Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №200 (28423) 14 ҚАЗАН СЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Астана əкімін ќабылдады

 Өмірдің өзегі – өндіріс Өскемен титан-магний комбинаты жанындағы «Посук Титаниум» ЖШС зауытында титанның алғашқы құймасы алынды. Аталған зауыттың құрылысы 2011 жылы басталған болатын.

Титан Ґскеменде тўѕєыш рет 9,5 тонналыќ алып ќўйма ґндірілді Думан АНАШ,

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовті қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. И.Тасмағамбетов Мемлекет басшысын елорданың əлеуметтікэкономикалық дамуы, сондай-ақ, инвестициялық жобалар мен негізгі мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асырылу барысы жөнінен хабардар етті. Қазақстан Президенті Астананың өз өзін қамтамасыз ету деңгейі өсіп келе жатқанына жəне оған жұмсалған қаражаттың айтарлықтай тиімділігі байқалатынына назар аударды. И.Тасмағамбетов инвестиция, құрылыс, қызмет

көр сету жəне сауда сияқты салалардың дамуында оң қарқын бар екенін айтты. Қала əкімі республикалық бюджеттен трансферттелетін қаржы көлемі шаһардың өз кірісінің молаюы есебінен азайып келе жатқанын да атап өтті. Мемлекет басшысы кездесу қорытындысы бойынша бірқатар нақты тапсырмалар берді. ----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

 Президент поштасынан

Еліміз жетістіктерін атап кґрсеткен Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына «Олимпиадалық спорт жəне спорт баршаға» 18-халықаралық ғылыми конгресіне қатысушылардан хат келді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Қазақстан Президентінің атына жолдаған хатында түрлі шетелдердің өкілдері болып табылатын авторлар тəуелсіздік жылдары біздің ел экономика мен спортта зор жетістіктерге жеткенін атап өткен. «Сізді Қазақстанның дамыған 50 елдің қатарына қосылу жөніндегі биік мақсатының мерзімінен бұрын іске асуымен құттықтай отырып, экономикасы мен тұрмыс деңгейі ең жоғары 30 мемлекеттің қатарына ену жөніндегі жаһандық бастаманың да табысты болатындығына сенім білдіреміз. Бұл жоспарлар спортта қазірдің өзінде ілгерілей орындалуда. Жалпыкомандалық есепте 12-орынды иеленген Қазақстан спортшыларының Лондонда өткен

жазғы Олимпия ойындарындағы зор табыстарына бүкіл əлем қол соқты», – делінген хатта. Конгреске қатысушылар еліміздің Алматыда 2017 жылы Универсиада өткізу үшін барлық жағдайды жасағанына да тоқталған. «Қазақстандағы спорт пен экономика дамуының жоғары қарқыны бізге Алматының 2022 жылы Қысқы Олимпия ойын дары ның астанасы болу құқығын иелену жолындағы күресі табысты болады деген болжам жасауға мүмкіндік береді», – деп жазады авторлар. Соңында 18-халықаралық ғылыми конгреске қатысушылар Мемлекет басшысына табыс тілеп, ойға алған барлық жоспарларының орын далуына тілектестік білдірген.

«Егемен Қазақстан».

Үш жылдың ішінде тұңғыш өнімін өндіріп үлгерген зауыт Оңтүстік Кореяның «POSCO» компаниясымен бірлескен кəсіпорын ретінде бой көтергені белгілі. Пештен шыққан бірінші құйманың салмағы 9,5 тоннаны құрайды. Алып құйма суытылған соң асыл металды кесуге арналған қондырғыда бөлшекте ліп, өндіріске жіберіледі. Бұл құймалар титан тақталар мен құбырлар жасауға пайдаланылады. Өңір басшысы Бердібек Сапарбаев өндірістегі озық құрылғының жұмысымен танысты. Шетелдік мамандардың айтуынша, кеннен таза металды іріктеп алу, оны арнайы

отырады. Мамандар өнімділігі жоғары үлкен пештің өзге елдерде жоқ екенін жеткізді. Бір данасының өзі он сағаттың ішінде құйылатын зауыт өнімі мұнай өңдеу саласында қолданылады. Бүгінде еуропалық елдер отандық өнімге зор қызығушылық танытып отыр. Жобаның жалпы құны 7 млрд. теңгеден астам қаражатты құрайды. Жылына 4 мың тоннадан астам титан прокатын шығаратын кəсіпорында жүзге жуық жұмыс орны құрылмақ. пеште балқыту, балқыған металл сұйығын қалыпқа құю жұмыстары автоматты түрде

Біртўтас іс-ќимыл ырєаєына пəрменді шаралар ќажет Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Негізінен, мұндай шараның өткізілуіне ата-аналар мен мұғалімдердің мектеп оқулықтарының жетіспейтіні жөніндегі көптеген өтініштері мен шағымдары түрткі болыпты. Вице-спикер бұл ретте проблема орталық жəне жергілікті билік деңгейлері тарапынан тұтас шаралар жүйесін қабылдауды талап ететінін алға тартып, бұл мəселелер бойынша 4 депутаттық сауал жолданғанын жеткізді. Сондықтан да барлық кемшіліктерді, олардың себептерін анықтау мақсатында

жəне оңтайлы іс-қимыл алгоритмін əзірлеу үшін осы мəселені Үкімет сағаты пішімінде тыңдау жөнінде шешім қабылданған. «Бұл бүгін осы отырысқа бірнеше орталық жəне жергілікті атқарушы органдардың, сондайақ, нарық субъектілерінің өкілдерін шақыруымызға мүмкіндік берді. Біз мектеп оқулықтарының жетіспеу проблемасын шешу бойынша Үкіметпен де, əкімдіктермен де өзара келісілген шешімге келерміз деп үміттенеміз», деді Дариға Нұрсұлтанқызы министрге сөз бермес бұрын. (Соңы 2-бетте).

ӨСКЕМЕН. –––––––––––––

Суреттерді түсірген Есімхан ОРЫНБАЕВ.

Ынтымаќтастыќтыѕ ґзекті мəселелері Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев үстіміздегі жылғы 13 қазанда жұмыс бабындағы сапармен Мəскеуге келген болатын, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі. Қ.Тоқаев пен Ресей Феде рациясы Федералдық Жиналысы Федерация Кеңесінің Төрайымы Валентина Матвиенкомен кездесуі барысында Қазақстан мен Ресейдің ынтымақтастығының өзекті мəселелері сөз болды. В.Матвиенконы Федерация Кеңесінің Төрайымы болып қайта сайлануымен құттықтаған Сенат Төрағасы Қазақстан мен Ресей ынтымақтастығының зор əлеуеті бар екенін атап өтті. Палата басшылары Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартты ратификациялау жөнінде екі ел парламентшілерінің сындарлы қадамын атап өтті. Қ.Тоқаев Қазақстан Парламентінің Сенаты 9 қазанда тарихи құжатты

ратификациялау туралы заңды қабылдағаны туралы хабардар етті. Жүздесушілер екі ел парламент терінің жоғары палаталары арасындағы өзара іс-қимыл мəселелеріне егжей-тегжейлі тоқталды. Одақтастық қаты настарды нығайтуда Сенат пен Федерация Кеңесі арасындағы Ынтымақтастық жөніндегі комиссияның маңызы зор. Қарашада Санкт-Петербургте комиссияның алтыншы отырысы өтеді. Қ.Тоқаев пен В.Матвиенко көпжақты пішімдегі ынтымақтастық туралы пікір алмасты. Сенат Төрағасы биылғы 27-28 қарашада Санкт-Петербургте болатын ТМД ПАА Кеңесінің

отырысына қатысуды жоспарлап отырғаны туралы В.Матвиенконы хабардар етті. «Қазақстан Парламенті ТМД Парламентаралық Ассам блеясының қызметіне түгелдей қолдау білдіреді, алдағы уақытта ықпалдастықтың жаңа көрсеткіштеріне табысты түрде қол жеткізу жəне Достастық аясындағы көкейкесті міндеттерді шешу үшін ТМД-ға мүше мемлекеттер парламенттерімен өзара тығыз ісқимыл жүргізуге ниетті», деп атап өтті Қ.Тоқаев. Сенат Төрағасының пікірінше, бұл Қазақстан Парламенті жұмысының аса маңызды бағыттарының бірі. Халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелерді талқылай келіп, палаталар басшылары көптеген халықаралық мəселелер бойынша екі ел парламенттерінің көзқарастары үйлесетінін қанағаттанғандықпен атап өтті. Сенат Төрағасы ЕҚЫҰ

Парламенттік Ассамблеясының Женевада өткен сессиясы туралы В.Матвиенконы хабардар ете келіп, онда Қ.Тоқаевтың украин шиеленісін беделді халықаралық ұйымдардың, ең алдымен, ЕҚЫҰ-ның жəрдемімен келіссөз үдерістері арқылы шешуге шақырғаны туралы айтты. Жүздесушілер Украинадағы жағдайды реттеуге бағытталған Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың күш-жігерін жоғары бағалады. Қ.Тоқаев зардап шеккен Украина халқына гуманитарлық көмек өте қажет екеніне жəне қазақстандық тарап оны көрсетуге əзір екеніне назар аударды. В.Матвиенко Қ.Тоқаевты 2015 жылы Мəскеуге ресми сапармен келуге шақырды. Шақыру ризашылықпен қабыл алынды. Кездесуге сенаторлар Жеңіс Нұрғалиев жəне Владимир Бобров қатысты.

Хабарлар Үкімет жəне облыстық əкімдіктер сайттарының деректері негізінде дайындалды.

 Оймақтай ой Ай ортақ, күн ортақ, жақсы ортақ. Халық нақылы.

● Заманмен үндес заңғар басылым

 Атамекен Мəжілісте палата Төрағасының орынбасары Дариға Назарбаеваның жетекшілігімен «Оқушыларды оқулықтармен жəне оқу-əдістемелік кешендер мен қамтамасыз ету проблемалары мен шешімдері туралы» деген тақырыпта Үкімет сағаты өтіп, депутаттар тарапынан қызу талқыға түсті.

жүзеге асырылады. Бұл жұмыс үдерісін тек бейнебақылау арқылы монитордан қадағалап

 Еліміз бойынша соңғы бес жылда машина жасау саласына 1 млрд. еуро инвестиция тартылған. Инвестиция жəне даму министрі Əсет Исекешевтің айтуынша, 2008 жылы инвестиция көлемі шамамен 10 млрд. теңге болса, былтыр бұл көрсеткіш 48 млрд. теңгеге жеткен.  Астанада Қазақ ұлттық өнер университетінде V халықаралық скрипкашылар конкурсы басталды. Əлем нің талай елінен жиналған скрипкашылардың басын қосқан шараны Мəдениет жəне спорт министрлігі ұйымдастырып отыр. Қатысушылар И.С.Бах, Н.Паг ан и н и , И . Б р амс, П . Ч ай ковский, Д.Шостакович сынды айтулы композиторлардың шығармаларын орындайды.  Елорда тұрғындары өз үйлерін тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту мемлекеттік бағдарламасына ұсына алады. Қазіргі таңда бағдарламаға қа ты сушылардың тізімі жасалып жатыр. Астана қалалық тұрғын үй инспекциясы басқармасының хабарлауынша, бүгінге дейін 31 тұрғын үй күр де лі жөндеу жүргізу тізіміне енгізілді.  Қарағанды облысында ірі компаниялар мен басқа да кəсіпкерлер 184,3 млрд. теңгеге сауда жасаған. Өнеркəсіп жəне индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Төлеген Игембаевтың сөзіне қарағанда, тауарлар мен қызмет көрсету салаларында қазақстандық қамту үлесі 121,9 млрд. теңгені құраған. Бұл – жалпы үлестің 66,1 пайызы.  Қызылорда облысында «Денсаулық сақтау жол картасына» соңғы жылда 2,5 млрд. теңгеге жуық қаржы жұмсалды. Денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі хабарлағандай, өңірде атқарылған жұмыстардың арқасында жергілікті халықтың туберкулезбен ауыратындары 14 пайызға, ал жүрек-қан тамырлары дертіне шалдыққандар 7 пайызға азайған.  Жамбыл облысы Меркі ауданындағы Қазақ-диқан ауылына табиғи газ тартылды. Бұдан бөлек Талдыбұлақ тұрғындары таза ауыз суға қол жеткізді. Жалпы, Меркі ауданына 44 ауыл қарайды. Оның 25-і табиғи газбен қамтылған. Ал «Ақбұлақ» бағдарламасы аясында ауданға қарасты ауылдардың басым бөлігі таза ауыз сумен қамтылған.  Ақмола облысында құны 2 млрд. теңге тұратын құс фабрикасы салынды. Аталған кəсіпорынға 148 000 құс əкелінді. Қазіргі таңда онда 54 адам еңбек етеді.  Атырау кеденшілері соңғы 9 айда бюджетке 302 млрд. теңге кіріс түсірді. Облыстық кедендік бақылау департаментінің мəліметіне қарағанда, бұл қаржы өткен жылмен салыстырғанда 50 пайызға артық.

Таєылымы мол, əсері ерекше Уаќытпен бірге адымдап этнографиялыќ автоэкспедицияны Ќызылжар ґѕірініѕ жастары да ќўшаќ жая ќарсы алып, ќимастыќпен шыєарып салды

Президент Нұрсұлтан Назарбаев маңғыстаулық жастармен кездескенде «Менің елім – Мəңгілік Ел: Каспийден Алтайға дейін» атты акция аясында еліміздің барлық өңірін аралап өтуді ұйғарған бастаманы қолдап, ізгі патриоттық шараларға толы жаңашылдыққа тілектестік білдірген болатын. Содан бері мыңдаған шақырым жол жүріп, Қазақстанды мекендейтін халықтың достығын, мəдениетін, рухани құндылықтарын талмай насихаттап келе жатқан автомобиль шеруі жексенбі күні атбасын Солтүстік Қазақстан облысындағы Ғ.Мүсірепов ауданына тіреді. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстарының шекаралық түйіскен тұсында аудан əкімінің орынбасары Алтыншаш Тайшабаева бастаған делегация жорықшыларды гүл шоқтарымен қарсы алды. Шашу шашылып, қоңыр домбыраның үні күмбірлеп, əуелете əн шырқалды. Облыстық жастар саясаты

жөніндегі басқарма басшысының міндетін атқарушы Алмагүл Рамазанова мен Алтыншаш Жұлдызбекқызы жалпыға ортақ татулық пен келісім құн дылық тарына негізделген акция солтүстікқазақстандықтар тарапынан да үлкен қолдау тауып отырғанын жеткізе келіп, ауданның көрікті жерлерімен алып жүрді. (Соңы 2-бетте).

«Егеменнің» шығармашылық ұжымы қандай да биік деңгейге лайықты деп сеніммен айта аламын. Мен өзім басты мамандығым инженер болғандықтан, негізінен инженерия мен инновация тақырыбындағы дүниелерге көбірек ден қойып жүремін. Бұл жөнінде бас басылым бетінде тұшымды материалдар жеткілікті. Айталық, бұдан екі жыл бұрын ЭКСПО-2017 тақырыбы жөнінде де газеттің қарапайым оқырмандарына дер кезінде шұғыл танымдық сүбелі дүние ұсынған басылымның жеделдігіне тəнтімін. Ал тікелей өз басыма қатысты айтсам, «Егемен Қазақстанның» бетінде анда-санда материалдарым жарияланып тұратыны бар. Бұл арада көзімнің тағы бір анық жеткені – бас басылым авторлық баяндаулар мен тұжырымдарға қиянат жасамайды. Автордың стилі мен өзіне тəн жазу мəнерін бұзбайды. Осылайша ол өзінің əр авторының бойына үлкен сенім

орнықтырып, бұдан əрі де басылыммен байланысын үзбеуі үшін қолайлы жағдай туғызады. Бүгінгі БАҚ өкілдеріне қойылатын талап жоғары əрі биік. Егер олар белгілі бір уақытқа дейін болған немесе болуы мүмкін оқиғаның алдында жүрмесе, өз тартымдылығын жоғалтады. Əрі мұндай ақпарат құралы ешкімді қызықтырмайтын болады. Бұл тұрғыда да «Егемен» ұсынып жүрген өнеге аз емес.

Мұндай жетістікке егемендіктер өздерін өздері қамшылау жəне өздерін өздері жетілдіру арқылы қол жеткізіп келеді деген ойдамын. Өйткені, бүгінде елімізде журналистердің біліктілігі мен шеберлігін жетілдіретін өзге құралдар мен тетіктер жоқтың қасы. Болған күннің өзінде де əр газет өкілінің түйсікшілдігі тайыз болса, оның бір де бірі жаңашылдыққа жаршы бола алмайды. Біздің Қазақстан ақпараттық жəне телекоммуникациялық университет ұжымының профессорлық оқытушылар құрамы, студенттер мен магистранттар «Егеменнің» осындай биік өрісі мен өресі үшін де жыл сайын тұрақты түрде жазылып келеді. Алдағы жылы да олар осы деңгей ден төмендемейді. Ақсерік ƏЙТІМОВ, Батыс Қазақстан облыстық мəслихатының депутаты.

ОРАЛ.


2

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Біртўтас іс-ќимыл ырєаєына Таєылымы мол, əсері ерекше пəрменді шаралар ќажет (Соңы. Басы 1-бетте).

Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов өз ведомствосының оқулықтарды əзірлеу, басып шығару жəне оларды жеткізу жағдайларын зерделеу үшін жұмыс тобын құрғанын хабарлады. Министрдің айтуынша, 2015 жылға қарай оқушыларды оқулықтармен жəне оқу-əдістемелік құралдармен тегін қамтамасыз ету мемлекет қаражаты есебінен жүзеге аспақ. Бұл ретте Астана мен Алматы қалаларында, Жамбыл, Маң ғыс тау, Атырау, Батыс Қазақстан жəне Павлодар облыстарында оқулықпен қамтамасыз ету 100 пайызға жетсе, басқа өңірлерде əзірге ол толық жүзеге аспай отыр. Сонымен, ата-аналар қорының есебінен СҚО-да оқушылардың 10,8%-ы оқулықпен қамтамасыз етілсе, Алматы облысында – 10,1%-ы, ОҚО-да – 6,5%-ы, Қостанай облысында – 4,7%-ы, Ақмола облысында – 3,9%-ы, Қызылорда облысында – 3,7%ы, ШҚО-да – 1,2%-ы, Қарағанды облысында 0,9%-ы, жəне Ақтөбе облысында 0,7%-ы қамтамасыз етіліпті. Əсіресе, 10-11 сынып оқушылары жыл сайын оқулықтар жиынтығын сатып алуға мəжбүр екен. Министр сөз орайында талдаулар баспа ұсынған оқулықтар сапасының төмен болуының екі негізгі себебін көрсеткенінен де хабардар етті. Авторлық ұжымдардың қалыптасуында нақты критерийлер мен оларды таңдауда рəсімдердің жоқтығын, екінші жағынан баспаның ішкі сараптауының сапасыздығын сынға алды. Жəне де оқулықтар сапасы үшін баспаның жауапкершілігін көтеру көзделіп отырғандығымен де бөлісті. Халықаралық сарапшыларды тарту арқылы баспаларға қойылатын талаптар да күшейетінін атады. Жыл сайын оқулықпен қамтамасыз ету кезінде жергілікті атқарушы органдардың қаржыны жеткілікті бөлмей келе жатқаны да атап көрсетіліп, еліміз бойынша оқулықтар мен оқу-əдістемелік құралдарды сатып алуға қажетті мөлшерден 686 миллион 916 мың теңге аз бөлінгені ай тылды. Мектептер баспаны

таң дағанымен, өз еріктерімен оқулықтарға тапсырыс бере алмайды. Ал деректер білім басқармасы тарапынан жиналса, жер гілікті атқарушы органдар шарт жасасады. «Оқулықтармен қамтамасыз етуді жоспарлау кезінде оқушылардың қозғалысы мен халықтың өсімі ескерілмейді. Бұл білім басқармасы мен миграциялық жəне демографиялық қызметтердің арасындағы өзара байланыстың дұрыс жолға қойылмағанын көрсетеді», деді министр. «Тозған» оқулықтардың үлесі шамамен 21-24%-ды құрайтыны, осы шығынның орнын толтыруға жұмсалатын қаражат ешқандай ескерілмейтіні, кітап қорларының сақталуын қамтамасыз ету жəне олардың сақталуын ынталандыру шараларының жоқтығы атап көрсетілді. Баспалардан мектептерге оқулықтарды уақтылы жеткізу бойынша да жүйелі бұзушылықтар кездеседі екен. Орташа есеппен конкурс жа рияланған күннен бастап оқулықты жеткізгенге дейінгі аралық 50 күнді құраса, мектептерді оқулықтармен қамтамасыз етуді жыл сайын 10 наурыздан кешіктірмей бастаған жөн деп санайды министр. Оның мəлімдеуінше, 5 облыс бойынша (Ақмола, ШҚО, Қызылорда, Қостанай жəне СҚО) кемшіліктер анықталып, 2 аудандық білім бөлімінің басшыларына, 3 білім бөлімінің қызметкерлеріне тəртіптік шаралар қолданылыпты. Конкурстық рəсімдердің жетілмегендігімен бөліскен А.Сəрінжіпов қазіргі уақытта мемлекеттік сатып алу жүйесі қызмет көрсетуде төменгі бағаны көрсететін жеткізушілермен шарт жасасуды талап ететіндігін, ал баға демпингі нəтижесінде көптеген жеткізушілер өздерінің көлік шығындарын азайтуға ұмтылатынын, бұл тауарларды жеткізу мерзімін бұзуға əкеліп соқтыратынын да жасырмады. Елімізде оқулықтарды коммерциялық сату баспалар мен фирмалардың шектеулі желілері арқылы жүзеге асып, оның нəтижесінде дүкендерде кезекке тұру қарбаластары орын

алатыны да көлденең тартылды. Жалпы отырысқа арнайы шақыртылған баспагерлер арасынан «Мектеп» баспасының өкілі сөз алып, 8-сынып оқушыларына қажетті кітаптар жиынтығы 15 мың теңге тұратынын, 17 оқулықты қамтыған 9-сыныпқа 13 мың 40 теңге жұмсалатынын, ал 10 қазақ сыныбына қажетті 14 оқулыққа 11 мың 200 теңге қажет екенін ортаға салды. Жалпы, оқулықтардың бір данасына 580-нен 900 теңгеге дейін қаржы кететінін жеткізді. Ал оқулықтармен дер кезінде қамтамасыз ете алмаған жергілікті əкімдік өкілдері өз уəждерінде жоспарлаудың дұрыс жасалмайтынына өкініштерін білдіріп, кемшіліктер тек өңірдің кейбір аудандарында ғана көрініс тапты деген жауаптарын беріп жатты. Бұдан басқа, Үкімет сағатында қосымша баяндама жасаған Əлеуметтік-мəдени даму комитетінің төрайымы Гүлнəр Иқсанова министр назарын бірқатар кемшіліктерге аудартты. Отырысты қорытындылаған Дариға Назарбаева былай деді: «Ең елеулі проблема мынада – осы үдерістің бар лық дерлік қатысушылары мұн дай кемшілікке өздерінен басқалардың бəрі кінəлі деп есептейді. Ешкім біздің балаларымыздың білім деңгейіне келтіріліп жатқан зиянға объективті баға бермейді». Д.Назарбаеваның пайымынша, министрлік бүкіл үдерістің негізгі үйлестірушісі функциясын өз мойнына алмай отыр. Сондықтан да Білім жəне ғылым министрлігі, басқа да мүдделі министрліктер мен ведомстволар, əкімдіктер, баспалар бұл мəселеде жан-жаққа тартпай, бірлесе отырып, біртұтас іс-қимыл алгоритмін жасау бойынша түбегейлі əрі пəрменді шаралар қабылдауға тиіс. Қорытындысында оқушыларды оқулықтармен жəне оқу-əдістемелік кешендермен қамтамасыз ету мəселесінің түбегейлі шешімі болуы тиістігі тұрғысындағы депутаттардың ұсыныстары мен ескертпелері Үкімет сағаты нəтижелері бойынша ұсынымдар жобасы ретінде əзірленіп, тиісті орындарға жолданатын болды.

Əлеуметтік мониторингтіѕ əлеуеті ќандай? «Нұр Отан» партиясы мүмкіндігі шектеулі адамдардың қолжетімділігі бойынша 700 нысанның əлеуметтік инфрақұрылымына мониторинг жүргізеді. Ел аумағында дəстүрлі түрде жыл сайын қазан айының екінші аптасында атап өтілетін мүгедектер күніне орай 12 қазанда «Нұр Отан» партиясы өзінің «Кедергісіз келешек» жобасының аясында Парламент Мəжілісі мен мəслихаттардың депутаттары, мемлекеттік органдар мен салалық ҮЕҰ өкілдерімен бірлесіп, инклюзивті білім беруге жағдай жасалған əлеуметтік инфрақұрылымдар мен мектептерге республикалық деңгейде мониторинг жүргізуге кірісті. Барлық өңірлерді қамтитын зерттеп зерделеу нəтижесі желтоқсан айында қорытындыланады. Кеше 13 қазанда Астанада мүгедектерге қолжетімділігі

бойынша темір жол мен автовокзалдарға, сондай-ақ, №65 орта мектепке мониторинг жүргізілді. Парламент Мəжілісіндегі «Нұр Отан» фракциясының өкілі, партия Бақылау комитетінің мүшесі Ирина Аронова атап өткендей, қазіргі таңда жергілікті атқарушы органдардың дерегі бойынша 700-ге жуық нысан бейімдеу үрдісінен, оның ішінде, Астана қаласында бүгінге дейін 30 нысан тиісті бейімдеуден өткен. Мұның өзінде, қажеттілікке бейімделген нысандар жөніндегі ақпаратта ол орындардың мүгедек жандардың барлық категориялары үшін қолжетімді екендігі айтылған.

Тиімді мониторинг жүргізу үшін қажеттілікке бейімделген нысандардың қолжетімділігі бойынша арнайы бағалау парағы жəне инклюзивті білім беру практикасы бар мектептердің мүмкіндігі шектеулі балаларды ортақ оқу үрдісіне ілестіруі бойынша сауалдама əзірленді. Партиялық мониторингтердің қорытындысы бойынша Үкімет пен жергілікті атқарушы органдарға анықталған олқылықтарды жою бойынша ұсынымдар берілетін болады. Сонымен қатар, желтоқсан айында республикалық мониторингтің нəтижелері мен Қазақстан Президенті, партия Төрағасы Н.Ə. Назарбаевтың мүмкіндігі шектеулі адамдардың өмір сапасын арттыру жөніндегі тапсырмасын орындаудың алғашқы жылының қорытындылары жарияланады. «Егемен-ақпарат».

(Соңы. Басы 1-бетте). Автоэкспедиция жетекшісі Евгений Рибалко өз сөзінде сапар мақсатын түсіндіріп, нақты мағлұматтар берді. Оның айтуынша, осымен алтыншы, ал теріскейде екінші облыс та ұйымдастырылып отырған маңызды шара шеңберінде бес отандық автокөлікпен екі ай ішінде барлық өңірлерді аралайтынын, осының негізінде əсерлері жайында фильм түсіріліп, фотокітап шығарылатынын тілге тиек етті. «Елбасымыздың республика тұрғындарын ортақ мақсатқа жұмылдыратын сындарлы да

Партия филиалына жаѕа басшы келді

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Демек, бұл отандық көлік жасау саласының күн санап дамып келе жатқандығын көрсетеді, дейді сала мамандары. Қазан айының 9-10 күндері Қазақстан машина жасаушыларының II форумы өтіп, онда көп көкейінде жүрген осы сынды мəселелерді талқы таразысына салу үшін Қазақстан мен шет елдердің машина жасау саласының мамандары бас қосқан болатын. Онда 2015-2019 жылдарға ар нал ған Индустрияландыру

бағдарламасындағы Қазақстанның машина жасау саласының өзекті мəселелері жан-жақты қозғалған еді. Астанадағы «ҚазМедиа» орталығында Қазақстанның машина жасаушылары II форумының қорытындысына арналған брифинг ұйымдастырылып, оған Парламент Мəжілісінің депутаты, «Қазақстан машина жасаушылар одағы» ЗТБ басқарма төрағасы Мейрам Пішембаев қатысты. Ол өз сөзінде машина жасаушылар форумы елімізде ондаған бірлескен өндіріс ошақтары мен кəсіпорындарды ашуға мүмкіндік беретінін жеткізді.

«Елбасы атап өткендей, машина құрастыру саласы – Қазақстанды индустриялық тұрғыда дамытудың келесі кезеңінің локомотивіне айналуы тиіс. Сондықтан, қазіргі таңда бұл салаға мемлекет тарапынан айрықша назар аударылып отыр. Ал Қазақстан машина жасау шыларының II форумы бірлескен кəсіпорындар мен өндіріс ошақ тарын ашуға мүмкіндік береді деп ойлаймын. Мəселен, бұл форум шеңберінде машина жасау саласы бойынша көптеген келісімге қол жеткізілді. Ауқымды шараға əлемнің Ресей,

Ал партияның облыстық филиалы төрағасының орынбасары қызметін енді қалалық мəслихаттың депутаты Илья Теренченко атқарады. Өңір басшысы жаңадан сайланған басшыларға алдағы қызметтерінде сəттілік тіледі. Бұрын «Нұр Отан» партиясының филиалында басшылық қызметтерде болған Владимир Берковский мен Александр Маржықбаевқа жергілікті партия жұмысында атқарған қызметтері үшін алғыс білдіріліп, алғыс хаттармен марапатталды.

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Өңірдегі «Нұр Отан» партиясы филиалында бірқатар өзгерістер болды. Облыс басшысы Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен өткен жиында «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары болып Айзада Құрманова тағайындалды. Айзада Аманкелдіқызы бұған дейін үш жылдай облыстағы Лебяжі ауданының əкімі болды.

Мəслихат хатшысы сайланды Еліміздегі мəслихаттардың құрылғанына 20 жыл толу құрметіне орай облыс мəслихаттары депутаттарының жиыны болып өтті. Мəслихат депутаттарын облыс əкімі Қанат Бозымбаев құттықтады. Бəрімізге белгілі, 1993 жылы мəслихаттар ресми түрде өз қызметін бастады. Ал 1994 жылы 7 наурыз күні облыстық мəслихаттың бірінші шақырылымының 50 депутаты сайланды. Бүгінгі күні облыстық, қалалық жəне аудандық мəслихаттардың 205 депутаты мандатқа ие. Депутаттар жыл сайын өңірдің əлеуметтік-экономикалық дамуына үлес қосып келеді. Өңірдегі қоғамдық-саяси, экономикалық жəне əлеуметтік өмірге қатысты мəселелердің барлығы да мəслихаттың қарауынан өтеді. Арада өткен 20 жыл ішінде

Сала шаєын жəне орта бизнестіѕ ќолдауына зəру Қазақстанда өткен жылы 37-38 мыңға тарта көлік құрастырылып, шығарылды. Ал биылғы жылы бұл көрсеткішті 42-44 мыңға жеткізу көзделіп отыр. Бұл елдегі көлік жасау саласының қарқын ала түскендігін байқатады. Ал 2020 жылға қарай, Қазақстандағы автокөлік шығаратын зауыттар қуаттылығының жалпы көлемін 200 мыңға дейін жеткізу көзделуде.

салиқалы саясатын əр жүрекке жеткізу басты міндетіміз болып табылады. Еліміздің қай түкпірін алсақ та, мақтан ететін өз ерекшелігі бар, бағалы қазбаларға бай. Адамдардың пейілі кең, қолы жомарт, жүрегі жұмсақ. Бəрімізді қастерлі де қасиетті Отан деген ұлы ұғым біріктіреді. Таңдауымыз да, мақсатымыз да айқын. Ол – өркениетті елдердің қатарынан көріну. Туризм саласын өркендетуге сұранып тұрған аймақтың табиғатын, саналуан түске боялған алтын күздің көрінісін жол бойы тамашалап келдік. Диқан қауымының бітік егін өсірген қажырлы қимылы,

облыс деңгейінде өткен 500-ден астам тұрақты комиссия отырыстарында 3 мыңнан астам түрлі мəселелер қаралыпты. Сондай-ақ, өңір басшысы Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен өткен облыстық мəслихаттың кезектен тыс сессиясында мəслихат хатшысы болып Владимир Берковский сайланды. В.Берковский бұған дейін «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, №12 сайлау округі бойынша облыстық мəслихаттың депутаты болған. Халық қалаулылары А.Берковскийдің кандидатурасын бірауыздан қолдады. Осы уақытқа дейін облыстық мəслихат хатшысы болған Манап Көбеновтің сенатор болып сайланғаны белгілі. ПАВЛОДАР.

Австрия, Италия, Оңтүстік Корея секілді 19 мемлекетінен келген 200-ден астам делегат қатысты. Жалпы, бұл форум екіжақты қарым-қатынас орнатудың, өндірісті ұйымдастыру саласын нығайтудың жəне технологияларды тартудың үнқатысу алаңына айналды», – деді М.Пішембаев. Сонымен қатар, ол машина құрастыру саласында бірлескен кəсіпорындар құру Қазақстан экономикасының дамуына айтарлықтай үлес қосатынына сенім білдірді. «Форумның алғашқы күнінде меморандумға қол қойылды. Ал ауқымды жиынның қорытындысы бойынша қол қойылған басқа да келісімдер Қазақстан экономикасын өрге сүйрейтін ондаған кəсіпорынның бой көтеруіне жол ашады деген ойдамыз», – деді

ерен еңбегі ерекше сүйсіндірді. Сол күні автоэкспедиция мүшелері Петропавл қаласына аялдады. Ертеңіне еліміздің көк байрағын аспанға желбіреткен олардың салтанатты шеруі Пестрое көлі жағалауынан басталды. Жастар саясаты жөніндегі басқарманың бас маманы Серік Айдарбеков шеру қатарын толықтыру мақсатымен «ВииагоЛада» ЖШС су жаңа 7 жеңіл көлік қосқанын айтты. Облыс орталығының кең көшелерімен, көрікті жерлерімен жүріп өтті. Республикалық автоэкспедицияның мүшелері бірігіп əзірлеген іс-шаралар тізбегі

М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде жалғасып, мазмұндылығымен, сапалылығымен есте қалды. Мұнайлы Маңғыстау жайлы дискілер, кітаптар таратылып, фильмдер көрсетілді. Фотокөрмелер қойылды. Біз сөз арасында осы акцияны белсенді ұйымдастырушылардың бірі əрі көркі Сон Паскальды əңгімеге тартып, аз-кем сұхбаттасқан едік. Ол біздің сауалдарымызға қазақша жауап беріп, Қазақ елін екінші Отаны санайтынын үлкен мақтанышпен жеткізді. Əсем Алатаудың баурайында 1,5 жыл тұрып, 2,5 жылдан бері Астананы мекен етеді. Қазақстанға келуіне Италияда танысқан қазақтың сұлу бойжеткенінің ықпалы зор болғанға ұқсайды. 28-дегі италиялық жігіт отыздыққа енуге ұмтылып отырған елге күйеу бала болғысы келетін үмітін де жасырмады. Құрамында этнографтар, журналистер, менеджерлер, əншілер бар жорықшылардың əңгімелерін жастар аудиториясы үлкен əсермен тыңдады. Ашық сұхбат барысында өскелең ұрпақ өміріне қатысты мəселелер кеңінен сөз болды. Сон Паскальдың қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде əуелете салған əндері талайдың құлақ құрышын қандырды. Тілек кітабына қолтаңбалар қалдырылып, жүрекжарды сөздер жазылды. Автоэкспедиция мүшелері сол күні Көкшетау қаласына аттанып кетті. Солтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––

Суретті түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

Тогомен де ќатынас орнады Нью-Йоркте Қазақстан Республикасы мен Тоголез Республикасының БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілдері Қайрат Əбдірахманов пен Коджо Менан екі мемлекет арасында дипломатиялық қатынастарды орнату жөніндегі бірлескен коммюникеге қол қойды. Қол қою рəсімі кезінде екіжақты деңгейдегі ынтымақтастықтың перспективалары туралы пікір алмасылып, БҰҰ күн тəртібіндегі Қазақстан мен Того үшін маңызды мəселелер талқыланды. Солардың ішінде теңізге шығатын жолы жоқ елдердің проблемаларын шешу мəселесі қаралды. Тараптар мемлекеттер арасында өзара тиімді байланыстар орнату, қарымқатынастарды, əсіресе, сауда, қазба өндірісі, энергетика, өңірлік нарықтарға жол ашу, білім беру салалары төңірегінде дамытудың маңызы туралы пікір алмасты. Қазақстан Республикасы атынан Того Үкіметіне ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне қатысуға шақыру тапсырылды. Того елшісі келе жатқан көрменің энергетика, қуат көздерінің тапшылығы проблемасын, əсіресе, дамушы елдер үшін шешу мəселелері аясындағы маңыздылығын атап өтті. Ол, сонымен қатар, Африка елін басқа Орталық Азия мемлекеттерімен таныстырып, ынтымақтастықты дамыту бойынша Қазақстан жағынан колғабыс алуға мүдделі екендігін танытты. Өз тарапынан Қазақстанның Тұрақты өкілі еліміз үшін Африка мемлекеттерімен саяси жəне

Мəжіліс депутаты бұл орайда. Брифинг барысында М.Пішембаев мемлекеттік органдардың елімізде құрастырылған көліктерді пайдалануын заңдастыру керектігін алға тартты. «Мəселен, министр Исекешев өз елімізде құрастырылған көлікті мініп, жақсы үлгі көрсетті. Министрдің, ведомство басшысының өнеге көрсетіп, отандық көлікпен жүруі – құрметтеуге лайықты іс. Сондықтан да, мен барлық мемлекеттік органдарды елімізде құрастырылған отандық автокөліктерге мінуге шақырамын», – деді Мəжіліс депутаты. Бір қызығы, отандық көлікке мінуді ұсынып қана қоймай, елімізде құрастырылған көліктің пайдалануын заң жолымен реттеу керектігін ұсынған Мейрам Пішембаевтың өзі əзірге шетелдік «Toyota» маркалы көлікті тізгіндеп жүр екен. Алайда, ол Отанымызда құрастырылған көліктерге деген қызығушылық жыл сайын артып келеді, деген пікірін білдірді. «Бірақ, мемлекеттік органдар отандық машина жасаушыларды қолдамайды, яғни мүлде сатып алмайды деп те айтуға болмайды.

Яғни, мен шенеуніктер немесе мемлекеттік органдар отандық көліктерді көп ала бермейді деген уəжбен келіспеймін. Ішкі нарықта да сатылым көлемі артуда, бірақ, көңіл көншітерлік еместігін жасырмаймын», деді ол. Оның айтуынша, ел ішінде отандық көлікті сатып алу көлемі артуда. Тіпті, 2020 жылға қарай Қазақстандағы автокөлік зауыттарының қуаттылығы 200 мың көлік сатуға жетеді деген де болжам бар көрінеді. Мəжіліс депутаты, сондай-ақ, отандық вагон құрастыру зауыттары ресейлік нарыққа шығатынын, осыған орай, еліміздегі екі зауыт құрастыру көлемін 10 мыңға дейін жеткізуді көздеп отырғанын мəлімдеді. Оның айтуынша, осы уақытқа дейін Ресей Украинадан жыл сайын 20 мың жүк вагонын сатып алып отырған. Оның құны шамамен 2 млрд. долларды құраған. Ал қазіргі таңда екі ел арасындағы жағдайды ескерер болсақ, алдағы уақытта Ресей тарапынан жүк вагонына деген сұраныс тіпті арта түспек. «Сондай-ақ, Ресейде техникалық регламент өзгерген. Осыған сəйкес, 20 жылдан астам

экономикалық ынтымақтастықты одан əрі күшейту, ұлан-ғайыр континент бетіне өз тауарлары мен қызмет түрлерін шығару маңыздылығына көңіл аударды. Того – Батыс Африкадағы мемлекет, халқы 6 млн. адамнан астам, президенттік республика болып табылады. Ең жоғары заң шығарушы органы – бір палаталы Ұлттық кеңес. Экономиканың басты секторлары болып Еуропа мен Азиядан көршілес Африка мемлекеттеріне тауарлардың реэкспорты, соның ішінде фосфат, мақта, какао, кофе, алюминий, графит, темір, алтын, мəрмəр, уран мен хром. Бұған қоса, Того фосфаттың əлемдегі ең ірі экспорттаушысы болып табылады. Мемлекет Германиямен, Нидерландпен, Франциямен, Үндістанмен, Қытай мен жəне ОАР-мен өндіріс саласында тығыз ынтымақтасып келеді. Республика 56 франкотілдес мемлекеттер мен мемлекет бөлімдерін біріктіретін Халықаралық ұйым – Франкофонияның мүшесі болып табылады. Того, сондай-ақ, Африка, Кариб теңізі мен Тынық мұхиттың 79 мемлекетінің Халықаралық ұйымы – АКТ елдері қатарына кіреді. «Егемен-ақпарат».

уақыт бойы пайдаланылған вагондар жарамсыз болып саналады», – деді М. Пішембаев. Брифинг аясында «Қазақстан машина жасаушылары одағы» ЗТБ басқарма төрағасы Мемлекет басшысы екі жыл бұрын іргетасын өзі қалаған дизельді мотор өндіретін зауыттың 2015 жылы іске қосылатынын баяндады. «Отандық көліктер машина жасау базасының 30 пайызын құрап отыр. Мемлекет басшысы Н.Назарбаев атап өткендей, Қазақстанда құрастырылатын көліктерге қажетті қосалқы бөлшек терді 50 пайызға дейін жеткізуге күш салып жатырмыз. Егер аталған зауыт келер жылы іске қосылса, бұл көрсет кішті 60 пайызға дейін арттыруға қол жеткізетін боламыз», деді ол өз сөзінде. Оның айтуынша, ең алдымен, Қазақстанда автокөліктерге қажетті құрал-саймандарды шығаратын зауыттарды дамыту керек. Бұған орта жəне шағын бизнес те өз үлесін қосқаны жөн. Яғни, бір үлкен зауыттың төңірегінде 100ге жуық орта жəне шағын бизнес жұмылып, қолдау көрсетуі тиіс, деді Мəжіліс депутаты.


www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

3

НЎРЛЫ ЖОЛ – БОЛАШАЌЌА ЖОЛ Ел экономикасын дамытудың бір тетігі сыртқы нарықтарға шығу жолдарын ашу керектігі екені мəлім. Осыған орай Қазақстан ел ішіндегі жəне көрші елдердегі терминал-сервис инфрақұрлымдарды тиісті деңгейде дамытуға мүдделі болып отыр.

