеге асыра алатын облигацияларға арналған ең төменгі талап етілетін рейтингіні, сондай-ақ банктер брокерлік жəне (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асырған кезде мемлекеттік бағалы қағаздарымен мəмілелер жасай алатын елдердің ең төменгі талап етiлетiн рейтингісін белгілеу туралы» 2012 жылғы 28 сəуірдегі № 176 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7666 тіркелген) белгіленген (бұдан əрі – № 176 қаулы) деңгейден төмен емес шетел валютасындағы тəуелсіз ұзақ мерзімді рейтингі бар елдердің мемлекеттік бағалы қағаздары; 7) № 176 қаулымен белгіленген рейтингілік агенттiктердiң бірінің ең төменгі талап етілетін рейтингі бар шетел эмитенттерінің облигациялары; 8) Ұлттық Банктегі 7 күнге дейінгі өтеу мерзімі бар мерзімді депозиттер; 9) Standard&Poor’s рейтингілік агенттігінің «ВВВ-»-тен төмен емес ұзақ мерзімді борыштық рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент - банктерге жəне Қазақстан Республикасының резиденті еместерге берілген «овернайт» қарыздары. Осы тармақта көрсетілген бағалы қағаздар, банк оларды кері сатып алу талаптарымен сатқан немесе кепiлге берген немесе Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес өзгеше түрде ауыртпалық салынған бағалы қағаздарды қоспағанда, өтімділігі жоғары активтердің есебіне қосылады.»; 47-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «47. Ашық валюталық позиция – бұл жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы банк талаптарының (мiндеттемелерiнiң) сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы мiндеттемелерiнен (талаптарынан) асып кетуi. Ұзын валюталық позиция – бұл талаптардың (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы) банктiң сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы мiндеттемелерiнен (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасынан) асып кететiн жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы ашық валюталық позиция. Қысқа валюталық позиция – бұл мiндеттемелердің (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) банктiң сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы талаптарынан (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы) асып кететiн жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы ашық валюталық позиция. Валюталық позициялар есебiне мөлшерi валюталардың айырбас бағамының (тазартылған қымбат металдар құнының) өзгеруiмен айқындалатын, теңгемен көрсетiлген талаптар (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы), мiндеттемелер (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) қосылады. Мөлшерi бір шетелдiк валютадан артық айырбас бағамының өзгеруiмен айқындалатын, теңгемен көрсетiлген талаптар (активтердің, шартты жəне ықтимал талаптардың жиынтық сомасы), мiндеттемелер (мiндеттемелердің, шартты жəне ықтимал мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) осы Нұсқаулықтың 48-тармағында белгiленген ашық валюталық позицияның ең төменгі лимитiн иеленетiн шетел валютасындағы валюталық позициялар есебiне енгiзiледi. Əрбір шетелдiк валюта бойынша жəне əрбір тазартылған қымбат металл бойынша ашық валюталық позиция жеке есептеледi. Жекелеген шет мемлекеттердiң (шет мемлекеттер тобының) валюталары (тазартылған қымбат металдары) бойынша ашық валюталық позицияларын есептеу кезiнде бірiншi кезекте № 296 қаулының талаптарына сəйкес қалыптастырылған арнайы провизияларды шегергендегi активтер шоттарында жəне банк мiндеттемелерi шоттарында ашылған əрбір шетелдiк валюта (тазартылған қымбат металл) бойынша шоттардың сальдосы есептеледi. Содан кейін № 296 қаулының талаптарына сəйкес қалыптастырылған арнайы провизияларды шегергендегi шартты талаптар шоттарында жəне шартты мiндеттемелер шоттарында ашылған осы шетелдiк валюта (тазартылған қымбат металдар) бойынша шоттар сальдосы айқындалады. Шетел валютасындағы (тазартылған қымбат металдардағы) талаптардың (мiндеттемелердің) мiндеттемелерден (талаптардан) асып кеткендiгiн көрсететін сальдо өзара қосылады, ал алынған қорытынды банктiң шетел валютасы (тазартылған қымбат метал) бойынша ашық позициясының мөлшерi мен түрiн айқындайды. Шартты талаптар шоттарында жəне шартты мiндеттемелер шоттарында ашылған жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы туынды қаржы құралдары бойынша банктің ашық ұзын жəне (немесе) қысқа позициясы баланстық шоттар бойынша сол шетел валютасындағы банктің ашық ұзын жəне (немесе) қысқа позициясының 30 (отыз) пайызынан аспауға тиіс. Банктiң валюталық нетто-позициясы банктiң барлық шетелдiк валюталары (тазартылған қымбат металдар) бойынша ұзын позицияларының жиынтық сомасы мен барлық шетелдік валюталар (тазартылған қымбат металдар) бойынша қысқа позицияларының жиынтық сомасы арасындағы айырма ретiнде есептеледi. Шетел валютасымен көрсетiлген талаптар мен мiндеттемелер осы талаптар жəне мiндеттемелер көрсетiлген (белгiленген) шетел валюталары бөлiгіндегі валюталық позиция есебiне енгiзiледi. Мəмiленi жасаған күн болып табылмайтын, болашақ валюталау күнi бар валюталық операцияларды жүргiзу кезiнде осы сияқты валюталық операциялар осындай мəмiленi жасаған күннен бастап валюталық позиция есебiне енгiзiледi.»; 53-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «53-1. Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелерге банктердің капиталдандырылуы к7, к8 жəне к9 коэффициенттерімен сипатталады. к7 коэффициенті - Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің ең жоғары лимиті 1 мөлшерде белгіленеді жəне Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасының банктің меншікті капиталына қатынасы ретінде есептеледі. Осы коэффициентті есептеу мақсатында Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасына мыналар енгізіледі: Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы талап етілгенге дейінгі міндеттемелер, оның ішінде есеп айырысуды жүзеге асыру мерзімі белгіленбеген міндеттемелер; Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы мерзімді міндеттемелер, бастапқы өтеу мерзімі бір жылға дейін қоса алғанда; кредитордың міндеттемелерді мерзімінен бұрын өтеуді талап ету құқығымен Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы мерзімді міндеттемелер, оның ішінде жеке жəне заңды тұлғалардың мерзімді жəне шартты депозиттерін қоспағандағы банктердің мерзімді жəне шартты депозиттері. Осы коэффициентті есептеу мақсатында Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасынан мыналар алып тасталады: өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын, «Экономика секторларының жəне төлемдер белгілеу кодтарын қолдану жəне төлемдер бойынша оларға сəйкес мəліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадағы № 388 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысына (бұдан əрі – № 388 қаулы) сəйкес экономиканың «басқа қаржы ұйымдары – коды 5», «мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар – коды 6», «мемлекеттік емес қаржылық емес ұйымдар – коды 7» жəне «үй шаруашылықтарына қызмет көрсететін коммерциялық емес ұйымдар – коды 8» секторларына кіретін шетел компанияларының филиалдары мен өкілдіктері алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер; халықаралық қаржы ұйымдары болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер; халықаралық есеп айырысу жүйелері (ClearstreamBanking S.A. жəне EuroclearBankSA/NV) болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер; банктің кастодиан шарты негізінде сақтауға қабылдаған қаражатының инвестицияланбаған қалдықтары; Қазақстан Республикасының резиденті емес - бас банктің алдындағы реттелген борыштық міндеттемелер.»; 53-6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «53-6. Қазақстан Республикасының Үкіметі құрылтайшысы болып табылатын банктерді қоспағанда, банктер меншікті жəне тартылған қаражатын ішкі активтерге есепті айдың ішінде ішкі активтердің орташа айлық шамасының реттелген борыштың орташа айлық шамасының, мерзімсіз қаржы құралдарының орташа айлық шамасының, банктің шетел валютасында шығарған борыштық бағалы қағаздарын қоспағанда, банк шығарған борыштық бағалы қағаздардың орташа айлық шамасының жəне ішкі міндеттемелердің орташа айлық шамасының сомасына қатынасы 1-ден кем болмайтындай етіп орналастырады. Коэффициент үтірден кейін үш таңбамен беріледі.»; 1-қосымшаның «Салымдардың кредиттiк тəуекел дəрежесi бойынша сараланған банк активтерiнiң кестесi» кестесiнде: реттік нөмірі 14-1-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 14-1 «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры», «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамдары шығарған бағалы қағаздар

15

www.egemen.kz

15 мамыр 2013 жыл

0 »;

түсiндiрме мынадай редакцияда жазылсын: «Банктің салымдар тəуекелінің дəрежесі бойынша мөлшерленуге жататын активтер есебіне түсіндірме 1. Салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар, банктің түзетiлген құны көрсетілген активтер көлемінің 50 пайызынан кем емес қамтамасыз етуi бар (Салымдық тəуекел дəрежесi бойынша сараланған активтер мен мiндеттемелер кестесiнiң 1-3, 9-11, 14-16-жолдарында көрсетiлген активтер түріндегі) осы тармаққа сəйкес банктерде түзетiлген қамтамасыз ету құнын айқындауға мүмкiндiк беретiн барабар есепке алу жүйелерi болған кезде түзетiлген қамтамасыз ету құнын шегергендегi тəуекел дəрежесі бойынша сараланған активтер есебiне енгiзiлуi мүмкiн қарыздар. Түзетiлген қамтамасыз ету құны (Салымдық тəуекел дəрежесi бойынша сараланған активтер мен мiндеттемелер кестесiнiң 1-3, 9-11, 14-16-жолдарында көрсетiлген активтер түріндегі) мыналарға: салымдар, оның ішінде осы банктегі қамтамасыз ету ретінде ұсынылғандары сомасының 100 пайызына; қамтамасыз етуге берілген бағалы қағаздардың рыноктық құнының 95 пайызына; қамтамасыз етуге берілген тазартылған қымбат металдардың рыноктық құнының 85 пайызына тең болады. Жоғарыда көрсетілген салымдардың, дебиторлық берешектің, сатып алынған бағалы қағаздардың қамтамасыз етілмеген бөлігі салымдарға, дебиторлық берешекке, сатып алынған бағалы қағаздарға сəйкес келетін тəуекел дəрежесі бойынша осы Кестеге сай сараланады. 2. Банк инвестициясының есебiне енгізілмеген, қарсы агенттен төмен тəуекел дəрежесi бар ұйымдар кепiлдiк берген (сақтандырған) салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар тəуекел дəрежесi бойынша (банк инвестициясының есебiне енгізілмеген салымдардың, дебиторлық берешектiң, сатып алынған бағалы қағаздардың, қарыздардың, инвестициялардың кепiлдiк берілген (сақтандырылған) сомасын шегергендегi) сараланған активтердiң есебiне борыштың тəуекел дəрежесі бойынша енгiзiлуi мүмкiн. Банк инвестициясы есебiне енгiзiлмеген салымдардың, дебиторлық берешектiң, сатып алынған бағалы қағаздардың, қарыздардың, инвестициялардың кепiлдiк берген (сақтандырылған) сомасы тиiстi кепiлдiң (сақтандырушының) дебиторлық берешегiнiң тəуекел дəрежесi бойынша сараланады. 3. Осы Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген, Қазақстан Республикасының: 1) оффшорлық аймақтар аумағында заңды тұлға ретінде тіркелген; 2) оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген, жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайыздан астамына ие заңды тұлғаға тəуелді немесе оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғаға қатысы еншілес болып табылатын; 3) оффшорлық аймақтар азаматтары болып табылатын резидент еместеріне берілген салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар жəне қарыздар тəуекел дəрежесi бойынша осы

Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген қамтамасыз етудiң болу-болмауына қарамастан, Салымдардың тəуекел дəрежесi бойынша банк активтерiнiң кестесiне сəйкес сараланады. 4. Осы Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген, Қазақстан Республикасының: 1) оффшорлық аймақтар аумағында заңды тұлға ретінде тіркелген, бірақ «Standard & Poor’s» агенттігінің «АА-» төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі немесе көрсетілген деңгейден төмен емес борыштық рейтингі бар бас ұйымның міндеттемелерінің барлық сомасының қамтамасыз етуіне тиісті кепілдігі бар; 2) Қазақстан Республикасының оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғалар немесе олардың азаматтары не Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы оффшорлық аймақтар тізбесіне жатқызған, ақпарат алмасу жөнінде міндеттемелер қабылдамаған мемлекеттердің аумағында тіркелген заңды тұлғалар немесе олардың азаматтары болып табылатын резидент еместеріне немесе жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайыздан астамына ие заңды тұлғаларға тəуелді не көрсетілген оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғаларға қатысты еншілес болып табылатын ұйымдарға талаптарды есептемегенде, оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген, жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайызынан астамына ие заңды тұлғаға тəуелді немесе оффшорлық аймақ аумағында тіркелген, бірақ көрсетілген деңгейден төмен емес борыштық рейтингі немесе борыштық рейтингі көрсетілген деңгейден төммен емес бас ұйымның міндеттемелерінің барлық сомасының қамтамасыз етуіне тиісті кепілдігі бар, оффшорлық аймақ аумағында тіркелген заңды тұлғаға қатысты еншілес болып табылатын резидент еместеріне берілген салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар жəне қарыздар тəуекелдің нөлдік дəрежесі бойынша сараланады. 5. Салымдар тəуекелінің дəрежесі бойынша мөлшерленген банк активтерін есептеу мақсаттары үшін: жеке тұлғаларға тұрғын үй құрылысы үшін не оны сатып алу жəне (немесе) жөндеу мақсатында берілген ипотекалық қарыз ипотекалық тұрғын үй қарызы болып түсініледі; тұтынушылық кредит деп жеке тұлғаларға кəсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды жəне қызмет көрсетулерді сатып алуға берілген кредит түсініледі. 6. Егер бағалы қағаздың шығарылымның арнайы борыштық рейтингi болса, онда тəуекел дəрежесi бойынша банк активтерiн саралау кезiнде бағалы қағаз рейтингiн ескеру қажет. 7. Валюталардың айырбас бағамының жəне қымбат металдар бағамдарының өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекелі бар қаржы құралдарының есебіне енгізілген активтерді қосыпағанда, Нұсқаулықтың 17-тармағына сəйкес нарықтық тəуекел ескеріле отырып активтердің, шартты жəне ықтимал талаптар мен міндеттемелердің есебіне енгізілген активтер кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленетін активтердің, шартты жəне ықтимал міндеттемелердің есебіне енгізілмейді.». 2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екінші деңгейдегі банктерде тəуекелдерді басқару жəне ішкі бақылау жүйелерінің болуына қойылатын талаптар жөніндегі Нұсқаулықты бекіту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 359 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3925 тіркелген) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екiншi деңгейдегi банктерде тəуекелдердi басқару жəне iшкi бақылау жүйелерiнiң болуына қойылатын талаптар туралы нұсқаулықта: 1-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «1. Жалпы ережелер»; 3-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3-1. Сценарийлер, стресс-тестілеудің қорытындылары, сондай-ақ кездейсоқ жағдайлар туындаған жағдайдағы іс-əрекеттер жоспары уəкілетті органға есепті жарты жылдықтан кейінгі айдың 30 күнінен кешіктірмей ұсынылады. «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметi туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес қайта құрылымдау барысындағы банктер қайта құрылымдау процесі аяқталғанға дейін сценарийлерді, стресс-тестілеудің қорытындыларын, сондай-ақ кездейсоқ жағдайлар туындаған жағдайдағы іс-əрекеттер жоспарын ұсынбайды.»; 2, 3, 4-тараулардың тақырыптары мынадай редакцияда жазылсын: «2. Тəуекелдердi басқару жүйелерiнiң болуына қойылатын талаптар»; «3. Ішкі бақылау жүйесінiң болуына қойылатын талаптар»; «4. Қорытынды ережелер»; 4-қосымшаның «Жеке тұлғаларға берілген ипотекалық тұрғын үй заемдарын жəне жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген немесе жылжымайтын мүлік құрылысы мақсатында ұсынылатын ипотекалық заемдарды ұсыну кезінде тəуекелдерді басқару жүйесіне қойылатын талаптар» кестесінде: сегізінші жол «

Банктер жыл сайын жылжымайтын мүлікпен байланысты заемдар бойынша қамтамасыз етуді қайта бағалауды жүзеге асырады

Қамтамасыз етуді қайта бағалау тəуелсіз бағалаушыны тартумен қатар, қамтамасыз ету құны 35 000 айлық есептік көрсеткіштен жоғары жылжымайтын мүлікпен байланысты заемдар бойынша жүзеге асырылады. Банк қайта бағалау нəтижесі бойынша кредиттің жіктелуін жəне олар бойынша провизияның мөлшерін қайта қарайды. Қайта бағалау мына жағдайларда жүргізілмейді: тұрғын үйді жөндеу; заем шартының талаптарын қайта қарау, сондай-ақ жылжымайтын мүлікпен байланысты заем бойынша жаңа немесе қосымша қамтамасыз етуді ұсыну банк шығынының тəуекелін азайтуы мүмкін. Банктер жылжымайтын мүлікпен байланысты заемдар бойынша қамтамасыз етуді қайта бағалауда пайдаланылатын критериилері кредиттік саясатты айқындайтын банктердің ішкі құжаттарымен реттеледі »;

мынадай редакцияда жазылсын: «

Банктер жыл сайын жылжымайтын мүлікпен байланысты қарыздар бойынша қамтамасыз етуді қайта бағалайды

Қамтамасыз етуді қайта бағалау тəуелсіз бағалаушыны тарта отырып, қамтамасыз ету құны республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 100 000 (жүз мың еселенген) мөлшерінен асатын баламалы сома болатын жылжымайтын мүлікпен байланысты қарыздар бойынша жүзеге асырылады. Бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген қарыздар, сондай-ақ уəкілетті орган белгілеген активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру тəртібіне сəйкес 100% (жүз пайыз) деңгейде резервтер (провизиялар) мөлшері қалыптастырылған қарыздар бойынша қайта бағалау талап етілмейді. Банк қайта бағалау қорытындылары бойынша кредиттің жіктелуін жəне ол бойынша арнайы резервтер мөлшерін қайта қарайды. Қайта бағалау мына жағдайларда жүргізілмейді: тұрғын үйді жөндеу; қарыз шартының талаптарын қайта қарау, сондай-ақ жылжымайтын мүлікпен байланысты қарыз бойынша жаңа немесе қосымша қамтамасыз етуді ұсыну, бұл банк шығынының тəуекелін азайтуы мүмкін; Банктер жылжымайтын мүлікпен байланысты қарыздар бойынша қамтамасыз етуді қайта бағалауда пайдаланатын критерийлер кредиттік саясатты айқындайтын банктердің »; ішкі құжаттарымен реттеледі.

8-қосымшаның «Нұсқаулықтың талаптарына қосымша критерийлер» кестесінде: жүз қырық тоғызыншы жол «

Қамтамасыз етуді қайта бағалау тəуелсіз бағалаушыны қатыстыра отырып, қамтамасыз ету құны 35 000 айлық есептік көрсеткіштен асатын жылжымайтын мүлікке қатысты заемдар бойынша жүзеге асырылады

»;

мынадай редакцияда жазылсын: «

Қамтамасыз етуді қайта бағалау тəуелсіз бағалаушыны тарта отырып, қамтамасыз ету құны республикалық бюджет туралы заңмен тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 100 000 (жүз мың еселенген) мөлшерінен асатын баламалы сома болатын жылжымайтын мүлікпен байланысты қарыздар бойынша жүзеге асырылады. Бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген қарыздар, сондай-ақ уəкілетті орган белгілеген активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру тəртібіне сəйкес 100% (жүз пайыз) деңгейде резервтер (провизиялар) мөлшері қалыптастырылған қарыздар бойынша қайта бағалау талап етілмейді. ».

3. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екінші деңгейдегі банктердің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есеп беру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 17 маусымдағы № 136 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4301 тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екінші деңгейдегі банктердің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есеп беру ережесінде: 1-қосымша тізбенің 1-қосымшасына сəйкес редакцияда жазылсын; 2-қосымшаның «кредиттік тəуекелді ескергенде мөлшерленген активтердің талдамасы» кестесінде: реттік нөмірі 14-1-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

14-1

«Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры», «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамдары шығарған бағалы қағаздар

0

» »;

11-қосымша тізбенің 2-қосымшасына сəйкес редакцияда жазылсын; 11-1-қосымша Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулардың 3-қосымшасына сəйкес редакцияда жазылсын; 23-қосымшаның «пруденциалдық нормативтерді есептеуге арналған қосымша мəліметтер» кестесінде: реттік нөмірі 8168-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

8168

Нұсқаулықтың 35-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы.

ай сайын

»;

реттік нөмірі 8410-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

8410

«Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры», «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамдары шығарған бағалы қағаздар

ай сайын

»;

реттік нөмірі 8425-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

8425

«Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы

ай сайын

»;

мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 8918, 8919-жолдармен толықтырылсын: «

8918 8919

Халықаралық есеп айырысу жүйелері (ClearstreamBanking S.A. жəне EuroclearBankSA/NV) болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы

ай сайын ай сайын

».

4. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мəндері жəне есептеу əдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту туралы» 2009 жылғы 27 наурыздағы № 66 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5670 тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мəндері жəне есептеу əдістемесі туралы нұсқаулықта: 1-тарау мынадай редакцияда жазылсын: «1. Банктің жарғылық капиталының ең аз мөлшері 1. Банктің жарғылық жəне меншікті капиталының ең аз мөлшері Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мəнi мен əдiстемесi туралы нұсқаулықты бекiту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3924 тіркелген) белгіленген. 2. Банк акционерлерден мұндай сатып алу қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау мен қадағалау жөніндегі уəкілетті орган белгілеген пруденциалдық нормативтердің жəне басқа да сақталуы міндетті нормалар мен лимиттердіңкез келгенінің бұзылуына əкеп соқтырмайтын болу талабымен меншікті акцияларды сатып алады.»; 5, 6, 7, 8-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын; «5. Екінші деңгейдегі капитал: ағымдағы жыл кірістерінің мөлшері ағымдағы жыл шығыстарынан асу мөлшерінің; ағымдағы жыл шығыстарының ағымдағы жыл кірістерінен асу мөлшерінің; негізгі қаражат пен бағалы қағаздарды қайта бағалау мөлшерінің; кастодиандық шарт талаптары негізінде қабылданған, инвестицияланбаған қаражат қалдықтарын шегергендегі тəуекелді ескере отырып мөлшерленуге жататын активтер сомасының 1,25 пайызынан аспайтын сомадағы жалпы банктік тəуекелдерге резервтер мөлшерінің сомасы ретінде есептеледі.»; 6. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі мынадай үш коэффициентпен сипатталады: бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі бірінші деңгейдегі капиталдың екінші деңгейдегі капиталдың бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларының сомасына азайтылған банк активтерінің мөлшеріне қатынасымен (k1-1); 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі жəне екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың банк иелігіне берілген ақшамен немесе тазартылған қымбат металдармен толық қамтамасыз етілгендерін қоспағандағы, сондай-ақ бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларының сомасына азайтылған жəне екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін, банк қамтамасыз етуге қабылдаған кепілдіктерді қоспағанда, активтердің, шартты жəне ықтимал міндеттемелердің сомасына қатынасымен (k1-1); бірінші деңгейдегі капиталдың жалпы сомасындағы екінші деңгейдегі капитал бөлігінің меншікті капитал есебіне енгізілетін бірінші деңгейдегі капиталдың үлесі шегінде алынған банк инвестицияларын шегергендегі бірінші деңгейдегі капиталдың мыналар сомасына қатынасымен: екінші деңгейдегі капиталдың есебіне енгізілмеген жалпы резервтердің сомасына кемітілген кредиттік тəуекел деңгейі бойынша мөлшерленген активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер; нарықтық тəуекелді ескере отырып есептелген активтер, шартты жəне ықтимал талаптар мен міндеттемелер; операциялық тəуекел; мыналарды шегергендегі: инвестициялық депозит туралы шарт бойынша тартылған қаражат есебінен қаржыландырылатын активтер (k1-2); меншікті капиталдың мына сомаға қатынасымен: екінші деңгейдегі капиталдың есебіне енгізілмеген жалпы резервтердің сомасына азайтылған кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленген активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер; нарықтық тəуекел ескеріле отырып есептелген активтер, шартты жəне ықтимал талаптар мен міндеттемелер; операциялық тəуекел; мыналарды шегергенде: инвестициялық депозит туралы шарт бойынша тартылған қаражат есебінен қаржыландырылатын активтер (k2). 7. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің мəні: k 1-1 0,06-дан кем болмайды. 01.01.2014ж. бастап k1-1 0,03-тен кем болмайды;