Сыртќы нарыќќа шыєудыѕ мїмкіндіктері Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Бірінші кезекте көліктіклогистикалық қызметті тиімді пайдаланудың агенттік желісін құру маңызды болып тұр. Мұнымен бірге, теңізге шығуға мүмкіндігі бар елдердің терминалдарын жалға алуды немесе өз терминалын салуды көздеп отыр. Осы орайда, Қытайдың Ляньюнган портында терминал инфрақұрылымын жасау, Оңтүстік-Шығыс Азиядан ағылатын тауарды шоғырландыру үшін аса қажет. Бұл тұрғыда Қазақстанды қызықтырып тұрғаны, Ляньюнган Қытай теміржолдарын Шанхай, Тяньцзинь, Циндао порттарымен, ал теңіз желілері бойынша Оңтүстік Кореяның Пусан, Жапония елінің Осака порттарымен байланыстырады. Демек, бұл жолдар Қазақстанға жаңа нарықтардың есігін ашады. Сондай-ақ, Ляньюнган порты «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дəлі зі жобасы бойынша Санкт-Петербургке жалғанбақ. Сөйтіп, өз кезегінде Еуропамен болатын тауар айналымын жылдам қамтамасыз етпек. Терминалды салу мақсатында Қазақстан мен Қытай тарабы «Ляньюнган халықаралық логистикалық компаниясы» жауапкершілігі шектеулі қоғамын құ-

рып отыр. Бүгінде оның құрылысын жүргізіп жатқан «ГК Порт Ляньюнган» жауапкершілігі шектеулі қоғамы мен «KTZ Express» акционерлік қоғамының бірденбір акционері – «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ. Жарғылық капиталдың, яғни көлемі жарғымен – құрылтайшылық құжаттармен немесе заңнамамен айқындалатын капиталдың ұйымдық-құқықтық нысанның 49 пайыз үлесі ҚТЖға, қалған 51 пайызы Қытай еліне тиесілі. Бүгінде логистикалық терми налдың техникалық-экономикалық негіздемесі жаса лып болған. Тіпті, бұл негіздемені Қытай тарабы да құптап қойған. Нəтижесінде, ағымдағы жылдың 19 мамырында Қазақ стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзинпиннің қатысуымен терминал құрылысының бірінші

кезеңінің жұмысы басталды. Теміржол құрылысын аяқтау мерзімі мен оны жабдықтау ісі алдағы желтоқсан айына жоспарланған. Осынау үлкен мақсатқа жету үшін Қазақстан Қытай елімен шекарада «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағын құрып жатыр. Бұл туралы Жарлыққа Мемлекет басшысы 2011 жылдың қараша айының соңында қол қойған болатын. Ондағы мақсат, тиімді көліктіклогистикалық жəне индустриялық орталық жасап, сауда мен экспорттағы мүддені қамтамасыз ету қызметін жетілдіруді, сондайақ, Қазақстанның транзиттік əлеуетін арттырып, экономикалық тұрғыда тиімді болып табылатын Оңтүстік-Шығыс Азия – Қытай – Орталық Азия – Еуропа транзиттік дəлізін əлемдік жүк тасымалдаушы ірі компанияларға ұсыну болмақ. Жобаны 4 кезеңге бөліп, 20 жылда жүзеге асыру көзделген. Оның 2014-2017 жылдарға арналған құрылыс жұмыстарына 78,8 млрд. теңге қарастырылып отыр. Осы кезде жобаның техникалық-экономикалық негіздемесі дайындалып болған. Бүгінде сол бойынша жан-жақты жұмыстар жүргізіліп жатыр. Мұнымен қатар, құрғақ порт салу да қолға алынған. Бұл қара жерге орналаса-

тын порт мультимодальдық режім бойынша жұмыс істейтін болады. Бұйыртса, ағымдағы жылдың желтоқсан айында құрғақ порт құрылысының бірінші кезеңі мен логистикалық инфрақұрылымның 30 пайызы аяқталмақ. Мамандардың болжамы бойын ша, 2020 жылға қарай Қытай мен Еуропа арасындағы жүк айналымы 170 млн. тоннаға жетеді екен. Бұл қазіргі күндегіге қарағанда, екі тараптың арасындағы жүк айналымы тағы 45 пайызға артатынын көрсетеді. Осынау тасымал ағынының бір бөлігін Қазақстанның транзиттік арнасына бұрғысы келіп отырған елдегі салаға жауапты ұлттық компаниялардың мамандары ойға алған мақсатты жүзеге асыруға талмай еңбектеніп жатыр. Атап айтқанда, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ, «Қазына Капитал Менеджмент» АҚ, «БРК-Лизинг» АҚ жəне

«Қазақстанның Даму банкі» АҚпен ынтымақтастық жəне өзара қарым-қатынас жөнінде меморандумдарға қол қойды. Мақсат – инвестиция тарту жəне «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағы» жəне «Қорғас» шекаралас ынтымақтастық халықаралық орталығы жобаларын ортақтасып қаржыландыру, сондай-ақ, көлік сала сын дағы ірі жобаларды жүзеге асы руға бірлесе қатысу. Бұл ынтымақтастықтың негізгі міндеті «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағы» жəне «Қорғас» шекаралас ынтымақтастық халықаралық орталығына тікелей инвестиция тарту бағытында «ҚТЖ» ҰК» АҚ пен үш даму институты арасында өзара байланыс орнату еді. Осылайша, тараптар бұл келісім көлік саласындағы ірі жобаларды қаржыландыру мен дамытудың маңызды тетігі болады деген үмітте. Үш меморандумға сəйкес, тараптар тұрақты жұмыс орындарын құруды, «ҚТЖ» ҰК» АҚ-пен құжатқа қол қойған кəсіпорындар ұйымдастыратын семинарда конференция, бизнес-форумдар жəне өзге де шараларда тиісті салалардағы тəжірибелерімен, білімдерімен бөлісуді көздеп отыр. «ҚТЖ» ҰК» АҚ пен «Қазақстанның Даму банкі» АҚ арасында

жасалған келісім аясында тараптар «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА жəне «Қорғас» ШЫХО инвестициялық жобаларының бастамашылары – жеке кəсіпкерлік субъектілерін қаржыландыру мүмкіндіктерін қарастыру, аталған жобаларға тікелей инвестициялар тарту туралы келісті. Сонымен қатар, тараптар меморандум мақсатына жету үшін нақты шараларды жүзеге асыру мүмкіндіктеріне қатысты сараптамалық жəне анықтамалық ақпараттармен жедел алмасу жөнінде келісімге келген. Ал «БРК – Лизинг» АҚ-пен жасалған келісім бойынша, жеке кəсіпкерлік субъектілеріне түрлі несиелік құралдар арқылы қаржыландыру қызметін ұсыну бағытында серіктестік орнату мүмкіндіктерін қарастырған. Атап айтарлығы, «БРК – Лизинг» АҚ ұзақ мерзімді қаржыландыру ұсынады жəне start-up жобаларын қолдайды.

ЕУРАЗИЯЛЫҚ КӨЛІК ДƏЛІЗДЕРІ

Осы игі келісімдер тараптардың іскерлік мүддесін нығайтуға жəне дамытуға сеп болады. Сөйтіп, ынтымақтастық негіздерін орнатуда маңызды қадам болып отыр. Мұнымен бірге, «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА жəне «Қорғас» ШЫХО стратегиялық жобаларын жүзеге асыруға жəне еліміздің көлік инфрақұрылымын дамыту үшін инвестиция тартуға серпін бермек. Елбасы «Жетіген – Қорғас» жаңа теміржол теліміндегі «Алтынкөл» стансасына жəне «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА мен «Қорғас» халықаралық шекаралық ынтымақтастық орталығы құрылып жатқан шекараға барғаны мəлім. Сонда көліктіклогистика жүйесін дамыту тұжырымдамасымен танысып, «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың базасында халықаралық деңгейдегі көліктіклогистикалық компания құру жөніндегі тапсырманы жүзеге асыру шеңберінде жүргізіліп жатқан жұмыстарға көңіл бөліп, «Қорғас – Шығыс қақпасы» жобасын жүзеге асыруға тарихи маңыз беріліп отырғанын атап өтті. Бұл – Қазақстанның өткізу қабілетін арттыруға жəне арнаулы аймақтың Орталық Азиядағы негізгі көлік хабы, сонымен қатар, Еуропа мен Азия арасындағы көпір ретіндегі қалыптасуы бағытында жасалған маңызды қадам. Қытай біздің ірі серіктесіміз жəне елдеріміз арасындағы тауар айналымы ұдайы өсумен келеді. Бұл жобаның іске қосылуын біз қытайлық əріптестерімізбен бірге ұзақ күттік. Ол Еуропа мен Азия арасындағы маңызды көлік хабы болады. Тұтастай алғанда, «Қорғас» халықаралық шекаралық ынтымақтастық орталығы Қазақстанның игілігіне қызмет ететін болады. Біздің экономика мөлшерін арттыруымыз, индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жетілдіруіміз мүмкін, алайда, жүк тасымалынсыз ілгерілеу болмайды, деді Мемлекет басшысы. «Жетіген – Қорғас» теміржолы құрылысы кезеңінде 5 мыңнан астам жұмыс орны пайда болды, ал оны пайдалануға берген соң 2 мыңнан астам қазақстандық тұрақты жұмыспен қамтылатын болады. Жобаны жүзеге асыруға кіріскен 2009 жылғы тамыздан бері 293 шақырым теміржол төсемі тартылды, 5 станса, 9 разъезд, 28 көпір жəне 2 құбыр жол салынды. Болашақта «Қор ғас халықаралық шекаралық ынтымақтастық орталығы мен «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА бүкіл республиканың экономикалық өсім орталығына айналуға қауқарлы болады. Ал «Қорғас халықаралық шекаралық ын ты мақтастық орталығының құры луы, Қазақстан мен Қытай арасындағы шекаралық сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастықты, сонымен қатар, екі елдің транзиттік жəне көліктік əлеуетін дамытуға бағытталған. Көп ұзамай бұл екі жобаның игілігін мүдделі елдердің барлығы көре бастайды.

Əріптестер жоєары баєалады Ресей мен Беларусь мамандарының айтуына қарағанда, Қазақстанның автокөлік жолдарының сапасы өте жоғары. «Автодор-Инжиниринг» ЖШҚ-ның бас директоры Николай Быстровтың пікіріне зер салсақ, Қазақстан мен Ресей жəне Беларусь елдері үшін автожолдарды түзеп, дамыту бірінші кезектегі маңызды мəселе болып тұр. «Егер Қазақстан жолдары жөнінде айтар болсақ, соңғы екі онжылдықта бұл бағытта көп жұмыс істелді. Мəселен, цементтібетон жабылғымен салынған жолдар мен тамаша техникалық шешімдер туралы айтуға болады», деді ол. Ал Беларусь елінде цементті-бетон жабылғымен жол салу ісі енді ғана қолға алына бастаған. «БелдорНИИ» МК директорының бірінші

орынбасары Сергей Богданович Қазақстанның автожол құрылысының тəсілі мен оның ауқымы жөнінде айрықша айтып өтті. «Қазақстанда салынып жатқан жолдардың ауқымы таңғалдырады. Тым болмағанда «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық автодəлізінің құрылыс жобасын жүзеге асыру ісіне назар салып көрелікші. Мұнымен қатар, Қазақстанның ештемеден тартынбай озық елдерден жаңа бір нəрсені үйреніп, еуропалық тəжірибелерді өз ісіне пайдаланып жатқаны қуантады. Мысалы, біздің Белоруссияда неге екені белгісіз, бəрін өз қолыңмен істеуің керек. Ал Қазақстанда неміс мамандарының қатысуымен керемет жүзеге асырылған нысандарды көрдім. Енді ол жолдардың сапасы бірнеше жылдан кейінде сол қалпын əлі жоғалтпай тұр». «Егемен-ақпарат».

Жолаушылар їшін ќолайлылыќ

«Жолаушылар тасымалы» АҚ жолаушылардың сұраныстарын қанағаттандыру мақсатында 2014 жылдың 28 қазанынан бастап «Тұлпар-Тальго» вагондарынан жасақталған «Алматы-2-Шымкент» бағытындағы №35/36 жолаушылар пойызын жібереді. Құрам 4 күнде 1 рет қатынайды.

Пойыз 2 «Бизнес», 2 «Гранд», 14 «Турист», 1 вагон ресторан, 1 вагон жəне 3 техникалық вагонды қосқанда 23 вагоннан тұрады. Ол Шу, Жамбыл стансаларына аялдайды. Шымкентке дейінгі жол 9 сағат 38 минутты, қайтар жол 9 сағат 48 минутты құрайды. Айта кетер бір жайт, 2014 жылдың 1 қазанынан бастап «Жолаушылар тасымалы» АҚ үстіміздегі жылғы 14 қарашадан бастап аттанатын «ТұлпарТальго» пойыздарында жол жүруге жеңілдіктер енгізуде. Жолаушы билетті ерте сатып алған жағдайда

35 пайыздық жеңілдікке ие болады. Оның үстіне пойыз жүрер уақытқа сұранысқа сəйкес билет құны өзгеруі мүмкін. Жеңілдіктер қолданыстағы №19/20 «АстанаАтырау», №87/88 «Ақтөбе-Астана», №79/80 «АстанаШымкент», №77/78 «Алматы-Атырау», №49/50 «Алматы-Ақтөбе», сондай-ақ, үстіміздегі жылдың аяғына дейін іске қосылуы жоспарланып отырған №69/70 «Алматы-Защита» (Өскемен), №67/68 «Астана-Защита» (Өскемен), №89/90 «АстанаҚызылорда» бағытындағы «Тұлпар-Тальго» пойыздарында енгізіледі: Пойыз аттанарға 44 тəуліктен 35 тəулікке дейін – 30-25 пайызға дейінгі жеңілдіктер; Пойыз аттанарға 34 тəуліктен 25 тəулікке дейін – 20-25 пайызға дейінгі жеңілдіктер. Пойыз аттанарға 24 тəуліктен 8 тəулікке дейін – 5-15 пайызға дейінгі жеңілдіктер енгізіледі, деп хабарлады «Жолаушылар тасымалы» АҚ баспасөз қызметі.


4

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

● Ұлытау ұлағаты

ӨНЕГЕ АЛАР ӨРЕЛІ ОЙЛАР

Руханиятќа ќозєау салды Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев Ұлытаудың баурайында журналистке берген сұхбатында тарихтың тереңінен сыр тартып, ұлтымыз бен жеріміздің тағдырынан сөз қозғап, дініміз бен тіліміздің көкейкесті мəселелерін тілге тиек етіп, ғибраты мол, танымдық маңызы зор ойларды баяндап, руханиятқа қозғау салды. Руханият рухтан бастау алады. Рух Ахмет Байтұрсынов көрсеткендей, «ұлы мақсат, ұлы мұрат» үстінде керек. Яғни ол ұлы мақсат – Қазақстанның Мəңгілік ел болуы. Ал Шоқан Уəлихановтың айтуынша, рух – аруаққа байланысты. Ол ата-бабаның жаны, орындалмай қалған арманы, тіріге қалдырған жүк, яғни тəуелсіз ел болу. Абай мəдениетті, рухты жанды «толық адам» дейді. Ұзақ жылдар отарлықтың қамытын киген қазақ елінде тəуелсіздік заманасында рухани салада түбегейлі өзгерістер орын алды. Ұлт ата тарихын, ана тілін, ділін, дəстүрін қастерлеуге мүмкіндік алды, дін бостандығы жарияланды. Елбасы Ұлытау төрінде ұлт туралы толғанып, қазақтың өткенкеткен тарихынан келелі ойлар қозғап, туған жер тарихын білуге, оны насихаттауға баса назар аударды. Тарихымызды тереңінен таныту, оны оқытуды дұрыс жолға қою мəселесінде болашақта атқарылуға тиісті мəселелер баршылық. Алдымен тарихшыларды даярлауға ерекше көңіл бөлуіміз керек. Соңғы жылдары ҰБТ (Ұлттық бірыңғай тест) нəтижесінде тарих мамандығын таңдап, оқуға түсушілердің саны көңіл көншітпейді. Оның бір себебі, тарих пəнінен сабақ беретін мектеп мұғалімдерінің патриоттық сезімдерінің төмендігінен бе деген ойға қаласың. Мектеп бітірушілер ҰБТ тапсыру кезеңінде тарих мамандығын таңдау үшін «Қазақстан тарихы» мен «Жалпы тарихтан» тест тапсыруға міндетті. Ал, мектептегі тарих пəнінің мұғалімі бір мезетте екі пəннен оқушыны дайындауды қиынсынып, жауапкершіліктен қашып жəне төмен балл жинап қалса басшылықтан ұрыс естіп қаламын деген қорқынышпен «Жалпы тарих» пəнін таңдаудан қашырып, оқушыларға биология, физика пəнін таңдаттыратынын көзіміз көріп, құлағымыз естіп жүр. Ал, «Жалпы тарих» пəнін таңдай қалған күннің өзінде олардың көпшілігі тарих мамандығын емес, заңгер мамандығын таңдайды. Сондай-ақ, тарих мамандығына бөлінетін мемлекеттік білім гранттарының аз болуы да бұл мəселеде өз əсерін тигізіп отыр. Сондықтан болашақта патриот, ұлтжанды, рухы мықты азаматтарды тəрбиелеу үшін тарихшыпедагогтарды даярлауға да жете мəн берген жөн. Мысалы, биыл Шымкент қаласы бойынша мектеп

бітіруші 6458 оқушының бар-жоғы 43-і ғана жалпы тарихты таңдауы сөзімізді айғақтаса керек. Ұлытау сұхбатында қозғалған маңызды сұрақтардың бірі – дін, діни сенім тазалығы, дінаралық үйлесімділік пен тіл мəселесі. «Біз, жалпы, діннен де, тілден де айырыла жаздаған елміз. Кеңес Одағы кезінде тікелей орыстандыру саясаты жүргізілді. Қазақтың тілі бір шоғыр қазақтардың тілі болып қалды. Ол қайда шығады? Кімге керек болады? Қазақтың шекарасынан асып шықсаң, бұл тілдің керегі бар ма, жоқ па? Бір жағынан алып қарағанда оның жөні бар. Біз еліміз үшін, жұртымыз үшін тарихымызды, мəдениетімізді, санамызды, ғұрпымызды өзіміздің тіліміз арқылы ғана жеткізе аламыз. Қазақтың кейбір сөз оралымдарын, Абайдың сөз өрнегін басқа тілге, мəселен, орысшаға, ағылшыншаға аударып көрші. Ол мүмкін емес. Себебі, тілдің өз қасиеті бар», дей келіп «Біздің дініміз – өзіміздің дініміз. Бірақ басқаны да үйренуіміз, білуіміз, сыйлауымыз, құрметтеуіміз қажет. Сонда мұсылманның діні де құрметтелетін болады. Дінге бас ұрып жүріп, біз оның теріс жағына түсіп кетпеуіміз керек. Бізге зиян келтіретін дін ағымдары бар. Қан төгіп, соғыспен, дінмен мемлекет орнатып, мемлекеттік дін жасаймыз деп жүргендер бар. Баяғы Мұхаммед пайғамбардың сахабалары тұсындағы, Əбубəкір, Омар, Осман, Əлидің кезіндегі халифатты қайтадан орнатамыз деген ұмтылыс жаулап алу ниетінен туған болатын. Біз бұдан ажырап, дінді шынайы имандылыққа жақындатып, оның жақсы жағын алуымыз керек. Тəуелсіздік жарияланғанда Қазақстандағы қазақтың саны 40 пайыз болса, қазір 65 пайызға жеткенін баяндай келе Мемлекет басшысы: «Құдайға шүкір, жыл сайын халқымыздың саны артуда. Оның ішінде қазақтың саны көбеюде... Болашақ біздің қолымызда. Болашақ бізге бетін бұрып тұр. Қазақтың саны көбейіп, тілдің ауқымы кеңейіп келеді», деп, демографиялық өсімге де тоқталып өтті. Ұлытау толғанысында Елбасы: «Біздің ең жоғары бағалайтын байлығымыз – Тəуелсіздік. Атабабамыздың қанымен, терімен келген тəуелсіздікті біз ешкімге бере алмаймыз», деп тəуелсіздіктің қадірін бағалап, азаттықтан айрылмауды аманаттады. Елбасының Ұлытаудағы толғауы руханиятқа қозғау салып, алдағы уақытта атқарылатын ауқымды істерді айқындап берді. Баршагүл ИСАБЕК, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институтының əлеуметтік жəне тəрбие істері жөніндегі проректоры, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент.

Тауєа ќонєан аќ бўлттар Ұлытауға шөккен бұлт, Нөсерлетіп жеткен құт. Жүгіреді найзағай, Шың мен шыңды өткел қып. Қара бұлттар – қара мұң Сыздауындай жараның. Қара бұлттан қаймығып, Қайың-талға барамын. Қайың-талда шаттық бар, Жасқа лайық аптық бар. Аппақ сезім иесі, Тауға қонған ақ бұлттар. Сыйлайтұғын жазға гүл, Ақ бұлт – нұр ғой, аз ба бұл? Қоңыр тірлік көрінісі, Қоңыр бұлттар қазбауыр. Бұйра бұлттар құр аттай, Сырғақтайды сынаптай. Əулиетау басына, Киген түлкі тымақтай. Қорғасын бұлт батпандай, Еңсе басқан шақ қандай. Бұрқ-сарқ қайнап Қазантау, Бұлттар жасап жатқандай. Файзолла ƏЖІБЕК, кəсіпкер.

Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы.

Бўл – кґкейдегі кґп сауалєа берілген жауап Динар НӨКЕТАЕВА,

Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ректоры.

Қазіргі Қазақстан қоғамында басы ашылмаған мəселелер көп. Діл мен дін, ұлттық руханият пен жаһандану құндылықтары, əлемдік саясат пен ондағы Қазақстанның ұстанымы деген секілді өзекті тақырыптар санасы ояу азаматтарды бейжай қалдырмайды. Солардың бірі – қоғам назарын аударатын мемлекеттік тіл мəселесі. Елбасы Ұлытау төрінде берген сұхбатында қазақ бар кезде ана тіліміздің мəртебесі өспесе, ешқашан төмендемейтінін дəлелдеп берді. Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев мемлекеттік тілге қатысты қоғамда айтылып жүрген пікірлердің барлығынан хабардар екенін тағы көрсетті. Мемлекет басшысы қазақ тілінің мəртебесін арттыру өз қолымызда екенін шегелеп жеткізді. Тіл ғылымында мынадай аксиома бар. Егер бір тілде 100 мың адамнан аса адам сөйлейтін болса, ол тілдің болашағы бар болып есептеледі. Əлемдегі 6000 тілдің ішінде 600-інің ғана жазу-сызуы бар. 200ге жуық тіл ғана мемлекеттік мəртебеге ие. Ал осы тілдер əлеуметтік жағдайына қарай сырқат жəне сау тілдер деп бөлінеді. Сырқат тілдер – демографиялық тірегінен айырылуға шақ тілдер болып саналса, сау тілдерге демографиялық тірегі мықты, əдебиленген, мемлекеттік мəртебесі бар тілдерді жатқызамыз. Осы орайда, жыл сайын мектеп бітіретін 100 мыңнан аса түлектің 80 мыңнан астамы қазақ тілінде

орта білім ордасын тəмамдайтынын айтқан Елбасы барлық мектепте ана тілімізді оқу заңмен міндеттелгенін баяндады. Сонымен қатар, халықтың əсіресе қазақ ұлтының демографиялық ахуалы күн санап артып келеді. Қазақ əдебиеті əлемдік əдебиеттің ортасынан өзіне тиесілі орнын баяғыда-ақ алып қойған. Бұл дегеніміз – ана тіліміздің Мəңгілік елдің тілі деуге толық негіз бар екенін айғақтайды деген сөз. Өйткені, қазақ тілінде сөйлейтіндердің саны қаншама миллиондап саналады. Мəртебесі Ата Заңмен бедерлене көрсетілген қазақ тілінің байлығы мен шұрайлылығы тіл заңдылықтарымен дəлелденген. Жер көлемі əлем бойынша 9-орында тұрған айбынды да асқақ иесі бар тіл ешқашан жоғалмасы анық. Сондықтан, Елбасы айтқандай, біз ендігі кезекте мемлекеттік тілдің мəртебесін арттыруда, оны ең бірінші – қарым-қатынастың, екінші – ғылымның, үшінші – техниканың тіліне айналдыруға тырысуымыз қажет. Бұл үшін тіл байлығын арттыру, қазақ тілін пайдалануды өзімізден бастауымыз керек. Бұл жөнінде Нұрсұлтан Əбішұлы «Біз еліміз үшін, жұртымыз үшін тарихымызды, мəдениетімізді, санамызды, ғұрпымызды өзіміздің тіліміз арқылы ғана жеткізе аламыз. Қазақтың кейбір сөз оралымдарын, Абайдың сөз өрнегін басқа тілге, мəселен, орысшаға, ағылшыншаға аударып көрші. Ол мүмкін емес. Себебі, тілдің өз қасиеті бар. Сондықтан тіл жоғалатын болса, сол қасиет те жоғалады. Мемлекеттік тілдің қолданылуы, оның өркендеуі үшін барлық жағдай жасалды. Конституцияға «Мемлекеттік тіл – қазақ

тілі» деп тайға таңба басқандай етіп жазылды. Ешкімге қазақ тілінде сөйлеме деп, кедергі жасап отырған бір адам жоқ. Өзіміз қазақша сөйлеуіміз керек. Қандай мінбеден қазақша сөйлесең де, ешкім «тəйт, былай тұр» деп айтпайды. Қанша адам отырса да, соларға арналған аудармасын беріп, қазақ тілінде сөйлеуге болады. Біз тілімізді құрметтей білуіміз керек. Ешкімге анау сөйтпеді деп уəж айтудың жөні жоқ», деп мемлекеттік тілге берілген конституциялық құқықты еркін əңгіме барысында байыппен түсіндіріп берді. Расында, бұл ой, «Мемлекеттік тіл жетім күй кешуде», «Тəуелсіздік жылдарында ана тіліміздің тынысы тарылды» деп жүрген бəзбіреулерге берілген нақты жауап емес пе?! Қазақтың қасиетті жерінде, Əулиебұлақтың басында отырып ресми емес галстуксыз сұхбат берген Елбасы журналистпен емен-жарқын əңгіме айта отырып, еліміздегі ұлттық мəнге ие құндылықтарға да жан-жақты тоқталды. Əлемдік деңгейдегі басты оқиғаларға да бағасын берді. Кез келген қоғамдық-саяси тақырыптарды отансүйгіштік, сауаттылық, жаңа Қазақстан патриотизмі тұрғысынан сараптаған Президент дін тақырыбын да ерекше сөз етті. «Біз дінді шынайы имандылыққа жақындатып, оның жақсы жағын алуымыз керек. Құранның қасиетті үкімдерін орындау үшін кемтарларға көмектесу, бір-бірімізге жанымыз ашу, бауырмал болу, үлкенді сыйлау, баланы тəрбиелеп өсіру, Отанды, елді қорғау, бірлікке шақыру арқылы дінді өркендеткен жөн. Сонда діннің мемлекетке зор пайдасы, үлкен қамқорлығы болады. Ол елдің

Ел болу идеясы – парыз бен ќарыздыѕ тїйіскен жері

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

«Ұлытауға бардың ба, ұлар етін жедің бе?». Бұл – өзін көк түріктің ұрпағымын деп есептейтін кез келген қазақтың ойында болар. Елбасы өз сұхбатында қасиетті мекен, киелі жер – Ұлытау екенін айта келе, оның тарихи мəнін баян етті. Осы орайда, Елбасы аузымен айтылған Ұлытау төріндегі толғанысын оқи отыра, қандай мəселеде болмасын жан-жақты, ұтқыр, өзекті ойлары еріксіз бойымды биледі. Соның ішінде, тілдік ұстанымға келсек, Елбасы берген сұхбатында «Біз еліміз үшін, жұртымыз үшін тарихымызды, мəдениетімізді, санамызды, ғұрпымызды өзіміздің тіліміз арқылы ғана жеткізе аламыз» дейді. Бұл қазақ тілінің құдіретін айқындаған сөз екені анық. Дінге бас иіп, Құдайға құлшылық етіп, салынған мешіттерге білімді, дінді дұрыс насихаттайтын имамдар дайындалып жатыр. Сонымен бірге, жалпыға білім беретін мектептер, орта арнаулы оқу орындары мен жоғары оқу орындарында «Дінтану» пəнінің енгізілуі құптарлық іс деп есептейміз. Осының барлығы дұрыс қой, дініміз де, дəстүріміз де бізге керек. Дегенмен, Нұрсұлтан Əбішұлы «Мұсылман дінін ұстанушылардың ішінен сүннит пен шиит болып бөлініп, қан төгіп жатқан халықтар қаншама? Бір діннің ішінде өзара ұғыспай, ағымдармен келіспей, соғысып жатқан

католиктер қаншама? Сондықтан біз абайлауымыз керек» дей келіп, дін мəселесіндегі біршама түйткілдерді қозғады. Міне, бізге ескерту, аңдап жүру шарт. Əлемдегі болып жатқан діни оқиғаларға терең талдаудың қажеттілігі туындап отыр қазіргі таңда. Бізге дініміз керемет, басқа діндердің керегі жоқ деген пікірден аулақ болу қажет. Бəріне де сыйластық керек. Сонда ғана мұсылман діні де құрметке ие болады. Дінге иланып жүріп, біз оның теріс жағына түсіп кетпеуіміз қажет. Халыққа зиян келтіретін діни ағымдар бар, одан бойымызды аулақ салуға тиістіміз. Елдегі тыныштық өміршең тірлік ұйытқысы. Ең бастысы адамдарға əділ қарап, тілектестік, жарастық табу, бірбеткейлікке жол бермеу керек. Осыған орай, көрнекті ағартушы Ы. Алтынсариннің «Мұсылмандықтың тұтқасы» еңбегінен үзінді келтіргенді жөн көрдім. Онда «Біріншіден, қазақ жастарының дін жөніндегі түсініктері теріс бағытқа түсіп кетпеуі үшін, ал екіншіден, қазақтың жазба тілінде татар тілі орынсыз етек алуына жол бермеу үшін мен соңғы кезде Мұхаммед шариғатын үйрене бастап ... осы оқу құралын құрастыруға кірістім», – дейді. Осылайша қазақ халқына ислам дінінің қағидаларын терең түсіндіруге ден қойған. Ислам – қайырымдылық діні. Құранның

басын біріктіреді. Міне, осындай исламды құрметтеуіміз керек» деген Елбасы Н.Назарбаев тарихи дініміз бен ұлттық діліміздің арасындағы кереғар түсініктерді ашып берді. Бұл көптеген азаматтардың санасына ой салған пікір болды десем артық айтқандық емес. Өйткені, бұл жастарымыз үшін өте қажетті деп есептеймін. Бақылап қараған адамға Елбасының сөзінен Қазақстанның көп векторлы саясаты аса мұқият əрі саналы тұрғыда сарабдал қадаммен жасалып жатқаны байқалады. Қандай да бір ұлттық мəселелерде шалыс қадамдарға баруға болмайтынын, мемлекеттік тілдің өрісін кеңейту өзге тілдердің есебінен жасалмау қажеттігін ескертеді. Қазақстан жариялы түрде барлық елге есігін айқара ашқан, білікті басшысы, негізі берік ұлттық Көшбасшысы бар іргелі де назары алысқа кеткен мемлекет ретінде танылады. Əлемдік саясатта келіссөздер алаңын жоғары бағалайтын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық қауымдастық үшін шиеленіскен даулы оқиғалардың қандай мəселеде де керек емес екенін айтады. Саясаттың экономикаға, елдердің алысберісіне кедергі келтірмеуі тиіс екенін тағы мəрте еске салады. Бұдан əлем ғана емес, біз де сабақ алғанымыз жөн. Бұл айтылған ойлар қазақ тарихындағы орны биік Ұлытауда өткен сұхбаттан алған əсерімнің бір бөлігі ғана. Өйткені, білген адамға мəн-мазмұны терең, тəлім-тəрбиесі зор, ұлттық руханиятымызды дамытатын əңгімеден көпшілік көкейінде жүрген сан мыңдаған сауалға жауап берілгені даусыз. АЛМАТЫ.

қасиетті ұғымдарын орындау үшін кемтарларға көмектесу, бір-бірімізге жанымыз ашу, бауырмал болу, үлкенді сыйлау, баланы тəрбиелеп өсіру, Отанды, елді қорғау, бірлікке шақыру арқылы дінді өркендету керектігін сұхбатта Елбасы əдемі айтқан. Сонда діннің мемлекетке зор пайдасы, үлкен қамқорлығы болатындығын еске салады. Дін елдің басын біріктіреді. Сондықтан дінге бас иетіндер шын жүрекпен, əділеттілік үшін, имандылық үшін баруы керек. Құдайға шүкір, дініміз өз қолымызға тиді. Қазір бізге ешкім одан алшақта деп айтпайды. Əркімнің өз еркі бар. Бірақ осыны дұрыс жолмен жүргізіп, түсінуіміз керек. Ол жол – Мəңгілік Ел болу идеясы. Қазақ елінің мəңгілігі əрбір қазақтың емін-еркін өмір сүруінің кеңістігі. Мəңгілік Ел болу болашаққа, келер ұрпаққа ашылған даңғыл жол. Ол жолды қадірлеп, таза ұстау бүгінгі тірілердің ұрпақтар алдындағы парызы, ата-бабалар алдындағы қарызы. Ел болу идеясы парыз бен қарыздың түйіскен жері. Сондықтан да қазақ елі – мəңгілік біздің ұлттық идеямыз, келешекке деген сеніміміз жəне адам ұрпағымен мəңгілік деген ұстанымның айғағы. Бізге мұндай тарихи тағылымдық сұхбаттың маңызы зор. Халық күтті. Көптеген ұлттық рухымызды, еңсемізді көтеретін дін, тіл мəселесінде өзекжарды нəрселер ашық, кеңінен сипатталды деп есептеймін. Есбол МҰХАНБЕТҚАЛИЕВ, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің оқытушысы, философия ғылымдарының кандидаты.

Ақтөбе облысы.


 Т.Рысқұлов – 120

Шыѕдалу

Їлкен жол Меркі мен Əулиеатада басталєан еді Қазақтың біртуар азаматы Тұрар Рысқұлов бейнесі жылдар өткен сайын ұлтжанды ұрпаққа жақындай түседі. Оның азаматтығы, халқының болашағы үшін батыл да қайсар, қажырлы да қайратты болғандығы ұлтын сүйгендерге қашанда үлгі-өнеге. Бүгінгі күні ұлы тұлғаның өмірі мен қызметі жайлы білгісі келетін үлкеннің де, кішінің де көбеюі осы ойымызды айғақтайды. Мұның өзі Жамбыл облысының мемлекеттік архиві қызметкерлерінің Тұрар Рысқұловтың Меркіде оқыған, Əулиеатада Совдепте қызмет істеген кездері туралы тарихи құжаттарды тірнектеп жинауына ықпал етуде. Оның қазақ халқының жарқын болашағы үшін сіңірген еңбегі туралы əлі сан мəрте айтылатыны, жазылатыны анық. Ал бүгін біз ерен тұлғаның Əулиеата жеріндегі өмірі мен қызметі туралы айтқанда, архивте сақтаулы нақты деректерді ғана алға тартамыз. Кейіпкеріміздің Меркі мен Əулиеатада оқып, еңбек еткен кездерінен сыр шертетін құжаттар айналасында ғана ой толғаймыз. Мақұлбек РЫСДƏУЛЕТ,

Қазақстанның құрметті журналисі, архивтанушы.

Жамбыл облысының мемлекеттік архивінің 1111-қорында Əулиеата өңірінде Кеңес өкіметінің орнауына белсене араласқан, Тұрар Рысқұловтың сенімді серіктерінің бірі, сыныптасы Үсіп Сатыбалдиновтың шағын ғана өмірбаяндық жазбасы сақталған. Бұл азамат онда Меркіде орыстар мен түземдіктерге арналған мектепте бірге оқығандардың біразының аты-жөнін атайды. Шер-ағаның – Қазақстанның халық жазушысы Шерхан Мұртазаның жазуынша, бұл мектепте қазақ халқының болашақ қайраткер ұлы Тұрар Рысқұлов «Қырғызбаев» деген фамилиямен оқығаны белгілі. Сондықтан да ол жазба біз үшін өте құнды. Өмірбаян кейінірек жазылғандықтан, Үсіп жазбасында «Тұрар Рысқұлов» деп анық жазады. 1910 жылға дейін осы мектепте білім алғандардың қатарында Қабылбек Сарымолдаев, Қалыш Қожабергенов, Мақсұт Жылысбаев, Тұрдалы Тоқбаев, Рахманқұл Орынтаев, Сəдуақас Жамансартов жəне басқалардың болғаны айтылады. Бұл азаматтардың барлығы да Тұрардың сенімді серіктері, қиын-қыстау кезінде арқасүйер достары болып, берісі Əулиеата, əрісі еліміздің аумағында қазақ халқының жарқын болашағы үшін жан аямай еңбек етті (Өкінішке қарай, қызыл империя тұсында олардың барлығына жуығы «халық жауы» атанып, атылды, сотталды, жер аударылды). Мектепті бітіргеннен кейін Үсіп, Қабылбек, Рахманқұл Əулиеата қалалық үш жылдық училищеге оқуға түседі. 1915 жылы бұл мектепті бітіріп шыққаннан кейін өзі тыл армиясында қызмет атқарғанын айтса, Қабылбек Сарымолдаев Меркіде поштада хат тасыған. Ол, сонымен бірге, осы өмірбаяндық жазбасында мектептің бір топ түлегі – Тұрар, Мақсұт, Қалыш, Сəдуақас Пішпек ауыл шаруашылығы училищесінде білім алғанын жазады. Кейін олар да Меркіге оралып, бірі аудармашы, екіншісі хат тасушы, үшіншісі жер қатынастары бөлімінде жұмыс істегенін айта келіп, 1916 жылы шілде айында Ақкөз Қосановтың басшылығымен болған көтеріліске қатысқандарын жазады. 1916 жылғы патша жарлығына қарсы қолына қару алған меркіліктердің бұл наразылығы ұлт-азаттық көтерілістердің ең ірілерінің бірі болған. Көтеріліс жасаушыларға уездің біраз өңірінен азаматтар қосылды. Үсіптің жазуынша, көтеріліске Меркі орыс-түземдіктер мектебінің түлектері де белсене қатысқан. Бұл жөнінде тұпнұсқасы Өзбекстан Республикасының орталық архивінде, көшірмесі Жамбыл облысының мемлекеттік архивінде сақтаулы Тұрар Рысқұловтың партия қатарын тазалау науқанына байланысты жəне Сталинге жазып берген қысқаша өмірбаяндық жазбасында нақты əрі анық жазылған. Осы құжатта мектепті бітіргеннен кейін бір жылдай Меркіде соттың хат тасушысы жəне көшір болғанын, одан соң төрт жыл оқып, Пішпек ауыл шаруашылығы училищесін бітіргенін жазады. Бұдан кейін білімін жетілдірмек ниетпен Самара орта ауыл шаруашылығы училищесіне құжатын тапсырады. Бір сөздің жалғауы дұрыс емес деп, емтихан тапсырған 250 адамның арасындағы жалғыз түземдік екенімді де еске алмастан, құлатып жіберді деп жазыпты. Одан соң Ташкент мұғалімдер инс титутына түскісі келеді. Бұл жерде оның мұсылман баласы екені алға тартылып, оқуға қабылдамай қояды. Ал осы оқу орнына түсу үшін жазған диктантында ол бір ғана тыныс белгісінен қате жіберіп, «-5» деген баға алған. Тұрардың сол жазған диктантының көшірмесі архивте сақтаулы. Оқуға қабылданбаған соң, Оқу-ағарту министріне арыз жазады. Осы кезде 1916 жылғы дүрбелең басталып кетеді де, Тұрар қайтадан Меркіге келіп, көтерілісшілер арасында түсіндіру, үгіт-насихат жұмысын жүргізеді. Алайда, халықты жаппай көтеріліске көтере алмағандықтан жəне қару-жарақ жеткіліксіз əрі нашар болғандықтан, отаршыларға қарсы Ақкөз батыр бастаған, Досмайыл Сырғабайұлы қоштаған

5

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

көтеріліс мақсаттарына жетпей, тұншықты. Тұрар Рысқұлов кейінірек 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі туралы былай деп жазды: «Басқаларға қарағанда, күштірек болған көтеріліс Əулиеата уезінің, əсіресе, Меркі ауданының қазақ елі бойынша көтерілісі болды. Əулиеата уезінен қара жұмысқа 22 мың 675 адам алынбақ екен. Сонан ағустың ақырына дейін 3 мың адам жиналды... Ағустың 29-30-ына найзалы, ішінара мылтығы бар бір жарым-екі мың қазақ Меркіге қайтадан шабуыл жасады да, Меркідегі бір рота əскер бірнеше рет жапатармағай атып, бетін қайтарған. Бұл шабуылда қазақтан көп адам өлген. Келген əскер, əсіресе, Ново-Троицк ауданында аса қатаңдық істеген. Бұл ауданға жіберілген əскердің бастығы прапорщик Бундиров еді... Бундировтың əскері 150 қазақты ұстап алып, бəрін де жолшыбай атып өлтірген... Меркі ауданының мұжықтары үкіметтен рұқсат алып, қазақ ауылдарын қиратқан, малдарын поселкелеріне айдап алған...». Осыдан-ақ патша əскері көтерілісшілерді аяусыз жаншығанын аңғарасыз. Көтеріліске қатысушылардың көпшілігі, соның ішінде Тұрар Рысқұлов жəне оның серіктері тұтқындалды. Алайда, нақты кінə таға алмағандықтан жəне 1917 жылғы орыс революциясының дүбірі жақындап қалғандықтан олар тұтқыннан босатылды. 1917 жылы Петербургте басталған ақпан төңкерісінен кейін көктемде Тұрар Рысқұлов Меркіге қайта оралды. Ол осында «Қазақ жастарының революциялық одағын» ұйымдастырады. Бұл туралы Үсіп Сатыбалдинов нақты деректер келтіреді. Көтеріліс басылғаннан кейін, ауылдағы қазақтар мен Меркі, Куз менко село ларындағы орыстар арасында өшпенділік бұрынғыдан да өрши түскен дігін айтады. Ақ патша құлап, Меркіде Кеңес өкіметі орнағанымен, бұл керексіз əрекет тоқтамады. Оның басты себебі, көтеріліске қатысқан жəне қолдаған қазақтарды жазалауға орыстардың мұжықтарына дейін қатысуы еді. Көтерілісшілерді басқан əскерлер алдымен өз жақтарына сол жерде мекендеген орыстарды шығарды. Сонымен бірге, орыс кулактары аш қазақтарға азықтүлік беруден бас тартты. Оның үстіне Кеңес өкіметінің орнағанына қарамастан, тұтқыннан босанып елге келген Ақкөз батырды орыстар Шуда ұстап алып, əбден азаптауы да тұрғылықты халықтың ашуызасын туғызды. Өмірінің сол кезеңі туралы Тұрар былай деп жазды: «Өлкедегі училищелердің инспекторы Соловьевпен дауласудан ештеңе өнер емес. Оның миссионерлікпен айналысатындығын, бірақ жергілікті адамдардың білімге қолдары жетулеріне жол ашпай отырғанын айтқанымды өзіне тіл тигізу деп қабылдаған ол мені тұтқындамақ болды. Петербургке Ағарту министрінің атына өтініш жаздым. Сол уақытта жергілікті адамдарды тыл жұмыстарына алу жүрді (1916 жыл). Мен Əулиеата уезіндегі үйіме жəне Жетісуға кетіп қалдым. Мұнда қантөгіс əзірленіп жатқанын көріп, патша əкімшілігіне қарсы көтеріліске шыққанда орыс шаруаларына тіптен де тиіспеуге шақырып, қырғыздар арасында үгіт жұмыстарын қолға алдым, өйткені, керісінше болған жағдайда ұлттық кескілесу (соғыс) басталып кетеді. Үгіт жүргізіп жүргенімді өзінің аудармашылары арқылы білген полицей приставы мені тұтқындап, өкіметтің тергеушілеріне берді. Бірақ, араға біраз уақыт салып əртүрлі жала жабулардан кейін, ретін тауып полиция тырнағынан құтыла алдым. Ал, бұл уақытта 1916 жылдың оқиғалары, яғни қырғыздар көтерілісі болып жатқан еді. Осы уақытта мен өте қатты ауырдым жəне сəл болмағанда өліп те қала жаздадым. Ағарту министрлігінен институтқа түсуге рұқсат алдым. Ташкентке, институтқа түсуге жол тарттым. Аталған институтты аяқтай алған жоқпын, себебі, Ақпан революциясынан кейін революциялық жұмысқа бірден араласып кеттім. Осылайша, тіпті, орта білім де ала алмадым. Əулиеата уезінде, оның бір ауданынан бастап (Меркі, 80 000 қырғыз (қазақ – ред.) тұрғыны бар) Уақытша үкіметтің комитеттеріне қарсы əрекет ете бастадым. Мұның себебі, бұрынғы

шенеуніктер мен орыс кулактары орнығып алып, Комитет атынан 1916 жылдың бүлігі үшін əр қазақ болыстығына 400-500 мың сомнан контрибуция сала бастады (сол уақытта бұл үлкен ақша). Уақытша үкімет атынан қырғыздарды қанға бөктіру жалғасып жатыр. Өз төңірегіме барлық еңбекшіл, қуғын көрген қазақ тұрғындарды топтастырып, оларды контрибуциядан жəне басқа да міндеттелгендерден құтқарудың сəті түсті. Осы үшін орыс кулактары бірнеше рет мені айырмен түйреуге жəне өлтіруге əрекеттенді, бірақ мен құтылып кете алдым. Комитет тарапынан мені тұтқындау əрекетінен ештеңе шықпады, өйткені, қырғыз еңбекшіл бұқарасы мен жергілікті солдат депутаттары Советі менің жағымда. Осы уақытта мен Ташкент Совдепінен келген большевиктермен алғаш рет таныстым. Сол сəттен бастап дерлік большевик болдым (1917 ж). Совдеп өкілдерімен қызметімді бұрынғыдан да дамыта түстім. «Бұқара» революциялық жастар одағын құруға кідірмей кірісіп те кеттім (бағдарламасы əзірленген). Қазақ кедейлерін ұйымдастыруды, ауылдарда атқару комитеттерін құруды, ағарту жұмысын жəне кулактармен, патша əкімшілігімен күрес жүргізуді, базарларды үгіт үшін пайдалануды, түсіндірмелер бере отырып газеттерді ауызша оқуды, тағысын-тағыларды алға мақсат етіп қойып отырмыз. Жұмыста жақсы нəтижелерге қол жетіп, біздің жағымыздағы қазақ бұқарасын ұйымдастыру қолдан келіп отыр, Уақытша комитеттің позициясын əлсіретумен қатар, тіпті оны талқандап, барлық қазақ өкілдерін солдат жəне жұмысшы депутаттары Советтеріне тарту қолдан келіп отыр, Түркістанда қырғыздар арасында тұңғыш рет дерлік азық-түлік комитеттерін ұйымдастырып жатырмыз (алапат аштық келе жатқанын күні бұрын болжадық). Базарларда көп адам қатысқан митингтер ұйымдастырып, аштық төніп келе жатқандығын айтып, сақтандырып, қолда бар ақшаны жиыстырып, азық-түлік комитетіне азық-түліктер алулары үшін беруге де жете алдық (шынында да, көп қаржы жиналып, оған азық-түлік сатып алып, тұрғын халықты азықтандырудамыз). Бұдан əрі бұл жұмыс Əулиета уезіне түгел таралатын болады, мұнда да Уақытша үкіметтің уездік комитетін керемет жеңе алдық (менімен бірге басынан бастап Сарымолдаев, Нұршанов жəне басқалар бірлесіп қажырлы жұмыс жүргізіп келеді). (Аударма – авт.). Міне, осы өмірбаяндық жазбадан-ақ Тұрар Рысқұловтың Меркі мен Əулиеатадағы қызметі өте қауырт əрі күрделі болғанын аңғарасыз. Бірлік пен ынтымақ үшін жан аямай еңбек еткенін көресіз. Қазақ жерінде сол заманда құрылған саяси одақ – «Қазақ жастарының революциялық одағы» немесе өзі жазғандай, «Бұқара» одағы шын мəнінде Меркіде ғана емес, бүкіл Əулиеата өңірінде халықтар достығын нығайтумен бірге, жаңа өкіметті орнықтыруда ықпалды күш болғанын аңғару қиын емес. Т.Рысқұловтың «Революция и коренное население Туркестана» атты кітабында одаққа 30 шақты қазақ-қырғыз жəне орыс жастары мүше болғандығы жазылған.

Үсіп Сатыбалдинов келтірген деректерден басқа бұл одаққа ағайынды Нұршановтар, Əсімов, Мамыров, Андреев, Жұмағұлов, Бармақов, кейінірек əулиеаталықтар – Қошмамбетов, ағайынды Аблановтар да мүше болған. Олар барынша прогрессивті көзқарасты қалыптастыруға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыруда аянбай тер төкті. 1916 жылғы көтерілістен кейінгі ұлттар арасында пайда болған өшпенділікті жоюға күш жұмсады. Одақ мүшелерінің алдында бұдан басқа да жұмыстар тұрды. Аштық халықты баудай түсіріп жатты. Сондықтан да жаңадан билікке келген Кеңес өкіметі Меркіде Бекшуров деген азаматтың басшылығымен аштарға көмектесетін азық-түлік отрядын ұйымдастырды. Осы отрядтың құрамында болған Рысқұлов пен Сарымолдаев бастаған қазақ жастары аштарға азық-түлік жинаумен бірге, патшалық режімнің түбегейлі жойылуына күш салды. Олар ақ патшаға қызмет еткендерді тұтқындай бастады. Міне, осындай аса күрделі кезеңде жаңа билікке келеңсіз көріністердің қанат жаймауын қамтамасыз ететін білімді де саналы, сөзі өтімді, ісі мығым іскер жергілікті азаматтар қажет еді. 1918 жылдың сəуір айында Меркі орыс жəне түземдіктер мектебінің түлектері басшылық жұмыстарға тартылды. Ал 34 жастағы Тұрар Рысқұлов Əулиеата уездік сове тінің атқару комитеті төрағасының орынбасары болып тағайындалды. Билік, ең алдымен, оның алдына жергілікті халық пен орыстардың арасын дағы өшпенділікті жою жəне аштыққа қарсы күресті ұйым дастыру міндетін қойды. Сол кездегі Тұрар Рысқұлов қол қойған, сарғайған тарихи құжаттарды ақтарып, зерделегенде билік, ең алдымен, тұрғын дар арасында түсіндіру жұмыстарына ерекше мəн мен маңыз бергенін аңғарасыз. Бұл іс-шараны жүзеге асыру үшін мешіттер мен шіркеулерді тиімді пайдаланған. Сол жылдары Əулиеатада 30дан аса мешіт болған. Совдеп мүшелері дін орындарына жиі келіп, халықпен етене араласып, түсіндіру, насихат жұмыстарын кең көлемде жүргізеді. Тұрар Рысқұлов қабылданған шешімдердің жедел түрде таратылуына да ерекше назар аударған. Əулиеата уездік советінің ұйымдастырумен 1917 жылдың желтоқсан айында [50-қор,17-іс] Əулиеата түземдік (сол кезде тұрғылықты халықты осылай атаған – авт.) интеллигенциясының конференциясы өткізіледі. Осы басқосуда Əулиеата өңіріндегі аштықты ауыздықтауға қарсы іс-шаралар жан-жақты сөз болады.Тұрар Рысқұловтың ұсынысымен жер-жерде аштыққа ұшырағандарды тамақтандандыру орындары ашылады. Осы жұмысты ұйымдастыруға жергілікті ұлт азаматтары тартылады. Олардың арасында Т.Рысқұловтың тікелей ықпалымен өнегелі ісімен ел құрметіне ие болған ағайынды Нұршановтар, Аблановтар болады. Ағайынды Аблановтар жергілікті қазақтарды отырықшылдыққа үйретумен бірге, хат тануына, яғни сауаттануына көп еңбек сіңірсе, ағайынды Нұршановтар аштыққа ұрынғандарды тамақтандыруға ерекше көңіл бөледі. Кейін бұл азаматтар саяси қуғын-сүргінге ұшырап, атылып кеткені де тарихтан белгілі. 1914 жылдан басталған ашаршылық 1918 жылы шарықтау шегіне жеткен болатын. Жаңа биліктің келуі ескіліктің оған қарсылық көрсетуі, онсыз да «шықпа, жаным, шықпа» деп отырған халықты есеңгіретіп жібереді. Осы жылдары Қазақстанның оңтүстігінде, оның ішінде Əулиеата өңірінде бұрын-соңды болмаған қуаңшылық болды. Бұл қуаңшылықтың басты зардабын, алдымен, сол жерде егіншілікпен айналыспайтын қазақтар тартты. Кулактар барымен бөліспеді. Ашаршылық халықтың арасында жұқпалы аурудың тарауына басты себепкер болды. Сондықтан да, көзі ашық, көкірегі ояу Тұрар Рысқұлов, Қабылбек Сарымолдаев, Сыдық Абланов, Мақсұт Жылысбаев, Үсіпəлі Нұршанов бастаған азаматтар бел шешпей еңбек етті. Жержерде барлығы 17 тегін тамақтандыру орындары ашылды. Алайда, қаржының жеткіліксіздігінен жəне жемқорлықтың салдарынан бұл тамақтандыру пункттері өз міндеттерін толық орындай алмады. Бұл жөнінде Жамбыл облысының мемлекеттік архивінің 50-қорында Əулиеата маңындағы Ботамойнақ – Алмалы болысына қарасты 4-ауылында орналасқан тамақтандыру пунктіне жүргізілген тексерістің нəтижесі туралы хаттамада нақты жазылған. Тұрар Рысқұлов тағы да жеткілікті түрде қаржы бөлуді сұрап жоғарыға хат жолдайды. Аштыққа қарсы күресте ол табандылық көрсетеді. Бастаған игі істі соңына дейін жеткізуге назар аударып, орталықтан қаржы алудың неше түрін ойлап табады. Бұл туралы да архивте сақтаулы [ЖОММ. 50-қор, 1-тізімдеме, 1-бума, 10 «б»-іс]. Біз шағын мақаламызда тау тұлғалы азаматтың Меркі мен Əулиеатада өткізген аз ғана жылдарында атқарған көп ісінің кейбір парасын ғана сөз еттік. ТАРАЗ. –––––––––––– Дерек көзі: Жамбыл облысының мемлекеттік архиві.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Моралестіѕ ґз жеѕісіне сенімі мол

Боливияның іс басындағы президенті Эво Моралес жексенбі күні өткен президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті. Мұны кеше «Рейтер» агенттігі келтірген экзит-полл деректері айғақтап беріп отыр. Енді ол елді қатарынан үшінші мəрте басқаратын болады. Алдын ала есеп бойынша, «Социализмге қарай қозғалыс» партиясының өкілі Моралес сайлаушылардың 61 пайыз дауысын алған. Оның ең басты қарсыласы бизнесмен Самуэль Дориа Медина 24 пайыз дауыс жинапты. Барлығы мемлекеттің ең жоғары лауазымына 5 үміткер таласқан болатын. Моралестің өзі жеңісін жария етіп үлгерді. Ал ел заңнамасы бойынша президенттік сайлауда жеңіске жету үшін үміткерге 40 пайыз дауыс алса жеткілікті. Бірақ ең таяу бəсекелесінен кем дегенде 10 пайыз дауысты көп алуы тиіс.

АЌШ Тїркия авиабазасын пайдаланады

Түркия АҚШ пен оның одақтастарына өзінің əуе базаларын пайдалануға береді. Бұл Ирак пен Сирия аумақтарында қарулы қақтығыс жүргізіп жатқан «Ислам мемлекеті» жасақтарына қарсы əуе операцияларын жүзеге асыру үшін қажет болып отыр. АҚШ басшылығының хабарлауынша, Анкара өз аумағында «Ислам мемлекетіне» қарсы соғысатын 400 сириялық үшін де жаттығу лагерін ұсынбақ көрінеді. Осы аралықта сириялық күрдтер үш аптадан астам уақыттан бері исламшылардан Түркиямен шекарада орналасқан жəне күрд автономиясының астанасы болып есептелетін Кобани қаласын қорғап жатыр. Қаланың исламшылар үшін стратегиялық маңызы зор. Егер оны басып алған жағдайда исламшылар Сирия-Түркия шекарасының үлкен бөлігіне бақылау орнатады.

Эболаныѕ таралу аумаєы кеѕейе тїсуде

Американың Массачусетс штатындағы Брейнтри қаласындағы орталыққа Эбола вирусын жұқтырды деген күдікпен тағы бір адам жатқызылды. Ол жақында ғана Либериядан келген көрінеді жəне басы айналып, бұлшық еттері ауыратынын мəлімдесе керек. АҚШ президенті Барак Обама ел үкіметіне мемлекеттік мекемелердің Эболамен ауырғандарды емдеуге дайын тұруын қамтамасыз етуді қатаң тапсырды. 8 қазанда Құрама Штаттарда вирустан бір адам қайтыс болғантын. Ол Техасқа Либериядан келген 42 жастағы Томас Эрик Дункан деген америкалық еді. Осы аралықта Норвегияда да Эбола вирусын жұқтырды деген күдікпен бір медбике ауруханаға түскен. Ол СьерраЛеонеде «Дəрігерлерде жоқ шекара» тобының құрамында осы елдегі қайырымдылық емдеу акциясына қатысыпты.

Еуропалыќ фермерлердіѕ шыєыны орасан

Еуропа ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілердің Ресейге қарсы қабылданған санкцияларға байланысты шығыны шамамен 5 миллиард еуроны құрап отыр. Мұны Еуропарламенттің депутаты, Италияның «Солтүстік Лигасы» партиясының серкесі Маттео Сальвини хабарлады. Қазіргі кезде Қырымда жүрген депутат республика басшылығымен кездесуінде Брюссель жүзеге асырып жатқан санкция саясатының теріс салдарларын атап өтіп, оған «аса үлкен ақымақтық» деген сипаттама берді. Депутаттың сөзіне қарағанда, Ресейге қарсы санкциялардан бір Италияның өзі ғана 2 миллиард еуро жоғалтады екен. Ал Брюссель ұсынатын өтемақы көлемі бар болғаны 200 миллион еуроны құрайтын көрінеді. Сальвинидің атап өткеніндей, еуропалықтар өз үйлерінде өздері қожайын болулары тиіс.

Боснияда федерация саќталып ќала ма?

Жексенбіде Босния мен Герцеговинада жалпыға ортақ жəне жергілікті сайлаулар болып өтті. Онда жалғасып келе жатқан экономикалық құлдырауға сəйкес ұлттық ұрандар көтерілді. 100 мың адамның өмірін жалмаған Босниядағы соғыс аяқталғанына да 20 жылға жақындап қалды. Алайда, елдегі негізгі ұлттық топтар – босниялық мұсылмандар, сербтер мен хорваттар арасындағы қарымқатынас күні бүгінге дейін күрделі жағдайда қалып келеді. Федерация құрамынан шығу туралы ұрандар да жиі естіледі. Ал Босниядағы сайлау 1995 жылдан бері жетінші рет өткізіліп отыр. Сол жылы жанжалдасушы тараптар азамат соғысына соңғы нүкте қойған Дейтон келісіміне қол қойған еді. Бірақ Босния экономикасы əлі де тығырықтан шыға алмауда. Еуропадағы аса кедей ел саналады. Жұмыссыздық деңгейі – 44 пайыз.

Бір адамныѕ ґмірін жалмаєан жарылыс

Лаңкес-жанкешті Кабул қаласында жарылғыш заттар қойылған автокөлікпен шетелдік конвойды бұзып-жарып өте шыққан еді. Оқиға салдарынан бір адам қаза тапса, үш адам жарақат алған. Лаңкестік əрекет АҚШ-тың əскери базасы мен БҰҰ жəне басқа да бірқатар халықаралық ұйымдар орналасқан орамға апаратын Желалабад жолында жасалған. Оқиғаға жауапкершілікті «Талибан» қозғалысының өкілдері мойындарына алыпты. Ауғанстан ішкі істер министрінің орынбасары Аюб Салангидің сөзіне қарағанда, жарылыс жергілікті уақыт бойынша таңертеңгілік сағат 7-лер шамасында жасалыпты.

«Фанфон» тайфунынан саќтану їстінде

Жапонияның оңтүстігінде буырқанып жатқан «Фанфон» тайфунынан кем дегенде 35 адам зардап шеккен. Жергілікті билік Окинава префектурасы мен Кюсю аралынан 150 мың адамның эвакуацияланғанын хабарлады. Соңғы деректерге қарағанда, тайфун 60 мыңнан астам үйді жарықсыз қалдырыпты. Желдің жылдамдығы сағатына 180 шақырымнан асса, ол көптеген ағаштарды түбірімен қопарып кеткен. Толастамай отырған нөсер жаңбыр көшелерді басып қалса, Кюсюде пойыз қозғалысы тоқтатылған. Билік басындағылар қатты көшкін болуы ықтимал екенін жоққа шығармауда. Кюсюге 500 миллиметрге дейін жауын-шашын түседі деп күтіліп отыр. Енді тайфун ең ірі Хонсю аралы мен Токио қаласына қарай бағыт алады деген болжам бар.

Анасын ќайтаруды гранатамен талап етті

Татарстанның Набережные Челны қаласының полициясы қолына гранатаға ұқсас затты ұстап алып, Түркияда дем алып жатқан анасын қайтаруды талап еткен жергілікті тұрғынды қамауға алды. Оқиға жексенбіге қараған түні тіркелген. Шамамен 3.00 сағат шамасында оқиға орнына келген полицейлер азаматтық некедегі əйелімен бірге спиртті ішімдік ішкен соң гранатаға ұқсас затты қолына ұстап, балконның есігін тарс жауып алған жəне Түркиядан анасын əкелуді талап еткен. Полиция қызметкерлері подъезд тұрғындарын сыртқа шығарғаннан кейін 49 жастағы «еркемен» келіссөз жүргізіп, нəтижесінде ол өз еркімен екі қол гранатасын полиция қызметкерлеріне тапсырған. Пəтерде басқа жарылғыш зат табылмаған. Тергеу жүргізіліп жатыр. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

● Дүние жəне дағдарыс

Жалаѕдаєан жаћанныѕ «жаны ќысылєан» шаќ Үстіміздегі жылдың жазында өзінің атауын «Ислам халифаты» деп өзгертіп алған «Ислам мемлекеті» (ИГИЛ, ИМ) дейтін терроршылар тобыры қазір күннен-күнге дəргейін жайып, дандайсып барады. Ебелектей еңкулей жүгіріп, ерік бермей жүрген эбола дерті мұхиттың арғы бетінен алғашқы адамын алып тынды. Түркияның төрінде төрт күннен бері түрен салған дүрбелең жаңа бір бұлқыныстың шашыратқы шырмауығын шырғалап жатқан сияқты. Ирак пен Малайзияда, Дағыстан мен Украинада орын алған күркірі күшті жарылыстар ондаған адамның өмірлерін жұлып əкетті. Бұлардың бəрі алыс күндердің көкжиегінде көгістеніп қалған көріністер емес, бас-аяғы бірер тəуліктің төңірегінде ғана төрткүл дүние құлақ түрген оқиғалар. Жəне олардың шеті мен шегі көрінетін де түрі жоқ. Себебі, мұның бəрі бізді қоршаған ғаламның күнделікті дерлік бастан кешіп жатқан үйреншікті үрдістеріне айналып бара жатыр. Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

«Ислам мемлекетімен» соєыс їш жылєа созылатын тїрі бар Қазіргі күндері АҚШ-тың бұқаралық ақпарат құралдары «Ислам мемлекетіне» қарсы жарияланған соғыс науқанының үш жылға жоспарланып отырғанын да жайып салды. Соның ішінде АҚШ президенті əкімшілігі өкілі сөзіне сілтеме жасаған New York газеті Американың ИМ содырларына қарсы жариялап отырған соғыс науқанының үш сатыдан тұратынын жариялап жіберді. Олардың бірінші кезеңі қазір басталып та кетті. Ол Ирак жəне Сирия аумақтарында тұратын этностық жəне діни ерекшеліктері жағынан сандары аз ұлттар мен ұлыстарды, сондай-ақ, сол өңірлердегі америкалық дипломатия, əскери жəне барлау персоналдарын қорғау үшін терроршылар күштеріне əуеден соққы берумен шендеседі. Екінші кезең Ирак бұдан гөрі тұрақтырақ əрі күшті үкімет құрған кезде қолға алынып, ирак жəне күрд əскери күштері мен суннит тайпалары өкілдерін жаттықтыру мен жарақтандыруға арналады. Ал ең соңғы жəне саяси жағынан барынша сан қырлы үшінші кезең содырлар ұя салған Сириядағы əскери нысандарды біржола талқандап шығуды алға мақсат етіп тұтады. Мұның енді Барак Обама билік басынан кеткеннен кейін жүзеге асырылуы əбден мүмкін. Жалпы, Пентагон бұл науқанды кемінде 36 айға созылады деп жоспарлап отыр. Вашингтон сонымен қатар, терроршылар тобырына қарсы кең ауқымды халықаралық коалиция құрылғанын да хабарлап үлгерді. Қазіргі күндері АҚШ пен оның одақтастары Сирияның Кобани қаласындағы содырлар позициясына сегіз жаңа соққы беріп тастады. «Орталық əскери басшылық Кобанидегі ахуалды мұқият қадағалауда. Келіп жатқан мəліметтер күрд жасақтары қаланың басым бөлігіне иелік етіп, исламшылармен текетіресте ақырғы сəтке дейін шайқасып жатқанын көрсетеді», – деп жазады Reuters агенттігі. Осы күндері АҚШ əскери ұшақтарының Иордания қарулы күштері көмегіне сүйеніп жасаған авиасоққылары нəтижесінде «Ислам мемлекетінің» бірнеше жауынгерлік автомобильдері, сондай-ақ, терроршылардың жабдық қоймалары мен логистикалық қажеттілікке арналған бірқатар нысандары жойылды. Бірер күн бұрын содырларға əуеден соққы беруге алыстағы Австралия елінің ұшқыштары да келіп жетті. Олар мұны сейсенбі күні қолға алды. Олар мұнда алты Boeing F/A-18E/F Super Hornet

жойғыштарын жіберді. Ал кеше Канада əскерилері АҚШ бастамашылық танытып отырған «Ислам мемлекеті» содырларына қарсы жаппай майданға аттанатындарын мəлімдеді. Осыған байланысты тиісті құжатқа Үйеңкі жапырағы елінің парламенті қол қойды. Канаданың премьер-министрі Стефен Харпер əскерлердің «террорға қарсы операцияға» атсалысуларына қатысқылары келетініне қызу қолдау білдірді. Енді елдің 600 сарбазы от боп қайнап, шоқ болып күйдіріп жатқан аймаққа аттанғалы жатыр. Алайда, жан-жақтан қыспаққа алынып, төбелерінен найзағай жарқылы төніп тұрғанына қарамастан, «исламшылар» айылдарын жияр емес. Олар бірнеше күннен бері өздерінің негізгі шайқастарын Кобани қаласының ірге тұсында жүргізіп жатыр. Сирияның Түркиямен шекаралас бұл аумағын негізі күрдтер мекен етеді. «Өткен түнде (8 қазан – редакция) ИМ күштері құрамын танк толықтырған ауыр қару түрлерімен екі ауданға басып кірді. Тұрғындар арасында құрбандықтар болуға тиіс, себебі, шайқастар өте бір кескілескен, ауыр жағдайда өтті», – деді Reuters тілшісіне кеше Сирияның «Демократиялық одақ» партиясының өкілі Ася Абдулла. Осы партияның келесі бір өкілінің айтуынша, АҚШ бастаған халықаралық коалиция күштері позицияларына қанша соққы жасағанына қарамастан, «Ислам мемлекетінің» содырлары алған беттерінен қайтпай, қаланың шығыс қапталының іргесіндегі бірнеше нысанды басып алған. Ал бұдан бұрын «исламшылардың» үш апта бойы оқ астына алған қасы маңынан кері шегіне бастағандары айтылып еді. Бірақ олар дүйсенбі күні қайтадан шабуылға бас қойып, бірнеше махалланы өз қолдарына қаратты.

де жеткілікті көрінеді. Ал күні кеше ғана бірқатар жылдардан бері ауған аумағынан орын сайлап алып жатқан «Өзбекстан ислам қозғалысы» деп аталатын содырдың мүшелері де өздерінің «Ислам мемлекеті» құрамынан бір-ақ шыққандарын жарияға жар сала хабарлады. Кеше сондай-ақ, бір топ қырғыз жастары да алдау жолымен сонда барып қалғаны мəлім болды. Солардың бірі – 23 жастағы Сухбатулло Мирзоев Сирияға алданып барып қалған. Онда биылғы сəуір айында Түркия арқылы жеткен ол барғасын, соғысуға құштар бола қоймайды. Ақырында күндердің күнінде оған əлгіндегі түрік жеріне қашып шығып, еліне əупіріммен

Леванта ислам мемлекеті» қолданып отырған саясат пен тактика бүгіндері араб қауымдастығын ғана емес, сонымен қатар, Батыс елдерінің билігін де қатты шошытып отыр. Тағы бірқатар мағлұматтарға қарағанда, радикал исламшылар жалдамалы жалдау үшін ең қолайлы ықтимал аудан ретінде Ресейдің Солтүстік Кавказ ауданы аумағын белгілеп отырған сияқты. Жақында Ресей Федерациясы сыртқы істер министрінің орынбасары Михаил Богданов ИГИЛ тарапында ондаған ресейлік азаматтың соғысып жүргенін айтты. Алайда, бұл цифр скептиктердің өзінің күлкісін шақырып отыр. Ал Британияның The Independent газеті жүргізген зерттеуге

мен Солтүстік Кавказды азат ету» деп аталатын жоспары да өзіне қатты аударып отыр. Рас, «исламшылардың» бұл даурықпасын чешен лидері Рамзан Кадыров естіген бойда бірден өзіне тəн кесіп айтатын үнімен «балалық қоқан-лоқы» деп бағалап қойды. Бұған қоса, «Ресей мен еліміздің президенті Владимир Путиннің атына қоқан-лоқы жасаушы кез келген адам соны айтқан жерінде жойылып жіберіледі» дегенді де жеткізді. Алайда, уахабиттер тарапынан бұған жауап қайтару бола қойған жоқ. Бір таңғаларлығы, ИГИЛ-ді жақтаушылар қазір, тіпті, оған мүлдем қатысы жоқ саналып жүрген елдерден де шығып қалып жатыр. Жапонияның

оралудың реті келеді. Ал өзімен бірге барған 6 жігіт сол жақта қалып қояды. «Уахабиттерге енді қатардағы қарапайым соғысушы жауынгер емес, олардың мұндағы саны жетіп-артылады, дəрігер, инженер, IT-маман, журналист сынды нақты кадрлар керек. Радикалдардың жақын арада аттың басын Ресейге қарай бұрып қалулары əбден ықтимал. Қазірдің өзінде Ресей сыртқы істер министрлігі Таяу Шығыстағы ұрыс қимылдары ауданында осы жақтан барған қанша адамның жүргенін анықтап жатыр», – делінген осыған орай «Газета. Ru» таратқан келесі хабарламада. Қатарына мүше тарту мүддесі өзіндік бір шеберлік шыңына жеткен «Ирак жəне

сəйкес, дəл қазіргі таңда Сирия жерінде Ресейдің кем дегенде 800 ұланы жүрген көрінеді. Жалпы, елдің өзі мұндағы жалдамалылары саны жағынан алдына тек Тунис, Сауд Арабиясы жəне Марокко мемлекеттерін ғана салып, төртінші орында тұр. Биылғы қазан айының басында Грозный қаласындағы Завод аудандық соты Сириядағы ұрыс қимылдарына қатысып қайтқаны үшін Рустам Керимов есімді жергілікті чешен жігітті үш жылға бас бостандығынан айырды. Алда тағы осындай екі жігіт өздерінің алатын жазаларын күтіп жатыр. Ресей қауымдастығының назарын сондай-ақ, терроршыл тобырдың «Алланың рұқсат етуімен Чешенстан

полициясы тап осылай Хоккайда университетінің 26 жасар студентін ұстаған екен. Сөйтсек, ол «исламшылар» қатарында соғысуды өзінің борышы санап, қасына өзі секілді бірнеше құрбы-құрдасын қосып алмақшы болып жүріпті. Сол мақсатта парақша таратып жүріп, тəртіп сақшыларының қолына түсіп қалған. Лондонның төрінде осылайша уағыз жасап жүрген тағы бір студент қызды полицейлер тоқтатқан. Ал Тунистің 25 жасар Хадиджа деген қызы онлайн жүйесімен хат жазысып тұрған жігіті осында келіп, ИГИЛ полициясы сапында қызмет ететін болса, үйленетінін айтқанда, алды-артына қарамай жетіп келіпті. Бұл сияқты

«Исламшылардыѕ» кґздеген бір пўшпаєы – Солтїстік Кавказ Жалаңдаған жаһанның жанын қысылдырып жатқан бір ғана бұл емес. Ирак пен Сирияның территорияларында иманға иланымы қосылмайтын сан түрлі қаныпезерлік əрекеттерімен əлемге танылып қалған «исламшылардың» ИГИЛ террорлық ұйымы осындай ат үстінен найза үйірген қыран-жап пай соғыстың соқпағында жүріп-ақ қатарларына өздері секілді жер-əлемнің жік-жікпарын шығаруға қайыл жастарды көптеп тартудан кенде қалып жатқан жоқ. Мұны айтасыз, əрісі Латын Америкасының арқасын, берісі Еуропа ендігі мен Африканың теріскей жағалауын жайлаған еңселі елдерден «тап осы исламшыларға əйел болам» деп ат арытып келіп жатқан қыз-келіншектер

мəліметтер болса, қазір бұл төңіректе өте көп.

Эбола АЌШ-та алєашќы ќўрбанын таѕдады Күні кеше АҚШ-та эбола безгегін жұқтырып келгендер қатарынан көз жұмған бірінші адам тіркелді. Ол – біз бұдан бұрын атын ауызға алған Техас штатының 42 жастағы тұрғыны Томас Данкен. Даллас ауруханасына 30 қыркүйек күні жатқызылған оны дəрігерлер құтқарып қалудың барлық амалын жасап бақты. Осы мақсатта олар Америкада жасалған жаңа дəріні де сынақтан өткізіп көрді. Бірақ жаңа препарат емтиханнан «екілік» алып қалды. Штаттағы медицина мекемесінің өкілдері шын мəнінде Данкеннің екі бүйрегі бірдей істен шығып қалғанын жеткізді. Енді онымен тікелей байланыста болған 10 адам тексерілуден өтіп жатыр. Мұның сыртында олармен қатысқан тағы 38 адам тұр. Америка билігі осы қауіп-қатердің алдын алу деген желеумен АҚШ-қа келген əрбір адамның мұқият тексеруден өткізілетінін жариялады. Ол аурудың симптомын анықтау үшін жасалады. Бүкілəлемдік банк қазір эбола кеселінен келіп отырған экономикалық шығынды есептеп шығарды. Ол Батыс Африкада 2015 жылдың соңына дейін 32,6 млрд. долларға жетіп қалуы мүмкін. Жұқпалы індеттен бəрінен бұрын Либерия, Гвеинея жəне Сьерра-Леоне секілді үш елдің экономикасы қатты зардап шеккелі тұр. Олардың 2014 жылғы осыдан келетін шығыны 359 млн. долларға тоқтаса, 2015 жылы 815 млн. долларға дейін шарықтап кетуі ғажап емес. Сарапшылар сонымен бірге, жағдайдың бұдан əрі дамуының екі түрлі вариантын жобалап отыр. Оның біріншісі бойынша жоғарыда аталған қаупі барынша қалың үш елде аурудың ошағын жауып, оның сыртқа таралу жолын кесіп тастауға салмақ артады. Ал екіншісі бойынша безгекпен күрес күткен мөлшерден баяу қарқынмен жүреді де, Батыс Африкаға тарау үрдісін одан əрі ақырын жалғастыра береді. Егер екінші вариант орындалатын болса, бұл аймақтағы елдердің бəріне төнетін қатер мен шығын барынша арта түседі. Сол сияқты бірінші вариант бойынша сырқаттың жолдарын кесіп тастауға қол жетсе, 2015 жылдың соңында жалпы шығын 9 млрд. доллардан аспайды. Бүкілəлемдік денсаулық сақтау ұйымының соңғы мəліметі бойынша, эбола кеселі құрбандарының саны 3,4 мың адамнан асып-жығылған. Бұл осы ауруға шалдыққандардың жартысы көз жұмып үлгергенін білдіреді. Жоғарыда айтылғандай, əзірге сырқаттың емі табылмай тұр.


 Зерде

Сырбай мен Єафу

Суретте – Сырбай мен Ғафу! Қолға осы ыстық бейнелер түсісімен дегбір қаша бастағаны рас. Қашан, қайда түсірілген сурет бұл?! Зер салдық. Үңіліп отырмыз. Тереңнен əлдебір сезім қоламтасы қоздап, əлсіз шоғы жылтырайтын секілді ме?

 Мемлекет мерейі Елдің игілігіне қызмет ететін жобалар болады. Бəлкім, өнім шығаратын мақсатты көздемеуі мүмкін. Солай бола тұрса да Атырауда елдің абыройына қызмет ететін жобалардың маңызы туралы айтқанды жөн көрдік. Жоба қатарына жатқызып отырған екі нысан да қысқа мерзім деп айтуға болатын сегіз айдың ішінде бой көтерді. Олар көрген жанның көзін тойдырар сəулетімен Атыраудың бүгінгі келбетіне өзгеше реңк берген əсемдігімен ерекшеленеді. Əуелі, мақаламыздың тақырыбына шығарып отырған Атыраудағы Салтанат сарайы туралы айтар болсақ, бұл нысанның тұсауын мəртебелі қонақтар – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин кесті деуге болады. Өйткені, 30 қыркүйекте шекаралас екі ел президенттері дəл осы Салтанат сарайының келіссөз залында екіжақты кездесу өткізді. Соңынан екі мемлекет басшыларының

Салтанат сарайы Атыраудаєы сəулетті єимарат Ресей Федерациясыныѕ делегациясын нендей ерекшелігімен таѕдандырды? Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Қайсар ƏЛІМ,

«Егемен Қазақстан».

Алдымен, осы қос жыр жұлдызына еріп, сапарлаған шақтар жадымызда тарқатыла бастады. Мүмкін, Арқалық маңындағы шаруашылықтарға ат ізін салған сəттер ме? Əлде, Амангелді ауданында болған кездесуден соң қадірлі меймандарды Қабырға өзенінің жағасына апарып, сейіл құрғызып, суға түсіргендегі шатшадыман кезеңнен көріністер шығар? Жо-жоқ! Ол да емес. Немесе, қамысы мен талы аласа біткенімен қоюланып жайқалған Байғабыл елді мекеннің тұсы ма екен? Ой елегінен өткізген сайын оған да ұқсамайды. Е, əне, қос ақынның ту сыртында көлбеңдеген бейнелердің бір септігі тиіп қалар, бəлкім. Иə, сəт! Олар – Торғай облысының жергілікті журналистері мен дəрігерлерінің шоғыры болуы мүмкін. Иə, иə, Сырағаңның 70 жасқа толуына орай (1992 ж.) Торғай қаласына бірер күн қонақтаған, сөйтіп жылы жүзді кездесулер өткізіп, ара-арасында Торғай өзенінің сағасында алаңсыз сайрандаған сағынышты сəттер екенінде дау жоқ, сірə. Таптық, дəлме-дəл тапқан секілдіміз... Сурет айқындығының себебін айтсақ, ол – сол жолғы Ғафаңның суға шомылғандағы қызық бір кейіп, бітім-болмысының жұрт есінде қалуы дер едік. «Айхай! Өз толқындарым!..» – деп тізесін соққан ұзын лыпасымен жарлауыт тұстан суға балаша секіріп, құлаштап жүзе жөнелгенде, əлгінде ғана қан қысымы көтеріліп кетіп, жағада шомылуға қорынып отырған Сырағаң да елең етіп: «Міне, жігіт, осындай-ақ болар!» – деп лекіте күліп, қуақылана дем беріп қойғаны қалай ұмытылсын. Содан Ғафаң ұзақ жүзіп, құмарын қандырғандай боп судан шыққанда, шелектей боп қампиған бүрмелі қысқа балағынан сарқырап су ақтарылып кетіп, жұрт қырантопан күлкіге бөккен еді. Бір-екі жігіт қолдарына ұстап тұрған мəйкі-көйлегін, костюмін беріп, кигізе қойған. «Ал, Сыраға!– деген Ғафаң сонда ерекше шабыт буғандай боп, буырқана. – Тұрыңызшы, келіңізші бері, өз толқындарымызға тебірене қарап, суретке түсейікші бір! Қане, бала, басып ал бізді!» Қағілез сары бала осы бір қасқағым, қайталанбайтын сəтті суретке тартып ала қойған... Ағалы-інілі дос ақындарға сол кезде құмарта қарап қалғанымыз есімізге лезде айқындалып оралып, енді қазір осы сирек сурет тарихына дендей бойлап кеткен жайымыз бар... Таптық, таптық! Айна-қатесіз сол сурет!.. Иə, сол жолы басылған сурет еді, бұл! Шашылған моншақтай ойымыз қас-қағымда жіпке тізіле қалғандай... Бəрі-бəрі есте...Жел күшейіп кеткен еді. Ағаш басы суылдап, қамыс бойы жапырыла бастады. Екеуінің де шашын қобыратып, шалқасынан ұйытқытып желпіндіре түседі. Ай маңдайлары одан бетер жарқырап ашылып, өзеннің арғы жағалауына жарыса жанар қадағандай.

7

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Сырағаңның сəл жабыла түскен ісіңкі қабағынан шаршаңқы жүзі аңғарылады. Əлсін-əлі дəрігер қарауындағы ол аса бапты көңілкүйі болмаса да сырын алғызбай, дімкəстігін сездірмей, өз тойкеруенінің өзі шырқын бұзбауға бекінген жайы бар-тын. Сондай бір іштей қыжылы кейістікпен жымқырған кеберсіген ернінен де байқалады. Мазасызданып отыр еді. Дене қызуы қайта көтеріліп, сұр пиджагын шешіп қойып, желсоқты күймен серпілгендей еді, Ғафу өтінген соң ғана орнынан көтеріліп, суретке түскен. Міне, көйлегінің жағасын ашыңқырап, кең тыныстап сонау алыстан бірдеңе іздегендей бет-əлпетін сəл-пəл тыржитыңқырап сүзіле түсіпті. Əлде, өлең «жыны» буа бастағаны ма? Табиғаттың нəзік лүпілін түсінетін, жапырақпен «сырласа» алатын лирик ақынның шабыты қандай қиырды шиырлап кетті екен? Əйтеуір, тосын бір толғаныс бары байқалады... Қасындағы інісіне деген мақтаныш пен шаттаныс кенересінен асып төгілгендей. «Сіміріп сол сұңқар үнін, Түлейтінбіз біз екеуміз. Мəңгілікке Нұрхан жырын, Біз екеуміз күзетерміз»,– деп Ғафуға балаң кезінде берген баталы антына адалдығын қазір де іштей емірене сездіріп тұрғандай. Беу, мына Ғафаңа қарашы! Бабы келісіп, жаратылған сəйгүліктей тарпынып-ақ тұр екенау! Оң қолымен өзі пір тұтатын ағасын белінен қапсыра құшақтап алғанға ұқсайды. Сол қолының салалы саусақтарын кіндік тұсына тарбита қойып, ішкі арқыраған арынын тежегендей боп, алға күлімдей, жігерлене ұмсынып қарайды. Жүзінен асқақ өрлік, биікке самғауға ұмтылған өжеттік аңғарылады. Кең маңдайға келіскен қою қасы, сəл жабыңқы қабақ аясынан от шашқан қос жанары, түзу түскен қыр мұрынының шеті делиіңкіреп, жымқыра қабысқан еріндерінен өлең, жыр, саз уілі естілетіндей шүйіріліп кетіпті. Тыңнан бір жыр шумағы төгілмек пе?.. Əрине! Кезінде: «Қазақтың өлең қазынасын, Ақтарып көрсек бұл күнде. Сөз аяғын, сөз басын, Сырбайсыз айту мүмкін бе?» – деп ағасына бағасын берген Ғафаң, томағасы енді сыпырылғалы тұрған қырандай еді... ...Иə, біздер, қос ақынның атқосшылары, сол жолғы сурет сырына осылайша қанық болған едік. Енді сол елес-құбылысты мына суреттен көріп, тағы бір сол шуақты күндерге аңсай оралып, көзіміздің дымқылданғанын да сезбей қалып отырған жайымыз бар. ...Қос ақын да ауылда туып, Алматыда мəңгілік тыныстап жатыр. Өздері кеткенімен, жырлары өміршең боп қалды. Табиғаттың мəңгілік деміндей боп өлеңдері жылдың төрт маусымында да өзгеше түрлене беретіні – көңілге медет! Айналдым, осы суреттен! Сыры қандай, сезім тамшылатқан! Қос ақынның қастерлі бейнесіне еріндерім тиіп-тиіп қалғалы тұр екен!.. –––––––––––– Суретте: С.Мəуленов пен Ғ.Қайырбеков.

қатысуымен Қазақстан-Ресей шекаралас аймақтарының ХІ ынтымақтастық форумы өтті. Форум аяқталар тұста Башқұртстан Республикасының Президенті Рустем Хамитов Қазақстан мен Ресейдің келесі ынтымақтастық форумын Уфа қаласында өткізуге ұсы ныс тастады. Сол кезде Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев: – Атырау облысының əкімі Бақтықожа Ізмұхамбетов осы форум өткізіліп отырған Салтанат сарайы мен көрме орталығын сегіз айда тұрғызды. Қандай əсем ғимараттар! Енді бұл ғимараттар осы өңірдің игілігіне қызмет етеді, – деді. Елбасының Атырауда тұрғызылған Салтанат сарайының сəулетіне, оған қоса сапасына ризашылық білдіруі тегін емес. Біріншіден, қазыналы топырағынан бір ғасырдан астам мерзімнен бері мұнай мен газ молынан өндірілсе де, елдің абыройын асқақтататын, елдің игілігіне қызмет ететін Салтанат сарайындай сəулетті нысан бой көтермеген екен. Рас, осы заманның талабына сай білім беру мен денсаулық сақтау нысандары, спорт кешендері, соңғы үлгідегі архитектурамен тұрғын үйлер салынып жатқанын жоққа шығаруға болмайды. Ішкі нарықты айтпағанның өзінде əлемнің өзге елдерінде де үлкен сұранысты тудырған бəсекеге қабілетті сапалы өнімдер

де өндіріліп жатыр. Дегенмен, жыл басынан бергі сегіз айда бой көтерген Салтанат сарайының жөні де, жолы да ерекше екені күмəн тудырмайды. Салтанат сарайын қысқа мерзімде тұрғызуда Əділ Жұбанов жетекшілік ететін «БатысАльянсСтрой» серіктестігінің жұмысшылары аянбай еңбек етті. Бұған қоса 17 қосалқы компания сарайдың сəн-салтанатын келісті етуге жұмыла кірісті. Өйткені, сарайдың жалпы пайдалы аумағы өте ауқымды, яғни 5,455 шаршы метрді құрайды. Оның ішінде 4,328 шаршы метрі Салтанат сарайына тиесілі аумақ. Сыртынан да, ішінен де үлкендігі айқын аңғарылатын ғимарат жобасын Орал қаласындағы «Қазжобалау» компаниясы жасапты. Екі қабаттан тұратын сарайдың құрылысына қажетті материалдар шетелден тасымалданған жоқ. Алматы мен Ақтөбеден, Тараз бен Оралдан əкелінген отандық өнімдер ғана пайдаланылды. Қазақстан-Ресей шекаралас аймақтарының форумы кезінде Ресей Федерация сының Президенті Владимир Путин де, ресейлік губернаторлар да əлсін-əлсін жоғарыға қарай бергенін байқап едік. Сол кезде көкейімізде «Бұл сарай ресей ліктерді несімен таңғалдырды?» деген сауал қонақтаған. Біріншіден, Салтанат сарайының архитектуралық пішіні сəтті таңдалған дей аламыз. Екіншіден, ішкі қабырғаларындағы алматылық фирма шеберлерінің қолымен үйлесімді безендірілген ұлттық ою-өрнектер сарайдың əсемдігін ерекше айшықтап тұр. Үшіншіден, көк аспан түстес күмбезіне

сарай ішінен көз сүзсеңіз, төбеңізден зеңгір көк жүзі төңкеріліп тұрғандай əсер ететіні бар. Міне, ресейлік қонақтардың баршасын таңғалдырған Салтанат сарайының осындай ерекшеліктері еді. Сыртқы сəулеті мен ішкі үйлесімдігі қатар астасқан ғимарат бұдан былай қандай мақсатқа пайдаланылады? Осы сауалға байланысты айтарымыз, Салтанат сарайының жобасы жасалғанда, оның болашақта отбасын құратын жастардың некелесуіне қызмет ететіндігіне баса назар аударылған. Сол себептен, сарайда 300 орынға арналған мейрамхана, банкет жəне түстік ас ішуге лайықталған VIP зал, вестибюль секілді ерекшеліктері ескерілген. Сонымен бірге, мұнда əр деңгейдегі мəжілістер мен халықаралық келіссөздер жүргізуге байланысты кез десулер ұйымдастырылатындығы жоспарланған. Екінші нысан – көрме орталығы. Бұған дейін Атырауда мұнай-газ өнеркəсібіне, құрылыс индустриясына қатысты халықаралық көрмелер əлденеше рет өтіп келеді. Алайда, мұнайлы өңірде халықаралық көрме өткізетін арнайы салынған орталық болмағандықтан, ұйымдастырушылар спорт кешендеріне қолқа салушы еді. Енді міне, бұдан былай кез келген көрмені өткізуге лайықты орталық бой көтерді. Осы нысанның құрылысын жүргізген бас мердігер «ABS Modular Limited» ЖШС директоры Руслан Коломиецтің айтуынша, орталықтың жалпы аумағы 3 мың шаршы метрді құрайды. Оның құрылысына əлемдік

үлгідегі ең үздік технологиялық тəсілдер қолданылыпты. Мəселен, орталықтың едені көрмеде көпшілікке ұсынылатын ауыр техникаларды, сонымен бірге, аса ауыр салмақты экспонаттарды көтеруге шыдас береді. – Бұл əлемдік деңгейдегі көрме орталығы болуымен ерекшеленеді, – дейді «АВS Modular Limited» серіктестігінің директоры Руслан Коломиец. – Осы заманғы сəулет үлгісімен салынып жатқан ең үлкен орталықта көрме залына қоса конференцзал, бірнеше кеңселік бөлмелер жəне дəмхананы орналастырдық. Мұнда тіпті, медицина қызметкерлері үшін арнайы бөлме жасақталған. Дəл мұндай ауқымды көрме орталығын еліміздің өзге өңірлерінен кездестіре алмайсыз. Көрме орталығының басты ерекшелігі, аса ірі көлемді экспонаттарды орталықтың ішінде түсіруге, тиеуге болады. Өйткені, еден мен төбенің арасы 11,8 метрді құрауы экспонаттарды тиеп-түсіруге лайықталған. Бір мезгілде көрме орталығында 1000 адам əрлі-берлі еркін қозғала алады. Мұнда алғаш өткізілген Қазақстан-Ресей шекаралас аймақтары кəсіпорындарының халықаралық көрмесіне 60-қа жуық компания қатысып, өздерінің экономикалық əлеуеті мен көрсеткіштерін, өнімдерін жұртшылыққа ұсынды. Мақаламыздың басында айтқанымыздай, еларалық форум қарсаңында бой көтерген осынау қос сəулетті нысан енді ел игілігіне қызмет етпек. Салтанат сарайында үлкен өмірге қол ұстаса бірге аттанған ғашықтар некесін қиғызар болса, көрме орталығында еліміздің экономикалық өркендеуіне лайықты үлесін қосып жүрген кəсіпорындар қатысуымен халықаралық көрмелер тұрақты өткізіліп тұрмақ. Аталған нысандардың ел игілігіне қызмет етеді деуіміздің мəнісі осында. Атырау облысы. –––––––––––––––––

Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.