k1-2 0,09-дан кем болмайды. Қатысушысы банк холдингі немесе тізбесі жəне ең төмен талап етілетін рейтингі Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Болу қажеттілігі қаржы ұйымдарының қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес талап етілетін заңды тұлғалар үшін ең аз рейтингті, осы рейтингті беретін рейтинг агенттіктерінің тізбесін белгілеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2004 жылғы 25 қазандағы № 304 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» 2006 жылғы 25 ақпандағы № 55 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4139 тіркелген) (бұдан əрі – № 55 қаулы) белгіленген рейтингілік агенттіктердің бірінің белгілі бір рейтингіне ие бас банк болып табылатын банк үшін, «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметi туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 17-2-бабымен көзделген тəртіппен акцияларын Қазақстан Республикасының Үкіметі не ұлттық басқарушы холдинг сатып алған банк үшін, сондай-ақ орналастырылған акцияларының елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі банк үшін банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің мəні: k1-1 0,05-тен кем болмайды; k1-2 0,08-ден кем болмайды. 8. Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің мəні k2 0,12-ден кем болмайды. Қатысушысы банк холдингі не бас банк болып табылатын, рейтингілік агенттіктердің бірінің белгілі бір рейтингіне ие, тізбесі жəне ең төмен талап етілетін рейтингі № 55 қаулымен белгіленген банк үшін, «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 17-2-бабымен белгіленген тəртіппен акцияларын Қазақстан Республикасының Үкіметі не ұлттық басқарушы холдинг сатып алған банк үшін, сондай-ақ орналастырылған акцияларының елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі банк үшін банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі коэффициентінің мəні k2 0,10-нан кем болмайды. Кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша мөлшерленетін активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер осы Нұсқаулықтың 1 жəне 2-қосымшаларына сəйкес есептеледі. Тəуекел дəрежесі бойынша активтерді, шартты жəне ықтимал міндеттемелерді мөлшерлеу мақсатында активтер, шартты жəне ықтимал міндеттемелер № 296 қаулының талаптарына сəйкес олар бойынша құрылған арнайы резервтер (провизиялар) сомасына азайтылады. Кредиттік тəуекел деңгейі бойынша мөлшерленетін шартты жəне ықтимал міндеттемелер осы Нұсқаулықтың 2-қосымшасына сай есептелген шартты жəне ықтимал міндеттемелер сомасының банк кредиттік тəуекелдер шегетін тəуекелдің осы Нұсқаулықтың 1-қосымшасында көрсетілген қарсы агенттің тиісті санатына сəйкес келетін дəрежесіне көбейтіндісі ретінде айқындалады. Активтер, шартты жəне ықтимал талаптар нарықтық тəуекел ескеріле отырып осы Нұсқаулықтың 9-19-тармақтарына сəйкес есептеледі. Операциялық тəуекел осы Нұсқаулықтың 26-тармағына сəйкес есептеледі.»; 26-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «26. Операциялық тəуекел соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кiрiстiң орташа шамасының 0,12-гe тең операциялық тəуекел коэффициентiне (банк холдингі не бас банк қатысушысы болып табылатын банк үшін 0,10 коэффициентi пайдаланылады, жеке тұлға - ірі қатысушысы жоқ банк үшін 0,14-ке тең коэффициент пайдаланылады) көбейтіндісіне 8,3-ке тең сəйкес келтіру коэффициентiнің (банк холдингі не бас банк қатысушысы болып табылатын банк үшін 10 коэффициентi пайдаланылады, жеке тұлға - ірі қатысушысы жоқ банк үшін 7,14-ке тең коэффициент пайдаланылады) көбейтіндісі ретінде есептеледi. Соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кірістің орташа шамасы əр жыл сайын банктiң таза кіріс алған соңғы өткен үш жыл iшiндегi жылдық жалпы кіріс сомасының банктiң таза кіріс алған жылдарының санына қатынасы ретiнде есептеледi. Жаңадан құрылған банктер үшiн операциялық тəуекел қаржы жылының аяқталуы бойынша есептеледi жəне жылдық жалпы кiрiстiң орташа мөлшерi өткен жылдар санын негiзге ала отырып есептеледi. Жылдық жалпы кіріс: жиынтық шығыстарды, провизияларды (резервтерді) қалпына келтіруден болған кірістерді жəне банктің төтенше кірістерін шегергенде; жиынтық кірістің, корпоративтік табыс салығының, қамтамасыз етуге арналған қаржының жəне төтенше шығыстардың сомасы ретінде айқындалады. Банк шығын алған, бірақ қамтамасыз етуге арналған қаржыны ескергенде, провизияларды (резервтерді) қалпына келтіруден болған кірістерді жəне төтенше кірістерді шегергенде оң жалпы кіріс болған жыл операциялық тəуекел есебіне кіргізіледі.»; 32, 33-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «32. Бір қарыз алушыға тəуекел мөлшері (Р) банктің барлық талаптарының сомасы ретінде есептеледі (осы Нұсқаулықтың 3-тармағында көрсетілген банк инвестицияларын қоспағанда); инвестициялық депозит туралы шарт бойынша тартылған қаражат есебінен қаржыландырылатын активтер түріндегі заемшыға қойылатын талаптарды шегергендегі; № 296 қаулының талаптарына сəйкес құрылған арнайы резервтер (провизиялар) сомасын, сондай-ақ мынадай түрдегi қарыз алушының мiндеттемелерi бойынша қамтамасыз ету сомасын шегергенде: осы міндеттемені қамтамасыз ету ретінде банктің иелік етуіне берілген салымдар; тазартылған қымбат металдар; Қазақстан Республикасы Үкіметінің кепілдіктері. Бір қарыз алушыға келетін тəуекелді есептуге мыналар енгізілмейді: Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне, «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамына қойылатын талаптар, банктің қарыз алушыға қоятын, банктің балансынан есептен шығарылған талаптары, банктің қарыз алушыға қоятын, № 296 қаулының талаптарына сəйкес 100% (жүз пайыз) провизиялар (резервтер) қалыптастырылған талаптары жəне «Standard & Poor’s» агенттігінің «ВВВ»-дан төмен емес ұзақ мерзімді рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар банктерге ашылған корреспонденттік шоттар бойынша қойылатын талаптар. 33. Банктің бір қарыз алушыға өзінің міндеттемелері бойынша тəуекелі мөлшерінің банктің меншікті капиталына қатынасы мынадан аспауға тиіс: банкпен айрықша қатынастармен байланысты тұлғалар болып табылатын қарыз алушылар үшін (k3.1) - 0,10. Банкпен айрықша қатынастармен байланысты қарыз алушылар бойынша тəуекелдердің жиынтық сомасы банктің меншікті капиталының мөлшерінен аспауға тиіс; басқа қарыз алушылар үшін (k3) - 0,25 (оның ішінде, Standard&Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингiсі немесе басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерге қойылатын талаптарды қоспағанда, бланктік қарыз, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелер бойынша, осы Нұсқаулықтың 33-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша, сондай-ақ Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместерінің мiндеттемелерi бойынша). Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 (он) пайызынан асатын бір қарыз алушыға банк тəуекелдерінің жиынтық сомасы банктің меншікті капиталының мөлшерінен бес еседен көп аспауға тиіс. «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы банктің меншікті капиталының мөлшерінен аспайды. Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы бас банктің меншікті капиталының мөлшерінен үш еседен көп аспайды.»; мынадай мазмұндағы 33-1-тармақпен толықтырылсын: «33-1. Осы Нұсқаулықтың 33-тармағының мақсаттары үшін «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметi туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңы 8-1-бабының 2-тармағында көрсетілген талаптардың біріне сəйкес келетін қарыз алушылар - заңды тұлғаларды қоспағанда, барлық қарыз алушылар - заңды тұлғалар тиісті қарыз алушылар ретінде түсініледі»; 46-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «46. Ашық валюталық позиция – бұл жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы банк талаптарының (мiндеттемелерiнiң) сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы мiндеттемелерiнен (талаптарынан) асып кетуi. Ұзын валюталық позиция – бұл талаптардың (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы) банктiң сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы мiндеттемелерiнен (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасынан) асып кететiн жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы ашық валюталық позиция. Қысқа валюталық позиция – бұл мiндеттемелердің (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) банктiң сол шетел валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы талаптарынан (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы) асып кететiн жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы немесе тазартылған қымбат металдардағы ашық валюталық позиция. Валюталық позициялар есебiне мөлшерi валюталардың айырбас бағамының (тазартылған қымбат металдар құнының) өзгеруiмен айқындалатын, теңгемен көрсетiлген талаптар (активтер мен шартты талаптардың жиынтық сомасы), мiндеттемелер (мiндеттемелер мен шартты мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) қосылады. Мөлшерi бір шетелдiк валютадан артық айырбас бағамының өзгеруiмен айқындалатын, теңгемен көрсетiлген талаптар (активтердің, шартты жəне ықтимал талаптардың жиынтық сомасы), мiндеттемелер (мiндеттемелердің, шартты жəне ықтимал мiндеттемелердiң жиынтық сомасы) осы Нұсқаулықтың 47-тармағында белгiленген ашық валюталық позицияның ең төменгі лимитiн иеленетiн шетел валютасындағы валюталық позициялар есебiне енгiзiледi. Əрбір шетелдiк валюта бойынша жəне əрбір тазартылған қымбат металл бойынша ашық валюталық позиция жеке есептеледi. Жекелеген шет мемлекеттердiң (шет мемлекеттер тобының) валюталары (тазартылған қымбат металдары) бойынша ашық валюталық позицияларын есептеу кезiнде бірiншi кезекте олар қалыптастырылған арнайы провизияларды шегергендегi активтер шоттарында жəне банк мiндеттемелерi шоттарында ашылған əрбір шетелдiк валюта (тазартылған қымбат металл) бойынша шоттардың сальдосы есептеледi. Содан кейін олар қалыптастырылған арнайы провизияларды шегергендегi шартты талаптар шоттарында жəне шартты мiндеттемелер шоттарында ашылған осы шетелдiк валюта (тазартылған қымбат металдар) бойынша шоттар сальдосы айқындалады. Шетел валютасындағы (тазартылған қымбат металдардағы) талаптардың (мiндеттемелердің) мiндеттемелерден (талаптардан) асып кеткендiгiн көрсететін сальдо өзара қосылады, ал алынған қорытынды банктiң шетел валютасы (тазартылған қымбат метал) бойынша ашық позициясының мөлшерi мен түрiн айқындайды. Шартты талаптар шоттарында жəне шартты мiндеттемелер шоттарында ашылған жекелеген шет мемлекеттiң (шет мемлекеттер тобының) валютасындағы туынды қаржы құралдары бойынша банктің ашық ұзын жəне (немесе) қысқа позициясы баланстық шоттар бойынша сол шетел валютасындағы банктің ашық ұзын жəне (немесе) қысқа позициясының 30 (отыз) пайызынан аспауға тиіс. Банктiң валюталық нетто-позициясы банктiң барлық шетелдiк валюталары (тазартылған қымбат металдар) бойынша ұзын позицияларының жиынтық сомасы мен барлық шетелдік валюталар (тазартылған қымбат металдар) бойынша қысқа позицияларының жиынтық сомасы арасындағы айырма ретiнде есептеледi. Шетел валютасымен көрсетiлген талаптар мен мiндеттемелер осы талаптар жəне мiндеттемелер көрсетiлген (белгiленген) шетел валюталары бөлiгіндегі валюталық позиция есебiне енгiзiледi. Мəмiленi жасаған күн болып табылмайтын, болашақ валюталау күнi бар валюталық операцияларды жүргiзу кезiнде осы сияқты валюталық операциялар осындай мəмiленi жасаған күннен бастап валюталық позиция есебiне енгiзiледi. Активтер мен міндеттемелер мерзімдерін салыстыру осы Нұсқаулықтың 6-қосымшасына сəйкес жүргізіледі. Əрбір шетел валютасы жəне валюталық нетто-позиция бойынша валюталық позициялар осы Нұсқаулықтың 7-қосымшасына сəйкес есептеледі. Шетелдік жəне ұлттық валютадағы активтер мен міндеттемелер мерзімдерін салыстыру осы Нұсқаулықтың 8 жəне 9-қосымшасына сəйкес жүргізіледі.»; 51-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «51. Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелерге банктердің капиталдандырылуы к7, к8 жəне к9 коэффициенттерімен сипатталады. к7 коэффициенті - Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің ең жоғары лимиті 1 мөлшерінде белгіленеді жəне Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасының банктің меншікті капиталына қатынасы ретінде есептеледі. Осы коэффициентті есептеу мақсатында Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасына мыналар енгізіледі: Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы талап етілгенге дейінгі міндеттемелер, оның ішінде есеп айырысуды жүзеге асыру мерзімі белгіленбеген міндеттемелер; Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы мерзімді міндеттемелер, бастапқы өтеу мерзімі бір жылға дейін қоса алғанда; кредитордың міндеттемелерді мерзімінен бұрын өтеуді талап ету құқығымен Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы мерзімді міндеттемелер, оның ішінде жеке жəне заңды тұлғалардың мерзімді жəне шартты депозиттерін қоспағандағы банктердің мерзімді жəне шартты депозиттері. Осы коэффициентті есептеу мақсатында Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелер сомасынан мыналар алып тасталады: өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын, «Экономика секторларының жəне төлемдер белгілеу кодтарын қолдану жəне төлемдер бойынша оларға сəйкес мəліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадағы № 388 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысына (бұдан əрі – № 388 қаулы) сəйкес экономиканың «басқа қаржы ұйымдары – коды 5», «мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар – коды 6», «мемлекеттік емес қаржылық емес ұйымдар – коды 7» жəне «үй шаруашылықтарына қызмет көрсететін коммерциялық емес ұйымдар – коды 8» секторларына кіретін шетел компанияларының филиалдары мен өкілдіктері алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер; «Қазақстан Республикасының Халықаралық Валюта Қорына, Халықаралық Қайта Құру жəне Даму Банкiне, Халықаралық Қаржы Корпорациясына, Халықаралық Даму Қауымдастығына, Инвестициялар Кепiлдiгiнiң Көпжақты Агенттiгiне, Инвестициялық Дауларды Реттеу жөнiндегi Халықаралық Орталыққа, Еуропа Қайта Құру жəне Даму Банкiне, Азия Даму Банкiне, Ислам Даму Банкiне мүшелiгi туралы» 2001 жылғы 6 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – 2001 жылғы 6 желтоқсандағы Заң) сəйкес Қазақстан Республикасы мүше болып табылатын халықаралық ұйымдар болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер, сондай-ақ 2006 жылғы 12 қаңтардағы Еуразиялық Даму банкін құру туралы келісімгесəйкес құрылған Еуразиялық Даму банкі (бұдан əрі – Еуразиялық Даму банкі) алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер; халықаралық есеп айырысу жүйелері (ClearstreamBanking S.A. жəне EuroclearBankSA/NV) болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер.»; 1-қосымшаның «Кредиттiк тəуекел дəрежесi бойынша мөлшерленген банк активтерiнiң кестесi» кестесi: мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 12-1-жолмен толықтырылсын: «