 Араша

Заѕ тасасында адамгершілік тапталмаса екен Адамның адамгершілікті, білімді, сауатты болып өсіп жетілуі ерен еңбекті ұстаздарымыздың арқасы. Баршамыздың осы күнге жеткеніміз – мектеп қабырғасында бүлдіршін кезімізден жазу мен сызуға үйреткен ұстаздарымыздың еңбегі. Ұстазыңды атаңнан да əзіз тұт деп дана халқымыз бекер айтпаса керек, туғаныңнан жақын болған бұл тұлға сенің болашағыңның тұтқасын ұстатқан жан. Кез келген саналы азамат ұстаздар қауымын ардақтайтыны хақ. Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Дегенмен, осыдан ойға мазасыз сұрақ оралады? Бүгінде ұстаздарымыздың беделі мен қадір-қасиеті лайықты құрметтеліп жүр ме? Олардың құрметі мектеп қабырғасының бір тасасында қалып жатқан жоқ па? Бұлай айтуға себеп, редакциямызға өз құқының тапталып жатқандығын қынжыла жазатын елден, көбіне ұстаздардан келіп жататын хаттардың легі толастар емес. Əр адамды бір тағдыр деп бағаласақ, онда елімізде мұндай жағдайға тап болған көптеген тағдырларды топтастыруға болады. Басына араша, жанына демеу сұрай жазған мына хатты толығымен өздеріңізге ұсынбақпыз. «Мен Оңтүстік Қазақстан облысы, Мақтарал ауданы, Ж.Ералиев ауылдық округі, Арай ауылындағы «Дəуір» орта мектебінде 1995 жылдан бері қызмет етіп келдім. Қазақ тілі мен əдебиеті пəнінен сабақ бердім. Үлкенге құрмет, кішіге ізет жасап, шəкірттерімді əділ, адалдық жолынан таймайтын сауатты азамат болуға тəрбиеледім. Еңбегім жемісін беріп, шəкірттерім грант иегерлері атанып отырды. Олардың жоғары оқу орнына түскені мен үшін үлкен қуаныш пен мəртебе еді, рас, ұстазға одан артық не сый керек, еткен еңбегің еш кетпегендігін көргенде қуанасың да. Əр ісімнің соңында өзіме есеп беріп, оқушыларымды қазіргі заманға сай сауатты əрі білімді етіп шығаруға күш салдым. Тереңдетіп оқытатын сыныпқа жетекшілік еттім. Соның жарқын көріністерінің бірі болар, еңбе гім ескеріліп 2009 жылдан бас тап директордың тəрбие ісі

жөніндегі орынбасары қызметіне көтерілдім. Өмірімді қызметім мен шəкірттеріме арнап, жанымды салып жадырап жүрген күндерімнің көзден ғайып болатынын мен əсте сезбедім... Былтыр (2013 жыл, сəуірде) мектебімізге жаңадан директор келді. Белгілі жағдай, жаңа басшы – Бибігүл Шырымбекова өз командасын жинауға кірісіп кеткендей. Келісімен «жаңалықтар» қаптап ене бастады. Ішіміз бүлк еткенімен дыбысымыз ды шығармадық, білдік, болашағымыздың қалай боларын пайым дадық. Барлығымыздың көкейімізде сансыз сұрақ пен аздаған үрей де тұрды. Ешкім жұмыстан шыққысы келмейді, оның үстіне отбасының асыраушысы да сол жұмысымыз емес пе? Жаңа директордың өзін дөрекі ұстағанына да жұмыста қалу үшін көніп жүрдік. Бірінші нысанаға алынған орын менікі болғасын, менің аса төзімділік танытуыма тура келді. Турасын айтып туғанға жақпайтынның бірі мен емеспін бе, қаншама жыл тер төгіп қызмет етіп келген орнымды оңайлықпен бере қоймадым. Дегенмен, «туралап келген ажал алмай қоймайдының» кебін киіп тез-ақ директордан ескерту алып үлгердім. Оған себеп, мектептен тыс болған жердегі оқушылар төбелесі мен 25 мамырда тұр мысқа шығып кеткен қыз үшін (қыз 18-ге толған жəне ата-анасы разылығын берген) мен лауазымнан төмендеуім керек болды. Содан маусымның 21-інен бастап кезекті еңбек демалысына шықтым. 4 күннен кейін директор Бибігүл Шырымбекова маған дипломы жалған, дипломында тіркеу нөмірі жоқ деген айып тақты. Бес жыл жүріп оқып алған

дипломымның жалған екендігін растайтын құжат алдыра салу ол кісіге қалай оңай болғандығы таңғалдырды. Содан 20 жылдық еңбекақысын қайтарамын деп мені қаржы полициясына да берді. Амал жоқ, содан кейін мен ол кісі «Маған жала жапты» деп арыздандым. Содан кикілжің директор екеуміздің арамызда күн санап үдей берді, мені əп-сəтте мектеп жауына айналдырды. Менімен сөйлескен мұғалімді жұмыстан босатамын деп қорқытқан соң, əріптестерімнің барлығы менен бойын аулақ салды», – дейді хат иесі. Адам болып жаратылғасын өмірде түрлі оқиғалар мен жағдайлар болып тұрады. Сол себепті, бұл фəниде қатып қалған қағиданың ешуақытта толық орындалмайтынына байланысты адамның бір шалыс басары хақ. Отбасылық жағдайына орай, сондай қажеттіліктердің бірін өтеу кезінде Ақжан Құлымбетова буынсыз жерден «пышаққа ілінеді». Оқу озаты, қалалық, облыстық олимпиадалардың жеңімпазы болып жүрген ұлын ұзақ сапарға шығарып салу мақсатында ана жұмысынан сұранады. Үш күнге ақысыз демалыс алған Ақжан жұмысқа төртінші күні де үлгере алмай қалатындығын сол кезде білмеген де еді (қазанның 19 мен 21 аралығына демалыс алған). Себебі, қазанның 21-іне жолға шығуға тиісті болған сапарда балаларды ұзақ тексеру барысында ол 22-іне ауыстырылады. Бұл күн мұғалімнің жұмысқа шығатын күні. Баласын шығарып салмастан бұрын таңғы сағат 08:30 шамасында əріптесі əрі мектеп кəсіподақ ұйымының төрайымы Б.Қауысбекованың ұялы телефонына хабарласып, директорға ескертуін жəне қажет

болған жағдайда ақысыз демалысын тағы бір күнге созуын сұраған. Одан соң тұрағына қайту үшін мінген көлігі жолаушыларды жинап, оның үстіне жолда бұзылып, сол күні түстен кейін ғана үйіне жеткен. Əріптесіне сенім артып, сол күні жұмысқа бармаған. Келесі күні жұмысқа уақтылы келіп, өз міндетін мүлтіксіз атқарған. Дегенмен, 22-і күні «себепсіз үш жəне одан да көп сағат бойы жұмыста болмады» деген жəне өзге де екі айыппен мектеп директоры Б.Шырымбекова қазанның 24-і күні Ақжан Құлымбетованы жұмыстан босату жөнінде бұйрық шығарады. Ал Ботакөз Қауысбекова əріптесінің өтінішін таңғы сегіз жарымда емес, сағат он бірлер шамасында келіп директорға айтпақ болғанында Бибігүл Шырымбекованың акт түзіп жатқандығын жəне оның сөзі ескерілмегендігін айтады. Бірінші айып белгілі, дегенмен дирек тор Б.Шырымбекованың Құлымбе това ға таққан қалған екі айыбы (Еңбек кодексінің 54бабы, 1-тармағы, 6,11 жəне 13 тармақшалары) тəрбиелік функциялар атқаратын қызметкердің осы жұмы сын жал ғастыруымен сыйыспайтын адамгершілікке жат қылықтар жасады, тəртіптік жазасы бола тұра еңбек міндеттерін дəлелді себепсіз орындамады немесе тиісінше орындамады деген негіздермен жұмыстан босатқан. Сыншы көзге бірден байқалатын жəйт, о заманда бұ заман жұмыстан бір күн қалғаны үшін адамгершілікке жат қылықтар жасады деп айып тағылған адам көріп пе едіңіз? Адамгершілікке жат қылық жасау дегеніміз – ішімдік ішу, жаман сөз айту, баланы ұрыпсоғу немесе тағы басқа этикаға мүлдем жатпайтын əрекеттер жасау емес пе? Оның үстіне күні бүгінге дейін А.Құлымбетованың соңынан жаман сөз ермеген екен, осының алдындағы бірқатар директорлар берген мінездемелерді де оқып шықтық. Барлығы дерлік Ақжан Құлымбетованың өте

сыпайы, кішіпейіл жəне мəдениетті екендігін алға тартады. Тіпті, бұл мұғалім туралы зейнетке шыққан əріптестерінің де пікірі өте жақсы. Бұл қалай болды? Сонша жыл Ақжан Құлым бетованың бойынан кінəрат таппаған бұрынғы басшылардың көрмегенін жаңадан келген директордың келе салып байқап қойғаны таңғаларлық жəйт емес пе? Нəтижесінде 20 жылдық еңбектің күл-талқанын шығарған бір күндік жұмыстан қалу оқиғасы ардақты мұғалімнің бүкіл өмірін өзгертті. Мұндай кикілжіңнің соңы үздіксіз соттасуға жетелеп, ақыр соңы А.Құлымбетованың жұмыстан шығуы «заңды» деп танылды. Расында, заң тұрғысынан алғанда ағаттық жоқ екендігін көріп тұрмыз, себебі заң аясында нақты деректердің ғана сөйлейтіні ақиқат. Біздегі ой: директордың мұғалімді жұмыстан шығармай тұрып, сөгіс, қатаң сөгіс беруге немесе ұжым талқысына салуына болмас па еді? Жаңа басшы бұрынғы орынбасарын орнынан тезірек босатуға неге асықты екен? Адам тағдыры мен оның отбасы жағдайы мектеп басшысын, кəсіподақты, əріптестерін неге ойландырмаған? Жаңадан келген директордың орны бөлек, дегенмен əріптестерінің Ақжан Құлымбетованы жұмыстан босатып жатқанда ара түспегендеріне қайран қаламыз. Бұл істі адамгершілік тұрғыдан бағалағанда қалай болар еді? Бір мектепте 20 жылға жуық білек сыбанып, күш салған ерен еңбектің өтемі осы болғаны ма? Осындай себептермен бас салып жұмыстан шығара берсек елімізде тəжірибелі мамандар қала ма?! Дегенмен, заңды қатаң сақтаумен қатар адамгершілікті де ардақтайтын жоғары санаттағы басшылардың бұл жағдайға түсіністікпен қарап, бүгінде төрт баламен жұмыс сыз қалып отырған Ақжан Құлымбетованың тағдырына бейжай қарамас деген үміт те жоқ емес...


8

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

● Жазылған жайдың жаңғырығы Атажұртынан алыста, Еуропадағы Мажарстанда өмірге келіп, ес жиғаннан кейін «шіркін, атажұртым!» деп аһ ұрған, ақыры сол атажұртынан топырақ бұйырған Иштван Қоңыр Мандоки бір əңгімесінде: «Бəріміз де ат үстінде өстік, біраз жылқымыздан, аттарымыздан айырылдық, жүзден оны ғана қалған. Жегіміз келгенін жей алмаймыз, себебі, аттарымыз азайып кетті, аяймыз. Қалған аттарымыздың ең мықтыларын спортқа қосамыз. Біраздаған бағытымыз бар, көбейтсек деп, ескі дəстүр бойынша қыпшақ боламыз деп қайтадан. Тура қазақтың қыз қууы бар, «Қыз қуар» дейміз, «Көкбөрі» деп көкпар тартамыз, бəйге де бар. «Ат шабыс» дейміз, теңге алу – бəрі бар, бəрі де бар. Қазақта не болса, бізде де соның бəрі бар. Қазақтарда жылқы əлі де өте көп, бізде азайып кетті. Бір уақытта, елуінші жылдары жылқының бəрін құрту керек,

ол артта қалғандықтың белгісі, қараңғылықтың бір негізгі себебі жылқы деген өтірік ұғым пайда болған», деп өкінішін айтқан екен. Осындай өкінішті қазақ топырағында өмір сүріп жатқан оның қандастары да бастан өткерген. Əйтеуір, қазақ пен жылқыға əр дəуірде бір зауал сүйкенбей тұра алмаған ғой. Əйтсе де, ел болғалы бері ат баптап бəйгеге қосуды, бие байлап қымыз сапыруды үрдіске айналдырып келеміз. Дегенмен, баяғы бабаларымыздай бал татиды деп күміс ыдысқа құйып, «Бес биенің сабасы, бес күн саусаң толмайды, Жаманды қанша мақтасаң, жақсылардай болмайды» дегендей, биік мəреге жеткізбесек те, нарықтың талабына қарай, күнкөрістің күйбең тірлігінде бар. Иə, бір жүйеге түсе қойған жоқ. Шөре-шөренің шеңберінен аршындап шыға алмай келе жатқанымыз рас. Ұлттық тағамымыздың ұлысы қымыз бен шұбат еді, қайтсек жұрттың талабына сай

жұтынған өнім дəрежесіне жеткіземіз, қорғайтын, қолдайтын заң қашан болар екен деген ойбайламдар əркез қозғалып, артынан құмға сіңгендей жоғалып кетіп жататын. Төрткүл дүниені мекен еткен халықтар өзінің халықтық қасиетімен танылып жатқанда, біз де неге бұл құндылықтарымызды құлпыртпаймыз, сөйтіп, брендке айналдырмаймыз ба деген алуан түрлі пікірлер басылымдарда жазылып, теледидар мен радиода айтылатын. Таяуда осы үлкен мəселеге сенаторлар көңіл аударып, Қ.Айтаханов бастаған халық өкілдері Үкіметке сауал жолдаған еді. Содан кейін «Егемен Қазақстан» газеті биылғы 2 қазанда «Қымыз бен шұбат – ұлттың ұлы тағамы» атты екі беттік топтама ұйымдастырған болатын. Соған орай, жұртшылықтан қолдау-пікірлер, ұсыныс-тілектер аз келіп жатқан жоқ. Солардың біразын оқырмандарымызға ұсынып отырмыз.

Ўлттыќ сусынмен емдеуді жетілдірсе ќайтеді? Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Шўбат пен ќымыз ЭКСПО-2017 кґрмесінде ќазаќ брендіне айналдырылса мерейіміз ґсіп, беделіміз артар еді Зұлхарнай СЕЙІТОВ,

биология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері.

Мен – бүкіл саналы ғұмырымды қымыз бен шұбат өндірудің ғылыми негізіне арнап келе жатқан адаммын. Бұл ұлттық дүниеге бетімді бұрғызған Я.Зайковский деген ғұлама профессор еді. Ол Омбы қаласына Мəскеуден қуылып келген көрінеді. Бізге сабақ беріп еді. Жары профессор Надежда Николайқызы екеуі бір жолы: «Сен қазақтың қымызын білесің бе?» деген сұрақ қойды. «Білмегенде» деп қоқырайып едім, осы тақырыпты ғылыми жұмыс негізіне айналдыру туралы ұсыныс білдірді. Мен құп көрдім. Бірақ тақырыпты бекіту кезінде дау туып, ескіліктің сарқыты деген желеумен сүріндірді. Əйтсе де, екі профессор тақырыпты өзгерте отырып, ойға алған алтын арқауын сақтап қалды. Мына өмірде ой өресі биік, күнімдік тірлікті емес, болашақты болжайтын керемет жандар бар ғой. Əр адамның жақсы болып өспегі, азамат болып қалыптасуы ортасына, айналасындағы əлгіндей адамдардың сана биігіне тікелей тəуелді. Мен сол екі профессордың желеп-жебеуімен ғылым кандидаты атанып, олардың айтуымен қымыз бен шұбатты өмір бойы зерттеп келемін. Ұлттық тағамның əр алуан түрлерін ойластырып, жеті патентке ие болдым. Ішінде қымыз бен шұбат, оның құрғатылған түрлері, қазақ бальзамы бар. Тоқсаннан асқан өмір жолымда жылқыға қатысты, қымыз бен шұбатқа байланысты талай-талай «қызықтарды» көрдік. «Мұның қажеті не?» деп жар басынан ұшырған да уақыт болған. Бірақ текті жануарға алыпұшпа, адуындардың шамасы жетпеді. Олар бүгінде жоқ. Көбі атаусыз кетті. Есесіне жылқы қайтадан жарыққа шықты. Қымыз қазақтан бұрын əлем жұртшылығының назарын аударып отыр. Иə, мен қазақ қымызы мен шұбатын қайтсек биік дəрежеге көтереміз деп ғылыми дəйек-дəлелдерімді, адам денсаулығына тигізетін шарапатын маржандай тізіп, талай лауазым иелеріне хат жіберіп, шығарыпсалма жауаптар алған кезім аз болған жоқ. Түрлі есіктерден сығалағаным жəне бар. Нарықтың талабына қарай жылқы өсіріп, қымыз бен шұбат арқылы бизнесімді дамытсам деген та лапкерлердің талайына тілекші, ақыл кеңесші болдым. Əйтсе де, ондай азаматтардың жолы бола қоймады.

Түсінігі кем, ұлттық құндылықтан бұрын өзін ойлайтын шолақ басшылар оларды тұншықтырды. Осылайша салым суға кетіп, ойым онға бөлініп жүргенде қымыз бен шұбатты қолдайтын азаматтар табылып, үмітім қайта оянды. Таяуда бір топ сенаторлар, халық қалаулысы Қуаныш Айтахановтың бастауымен ұлтымыздың құнарлы тағамын жандандыру жөнінде Үкіметке сауал жолдады. Қуана құптадым. Іштей батамды беріп, Алла халқымыздың қадірлісін биікке көтеріп, беделіміз артса екен дедім. Сенатордың жақсы бастамасына ел газеті – «Егемен Қазақстан» да үн қосып, Отанымыздың барлық өңірлерінен үн қатқан азаматтардың пікір-ұсыныстарын «Қымыз бен шұбат – ұлттың ұлы тағамы» деген жалпы тақырыппен екі бет арнады. Онда айтулы академик Төре гелді Шармановтан бастап, сонау Маңғыстау өңірінен Дүйсенбі Əріпов, Маңдайлы Қосымбай, солтүстіктен зейнеткер, ұстаз Зейнеп Тəнібаева өз тұжырымдарын айтыпты. Бəрі де орынды шыққан. Ал қымыз бен шұбат жайлы менімен бірге жұмыс істеп келе жатқан профессор Махаббат Түсіпбековтің əңгімесі де тартымды екен. Ендігі айтар тілегім, осы үнқатысулар өз нəтижесін беріп, төрткүл дүниеге Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастауымен танылып, абыройы асқан, беделді Қазақ елінің қымыз бен шұбат арқылы да мəртебесі өссе екен. Арқа төсіндегі Астанада 2017 жылы үлкен дəрежеде əлемдік көрме өткізілмекші. Сол көрмеде жұртымыздың бабалардан қалған асыл мұраларын, жауһарларын жайнатып көрсету жайы айтылып келеді. Ұлтымыздың қыршын кетсе де, артына өлмес мұра қалдырған дүлдүл ақыны Сұлтанмахмұт Торайғыров «Біздерде мынандай бар, мынандай бар» деген өлең жолдарын қалдырғаны белгілі. Ендеше, көрмеде көрсетілетін халықтық қалыбымыздың қатарында қымыз бен шұбат, одан өндірілген түрлі өнімдер төрден орын алса, келеді деп күтіліп отырған 5 миллион адамның таңдайына татыры сөзсіз. Мұндай жағдайда бояуы көп сулы суаныңыз көлеңкеде қалары хақ. Егер менің осы баталы пікірімді тиісті орындар мақұл көріп, қазірден бастап соған қам-қарекет жасаса, ұтылмас еді, ұтар еді. Бұл байтақ жеріміздің бағын ашып, абыройын асырып, қазақтың қара мұнайының орнын басатынына, жылқы мен түйенің ақ сүтінен алынатын бал қымыз бен шұбат талайды тамсандыратынына иманым кəміл.

«Кəріліктен басқа дерттердің емі бар». Бұл асыл дініміздің айтары. Расында солай. Ауру түрлері зерттепзерделеу нəтижесінде анықталып, алдын алу, емделу-күтіну нəтижесінде ауыздықталып жатады. Əлемде аштықтан алақан жайып немесе құртқұмырсқа, бақа-шаян, шөп-шалам шайнап жүргендер бар, құнарлы тағамдарды жемек түгіл, иісін иіскеп көрмеген, адам ағзасына зиянды бояу мен қоспалардан жасалған, тіпті, неден жасалғаны белгісіз тіскебасарларға тойынып, артынан аурудың неше түріне тап болып жатқандар көп. Шүкір, тағдыр қазақтың маңдайына мал бітірді. Кең даламызда жалы желмен желбіреп еркелей жортып жүрген жылқы, бөктерге қаптай жайылған ақтылы қой мен ешкі, маңғаз түйе мен мүйізі қарағайдай сиыр – төрт түлігіміз түгел. Өсір – еті мен сүтін азық ет, жүні мен терісін киім қыл, сат – пұлына тұрмысыңды жөнде, үй сал, көлік ал, бала-шағаңды қамда, оқыт. Бірақ, біз ата-бабамыздан кəсіп болған мал шаруашылығын лайықты дамытып, толыққанды пайдалана алып отырғанымыз жоқ. Бұл тұрғыда тың бастамалар, жаңаша бетбұрыстар қажет... Басқа басқа, түйенің шұбаты мен жылқының саумалы, қымызы, ешкінің жəне жылқының майы денсаулықтың мың да бір емі. Бүгінде ауру түрлері көп жəне жас таңдамайды – бұрын жастар «жасы келген» деп қарт адамды алға салып қойса, қарттар «перзенттерімнің алдында кетсем, арман жоқ» деп сөз саптайтын. Қазір аласапыран – жас та ауру, қарт та ауру. «Аяқ-қолы түгел, ақылесі дұрыс дені сау бала босансам» деп небір құбыжық бейнелерді көз алдарына келтіріп, қорқыныш сезімімен уайымдай армандайтын болды жүкті əйелдер. Бұл əлемдік экологияның əсері ме, заман жетілген сайын жолдан кезігіп, аяқтан шалатын зауал түрі ме – белгісіз жəне айтпағымыз ол да емес. Айтпағымыз – осындай қытымыр шақта, қиын шақта бізге көмек қайдан? Жылтыр қаптағы қытырлақ тіскебасарлар мен пластик ыдыстардағы түрлі-түсті су-суандарды сатып алып артынан ауру тапқан дұрыс па, əлде қолда бар байлықты кəдеге жаратып, табиғи азық-түлік түрлерімен қоректенгеніміз дұрыс па? Маңғыстау – малды өлке. Ауылдық жердегі кез келген отбасы табалдырығынан аттасаңыз, қалыптасқан дəстүр бойынша кесе толы шұбатын ала жүгіретіні бар. Сөйте тұра, өңірде онкологиялық аурулар, эндокринология жүйелерінің ауытқулары, жүрекқан тамырлары аурулары, өкпе ауруы мен суицид көп. Бұлардың арасында өткен жылдармен салыстырып, есептік көрсеткішке шаққанда, биыл

азайғандары да бар болар, бірақ ол болашақта құрып кетеді немесе аз қалпын тұрақты сақтап қалады деген сөз емес. Осы жəне өзге де ауруларды емдеу үшін ғана емес, алдын алу, тіпті, болдырмау үшін сүт өнімдерін пайдаланса – пайдасы болмаса зияны болмасы анық. Осы орайда Маңғыстау ауданының Тұщыбек кентінде орналасқан Естөре Оразақов атындағы Маңғыстау облыстық туберкулезге қарсы шипажайға жол түсті. Дімкəске шалдыққан өкпесін одан əрі емдеушілерге арналып ашылған шипажай келер жылы келетін жартығасырлық мерейтой табалдырығында тұр. Ауласынан ене бере жадапжүдеген, ескірген сүрең көзге ілігеді. Жарылқаушысы табылса Бөгетсайдағы бұлақтан құбыр арқылы тартылған суы сарқырап, ағаш, гүл түрлері жайқала кетуге сұранып тұрған, ауасы таза, демалушылар, нақтырақ айтсақ, емделушілер үшін таптырмайтын мекен. Бірақ, ескі ғимараттар, сидиған кəрі ағаштар, ойдым-ойдым жолдар, күн суытысымен жылу жайы мəселе боп алдан шыға келетін суық бөлмелер... Күтімсіз қалған денсаулық ордасына жеңіл-желпі ағымдағы жөндеу емес, заманауи рең беретін күрделі жөндеу керек, сыртқы келбетін жаңартумен бірге, ішкі бұйымжиһаздарын толық ауыстыру қажеттігі бірден аңғарылады. Ал, коммуналдық төлемдер, кəріз құбыры, қолданылған суларды сорып-тазарту мəселелері тұнып тұрған қиындық. Кірісі шығынын жаппайды екен, кіріс демекші, мұнда

емделушілер тегін жатады, нəпақа Маңғыстау облыстық денсаулық сақтау басқармасынан бөлінетін қаражат қана. Емделушілер үшін қосымша дəрі түрлерін өздері сатып алатын шипажайдың шапаны келте. Маман жағдайы да мəзді емес. 50-ге тарта адамды жұмыспен қамтып отырған мекемеде бір терапевт, бір фтизиатр дəрігер бар, бірақ олар да аудан орталығы Шетпеден қатынап жасайды. «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасынан қағыс қалып келе жатқан бұл ауылға, шипажайға жас мамандар керек. 50 орындық шипажайда қазір өкпе ауруының қауіпсіз түрімен ауыратын 39 адам ем алуда. Кейде 70 адамнан асып кететін кездер де болады. Маңғыстау облысының аудан-қалаларынан жəне Атырау облысынан да емделушілер келеді, деген шипажай директоры Г.Сейітмағанбетова 2015 жылдың екінші жартысынан бастап күрделі жөндеу жүргізілетіндігін, ол үшін жобалық-сметалық құжаттар жасалып жатқандығынан хабардар етті. Сонымен, шипажайдың бұл мəселесі шешіледі делік. Шипажай Кеңес Одағы кезінде өкпе дімкəсіне шалдыққандарды шұбатпен емдейтін бірден-бір орын ретінде танылған еді. Шүкір етері, бұл үрдістің ізі əлі жоғалмаған, еліміздің батыс өңіріндегі шұбатпен емдейтін шипажай делінеді. Əр науқасқа күніне 0,5 литр шұбат тиісті болса, шипажай мүмкіндігінше емделушілерге күніне бір

Бие мен тїйе

сїтін кəсіпкер Аќеділ Шалќаров Ресейге экспорттауды ќолєа алмаќ Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Атырау туралы əңгіме қозғалса, жұрт алдымен мұнайдың молдығын ауызға алады. Тіпті, мұнайлы өңірде тұратындардың жұмысын «қара алтынмен» байланыстырып, өзге облыстағылардан əлдеқайда мол табыс табадыға балайтындар жоқ емес. Мол жалақыны мұнай-газ өнеркəсібінде жұмыс жасайындар алатын шығар, ал өзге сала өкілдерінің шекесі шылқып тұрмағаны атыраулықтарға ғана аян. Өйткені, Атырауда да бюджеттен бөлінген қаржыдан жалақы алатын мұғалімдер мен дəрігерлер де тұрады. Ауыл шаруашылығы саласында да осындай ахуал. Дегенмен, табысы аз болса да, төрт түлік малдың өнімін өңдеуге, сөйтіп, нəсібін осы кəсіптен табу үшін туған жерге ту тіккендер қатары молая түсті. Соның бірі –Ақеділ Шалқаров қымыз бен шұбат өндіретін кешен ашты.

Индер ауданының Көктоғай ауылында іске қосылған бұл кешен жылқы мен түйе сүтінен түрлі өнім дайындауға негізделген. Сол себептен, кешенде қымыз бен шұбат арнайы қазандарға бөлек жиналады. Əрқайсысы бір тонналық қазандардағы өнімдер алдымен қажетті температураға дейін қыздырылады екен. Сонан соң қайтадан қажетті температураға дейін суытылады. Мұны «Алға мал шаруашылығы кешені» ЖШС басшысы Ақеділ Шалқаров «Өнімнің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажет» дейді. Осындай арнайы үдерістен соң өнімнің сапасы мұқият тексеріледі. Жəне бір литрлік құтыларға құйыла бастайды. – Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев кəсіпкерлікті кеңінен өрістетуге қолдауын көрсетіп отыр. Əсіресе, ауыл шаруашылығы саласын дамытамын деушілерге барынша жағдай жасалуда. Елбасы қолдауының шарапатын мен де көре бастадым. Нақтылай айтар

болсам, былтыр «Агробизнес-2020» бағдарламасы аясында біздің жобамызға қолдау білдірілді, – дейді Ақеділ Шалқаров. – Сөйтіп, алғашқыда 10 жылға 6 пайызбен 110 миллион теңге несиеге қол жеткіздік. Біздің жобамыз 225 миллион теңгені құрайды. Сол себептен, жобаны іске асыру үшін қосымша қаржы ретінде 115 миллион теңге салынды. Бұл кешенде əзірге күніне 100 литр шұбат пен 110 литр қымыз дайындалады. А.Шалқаровтың айтуына қарағанда, өндірілген өнім əзірге Индер ауданына ғана жеткізілуде. Өңір орталығындағы «Көктем», «Дина» базарлары мен өзге де сауда орталықтарынан тапсырыс түскен. Қымыз бен шұбатқа қызығушылық танытқандар арасында «Атаба», «Идеал» супермаркеттері де бар. Əсіресе, «Атаба» күніне 500 литрден өнім алуға сұраныс түсіріпті. Əрине, жеке адамдардан да түсетін сұраныстың молдығы шаруашылық

рет шұбат беруге тырысады екен. Бірақ, қиындық жоқ емес, ол – мемлекеттік сатып алуға қатысты. Шипажайды шұбатпен қамтуды ұтып алған жеңімпаздың шамасы, не мүмкіндігі кейде келіп, кейде келмей жатады. Биыл тендерден ұтып алған Жаңаөзен қаласының тұрғынын жергілікті, яғни шипажайға жақын маңдағы кəсіпкермен өзара келісімшартқа отырғызуға мəжбүр болған. Шиапажайды қазір мүмкіндігінше шұбатпен қамтып отырған – желісіне 80 бота байлаған, жуырда облыста өткен «Шұбат байқауында» топ жарған, арнайы сертификатқа ие Бексұлтан Аққұлов екен. Түйелердің күзге таман түнеу дағдысы немесе сүтінің тартылуы, суалу əсерінен шипажайда кей кездері шұбат болмай қалатын кездер де жоқ емес. Осы орайда, шипажай үшін шұбат қорын көбейтіп, оны алуды мемлекеттік сатып алу арқылы емес, барынша тиімді жəне оңай қолжетімділігін қарастыру қажет. Шұбат жасаудың халықтық технологиясы бар. Ауылдық жерлердегі тұрғындар əлі осы əдіспен жұмыс жасауда. Сондықтан, туберкулезге қарсы шипажай емес, барлық ауруханаларда сапалы, таза, қоспасыз шұбат, қымыз беру мəселесін ендіруге тиіспіз. Қолда бар байлықты пайдалана білу, бір жағы, экономикалық əлеуеттің артуына себепші болса, екіншіден, ұлт, ұрпақ саулығының кепілі болмақ. Маңғыстау облысы.

өнімінің сапалы екенін аңғартатындай. Ал өнім бағасы көңілге қонатыдай, қымыздың литрі – 700 теңге, шұбат – 500 теңге, «Тандем» мен айран 200 теңгеден сатылады. Шаруашылық басшысының іске асырғысы келетін өзге жобалары бар екен. Көп ұзамай мал етін консервілеу цехын іске қосу үшін Ресейден жабдықтар алуға тапсырыс беріліпті. Бұған қоса қызанақ пен алмадан, шие мен өріктен дайындалатын түрлі шырындар дайындау көзделіпті. «Көршілес Ресей Федерациясымен арадағы халықаралық интеграцияның біз үшін пайдасы зор болмақ. Əсіресе, өнімдерімізді осы елге экспорттауға даңғыл жол ашты» деген «Алға мал шаруашылығы кешені» ЖШС басшысы Ақеділ Шалқаров 25 адамды толық жұмыспен қамтып отыр. Серіктестік 142 жылқы жəне 40 бас түйе сатып алыпты. Кешенде тəулігіне 210 литр шұбат, 1800 литр қымыз, сонымен бірге, жылына 1080 кило жылқы, 735 кило түйе етін өндіру жоспарланған. Ұлттық сусын өндіруді бастаған серіктестік 50 га алқапқа картоп, 10 га жерге көкөніс өнімдерін өсіруді де қолға алды. Атырау облысы, Индер ауданы.


www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарєа

 Мерейтой

орналасуєа конкурс туралы хабарландыру

Табиғат-ананың шеберлігінде шек бар ма, шіркін?! Таулы өлкені бір күнде бүркей қалған қырбақ қар бір түнде еріп, таңертең жарқырай шыққан алтын күн жандарын жадыратқан ел бұл құбылысты тума талант қасиетіне балады. Сөйтіп, халықтың ықыласына бөленіп, əділ бағасын алып, шығармалары кеңестік дəуірдің өзінде-ақ шетелдер халықтарының тілдеріне аударылып, əлемдік деңгейге көтерілген Бердібек Соқпақбаевтың мерейтойы туыпөскен жері – Алматы облысы, Райымбек ауданының Қостөбе, Нарынқол ауылдарында дүркіреп өтті. Əуелгі кезекте Қостөбеде Бердібек Соқпақбаевқа қойылған стела салтанатты түрде ашылды. Ал Нарынқолдағы Б.Соқпақбаев атындағы орта мектеп ауласына кіргенде ет пен сүйектен жаратылған жұрт құдды балалар əлеміне енгендей сезімге бөленді. Жазушының ескерткіш мүсініне қауым гүл шоқтарын қойып, тағзым еткен соң, екі қатарға араласа сап түзеген ұлдықыз кезектесе өлең оқыды. Бердібек жырлары мен арнауларға жиылғандар тəнті болды. Ал мектептегі мұражай тіпті ғаламат.

Тəѕіртаудыѕ тарланы

Ќазаќ балалар əдебиетініѕ классигі Бердібек Соќпаќбаевтыѕ 90 жылдыєы туєан жерінде аталып ґтті Нұрбол ƏЛДІБАЕВ, «Егемен Қазақстан».

Мерейтой Нарынқолдағы Мəдениет үйінде «Халқы сүйген қаламгер» атты ғылымитəжірибелік конференциямен жалғасты. Конференцияны Парламент Сенатының депутаты, Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалин ашып, «Тəңіртау бөктерінде Алаш жұрты аузын толтыра айтатын тума таланттар өмірге аз келген жоқ. Тым əрілемей ХХ ғасырдан тартсақ ұлтымыздың рухани қазынасына айналған ұлы тұлғалардың бірі – Бердібек Соқпақбаев туралы дуалы ауызды жандар биік мінбелерден сан мəрте айтқаны мəлім. Бердібек Соқпақбаев ойын ашық айтып, тура жеткізе білетін қаламгер еді. Шығармалары ешкімге ұқсамайтындығымен əлемдік əдебиет төрінен ойып тұрып орын алды. Сондықтан бүгін жазушының туған жерінде өткізіп жатқан тойы халқының перзентіне жасаған тағзымы», деп тақырып аясындағы таза əдеби басқосуды ретіне қарай жүргізіп отырды. Өз кезегінде Алматы облыстық мəслихаты ның хатшысы Ермек Келемсейіт: «Қазақтың байтақ даласында ел болып мақ тан тұтар дүниенің барлығы ұлттық мəдени құндылықтардан бастау алады. Сол қажеттілікті өмірге əкелетін тума таланттар десек, балалар жанына жақын тақырыпты дəл тауып, бала жүрегінен жылы орын алған балалар əдебиетінің классигі, реалист суреткер, адалдықтың, тазалықтың, адамгершіліктің жыршысы Бердібек Соқпақбаев. Көрнекті жазушыны есте қалдыру мақсатында Алматы облыстық əкімдігінің қолдауымен «Ан Арыс» баспасынан 1000 дана таралыммен екі томдық таңдамалы жинағы басылып шықты. Сондайақ, Райымбек аудандық балалар кітапханасы 2012 жылы 26,9 миллион теңгеге күрделі жөндеуден өткізілді, аудандық Мəдениет үйі де сол жылы 91,5 миллион теңге қаржы бөлініп, төрт құбыласы түгенделді. Енді 2014 жылы Б.Соқпақбаев атындағы орта мектепке күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін жобалықсметалық құжаттарын дайындауға 4,5 миллион теңге қарастырылды. Мемлекеттік сараптама алынғаннан кейін, яғни 2015 жылы күрделі жөндеу жұмысы басталады. Оның сыртында осы мектепке той шашу ретінде 5 жаңа соңғы үлгідегі компьютер сыйға тартылады», деді.

Келесі кезекте «Қазақ əдебиеті» газетінің бас редакторы Жұмабай Шаштайұлы «Б. Соқпақбаев шығармашылығының қазақ əдебиеті мен əлемдік əдебиетке əкелген жаңалығы мен қосқан үлесі», балалар жазушысы Нұрдəулет Ақыш «Б.Соқпақбаев қазақ балалар əдебиетін əлемдік деңгейге көтерген қаламгер» деген тақырыптарда баяндамалар жасады. Классик жазушының сан қырын ашуға талпынуда, қызықты деректер арқылы ойларын жеткізуде жазушылар, ғалымдар іркіліп қалмады. Көптен түйген ойларын мерейтойға жиылған елдің ықыласымен сабақтастыра айтып, қаламгер туралы ағынан жарылды. Мінберге көтерілген жазушы Кəдірбек Сегізбаев Бекең туралы соны ойларын ортаға салды. Ал көркем сөз шеберінің сан қырын ашуға талпынған ақын-жазушы, қаламгерлер Қуанышбай Құрманғали, Ескен Елубаев, Айтақын Əбдіқалұлы, Рысбек Сəрсенбайұлы бүгінде 5-6 тұрғын үй ғана қалған Қостөбе ауылын емес, Қызылшекара елді мекеніне Бердібек Соқпақбаевтың атын беру туралы ұсыныстарын ортаға тастады.

Маќтаныш

Сағыныш болып сарғайып келсе сақа күз, Өнімді жинап, қырманға құйып жатамыз. Қамымен қыстың қарбаласып жүргенде, Тоқсанға кепті классик біздің атамыз. Озсаң да ата ғажайып мына өмірден, Өшпейді мəңгі балалық мына көңілден. Елуден асып алпысқа қадам басқандар, Оқыса сізді балалық шағы көрінген. Сіздерді оқып көп нəрсе біздер ұтамыз, Сіз туған жердің ауасын сусап жұтамыз. Өмірде біздің осындай атам болған деп, Жүрсек те қайда сіздерді мақтан тұтамыз. Аспантау қандай, шөл дала қандай байқайық, Өмірдің балын нəр алып сізден шайқайық. Тоқсанға кепсің, тұғыры биік аташым, «Балалық шаққа саяхат» жасап қайтайық. Дəулетбек ДУМАН, Сарбастау ауылындағы Сұраншы Сауранбаев атындағы орта мектептің 4-сынып оқушысы.

«Басты тілегім де, мақсатым да балалар əдебиетінің классигі Бердібек Соқпақбаевты төрткүл əлемге тереңдете танытуымыз керек. Оған біздің Соқпақбаев таланты сөзсіз лайық. Осыған дейін 60-тан астам шет тілінде шығармаларының аударылуының өзінен-ақ қаламгер қарымының осал еместігін көруге болады. Кішкене ғана бір үлесім TURKSOYдың қолдауымен Түркияда шығатын əдеби көркем «Картеж Калениар» атты журналына Бердібек аға Соқпақбаевтың «Ана жүрегі» атты шығармасын түрік тіліне аударып беріп едім, түркиялықтар аталған журналдың бір санын арнады. Талантты тану деген осы болар», деді Қазақстанның TURKSOY-дағы өкілі Мəлік Отарбаев. Бердібек Соқпақбаев шығармаларындағы əдемі бір сəттерді айтып ел жүрегіне жол таба білген ҚазМҰУ-дің журналистика факультетінің деканы Сағатбек Медеубек жазушы еңбектері студенттер үшін де құнды екенін жеткізді. Бұдан кейін халықтың сұрауымен дүйім жұрттың алдына «Менің атым Қожа» фильміндегі басты кейіпкерді сомдаған Нұрлан Сегізбаев шықты. Рас, заманында ана тілінен ажырап қалғандығын өзі мойындай тұра, мəдениеттілікпен елден кешірім сұрап орыс тілінде ойын жақсы жеткізді. Əсілі, қазақтың тойы кəдесіз, бəйгесіз өткен бе. Бердібек Соқпақбаевтың туғанына 90 жыл толуына орай өткізілген мерейтойда аламан бəйгенің бас жүлдесіне қоғам қайраткері елімізге танымал сəулетші Серік Сұлтанғалиев өзі шет елде іссапарда жүргендіктен торқалы той ға тартуын азаматтар арқылы жіберген екен. Оның біріншісі – бəйге жүлдесіне деген «KIA» джип болса, екіншісі – алдағы уақытта мектеп оқушыларын тасымалдауға деп берген «ГАЗель» автокөлігі болды. Сонымен қатар, бизнесмен Жанболат Жөргенбаев сыйға тартқан «Нива» автокөлігінің кілті топ бəйге жеңімпазына берілді. Ал бизнесмен Тілек Юсупов сыйға əкелген жеңіл автокөлік кілті Бердібек Соқпақбаевтың қызы, аудармашы Самал Соқпақбаеваға тапсырылатын болды. Жазушының туысқан қарындасы Дина мен Ержанның отбасының атынан Elenberg LD 40N70W маркалы музыкалық орталық пен LG Lifescood CM4345 маркалы теледидар мектепке табыс етілді. Мектепке балалар жазушысы Сұлтан Қалиұлы «Біз шадыман баламыз» атты балаларға арналған жыр жинағын қолтаңбасымен қалдырды. Қорыта айтқанда, Райымбек ауданының əкімі лауазымына жуырда ғана тағайындалған Жанат Тəжиевтің ұйымдастыруымен өткен торқалы той парасаттылықтың əдемі бір белгісіндей жақсы өтті. Оған ең алдымен балалар мəз-мейрам болды. Мұндайда қазақ «Қуанса бала қуансын» деген емес пе?!

Алматы облысы, Райымбек ауданы, Нарынқол ауылы.

Шаєын несие ўйымдары сатылады Жекешелендірудің екінші толқыны аясында биыл «ҚазАгро» холдингінің еншілес компаниясы – «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ сегіз шағын несие ұйымының жарғылық капиталындағы өз үлесін сатуды жоспарлап отыр. Аталмыш шешім «2014-2016 жылдарға арналған жекешелендірудің кешенді жоспарын бекіту туралы» Үкімет қаулысын орындау мақсатында жүзеге асырылмақ. Бұл бойынша ағымдағы жылы қордың 8 шағын несие ұйымындағы үлес сатылуы тиіс. Айта кеткен жөн, қолданыстағы «Жауапкершілігі шектеулі жəне жауапкершілігі қосымша

9

серіктестіктері» туралы Заңға сəйкес, қатысушылардың біреуі өз үлесін немесе оның бөлше гін сататын болса, оны сатып алуда жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің қатысушылары үшінші тұлғалардан гөрі артықшылыққа ие болады. Сонымен, қазіргі таңда «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ төрт шағын

несие ұйымындағы өз үлесін сатты. Атап айтқанда, олардың қатарында «Түркістан-Агро» ШНҰ» ЖШС», «Аю-Тас-Қаржы» ШНҰ» ЖШС, «Алдияр-Несие» ШНҰ» ЖШС, «Қордай» ШНҰ» ЖШС кəсіпорындары бар. Басқа шағын несие ұйымдарына Заңға сəйкес, қордың үлесін сату туралы арнаулы ескертулер жіберілді. Соңғы жылдары бірқатар шағын несие ұйымдары төмен қаржылық көрсеткіштермен көрінгендігі белгілі. Дегенмен, Директорлар кеңесі бекіткен «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ шағын қаржы

ұйымдарындағы өз үлесін сату ережелеріне сəйкес, қордың үлесі шағын несие ұйымы жарғылық капиталына бастапқы инвестициядан кем емес бағада сатылады. Егер, шағын несие ұйымының жұмыс істеп жатқан құрылтайшылары артықшылық құқықтарын пайдалану туралы ниет білдірмесе, қордың үлесі ашық сауда-саттық арқылы жүзеге асырылады. Жалпы, жекешелендірудің екінші толқыны шеңберінде «ҚазАгро» ұлттық холдингі бойынша 2014-2016 жылдары 32 кəсіпорынды бəскелестік ортаға беру жоспарланған, соның ішінде 2016 жылы 12 кəсіпорынды өткізу көзделуде.

Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: C-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: жоғары білім немесе ортадан кейінгі. C-O-6 санаты үшін: жоғары білім немесе ортадан кейінгі. C-R-3 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағ дар ламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-R-4 санаты үшін: жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: жоғары білім немесе ортадан кейінгі. «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-0102/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтарда № 5084 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақысы Еңбек Еңбек сіңірген сіңірген жылдарына Санат жылдарына байланысты байланысты min max min C-4 106344 143501 C-R-3 74313 99938 C-O-4 84563 114032 C-R-4 56375 76235 C-O-5 64063 86485 C-R-5 49969 67906 C-O-6 57656 78157

Санат

I. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттар дың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Ақтөбе облыстық сотының кеңсесі, 030019, Ақтөбе қаласы, Сəтбаев көшесі, 2 «Б»-үй, телефоны: 8 (7132) 7048-12, электронды мекенжайы: d-2-1@ da.sud.kz, «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік қызметтің бос лауазымдарына байқау жариялайды. 1.Ақтөбе облыстық соты кеңсесінің ішкі қауіпсіздік жəне соттардағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бөлімінің басшысы (С-О-4). Функционалды міндеттері: сот төрелігін жүзеге асыруға тиісті жағдай жасау, судьялардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сот жасауылдарының, ішкі істер бөлімінің «Күзет» қызметінің жұмыстарын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. 2. Бас маман – соттардың инфрақұрылымын қамтамасыз ету жəне дамыту бөлімі (С-О-5) (уақытша, негізгі қызметкер баласының күтімі демалысынан шыққанға дейін 01.01.2015 ж). Функционалды міндеттері: соттарды материалдық-техникалық қамтамасыз ету, мемлекеттік сатып алу бойынша айлық есеп құрастыру, бюджеттік тапсырыс дайындау. Келісімшартқа сəйкес қызмет, жұмыс, тауар жеткізуді уақтылы орындалуын қадағалау Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Ортадан кейінгі экономикалық білімі болған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болу қажет. 3.Бас маман-сот отырысының хатшысы (C-R-4, 13 бірлік): Ақтөбе қалалық соты - 9 бірлік; Ақтөбе қаласы №2 соты – 2 бірлік; Алға аудандық соты (уақытша, негізгі қызметкер баласының күтімі демалысынан шыққанға дейін 02.03.2015 ж); Хромтау аудандық соты. Функционалды міндеттері: сотқа түскен істер бойынша дайындау кезіндегі шараларды атқару, сот мəжілісінің хаттамаларын толық, дұрыс жəне уақтылы толтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Мемлекеттік өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санатта нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі барларға ортадан кейінгі заңгер білімі рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді меңгеру, компьютер жүйесімен жұмыс істей алу. 4. Ақтөбе қалалық сотының бас маманы (C-R-4) (уақытша, негізгі қызметкер баласының күтімі демалысынан шыққанға дейін 11.06.2017 ж). Функционалды міндеттері: статистикалық есеп жасау, мұрағат

жұмысын жүргізу, сот кодификациясын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Мемлекеттік өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі барларға ортадан кейінгі заңгер білімі рұқсат етіледі. 5.Жетекші маман (C-R-5, 4 бірлік): Ақтөбе қалалық соты – 2 бірлік; Ақтөбе қаласы №2 соты; Əйтеке би аудандық соты. Функционалды міндеттері: қызметтік хат алмасуды жүргізу, ағымдағы құжаттаманы рəсімдеу, шығыс жəне кіріс хат хабарларын журналдарға, карточкаларға, тізімдерге жəне электронды түрде тіркеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгерлік. Мемлекеттік тілді меңгеру, компьютер жүйесімен жұмыс істей алу. 6. Сот приставы (C-R-5, 4 бірлік): Ақтөбе қалалық соты – 2 бірлік; Ақтөбе қаласы №2 соты; Ақтөбе облысы мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты. Функционалды міндеттері: судьяларды жəне сот процесіне қатысатын өзге тұлғаларды басқалай іс-əрекеттерді жасау кезінде күзетуді жүзеге асыру, кеңесу бөлмелерін, соттың басқа да үй-жайлары мен ғимараттарын күзетуді қамтамасыз ету. Сот приставының жұмысы туралы есепті əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгерлік. Мемлекеттік тілді меңгеру, компьютер жүйесімен жұмыс істей алу. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Жамбыл облыстық сотының кеңсесі, Тараз қаласы, Абай көшесі, 143-үй, анықтама үшін телефоны: (7262) 726-999134, 726999136, электронды мекенжайы: H-2-1-@ha.sud.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Жамбыл облысының аудандық жəне оған теңестірілген соттардың кеңселері бойынша: 1. Меркі аудандық соты кеңсесінің бас маманы (С-R-4, 1 орын, негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне). Функционалды міндеттері: сот кеңсесіне түсетін, арыздарды, шағымдарды есепке алу мен тіркеу жəне оларды қарау мерзімдерінің сақталуын бақылау; аудандық сот төрағасымен жүзеге асырылатын азаматтарды қабылдауын тіркеу жəне есепке алу; қолданыстағы заңнамадағы жəне сот практикасындағы өзгерістер жəне толықтырулармен сот кеңсесінің қызметкерлерін таныстыру; БАҚ-пен өзара əрекеттестік жұмыстарын ұйымдастыру; республиканың басқа соттарынан жəне халықаралық келісімдерге сəйкес шет мемлекеттерінен түскен сот тапсырмаларын есепке алуды жүргізу; сот істері мен материалдары бойынша статистикалық есепті əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық саласында, компьютерде жұмыс істей білу; мемлекеттік тілді білу. 2. Бас маман - сот мəжілісінің хатшысы (С-R-4, 5 орын): Тараз қалалық соты кеңсесі - 2 орын (1 орын, негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне); Жамбыл облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты кеңсесі – 1 орын; Байзақ аудандық соты кеңсесі – 1 орын (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне); Жамбыл аудандық соты кеңсесі – 1 орын. Функционалды міндеттері: сот мəжілісін ұйымдастыру (процеске қатысушыларды жəне куəлерді шақыру), сот мəжілісінде қаралатын істердің қаралу тізімін жасау, сот мəжілісінің хаттамасын жүргізу, қылмыстық, азаматтық жəне əкімшілік істерді қараудан кейін рəсімдеу, сот актілерін орындауға жолдауға қатысты құжаттарды даярлау жəне орындауға жолдау, сот істерін мұрағатқа тапсыруға дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық саласында, компьютерде жұмыс істей білу; мемлекеттік тілді білу. 3. Жетекші маманы (С-R-5, 4 орын): Жамбыл облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты кеңсесі – 1 орын (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне); Сарысу аудандық соты кеңсесі – 1 орын (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне); Меркі аудандық соты кеңсесі - 1 орын (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне); Тұрар Рысқұлов аудандық соты кеңсесі – 1 орын (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне). Функционалды міндеттері: іс жүргізу нұсқаулығына сəйкес БААТЖ бағдарламасы бойынша кеңсенің шығыс жəне кіріс хат-хабарларын журналдарға, карточкаларға, тізілімдерге жəне электронды түрде тіркеуді жүргізеді, қызметтік хат алмасуды жүргізеді, мұрағатты жүргізу, аудандық соттың мұрағатына істерді қабылдауды жүзеге асырады, хат-хабарламаларды орындаушы қызметкерлермен уақтылы таныстыруды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық саласында; компьютерде жұмыс істей білу; мемлекеттік тілді білу. II. Астана қаласының прокуратурасы, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 31-үй, анықтама үшін телефоны: 8(7172) 71-24-07, 71-24-16, электронды мекенжайы: 7172407@prokuror. kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Астана қаласы прокуратурасы аппаратының бас маманы (С-О-5 санаты) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: прокуратура органдарының қызметі туралы халыққа ақпарат беру мақсатында прокуратура органдарының БАҚ-пен өзара іс-қимылын ұйымдастыру жəне үйлестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру бойынша прокуратураның қызметін жоспарлау, медиа-жоспарды əзірлеу жəне іске асыру, PR-акцияларды (баспасөз конференциялары, брифингтер т.б.) өткізу.

БАҚ-қа талдау жəне мониторинг жүргізу. Қала прокуратурасының жəне төмен тұрған прокуратуралардың ақпараттықнасихаттау жұмысын ұйымдастыру, құқықтық түсіндіру қызметінің жайкүйіне, оның өңірдегі заңдылыққа ықпал ету деңгейіне талдау жасау, жұмыс тиім ділігін арттырудың жолдарын іздестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру мəселесі бойынша статистикалық есептілікті жүргізу. Қызметкерлердің БАҚ-та (баспа, теле-радио жəне электронды) сұхбат беруін ұйымдастыру. БА-қа арналған баспасөз парақшаларды жəне ақпараттық хабарламаларды даярлау жəне оларды ведомстволық интернет сайтқа орналастыру. Нормативтікқұқықтық актілерді жəне ведомстволық бұйрықтарды мемлекеттік жəне ресми тілдерде бақылау жағдайында ұстау арқылы заңнаманы жүйелендіруді жүргізу, аталған жұмыстардың төменгі тұрған прокуратураларда жүргізілу жағдайын тексеру жəне т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім, баспасөз хатшысы қызметінің функционалды бағыттары бойынша тиісті салада кемінде бір жыл өтілі болған жағдайда орта кəсіптік (заңгер, журналист, филолог) білімі барларға рұқсат етіледі, мемлекеттік тілді білуі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Жамбыл облысының прокуратурасы, 080000, Тараз қаласы, М.Х.Дулати көшесі, 23-үй, анықтама үшін телефоны: 8 (7262) 45-29-41, факс: 45-29-41, электронды мекенжайы: zhmb-otdkanc@prokuror.kz, 7262380@prokuror. kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Жамбыл облысы прокуратурасы аппаратының бас маманы (С-О-5 санаты) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін, кіріс жəне шығыс хаттарын қабылдау, есепке алу, жүйелендіру, тіркеу, бастапқы өңдеу жəне мақсатына қарай əрі қарай табыс ету, электрондық деректер базасында тіркеу-бақылау карточкаларының тиісті тарауларын, белгіленген формаларды қалыптастыру жəне толтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгер, əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес, құжаттандыру, білім беру саласындағы мамандықтар. Жоғары білімі бар болса, жұмыс өтілі талап етілмейді, орта арнайы білімі бар болса, кемінде екі жыл жұмыс өтілі немесе мемлекеттік қызметте екі жыл жұмыс өтілі болуы қажет. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Павлодар облысының прокуратурасы, 140000, Павлодар қаласы, Лермонтов көшесі, 3-үй, анықтама телефоны: 8(7182) 31-50-80, 31-50-82, электронды мекенжайы: 7182380@ prokuror.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Павлодар облысы прокуратурасы аппаратының хатшылығының 1 санатты жетекші маманы (С-О-6)- 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қабылдау, есепке алу, жүйелендіру, тіркеу, бастапқы өңдеу жəне мақсатына қарай əрі қарай табыс ету, электрондық деректер базасында тіркеу-бақылау карточкаларының тиісті тарауларын, белгіленген формаларды қалыптастыру жəне толтыру. Іс қағаздарын жүргізу, компьютерлік техниканы қолдану арқылы ақпаратты жинау, өңдеу жəне ұсынуға арналған əртүрлі операцияларды орындау. Автоматтандырылған ақпараттық жүйенің деректер базасымен жұмыс істеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгерлік немесе құжаттандыру. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Солтүстік Қазақстан облысының прокуратурасы, 150008, Петропавл қаласы, Қазақстан Конституциясы көшесі, 15-үй, телефоны: 8(7152) 46-5197, 46-14-87, факс: 46-46-36, электронды мекенжайы: 7152383@prokuror.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Солтүстік Қазақстан облысы про куратурасының қаржы жəне ақпараттандыру бөлімінің бас маманы (ақпараттандыру бойынша,CО-5) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: прокуратура органдарының инфрақұрылымдарының қажеттілігі үшін технологиялық шешімдердің қорытындысын жасау жəне мониторинг жүргізу; ақпараттық жүйелерді енгізу жəне инфрақұрылым жүйелерін жетілдіру бойынша жұмысты үйлестіру; прокуратура органдарының жүйесінде техникалық жəне жүйелік қамтамасыз ету бойынша жұмысты үйлестіру жəне сараптау; компьютерлік жəне оргтехникалық сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың жəне көрсетілетін қызметтің техникалық сипатын дайындау. (Жалғасы 10-бетте).


10

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 9-бетте).

Аумақтық құрылымдарды өзара ақпараттық қамтамасыз ету. Ақпараттық-есеп жүйелерін дамыту шеңберінде ақпараттарды дайындау құралдарын жəне жаңа тəсілдерін енгізу, техникалық базаны жəне ақпараттық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету. Профилактикалық жұмыстарды жүргізуді ұйымдастыру, бағдарламалық электрондық есептегіш машиналарды, аппарат құралдарын, есептегіш жүйелерінің торабын жəне коммуникация құралдарын пайдалану процесінде пайда болған сынықтарды жою, компьютерлер мен оргтехникаларды жүйелік жəне бағдарламалық қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: кəсіптік (заң немесе экономикалық немесе техникалық). Орта кəсіптік (заң немесе экономикалық немесе техникалық) білімі барларға рұқсат етіледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Ақпараттандыру қызметі, мемлекеттік, құқық қорғау жəне басқа да құрылымдарда жұмыс тəжірибесінің болуы. Дербес компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі.Ақпараттық технология саласында курстардан өткені туралы сертификаттың болуы. 2. Мағжан Жұмабаев ауданы прокуратурасының 1 деңгейлі жетекші маманы (C-R-5) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс жəне шығыс хатхабарларын қабылдау, есепке алу, тіркеу, жүйелеу, алғашқы өңдеу, сұрыптау жəне одан əрі мақсатына, қажеттілігіне қарай жолдау, тапсыру, тіркеу-бақылау карточкаларының, электрондық мəліметтер базасының белгіленген нысанының тиісті бөліктерін қалыптастыру жəне толтыру. Аудан прокуратурасының мұрағатын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: (заңгерлік, экономикалық, құжаттама жүргізу, гуманитарлық). Орта білімі (заңгерлік, гуманитарлық) барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білуі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Атырау облысының прокуратурасы, 060011, Атырау қаласы, Ə.Молдағұлова көшесі, 248-үй, анықтама үшін телефоны: 8 (7122) 27-08-01, электрондық мекенжай: atyr-otd-kadr@prokuror.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1.Атырау облысы прокуратурасы аппаратының бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: прокуратура органдарының қызметі туралы халыққа ақпарат беру мақсатында прокуратура органдарының БАҚ-пен өзара іс-қимылын ұйымдастыру жəне үйлестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру бойынша прокуратураның қызметін жоспарлау, медиа-жоспарды əзірлеу жəне іске асыру, PR-акцияларды (баспасөз конференциялары, брифингтер т.б.) өткізу. БАҚ-қа талдау жəне мониторинг жүргізу. Қала прокуратурасының жəне төмен тұрған прокуратуралардың ақпараттық-насихаттау жұмысын ұйымдастыру, құқықтық түсіндіру қызметінің жай-күйіне, оның өңірдегі заңдылыққа ықпал ету деңгейіне талдау жасау, жұмыс тиімділігін арттырудың жолдарын іздестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру мəселесі бойынша статистикалық есептілікті жүргізу. Қызметкерлердің БАҚ-та (баспа, теле-радио жəне электронды) сұхбат беруін ұйымдастыру. БАҚ-қа арналған баспасөз парақшаларды жəне ақпараттық хабарламаларды даярлау жəне оларды ведомстволық интернет сайтқа орналастыру. Нормативтікқұқықтық актілерді жəне ведомстволық бұйрықтарды мемлекеттік жəне ресми тілдерде бақылау жағдайында ұстау арқылы заңнаманы жүйелендіруді жүргізу, аталған жұмыстардың төменгі тұрған прокуратураларда жүргізілу жағдайын тексеру жəне т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық немесе заңгерлік немесе педогикалық. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда орта кəсіптік білімі барларға рұқсат етіледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. 2. Кадр жұмысы тобының бас маманы (С-О-5) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кадр саласындағы іс қағаздарын жүргізу; нарядтарды қалыптастыру; жеке істерді жүргізу, бұйрықтарды тіркеу, еңбек кітапшаларының есебін жүргізу, оларды уақтылы толтыру, кадр жұмысына қатысты барлық құжаттарды толтыру, қызметтік куəліктер мен іссапар куəліктерін бұйрықтар журналдарына тіркеу жəне есебін жүргізу. Штаттан тыс қызметкерлерді жұмысқа қабылдау, жұмыстан шығару бұйрықтарын,олармен екіжақты шарттардың жобаларын дайындау. Кадр саласына қатысты журналдарды уақтылы толтыру, тиісті мəліметтерді енгізу. Кадрларды басқару жəне қауіпсіздік қызметі бағдарламасымен жұмыс істеу, қызмет орындары ауыстырылған, жұмыстан шығарылған, қабылданған, марапатталған, тəртіптік жауапкершілікке тартылған қызметкерлерге қатысты жəне басқа мəліметтерді бағдарламаға енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық, заңгерлік, педагогикалық, экономикалық, технологиялық немесе автоматтандыру жəне басқару (бағдарламашылық). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда орта кəсіптік білімі барларға рұқсат етіледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Қарағанды облысының прокуратурасы, 100026, Қарағанды қаласы, Құрылысшылар даңғылы, 28а-үй, анықтама үшін телефоны: 8(7212)35-35-95, факс 35-34-83, электронды мекенжайы: krg-otd-kanc@prokuror.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға конкурс жариялайды: 1. Қарағанды облысы прокуратурасы аппаратының бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: прокуратура органдарының қызметі туралы халыққа ақпарат беру мақсатында прокуратура органдарының БАҚ-пен өзара іс-қимылын ұйымдастыру жəне үйлестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру бойынша прокуратураның қызметін жоспарлау, медиа-жоспарды əзірлеу жəне іске асыру, PR-акцияларды (баспасөз конференциялары, брифингтер т.б.) өткізу. БАҚ-қа талдау жəне мониторинг жүргізу. Қала прокуратурасының жəне төмен тұрған прокуратуралардың ақпараттық-насихаттау жұмысын ұйымдастыру, құқықтық түсіндіру қызметінің жай-күйіне, оның өңірдегі заңдылыққа ықпал ету деңгейіне талдау жасау, жұмыс тиімділігін арттырудың жолдарын іздестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру мəселесі бойынша статистикалық есептілікті жүргізу. Қызметкерлердің БАҚ-та (баспа, теле-радио жəне электронды) сұхбат беруін ұйымдастыру. БАҚ-қа арналған баспасөз парақшаларды жəне ақпараттық хабарламаларды даярлау жəне оларды ведомстволық интернет сайтқа орналастыру. Нормативтікқұқықтық актілерді жəне ведомстволық бұйрықтарды мемлекеттік жəне ресми тілдерде бақылау жағдайында ұстау арқылы заңнаманы жүйелендіруді жүргізу, аталған жұмыстардың төменгі тұрған прокуратураларда жүргізілу жағдайын тексеру жəне т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: журналистика, филология немесе заңгерлік. Орта білімнен кейінгі білімі болған жағдайда, мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес жұмыс өтілі немесе журналистика, заңгерлік саласында екі жылдан кем емес жұмыс өтілі барларға рұқсат етіледі.

Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. 2. Қарағанды облысының Жезқазған қаласы жəне Қарқаралы ауданы прокуратураларының жетекші маманы (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалыс уақытына, С-R-5) - 2 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс жəне шығыс хатхабарларын қабылдау, есепке алу, тіркеу, жүйелеу, алғашқы өңдеу, сұрыптау жəне одан əрі мақсатына, қажеттілігіне қарай жолдау, тапсыру, тіркеу-бақылау карточкаларының, электрондық мəліметтер базасының белгіленген нысанының тиісті бөліктерін қалыптастыру жəне толтыру. Аудан прокуратурасының мұрағатын жүргізу, прокуратура қызметінің негізгі бағыты бойынша бұйрықтар мен өкімдерді тіркеу, іссапар куəліктерін рəсімдеу мен беру, қызметкерлердің жұмыс уақытын пайдаланудың есебін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: мұрағаттану, құжаттама жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету немесе заң мамандығы. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда,көрсетілген мамандықтар бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Қызылорда облысының прокуратурасы, 120001, Қызылорда қаласы, Нұрмақов көшесі, №1-үй, анықтамалық телефоны: 8 (7242) 27-43-75, электронды мекенжайы: kyzil-otd-kadr@prokuror.kz, уақытша бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға конкурс жариялайды: Қызылорда облысының прокуратурасы қаржы жəне ақпараттандыру бөлімінің бас маманы (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста болу уақытына,С-О-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік сатып алулар бойынша жұмыстарды ұйымдастыру, қызметтер мен сатып алынған тауарлар бойынша есеп айырысу, №13 мемориалдық ордерлерді өңдеу мен жасау, баланстық есепшоттар бойынша, инвентаризациялық есеп-шоттар бойынша талдау есептерін жүргізу, сенімхаттарды есепке алу жəне беру, статистикалық есептілікті жасау, материалдарды шығыстауға байланысты есептерді өңдеу, жанар-жағар майлардың есебін жүргізу, оларды жою туралы тиісті актілерді дайындау. Конкурсқа қатысушыға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet, ПО К-2 «бюджет», 1-С «Бухгалтерия» бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. Маңғыстау облысының прокуратурасы, 130000, Ақтау қаласы, 15-шағын аудан, анықтамалық телефоны/факс: 8 (7292) 60-51-85, электронды мекенжайы: 7292380@ prokuror.kz, уақытша бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға конкурс жариялайды: Маңғыстау облысы прокуратурасы аппаратының бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: прокуратура органдарының қызметі туралы халыққа ақпарат беру мақсатында прокуратура органдарының БАҚ-пен өзара іс-қимылын ұйымдастыру жəне үйлестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру бойынша прокуратураның қызметін жоспарлау, медиа-жоспарды əзірлеу жəне іске асыру, PR-акцияларды (баспасөз конференциялары, брифингтер т.б.) өткізу. БАҚ-қа талдау жəне мониторинг жүргізу. Қала прокуратурасының жəне төмен тұрған прокуратуралардың ақпараттық-насихаттау жұмысын ұйымдастыру, құқықтық түсіндіру қызметінің жай-күйіне, оның өңірдегі заңдылыққа ықпал ету деңгейіне талдау жасау, жұмыс тиімділігін арттырудың жолдарын іздестіру. Имидждік бағдарламаны іске асыру мəселесі бойынша статистикалық есептілікті жүргізу. Қызметкерлердің БАҚ-та (баспа, телерадио жəне электронды) сұхбат беруін ұйымдастыру. БАҚқа арналған баспасөз парақшаларды жəне ақпараттық хабарламаларды даярлау жəне оларды ведомстволық интернет сайтқа орналастыру. Нормативтік-құқықтық актілерді жəне ведомстволық бұйрықтарды мемлекеттік жəне ресми тілдерде бақылау жағдайында ұстау арқылы заңнаманы жүйелендіруді жүргізу, аталған жұмыстардың төменгі тұрған прокуратураларда жүргізілу жағдайын тексеру жəне т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптар: жоғары білім: заңгерлік немесе филиологиялық. Орта арнаулы білімі барларға рұқсат беріледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандығы саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі.Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімнің болуы. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet, бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі. III. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті, Қобда аудандық қазынашылық басқармасы, 031000, Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, Астана көшесі, 31-үй, анықтама үшін телефоны: 8(71341) 2-14-50, 2-14-59, факс: 2-14-59, электронды мекенжайы: a.zhienbaev@minfin.gov. kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджетке артық төленген сомаларды қайтару жəне түсімдердің БСК арасындағы, салық қызметі органдарының арасындағы түсімдерді бюджет есебіне алу жөніндегі салық органының төлем тапсырмаларын жүйеге енгізу. ММ өз билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан алатын ақшаның түсімдері мен шығыстарының жоспарларын жəне оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу. 902 шоттағы сомаларды уақтылы есептен шығару үшін, 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау. Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу. Есеп нысандарын қалыптастыру. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша) Ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандықтары бойынша) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті Ырғыз аудандық қазынашылық басқармасы, 030400, Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Ырғыз ауылы, Алтынсарин көшесі, 10-үй, анықтама үшін телефоны: 8 (71343) 2-15-92, 2-1507, факс: 2-15-92, электронды мекенжайы: zh.serdalin@ minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен

14 қазан 2014 жыл

объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджетке артық төленген сомаларды қайтару жəне түсімдердің БСК арасындағы, салық қызметі органдарының арасындағы түсімдерді бюджет есебіне алу жөніндегі салық органының төлем тапсырмаларын жүйеге енгізу. ММ өз билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан алатын ақшаның түсімдері мен шығыстарының жоспарларын жəне оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу. 902 шоттағы сомаларды уақтылы есептен шығару үшін, 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау. Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу. Есеп нысандарын қалыптастыру. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша). Ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандықтары бойынша) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қостанай облысы бойынша қазынашылық департаментінің Меңдіқара аудандық қазынашылық басқармасы, 111300, Қостанай облысы, Меңдіқара ауданы, Боровское ауылы, Абай көшесі, 93үй, электронды мекенжайы: g.ishmuhametova@minfin. gov.kz, анықтама үшін телефон: 8(714-43) 2-10-37, факс: 8(714-43) 2-10-37, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Операциялық топтың бас маманы-бас қазынашысы, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің төлемге жіберілетін шоттарын орындау, мемлекеттік мекемелердің төлемге жіберілетін шоттарын жəне квазимемлекеттік сектор субъектілерінің төлем тапсырма ларын бекіту, инкассалық таратулармен жұмыс, бос қорлар мен хабарламалардың болуын тексеру. Мемлекеттік мекемелердің жəне квазимемлекеттік сектор субъектілерінің төлемге жіберілетін шоттары бойынша жəне төлем тапсырмалары бойынша есептерге салыстыру өткізу, 5-02, 5-15, 5-15а нысандарымен орындалған төлемге жіберілген шоттарды жəне төлем тапсырмаларын тексеру. Бір күнгі құжаттарды, аяқталған операциялық күн бойынша есептілікті қалыптастыру, төлемге жіберілетін шоттарға талдау жасау. 5-02 нысанды есеп бойынша ішкі бақылау хаттамасын жасау, мемлекеттік мекемелердің қолма-қол ақшаны бақылау шоттарын тексеру. Орындалусыз қаржылық құжаттарды қайтару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаментінің Ордабасы аудандық қазынашылық басқармасы, 160600, Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданы, Темірлан ауылы, Т. Əубəкіров көшесі, №3-үй, анықтама үшін телефоны: 8(72530)2-12-47, 2-16-31, электронды мекенжайы: Zh.Nurpeissov@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Операциялық топтың бас маман-бас қазынашысы, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қағаз тасымалдағышта жəне «Қазынашылық-Клиент» ақпараттық жүйесі арқылы қабылданған төлеуге берілген шоттарды, төлем тапсырмаларды енгізу жəне бекіту. Инкассалық өкімдермен жұмыс жүргізу жəне есеп нысандарын салыстыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында («экономика» немесе «қаржы» немесе «есеп жəне аудит» немесе «менеджмент»), мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі, бюджеттік заңнамаларды білуі жəне компьютерде жұмыс істеу. IV. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу жөніндегі комитеті, 010000, Астана қаласы, Мəскеу көшесі, 34-үй, байланыс телефоны: 8(7172)31-81-88, факс: 8(7172)31-7327, е-mail: zhantemirova_k_k@pravstat.kz, мемлекеттік əкімшілік бос лауазым орнына конкурс жариялайды: Арнайы есепке алу басқармасы дактилоскопиялық, іздестіру жəне тегі бойынша есепке алу бөлімінің бас сарапшысы, С-4 санаты бойынша. Функционалды міндеттері: комитеттің аумақтық басқармалары сотталған адамдарға қатысты АЕ ААЖ-ға енгізген мəліметтерге көзбе көз бақылау (мониторинг) жасайды, уақтылы енгізілуін жəне көрсетілген мəліметтердің толықтығын бақылайды. Əліпбилік карточкаларда көрсетілген сот шешімдерін ҚР ҚК мен ҚІЖК нормаларына қайшы келу мəніне тексереді. АЕ ААЖ-дағы бұрмалаушылықтар жəне комитеттің аумақтық органдарына сұрауларды жолдау жəне құжаттарды пысықтауға қайтару арқылы ақпараттық есепке алу құжаттары бойынша нақтылауларды жүргізеді. АЕ ААЖға мəліметтерді енгізудің сапасы, толықтығы жəне уақтылы болуы мəселесі бойынша талдаулар мен қорытындылар жүргізеді. Комитет басшылығының, басқарманың, бөлімнің тапсырмаларын жəне бөлімнің міндетіне кіретін басқа да жұмыстарды орындайды. Жүктелген бөлігіндегі жұмысы үшін дербес жауапты болады. Конкурс қатысушыларына қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік, үлгілік біліктілік талаптарға сəйкес. компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білуі.Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын білу, осы санаттағы нақты қызметтің тиісті мамандық саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Осы санаттағы қызмет бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білім. V. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 010000, Астана қаласы, 2-шағын аудан, 12-үй, анықтама үшін телефондар: (7172) 35-34-70 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: № 4 бақылау бөлімінің бас маман – бас бақылаушы – тексерушісі, негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша алған демалысы кезеңіне, (С-О-5 санаты), 1 бірлік: Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңнамасында белгіленген өкілеттік шеңберінде бақылауды ұйымдастырады жəне Қазақстан Республикасының заңдары мен Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне сəйкес басқа да өкілеттіліктерді жүзеге асырады.Бақылау нəтижелерін қорытындылайды, ол бойынша ұсыныстар дайындайды, осы материалдарды іске асыру жəне анықталған залалды өтеу бойынша шараларды жүзеге асырады. Шұғыл мəліметтерді, жедел хабарларды жасайды, тоқсандық, жарты жылдық, жылдық есептіліктерді құрастыруға қатысады. Құқық қорғау органдарына берілген материалдарға бақылауды жүзеге асырады. Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар толтырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқық саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттың нақты лауазымының функционалдық бағыттарына сəйкес, облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болған жағдайда орта білімнен кейінгі білімі барларға

рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқық. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Алматы облысы бойынша Қаржылық бақылау инспекциясы, 040008, Талдықорған қаласы, Шевченко көшесі, 168-үй, 113-бөлме, анықтама телефоны: (7282) 32-47-59, факс: (7282) 32-47-66, е-mail: fink.almobl@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Талдау, есептілік жəне сапаны бақылау бөлімінің басшысы, (С-О-4 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: басқарманың жұмысын ұйымдастыру жəне оның қызметіне жалпы басшылық жасау. Ішкі қаржылық бақылау, мемлекеттік сатып алу, аудиторлық қызмет, бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік саласында бақылауды жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының заңнамаларына сəйкес республикалық жəне жергілікті бюджеттер қаражаттарының орындалуында бұзушылықтарды анықтау, алдын алу жəне жол бермеу бойынша шаралар қабылдау. Өз құзыреті шегінде республикалық жəне жергілікті бюджеттерге салықтық емес түсімдерді енгізудің толықтығы мен уақытылығына қатысты бақылауды жүзеге асыру, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексіне сəйкес əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар рəсімдеу. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасын бұза отырып жасалған келісімшарттарды жарамсыз деп тану үшін жəне бақылау барысында анықталған кемшіліктердің өндірілуіне қатысты сотқа талап арызды дайындау жəне қадағалау жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес өзге де міндеттер. Ұйымдастыру техникасымен жұмыс істеу, мемлекеттік тілді білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы). Үлгілік біліктілік талаптарға сəйкес жұмыс өтілі. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес, осы санат бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті нормативтік құқықтық актілерді білу. Мүмкіндігінше экономист, есепші қызметінде жұмыс тəжірибесінің болуы. VI. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Жамбыл облысының Ішкі істер департаменті, 080000, Тараз қаласы, Желтоқсан көшесі, 80 «А»-үй, анықтама үшін телефоны: 99-73-12, факс: 457767. электрондық мекенжайы: ukr_dvd_jambyl@mail.ru, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды 1. ІІД Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы (С-О-4) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім жұмысына жетекшілік етеді, оның ұйымдастырылуына, қойылған тапсырмаларды орындауда, кадрларды іріктеу мен орналастыруда, тəрбие жұмысының жағдайына, жеке құрамның кəсіби дайындығы мен қызметтік тəртібіне дербес жауап береді. ІІД бастығы мен оның орынбасарларының атына түскен хабарламаларды баяндайды, жүйеге келтіреді. ІІД бастығының тапсырмасына сəйкес құжаттарды тиісті қызметтерге бағыттайды жəне олардың орындалғаны туралы баяндайды. ІІО бөліністері мен оларға бағынысты ішкі істер органдарына құжаттарды (азаматтардың хаттары) орындау үшін қарастырады жəне жолдайды, басшылықтың шешім қабылдауын талап етпейтін, басқа мекемелер мен ведомстволардың құзыретіне қатысты қойылған мəселелерге шешім шығаруда, сондай-ақ ІІД бастығы мен оның орынбасарлары атына түскен тиісті құжаттарды жолдайды. Белгіленген талаптардың бұзылуымен əзірленген материалдарды түзеуге орындаушыларға қайтарады. ІІД басшылығына Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі қызметкерлерін тағайындау, ауыстыру, жұмыстан шығару, сонымен қатар, тəртіптік жазалау мен марапаттау туралы ұсыныстар енгізеді. Өз құзыреті шегінде құжаттарға қол қояды. Құжаттарды көбейту мен соңғы тираждарды анықтауға рұқсат береді. ҚР ІІМ бұйрықтарын, нұсқауларын, ережелерін бір жүйеге келтіріп қабылдауды қамтамасыз етеді. Іс жүргізу бойынша əдістемелік құралдар мен нұсқауларды əзірлеу жөнінде жұмыс ұйымдастырады, Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жұмыс тəсілдері мен стилін жаңарту, құжат айналымын азайту мен оңтайландыру бойынша іс-шаралар қабылдайды. Қолда бар құпия құжаттарды тексеру, істерді, бұйрықтарды жəне сақтау мерзімі өткен басқа да құжаттарды іріктеу мен жою жөніндегі Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің əрдайым жұмыс істеп тұрған комиссиясы мен сараптама-тексеру комиссиясы мүшесі болып табылады. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінде əзірленген құжаттардың (құпиялық) шектеу белгісін анықтайды жəне оларды көбейтуге рұқсат береді. ІІД орындаушылық тəртіп бойынша комиссияның жұмысын жүргізеді жəне ұйымдастырады. Өзіне бекітілген оргтехникаларға дербес жауап береді. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі қызметкерлері мен жұмысшыларының функционалдық міндеттерін бөледі, анықтайды жəне оның орындалуын бақылауды жүзеге асырады. Бөлім мəліметтері жөніндегі есеп əзірлеуді бақылайды жəне ұйымдастырады. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңдылықтарын сақтауды жəне тəртіпті ұйымдастырады. Облыстық ІІО кеңсесінде іс жүргізу инспекторлары мен жетекші маман лауазымына үміткерлерді тағылымдамадан өткізуді ұйымдастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы) немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету немесе гуманитарлық ғылымдар (жалпы). 2. ІІД Мемлекеттік тіл жəне ақпарат бөлім басшысы – ІІД бастығының баспасөз хатшысы (С-О-4) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ІІД Мемлекеттік тіл жəне ақпарат бөлімі қызметінің жеке құрамына бөлімшенің қызметін реттейтін нормативтік актілердегі өзгерістер мен енгізілген жаңалықтарды жеткізеді.Бөлімше материалдарына талдау жасайды, жұмысты жоспарлап, ІІД МТАБ қызметіне қатысты анықтама, шолу, мəліметтер жəне басқа құжаттамаларды дайындайды. Жеке құраммен кəсіби дайындық бойынша сабақ жүргізеді, олардың назарына заңнамадағы өзгерістерді жеткізеді, олардың жауапкершілігі мен жұмыс нəтижесіне жауапкершілікті бекітеді. МТАБ атқарылатын жұмыстардың сапалы тиімді орындалуына бақылау жасайды. Қызметке қатысты, қызметті жетілдіруге арналған шаралар қабылдау үшін тиісті нұсқаулар мен міндетті орындаулар жолдайды. ІІД МТАБ жұмыс жоспарына ұсыныстар əзірлейді, ІІД басшылығына ІІД МТАБ жетілдіру мəселелері бойынша ұсыныстар енгізеді; Мемлекеттік тілді дамыту жəне БАҚ жұмысын жалпылап қорытады жəне талдайды, басым бағыттарын əзірлейді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы) немесе журналистика немесе қоғамдық байланыс немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету немесе гуманитарлық ғылымдар (жалпы). 3. ІІД Медициналық бөлімінің басшысы-дəрігер (СО-4) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жартыжылдық, жылдық статистикалық мəліметтер, ceніп тапсырылған бөлімшелерге жүргізген тексеру материалдары негізінде ҚАІІБ-ІІД жеке құрамына, емдеу-профилактикалық көмек көрсетудің ахуалын талдап жəне қорытындылайды, ҚАІІБ-ІІД басшылығына, Қазақстан Республикасы ІІМ Медицина басқармасына оны жақсарту жөнінде өз ұсыныстарын енгізеді Медицина қызметкерлеріне біліктілік санаттарын беру (бекіту) жөніндегі аттестациялық комиссияның, КИЛИ-КИСИ жұмысына тікелей қатысады. ҚАІІБ-ПД медицина қызметінің қызметіне қатысты бұйрықтар, нұсқау-əдістемелік нұсқауларды, талдау жəне басқа да нормативтік-құқықтық актілерді дайындайды. Кеңес беруді, кешенді инспекторлық тексерісті, медицина қызметінің, ПбГ қызметкерлерінің ЕПМ жұмыстарын тeкcepiп жəне практикалық көмек көрсету мақсатында ведомстволық мекемелерге баруын ұйымдастырады.ЕбГ, СЭҚТ, АƏДК жұмысында профилактиканың, емдеу жəне диагностиканың жаңа əдістерін енгізуге ықпал етеді. Амбулаторлыполиклиникалық жəне стационарлы көмектің көрсетілуін жоспарлау. Медициналық қызметтің араласуын қажет ететін төтенше жағдайлар кезіндегі жедел əрекет ету іс-шараларын жəне жоспарларды талқылау. Ведомстволық денсаулық

сақтау жүйесінде іс жүргізілу мемлекеттік тілде жүргізілу. медициналық кадрлардың кəсіби даярлығын жоғарылатуын жəне тағылымдамадан өтуін, тəжірибе алмасуына жəне аттестатталғандар мен ерікті жалданушылардың даярлығын жоғарылатуға басшылық етеді. Қазақстан Республикасы Медицина Əскери жəне дене даярлығымен айналысады. Медицина қызметінің ҚАІІБ-ІІД басқа қызметтері мен бөлімшелерімен, аймақтық денсаулық сақтау органдарымен өзара əрекеттестігін қамтамасыз етеді. ҚАІІБ-ІІД жеке құрамына, ішкі əскрлердің əскери бөлімшелерінің əскери қызметкерлеріне, зейнеткерлер мен олардың отбасы мүшелеріне жəне арнайы контингентке медициналық көмек кepceтyдi ұйымдастырады жəне бақылауды жүзеге асырады. Медицина қызметінің ұйымдастырушылыкəдістемелік басқару тұсындағы жұмысын жəне ЕбГ жəне медицина бөлімшелері, арнайы мекемелер пункттерінің қызметін бақылауды ұйымдастырады. Қоластындағылардың өкімдер, бұйрықтар, нұсқаулар мен жоспарлар жəне ережелерді уақтылы жəне сапалы орындауын бақылайды. ІІД Кадр жұмысы басқармасымен, қаржымен қамтамасыз ету бөлімімен, АМж/еАБ мен медициналық көмек көрсететін ІІД Медицина қызметіне бекітілген контингенттердің штаттыққаржылай тəртібінің сақталуын бақылау. ІІД ЕбН-нің, АƏДК-ның, СҚЭТ-ның, арнайы мекемелердің жұмысының ұйымдастырылуын жəне əдістемелік басшылық етуінің орындалуын қадағалау.Басқармасымен хат алмасу жөнінде атқару тəртібін, сондай-ақ келіп түскен хаттар, шағымдар мен арыздарды уақтылы қарауды бақылайды. Саламатты өмір салтын насихаттауды ұйымдастыруға жəне Денсаулық сақтау министрлігінің ЦЗОЖ бағдарламасын жүзеге асыруға қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина). Мамандығы: жалпы медициналық. 4. ІІД Ішкі бақылау бөлімінің басшысы (С-О-4) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім өткізетін бақылау ісшараларының жылдық жоспарының жобасына ұсыныстар дайындауға; Ішкі істер департаменті бастығының тапсырмасы бойынша барлық мемлекеттік жəне өзге де мекемелерде бөлімнің құзыретіне жататын мəселелер бойынша бөлім атынан өкілдік етуге; Тексеруге жіберер алдында бөлімшенің жеке құрамына нұсқама жүргізуге, бақылау іс-шараларының материалдарын талдауға жəне жеке құраммен оларға талдау жүргізуге.Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша жұмысты ұйымдастыруға жəне аталған жұмысқа дербес жауап береді. Бөлім қызметкерлерінің кəсіби даярлығын ұйымдастыруға, олардың қызметтік тəртіпті, құпиялылық режимді жəне заңдылықты сақтауын бақылауға; Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес өзге де уəкілеттікті жүзеге асыруға міндетті. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. 5. ІІД Есірткі бизнесіне қарсы күрес басқармасы бақылау-əдістемелік жұмыс бөлімінің жетекші маманы (С-О-6) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізу (кіріс, шығыс хат хабарларын, азаматтардың хаттарын, арыздары мен шағымдарын, өтініштерін тіркеу). Реестрлі кіріс жəне шығыс хат-хабарлардың номенклатуралық істерін құру жəне жүргізу. Бөлімшенің өндіріспен аяқталған өкімдік құжаттарын номенклатуралық істерді түгендеу есебіне қоюды іске асыру. Бөлімшенің құпиялылық режимін сақтау бойынша ішкі тексеріс жұмыстарына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы), немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету. 6. ІІД Көші-қон полициясы басқармасы азаматтық жəне иммиграция тобының жетекші маманы (С-О-6) – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі демалыс кезеніне). Функционалды міндеттері: өзі жетекшілік ететін облыс бөлімшелерінен келіп түсетін құжаттарды қабылдау, тексеру, есепке алуды ұйымдастырады. Құжаттарды құжаттандыру басқармасына жолдауды ұйымдастырады. Өзі жетекшілік ететін АІІБ-нің құжаттау қызметіне жетекшілік етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе педагогика жəне психология немесе экономика немесе халықаралық қатынастар немесе тарих немесе филология немесе аударма ісі 7. ІІД Тылдық қамтамасыз ету басқармасы мемлекеттік сатып алу жөніндегі тобының жетекші маманы (С-О-6) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сатып алынатын тауарлар, жүмыстар мен қызметтердің көлемін жəне номенклатурасын республикалық бюджеттің бекітілуі негізінде қалыптастырады. Келісімшарттардың орындалуы бойынша сараптау мен есеп жүргізеді. Сатып алынатын тауарлар, қызметтер, жұмыстардың спецификасы мен атауы туралы есеп дайындау. Мемлекеттік сатып алулар бойынша құжаттарды қарайды жəне оларға жауап қайтарады. Нарықтың мониторингін жасайды жəне əлеуетті жеткізушілер базасын қалыптастырады. Тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер бағасының мониторингін жасайды. МСТғы құжат жүргізу жұмыстарының ұйымдастырылуын қамтамасыз етеді жəне оған бақылау жасайды; Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету немесе гуманитарлық ғылымдар (жалпы) . 8. ІІД Тылдық қамтамасыз ету басқармасы күрделі құрылыс тобының жетекші маманы (С-О-6) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: күрделі құрылыс тобының қызметіне қатысты нормативтік актілерді, орган кұрылымы мен тапсырмаларын, экономика жəне норма негіздерін білуге. ІІД құрылыс объектілерінің жылдық жоспарын жасауға, ғимараттар мен құрылыстарды қайта құруға, ағымдық жөндеу жұмыстарына тікелей қатысады. Шаралардың жылдық жоспарын орындауға қатысады. Құрылыстың жобалық құжаттарын жасауға, дефектілік ведомостін құруды жəне мердігерлік ұйымдар сметасын құруды бақылауға. Қызмет басшыларынан ағымдық жөндеу жұмыстарына өтінім түскен жағдайда, жөндеу мен қайта құру жұмыстарының қажеттілігі туралы ұсыныстар беруге. Ф-2, Ф-3 түріндегі атқарылған жұмыстар туралы актілерге қол қоюға. ІІД ТҚБ бастығына ІІД объектілерінің ағымдық, күрделі жөндеу жұмыстарының орындалу сапасын жақсартуда, қызметтік алаңдарды қайта құру жөніндегі ұсыныстар беруге. Жөндеу жұмыстарының сапалы жəне сметалык кұжатқа сəйкес жөндеу құрылыс жұмыстарының уақытында орындалуын тексеруге, ақау немесе сметалық құжаттан ауытқушылық байқалған жағдайда акт жасап, мердігерлерге наразылық білдіруге. ІІД жəне ҚАІІБ объектілерінің ағымдық, күрделі жөндеу жұмыстарының сметалық есебін АВС-4 арнайы ақпараттық бағдарламысымен жұмыс істеуге. Күрделі құрылыстың нормативтік кұжаттарын сапалы уақытында орындалуын, құрылыс, қайта құру, ІІД объектілерін жөндеу жұмыстарын сметалық құжаттарына сəйкес уақытында бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар. Мамандығы: құрылыс. 9. ІІД Ішкі бақылау бөлімінің жетекші маманы (С-О6) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бақылау обьектісінің қаржылық-шаруашылық қызметін ұйымдастыру жөніндегі қажетті құжаттар мен басшылыққа алатын материалдарды зерделеуге; Бақылау іс-шаралары нəтижесі бойынша ішкі бақылау іс-шараларын өткізу процесінде анықталған заң бұзушылықтар мен кемшіліктер, мемлекетке келтірілген зиян мен оның салдарын, сондай-ақ жіберілген кемшіліктердің себептері мен кінəлі тұлғаларды негізге ала отырып, ішкі тексеріс бойынша қорытынды жасайды; Он жұмыс күні ішінде қол қойылған ішкі тексеріс қорытындысын, ішкі тексеріс қорытындысы туралы есепті, нақты кезең ішінде бақылау обьектісінде анықталған бұзушылықтар нəтижесі, заңнаманың бұзылуына себеп болған жағдайлар мен себептерді, сондай-ақ, кінəлі тұлғаларға шара қабылдау (Жалғасы 11-бетте).


(Жалғасы. Басы 9-10-беттерде).

туралы ақпаратты енгізумен ұсыныс хат жобасын ІІД бастығына ұсынуға; Кінəлі тұлғаларды тəртіптік жауапкершілікке тарту үшін ІІД бөлімше бастығына тиісті ақпаратты жолдауға; Ішкі бақылау қорытындысы бойынша ұсыныстардың орындалуына, анықталған заң бұзушылықтарды жою, кінəлі тұлғалардан мемлекетке келтірілген зиянның орнын толтыру бойынша атқарылған жұмыс туралы мəліметтердің ІІД ІББ-на уақытылы ұсынылуын жүзеге асыруға; Бақылау объектілері жұмысын жетілдіруде тəжірибелік көмек көрсетуге, ақша қаражаттары мен материалдық құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету бойынша жұмысты ұйымдастыруға. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. 10. Тараз қ. ІІБ қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-R-4) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Жамбыл облысы ІІД бойынша ұйымдастырушылықштаттық бұйрықтарын өңдеу, қаржыландыру көзіне қарай штаттық санына шағу бойынша штаттық кітап жүргізу. Лауазымдық жалақы бекіту мен ІІД-нің штаттық жəне штаттан тыс санының еңбектерінің төленуінің дұрыстығын тексеру. ҚР ІІМ-нің 30.07.2011ж. № 330 бұйрығына сəйкес, материалдық көмек көрсетуге бұйрық əзірлеу жəне материалдық көмек көрсету. Жамбыл облысы ІІД-нің штаттан тыс санына Еңбек кодексіне сəйкес еңбек келісім шарттарын жасау. 25.02.1992ж. № 152 нұсқаулыққа сəйкес еңбек келісімшарттарын рəсімдеу жəне қылмыстық істердің аудармашыларына сыйақы төлеу. Ай сайын облыстық статистикалық басқарма мен қалалық статистикалық басқармаға еңбек жөніндегі есеп өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. 11. Тараз қ. ІІБ кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5) - 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне). Функционалды міндеттері: іс жүргізу (кіріс, шығыс хат-хабарларын, азаматтардың хаттарын, арыздары мен шағымдарын, өтініштерін тіркеу). Реестрлі кіріс жəне шығыс хат-хабарлардың номенклатуралық істерін құру жəне жүргізу. Бөлімшенің өндіріспен аяқталған өкімдік құжаттарын номенклатуралық істерді түгендеу есебіне қоюды іске асыру. Бөлімшенің құпиялылық режімін сақтау бойынша ішкі тексеріс жұмыстарына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы), немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету. 12. Тараз қ. ІІБ көші-қон полициясы бөлімінің жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне). Функционалды міндеттері: соттан қаулы келіп түскен жағдайда, алимент төлемеушілерге қатысты жергілікті жəне мемлекет аралық іздеуге жариялау үшін материалдар дайындау. Оларды іздестіру жəне ұстау бойынша іздестіру іс-шараларын жүзеге асыру мақсатында материалдар дайындау. Осы санаттағы тұлғаларға іздестіру істерін жүргізеді жəне толық жүргізілуін жəне толтыруын жүзеге асырады;ҚСжАЕЖК-нен сот қаулы бойынша іздестіру ісіне нөмір алуын жүзеге асырады. Облыстық мекенжай бюросы жəне тұру жəне тіркеуде болған жерлері бойынша тиым салу карточкаларын қояды. ҚР басқа да облыс ІІД, қажет болған жағдайда ТМД елдерінің ІІМ жеке құрамын осы санаттағы іздеудегі тұлғалар бойынша бағыттама береді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе педагогика жəне психология экономика немесе халықаралық қатынастар немесе тарих немесе филология немесе аударма ісі. 13. Тараз қ. ІІБ қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Жамбыл облысы ІІД бойынша ұйымдастырушылықштаттық бұйрықтарын өңдеу, қаржыландыру көзіне қарай штаттық санына шағу бойынша штаттық кітап жүргізу. Лауазымдық жалақы бекіту мен ІІД-нің штаттық жəне штаттан тыс санының еңбектерінің төленуінің дұрыстығын тексеру. ҚР ІІМ-нің 30.07.2011ж. № 330 бұйрығына сəйкес, материалдық көмек көрсетуге бұйрық əзірлеу жəне материалдық көмек көрсету. Жамбыл облысы ІІД-нің штаттан тыс санына Еңбек кодексіне сəйкес еңбек келісім шарттарын жасау. 25.02.1992 ж. № 152 нұсқаулыққа сəйкес еңбек келісім шарттарын рəсімдеу жəне қылмыстық істердің аудармашыларына сыйақы төлеу. Ай сайын облыстық статистикалық басқарма мен қалалық статистикалық басқармаға еңбек жөніндегі есеп өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. 14. Тараз қ. ІІБ қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (С-R-5) - 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Жамбыл облысы ІІД бойынша ұйымдастырушылықштаттық бұйрықтарын өңдеу, қаржыландыру көзіне қарай штаттық санына шағу бойынша штаттық кітап жүргізу. Лауазымдық жалақы бекіту мен ІІД-нің штаттық жəне штаттан тыс санының еңбектерінің төленуінің дұрыстығын тексеру. ҚР ІІМ-нің 30.07.2011ж. № 330 бұйрығына сəйкес, материалдық көмек көрсетуге бұйрық əзірлеу жəне материалдық көмек көрсету. Жамбыл облысы ІІД-нің штаттан тыс санына Еңбек кодексіне сəйкес еңбек келісімшарттарын жасау. 25.02.1992ж. №152 нұсқаулыққа сəйкес еңбек келісімшарттарын рəсімдеу жəне қылмыстық істердің аудармашыларына сыйақы төлеу. Ай сайын облыстық статистикалық басқарма мен қалалық статистикалық басқармаға еңбек жөніндегі есеп өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. 15. Тараз қ. ІІБ 2-ші полиция бөлімі кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік.

11

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Функционалды міндеттері: іс жүргізу (кіріс, шығыс хат-хабарларын, азаматтардың хаттарын, арыздары мен шағымдарын, өтініштерін тіркеу). Реестрлі кіріс жəне шығыс хат-хабарлардың номенклатуралық істерін құру жəне жүргізу. Бөлімшенің өндіріспен аяқталған өкімдік құжаттарын номенклатуралық істерді түгендеу есебіне қоюды іске асыру. Бөлімшенің құпиялылық режімін сақтау бойынша ішкі тексеріс жұмыстарына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы), немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету. 16. Байзақ аудандық ішкі істер бөлімі кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізу (кіріс, шығыс хат-хабарларын, азаматтардың хаттарын, арыздары мен шағымдарын, өтініштерін тіркеу). Реестрлі кіріс жəне шығыс хат-хабарлардың номенклатуралық істерін құру жəне жүргізу. Бөлімшенің өндіріспен аяқталған өкімдік құжаттарын номенклатуралық істерді түгендеу есебіне қоюды іске асыру. Бөлімшенің құпиялылық режімін сақтау бойынша ішкі тексеріс жұмыстарына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы), немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету. 17. Меркі аудандық ішкі істер бөлімі кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізу (кіріс, шығыс хат хабарларын, азаматтардың хаттарын, арыздары мен шағымдарын, өтініштерін тіркеу). Реестрлі кіріс жəне шығыс хат-хабарлардың номенклатуралық істерін құру жəне жүргізу. Бөлімшенің өндіріспен аяқталған өкімдік құжаттарын номенклатуралық істерді түгендеу есебіне қоюды іске асыру. Бөлімшенің құпиялылық режимін сақтау бойынша ішкі тексеріс жұмыстарына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім беру саласындағы мамандықтар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: құқық мамандықтары немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (жалпы) немесе білім беру саласындағы мамандықтар (жалпы), немесе экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мұрағаттану, құжаттар жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету. 18. Жамбыл аудандық ішкі істер бөлімі қаржымен қамтамасыз ету тобының жетекші маманы (С-R-5) – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ай сайын Жамбыл облысы ІІД қызметкерлеріне бюджет бойынша ТКҚ өтемақыны есептеу. Орындау парақтары бойынша алиментті ұстап қалу жəне есептеу. Ай сайын ТКҚ бойынша өтемақы айналымы ведомостарын жүргізу. Бөлімше қызметкерлерінің еңбекақысын есептеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. Мамандығы: экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы. VII. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Алматы облысы əділет департаменті, 040000, Талдықорған қаласы, Қаблиса жырау көшесі, 69а-үй, анықтама үшін телефон/факс: 8(7282)2438-95, электрондық мекенжайы: kadri_ ust@mail.ru, мемлекеттік əкімшілік бос лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: Алматы облысы əділет департаменті азаматтық хал актілерін тіркеу жəне апостильдеу жұмыстарын ұйымдастыру бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің 2016 жылғы 20 мамырға дейін бала күтімі бойынша демалыста болу кезеңіне). Функционалды міндеттері: азаматтық хал актілерді тіркеу органдарымен методикалық басшылықты ұйымдастыру, оның қызметінде бірыңғай құқық қолдану тəжірибесін қамтамасыз етеді; Əділет министрлігіне ведомстволық бағынышты мекемелері мен жəне басқа да структуралық бөлімшелерінің өзара қызметін қамтамасыз етеді; облыстық азаматтық хал актілерін тіркеу жəне апостильдеу жұмыстарын ұйымдастыру бөлімінің қызметіне жалпы басшылықты жүргізеді; азаматтық хал актілерді тіркеу заңдылығының сақт алуына бақылауды жүргізеді; заңнамаларды насихаттауға қатысады;өзінің орындауындағы бақылаулар мен бөлімнің жұмысын жоспарлауды білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік: заңгер, құқықтану мамандығы бойынша; жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республика сының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. (Жалғасы бар).

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жетісу филиалы 2014 жылғы 31 қазанда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Гараж, жалпы алаңы 100,5 ш.м. жерасты көкөніс қоймасы, жалпы алаңы 99 ш.м. көкөніс қоймасы, жалпы алаңы 68,5 ш.м. 1980 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы қаласы, Медеу ауданы, Көктөбе кенті, Жабаев көшесі, 69А. Бастапқы (алғашқы) баға – 3 024 637 теңге. Кепілді жарна – 453 696 теңге. 2. Гараж, жалпы алаңы 168,8 ш.м. 1957 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылы, Сəтбаев көшесі, 117. Баланс ұстаушы – ҚР АШМ АӨК МИК «Алматы облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 214 730 теңге. Кепілді жарна – 32 210 теңге. Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде ҚР Жер кодексіне сəйкес жер учаскесі құқық сатып алушыға өтеді. Жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы ҚР Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ790705012170167006, ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2А, БСН 120340000064, КБЕ 11, КНП 171.

Қатысушыларға кепілді жарнаның кез келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша сауда-саттыққа қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру нысанын сатып алу құқын береді. Аукционға қатысу үшін алдын ала Тізілімнің веб-порталына тіркелуі қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН) толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күн ішінде Тізілімнің вебпорталында енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қол қойылған төмендегі құжаттардың электрондық қөшірмелерін (сканерленген) өтінімді (бұдан əрі – өтінім) Тізілімінің вебпорталында тіркеу қажет. Назар аударыныз! Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі, сондай-ақ сатушының шотына

сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі Ережеге сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Ережеге сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреу жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілді деп танылады.

«НГСК КазСтройСервис» АҚ осы арқылы Standard Chartered Bank банкімен жəне KazStroyService Global B.V. компаниясымен ірі мəмілеге қосымша келісім жасау туралы шешімді қоғамның Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде барлық мүдделі тұлғалардың назарына жеткізеді.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылдың 31 қазанында сағат 15.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысанын мүліктік жалға беру жөнінде тендер өткізетіндігін хабарлайды. Мекенжайы: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй. жеке кəсіпкер үшін – салыстыру үшін міндетті түрде Тендерге шығарылады: түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік «Астана қаласы бойынша қазынашылық департаменті»

ММ теңгерімінде тұрған жалпы көлемі 118,43 ш.м. асхана үй-жайы жəне қалдық құны 786 281,87 теңге асхана құрал-жабдықтары, мекенжайы: Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 57-үй, нысанға кіру рұқсаты шектеулі. Бастапқы жалдау ақысы айына – 78 069 теңге. Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерге төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасау мерзімі одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер талабы 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар. 2. Нысанды ұйымның қызметкерлерін тамақтандыруды ұйымдастыру үшін пайдалану. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемі Нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талапқа сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Қатысушылар ұсынған жалдау төлемінің сомалары сəйкес келген (тең болған) жағдайда, тендер комиссиясының шешімі бойынша тендерге қатысуға өтінімі бұрын тіркелген тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып табылады. Тендер өткізу ережесі Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасына тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендердің қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шартын орындау мен шарт жасау жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiмдi; 2) желiмделген конвертте тендер шарты бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы анықтаманың немесе куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелерін немесе көрсетiлген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн;

тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) салық органының қатысушының салықтық берешегi жоқ екенi туралы өтінім берілген кезге дейінгі бір айдан кешіктірілмей берілген анықтамасын; 8) екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шоттың бар екендігін растайтын анықтаманы ұсынуы қажет. Өтінімді қабылдау жалға берушінің атына тігілген түрде, парақтарына нөмір қойылған жəне соңғы бетіне қол қойып, мөр басылған құжаттарды (жеке тұлға үшін, егер мұндай мөр бар болса) ұсынылған кезде жүргізіледі. Өтінімдер ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылдың 30 қазанында сағат 15.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, ҚР ҚМ Қазынашылық комитетінің банкі, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есептік шотына енгізіледі. Кепілді жарнаның мөлшері – 139 756 теңге. Тендер өткізу, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй, № 2 бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендер өткізу жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 немесе www. gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 30 қазанда республикалық мүлікті мүліктік жалдауға (жалға алуға) бір жыл мерзімге беру жөнінде тендер өткізеді. Тендер мына мекенжайда болады: ОҚО, Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24. Тендер өткізу уақыты сағат 10.00-де.

Тендерге ұсынылады: Алаңы 65,0 шаршы метр болатын асхананың тұрақжайы, «Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша бақылау жəне əлеуметтік қорғау департаментінің балансында тұр, орналасқан мекенжайы: Шымкент қаласы, Диваев көшесі, 148. Тендер шарты: - нысанды департамент қызметкерлеріне тамақтандыруды ұйымдастыру үшін пайдалану; - қоғамдық тамақтандыру саласында жұмыс істеуі кемінде 3 жыл; - санитарлық-гигиеналық норманы сақтау. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 15048 теңге. Кепілді жарна – 30095 теңге. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзінің құрамына коммуналдық қызметтерді жəне тұрақжайға қызмет көрсетуге шығындарды енгізбейді. Тендер өткізу кезінде комиссия жалдау ақысының ең жоғары сомасын жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талапқа сай келетін қатысушыны тендер жеңімпазы деп жариялайды. Егер тіркелген өтініштердің саны екеуден кем болса, онда тендер болмады деп жариялайды. Тендер өткізу ережесі жəне тендерге қатысу үшін қажет құжаттар тізбесі: Тендерге қатысуға өтінім, онда үміткердің тендерге қатысуға келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша міндеттемесі жəне тиісті шартты жасауы қамтылады. Тендер шарты бойынша ұсыныс жапсырылған конвертте беріледі. - Заңды тұлғалар үшін – мемлекеттк тipкey (кайта тipкey) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғының), олар салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті көрсетумен немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері керсетіледі. - Жеке кəсіпкер үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжайы анықтамасы) салыстыру үшін түпнұсқаларды міндетті түрде көрсетумен немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері. - Жеке тұлғалар үшін – жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салыстыру үшін түпнұсқаларды міндетті түрде көрсетумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері. - Акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен үзінді-көшірме.

- Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен үзіндікөшірме (cepiктecтiк қатысушысы тізілімді жүргізу жағдайында). - Шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтайшы құжаттар. - Кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі. - Салық органының қатысушының салықтың берешегі жоқ екендігі туралы өтінім берілген кезге дейінгі бір айдан кешіктірілмей берілген анықтамасы. - Екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шоттың бар екендігін растайтын аңықтаманы ұсынуы қажет. Өтінім қосарланған конвертте қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда аталған құжаттар камтылады. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конвертте ұсыныс болуы тиіс, өтінім беру сəтінде жабық болуы жəне үміткердің оны мөрлеуі тиіс. Өтінімдер қабылдау жалға берушінің мекенжайына құжаттарды тапсыру кезінде жүргізіледі, ол тігілген түрде, беттері нөмірленіп жəне соңғы бетіне қол қойылып, мөр басылып куəландырылады (жеке тұлға үшін, егер мұндай болса). Шарт жасау мepзімі: тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірмей жасалады жəне тізілімге тіркелуге жатады, тендер нысанымен жəне тендерлік құжаттаманы тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап мына мекенжай бойынша алуға болады: ОКО, Шымкент қ., Иляев к-ci, 24, 204-бөлме. Анықтама алу телефоны: 21-01-59, факс: 21-29-22. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: ИИК KZ930705012170178006, BIG KKMFKZ2A, ММ коды 2170178, БИН 120240016394, КБЕ-11, КНП-171, Оңтүстік Қазақстан облысының қазынашылық департаменті. Өтінім мына мекенжайда қабылданады: Шымкент қаласы, Иляев көшесі, 24. Анықтама үшін телефон: 210159, факс 21-29-22, 54-0068. Өтінімдер қабылдау, тіркеу жəне тендер өткізу шартымен жəне тендерлік құжаттармен танысу ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады (2014 жылғы 29 қазанда сағат 10.00-де).

Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, саудасаттық өткізілген күні Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 114 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде көрсетілген құжаттардың көшірмелерін, көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын не нотариалды куəландырылған көшірмелерін салыстыру үшін міндетті түрде қөрсете отырып сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7272) 67-7039, 67-70-50 телефондары арқылы алуға болады.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ шынжыр табанды трактор базасындағы шнекроторлы қар тазалағышты сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 16 000 000 теңге ҚҚС-мен. Тауарды жеткізу орны: Қазақстан Республикасы, Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26. • Жеткізудің талап етілетін мерзімі: шартқа қол қойылған күннен бастап 70 жұмыс күні. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 3 қарашаны қоса есептегенде сағат 10.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 3 қарашада сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 3 қарашада сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

Қазақстан Республикасы, индексі 060001, Атырау қаласы, З. Қабдолов көшесі, 1 мекенжайы бойынша орналасқан «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС, «Атырау МӨЗ» ЖШС қатысушыларының қайталама кезектен тыс жалпы жиналысы (2014 жылдың 9 шілдесіндегі № 92 хаттамасы) 2013 жылға қаржы-шаруашылық қызметінің қорытындылары бойынша «АтМӨЗ» ЖШС қатысушыларына дивидендтер төлеу туралы шешім қабылдағанын хабарлайды. «АтМӨЗ» ЖШС қатысушыларын дивидендтер алу үшін «АтМӨЗ» ЖШС-ға хабарласуын сұраймыз. Өзімен бірге жеке тұлғалар үшін – жеке куəлігі; заңды тұлғалар үшін құрылтайшы құжаттар болу қажет. Ақпарат үшін активтерді басқару жөніндегі бөліміне хабарласыңыз, телефоны: 259-699, 259-265.

«Бағалы қағаздар нарығы туралы» ҚР Заңының 18-2 бабына сəйкес «Алматытемір» акционерлік қоғамы облигацияларды ұстаушылардың (ҰСН KZ2C0Y17C783) жалпы жиналысын 2014 жылғы 7 қарашада сағат 11.00-де мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Алматы қ., Əуезов к-сі, 2. Күн тəртібі: облигациялар шығарылымының проспектісіне өзгерістер енгізу. Қосымша ақпарат алу үшін мына телефондарға хабарласуды сұраймыз: +7-727-379-19-75, 379-24-65,39373-58, эл.почта: zhetysu2003@mail.ru

Ақтөбе қ., 312-атқышқар дивизиясы даңғылы, 42«ж» мекенжайында орналасқан «Ақтөбе мұнай жабдықтары зауыты» АҚ акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысын шақырады, күн тəртібі: 1. 2014 жылға қоғамның аудитін жүргізетін аудиторлық ұйымды анықтау. Жиналыс 2014 жылғы 14 қарашада жергілікті уақыт бойынша сағат 10.00-де мына мекенжайда өтеді: Ақтөбе қ., 312-атқыштар дивизиясы даңғылы, 42«ж». Кворум болмаған жағдайда жиналыс 2014 жылғы 17 қарашада сол уақытқа көшіріледі.

АО «Актюбинский завод нефтяного оборудования», расположенное по адресу: г. Актобе, проспект 312-стрелковой дивизии, 42 «ж», объявляет о созыве внеочередного общего собрания акционеров с повесткой дня: 1. Определение аудиторской организации, осуществляющей аудит общества за 2014 г. Собрание состоится 14 ноября 2014 г. в 10 часов 00 минут местного времени по адресу: г. Актобе, проспект 312-стрелковой дивизии, 42 «ж». При отсутствии кворума собрание переносится на тоже время 17 ноября 2014 г.

В соответствие со ст.18-2 Закона РК «О рынке ценных бумаг», Акционерное общество «Алматытемір» объявляет о проведении общего собрания держателей облигаций (НИН KZ2C0Y17C783) 7 ноября 2014 года в 11.00 по адресу: г. Алматы, ул. Ауезова, 2. Повестка дня: внесение изменений в проспект выпуска облигаций. За дополнительной информацией просим обращаться по тел.: +7-727-379-19-75, 379-24-65,393-73-58, эл.почта: zhetysu2003@mail.ru

АО «АК Алтыналмас», г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 95064000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в филиале №6 АО «Евразийский банк» г. Алматы, БИК EURIKZKA, извещает держателей привилегированных акций о выплате дивидендов с 13.10.2014 г. по привилегированным акциям за третий квартал 2014 г. Размер дивиденда 125 тенге в расчете на одну акцию. Дивиденды выплачиваются в безналичной форме – перечислением на банковские счета акционеров.

Кунисова Маншук Ермековнаға Орталық Азия университеті берген ЖБ-Б № 0145882 дипломы мен қосымшасы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

2014 ж. 7 маусымда қайтыс болған Мелдебеков Алмасхан Алихановичтің (туған жылы 12.09.1975 ж.) мұрагерлерін мына мекенжай бойынша: Алматы қаласы, Жандосов к-сі, 47-үй, Алтынсарин д-лы қиылысында орналасқан нотариус Р.Садвакасоваға 2014 ж. 7 желтоқсанға дейін хабарласуын сұрайды. Тел. 8 (727) 303 64 20, 8 707 53 40 707.

Қазақстан Республикасы Парламент Мəжілісінің басшылығы мен депутаттары Қазақстан Республикасы Парламент Мəжілісінің депутаты Галина Александровна Баймахановаға жұбайы Энвер Мустафович МУРАТОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы жəне «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерлік-техникалық орталығы» РМК ұжымы «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Инженерліктехникалық орталығы» РМК қызметкері Жантөре Симиханға анасы Бахаш ЖУЛДАРДЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Композиторлар одағы Қазақстанның еңбек сіңірген əртісі, композитор Марат Ілиясовқа əкесі ДАҢҒЫЛДЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Мектеп» баспасының ұжымы «Интерпринт» баспасы» ЖШС директоры Ерлан Қожабаевқа анасы Майнұр МҰРСƏЛІҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

 Есімі елдің есінде

Текті ќазаќ

Кґрнекті мемлекет ќайраткері Бəйкен Əшімов тўрєан їйге мемориалды таќта ќойылды Өмірі өнегеге толы, ішкі мəдениеті аса жоғары, халқына қадірлі, қазақтың еліне сыйлы шын мəніндегі зиялысы, өмірінің соңғы жылдарында ұлтымыздың қадірлі ақсақалы ретінде көрген-білгенін жастарға өсиет етіп, ақыл-кеңес беруден еш жалықпаған Бəйкен Əшімовтің еліне сіңірген еңбегі, жүріп өткен жолы, ғибратты ізі ұлт шежіресінде сайрап жатыр. Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Сонымен, сенбі күні Алматыда көрнекті мемлекет қайраткері Бəйкен Əшімов тұрған үйдің қабырғасына мемориалды тақта орнатылды. Өзі кетсе де, халқына қадірі кетпейтін аяулы адамға арналған ізгі шараға шаһар басшысынан бастап, ол кісімен үзеңгілес болған, қызметтес болған жандар, жалпы халық көп жиналды. Айтулы оқиға кезінде Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімов абыз ағаның тамаша

ұйымдастырушы, талапшыл басшы болғандығын айта келе: – Бəйкен Əшімов Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы қызметінде болған кезеңде республикада кəсіпорындарды техникалық қайта жарақтандыру, электрлендіру, механикаландыру

жəне өндірісті автоматтандыру белсенді жүргізілді, жаңа технологиялар енгізілді. Көлік, энергетика, химия жəне жеңіл өнеркəсіп, машина жасау салалары шапшаң қарқынмен дамыды. Қазақстанның экономикалық əлеуеті арта түсті. Елбасының

сенімді серігі болған Бəйкен Əшімов өмірі өнегелі, ішкі мəдениеті аса жоғары, халқына сыйлы, ұрпақ қамын жеген санаулы азаматтарымыздың бірі еді. Оның өмірі мен еңбегі ешқашан ұмытылмайды, – деді. Ескерткіш тақтаның ашылу

 Əлеуметтік қолдаудың əлеуеті

«Егемен Қазақстан».

Жыл басында жергілікті атқарушы органдардың бастамашылдығымен «Ақмола облысының мүгедектерін жұмысқа орналастыру картасы» түзілген болатын. Жұртшылық мұны аса қажет əлеуметтік жоба ретінде қабылдады. Өйткені, өңірде жұмысқа жарамды 18 мыңнан астам мүгедек болса, соның 4261-і ғана еңбекке тартылғандығы елеулі алаңдаушылық тудыратын. Жаңа жоба жемісін беріп үлгерді. Аталған картаға сəйкес, биыл 715 мүмкіндігі шектеулі азаматты

жоспарлаған болса, өткен сегіз айда 704 адамды еңбекке орналастыруға мүмкіндік туды. Оның 344-і үш пайыздық квотаны пайдаланып отыр. Сондай-ақ, 209 мүгедек біліктілікті көтеру курстарында дəріс алған. Қазір бұл азаматтар өздеріне ыңғайлы барлық мамандықтар бойынша нəпақа тауып жүр. Қазіргі күні өңірде 28 мыңнан астам мүгедек тұрады. Ағымдағы жылы облыстық бюджеттен адамдардың аталған санатын оңалту құралдарымен қамтамасыз ету мақсатында 219,5 миллион теңге қаржы бөлінді. Бұл қаражат 1178 мүгедекті санаториялы-курорттық емдеуге бағытталатын болады. Сонымен қатар, мемлекеттік қолдаудың нəтижесінде мүмкіндіктері шектеулі жүзден астам адам оңалу үшін қажетті жабдықтар алады. Ағымдағы жылы мүгедектер 695 тифлотехникалық, 349 сурдо-техникалық, 248 қозғалудың арнайы құралымен (кресло-арба) жəне 1150 протездіортопедиялық бұйымдармен қамтамасыз етілмек. Сондай-ақ, үйінде əлеуметтік көмек көрсетудің 28 бөлімшесі қызмет етуде. Көкшетау қаласында мүмкіндіктері шектеулі адамдар үшін «Инва-Такси» жұмыс істейді жəне тасымалдаудың тегін қызметін ұсынады. Бұл мақсатқа 13,7 миллион теңге қаржы бөлініп отыр. Ақмола облысы.

 Еліңнің аты – жеріңнің хаты

Бір кґшесін ауылдыѕ ќазаќшаєа кґшірдік... Бірақ, Береговой, Бобровка, Верненка, Воскресенка, Ивановка, Калиновка, Октябрьск, Песчан, Федоровка, Коммунар, Трофимовка, Львовка, Бовров, Зеленая роща, Осьмережск, Первомайка, Кызылдав сияқты ел мен жердің мəн-мағынасына сай өзгеруін күтіп əлі қаншама ауылдың атаулары қаптап тұр. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Аудан орталығы – Тереңкөл ауылының Степная көшесі енді Қабдылмəжит Тəліп есімімен аталады. Қабдылмəжит атамыз да көршілес Байқоныс ауылында дүниеге келіпті. ҚазМУ-дің заң факультетін үздік тəмамдап, 1968-1972 жылдар аралығында Баянауылда, облыстың басқа да аудандарында,1980 жылы Маңғыстау облысының, ал 1985 жылы Орал облысының прокуроры қызметін атқарған екен. Сонымен бірге, Қабдылмəжит Тəліпов Жазушылар одағының

мүшесі, «Алтын бесік», «Махаббат машақаты» атты кітаптары жарық көрген. Балалары – Қайрат, Дəулет, Гүлжайнат заңгерлер, əке жолын жалғастыруда. Көшенің жерлестері есімімен аталуына орай өткен шараға аудан əкімі Нұрлан Құлжан, облыс прокурорының орынбасары Қуат Артықбаев, облыс прокуратурасы ардагерлер кеңесінің төрағасы Дмитрий Фалеев қатысып, естеліктер айтты. Жалпы, ауданда 21 мың халық тұратын болса, оның 8319-ы қазақ, 9 мыңы орыс, 1 мыңдайы украин, 2 мыңдайы неміс жəне басқа да ұлт өкілдері. Аудан орталығы бертін

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Тереңкөл аталды. Ленин көшесін Тəуелсіздік алды. Көрші ауылда Кеңес Одағының Батыры атағын алған Құдайберген Сұрағанов атамыз туыпты. Терең көл дің бір көшесіне атын беруге əбден лайық. Аудан орталығында Степнаядан басқа Речная, Дружба, Юбилейная, Целинная, Лазо, Комсомольская, Северная, Южная, Строительная, Молодежная, Зерноградская сияқ ты толып жатқан көшелер бар. Жоғарыда жазғанымыздай, тіпті, тілің келмейтін атаулармен ауылдар өмір сүруде. Бір көше болсын, бір ауылдың болсын байырғы атауына қайта оралғаны елдің, жердің шежіресі, тарихы үшін, ұрпақ үшін қажет. Атабаба қалдырған аманат-шежіре – ауыл атаулары, тіпті, жазулы дайын. Бұл елдік мақсат-мүдде əкім діктердің, мəслихаттардың белсенділігін, ауылдықтардың саналы көзқарасын ғана күтіп тұр.

АЛМАТЫ.

Назар аударыңыз: конкурс!

Жаѕа жоба жемісін берді Бақберген АМАЛБЕК,

рəсіміне мемлекет жəне қоғам қайраткерлері Сұлтан Жиенбаев, Кеңес Аухадиев, Бəй кен Əшімовтің ұлы Оңдасын Əшімов, қыздары Нэйлюфар мен Рауза Əшімовалар жəне басқа да туғантуыстары, зиялы қауым өкілдері қатысты.Бəйкен Əшімовтің тұстастары атынан сөз алған мемлекет жəне қоғам қайраткері Сұлтан Жиенбаев: – Бүгін – қуанышты күн. Өйткені, Бəкеңді еске алып, оған арнап естелік тақта ашып отырмыз. Біз 14 жыл бірге қызмет істедік. Мен 14 жыл оның орынбасары болдым. Бəкеңнен кейін бізде күні бүгінге дейін жоғары дəрежеде 14 жыл үкімет басқарған адам болған емес. Бəкең мен Димекең өте тату болатын. Қандай тапсырма болса да, Бəкең оны бұлжытпай орындайтын. Бəйкен Əшімовтің Қазақстанда ғана емес, бүкіл Одақ деңгейінде абыройы асты. Сондықтан оның ұлағатты өмірі мен сіңірген еңбектері бүгінгі ұрпаққа үлгі, – деді. Бəйкен Əшімов Қазақ КСР Министрлер Кеңесін 14 жыл басқарды. 15 жыл қатарынан КСРО Жоғарғы Кеңесінің, 25 жыл Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. Еңбек Ерінің Алтын жұлдызымен, «Отан» орденімен, екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, екі мəрте Отан соғысы орденімен жəне «За боевые заслуги» медалімен марапатталған. Мемориалды тақта Бəйкен Əшімов тұрып, еңбек еткен Төлебаев пен Қарасай көшелерінің қиылысында орналасқан үйдің қабырғасына орнатылды.

«Дарын»

сыйлыєынан кімдер їміткер?

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі 2014 жылғы 14 қазан жəне 14 қараша аралығында Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Дарын» мемлекеттiк жастар сыйлығына конкурс жариялайды. «Дарын» мемлекеттiк жастар телефильмдердi, бейнелеу өнерiсыйлығы (бұдан əрi – Сыйлық) нiң көрмелерiн қарауды, конҚазақстан Республикасының церттiк бағдарламалар мен 35 жасқа дейiнгi азаматтарына м у з ы к а л ы қ ш ы ғ а р м а л а р д ы жемiстi ғылыми, шығармашылық т ы ң д а у д ы ұ й ы м д а с т ы р у , жəне қоғамдық қызметтерi үшiн сыйлық қа ұсы ныл ғандардың берiледi. Сыйлық талантты қызметімен таныстыру ұсынушы қыз-жігіттерді ынталандыру ұйымдармен бiрге Қазақстан жəне олардың айрықша сіңірген Р е с п у б л и к а с ы Ү к i м е т i н i ң еңбегін тану мақсатында бері- «Дарын» мемлекеттiк жастар сыйлығы жөнiндегi комиследі. Сыйлық (саны – 10): ғылым, сиясына жүктеледi. Сыйлық алған адамдарға Қаəдебиет, журналистика, спорт, халық шығармашылығы, дизайн зақстан Республикасы Үкiметiжəне бейнелеу өнері, эстрада, нiң «Дарын» мемлекеттiк жастар театр мен кино, класси ка лық сыйлығының лауреаты атағы музыка, қоғамдық қызмет атау- берiлiп, диплом, төсбелгі жəне лары бойынша екі жылда бір рет ақшалай сыйлық табыс етiледi. Сыйлық авторлар ұжымына беріледі. Сыйлық алу үшін қызметі ин- берiлсе, оның ақшалай бөлiгi новациялық болып табылатын, олардың мүшелері арасында тең т и і с т і с а л а н ы ж ə н е ж а л п ы бөлiнедi. Сыйлықтар салтанатты жағқоғамды дамытуға ықпал ететін дайда тапсырылады. Мара патүміткерлер ұсынылады. Бiр кандидатураны сыйлыққа тау рəсiмi Қазақстан Респубқайта ұсынуға болмайды. Бiр ликасының Тəуелсiздiгі күнiне кандидатура бiр номинация орайластырылады. Ізденушілердің жоғарыда бойынша сыйлыққа ұсынылады. Ізденушіге мынадай құжат- аталған құжаттары 2014 жылғы тар ұсынылады: ұсынымхат- 1 4 қ а з а н ж ə н е 1 4 қ а р а ш а мінездеме (жетістіктері, мара- аралығында Қазақстан Респубпаттары жəне т.б.); ұсыну шы ликасы Білім жəне ғылым миұйымның шешімі; жеке анкеталық нистр лігінің Жастар саясаты департаментіне мына мекенжай парақша; 2 фотосурет (4х6). Комиссия ізденушінің қыз- бойынша қабылданады: 010000, метін сипаттайтын қосымша Астана қ., Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 504 бөлме, ақпаратты сұратуға құқылы. Спектакльдердi, кино жəне тел.: 74 99 51.

Естеліктерден ґрілген ескерткіш Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жақында ғана «Адам, тұлға, азамат» деген кітап оқырман қолына тиді. Қазақ жəне орыс тілдерінде жарық көрген бұл дүниеге көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің Төрағасы қызметін екі мəрте атқарған Орал Мұхамеджанов туралы естеліктер, лебіздер мен ой-толғамдар топтастырылған. Кітаптың алғашқы бетінде Елба сымыздың кезінде Орал Бай ғонысұлы жөнінде: «Орал Мұхамеджанов өзінің мол білімі мен бүкіл қажыр-қайратын туған елімізді көркейтуге, оның құқықтық-заңнамалық базасын қалыптастырып, нығайтуға жұмсады. Қай қызметте жүрсе де, ақжарқын мінезімен, адамгершілік қасиеттерімен əріптестерінің арасында əрдайым зор абырой мен беделге ие болды», – деп айтқан пікірі берілген. Мемлекет басшысының осы айтқандары, Орал Мұхамеджановтың əріптестерінің, заң шығару қызметін бірлесе жүзеге асырған халық қалаулылары мен қоғам қайраткерлерінің, сондай-ақ, үзеңгілес əрі замандас достарының естеліктері арқылы оның азаматтық тұлғасы даралана түседі. Мысалы, Қабиболла Жақыпов: «Орал Бай ғонысұлы Мұхамеджанов –Елбасымыздың сенімді серігі ретінде ел Тəуелсіздігін нығайтуға, Қазақстан парламентаризмінің қалыптасуы мен дамуына еңбек сіңірген азамат», – деп естелік айтса, Мəулен Əшімбаев: «Қай қызметте жүрсе де Орал Байғонысұлы өзінің ақ көңілімен айналасына шуақ шашып тұратын адам болды. Оның əрбір іс-əрекетінде үлкен бір сыр жатқаны, тереңдік бар екені сезіліп тұратын. Еңбек жолында үнемі алға қарай ұмтыла отырып, Қазақ еліне, туған халқына адал қызмет ете білді», – деп өзінің жүрекжарды лебізін білдіреді. Естеліктер жинағының жарыққа шығуына бесінші шақырылымдағы Парламент Мəжілісінің Төрағасы Нұрлан Нығматулин бастамашы болған екен. Кітаптағы Қасым-Жомарт Тоқаевтың, Нұртай Əбіқаевтың, Оралбай Əбідкəрімовтің, Сейітсұлтан Əйімбетовтің, Анатолий Башмаковтың, Сергей Дьяченконың, Қуаныш Сұлтановтың, Кенжеғали Сағадиевтің,

«Егемен Қазақстан».

Ғалымдар Жапон жəне Тасман теңіздерінің суын зерттеу барысында жаңа бактерияларды кездестірді. Олар арқылы ағын суларды тазартуға болатыны анықталды. Ресейдің биоорганикалық химия саласына

Павлодар облысы, Қашыр ауданы.

Жас ўшќыштар Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Əуе қорғанысы күш тері Əскери институтын бітіруші курсанттар ұшу тəжірибесін сəтті аяқтады. Олардың арасында бо ла шақ ұшқыш-офицер Нұржан Нұрбаев Л-39 оқу-жаттығу реактивті ұшағымен өздігінен түнгі ұшулар жасады. Ол Əскери институт тарихында тұңғыш рет түнгі ұшуларды жүзеге асырған курсант болуымен ерекшеленді. Түнгі ұшулар үшін арнайы теориялық оқу бағдарламасы, тренаждық жəне

бағытталған Тынық мұхит институтының қызметкерлері (ТИБОХ) Жапония, Австралия, Жаңа Зеландия, Франция жəне Испания ғалымдарымен бірге Жапон теңізінің Чажма айлағы мен Тасман теңізіндегі Филип порты маңына зерттеу жұмыстарын жүргізген. Сол кезде бұрын көзге түсе қоймаған бактерияның жаңа түрін анықтаған.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Əмзебек Жолшы бековтің жəне басқа да авторлардың естеліктерінен Орал Байғонысұлының азаматтық тұлғасын, ұйымдастырушылық қарым-қабілетін, қайраткерлік қасиеттерін көре де, біле де, тани да аламыз. Кітаптан орын алған естеліктерде Орал Мұхамеджановтың əншілік, орындаушылық қасиеттері туралы да айтылады: «Орал Байғонысұлының жалпақ жұртқа жария болмағанымен, жақын-жуығына етене таныс бір қасиеті – əуезді əншілігі, – деп атап өтеді өз естелігінде Иманғали Тасмағамбетов. – Атасы Мұхамеджан – атақты жыр жүйрігі Орынбайды айтыста сөзден сүріндірген Өтеулі ақынның немере інісінің баласы. Жұрттың мəліметінше, оның «Жиырма бес», «Бəтжан қыз», «Назқоңыр», «Мұхамеджанның хилəуі», «Көтерме» сияқты əндері халық арасында осы күнге дейін айтылады. Ал əкесі Байғоныс – Ұлы Отан соғысына дейін осы шығармалардың біразын өз орындауында Александр Затаевичке жаздырған... Міне, əулеттің дəстүрінен сусындаған Орал Байғонысұлының өзі де өткен ғасырдың сексенінші жылдары түрлі сахналарда əн салып, «Қарғаш», «Сырымбет», «Қараторғай» сынды халық əндерін жоғары білім алған жері – Ресейдің Новосібір қаласының жергілікті радиосы мен телеарнасының эфирі арқылы нақышты орындап жүріпті». Міне, осындай естелік жазбалар арқылы көпшілік бүкіл саналы ғұмырын адал еңбекке арнаған азаматпен жақынырақ таныса алады.

 Айбын

Су тазартатын белсенді бактериялар табылды Жолдыбай БАЗАР,

АДАМ, ТҰЛҒА, АЗАМАТ

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

моральдық-психологиялық дайындық қажет. Түнгі ұшулардың ерекшелігі курсанттардан жоғары тəртіпті, білім мен машықты талап етеді. ҚР ҚК Əуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы авиация генерал-майоры Нұрлан Орманбетов бітіруші курс курсанттарын ұшу тəжірибесін сəтті аяқтауларымен құттықтап, оларға Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің сапында табысты қызмет тіледі. «Егемен-ақпарат».