12-1

«Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар

0

»;

түсіндірмелер мынадай редакцияда жазылсын: «Банктің салымдар тəуекелінің дəрежесі бойынша мөлшерленуге жататын активтер есебіне түсіндірме: 1. Салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар, банктің түзетiлген құны көрсетілген активтер көлемінің 50 пайызынан кем емес қамтамасыз етуi бар (Салымдық тəуекел дəрежесi бойынша сараланған активтер мен мiндеттемелер кестесiнiң 1-3, 10-12-жолдарында көрсетiлген активтер түріндегі) осы тармаққа сəйкес банктерде түзетiлген қамтамасыз ету құнын айқындауға мүмкiндiк беретiн барабар есепке алу жүйелерi болған кезде түзетiлген қамтамасыз ету құнын шегергендегi тəуекел дəрежесі бойынша сараланған активтер есебiне енгiзiлуi мүмкiн қарыздар. Түзетiлген қамтамасыз ету құны (Салымдық тəуекел дəрежесi бойынша сараланған активтер мен мiндеттемелер кестесiнiң 1-3, 10-12-жолдарында көрсетiлген активтер түріндегі) мыналарға: салымдар, оның ішінде осы банктегі қамтамасыз ету ретінде ұсынылғандары сомасының 100 пайызына; қамтамасыз етуге берілген бағалы қағаздардың рыноктық құнының 95 пайызына; қамтамасыз етуге берілген тазартылған қымбат металдардың рыноктық құнының 85 пайызына тең болады.

Жоғарыда көрсетілген салымдардың, дебиторлық берешектің, сатып алынған бағалы қағаздардың қамтамасыз етілмеген бөлігі салымдарға, дебиторлық берешекке, сатып алынған бағалы қағаздарға сəйкес келетін тəуекел дəрежесі бойынша осы Кестеге сай сараланады. 2. Банк инвестициясының есебiне енгізілмеген, қарсы агенттен төмен тəуекел дəрежесi бар ұйымдар кепiлдiк берген (сақтандырған) салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар тəуекел дəрежесi бойынша (банк инвестициясының есебiне енгізілмеген салымдардың, дебиторлық берешектiң, сатып алынған бағалы қағаздардың, қарыздардың, инвестициялардың кепiлдiк берілген (сақтандырылған) сомасын шегергендегi) сараланған активтердiң есебiне борыштың тəуекел дəрежесі бойынша енгiзiлуi мүмкiн. Банк инвестициясы есебiне енгiзiлмеген салымдардың, дебиторлық берешектiң, сатып алынған бағалы қағаздардың, қарыздардың, инвестициялардың кепiлдiк берген (сақтандырылған) сомасы тиiстi кепiлдiң (сақтандырушының) дебиторлық берешегiнiң тəуекел дəрежесi бойынша сараланады. 3. Осы Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген, Қазақстан Республикасының: 1) оффшорлық аймақтар аумағында заңды тұлға ретінде тіркелген; 2) оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген, жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайыздан астамына ие заңды тұлғаға тəуелді немесе оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғаға қатысы еншілес болып табылатын; 3) оффшорлық аймақтар азаматтары болып табылатын резидент еместеріне берілген салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар жəне қарыздар тəуекел дəрежесi бойынша осы Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген қамтамасыз етудiң болу-болмауына қарамастан, Салымдардың тəуекел дəрежесi бойынша банк активтерiнiң кестесiне сəйкес сараланады. 4. Осы Түсiнiктемелердің 1-тармағында көрсетiлген, Қазақстан Республикасының: 1) оффшорлық аймақтар аумағында заңды тұлға ретінде тіркелген, бірақ «Standard & Poor’s» агенттігінің «АА-» төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі немесе көрсетілген деңгейден төмен емес борыштық рейтингі бар бас ұйымның міндеттемелерінің барлық сомасының қамтамасыз етуіне тиісті кепілдігі бар; 2) Қазақстан Республикасының оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғалар немесе олардың азаматтары не Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы оффшорлық аймақтар тізбесіне жатқызған, ақпарат алмасу жөнінде міндеттемелер қабылдамаған мемлекеттердің аумағында тіркелген заңды тұлғалар немесе олардың азаматтары болып табылатын резидент еместеріне немесе жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайыздан астамына ие заңды тұлғаларға тəуелді не көрсетілген оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген заңды тұлғаларға қатысты еншілес болып табылатын ұйымдарға талаптарды есептемегенде, оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген, жекелей алғанда жарғылық капиталдың 5 пайызынан астамына ие заңды тұлғаға тəуелді немесе оффшорлық аймақ аумағында тіркелген, бірақ көрсетілген деңгейден төмен емес борыштық рейтингі немесе борыштық рейтингі көрсетілген деңгейден төммен емес бас ұйымның міндеттемелерінің барлық сомасының қамтамасыз етуіне тиісті кепілдігі бар, оффшорлық аймақ аумағында тіркелген заңды тұлғаға қатысты еншілес болып табылатын резидент еместеріне берілген салымдар, дебиторлық берешек, сатып алынған бағалы қағаздар жəне қарыздар тəуекелдің нөлдік дəрежесі бойынша сараланады. 5. Салымдар тəуекелінің дəрежесі бойынша мөлшерленген банк активтерін есептеу мақсаттары үшін: жеке тұлғаларға тұрғын үй құрылысы үшін не оны сатып алу жəне (немесе) жөндеу мақсатында берілген ипотекалық қарыз ипотекалық тұрғын үй қарызы болып түсініледі; тұтынушылық кредит деп сауда делдалы ретінде сауда қызметін қаржыландыру кезінде жеке тұлғаларға кəсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды жəне қызмет көрсетулерді сатып алуға берілген коммерциялық кредит түсініледі. 6. Егер исламдық бағалы қағаздың шығарылымның арнайы рейтингі болса, онда тəуекел дəрежесі бойынша банк активтерін саралау кезінде бағалы қағаз рейтингін ескеру қажет. 7. Нұсқаулықтың 9-тармағына сəйкес нарықтық тəуекелді ескере отырып, активтердің, шартты жəне ықтимал талаптар мен міндеттемелердің есебіне енгізілген активтер валюталардың айырбас бағамының жəне қымбат металдар бағамдарының өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекелі бар қаржы құралдарының есебіне енгізілген активтерден басқа кредиттік тəуекел дəрежесі бойынша сараланатын активтердің, шартты жəне ықтимал міндеттемелердің есебіне енгізілмейді.»; 5. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Ислам банктерінің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есептілігі, оны ұсыну нысандары мен мерзімдері туралы» 2009 жылғы 27 наурыздағы № 67 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5671 тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1-тармақ мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын: «10-1) осы қаулының 10-1-қосымшасына сəйкес нысан бойынша Бір қарыз алушыға келетін ең жоғарғы тəуекелді талдау (қарыз алушылар бөлігінде);»; 1-қосымша Тізбенің 4-қосымшасына сəйкес редакцияда жазылсын; 2-қосымшаның «тəуекелді есепке ала отырып, мөлшерленген активтер талдамасы» кестесінде: мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 12-1-жолмен толықтырылсын: «

12-1

«Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар

0

»;

10-қосымша Тізбенің 5-қосымшасына сəйкес редакцияда жазылсын; Тізбенің 6-қосымшасына сəйкес 10-1-қосымшамен толықтырылсын; 23-қосымшаның «Қазақстан Республикасының резидент еместері алдындағы міндеттемелерге банк капиталдандырылуы коэффициентінің талдамасы» кестесінде: реттік нөмірі 4-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

4

Өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын, «Экономика секторларының жəне төлемдер белгілеу кодтарын қолдану жəне төлемдер бойынша оларға сəйкес мəліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадағы № 388 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысына (бұдан əрі – № 388 қаулы) сəйкес экономиканың «басқа қаржы ұйымдары – коды 5», «мемлекеттік қаржылық емес ұйымдар – коды 6», «мемлекеттік емес қаржылық емес ұйымдар – коды 7» жəне «үй шаруашылықтарына қызмет көрсететін коммерциялық емес ұйымдар – коды 8» секторларына кіретін шетел компанияларының филиалдары мен өкілдіктері алдындағы міндеттемелер

»;

24-қосымшаның «пруденциалдық нормативтерді есептеуге арналған қосымша мəліметтер» кестесінде: реттік нөмірі 8070-жол мынадай редакцияда жазылсын: «

8070

Нұсқаулықтың 33-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы

ай сайын

»;

мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 8429, 8430, 8431, 8432-жолдармен толықтырылсын: «

8429 8430 8431 8432

Халықаралық есеп айырысу жүйелері (ClearstreamBanking S.A. жəне EuroclearBankSA/NV) болып табылатын Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамы шығарған бағалы қағаздар «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамына берілген кредиттердің жиынтық сомасы. Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы

Ай сайын Ай сайын Ай сайын Ай сайын ».

6. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Банк конгломератына арналған нормативтік мəндерін жəне пруденциалдық нормативтер мен өзге де міндетті лимиттерді есептеу əдістемелерін, сондай-ақ есептілікті ұсыну нысандары мен мерзімдерін белгілеу туралы» 2012 жылғы 24 ақпандағы № 92 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7601 тіркелген, 2012 жылғы 24 мамырда «Егемен Қазақстан» газетінде № 261-266 (27340) жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Банк конгломератына арналған нормативтік мəндері жəне пруденциалдық нормативтер мен өзге де міндетті лимиттерді есептеу əдістемелері, сондай-ақ есептілікті ұсыну нысандары мен мерзімдерінде: 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Банк холдингі немесе банк холдингі жоқ, бірақ еншілес ұйымы бар банк тоқсан сайын есептi тоқсаннан кейiнгi екiншi айдың бiрiншi күнiнен кешiктiрмей Нормативтік мəндердің 1-қосымшасына сəйкес нысан бойынша уəкiлеттi органға банк конгломераты қатысушыларының қаржылық есептiлiгiн қоса бере отырып, банк конгломератына арналған пруденциалдық нормативтердiң орындалуы туралы есептi қағаз тасымалдауышта ұсынады. Бұл ретте банк конгломераты қатысушыларының бұрын уəкілетті органға Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 25 ақпандағы № 11 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6890 тіркелген) бекітілген Қаржы ұйымдарының жəне «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамының қаржылық есептілігінің тізбесі, нысандары жəне ұсыну мерзімдері туралы нұсқаулыққа сəйкес ұсынылған қаржылық есептілігі қоса берілмейді. Банк конгломератына арналған пруденциалдық нормативтердiң орындалуы туралы есепке: Нормативтік мəндердің 2-қосымшасына сəйкес нысан бойынша тəуекелдiң дəрежесi бойынша мөлшерлеген банк конгломераты қатысушыларының активтерi, шартты жəне ықтимал мiндеттерi бойынша мəлiметтер; Нормативтік мəндердің 3-қосымшасына сəйкес нысан бойынша басқа заңды тұлғалардың капиталына банк конгломераты қатысушыларының инвестициялары бойынша мəліметтер; Нормативтік мəндердің 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша банк конгломераты қатысушыларының бағалы қағаздары портфелінің құрылымы бойынша мəліметтер; Нормативтік мəндердің 5-қосымшасына сəйкес нысан бойынша банк конгломераты қатысушыларының топ ішілік мəмілелер бойынша мəліметтер; Нормативтік мəндердің 6-қосымшасына сəйкес нысан бойынша банк конгломератының меншікті капиталының он жəне одан да көп пайызы болатын үшінші тұлғалар (тұлғалар тобы) алдындағы банк конгломератының барлық міндеттемелері бойынша мəліметтер; оның тұрған елiндегi қызметін реттейтiн тиiстi мемлекеттiң уəкiлеттi органының нормативтiк құқықтық актiлерiмен белгiленген Қазақстан Республикасының резидентi емес банк конгломераты қатысушыларының нормативтiк мəндерi, пруденциалдық нормативтердi есептеу əдiстемесi туралы мəлiметтер; банк конгломератының өткен жылдың төртiншi тоқсанында пруденциалдық нормативтердi орындауы туралы есеп уəкiлеттi органға есепті жылдан кейiнгi жылдың 1 сəуiрiнен кешiктiрілмей ұсынылады.»; 6-қосымшаның «банк конгломераты қатысушыларының есепті күндегі жағдай бойынша қолданыста болатын банк конгломератының меншікті капиталының он жəне одан да көп пайызды құрайтын үшінші тұлғалар (тұлғалар тобының) алдындағы барлық міндеттемелері туралы мəліметтер» кестесінің тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «банк конгломераты қатысушыларының есепті күндегі жағдай бойынша қолданыста болатын банк конгломераты меншікті капиталының он жəне одан да көп пайызын құрайтын үшінші тұлғалар алдындағы барлық міндеттемелері туралы мəліметтер». Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтыруларға 1-қосымша Екінші деңгейдегі банктердің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есеп беру ережесінің 1-қосымшасы Нысан 200__ жылғы «___»_______ пруденциалдық нормативтердің орындалуы туралы есеп ________________________________________ (банктің қысқаша атауы) 1 1 2 3 4 5 6 7 8

9 10 11 12 13 14 15

16 17 18 19

20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33

Атауы 2 Жарғылық капитал Қосымша капитал Өткен жылдардың бөлінбеген таза кірісі Өткен жылдардың кірісі есебінен қалыптастырылған қорлар, резервтер Материалдық емес активтер Ағымдағы жылдың шығыны Өткен жылдардың шығыны Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 296 қаулысының талаптарына сəйкес жіктелуге жататын активтер мен міндеттемелердің баланстық құнындағы айырмаға жəне олардың салық базасына байланысты туындаған өткен жылдардың бөлінбеген таза кірісі есебінен қалыптасқан қайырма салық міндеттемесі 1-деңгейдегі аралық капитал жиынтығы 1-деңгейдегі капитал есебіне енгізілетін мерзімсіз қаржы құралдары, сондай-ақ артықшылық берілген акциялар 1-деңгейдегі капитал жиынтығы Ағымдағы жылдың бөлінбеген таза кірісі Қайта құрылымдау аяқталған қаржы жылында алынған ағымдағы жылдың кірістері Қайта құрылымдау аясында шығарылған (сатып алынған) қаржы құралдары бойынша шығыстар Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 296 қаулысының талаптарына сəйкес жіктелуге жататын активтер мен міндеттемелердің баланстық құнындағы айырмаға жəне олардың салық базасына байланысты туындаған ағымдағы жылдың шығыстары есебінен қалыптасқан қайырма салық міндеттемесі Негізгі құрал-жабдықтар мен бағалы қағаздарды қайта бағалау Кастодиан шартының талаптары негізінде қабылданған қаражаттың инвестицияланбаған қалдығын шегергендегі кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген активтер сомасының 1,25 пайызынан аспайтын сомадағы жалпы резервтер (провизиялар) 2-деңгейдегі капитал есебіне енгізілетін мерзімсіз қаржы құралдары, сондай-ақ артықшылық берілген акциялар Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысымен бекітілген Екінші деңгейдегі банктер үшін пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтік мəні мен əдістемесі туралы нұсқаулықтың 11- жəне 12-тармақтарына сəйкес (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2005 жылғы 7 қарашада № 3924 тіркелген) (бұдан əрі Нұсқаулық) банктің сатып алған меншікті реттелген борышын шегергендегі, оның бөлігі бірінші деңгейдегі капитал сомасының 50% пайызынан аспайтын сомамен 2-ші деңгейдегі капиталға енгізілетін банктің реттелген борышы 2-деңгейдегі капитал жиынтығы Нұсқаулықтың 14-тармағына сəйкес 3-деңгейдегі реттелген борыш Нұсқаулықтың 11 жəне 12-тармақтарына сəйкес бөлігі 2-деңгейдегі капиталға енгізілмеген, банктің құны төленген меншікті реттелген борышын шегергендегі 2-деңгейдегі капиталға енгізілетін банктің реттелген борышы 3-деңгейдегі капитал жиынтығы Нарықтық тəуекелді жабуға арналған 1-деңгейдегі капитал бөлігі Меншікті капиталға енгізілетін 3-деңгейдегі капитал жиынтығы Банктің акцияларға инвестициялары жəне Нұсқаулықтың 3-тармағына сəйкес заңды тұлғаның реттелген борышы Меншікті капитал жиынтығы Активтер Кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген активтер жиынтығы Кастодиан шартының талаптары негізінде қабылданған қаражаттың инвестицияланбаған қалдықтары Кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген шартты жəне ықтимал міндеттемелер жиынтығы Кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген туынды қаржы құралдарының жиынтығы Айрықша пайыздық тəуекел

(Соңы 16-бетте).

Сомасы 3


16

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 14-15-беттерде). 34 35 36 37 38

13 14

Жалпы пайыздық тəуекел Сыйақы ставкасының өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекел жиынтығы Айрықша тəуекел Жалпы тəуекел Базалық активі акциялар немесе акциялардың индексі болып табылатын акциялардың нарықтық құнының жəне туынды қаржы құралдарының нарықтық құнының өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекел жиынтығы Шетел валюталарының айырбас бағамының (қымбат металдардың нарықтық құнының) өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекел жиынтығы Нұсқаулықтың 31-тармағына сəйкес жылдық жалпы кірістің орташа шамасы Операциялық тəуекел Активтер жəне шартты жəне ықтимал талап етулер мен нарықтық тəуекел ескеріліп есептелген міндеттемелер Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k1-1) Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k1-2) Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k2) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі Банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес бір қарыз алушыға келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға (қарыз алушылар тобына) келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3.1) Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасы Банкпен айрықша қатынастармен байланысты қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасының коэффициенті (Ро) Нұсқаулықтың 35-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе Fitch немесе Moody’s Investors Service агенттiктерінiң (бұдан əрі – басқа рейтингілік агенттiктер) осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы Бланктік кредиттің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті (Бк) Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасы Əрқайсысының мөлшері меншікті капиталдың 10%-ынан асатын бір қарыз алушыға келетін тəуекелдердің жиынтық сомасының коэффициенті (Рк) «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жəне «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең жоғары сомасының коэффициенті Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасының коэффициенті Нұсқаулықтың 43, 44-2-тармақтарына сəйкес өтімділігі жоғары активтер Талап етілгенге дейінгі міндеттемелер k4 ағымдағы өтімділік коэффициенті Нұсқаулықтың 44-1, 44-2-тармақтарына сəйкес жеті күнге дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-1 өтімділік коэффициенті Өтімділігі жоғары активтерді қоса алғанда, Нұсқаулықтың 44, 44-2-тармақтарына сəйкес бір айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен өтімді активтер Нұсқаулықтың 44-1, 44-2-тармақтарына сəйкес бір айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-2 өтімділік коэффициенті Өтімділігі жоғары активтерді қоса алғанда, Нұсқаулықтың 44, 44-2-тармақтарына сəйкес үш айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен өтімді активтер Нұсқаулықтың 44-1, 44-2-тармақтарына сəйкес үш айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-3 өтімділік коэффициенті k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) Негізгі құрал-жабдықтарға жəне басқа қаржылық емес активтерге банк инвестициялары Банк инвестицияларының ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k6) Резидент еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер Резидент еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің ең жоғары лимитінің коэффициенті k8 коэффициенті есебіне енгізілетін резидент еместер алдындағы міндеттемелер Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелерге банктерді капиталдандыру коэффициенті (k8) k9 коэффициенті есебіне енгізілетін резидент еместер алдындағы міндеттемелер жəне борыштық бағалы қағаздар Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелерге банктерді капиталдандыру коэффициенті (k9) Қаражат бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициенті

39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52

53 54 55 56

57

58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71

72

73

74

75

76

77

1)

2)

78 1)

2)

79 1)

2)

80 81 82 83 84 85 86 87 88

4 5 6 7

8 9 10 11

12

46 47 48 49 50 51 52 53 54 55

Екінші деңгейдегі банктердің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есеп беру ережесінің 11-1-қосымшасы

56 57 58

Нысан Бір қарыз алушыға келетін ең жоғары тəуекел талдамасы (қарыз алушылар бөлігінде) ___________________________ (банктің қысқаша атауы)

59

Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегін талдау р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Банкпен айрықша қатынастармен байланысты болу белгісі

Өзара Талаптар сомасы байланысты балансмың қарыз алушы- тық шот теңге лар белгісі

Қамтамасыз ету Тəуекел мөлшері, мың теңге қамтамасыз мың ету түрі теңге

60

Жиынтығы

Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасын талдау р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Банкпен Талаптар сомасы айрықша баланстық мың теңге қатынастармен шот байланысты болу белгісі

Қамтамасыз ету қамтамасыз мың теңге ету түрі

Тəуекел мөлшері, мың теңге

61

Жиынтығы

Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегін талдау р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Қамтамасыз ету қамтамасыз мың теңге ету түрі

62

Тəуекел мөлшері, мың теңге

63 Жиынтығы

Нұсқаулықтың 35-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard&Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard&Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасын талдау р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Тəуекел мөлшері,мың теңге баланстық шот

64

мың теңге 65

Жиынтығы

Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасын талдау р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Қамтамасыз ету қамтамасыз мың теңге ету түрі

Тəуекел мөлшері, мың теңге

1)

2)

Жиынтығы

«Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының жəне (немесе) «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең көп сомасын талдау. р/с №

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Талаптар сомасы

Қамтамасыз ету

баланс-тық шот

қамта-масыз мың теңге ету түрі

мың теңге

Тəуекел мөлшері, мың теңге

66 1) 2) 67 68 69 1) 2)

Жиынтығы

Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің ең көп сомасын талдау р/с №

Қарыз ЖСК/ Өзара байлаалушының атауы ЖСН нысты қарыз алушылар белгісі

Талаптар сомасы

Қамтамасыз ету

баланстық шот

қамтамасыз ету түрі

мың теңге

мың теңге

70 71

Тəуекел мөлшері, мың теңге

Бiрiншi басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам): _________________________________________ ___________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Бас бухгалтер: _________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Орындаушы:________________ __________________________________ (қызметі) (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) __________________ _____________________ (қолы) (телефон нөмірі) Есепке қол қойылған күн 20_____ жылғы «_____» __________ Мөр орны».