Теңіз астын зерттеушілер тарапынан Marinobacter salaries, Marinobacter similis деген атау алған бұл бактериялардың синтетикалық жуу құралдары мен кейбір дəрілік заттарды өндіруде кеңінен қолданылатын детергенттерді жоя алатын қасиеті бар екен. Ал су құрамы молекулаларының жойылуы қиын, халық денсаулығына кері əсерін тигізетін детергенттерден арылту оңай шаруа емес. Осы орайда аталған бактерияларды қолдану өте тиімді болғалы тұр. Ғалымдардың айтуынша, алдағы уақытта жаңа бактериялар аталған салада кеңінен пайдаланылуы əбден мүмкін.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айгүл СЕЙІЛОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 11 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №416 ek


13

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 7 қазан

№1058

және тағылымдама өткізу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 7-бабының 2-тармағына сәйкес әзірленді. 1. Жалпы ережелер

Астана, Үкімет Үйі

«Фильтрлі сигареттерге ең төмен бөлшек баға белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 4 сәуірдегі №260 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Фильтрлі сигареттерге ең төмен бөлшек баға белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 4 сәуірдегі №260 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., №10, 116-құжат) мынадай өзгеріс енгізілсін: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Фильтрлі 20 (жиырма) сигаретке 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төмен бөлшек баға екі жүз теңге мөлшерінде белгіленсін.». 2. Осы қаулы 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 7 қазан

№1060

Астана, Үкімет Үйі

Концессиялық жобаларды ерекше маңызы бар санатқа жатқызу критерийлерін және олардың тізбесін бекіту туралы «Концессиялар туралы» 2006 жылғы 7 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 8) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) концессиялық жобаларды ерекше маңызы бар санатқа жатқызу критерийлері; 2) ерекше маңызы бар концессиялық жобалардың тізбесі бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 қазандағы №1060 қаулысымен бекітілген Концессиялық жобаларды ерекше маңызы бар санатқа жатқызу критерийлері Концессиялық жобаларды ерекше маңызы бар санатқа жатқызу критерийлері мыналар болып табылады: 1) концессия объектісінің техникалық күрделілігі*; 2) концессиялық жобаны әлеуметтік маңызы бар санатқа жатқызу; 3) концессиялық жобаны республикалық меншікке жататын объектілер бойынша (жұмыс істеп тұрған немесе салынуы болжанып отырған) іске асыру жоспарланады және/немесе осы концессиялық жобаларды іске асырудан экономикалық пайда алушылар екі және одан көп облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың субъектілері болып табылады; 4) концессия объектісін құру (реконструкциялау) құны 4 000 000 айлық есептік көрсеткіштен астам көрсеткішті құрайды. * «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» 2001 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес объект құрылысының техникалық күрделілігі жауапкершіліктің бірінші деңгейі – жоғарыға жатқызылатын жағдайда Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 қазандағы №1060 қаулысымен бекітілген Ерекше маңызы бар концессиялық жобалардың тізбесі Р/с Атауы 1 2 1. Жақсартылуы және пайдаланылуы концессия шарты негізінде жүзеге асырылатын жұмыс істеп тұрған мемлекеттік меншік объектілері 2. Салынуы және пайдаланылуы концессия шарттары негізінде жүзеге асырылатын объектілер 1. «Үлкен Алматы айналма автомобиль жолы» (ҮАААЖ) автомобиль жолын салу және пайдалану»

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 8 қазан

№1065

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларын және Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға және жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарын бекіту және «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19 маусымдағы №836 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы №45 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларын және Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға және жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарын бекіту және «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19 маусымдағы №836 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы №45 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., №23, 323-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: 1) көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларында: 2-тармақтың 6) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «6) шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квота – Қазақстан Республикасының аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру үшін тартылатын шетелдік жұмыс күшінің саны;»; 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Басым жобалар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квота олардың іске асырылу кезеңіне белгіленеді.»; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға және жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарында: 3-тармақтың 18) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «18) шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квота – Қазақстан Республикасының аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру үшін тартылатын шетелдік жұмыс күшінің саны;»; 5-тармақта: 16) тармақшаның 1-бөлігіндегі «адамдарға қолданылмайды.» деген сөздер алып тасталып, мынадай мазмұндағы 17) тармақшамен толықтырылсын: «17) Қазақстан Республикасының инвестициялар туралы заңнамасына сәйкес инвестициялық басым жобаны іске асыруға инвестициялық келісімшарттар жасасқан Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларында жұмыс істейтін, сондай-ақ көрсетілген заңды тұлғалар (не олардың мердігерлері) бас мердігер, мердігер, қосалқы мердігер немесе сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында (іздену және жобалау қызметін, инжинирингтік көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда) көрсетілетін қызметтерді орындаушы ретінде инвестициялық қызмет объектісі пайдалануға берілгеннен кейін бір жыл өткенге дейінгі мерзімге тартатын ұйымдарда басшылар және жоғары білімі бар мамандар ретінде, сондай-ақ инвестициялық басым жобаны іске асыруға арналған инвестициялық келісімшарттарда айқындалатын кәсіптер тізбесіне және санға сәйкес білікті жұмысшылар ретінде жұмыс істейтін адамдарға қолданылмайды.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің бұйрығы 2014 жылғы 7 қазан

№10

Астана қаласы

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарындағы кадрлармен жұмысты ұйымдастырудың кейбір мәселелері туралы «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабына сәйкес, бұйырамын: 1. Мыналар: 1) 1-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің орталық аппаратының және аумақтық бөлімшелерінің конкурстық негізде орналасатын, құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдар тізбесі; 2) 2-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидалары; 3) 3-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттары бекітілсін. 2. Мыналардың күші жойылды деп танылсын: 1) «Қазақстан Республикасының қаржы полициясы органдарына конкурстық негізде орналасатын лауазымдар тізбесін, Қазақстан Республикасының қаржы полициясы органдарында конкурсты және тағылымдаманы өткізу тәртібі мен шарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) Төрағасының 2013 жылғы 12 қыркүйектегі №285 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8811 тіркелген, «Казахстанская правда» газетінде 2014 жылғы 15 қаңтарда №8 (27629) жарияланған); 2) «Қазақстан Республикасының қаржы полициясы органдарына қызметке конкурстан тыс қабылдау тәртібі мен шарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) Төрағасының 2013 жылғы 8 қазандағы № 326 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8854 тіркелген, «Казахстанская правда» газетінде 2014 жылғы 2 сәуірде №63 (27684) жарияланған); 3. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігінің Әкімшілік жұмыс департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Төраға Қ.ҚОЖАМЖАРОВ. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігі Төрағасының 2014 жылғы 7 қазандағы №10 бұйрығына 1-қосымша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің орталық аппаратының және аумақтық бөлімшелерінің конкурстық негізде орналасатын, құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдар тізбесі Орталық аппарат Департамент басшысы Департамент басшысының орынбасары Басқарма басшысы Басқарма басшысының орынбасары Департаменттің басқарма басшысы Департаменттің басқарма басшысының орынбасары Аса маңызды істер жөніндегі тергеуші (офицер) Аға тергеуші (офицер) Тергеуші (офицер) Кіші офицер Аумақтық бөлімшелер Аумақтық бөлімше басшысы Аумақтық бөлімше басшысының орынбасары Аумақтық бөлімшенің басқарма басшысы Аумақтық бөлімшенің басқарма басшысының орынбасары Аумақтық бөлімшенің бөлім басшысы Аумақтық бөлімшенің бөлім басшысының орынбасары Аумақтық бөлімше басқармасының бөлім басшысы Аса маңызды істер жөніндегі тергеуші (офицер) Аға тергеуші (офицер) Тергеуші (офицер) Кіші офицер Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігі Төрағасының 2014 жылғы 7 қазандағы №10 бұйрығына 2-қосымша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидалары Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс

1. Конкурс Қазақстан Республикасы азаматтарының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарындағы құқық қорғау қызметіне тең қолжетімділіктің конституциялық құқығын қамтамасыз етеді. 2. Конкурсты бос және уақытша бос лауазымдары (бұдан әрі – бос лауазымдар) бар Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (бұдан әрі – Агенттік) мен оның облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша аумақтық Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаменттері (бұдан әрі – аумақтық бөлімшелер) өткізеді. 3. Агенттіктің, аумақтық бөлімше басшысының, аумақтық бөлімше басшысы орынбасарының, басқарма басшысының және аумақтық бөлімшенің ішкі қауіпсіздік қызметкерлерінің бос лауазымдарына конкурсты Агенттік өткізеді. 4. Конкурс жариялаған Агенттік пен аумақтық бөлімшелер бос лауазымдарға орналасуға үміткерлерді іріктеуді жүзеге асыру үшін конкурстық комиссия (бұдан әрі – конкурстық комиссия) құрады. 5. Агенттік немесе аумақтық бөлімше қайта ұйымдастырылған немесе таратылған (жойылған) жағдайда, жарияланған конкурс оны өткізудің кез келген кезеңінде ол туралы міндетті түрде бұқаралық ақпарат құралдарына жариялана отырып тоқтатылуға жатады. 2. Конкурс өткiзудiң тәртiбi 6. Конкурсқа Заңның 6-бабының 1 және 2-тармақтарында және 10-бабында көрсетілген талаптарға сәйкес келетін Қазақстан Республикасының азаматтары қатысады. 7. Конкурсқа мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының персоналмен жұмыс жасау қызметіне (бұдан әрі – персоналмен жұмыс жасау қызметі) конкурс туралы хабарландыру жарияланғаннан кейін осы Қағидалардың 23-тармағында көрсетілген құжаттарды тапсырған азаматтар қатысады. 8. Бос лауазымды атқаруға үміткерлер (бұдан әрі - үміткерлер) конкурс кезеңдеріне жіберілген азаматтар болып табылады. 9. Конкурстық комиссия конкурстың қатысушылары берген құжаттарды қарайтын, үміткерлермен әңгімелесу жүргізетін және бос лауазымдарды атқаруға үміткерлерді іріктеуді жүзеге асыратын алқалы орган болып табылады. 10. Конкурс өзіне мыналарды қамтиды: 1) конкурс өткізу туралы хабарландыруды жариялау; 2) конкурсқа қатысуға ниет бiлдiрген азаматтардың құжаттарын қабылдау; 3) конкурсқа қатысушылар құжаттарының Заңның 6-бабының 1 және 2-тармақтарында және 10-бабында көрсетілген талаптарға, бiлiктiлiк талаптарға сәйкестігін қарау; 4) Қазақстан Республикасының заңнамасын, мемлекеттік тілді білуін және жеке құзіретін тестілеу; 5) дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру (осы Қағидалардың 43-тармағында көрсетілген лауазымдардың санаттары үшін); 6) медициналық куәландыру, полиграфологиялық зерттеу; 7) үміткерлермен конкурстық комиссия өткізетін әңгімелесу; 8) конкурстық комиссияның қорытынды отырысы. Заңның 6-бабының 1және 2-тармақтары мен 10-бабының талаптарына, бiлiктiлiк талаптарға сәйкес келген үміткерлер конкурстың кейінгі кезеңдеріне (тестілеу, дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру, медициналық куәландыру, полиграфологиялық зерттеу, әңгімелесу) конкурстың алдыңғы кезеңдерінен өткен жағдайда жіберіледі. 3. Конкурс туралы жариялау 11. Агенттікте конкурс өткізу кезінде хабарландырулар Қазақстан Республикасының барлық аумағына таратылатын мерзімді баспасөз басылымдарында жарияланады. Аумақтық бөлімшелерде конкурс өткізу туралы хабарландырулар тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағына таратылатын мерзімді басылымдарда жарияланады. Сондай-ақ хабарландырулар Агенттіктің, оның аумақтық бөлімшелерінің интернетресурстарында жарияланады. 12. Конкурсты өткізу туралы хабарландырулар жарияланғаннан кейін, Заңның 7-бабының 3 және 4-тармақтарында көзделген тәртіпте, Агенттіктің, аумақтық органдардың кадрлар резервінде тұрған азаматтарды конкурстық рәсімдер аяқталғанға дейін жарияланған лауазымға тағайындауға жол берілмейді. 13. Конкурсты өткізу туралы хабарландыру мынадай мәліметтерді құрайды: конкурс өткізетін мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының атауы, оның пошталық мекен-жайы, телефон нөмірлері, электрондық поштасының мекен-жайлары; негiзгi функционалдық мiндеттерi, еңбек ақысының мөлшері мен шарттары көрсетiлген бос лауазымдардың атауы; құжаттарды қабылдаудың мерзiмi және орны (құжаттарды қабылдау конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күннен бастап бес жұмыс күні өткеннен кейін тоқтатылады); осы Қағидалардың 23-тармағында көрсетілген қажетті құжаттардың тізбесі. Конкурс белгілі бір жұмыс істеу мерзімі бар бос лауазымға орналасуға өткізілген жағдайда, бұл шарт конкурс өткізу туралы хабарландыруда көрсетіледі. Хабарландыру сондай-ақ конкурстық комиссия отырысына байқаушыларды қатыстыру мүмкіндігі туралы ақпаратты қамтуы мүмкін. 4. Конкурстық комиссияны құру 14. Конкурстық комиссияны: Агенттікте – Агенттік Төрағасы орталық аппарат қызметкерлері арасынан; аумақтық бөлімшелерде – аумақтық бөлімшенің басшысы (бұдан әрі – уәкілетті басшы) аумақтық бөлімшесінің қызметкерлері арасынан құрады. 15. Конкурстық комиссия кемінде бес мүшеден тұрады. Тиісті конкурстық комиссияның төрағасы осы Қағидалардың 14-тармағында көрсетілген тұлғамен айқындалады. Конкурстық комиссияның құрамына сотқа дейінгі тергеу қызметінің, ішкі қауіпсіздіктің, персоналмен жұмыс жасау қызметінің басшылары, психолог, Агенттіктің, оның аумақтық бөлімшелерінің жанындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі қоғамдық кеңестердің Төрағалары, сондай-ақ осы Қағидалардың 14-тармағында көрсетілген адам айқындайтын өзге тұлғалар енгізіледі. Конкурстық комиссияның құрамына Агенттіктің басшысы немесе басшысының орынбасары болып табылатын саяси мемлекеттік қызметші, сондай-ақ уәкілетті басшы кірмейді. Конкурстық комиссияның хатшысы персоналмен жұмыс қызметінің қызметкері болып табылады, ол оның жұмысының ұйымдастырушылық қамтамасыз етілуін жүзеге асырады және дауыс беруге қатыспайды. Конкурстық комиссияның қатыспаған мүшелерін алмастыруға жол берілмейді. 16. Конкурсқа қатысушы конкурстық комиссияның мүшесі болып табылдмайды. 17. Конкурстық комиссия жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырыстарына саны үштен аспайтын байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурстық комиссияның отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатыса алады. Агенттіктің аумақтық бөлімшелерінің конкурстық комиссиясы отырыстарына байқаушылар ретінде облыстық мәслихат депутаттары да қатысулары болады. 18. Әңгімелесу өткізу процесінде байқаушылар үміткерлерге сұрақтар қоймайды. Байқаушыларға конкурстық комиссия жұмысына кедергі келтіретін іс-әрекеттер жасауға, үміткерлердің жеке басына қатысты мәліметтерді, үміткерлер қатысатын конкурс рәсімдерін жариялауға, олардың техникалық жазба құралдарын қолдануына жол берілмейді. 19. Байқаушы ретінде конкурстық комиссия отырысына қатысу үшін тұлға әңгімелесу басталуына екі жұмыс күннен кешіктірмей персоналмен жұмыс қызметіне тіркеледі. Тіркелу үшін тұлға персоналмен жұмыс қызметіне жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін және осы Қағидалардың 17-тармағында көрсетілген ұйымдарға тиесілігін растайтын құжаттарды ұсынады. 20. Конкурстық комиссияның хатшысы байқаушыларды әңгімелесу басталардан бұрын осы Қағидалардың 1-қосымшасына сәйкес жадынамамен таныстырады. 21. Байқаушылар конкурстық комиссия отырыстарының хаттамаларымен танысады және Агенттік Төрағасына немесе уәкілетті басшыға конкурстық комиссия жұмысы туралы өздерінің пікірлерін жазбаша түрде береді. 22. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының қызметкерлеріне конкурстық комиссия құрамы, конкурсқа қатысушылар және олардың дербес деректерін жариялауға жол берілмейді. 5. Құжаттарды қабылдау 23. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар конкурс өткiзетiн Агенттіктің, аумақтық органның персоналмен жұмыс қызметіне мынадай құжаттарын тапсырады: 1) осы Қағидалардың 2-қосымшасына сәйкес нысандағы өтінішті; 2) конкурсқа қатысу үшін осы Қағидалардың 3-қосымшасына сәйкес нысандағы сауалнаманы; 3) Қазақстан Республикасы азаматының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін; 4) бiлiмi туралы құжаттардың көшiрмелерiн; 5) әскери қызмет өткергені немесе Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында әскери оқытылған резервті даярлау жөніндегі әскери даярлықтан өткені, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мерзімді әскери қызметке әскерге шақырудан босатылғаны немесе кейінге қалдырылғаны туралы растайтын құжаттың көшірмесі; 6) өлшемі 4х6 фотосурет (2 дана). 3)-5) тармақшаларда көрсетілген құжаттардың түпнұсқалары көшірмелерімен салыстырылып тексерілгеннен кейін үміткерге қайтарылады. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурстық комиссиямен оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. 24. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тәжiрибесiне, кәсiби шеберлiгiне және беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дәрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар және олардың кәсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын өзге де мәліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. 25. Азаматтар осы Қағидалардың 23-тармағында көрсетілген, құжаттарды тез тігілетін мұқабаға салынған қолма-қол беру тәртібінде немесе хабарламада көрсетілген құжаттарды қабылдау мерзімінде пошта арқылы ұсынады. 26. Азаматтар осы Қағидалардың 23-тармағында аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электрондық пошта мекен-жайына электронды (сканерленген) түрде бере алады. Электронды пошта арқылы конкурсқа қатысу үшін құжаттарын берген азаматтар осы Қағидалардың 23-тармағы 3)-5) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын тестілеу өткізілгенге дейін бір күннен кешіктірмей ұсынады. Осы Қағидалардың 23-тармағында атап көрсетілген құжаттардың түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, адам конкурстың кейінгі кезеңдеріне жіберілмейді. 27. Қолма-қол, пошталық байланыспен немесе электронды пошта арқылы келіп түскен құжаттарды құжат айналымын қамтамасыз ету қызметі тіркейді. Құжаттарды қолма-қол қабылдау кезінде үміткерге құжаттарды қабылдаған тұлғаның аты-жөні, уақыты мен күні көрсетілген талон беріледі. Құжаттарды электронды түрде ұсынған жағдайда, үміткерге осындай талон электронды нұсқада жолданады. 28. Конкурстық комиссияның материалдары, оның оң қорытындысын алған конкурсқа қатысушылардың құжаттары, сондай-ақ конкурстық iрiктеуден өтпеген тұлғалардың құжаттары персоналмен жұмыс жасау қызметінде сақталады. 6. Конкурсқа қатысушылардың құжаттарын қарау 29. Құжаттарды қабылдау мерзімі аяқталғаннан кейiн конкурстық комиссия конкурсқа қатысушылардың құжаттарын қарауды жүзеге асырады. 30. Конкурстық комиссия ұсынылған құжаттарды қарау қорытындысы бойынша құжаттарды қабылдау мерзімі аяқталғаннан кейін үш жұмыс күні ішінде конкурсқа қатысушыларды конкурс кезеңдерінен өтуге рұқсат беру немесе рұқсат беруден бас тарту туралы дәлелді шешім қабылдайды. 31. Персоналмен жұмыс жасау қызметі конкурс кезеңдерінен өткізу кестесін, сондай-ақ әңгімелесуге жіберілген үміткерлердің тізімін жасайды, ол туралы хабарламаны интернет-ресурсында және конкурс жариялаған мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының ғимаратында, барлығына қолжетімді орындарда орналастырады. 7. Үміткерлерді тестілеу 32. Үміткерлерді тестілеу олардың бiлiмдерiне, қабiлеттерiне және жеке құзыреттеріне, оның ішінде мемлекеттік тілді, Қазақстан Республикасының заңнамасын білуіне әділ баға беру мақсатында өткізіледі. Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органына құқық қорғау қызметіне орналасу үшін конкурсқа қатысушыларды тестілеу бағдарламасы Қағидалардың 4-қосымшасында белгіленген. 33. Үміткердерді тестілеу жұмысын ұйымдастыру персоналмен жұмыс жасау қызметіне жүктеледі. Тестілеуді Агенттік Төрағасының, Агенттіктің аумақтық бөлімшесі басшысының бұйрығымен белгіленген тестілеу әкімшілері жүргізеді. 34. Тестілеу шараларын техникалық қамтамасыз етуді Мемлекеттік қызмет персоналын басқару жөніндегі ұлттық орталықтың қызметшісі болып табылатын оператор жүзеге асырады. Тестілеу автоматтандырылған компьютерлік тәсілмен өткізіледі, компьютерлік тестiлеудің дұрыс жауаптарын есептеу компьютерлiк бағдарламаның көмегiмен автоматты түрде жүргізіледі. 35. Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының персоналмен жұмыс жасау қызметі: 1) тестілеуге жататын адамдардың тізімдерін дайындайды; 2) үміткерлердің тестілеуге келуін бақылайды. 36. Тестілеуді өткізуге арналған үй-жай қажетті техникамен, жиһазбен жабдықталады және тестіленуші адамдардың ыңғайлы орналасу жағдайларына сәйкес болуы тиіс. 37. Тестiлеу сәтiнде өзiн нашар сезiнген адамдар бұл туралы тестiлеу басталғанға дейiн әкімшіге хабарлайды. Мұндай жағдайда аталған адамдарды тестілеу осы күннің басқа уақытында немесе тестілеу кестесіне сәйкес басқа күні жүргізіледі. 38. Тестілеу процесінің алдында персоналмен жұмыс жасау қызметі тиісті нұсқама өткізеді және үміткерден тестілеуге дайын екендігі туралы жазбаша қолхат алады. 39. Тестiлеу уақытында тестіленуші адамдар басқа адамдармен сөйлеспейді, материалдармен алмаспайды, қағаз немесе электрондық түрдегі ақпараттарды қолданбайды, үй-жайды тастап кетпейді. Тестілеу өткізу уақытына тестіленуші адамдарда өзімен бірге қабылдаушы-беруші, электронды жазу құрылғыларын өздерінде сақтамайды. Үміткер Қағидалардың осы тармағының талаптарын бұзған жағдайда әкімшілер осы Қағидалардың 5-қосымшасына сәйкес нысанда үміткердің тестілеу шартын бұзғаны және оны тестілеуге арналған үйжайдан шығарылғандығы туралы акті жасайды. Актіге кемінде үш адам, соның ішінде әкімші қол қояды. Тестілеу нәтижелері жойылады және үміткер тестілеуді өтпеді деп танылады. 40. Тестілеу аяқталғаннан кейін әрбір тестіленуші адамға оның нәтижелері қол қойдыра отырып беріледі. Тестілеудің нәтижелері туралы ақпарат еркін нысандағы жиынтық тізімдеме түрінде ресімделеді. 41. Тестілеу нәтижелері үміткердің тестілеу парағына енгізіледі, оған тестілеу әкімшісі мен тестіленуші адам қол қояды. 8. Үміткерлермен дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсыру 42. Функционалдық міндеттеріне: 1) қылмыстық процеске қатысушыларды қорғау, қылмыстық істер және әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша адамдарды іздестіру; 2) мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдары қызметінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, қызметкерлердің өздерінің қызметтік міндеттерін орындауларына кедергі келтіру факілерін алдын алу, жолын кесу және оқшаулау; 3) қызметтік міндеттерін атқаруларына байланысты қызметкерлерді және олардың отбасы мүшелерін қылмыстық және басқа да қол сұғушылықтардан қорғау; 4) өткізу режимін қамтамасыз ету және ғимараттарды күзету міндеттеріне кіретін бос лауазымдарға

орналасу үшін үміткерлер дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтер тапсырады. 43. Дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтер үміткерлердің осы Қағидалардың 6-қосымшасында көрсетілген дене шынықтыру жаттығуларын орындауларын көздейді. 44. Дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерді тапсырудың алдында нормативтерді қабылдауға жауапты адамдар үміткерлерге қол қойдыра отырып, нұсқама жүргізеді. 45. Дене шынықтыру дайындығы бойынша нормативтерге қосылған әрбір спорт жаттығуларының түрі бөлек тапсырылады. 46. Дене шынықтыру көрсеткіштері бойынша іріктеу нәтижелерін бағалау ер адамдар мен әйел адамдар үшін бөлек жүргізіледі. 47. Үміткерлердің дене шынықтыру дайындығын тексеруге жауапты қызметкерлер әрбір спорт жаттығуларын тапсыру нәтижелерін жекелеген тізімдемесіне белгілейді және олардың қолдарын қойдыра отырып, таныстырады. Жаттығулардың орындалу нәтижелерін белгілегеннен кейін қайта тапсыруға рұқсат етілмейді. 48. Спорт жаттығуларының жекелеген түрлерін тапсыру бойынша тізімдемедегі мәліметтер негізінде дене шынықтыру нормативтерін орындаудың жиынтық хаттамасы жасалынады, ол конкурстық комиссияға ұсынылады.

12. Бұрын сотталған немесе қылмыстық жауапкершіліктен ақталмайтын негіздер бойынша босатылған, сондай-ақ мемлекеттік қызметтен, өзге де құқық қорғау органдарынан, соттардан жəне əділет органдарынан теріс себептермен шығарылған болдыңыз ба? 13. Сіздің жақын туысқандарыңыз сотты болды ма (қашан жəне не үшін)? 14. Сіз жəне Сіздің жақын туысқандарыңыз шетелде болды ма, қашан жəне қандай мақсатпен? 15. Сізде немесе жұбайыңызда (зайыбыңыз) шетелде тұрақты тұратын туысқандарыңыз бар ма (тегі, аты, əкесінің аты, туған жылы, туысқандық деңгейі, тұрғылықты жері, тұратын елі, олар шетелде қай уақыттан бері тұрады, немен айналысады) 16. Сіз орналасайын деп отырған лауазымның тікелей бағыныстылығындағы лауазымды атқарып отырған мемлекеттік қызметшінің жақын туысы (ата-анасы, баласы, қызы, балалыққа алушы, балалыққа алынған, толық немесе толық емес ағасы жəне апасы, атасы, əжесі, немересі, зайыбы немесе жұбайы) болып табыласыз ба? 17. Сіз орналасайын деп отырған лауазымның тікелей бағыныстылығындағы лауазымды атқарып отырған мемлекеттік қызметшінің жақын туысы (ата-анасы, баласы, қызы, балалыққа алушы, балалыққа алынған, толық немесе толық емес ағасы жəне апасы, атасы, əжесі, немересі, зайыбы немесе жұбайы) болып табыласыз ба?

9. Медициналық куәландыру 49. Үміткердің медициналық куәландыру «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына сәйкес, «Әскери-дәрігерлік сараптаманы жүргізу қағидасын және Әскери-дәрігерлік сараптама органдары туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қаңтардағы № 44 Қаулысында белгіленген тәртібінде жүзеге асырылады. Медициналық куәландыруды ұйымдастыру персоналмен жұмыс жасау қызметіне жүктеледі.

18. Ата-ана, балалар, бала асырап алушылар, асырап алынған балалар, ата-анасы бiр және атаанасы бөлек аға-iнiлер мен апа-сiңлiлер, аталары, әжелерi, немерелерi немесе ерi (зайыбы) жақын туысқандар болып табылады*:

10. Үміткерлермен әңгімелесу 50. Әңгiмелесудің мақсаты үміткерлердің кәсiби, іскерлік және жеке қасиеттерiн бағалау болып табылады. 51. Әңгімелесуге жіберілген үміткерлер оны интернет-ресурсында орналастырылатын кестеге сәйкес конкурс жариялаған мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында өтеді. 52. Үміткерлердің кәсiби, іскерлік және жеке қасиеттерiн бағалау кезiнде конкурстық комиссия бiлiктiлiк талаптарына және тиiстi бос лауазымның лауазымдық нұсқауларына сүйенедi. Үміткерлермен әңгімелесу барысында ахуалдық тапсырмалар қолданылады, әңгімелесу парақтары жүргізіледі. 53. Әрбiр үміткермен әңгімелесу барысы жеке түрдегі хаттамамен ресiмделедi және техникалық жазба құралдарының (аудио, бейне) көмегімен куәландырылады. Үміткерлермен әңгімелесу хаттамасына конкурстық комиссия төрағасы, мүшелері, үміткер, сондайақ хатшы қолдарын қояды. Техникалық жазба құралдарын қолданылғаны туралы конкурстық комиссия отырысы хаттамасында белгі жасалады. 11. Конкурстық комиссияның қорытынды отырысы 54. Әңгімелесу аяқталғаннан кейiн үш жұмыс күннен кешіктірмей өткiзiлуi тиiс қорытынды отырыста конкурстық комиссия үміткерлерді берген құжаттары, куәландыру, полиграфологиялық зерттеулердің қорытындылары, дене шынықтыру бойынша нормативтерді тапсыру нәтижелері, тестілеу, өткiзiлген әңгiмелесудiң нәтижелерi негiзiнде бағалайды және олардың қатарынан бос лауазымға орналастыру үшiн iрiктеудi жүзеге асырады. 55. Конкурстық комиссияның шешiмi үміткердің қатысуынсыз, ашық дауыс беру жолымен қабылданады. Комиссия келесі шешімдердің бірін қабылдайды: 1) жарияланған бос лауазымға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте орналасуға ұсыну; 2) Агенттіктің, оның аумақтық бөлімшесінің кадр резервіне енгізуге ұсыну; 3) жарияланған бос лауазымға орналасудан және кадр резервіне енгізуден бас тарту. 56. Конкурстық комиссияның шешiмi егер отырысқа оның құрамының 3/2 кем емес бөлiгi қатысса, заңды деп есептеледi. 57. Конкурстық комиссия құрамынан қатысушылардың көпшiлiгi дауыс берген жағдайда үміткер оң баға алады. Дауыстар тең болған жағдайда конкурстық комиссия төрағасының дауысы шешушi болып табылады. 58. Конкурстық комиссия Агенттіктің, оның аумақтық бөлімшесінің кадр резервіне енгізуге ұсынған үміткерлер конкурс өткізілген сәттен бастап бір жылдың ішінде тиісті мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органына бос лауазым бар болған жағдайда тағылымдамадан өткеннен кейін тағайындалады. Әрбір жарияланған бос лауазым бойынша кадр резервіне екі үміткерден артық адам енгізіле алмайды. 59. Қазақстан Республикасының құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдары басшылығының Президенттік резервіне енгізілген адамдар осы резервте болу мерзімінде Агенттікке, оның аумақтық бөлімшелерінде бос лауазым бар болған жағдайда тағылымдамадан өтпей тағайындалады. 60. Талқылау барысы мен конкурстық комиссияның шешiмi конкурстық комиссия төрағасы мен мүшелерi, сондай-ақ хатшының қолдары қойылған хаттамада белгіленеді. 61. Конкурстық комиссияның оң қорытындысын алған және алмаған үміткерлердің тізімі конкурс өткізілгеннен кейін тиісті мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының ақпараттық стендтерінде, баршаға көрінетін жерлерге, сондай-ақ оның интернет-ресурсында орналастырылады. 62. Конкурстық комиссияның мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына құқық қорғау қызметіне қабылдау туралы оң шешім қабылданған үміткер арнайы тексерістен өтеді және мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының тиісті құрылымдық бөлімшесіне тағылымдамадан өту үшін жіберіледі. Бос лауазымдарға орналасу үшін үміткерлерді құқық қорғау қызметіне қабылдау Агенттіктің ішкі қауіпсіздік және персоналмен жұмыс жасау қызметтерінің бірлескен тексерісінен кейін жүзеге асырылады. 12. Тағылымдамадан өту тәртібі 63. Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдары қызметінің ерекшеліктерін зерделеу, лауазымда жұмыс жасау үшін қажетті тәжірибелік машықтар алу үміткердің құқық қорғау қызметінде тағылымдамадан өтуінің негізгі міндеті болып табылады. Тағылымдамадан өту үміткердің кәсіби, іскерлік және жеке басының қасиеттерін зерделеу мақсатында жүзеге асырылады. 64. Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына құқық қорғау қызметіне алғашқы рет қабылданатын, конкурстық комиссияның оң қорытындысын алған үміткер тағылымдамадан өтуге жатады. Құқық қорғау қызметіне конкурстық іріктеуден тыс жұмысқа қабылдануға құқығы бар тұлғалар тағылымдамадан өтпейді. 65. Тағылымдама мерзімі отыз күнтізбелік күнді құрайды, онда үміткердің дәлелді себептермен тағылымдамада болмаған кезеңі есепке алынбайды. 66. Үміткер конкурстық комиссияның мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының құрылымдық бөлімшесіндегі бос лауазымына орналасуға конкурстық комиссияның оң қорытындысын алған бос лауазымы бойынша тағылымдамадан өтеді. Құрылымдық бөлімшенің басшысы тағылымдама жетекшісін анықтайды, оған үміткермен тағылымдамадан өтуін ұйымдастыру және оны бақылау жүктеледі. 67. Тағылымдама құрылымдық бөлімшесінің басшысы тағылымдама жетекшісімен келісу бойынша бекітілген жеке жоспар бойынша ұйымдастырылады. 68. Тағылымдаманың жетекшісі: 1) қажетті жұмыс көлемін анықтайды; 2) үміткерге кәсіби білім деңгейін көтеруге және тәжірибелік машықтарды иемденуіне көмек көрсетеді; 3) тағылымдамадан өту жоспарының орындалуын қамтамасыз етеді. 69. Үміткер тағылымдамадан өту барысында тағылымдама өту лауазымы бойынша қызметін қамтамасыз етуге көзделген функцияларды орындайды, соның ішінде: 1) құқықтық ақпараттарды, нормативтік құқықтық және құқықтық актілерді, сондай-ақ тағылымдамадан өту лауазымы бойынша құзыретін жүзеге асыруға қажетті материалдарды іздестіруді жүзеге асырады; 2) құжаттардың, соның ішінде іс жүргізу құжаттарының жобасын әзірлейді; 3) Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген іс-әрекеттер жасау туралы жетекшіге ұсыныстар енгізеді. 70. Тағылымдамадан өту қорытындысы бойынша үміткер тағылымдамадан өтуі туралы жазбаша есеп жасайды, онда онымен жеке жоспарды орындағаны, сондай-ақ тағылымдама жетекшісі белгілеген тапсырмаларды орындағаны туралы мәліметтер көрсетіледі. Жазбаша есепке тағылымдама өту кезеңінде үміткермен дайындалған құжаттар, соның ішінде іс жүргізу құжаттарының жобалары тіркеледі. Сонымен қатар, тағылымдама жетекшісі үміткерге ол тағылымдамадан өткен құрылымдық бөлімшенің басшысымен бекітілген пікір жазады. Пікірде оның тағылымдама барысында алған тәжірибелік машықтары мен білімі, үміткердің дайындық дәрежесі, кәсіби, іскерлік және жеке қаситтері туралы мәліметтер қамтылады. Орындалғаны туралы белгілері бар жеке жоспар, тағылымдама өту қорытындысы туралы жазбаша есеп, сондай-ақ үміткерге қатысты жасалған пікір құрылымдық бөлімшенің басшысымен персоналмен жұмыс жасау қызметіне ұсынылады. 71. Тағылымдамадан өту кезіңінде үміткерге атыс қаруы мен арнаулы құралдарды алып жүруге және сақтауға рұқсат етілмейді. Үміткердің жеке өміріне қауіп төнетін жағдайда немесе оның дербес әрекеттері мен шешімдері, кәсіби дайындығының жоқтығына байланысты заңдылықты, азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзуға әкеліп соқтыратын болса, оны жедел іс-шараларға пайдалануға жол берілмейді. Үміткер пайдалануы шектелген құжаттармен жұмыс істеуге қатыстырылмайды.

Туыстық деңгейі

Тегі, аты, əкесінің аты

Туған жылы, айы, күні жəне жері

Жұмыс орны жəне Тұрғылықты мекенлауазымы жайы

* Егер туысқандарыңыз тегін, атын, әкесінің атын өзгерткен болса, онда олардың бұрынғы тегін, атын, әкесінің атын көрсету қажет. 19. Еңбек жолын бастағаннан бері атқарып жатқан жұмыстары (жоғары және арнаулы орта оқу орындарының күндізгі бөлімдеріндегі оқуын, әскери қызметін және қоса атқарған жұмысын, кәсіпкерлік қызметін және т.б. қоса алғанда). Бұл тармақты толтырғанда мекемелер, ұйымдар мен кәсіпорындар сол уақытта аталған қалпында жазу қажет. Әскери қызметі туралы лауазымын, әскери бөлімшенің нөмірін және орналасқан жерін көрсете отырып жазу керек. Айы жəне жылы келген кеткен

Мекеме, ұйым, кəсіпорын көрсетілген лауазымы

Мекеме, ұйым, кəсіпорынның орналасқан жері

20. Әскери міндетке қатысы және әскери шені__________________ ____________________________________________________________________ 21. Мекен-жайы (тіркелген мекен-жайы және тұратын мекен-жайыңыз), үй және ұялы телефонының нөмірі_________________________________________ _____________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ 22. Төлқұжат, жеке куәлік______________________________________________ _____________________________________________________________________________________ (сериясы, нөмірі, кім және қашан берген) 23. Қосымша мәліметтер (мемлекеттік наградалар, сайланбалы өкілдік органдарға қатысулар, сондай-ақ үміткер өзі туралы хабарлауды қалайтын басқа ақпарат)_________ _____________________________________________________________________________________ _______________________________________ (қолы, Т.А.Ә.) 20___ жылғы «____»________________ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 4-қосымша Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл органдарының құқық қорғау қызметіне орналасу конкурсына қатысушыларды тестілеу бағдарламасы №

1

2

Тестілеудің бағдарламасы Нормативтік құқықтық актілердің атауы

Сұрақ- Шекті тардың мəндер саны 225 Əрбір нормативтік құқықтық акті бойынша 10 дұрыс жауап

Заңнамаларды білуге арналған тест (180 минут): Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексі, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы», «Ұлттық қауіпсіздік туралы» Заңдары жəне Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерінің ар-намыс кодексі. 20 Мемлекеттік тілді білуге арналған тест (20 минут) Жеке басының құзыреті бойынша тест (60 минуттан артық емес) Заңнамаларды білуге арналған тест (140 180 минут): Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексі, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы», «Ұлттық қауіпсіздік туралы» Заңдары жəне Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерінің ар-намыс кодексі.

Əрбір нормативтік құқықтық акті бойынша 8 дұрыс жауап

Нысан ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ (мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының басшысына) Арыз Мені бос ________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ лауазымына орналасу үшiн конкурсқа қатысуға жiберуiңiздi сұраймын. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларының талаптарымен таныстым, олармен келiсемiн және орындауға мiндеттелемін. Ұсынылған құжаттар мен мәліметтердің түпнұсқалылығын растаймын. Мен берген мәліметтердің шындыққа жанаспауы мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының құқық қорғау қызметіне қабылданудан бас тартуға, құқық қорғау қызметінен босатуға әкеліп соғуы мүмкін екендігі маған белгілі. Маған қатысты тексеріс іс-шараларын жүргізуге келісемін. Қоса берілетін құжаттар: 1) __________________________________________________________; 2) __________________________________________________________; 3) __________________________________________________________; ___________________________________ (қолы, Т.А.Ә.) 20__ жылғы «____»__________ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 3-қосымша Нысан САУАЛНАМА СҰРАҚТАР ЖАУАПТАР 1. Тегі, аты, əкесінің аты 2. Атын, əкесінің атын, тегін өзгерткен болса, қашан, қайда жəне қандай себептермен өзгерткен. 3. Туған жылы, күні, айы жəне орны (ауыл, қала, аудан, облыс, республика). 4. Ұлты, азаматтығы (егер өзгерткен болса, қашан жəне қандай себептермен өзгерткен). 5. Білімі (қашан жəне қандай оқу орындарын аяқтадыңыз, дипломдардың нөмірлері), диплом бойынша мамандығы мен біліктілігі. 6. Ғылыми дəрежесі, ғылыми атағы туралы мəліметтер (қашан берілді, дипломның нөмірі), ғылыми еңбектері мен шығармалары. 7. Ана тіліңіз, басқа қандай тілдерді жəне қай дəрежеде білесіз? 8. Заңнамада белгіленген тəртіпте əрекетке қабілетсіз немесе əрекетке қабілеттілігі шектеулі деп танылдыңыз ба? 9. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін тəртіптік жауапкершілікке тартылдыңыз ба? 10. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын Сізге сот тəртібімен қасақана құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін əкімшілік жаза қолданылды ма? 11. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын Сізге сот тəртібімен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін əкімшілік жаза қолданылды ма?

Департамент басқармасының басшысы (ОА) Басқарма басшысының орынбасары (ОА)

Аумақтық бөлімше басқармасының басшысы (АБ) Аумақтық бөлімше басқармасы басшысының орынбасары (АБ)

Жеке басының құзыреті бойынша тест (60 минуттан артық емес)

Аумақтық бөлімше бөлімінің басшысы (АБ) жоқ

20

3

Аумақтық бөлімше бөлімі басшысының орынбасары (АБ)

Аумақтық бөлімше басқармасы бөлімінің басшысы (АБ) Əрбір Аса маңызды нормативтік істер жөніндегі құқықтық тергеуші акті (офицер) бойынша (ОА, АБ) 7 дұрыс жауап Аға тергеуші (офицер) (ОА, АБ)

Байқаушыға арналған жадынама

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 2-қосымша

Басқарма басшысы (ОА)

Департамент басқармасы басшысының орынбасары (ОА)

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 1-қосымша

Байқаушы: 1) әңгімелесу барысына фото-, аудио-, бейнетүсірілімдер жүргізуге; 2) конкурсқа қатысушылардың дербес деректерін жариялауға; 3) әңгімелесу өткізу процесіне араласуға, конкурстық комиссия отырысының барысына кедергі жасауға; 4) конкурсқа қатысушыларға қандай да бір жәрдем көрсетуге; 5) конкурстық комиссияның мүшелері шешім қабылдаған кезде оларға әсер етуге; 6) нақты конкурсқа қатысушылар, олардың жеке қасиеттері туралы жария түрде баға беріп, пікір айтуға тыйым салынады.

Департамент басшысы (ОА) Департамент басшысының орынбасары (ОА) Аумақтық бөлімшенің басшысы (АБ) Аумақтық бөлімше басшысының орынбасары (АБ)

жоқ

Мемлекеттік тілді білуге арналған тест (20 минут)

13. Шағымдану тәртібі 72. Конкурсқа қатысушылар мен үміткерлер қабылданған шешіммен келіспеген жағдайда конкурстық комиссияның шешіміне жоғары тұрған мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл органына немесе сотқа шағымдана алады. 73. Конкурстық комиссияның бұрын қабылданған шешімді бұзуы және жаңа шешім шығаруы Агенттік Төрағасының, уәкілетті басшының тиісті шешім қабылдауына немесе оны өзгертуіне негіз болады.

Байқаушының: 1) конкурсқа қатысушылар туралы ақпаратпен танысуға; 2) олармен әңгімелесу кезінде қатысуға; 3) әңгімелесу өткізу рәсімі туралы өз пікірін ол аяқталғаннан кейін білдіруге; 4) конкурстық комиссияның жұмысы туралы өз пікірін мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органы басшылығына жазбаша түрде беруге мүмкіндігі бар.

Лауазымның атауы

Заңнамаларды білуге арналған тест (80 120 минут): Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексі, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы» Заңдары жəне Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерінің ар-намыс кодексі.

Тергеуші (офицер) (ОА, АБ) Кіші офицер (ОА, АБ)

Мемлекеттік тілді білуге арналған тест (20 минут) Жеке басының құзыреті бойынша тест (60 минуттан артық емес)

жоқ

20

ОА – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігінің орталық аппараты АБ – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігінің аумақтық бөлімшелері Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 5-қосымша Нысан Тестілеу қағидаларын бұзу және тестілеуге арналған үй-жайдан шығару АКТІСІ 20___жылғы «_____» ____________ ______ сағат______минут Тестілеу әкімшісі _________________________________________________ (лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты) тестілеу операторы ___________________________________________________ (лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты) қатысуымен Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларының 39-тармағын үміткер __ ___________________________________________________________ ____________________________________________________________________ туындаған бұзу фактісін анықтады. Тестілеу әкімшісінің қолы: _____________________________________________ Тестілеу операторының қолы:__________________________________________ Қатысқандар: ____________________________________________________________________ Актімен таныстым: ____________________________________________________________________ ________________________________________ (қолы, үміткердің Т.А.Ә., күні) 201___ жылғы «____»________________ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға орналасу үшін конкурс және тағылымдама өткізу қағидаларына 6-қосымша Дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтер Ерлер үшін Жаттығудың атауы

Баға

Жас тобы 18-23

24-39

40-49

Жүгіру 100 м (с)

сыналды

13,5

14

-

(Соңы 14-бетте).