9 10 11 12

13 14 15

Сомасы 3

16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38

39 40 41 42 43

Жарғылық капитал Қосымша капитал Өткен жылдардың бөлінбеген таза кірісі Өткен жылдардың кірісі есебінен қалыптастырылған қорлар, резервтер Материалдық емес активтер Ағымдағы жылдың шығыны Өткен жылдардың шығыны Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 296 қаулысының талаптарына сəйкес жіктелуге жататын активтер мен міндеттемелердің баланстық құнындағы айырмаға жəне олардың салық базасына байланысты туындаған өткен жылдардың бөлінбеген таза кірісі есебінен қалыптасқан қайырма салық міндеттемесі 1-деңгейдегі аралық капитал жиынтығы Ағымдағы жылдың бөлінбеген таза кірісі Негізгі құрал-жабдықтар мен бағалы қағаздарды қайта бағалау Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу жəне оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 296 қаулысының талаптарына сəйкес жіктелуге жататын активтер мен міндеттемелердің баланстық құнындағы айырмаға жəне олардың салық базасына байланысты туындаған ағымдағы жылдың шығыстары есебінен қалыптасқан қайырма салық міндеттемесі Кастодиан шартының талаптары негізінде қабылданған қаражаттың инвестицияланбаған қалдығын шегергендегі кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген активтер сомасының 1,25 пайызынан аспайтын сомадағы жалпы резервтер (провизиялар) 2-деңгейдегі капитал жиынтығы Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мəндері жəне есептеу əдістемесі туралы нұсқаулықтың (бұдан əрі – Нұсқаулық) 3-тармағына сəйкес банктің акцияларға инвестициялары Меншікті капитал жиынтығы Активтер Кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген активтер жиынтығы Кастодиан шартының талаптары негізінде қабылданған қаражаттың инвестицияланбаған қалдықтары Кредиттік тəуекелді ескере отырып мөлшерленген шартты жəне ықтимал міндеттемелер жиынтығы Айрықша тəуекел Жалпы тəуекел Акциялардың нарықтық құнының өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекел жиынтығы (сату мақсатында сатып алынған исламдық бағалы қағаздарды қоса алғанда) Шетел валюталарының айырбас бағамының (қымбат металдардың нарықтық құнының) өзгеруіне байланысты нарықтық тəуекел жиынтығы Нарықтық құнының өзгеруіне байланысты тауар-материалдық қорлар бойынша тəуекел жиынтығы Нұсқаулықтың 26-тармағына сəйкес жалпы жылдық кірістің орташа шамасы Операциялық тəуекел Активтер жəне шартты жəне ықтимал талап етулер мен нарықтық тəуекел ескеріліп есептелген міндеттемелер Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k1-1) Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k1-2) Меншікті капитал жеткіліктілігінің коэффициенті (k2) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі Банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес бір қарыз алушыға келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті (k3.1) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға (қарыз алушылар тобына) келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3) Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасы Банкпен айрықша қатынастармен байланысты қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасының коэффициенті (Ро) Нұсқаулықтың 33-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе Fitch немесе Moody’s Investors Service агенттiктерінiң (бұдан əрі – басқа рейтингілік агенттiктер) осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы Бланктік кредиттің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті (Бк) Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасы Əрқайсысының мөлшері меншікті капиталдың 10 пайызынан асатын бір қарыз алушыға келетін тəуекелдердің жиынтық сомасының коэффициенті (Рк) «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең жоғары сомасының коэффициенті

Сомасы 3

р/с №

р/с №

р/с №

р/с №

Өзара Талаптар сомасы байланысты баланс- мың қарыз алушылар тық шот теңге белгісі

Қарыз алушының атауы

ЖСК/ ЖСН

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Қарыз ЖСК/ алушының атауы ЖСН

Қамтамасыз ету қамтамасыз ету түрі

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

2012 жылғы 30 қараша

мың теңге

Тəуекел мөлшері, мың теңге

Қамтамасыз ету қамтамасыз мың теңге ету түрі

Тəуекел мөлшері, мың теңге

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Қамтамасыз ету қамтамасыз ету мың теңге түрі

Тəуекел мөлшері, мың теңге

№1519

Астана, Үкімет Үйі

(Жалғасы. Басы өткен 121-нөмірде). 18 Осакаров ауданы бойынша салық басқармасы 19 Қазыбек би атындағы ауданы бойынша салық басқармасы

Осакаров кенті, Литвинская к-сі, 118 Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 73

8 (72149) 4-16-70 8 (72149) 4-16-70 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет

8 (72149) 4-22-01 8 (72149) 4-22-01 8 (72149) 4-21-51

8 (7212) 44-15-26 8 (7212) 44-15-20 қабылдау бөлмесі № 109 кабинет

8 (7212) 44-15-19 8 (7212) 44-15-38 8 (7212) 44-15-17 8 (7212) 44-15-30 8 (7212) 44-15-18 8 (7212) 44-18-58

20 Ұлытау ауданы бойынша салық басқармасы 21 Шет ауданы бойынша салық басқармасы

Ұлытау ауылы, Абай к-сі, 36

8 (71035) 2-14-79 8 (71035) 2-14-79 қабылдау бөлмесі № 9 кабинет

1

Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасын талдау

Жиынтығы

ЖСК/ ЖСН

Қазақстан Республикасы салық қызметі органдарының мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы

Жиын-тығы

Қамтамасыз ету қамтамың теңге масыз ету түрі

Қарыз алушының атауы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Өзара Талаптар сомасы Қамтамасыз ету Тəуекел байланысмөлшері, ты қарыз мың теңге алушылар балансмың теңге қамтамың теңге белгісі тық шот масыз ету түрі

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Тəуекел мөлшері,мың теңге баланстық шот мың теңге

Нормативтік құқықтық акті 2013 жылғы 17 қаңтарда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8272 болып енгізілді

Бір қарыз алушыға келетін ең жоғарғы тəуекелді талдау (қарыз алушылар бөлігінде) ____________________________ (банктің қысқаша атауы) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегін талдау

Банкпен айрықша қатынастармен байланысты болу белгісі

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Жиынтығы

Нысан

ЖСК/ ЖСН

ЖСК/ ЖСН

Жиынтығы

«Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009 жылғы 27 наурыздағы № 67 қаулысына 10-1-қосымша

Қарыз алушының атауы

Қарыз алушының атауы

Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің ең көп сомасын талдау

Банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне 6-қосымша

р/с №

Тəуекел мөлшері, мың теңге

Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының жəне (немесе) «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең көп сомасын талдау.

Бiрiншi басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам): _________________________________________ ___________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Бас бухгалтер: _________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Орындаушы:________________ __________________________________ (қызметі) (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) __________________ _____________________ (қолы) (телефон нөмірі) Есепке қол қойылған күн 20_____ жылғы «_____» __________ Мөр орны».

Банкпен айрықша қатынастармен байланысты болу белгісі

Қамтамасыз ету қамтамасыз мың теңге ету түрі

Жиынтығы

* қарыз алушылар бөлігінде талдама ұсынылады

ЖСК/ ЖСН

Талаптар сомасы баланстық мың теңге шот

Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасын талдау

№ Атауы Сомасы 1 2 3 1 Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі* 2 Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3’ ) 3 Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі* 4 Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға (қарыз алушылар тобына) келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3) 5 Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасы 6 Банкпен айрықша қатынастармен байланысты қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасының коэффициенті (Ро) 7 Нұсқаулықтың 35-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы* 8 Бланктік кредиттің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті (Бк) 9 Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасы 10 Əрқайсысының мөлшері меншікті капиталдың 10 пайызынан асатын бір қарыз алушыға келетін тəуекелдердің жиынтық сомасының коэффициенті (Рк) 11 «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы 12 «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең көп сомасының коэффициенті, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы. 13 Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы 14 Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасының коэффициенті

Қарыз алушының атауы

Өзара байланысты қарыз алушылар белгісі

Жиынтығы

Бір қарыз алушыға келетін ең жоғары тəуекел талдамасы (мың теңгемен)

р/с №

ЖСК/ ЖСН

Нұсқаулықтың 33-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard&Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard&Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасын талдау

Нысан

200__ жылғы «___»_______ пруденциалдық нормативтердің орындалуы туралы есеп ________________________________________ (банктің қысқаша атауы)

Қарыз алушының атауы

Жиынтығы

«Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009 жылғы 27 наурыздағы № 67 қаулысына 10-қосымша

«Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009 жылғы 27 наурыздағы № 67 қаулысына 1-қосымша Нысан

Атауы 2

р/с №

Банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне 5-қосымша

Банк қызметін реттеу бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне 4-қосымша

№ 1 1 2 3 4 5 6 7 8

Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегін талдау

Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасының коэффициенті Нұсқаулықтың 41, 44–тармақтарына сəйкес өтімділігі жоғары активтер Талап етілгенге дейінгі міндеттемелер k4 ағымдағы өтімділік коэффициенті Нұсқаулықтың 43, 44-тармақтарына сəйкес жеті күнге дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-1 өтімділік коэффициенті Өтімділігі жоғары активтерді қоса алғанда, Нұсқаулықтың 42, 44-тармақтарына сəйкес бір айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен өтімді активтер Нұсқаулықтың 43, 44-тармақтарына сəйкес бір айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-2 өтімділік коэффициенті Өтімділігі жоғары активтерді қоса алғанда, Нұсқаулықтың 42, 44-тармақтарына сəйкес үш айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен өтімді активтер Нұсқаулықтың 43, 44-тармақтарына сəйкес үш айға дейін қоса алғанда өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелер k4-3 өтімділік коэффициенті k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары, «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-4 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-5 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті 1) Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): 2) Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған активтер Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициентін есептеуге арналған міндеттемелер Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) k4-6 мерзімді валюталық өтімділік коэффициенті Standard&Poor’s агенттігінің «А»-дан төмен емес тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осындай деңгейдегі рейтингісі бар елдердің шетел валюталары жəне «Eуpo» валютасы бойынша (жиынтығында валюталардың осы тобы бойынша соманы/коэффициентті көрсете отырып): Standard&Poor’s агенттігінің «A»-дан төмен тəуелсіз рейтингі бар немесе басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейіндегі рейтингісі бар немесе тиісті рейтингілік бағасы жоқ елдердің шетел валюталары бойынша: (валюта түрі көрсетіледі) (валюта түрі көрсетіледі) Негізгі құрал-жабдықтарға жəне басқа қаржылық емес активтерге банк инвестициялары Банк инвестицияларының ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k6) Резидент еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелер Резидент еместер алдындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің ең жоғары лимитінің коэффициенті (k7) k8 коэффициенті есебіне енгізілетін резидент еместер алдындағы міндеттемелер Қазақстан Республикасының резиденті еместер алдындағы міндеттемелерге банктерді капиталдандыру коэффициенті (k8) k9 коэффициентінің есебіне енгізілетін резидент еместер алдындағы міндеттемелер мен исламдық бағалы қағаздар Қазақстан Республикасының резиденттері еместер алдындағы міндеттемелерге банктердің капиталдандырылу коэффициенті (k9) Инвестициялық депозит туралы шарт бойынша тартылған қаражат есебінен қаржыландырылатын активтер Қаражаттың бір бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициенті

Бiрiншi басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам): _________________________________________ ___________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Бас бухгалтер: _________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Орындаушы:________________ __________________________________ (қызметі) (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) __________________ _____________________ (қолы) (телефон нөмірі) Есепке қол қойылған күн 20_____ жылғы «_____» __________ Мөр орны».

Жиын-тығы

20 __ жылғы «___» ___________ бір қарыз алушыға келетін ең жоғары тəуекел талдамасы ________________________________________ (банктің қысқаша атауы) (мың теңгемен)

3

45

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтыруларға 3-қосымша

Екінші деңгейдегі банктердің пруденциалдық нормативтерді орындауы жөніндегі есеп беру ережесінің 11-қосымшасы Нысан

2

44

Бiрiншi басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам): _________________________________________ ___________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Бас бухгалтер: _____________________________________ ____ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Орындаушы:________________ _____________________________________ (қызметі) (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) __________________ _____________________ (қолы) (телефон нөмірі) Есепке қол қойылған күн 20_____ жылғы «_____» __________ Мөр орны».

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтыруларға 2-қосымша

Атауы 2 Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі* Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3’ ) Бір қарыз алушының немесе банкпен айрықша қатынастармен байланысты өзара байланысты қарыз алушылар тобының Нұсқаулықтың 3-тарауына сəйкес банк алдындағы міндеттемелердің кез келген түрі бойынша жиынтық берешегі* Банкпен айрықша қатынастармен байланысты бір қарыз алушыға (қарыз алушылар тобына) келетін тəуекелдің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті - (k3) Банкпен айрықша қатынастармен байланысты барлық қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасы Банкпен айрықша қатынастармен байланысты қарыз алушылар бойынша тəуекелдер сомасының коэффициенті (Ро) Нұсқаулықтың 35-1-тармағында көрсетілген тиісті қарыз алушылардың міндеттемелері бойынша бланктік қарыздың, қарыз алушы алдындағы не банктiң ағымдағы жəне содан кейiнгi екi ай iшiнде қарыз алушыға талаптары туындауы мүмкін үшінші тұлғалардың пайдасына қарыз алушы үшін қамтамасыз етiлмеген шартты мiндеттемелердің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тəуелсiз рейтингiнiң бiр тармағынан төмен болмайтын Standard & Poor’s агенттiгiнiң рейтингiсі немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар Қазақстан Республикасының резиденттеріне талаптарды жəне Standard & Poor’s агенттiгiнiң «А» рейтингiнен төмен емес рейтингi немесе одан басқа рейтингілік агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингiсі бар резидент еместерді қоспағанда, Standard & Poor’s агенттігінің «А» рейтингісінен төмен емес немесе бір қарыз алушыға немесе өзара байланысты қарыз алушылар тобына қатысты басқа рейтингілік агенттіктердің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингісі бар резидент еместерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының оффшор аймақтарда тіркелген немесе азаматтары болып табылатын резидент еместері мiндеттемелерiнің ең жоғарғы сомасы* Бланктік кредиттің ең жоғары мөлшерінің коэффициенті (Бк) Əрқайсысының мөлшері банктің меншікті капиталының 10 пайызынан асатын банктің бір қарыз алушыға келетін тəуекелдерінің жиынтық сомасы Əрқайсысының мөлшері меншікті капиталдың 10 пайызынан асатын бір қарыз алушыға келетін тəуекелдердің жиынтық сомасының коэффициенті (Рк) «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің ең көп сомасының коэффициенті, «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының арнайы қаржы компаниясына берілген секьюритилендірілген кредиттердің жиынтық сомасы.

Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасы Бас банктің күмəнді жəне үмітсіз активтерін иеленетін еншілес ұйымдарға берілген күмəнді жəне үмітсіз активтердің жиынтық сомасының коэффициенті

* Қарыз алушылар бөлігінде талдама ұсыну қажет

Бiрiншi басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам): _________________________________________ ___________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Бас бухгалтер: _________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Орындаушы:________________ __________________________________ (қызметі) (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) __________________ _____________________ (қолы) (телефон нөмірі) Есепке қол қойылған күн 20_____ жылғы «_____» __________ Мөр орны».

№ 1 1

15 мамыр 2013 жыл

Тəуекел мөлшері, мың теңге

Ақсу-Аюлы кенті, 8 (71031) 2-13-28 8 (71031) 2-13-28 Шортанбай қабылдау бөлмесі № 8 кабинет к-сі, 12 Қостанай облысы Қостанай қ., 8 (7142) 53-65-54 8 (7142) 53-54-05 Майлин к-сі, 2 қабылдау бөлмесі № 103 кабинет

Қостанай облысы бойынша салық департаменті 2 Алтынсарин Обаған ауылы, 8 (71445) 3-42-12 8 (71445) 3-42-12 ауданы бойынша Дружбы народов қабылдау бөлмесі № 1 кабинет салық басқармасы мира к-сі, 5 3 Амангелді ауданы Амангелді ауылы, 8 (71440) 2-18-63 8 (71440) 2-18-63 бойынша салық Майлин к-сі, 46 қабылдау бөлмесі № 3 кабинет басқармасы 4 Əулиекөл ауданы Əулиекөл ауылы, 8 (71453) 2-10-74 8 (71453) 2-10-74 бойынша салық Сьянов к-сі,43 қабылдау бөлмесі № 10 кабинет басқармасы 5 Арқалық қаласы Арқалық қ., 8 (71430) 7-09-29 8 (71430) 7-09-29 бойынша салық Абай даң., 29 қабылдау бөлмесі № 410 кабинет басқармасы 6 Қостанай қаласы Қостанай қ., 8 (7142) 28-65-22 8 (7142) 28-65-22 бойынша салық Мəуленов к-сі, 21 қабылдау бөлмесі № 307 кабинет басқармасы 7 Лисаков қаласы Лисаков қ., 8 (71433) 3-47-33 8 (71433) 3-47-33 бойынша салық 4 ш.а, 25 қабылдау бөлмесі № 9 кабинет басқармасы 8 Рудный қаласы Рудный қ., 8 (71431) 4-73-93 8 (71431) 4-33-90 бойынша салық Парковая к-сі, 14 қабылдау бөлмесі № 302 кабинет басқармасы 9 Денисов ауданы Денисов ауылы, 8 (71434) 2-14-75 8 (71434) 2-14-75 қабылдау бөлмесі № 2 кабинет бойынша салық Чапаев к-сі, 11 басқармасы 10 Жангелдин Торғай ауылы, 8 (71439) 2-16-87 8 (71439) 2-16-87 ауданы бойынша Қасымхан қабылдау бөлмесі № 3 кабинет салық басқармасы Алтынсары к-сі, 75 11 Жітіқара ауданы Жітіқара қ., 8 (71435) 2-09-96 8 (71435) 2-09-96 бойынша салық Таран к-сі, 18а қабылдау бөлмесі № 10 кабинет басқармасы 12 Қамысты ауданы Қамысты кенті, 8 (71437) 2-20-30 8 (71437) 2-11-60 бойынша салық Киевская к-сі, 12 қабылдау бөлмесі № 4 кабинет басқармасы 13 Қарабалық ауданы Қарабалық кенті, 8 (71441) 3-36-41 8 (71441) 3-21-83 бойынша салық Ленин к-сі, 1 қабылдау бөлмесі № 6 кабинет басқармасы 14 Қарасу ауданы Қарасу ауылы, 8 (71452) 2-14-01 8 (71452) 2-14-01 бойынша салық А. Исаков к-сі, 73 қабылдау бөлмесі № 3 кабинет басқармасы 15 Қостанай ауданы Затобол ауылы, 8 (71455) 2-20-46 8 (71455) 2-30-96 бойынша салық Калинин к-сі, 78 қабылдау бөлмесі № 19 кабинет басқармасы 16 Меңдіқара ауданы Боровское ауылы, 8 (71443) 2-24-82 8 (71443) 2-21-80 бойынша салық Королев к-сі, 3 қабылдау бөлмесі № 6 кабинет басқармасы 17 Науырзым ауданы Қарамеңді ауылы, 8 (71454) 2-16-34 8 (71454) 2-16-34 бойынша салық Шақшақ Жəнібек қабылдау бөлмесі № 208 кабинет басқармасы к-сі, 3 18 Сарыкөл ауданы Сарыкөл ауылы, 8 (71451) 2-18-47 8 (71451) 2-17-44 бойынша салық Ленин к-сі, 79 қабылдау бөлмесі № 9 кабинет басқармасы Таран ауылы, 8 (71436) 3-74-76 8 (71436) 3-72-37 19 Таран ауданы бойынша салық Советская к-сі, 39 қабылдау бөлмесі № 7 кабинет басқармасы 20 Ұзынкөл ауданы Ұзынкөл ауылы, 8 (71444) 2-11-37 8 (71444) 2-11-37 бойынша салық Мүсірепов к-сі, 16 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 21 Федоров ауданы Федоров ауылы, 8 (71442) 2-15-95 8 (71442) 2-19-33 бойынша салық Мелехов к-сі, 41 қабылдау бөлмесі № 6 кабинет басқармасы Қызылорда облысы 1 Қызылорда Қызылорда қ., 8 (7242) 23-81-14 8 (7242) 23-51-71 облысы бойынша Абай даң., 64 Г қабылдау бөлмесі № 215 кабинет салық департаменті 2 Арал ауданы Арал қ., 8 (72433) 2-25-84 8 (72433) 2-25-84 бойынша салық Қ.Ерімбет к-сі, 68 қабылдау бөлмесі № 3 кабинет басқармасы 3 Қазалы ауданы Əйтеке би кенті, 8 (72438) 2-13-28 8 (72438) 2-13-28 бойынша салық Примов к-сі, 3 қабылдау бөлмесі № 2 кабинет басқармасы 4 Қармақшы ауданы Жосалы кенті, 8 (72437) 2-13-44 8 (72437) 2-13-44 бойынша салық Абай к-сі, 30 қабылдау бөлмесі № 3 кабинет басқармасы 5 Жалағаш ауданы Жалағаш кенті, 8 (72431) 3-12-88 8 (72431) 3-12-88 бойынша салық Желтоқсан к-сі, 28 қабылдау бөлмесі № 3 кабинет басқармасы 6 Сырдария ауданы Тереңөзек кенті, 8 (72436) 2-13-84 8 (72436) 2-13-84 бойынша салық Қазантаев к-сі, 20 қабылдау бөлмесі № 203 кабинет басқармасы 7 Шиелі ауданы Шиелі ауылы, 8 (72432) 4-29-47 8 (72432) 4-29-47 бойынша салық Рысқұлов көшесі, қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 12 8 Жаңақорған Жаңақорған кенті, 8 (72435) 2-20-64 8 (72435) 2-20-64 ауданы бойынша М.Көкенов к-сі, 58 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет салық басқармасы 9 Қызылорда Қызылорда 8 (7242) 23-60-02 8 (7242) 30-18-53 қаласы бойынша қаласы, Абай даң., 8 (7242) 23-17-21 № 410 кабинет салық басқармасы 64 Г қабылдау бөлмесі Маңғыстау облысы 1 Маңғыстау Ақтау қ., 8 (7292) 33-66-77 8(7292) 33-66-77 бойынша салық 4 ш.а., 12 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет департаменті 2 Жаңаөзен қаласы Жаңаөзен қ., 8 (72934) 3-37-23 8(72934)3 -11-33 бойынша салық Сарбөпеев к-сі, 15 қабылдау бөлмесі № 2 кабинет басқармасы 3 Бейнеу ауданы Бейнеу ауданы, 8 (72932) 2-11-70 8 (72932) 2-11-70 бойынша салық М.Бегенов к-сі, 7 қабылдау бөлмесі 8 (72932) 2-10-59 басқармасы № 1 кабинет 4 Маңғыстау Шетпе ауылы, 8 (72931) 2-17-13 8 (72931) 2-17-13 ауданы бойынша Привокзальная қабылдау бөлмесі 8 (72931) 2-12-83 салық басқармасы к-сі № 1 кабинет 5 Қарақия ауданы Құрық ауылы, 8 (72937) 2-13-38 8 (72937) 79-207 бойынша салық Ардагер к-сі, 5 қабылдау бөлмесі 8 (72937) 2-16-68 басқармасы № 3 кабинет 6 Түпқараған Форт-Шевченко қ., 8 (72938) 2-22-23 8 (72938) 2-22-23 ауданы бойынша Оңғалбаев к-сі, 13 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет салық басқармасы 7 Мұнайлы ауданы Маңғыстау ауылы, 8 (7292) 34-50-30 8 (7292) 34-50-36 бойынша салық Қоғамдық қабылдау бөлмесі № 2 кабинет басқармасы бірлестік үйі, ХҚО ғимараты, 4 қабат 8 «Ақтау теңіз Ақтау қ., 4 ш.а., 12 8 (7292) 30-12-11 8(7292) 30-12-11 порты» салық қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы Павлодар облысы 1 Павлодар облысы Павлодар қ., 8 (7182) 32-13-59 8 (7182) 53-57-56 бойынша салық Ленин к-сі, 57 қабылдау бөлмесі № 102 кабинет департаменті 2 Ақсу қаласы Ақсу қ., 8 (71837) 5-04-03 8 (71837) 6-53-26 бойынша салық Дөнентаев к-сі, 50 қабылдау бөлмесі № 301 кабинет басқармасы 3 Павлодар қаласы Павлодар қ., 8 (7182) 32-13-25 8 (7182) 32-48-85 бойынша салық Жеңіс алаңы, 5 қабылдау бөлмесі № 209 кабинет басқармасы 4 Екібастұз қаласы Екібастұз қ., 8 (7187) 77-16-91 8 (7187) 77-16-65 бойынша салық Мəшһүр Жүсіп қабылдау бөлмесі операциялық зал: басқармасы к-cі, 94 1 қабат, № 1 терезе 5 Ақтоғай ауданы Ақтоғай ауылы, 8 (71841) 2-15-80 8 (71841) 2-19-64 бойынша салық Абай к-сі, 118/1 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы Баянауыл ауылы, 8 (71840) 9-11-92 8 (71840) 9-17-97 6 Баянауыл ауданы бойынша салық Жарылғапберді қабылдау бөлмесі № 2 кабинет басқармасы к-сі, 12 7 Железин ауданы Железин ауылы, 8 (71831) 2-23-81 8 (71831) 2-23-81 бойынша салық Квитков к-сі, 2 қабылдау бөлмесі № 102 кабинет басқармасы 8 Ертіс ауданы Ертіс ауылы, 8 (71832) 2-13-44 8 (71832) 2-18-72 бойынша салық Иса Байзақов к-сі, қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 11 9 Қашыр ауданы Тереңкөл ауылы, 8 (71833) 2-15-72 8 (71833) 2-21-08 бойынша салық Целинная к-сі, 167 қабылдау бөлмесі № 6 кабинет басқармасы

(Жалғасы 17-бетте).

8 (7212) 44-15-19 8 (7212) 44-15-38 8 (7212) 44-15-13 8 (7212) 44-15-30 8 (7212) 44-18-16 8 (7212) 44-15-18 8 (7212) 44-18-58 8 (71035) 2-12-83 8 (71035) 2-12-83 8 (71035) 2-11-91 8 (71031) 2-11-09 8 (71031) 2-11-09

8 (71445) 3-41-76 8 (71445) 3-41-76 8 (71440) 2-18-75 8 (71440) 2-11-54 8 (71453) 2-10-24 8 (71453) 2-10-24 8 (71430) 7-24-96 8 (71430) 7-24-96 8 (7142) 28-17-01 8 (7142) 28-17-01 8 (7142) 28-18-32 8 (7142) 28-16-34 8 (7142) 28-18-12 8 (71433) 3-47-89 8 (71433) 3-17-98 8 (71433) 3-87-32 8 (71431) 4-33-73 8 (71431) 4-33-73 8 (71431) 4-77-69 8 (71431) 4-77-69 8 (71434) 2-14-07 8 (71434) 2-14-07 8 (71434) 2-10-79 8 (71439) 2-17-33 8 (71439) 2-17-33

8 (71435) 2-21-49 8 (71435) 2-21-49 8 (71435) 2-55-12 8 (71437) 2-12-65 8 (71437) 2-12-65 8 (71441) 3-37-36 8 (71441) 3-37-36 8 (71452) 2-14-46 8 (71452) 2-14-46 8 (71455) 2-16-05 8 (71455) 2-36-76 8 (71455) 2-19-70 8 (71443) 2-26-91 8 (71443) 2-26-91 8 (71454) 2-18-54 8 (71454) 2-18-54 8 (71451) 2-19-32 8 (71451) 2-19-32 8 (71436) 3-67-37 8 (71436) 3-67-37 8 (71444) 2-16-83 8 (71444) 2-16-83 8 (71442) 2-21-62 8 (71442) 2-22-43 8 (71442) 2-24-00

8 (72433) 2-28-62 8 (72433) 2-28-62 8 (72438) 2-21-47 8 (72438) 2-21-47 8 (72438) 2-10-35 8 (72437) 2-15-23 8 (72437) 2-15-23 8 (72437) 2-15-86 8 (72431) 3-16-88 8 (72431) 3-16-88 8 (72436) 2-14-53 8 (72436) 2-14-53 8 (72432) 4-19-74 8 (72432) 4-21-78 8 (72432) 4-21-78 8 (72435) 2-28-95 8 (72435) 2-20-32 8 (72435) 2-20-24 8 (7242) 23-71-85 8 (7242) 23-71-85 8 (7242) 23-88-02 8 (7242) 23-88-02 8 (7292) 30-16-59 8 (7292) 30-11-84 8 (7292) 30-18-22 8 (7292) 30-18-50 8 (72934) 3-20-17 8 (72934) 3-20-17 8 (72934) 3-17-57 8 (72932) 2-12-41 8 (72932) 2-11-38 8 (72931) 2-17-75 8 (72931) 2-17-55 8 (72931) 2-19-75 8 (72937) 2-12-43 8 (72937) 2-12-43 8 (72937) 2-11-38 8 (72938) 2-24-55

8 (72938) 22455

8 (7292) 34-50-31

8 (7292) 345031

8 (7292) 30-12-11

8 (7292) 301211

8 (71837) 6-51-17 8 (71837) 6-51-17 8 (71837) 6-51-14 8 (71837) 6-51-14 8 (7182) 32-12-94 8 (7182) 32-21-36 8 (7182) 32-24-44 8 (7187) 77-16-70 8 (7187) 77-16-87

8 (7182) 32-64-74 8 (7182) 32-21-62 8 (7182) 32-39-55 8 (7187) 77-16-70 8 (7187) 77-16-35

8 (71841) 2-11-40 8 (71841) 65-02-53 8 (71840) 9-15-68 8 (71840) 65-02-96 8 (71831) 2-23-87 8 (71831) 65-02-97 8 (71832) 2-15-78 8 (71832) 65-02-98 8 (71833) 2-12-06 8 (71833) 65-02-99

8 (71841) 2-11-40 8 (71840) 9-15-68 8 (71831) 2-23-87 8 (71832) 2-15-78 8 (71833) 2-12-06


(Жалғасы. Басы 16-бетте). 10 Лебяжі ауданы Аққу ауылы, 8 (71839) 2-15-82 8 (71839) 2-21-08 бойынша салық Иванов к-cі, 95 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 11 Май ауданы Көктөбе ауылы, 8 (71838) 9-11-02 8 (71838) 9-11-02 бойынша салық Абылайхан к-сі, 30 қабылдау бөлмесі № 13 кабинет басқармасы 12 Павлодар ауданы Павлодар қ., 8 (7182) 32-12-74 8 (7182) 32-59-19 бойынша салық Жеңіс алаңы, 5а қабылдау бөлмесі № 301 кабинет басқармасы 13 Успен ауданы Успен ауылы, 8 (71834) 9-16-82 8 (71834) 9-11-86 бойынша салық Терешкова к-сі, 24 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 14 Шарбақты ауданы Шарбақты ауылы, 8 (71836) 2-18-71 8 (71836) 2-18-71 бойынша салық Чайко к-cі, 56 қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы Солтүстік Қазақстан облысы 1 Солтүстік Петропавл қ., 8 (7152) 46-49-15 8 (7152) 46-66-09 Қазақстан облысы Сүтішев к-сі, 56а 8 (7152) 50-00-80 № 102 кабинет бойынша салық қабылдау бөлмесі департаменті 2 Қызылжар ауданы Бескөл ауылы, 8 (71538) 2-20-36 8 (71538) 2-18-80 бойынша салық Гагарин к-сі, 8 8 (7152) 50-00-94 № 8 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі 3 М. Жұмабаев Булаев қ., 8 (71531) 2-01-99 8 (71531) 2-28-67 атындағы аудан Юбилейная к-сі, 8 (7152) 50-00-86 № 4 кабинет бойынша салық 31 қабылдау бөлмесі басқармасы 4 Жамбыл ауданы Преснов кенті, 8 (71544) 2-15-36 8 (71544) 2-15-36 № 3 кабинет бойынша салық Дружба к-сі, 1а 8 (7152) 50-01-26 басқармасы қабылдау бөлмесі 5 Есіл ауданы Явленка ауылы, 8 (71543) 2-19-70 8 (71543) 2-14-45 бойынша салық Ыбыраев к-сі, 11 8 (7152) 50-01-23 № 1 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі 6 Мамлют ауданы Мамлют қ., 8 (71541) 2-15-72 8 (71541) 2-12-08 бойынша салық Ленин к-сі, 40 8 (7152) 50-01-34 № 14 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі 7 Шал Ақын ауданы Сергеев қ., 8 (71534) 2-16-64 8 (71534) 2-17-24 бойынша салық Первомайская к-сі, 8 (7152) 50-00-84 № 3 кабинет басқармасы 33 қабылдау бөлмесі 8 Аққайың ауданы Смирново ауылы, 8 (71532) 2-24-79 8 (71532) 2-14-05 бойынша салық Зеленая к-сі, 28 8 (7152) 50-01-21 № 8 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі 9 Тимирязев ауданы Тимирязев ауылы, 8 (71537) 2-12-36 8 (71537) 2-13-40 бойынша салық Горький к-сі, 34 8 (7152) 50-00-97 № 7 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі 10 Айыртау ауданы Саумалкөл ауылы, 8 (71533) 2-15-83 8 (71533) 2-19-50 бойынша салық Матросов к-сі, 19 8 (7152) 50-01-06 № 3 кабинет басқармасы қабылдау бөлмесі Талшық кенті, 8 (71546) 2-18-67 8 (71546) 2-13-67 11 Ақжар ауданы Абылайхан к-сі, 3 8 (7152) 50-00-91 № 1 кабинет бойынша салық басқармасы қабылдау бөлмесі 12 Тайынша ауданы Тайынша қ., 8 (71536) 2-27-04 8 (71536) 2-27-04 бойынша салық Красноармейская 8 (7152) 50-01-03 № 201 кабинет басқармасы к-сі, 170 қабылдау бөлмесі 13 Ғ.Мүсірепов Новоишимский 8 (71535) 2-04-58 8 (71535) 2-04-58 атындағы аудан кенті, Абылайхан 8 (7152) 50-00-81 № 1 кабинет бойынша салық к-сі, 63 қабылдау бөлмесі басқармасы Кішкенекөл 8 (71542) 2-15-83 8 (71542) 2-15-83 14 Уəлихан ауданы ауылы, Гагарин 8 (7152) 50-01-31 № 3 кабинет бойынша салық к-сі, 76 қабылдау бөлмесі басқармасы Оңтүстік Қазақстан облысы 1 Оңтүстік Шымкент қ., 8(7252) 21-44-99 8 (7252) 23-29-01 Қазақстан облысы Б.Момышұлы қабылдау бөлмесі № 201 кабинет бойынша салық көшесі, 27 департаменті 2 Бəйдібек ауданы Шаян ауылы, 8 (72548) 2-14-62 8 (72548) 2-14-62 бойынша салық Қарашаұлы к-сі, қабылдау бөлмесі № 1 кабинет басқармасы 87 3 Қазығұрт ауданы Қазығұрт ауылы, 8 (72539) 2-11-44 8 (72539) 2-11-44 бойынша салық Тұтқабаев к-сі, 2 қабылдау бөлмесі № 10 кабинет басқармасы 4 Мақтаарал ауданы Жетісай қ., 8 (72534) 6-51-36 8 (72534) 6-51-96 бойынша салық Қожанов к-сі, 3 қа