50 жəне одан үлкен -


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). Жүгіру 60 м (с) Орыннан ұзаққа секіру (см) Тартылу (тартылу саны)

сыналды сыналды сыналды

Жаттығудың атауы

Бағалау

Жас тобы 18-23 24-39

40-49

Жүгіру 100 м (с) Жүгіру 60 м (с) Орыннан ұзаққа секіру (см) Арқамен жатқан қалпында кеудені көтеру (көтеру саны)

сыналды сыналды сыналды сыналды

16 190 45

14,4 170 30

245 14

235 12

13,5 220 10

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы

200 7

2014 жылғы

50 жəне одан үлкен 160 30

Ескерту: Егер үміткер «сыналды» деген баға алға алса, дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсырған болып саналады. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігі Төрағасының 2014 жылғы 7 қазандағы №10 бұйрығына 3-қосымша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттары 1. Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттары (бұдан әрі – Қағидалар) «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 7-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленді. 2. Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына қызметке өзінің жеке, моральдық, іскерлік, кәсіби қасиеттері, денсаулығы мен дене бітімінің даму жағдайы, білім деңгейі бойынша өзіне жүктелген лауазымдық міндеттерді атқаруға қабілетті Қазақстан Республикасының азаматтары ерікті негізде қабылданады. 3. Біліктілік талаптарына сәйкес келген кезде мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасуға теріс себептермен жұмыстан шығарылған немесе теріс себептермен өз өкілеттігін тоқтатқан адамдарды қоспағанда, «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 3-тармағында көрсетілген адамдардың құқығы бар. 4. Құқық қорғау қызметін өткеру кезеңінде құқық қорғау органы қызметкерінің конкурстан тыс негізде бос лауазымға орналасуы ол тиісті бос лауазымға қойылатын біліктілік талаптарға сәйкес келген жағдайда және оның келісімімен жұмыс ауыстыру тәртібінде жүзеге асырылады. 5. Конкурстан тыс іріктеу арқылы бос лауазымдарға орналасуға тағайындалуы мүмкін үміткерлер конкурстан тыс қызметке қабылдау туралы еркін нысанда мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына өтініш береді. Үміткерді конкурстан тыс іріктеу арқылы қызметке қабылдау туралы шешім қабылдау үшін оны тағайындау мүмкін болатын Агенттіктің Төрағасы, Агенттіктің аумақтық бөлімшелерінің басшылары немесе олардың тапсырмалары бойынша құрылымдық бөлімшелердің басшылары өтінішті (қызметке қабылдау туралы) тіркеген күннен бастап он жұмыс күн ішінде әңгімелесу өткізеді, алдағы жұмыстың сипаты және қызметтік міндеттері туралы түсіндіреді. 6. Әңгімелесуді өткізгеннен кейін, үміткер бес жұмыс күні ішінде персоналмен жұмыс жасау қызметіне мынадай құжаттарды ұсынады: 1) осы Қағидалардың 1-қосымшадағы нысанға сәйкес өтініш; 2) осы Қағидалардың 2-қосымшадағы нысанға сәйкес конкурсқа қатысуы үшін сауалнама; 3) Қазақстан Республикасы азаматының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі; 4) білімі туралы құжаттардың көшірмесі; 5) әскери қызмет өткергені немесе Қорғаныс министрлігінің мамандандырылған ұйымдарында әскери оқытылған резервті даярлау жөніндегі әскери даярлықтан өткенін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мерзімді әскери қызметке әскерге шақырудан босатылғанын немесе кейінге қалдырылғанын растайтын құжат көшірмесі; 6) 4х6 көлемдегі суреті (2 дана); 7) үміткер және оның зайыбы (жұбайы) «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының заңына сәйкес тұрғылықты жері бойынша салық органдарына табыстары және мүлкі туралы декларацияны табыс еткенін растайтын құжаттар. 7. Үміткер осы Қағидалардың 6-тармағында аталған құжаттарды тез тігілетін мұқабаға салып, қолмақол тәртіпте немесе пошта арқылы ұсынады. Құжаттарды құжат айналымын қамтамасыз ету қызметі қабылдайды және тіркейді. Құжаттарды қолма-қол қабылдау кезінде үміткерге күні мен уақыты, құжаттарды қабылдаған адамның тегі мен инициалдары көрсетілген талон беріледі. 8. Құжаттарды қабылдау және үміткерлерді зерделеу бойынша жұмысты ұйымдастыруды персоналмен жұмыс жасау қызметі жүзеге асырады. Персоналмен жұмыс жасау қызметі осы Қағидалардың 6-тармағында көрсетілген құжаттарды алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде оларды қарап, үміткердің біліктілік талаптарына сәйкестігін тексеруді жүзеге асырады. Дұрыс рәсімделмеген толық емес құжаттар пакеті ұсынылған кезде олар кемшіліктерді жою үшін себебі көрсетіле отырып кері қайтаруға жатады. Осы Қағидалардың 6-тармағы 1)-7) тармақшаларында көрсетілген тізбеде көрсетілген құжаттарды ұсынбау немесе олардағы мәліметтерді бұрмалау құжаттарды қараудан бас тартуға негіз болады. 9. Үміткердің ұсынған құжаттарын тексерген соң персоналмен жұмыс жасау қызметі оған қызметке жарамдылығын анықтау үшін медициналық куәландырудан және полиграфологиялық зерттеуден өту үшін жолдама береді. 10. Арнайы тексеруден өтпеген жағдайда персоналмен жұмыс жасау қызметі үміткерге қатысты құжаттарды ұлттық қауіпсіздік органдарына арнайы тексеру жүргізу үшін жолдайды. 11. Бос лауазымдарға орналасу үшін үміткерлерді құқық қорғау қызметіне қабылдау Агенттіктің ішкі қауіпсіздік және персоналмен жұмыс жасау қызметтерінің бірлескен тексерісінен кейін жүзеге асырылады. 12. Қаржы полициясы органдарының, мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының бұрынғы қызметкерлерін қызметке қабылдау кезінде персоналмен жұмыс жасау қызметі мұрағаттық жеке істі зерделейді және осы Қағидалардың 6-тармағында көрсетілген жаңартылған құжаттарды тіркейді. 13. Персоналмен жұмыс жасау қызметі осы Қағидалардың 10-12 тармақтарының ережелерін ескере отырып құжаттарды бергеннен кейін, Агенттіктің Төрағасы, Агенттіктің аумақтық бөлімшесінің басшысы келесі шешімдердің біреуін қабылдайды: 1) қызметке қабылдауға келісім береді; 2) қызметке қабылдаудан бас тартады. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттарына 1-қосымша Нысан ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ ___________________________________ (мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының басшысына) Арыз Мені Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына қызметіне бос________________________лауазымына қабылдауыңызды сұраймын. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттары талаптарымен таныстым, олармен келiсемiн және орындауға мiндеттелемін. Ұсынылған құжаттар мен мәліметтердің түпнұсқалығын растаймын. Мен берген мәліметтердің шындыққа жанаспауы мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органының құқық қорғау қызметіне қабылданудан бас тартуға, құқық қорғау қызметінен босатуға әкеліп соғуы мүмкін екендігі маған белгілі. Маған қатысты тексеріс іс-шараларын жүргізуге келісемін. Қоса берілетін құжаттар: 1) __________________________________________________________; 2) __________________________________________________________; 3) __________________________________________________________; ___________________________________ (қолы, Т.А.Ә.) 20__ жылғы «____»__________ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында құқық қорғау қызметін жүзеге асыратын лауазымдарға конкурстан тыс орналасу қағидалары мен шарттарына 2-қосымша Нысан

САУАЛНАМА

СҰРАҚТАР ЖАУАПТАР 1. Тегі, аты, əкесінің аты 2. Атын, əкесінің атын, тегін өзгерткен болса, қашан, қайда жəне қандай себептермен өзгерткен. 3. Туған жылы, күні, айы жəне орны (ауыл, қала, аудан, облыс, республика). 4. Ұлты, азаматтығы (егер өзгерткен болса, қашан жəне қандай себептермен өзгерткен). 5. Білімі (қашан жəне қандай оқу орындарын аяқтадыңыз, дипломдардың нөмірлері), диплом бойынша мамандығы мен біліктілігі. 6. Ғылыми дəрежесі, ғылыми атағы туралы мəліметтер (қашан берілді, дипломның нөмірі), ғылыми еңбектері мен шығармалары. 7. Ана тіліңіз, басқа қандай тілдерді жəне қай дəрежеде білесіз? 8. Заңнамада белгіленген тəртіпте əрекетке қабілетсіз немесе əрекетке қабілеттілігі шектеулі деп танылдыңыз ба? 9. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін тəртіптік жауапкершілікке тартылдыңыз ба? 10. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын Сізге сот тəртібімен қасақана құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін əкімшілік жаза қолданылды ма? 11. Құқық қорғау қызметіне түспес бұрын Сізге сот тəртібімен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін əкімшілік жаза қолданылды ма? 12. Бұрын сотталған немесе қылмыстық жауапкершіліктен ақталмайтын негіздер бойынша босатылған, сондай-ақ мемлекеттік қызметтен, өзге де құқық қорғау органдарынан, соттардан жəне əділет органдарынан теріс себептермен шығарылған болдыңыз ба? 13. Сіздің жақын туысқандарыңыз сотты болды ма (қашан жəне не үшін)? 14. Сіз жəне Сіздің жақын туысқандарыңыз шетелде болды ма, қашан жəне қандай мақсатпен? 15. Сізде немесе жұбайыңызда (зайыбыңыз) шетелде тұрақты тұратын туысқандарыңыз бар ма (тегі, аты, əкесінің аты, туған жылы, туысқандық деңгейі, тұрғылықты жері, тұратын елі, олар шетелде қай уақыттан бері тұрады, немен айналысады) 16. Сіз орналасайын деп отырған лауазымның тікелей бағыныстылығындағы лауазымды атқарып отырған мемлекеттік қызметшінің жақын туысы (ата-анасы, баласы, қызы, балалыққа алушы, балалыққа алынған, толық немесе толық емес ағасы жəне апасы, атасы, əжесі, немересі, зайыбы немесе жұбайы) болып табыласыз ба? 17. Сіз орналасайын деп отырған лауазымның тікелей бағыныстылығындағы лауазымды атқарып отырған мемлекеттік қызметшінің жақын туысы (ата-анасы, баласы, қызы, балалыққа алушы, балалыққа алынған, толық немесе толық емес ағасы жəне апасы, атасы, əжесі, немересі, зайыбы немесе жұбайы) болып табыласыз ба? 18. Ата-ана, балалар, бала асырап алушылар, асырап алынған балалар, ата-анасы бiр және атаанасы бөлек аға-iнiлер мен апа-сiңлiлер, аталары, әжелерi, немерелерi немесе ерi (зайыбы) жақын туысқандар болып табылады*: Туыстық деңгейі

Тегі, аты, əкесінің аты

Туған жылы, айы, күні жəне жері

Жұмыс орны жəне лауазымы

Тұрғылықты мекенжайы

* Егер туысқандарыңыз тегін, атын, әкесінің атын өзгерткен болса, онда олардың бұрынғы тегін, атын, әкесінің атын көрсету қажет. 19. Еңбек жолын бастағаннан бері атқарып жатқан жұмыстары (жоғары және арнаулы орта оқу орындарының күндізгі бөлімдеріндегі оқуын, әскери қызметін және қоса атқарған жұмысын, кәсіпкерлік қызметін және т.б. қоса алғанда). Бұл тармақты толтырғанда мекемелер, ұйымдар мен кәсіпорындар сол уақытта аталған қалпында жазу қажет. Әскери қызметі туралы лауазымын, әскери бөлімшенің нөмірін және орналасқан жерін көрсете отырып жазу керек. Айы жəне жылы келген кеткен

Мекеме, ұйым, кəсіпорын көрсетілген лауазымы

1 сәуір

№111 Астана қаласы

Туризм саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер регламенттерін бекіту туралы

Әйелдер үшін

16,5 180 40

14 қазан 2014 жыл

Мекеме, ұйым, кəсіпорынның орналасқан жері

20. Әскери міндетке қатысы және әскери шені__________________ ______________________________________________________________________________________ 21. Мекен-жайы (тіркелген мекен-жайы және тұратын мекен-жайыңыз), үй және ұялы телефонының нөмірі______________________________________ _____________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ 22. Төлқұжат, жеке куәлік______________________________________________ _____________________________________________________________________________________ (сериясы, нөмірі, кім және қашан берген) 23. Қосымша мәліметтер (мемлекеттік наградалар, сайланбалы өкілдік органдарға қатысулар, сондайақ үміткер өзі туралы хабарлауды қалайтын басқа ақпарат)_____________________________________ _____________________________________________________________________________________ ___________________________________________________ ________________________________________ (қолы, Т.А.Ә.) 20___ жылғы «____»________________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 8 қазанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9784 болып енгізілді.

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі Заңының 10-бабы 2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Мыналар: 1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес «Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізілімінен және туристік бағыттар мен жолдардың мемлекеттік тізілімінен көшірме беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес «Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет регламенті бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Туризм индустриясы комитеті (М.Н. Иғалиев): 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінен мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінен мемлекеттік тіркеуден өткізгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде Бұқаралық ақпарат құралдары мен «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернет-ресурсына орналастыруды; 4) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінен мемлекеттік тіркеуден өткізгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалғаны туралы мәліметті ұсынуды заңнамада белгіленген тәртіпте қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялардың вице-министрі Н. Е. Сауранбаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң күшіне енгізіледі. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2014 жылғы 1 сәуірдегі №111 бұйрығына 1-қосымша «Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізбесінен және туристік маршруттар мен жолдардың мемлекеттік тізбесінен көшірме беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі Заңының 10-бабының 2-тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 192 қаулысымен бекітілген «Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізбесінен және туристік маршруттар мен жолдардың мемлекеттік тізбесінен көшірме беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына (бұдан әрі - Стандарт) сәйкес Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Туризм индустриясы комитеті (бұдан әрі- көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттiк қызметті көрсету нысаны - қағаз жүзінде. 3. Мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесі - туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізбесінен және туристік маршруттар мен жолдардың мемлекеттік тізбесінен көшірме беру болып табылады (бұдан әрі - Көшірме). Мемлекеттiк қызметті көрсету нәтижесiн беру нысаны: қағаз жүзінде. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінде (қызметшілер) мемлекеттік қызметті көрсету үрдісіндегі іс-әрекеттер тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастаудың негізі Стандартта бекітілген нысаны бойынша мемлекеттік қызметті алушының өтініші болып табылады 5. Әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) мазмұны мемлекеттік қызметті көрсету іс-әрекеті құрамына кіретін орындалу ұзақтығы: 1-рәсім - көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесіне өтініш беріледі, тіркелген нөмірі мен күні қойылып тіркеледі, содан соң көрсетілетін қызметті берушінің басшысына 1 сағат ішінде жіберіледі; 2-рәсім - көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы 4 сағат ішінде бұрыштамасын толтырып, құрылымдық бөлімшесінің басшысына қарауға жібереді; 3-рәсім - құрылымдық бөлімшесінің басшысы 3 сағат ішінде жауапты орындаушыны анықтап, өтінішті қарастыруға береді. 4-рәсім - құрылымдық бөлімшесінің басш ысы 3 сағат ішінде көшірме жобасын қалыптастырады және құрылымдық бөлімшесінің басшысына көшірмені келісуге жолдайды; 5-рәсім - құрылымдық бөлімшесінің басшысы 2 сағат ішінде көшірмеге визасын қойып, көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолын қоюға жолдау үшін жауапты орындаушыға береді; 6-рәсім - көрсетілетін қызметті берушінің басшысы 2 сағат ішінде көшірмеге қол қойып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесіне жолдауы үшін жауапты орындаушыға береді; 7-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 2 сағат ішінде мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушыға қолма-қол немесе пошта арқылы беру үшін, орындаушы ұсынған мемлекеттік тізбесінен көшірмені қабылдап, тіркейді. 6. Келесі рәсімдерді (іс-әрекеттерді) орындауды бастау үшін негіз болатын мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімдердің (іс-әрекеттердің) нәтижесі осы регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметшілер) мемлекеттік қызметті көрсету үрдісіндегі өзара іс-қимылдар тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызметті көрсету барысына қатысатын көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметшілер) тізімі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы; 3) құрылымдық бөлімшесінің басшысы; 4) жауапты орындаушысы; 5) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері. 8. Құрылымдық бөлімшелер (қызметшілер) арасындағы рәсімдер (іс-әрекеттер) жүйелілігінің сипаттамасы осы регламенттің 2-қосымшасында әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) ұзақтылығы көрсетілген. «Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізбесінен және туристік маршруттар мен жолдардың мемлекеттік тізбесінен көшірме беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 1-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша келесі рәсімдерді (іс-әрекеті) орындаудың басталуына негіз болатын рәсімдердің (іс-әрекеттерінің) нәтижесі № рəсімдер Атаулары

1 2 3 4 КөрсеКөрсеКөрсетілетін Жауапты орындаутілетін тілетін қызметті қызметті қызметті беруші құрышы берушінің берушінің лымдық кеңсесі басшысы бөлімшесінің басшысы

Іс əркекттердің (үдерісі, рəсімдердің (ісəрекеттердің), операциялары) атаулары жəне олардың сипаттамасы

Тіркеп, тіркелген нөмірі мен күнін қойяды

Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша келесі ресімдерді (іс-əрекет) орындаудың басталуына негіз болатын рəсімдердің (ісəрекет) нəтижесі

КөрсеБұрыштама Бұрыштама тілетін қызметті берушінің басшысына жолдайды

Орындалу мерзімдері Келесі рəсімдердің (ісəрекеттердің) №

1 сағат

4 сағат

3 сағат

2

3

4

БұрышӨтінішті таманы қарастыруға толтырады жауапты орындаушыны анықтайды

Көшірме жобасын қалыптастырады

Көрсетілетін қызметті беруші құрылымдық бөлімшесінің басшысына көшірмені келісуге жолдайды 3 жұмыс күндері 5

5 6 7 КөрсеКөрсеКөрсетілетін тілетін тілетін қызметті қызметті қызметті беруші берушінің беру-шінің құрыбасшысы кеңсесі лымдық бөлімшесінің басшысы Көшірмеге Көшірмеге Көшірмені визасын қол кояды тіркейді қояды

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолын қоюға жолдау үшін жауапты орындаушыға береді 2 сағат

Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесіне жолдау үшін жауапты орындаушыға береді

Көшірмені қолма-қол немесе пошта арқылы ұсынады

2 сағат

2 сағат

6

7

«Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалардың мемлекеттік тізбесінен және туристік маршруттар мен жолдардың мемлекеттік тізбесінен көшірме беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 2-қосымша Құрылымдық бөлімшелер (қызметшілер) арасындағы рәсімдердің (іс-әрекеттер), әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) ұзақтылығы көрсетілген

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2014 жылғы 1 сәуірдегі № 111 бұйрығына 2-қосымша «Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызметкөрсету регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі Заңының 10 бабы 2 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 192 қаулысымен бекітілген «Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына (бұдан әрі - Стандарт) сәйкес Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Туризм индустриясы комитеті (бұдан әрі көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін құжаттарды қабылдау: Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау және халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі - ХҚКО) арқылы; «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы, «Е-лицензиялау» веб-порталы: www. elicense.kz (бұдан әрі - портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттiк қызметті көрсету нысаны - электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз жүзінде. 3. Мемлекеттік қызметтер көрсетудің нәтижесі - туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасы Стандарттың 10-тармағында көзделген жағдайлар мен негіздер бойынша мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап. Мемлекеттiк қызметті көрсету нәтижесiн беру нысаны: электрондық. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінде (қызметшілер) мемлекеттік қызметті көрсету үрдісіндегі іс-әрекеттер тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастаудың негізі мемлекеттік қызметті алушының өтініші немесе Стандарттың 9 тармағына сәйкес электрондық сұранымға қосымша құжаттар болып табылады. 5. Әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) мазмұны мемлекеттік қызметті көрсету іс-әрекеті құрамына кіретін орындалу ұзақтығы: 1-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 15 минут ішінде портал арқылы келіп түскен құжаттарды ХҚКО ұсынуы бойынша қабылдап, тіркейді және көрсетілетін қызметті берушінің басшылығына жібереді; 2-рәсім - көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы 15 минут ішінде бұрыштамасын толтырып, құрылымдық бөлімшесінің басшысына қарауға жібереді; 3-рәсім - құрылымдық бөлімшесінің басшысы 15 минут ішінде жауапты орындаушыны анықтап, құжаттарды табыстайды; 1-шарт - мемлекеттік қызметті алушының толық ұсынған құжаттар топтамасы; 4-рәсім - жауапты орындаушы көрсетілетін қызметті берушінің құжаттарын лицензияны беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру шартына,қойылған талапқа сәйкестігін қарап, дайындайды және мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін басқарма басшысының қарауына енгізеді (лицензияны беру және қайта ресiмдеу - 15 (он бес) жұмыс күні ішінде, лицензияның телнұсқасын беру - 2 (екi) жұмыс күні ішінде) немесе 2 жұмыс күні ішінде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартады және құрылымдық бөлім басшысына қарауға жібереді; 5-рәсім - құрылымдық бөлімшесінің басшысы 15 минут ішінде мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесіне визасын қойяды немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартады және көрсетілетін қызметті беруші басшылығының қолын қоюына

жіберу үшін жауапты орындаушыға береді; 6-рәсім - көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы 15 минут ішінде мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесіне қолын қойяды немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартады және жауапты орындаушыға береді; 7-рәсім - жауапты орындаушы 15 минут ішінде мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесіне тіркеу үшін жолдайды; 8-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 15 минут ішінде тіркеп, мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын жауапты орындаушыға жібереді; 9-рәсім - жауапты орындаушы 15 минут ішінде мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын www. elicense.kz порталына орналастырады. 6. Келесі рәсімдерді (іс-әрекеттерді) орындауды бастау үшін негіз болатын мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімдердің (іс-әрекеттердің) нәтижесі осы регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметшілер) мемлекеттік қызметті көрсету үрдісіндегі өзара іс-қимылдар тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызметті көрсету барысына қатысатын көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметшілер) тізімі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы; 2) құрылымдық бөлім басшысы; 3) жауапты орындаушы; 4) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері. 8. Құрылымдық бөлімшелер (қызметшілер) арасындағы рәсімдер (іс-әрекеттер) жүйелілігінің сипаттамасы осы регламенттің 2-қосымшасында әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) ұзақтылығы көрсетілген. 4. Мемлекеттік қызметті көрсету рәсімінде халыққа қызмет көрсету орталықтарымен, уәкілетті ұйымдармен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимылдар тәртібінің, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамалары 9. Көрсетілетін қызметті алушысының сұранысын өндеу ұзақтығы мен ХҚКО жүгіну тәртіптерінің сипаттамасы: 1) Көрсетілетін қызметті алушы қызметті алу үшін ХҚКО тіркеу орыны бойынша жүгінеді: 1-рәсім - ХҚКО қызметкерінің мемлекеттік қызметті көрсету үшін ақпараттық жүйеде «Халыққа қызмет көрсету орталығының интеграцияланған ақпараттық жүйе» (бұдан әрі - ХҚКО ИАЖ) логинді және поролді (авторластыру рәсімі) енгізуі; 2-рәсім - ХҚКО қызметкерінің өтінішке қол қойған жеке тұлғаны сәйкестендіруі; 3-рәсім - ХҚКО қызметкерінің қызметті тандап, осы регламентте көрсетілген мемлекеттік қызметті көрсету үшін экранға сұраныс нысанын шығаруы және ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының деректерін енгізуі; 4-рәсім - ХҚКО қызметкерінің электрондық үкімет шлюзі (бұдан әрі - ЭҮШ) арқылы сұранысты жеке тұлғалардың мемлекеттік деректер базасына (бұдан әрі - ЖТ МДБ) немесе заңды тұлғалардың мемлекеттік деректер базасына (бұдан әрі - ЗТ МДБ) мемлекеттік қызметті алушы туралы деректерді жолдауы; 1-шарт - ЖТ МДБ/ЗТ МДБ көрсетілетін қызметті алушы туралы деректедің барлығын тексеру; 5-рәсім - ЖТ МДБ/ ЗТ МДБ-да көрсетілетін қызметті алушы туралы деректердің жоқтығына байланысты деректерді алу мүмкіндігінің жоқтығы туралы хабар қалыптастыру; 6-рәсім - ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының Заңмен қорғалатын құпия құрамынадағы ақпараттық жүйедегі құрайтын мәліметін қолдануға жазбаша келісімін алуы, егер өзге де Қазақстан Республикасы Заңдарымен көзделмесе; 2-шарт - өтініштін дұрыс толтырылуы және ХҚКО ИАЖ жүйесіндегі тізімге сәйкес ұсынылған құжаттар топтамасының толықтығы; 7-рәсім - ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының ұсынған құжаттар топтамасы толық болмаған жағдайда құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат беруі; 8-рәсім - ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының ұсынған құжаттар тізімін ХҚКО ИАЖ жүйесіне құжаттарды сканерлеуі, сұраныс нысанына оларды тіркеуі және сондайақ қызметтік мақсатта қолдану үшін оған берілген электрондық цифрлық қолтаңбасы (бұдан әрі - ЭЦҚ) өзіңің электрондық құжаттар нысанындағы құжаттардың түп нұсқасы (көшірмесі) көрсетілетін қызметті алушының сұранысын растау, көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімі негізінде енгізуі; 9-рәсім - ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушыдан сәйкес құжаттарын қабылдау туралы ХҚКО ИАЖ жүйесіндегі иеленген штрих-кодпен қолхаты; 10-рәсім - ХҚКО қызметкерінің көрсетілетін қызметті берушіге электрондық нысандағы құжаттар көшірмесін қызметтік мақсатта қолдану үшін оған берілген ЭЦҚ куәландырылған құжаттар топтамасын ЭҮШ арқылы «Е-лицензиялау» мемлекеттік деректер базасы» ақпараттындыру жүйесіне (бұдан әрі - ЕЛ МДБ АЖ) олардың рұқсаттама беру талаптары мен шартарына сәйкестігін қарастыру үшін жолдауы. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін мемлекеттік қызметті берушіге қажетті ақпараттар және құжаттар тізімі Стандарттың 9 тармағында көрсетілген. ХҚКО жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы осы регламенттің 3-қосымшасында көрсетілген. 10. Көрсетілетін қызметті алушы мен көрсетілетін қызметті берушінің Портал арқылы мемлекеттік қызметті көрсету рәсімдерінің (іс-әрекеттерінің) жүйеліліктері мен жүгіну тәртіптерінің сипаттамасы: 1) көрсетілетін қызметті беруші рәсімдерінің (іс-әрекеттерінің) жүйелілік сипаттамасы: 1-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің мемлекеттік қызметті көрсету үшін ЕЛ МДБ АЖ логинді және поролді (авторластыру рәсімі) енгізуі; 1-шарт - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің ЕЛ МДБ АЖ тіркелгендігі туралы деректердің дұрыстығын логині және поролі арқылы тексеруі; 2-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің деректерде қателіктің болуына байланысты авторластырудан бас тарту туралы ЕЛ МДБ АЖ хабарламаның қалыптасуы; 3-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің осы регламентте көрсетілген қызметтерді таңдауы, қызметті көрсету үшін сұраным нысанын экранға шығару және көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының деректерін енгізуі; 4-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің ЭҮШ арқылы сұранысты ЖТ МДБ/ЗТ МДБ мемлекеттік қызметті алушы туралы деректерді жолдауы; 2-шарт - ЖТ МДБ/ЗТ МДБ көрсетілетін қызметті алушы туралы деректедің барлығын тексеруі; 5-рәсім - ЖТ МДБ/ ЗТ МДБ-да көрсетілетін қызметті алушы туралы деректердің жоқтығына байланысты деректерді алу мүмкіндігінің жоқтығы туралы хабар қалыптастыруы; 6-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші қызметкерінің қағаз жүзінде құжаттардың барлығы туралы сұранымның бөлігін толтырып, көрсетілетін қызметті алушы ұсынған қажетті құжаттарды сканерлеп, сұраным нысанына бекіту; 7-рәсім - ЕЛ МДБ АЖ сұранымды тіркеп, ЕЛ МДБ АЖ қызметтерді өңдеу; 8-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушыға лицензия беру талаптарының және шарттарының сәйкестігін тексеруі; 9-рәсім - көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін алуы. 2) Көрсетілетін қызметті алушының рәсімдерінің (іс-әрекеттерінің) жүйеліліктері мен жүгіну тәртіптерінің сипаттамасы: 1-рәсім - көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметті алу үшін Порталда логинді және поролді (авторластыру рәсімі) енгізуі; 1-шарт - көрсетілетін қызметті алушы Порталда тіркелгендігі туралы деректердің дұрыстығын логині (жеке сәйкестендіру нөмері немесе бизнес сәйкестендіру нөмірі) және поролі арқылы тексеруі; 2-рәсім - көрсетілетін қызметті алушының деректерінде қателіктің болуына байланысты авторластырудан бас тарту туралы Порталдан хабарламаның қалыптасуы; 3-рәсім - көрсетілетін қызметті алушының осы регламентте көрсетілген қызметтерді таңдауы, қызметті көрсету үшін сұраным нысанын экранға шығару және көрсетілетін қызметті алушының сұраным нысанына қажетті құжаттарды электрондық түрде тіркеп, нысандардың (деректерді енгізу) құрылымдары мен форматтық талаптарын ескере отырып, оны толтыруы; 4-рәсім - сұраным куәлігі (жазылуы) үшін көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ тіркеу куәлігін таңдауы; 5-рәсім - көрсетілетін қызметті алушының қызметті көрсетуге сұраным нысандарын (деректер енгізудің) толтырудың ЭЦҚ-сы арқылы куәландырылуы (жазылуы); 6-рәсім - ЕЛ МДБ АЖ электрондық құжатты тіркеуі (көрсетілетін қызметті алушының сұранымы) және ЕЛ МДБ АЖ сұранымды өндеуі; 7-рәсім - көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушыға лицензия беру талаптарының және шарттарының сәйкестігін тексеруі; 8-рәсім - көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін алуы. Көрсетілетін қызметті беруші арқылы мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы және көрсетілетін қызметті алушы арқылы мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы осы регламенттің 4, 5-қосымшаларында көрсетілген. «Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 1-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша келесі ресімдерді (іс-әрекеттерді) орындаудың басталуына негіз болатын рәсімдердің (іс-әрекеттердің) нәтижесі № рәсімдер 1 Атаулары Көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің маманы

2 Көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы Бұрыштаманы қояды

3 Құрылымдық бөлімшесінің басшысы

4 Жауапты орындаушы

5 Құрылымдық бөлімшесінің басшысы

6 Көрсетілетін қызметті берушінің басшылығы

7 Жауапты орындаушы

8 9 КөрсеЖауапты тілетін орындаушы қызметті беруші кеңсесінің қызметкері

Жауапты орындаушыны анықтайды

Мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесіне визасын қойяды немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуды көрсетілетін қызметті берушінің басшылығына қол қоюға жібереді

Мемлкеттік қызметті көрсету нәтижесіне қолын қойяды немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартады және жауапты орындаушыға береді

Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесіне тіркеу үшін жолдайды

Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын тіркеп, жауапты орындаушыға жібереді

Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын www. elicense.kz порталына орналастырады

Бұрыштама

Көрсетілетін қызметті берушінің құжаттарын лицензияны беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру шартына,қойылған талапқа сәйкестігін қарап, дайындайды және мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін басқарма басшысының қарауына енгізеді (лицензияны беру және қайта ресiмдеу – 15 (он бес) жұмыс күні ішінде, лицензияның телнұсқасын беру – 2 (екi) жұмыс күні ішінде) немесе 2 жұмыс күні ішінде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартады Құжаттарды құрылымдық бөлім басшысына қарауға жібереді

Виза қойылған мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесі немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуы 15 минут

Қол қойылған мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуы 15 минут

Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуын тіркеу

Тіркелген мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі немесе мемлекеттік қызметті көрсетуде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тартуы

Мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижесі

15 минут

15 минут

15 минут

Іс әркекттердің (үдерісі, рәсімдердің (іс-әрекеттердің), операциялары) атаулары және олардың сипаттамасы

Портал арқылы келіп түскен құжаттарды ХҚКО ұсынуы бойынша қабылдап, тіркейді

Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша келесі ресімдерді (іс-әрекет) орындаудың басталуына негіз болатын рәсімдердің (іс-әрекет) нәтижесі

көрсетілетін қызметті берушінің басшылығына жібереді

Бұрыштама

Орындалу мерзімдері

15 минут

15 минут 15минут

2 Келесі рәсімдердің (іс-әрекеттердің) №

3

4

Лицензияны беру және қайта ресiмдеу – 15 (он бес) жұмыс күні ішінде, лицензияның телнұсқасын беру – 2 (екi) жұмыс күні ішінде

2 жұмыс күні ішінде әрі қараудан жазбаша дәлелді түрде бас тарту 5 6

«Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 3-қосымша ХҚКО жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы

«Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 4-қосымша Көрсетілетін қызметті беруші арқылы мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы

«Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 5-қосымша Көрсетілетін қызметті алушы арқылы мемлекеттік қызметті көрсетуде ақпараттық жүйелердің функционалдық өзара әрекет ету диаграммасы

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 6 мамырдағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9403 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 27 желтоқсан

№447

Астана қаласы

«Фосфор өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандартын бекіту туралы 2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5-бабының 3-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріп отырған «Фосфор өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандарты бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Өнеркәсіп комитеті (Б.А. Қасымбеков) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернет-ресурсында осы бұйрықтың орналасуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4. Осы бұйрық оның алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушы А.РАУ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ___________ Т. Дүйсенова 2014 жылғы 26 наурыз Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушының 2013 жылғы 27 желтоқсандағы №447 бұйрығымен бекітілген «Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандарты біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайды және: 1) кәсіби қызметтің мазмұнына, еңбек нарығының заманауи талаптарына жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеуге; 2) персоналды басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге; 3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сондайақ тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалауға және біліктілігінің сәйкестігін растауға арналған. 2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары: 1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлері; 2) ұйым басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың персоналды басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары; 3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы мамандар болып табылады. 3. Кәсіби стандарттар негізінде ұйымдардың қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және тағы басқалардың функционалдық модельдеріне арналған ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін. 4. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады: 1) біліктілік – қызметкердің еңбек қызметінің белгілі бір түрі шеңберінде нақты функцияларды сапалы орындауға дайын болуы; 2) біліктілік деңгейі – күрделілік параметрлері, еңбек әрекеттерінің стандартты болмауы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлердің құзыреттілігіне қойылатын талаптар жиынтығы; 3) еңбек заты – белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-әрекеті бағытталатын зат; 4) еңбек құралдары –еңбек затын бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін қызметкер пайдаланатын құралдар; 5) еңбек қызметінің түрі - еңбек функцияларының тұтас жинағымен және оларды орындау үшін қажетті құзыреттіліктермен қалыптастырылған кәсіптік қызмет саласының құрамдас бөлігі; 6) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндетін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы; 7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар (ұқсас немесе жуық мақсат, нысандар, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) және оларды орындау үшін ұқсас еңбек функциялары мен құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы; 8) кәсіби стандарт – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт; 9) кәсіби стандарт бірлігі – еңбек қызметінің осы түрі үшін тұтас, аяқталған, едәуір дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының толық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; 10) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі; 11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі мен тәжірибесін қолдану қабілеті; 12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік сатысы жүйесіндегі функционалдық орын; 13) міндет – нақты бір еңбек заттары мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асыруға байланысты іс-қимыл жиынтығы; 14) сала – шығарылатын өнімде, өндіріс технологиясында, негізгі қорларда және жұмыскерлердің кәсіптік дағдыларында ортақтық болатын кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы; 15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 17) функционалдық карта – кәсіптік қызметтің белгілі бір саласы шеңберінде белгілі бір қызмет түрін атқаратын қызметкер орындайтын еңбек функциялары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы. 2. Кәсіби стандарт паспорты 5. КС паспорты мыналарды айқындайды: 1) экономикалық қызмет түрі (кәсіптік қызмет саласы): Химия өндірісі. Фосфор өндірісі. Аралық және (немесе) дайын химия өнімдерін жасау және өткізу; 2) экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: Фосфор өнімдерінің тиімді және экологиялық өндірісі. Аралық және (немесе) дайын химия өнімдерін жасау және өткізу; 3) еңбек қызметінің, кәсіптің түрлері, біліктілік деңгейлері осы кәсіби стандартқа 1-қосымшада көрсетілген. 3. Еңбек қызметі (кәсіп) түрлерінің карточкалары

7

8

9

10

«Туристік операторлық қызметке (туроператорлық қызметке) лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензия телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 2-қосымша Құрылымдық бөлімшелер (қызметшілер) арасындағы рәсімдер (іс-әрекеттер) жүйелілігінің сипаттамасы әр бір рәсімдердің (іс-әрекеттердің) ұзақтылығы көрсетілген

1-параграф «Фосфор қосылыстарын өндіру аппаратшысы» 6. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 3-4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: фосфор қосылыстарын өндіру аппаратшысы; 4)осфор қосылыстарын өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: фосфор қосылыстарын өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 2-параграф «Сары фосфор өндіру аппаратшысы» 7. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-3; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: сары фосфор өндіру аппаратшысы; 4) сары фосфор өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: сары фосфор өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 3-параграф «Қызыл фосфор өндіру аппаратшысы» 8. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-3; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»;

(Жалғасы 15-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-бетте). 3) лауазымның ықтимал атаулары: қызыл фосфор өндіру аппаратшысы; 4) қызыл фосфор өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: сары фосфор өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 4-параграф «Термиялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы» 9. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) термиялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: фосфор қышқылын өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 5-параграф «Экстракциялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы» 10. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: экстракциялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы; 4) экстракциялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: экстракциялық фосфор қышқылын өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 6-параграф «Суперфосфат өндіру аппаратшысы» 11. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: суперфосфат өндіру аппаратшысы; 4) суперфосфат өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: суперфосфат өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 7-параграф «Аммофос өндіру аппаратшысы» 12. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аммофос өндіру аппаратшысы; 4) аммофос өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: аммофос өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 8-параграф «Аммофосфат өндіру аппаратшысы» 13. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аммофосфат өндіру аппаратшысы; 4) аммофосфат өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні негізгі функцияны іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға: аммофосфат өндірудегі технологиялық процестердің маманға бекітілген жекелеген сатыларын жүргізуге міндеттейді. 4. КС бірліктерінің тізбесі 14. КС бірліктерінің тізбесі осы КС-қа 3-қосымшаның 1-8-кестелерінде келтірілген және ҚС бірлігінің шифры мен атауын қамтиды. 5. КС бірліктерінің сипаттамасы 15. КС бірліктерінің сипаттамасы осы КС-қа 4-қосымшаның 1-8-кестелерінде келтірілген. 6. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері 16. Мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы ұйымдар осы кәсіби стандарт негізінде сертификаттар береді. 17. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификат түрлері сертификат алу үшін игерілуі қажет кәсіби стандарт бірліктерінің тізбесіне сәйкес анықталады, бұлар осы кәсіби стандартқа 2-9-қосымшалардың 3- кестесінде көзделген.

Жұмысқа жіберудің ерек- ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орынХимия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары дары (кәсіпорындар, ұйымдар) Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Зиянды және қауіпті Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін еңбек жағдайы жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» Жұмысқа жіберудің 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы ерекше шарттары Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Талап етілетін Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 4 практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта 3-деңгейде 2 жыл буынды маманның біліктілігі

1 2 3 4

5 6 7 8

Фосфорлы кальций өндірудің технологиялық процесін жүргізу Сары фосфор алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Сары фосфорды қызыл фосфорға айналдырудың технологиялық процесін жүргізу Фосфор ангидридін алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу немесе термиялық фосфор қышқылын өндіру бойынша жекелеген жұмыстарды орындау Экстракциялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесін жүргізу Суперфосфат алудың технологиялық процесін жүргізу Аммофос алудың технологиялық процесін жүргізу Аммофосфат алудың технологиялық процесін жүргізу

Еңбек нарығы үрдістері ескерілген кәсіп атауы

ҚР МЖ 01-2005 сәйкес кәсіп атауы

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Зиянды және қауіпті Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін еңбек жағдайы жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» Жұмысқа жіберудің 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы ерекше шарттары Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Талап етілетін Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі

Фосфор қосылыстарын өндіру аппаратшысы Сары фосфор өндіру аппаратшысы Қызыл фосфор өндіру аппаратшысы Термиялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы

Фосфор қосылыстарын өндіру аппаратшысы Сары фосфор өндіру аппаратшысы Қызыл фосфор өндіру аппаратшысы Термиялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы

Экстракциялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы Суперфосфат өндіру аппаратшысы Аммофос өндіру аппаратшысы Аммофосфат өндіру аппаратшысы

Экстракциялық фосфор қышқылын өндіру аппаратшысы Суперфосфат өндіру аппаратшысы Аммофос өндіру аппаратшысы Аммофосфат өндіру аппаратшысы

2

Жалпы орта білімі болған жағдайда тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орындарында оқу.

3

Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі.

2-деңгейде 1 жыл

4

Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

3-деңгейде 2 жыл

2-3

3-6 4-5

2-4

3-5

5-6

4

5-6

2-4

5-6

4

5-6

Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі шеңберінің деңгейі

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар)

Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік Жұмысқа жіберудің ерекше шарттары қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл 3 жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі. Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл 4 практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Ф1 Ф2

Технологиялық процестің жекелеген сатыларын жүргізу Технологиялық жабдық жұмысын бақылау және процесс параметрлерін реттеу

Ф3

Өнімнің сапасын бақылау

Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік Жұмысқа жіберудің ерекше шарттары қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі Жалпы орта білімі болған жағдайда тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орында– 2 рында оқу. Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл 3 жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі. Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл 4 практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Еңбек функциясының шифры Ф2 Ф3

Бақылау-өлшеу аспаптарымен қызыл фосфор өндіру процесін басқару Тауар өнімінің сапасын бақылау

5-кесте

Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы

Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі

4-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры

Еңбек құралы Қабылдау бункерлері, шнекараластырғыштар, мөлшерлегіштер, тасымалдағыштар, шикізат дайындау пештері, электротермиялық пештер, Электрод ұстағыштар, жылыту жүйесі, ауа үрлегіш, салқындатқыш, газ тазартқыш, газ құбырлары, қож өңештері/ қож, феррофосфорға арналған өңештер.

Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы

Ф1

Термиялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу

Ф2

Бақылау-өлшеу аспаптарымен термиялық фосфор қышқылын өндіру процесін басқару

Ф3

Тауар өнімінің сапасын бақылау

4-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

Ф3

Еңбек функциясының шифры Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Аммофос алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Ф2 Бақылау-өлшеу аспаптарымен аммофос өндіру процесін басқару Ф3 Тауар өнімінің сапасын бақылау

Сұйық фосфор, сұйық күкірт, ауа, табиғи газ, көміртегінің қос тотығы

Еңбек құралы Реакторлар (бағаналар), муфель пеші, сұйық фосфор және сұйық күкірт беруге арналған құбыржолдар, келтеқұбырлар, өнімге арналған шығу құбыржолы, жылыту және салқындату жүйелері, отырғызу бағаналары, тұндырғыш, түтікті жылу алмастырғыш, үгіту құрылғылары

Фосфор, мырыш металл, әк

Муфель пештері, отбақыраштар, жылыту және салқындату жүйелері, отырғызу бағаналары, тұндырғыш, түтікті жылу алмастырғыш, үгіту құрылғылары

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

8-кесте

З 1-1 Біліктілігі барынша жоғары аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде жекелеген операциялар орындау. Құрамбірліктерді үгіту, еріту және аппараттарға жүктеу. Дайын өнімді түсіру

Технологиялық операцияларды дербес дайындау және жүргізу: реакторларды жүктеу, оларды муфельдерге орнату және процесс аяқталғаннан кейін шығарып алу; дайын өнімді үгіту; оларды реакторлардан алып шығып, орау; Фосфоры бар бөшкелердің жылуын реттеу; ыдыстағы фосфорды тартып шығару; бос ыдысты шаю; булау ванналарына, көтергіш құралдарға, үгіту құрылғыларына қызмет көрсету. З 1-2 Өз білімін тұрақты Аппараттарды жетілдіру. Шикізат шламнан тазарпен материалдарту. Жабдыққа ды есепке алуды, қызмет көрсету. тасымалдауды ұйымдастыруға Жабдықты жауаптылық. жөндеуге дайДайын өнімнің ындау. сапасын бақылау, сынамалар іріктеу және регламентке сәйкес талдаулар жүргізу кезіндегі жауапкершілік. Қызмет көрсететін персоналдың ағымдағы міндеттерін анықтау. З 1-3 Біліктілігі Технологиялық барынша жоғары процестердің аппаратшының көзделмеген басшылық етуімен өзгерістерін/ параметрлердің фосфорлы кальауытқуын ций өндірудің анықтаудағы жекелеген опедербестік және рацияларын жүргізу немесе бес жауапкершілік. . күкіртті фосфор өндіру бойынша жұмыстардың барлық кешенін жүргізу

З 1.4: Мырыш фосфиді мен фосфорлы кальцийөндірудің технологиялық процестерін жүргізу Фосфор қосылыстары өндірісінде жұмыс істейтін жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарын қарапайым бабына келтірудегі дербестік. . Төменірек сатыдағы персоналдың ағымдағы жұмыстарының жоспарын жасау. Өзінің оқуына және басқаларды оқытуға жауаптылық.

Білім

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелер.

Фосфорлы кальций және бес күкіртті фосфор өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; Процестердің физика-химиялық негіздері; технологиялық параметрлері және оларды реттеу ережелері; сары фосфордың және басқа шикізаттың физика-химиялық қасиеттері; бастапқы материалдарға және дайын өнімге қойылатын талаптар. Мырыш фосфиді мен фосфорлы кальцийдің автоматтандырылған өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы және жұмыс қағидасы

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, қойылған міндеттерді жоспарлау, орындау тәсілдерін таңдау дағдысы. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасы ережелері Күрделі емес жөндеу жұмыстарын орындау және аспаптарды техникалық нұсқаулықтарға сәйкес ретке келтіру, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасы ережелері.

Өндірістің нәтижелерін талдау және шикізаттың, алынған өнім мен өндіріс қалдықтары шығысының ең қарапайым баланстық есептеулерін жүргізу негіздері

Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері.

Нақты жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы; фосфор қосылыстарын өндірудің термиялық процестерінің физика-химиялық негіздері. Оларды реттеу ережелері. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының құрылысы және әрбір өндірістік учаскеде қолданылуы.

Фосфорлы кальций және бес күкіртті фосфор өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; Процестердің физика-химиялық негіздері; технологиялық параметрлері және оларды реттеу ережелері; сары фосфордың және басқа шикізаттың физика-химиялық қасиеттері; бастапқы материалдарға және дайын өнімге қойылатын талаптар.

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

Фосфорлы кальций және бес күкіртті фосфор өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; Процестердің физика-химиялық негіздері; технологиялық параметрлері және оларды реттеу ережелері; сары фосфордың және басқа шикізаттың физика-химиялық қасиеттері; бастапқы материалдарға және дайын өнімге қойылатын талаптар.

Сары фосфор өндірудегі технологиялық сызба; Термиялық пештер мен қондырғылардың жұмыс қағидасы; Негізгі және көмекші жабдық, процесті реттеу ережелері; Сары фосфордың физика-химиялық қасиеттері; бастапқы материалдарға және дайын өнімге қойылатын талаптар. Сары фосфор өндірісіне қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар. Сары фосфордың Стандартты Мыналарды дербес автоматтанпрактикалық бақылайды: тапсырмаларды дырылған - бу, қысылған ауа өндірісінің сапалы орынжәне басқа газ тектес технологиялық құрамбірліктер қысымы; дау, қойылған міндеттерді жо- сызбасы, - су берілуі; Процесті реттеу спарлау, орын- электр сүзгіштерде ережелері; дау тәсілдерін электродтарды сілкитін таңдау дағдысы. қызмет көрсетілетн тетіктердің жұмысы; жабдықтың, - пештің барлық торапта- Өздігінен ры мен агрегаттарының тұтанатын және бақылау-өлшеу аспаптарының уыттылығы жұмысын автоматты жоғары заттек- құрылысы және түрде реттеу; Қажет болған жағдайда термен жұмыс жұмыс қағидасы істеу ережелері; автоматты түрде ретқауіпсіздік теуден қолмен реттехникасы теуге өтуге шешім ережелері. қабылдайды. Пеш өндірген электр энергиясы бойынша қож бен феррофосфорды шығару барысын бақылау бойынша уақытты анықтауды дербес жүргізеді және олардың шығу барысын бақылайды; Жабдық жұмысы мен технологиялық режимнің бұзылуын жоюды қамтамасыз етеді, оның ішінде тұщы су сорғысы тоқтап қалған жағдайда пештерді апат жадайына арналған сумен қамтамасыз етеді. Технологиялық Күрделі Сары фосфорпроцестердің емес жөндеу ды термиялық көзделмеген өзгерістерін/ жұмыстарын өндірудің негіздері, параметрлердің орындау және шикізаттың, ауытқуын анықтаудағы аспаптарды өнімдердің, дербестік және техникалық қалдықтардың жауапкершілік. нұсқаулықтарға физика-химиялық сәйкес ретке қасиеттері. келтіру, өндірістің еңбек заттары нәтижелерін мен құралдарын талдау және пайдалану. шикізаттың, алынған өнім мен өндіріс қалдықтары шығысының ең қарапайым баланстық есептеулерін жүргізу негіздері. Өздігінен Пеш жұмысын, тұтанатын және Технологиялық шихтаның біртегіс уыттылығы регламенттер, түсуін, пештің токпен оңтайлы жүктелуін, пеш Жоғары заттек- нұсқаулықтар, тагазын тазартудың татермен жұмыс лаптар, ережелер лап етілетін шарттарын істей білу. және әдістемелік және фосфор конденҚауіпсіздік тех- нұсқаулар және сациясын бақылауды никасы. басқа нормативтікұйымдастырады; әдістемелік басқа технологиялық құжаттар. параметрлерді ұстану; технологиялық желі жабдықтарының жұмысындағы ақаулар мен процесс барысының бұзылуын жою бойынша шаралар қабылдау; пеш тоқтап қалған немесе бір электр сүзгіш тазарту үшін тоқтатылған кезде және жоспарлыалдын ала жөндеу кезінде қауіпсіздік шараларының сақталуын бақылау Нақты жұмыс Жұмыс Диспетчерге пеш учаскесіндегі жағдайы мен жұмысы туралы өндірістің олардың өздігінен деректер технологиялық беруді ұйымдастырады; болжалды сызбасы; жабдықты іске қосу және өзгерістеріне Сары фосөздігінен тоқтату; фор өндірудің талдау жажоғары разрядты термиялық сауды талап аппаратшының не ететін әр түрлі процестерінің шебердің нұсқауы бойфизика-химиялық практикалық ынша пешті айырып негіздері. міндеттерді қосуға, ал шешу. Оларды реттеу апат жағдайында-өзі ережелері. Жабдыққа жасауға жауаптылық; Бақылау-өлшеу күрделі емес Бақылау-өлшеу аспапжөндеу жүргізу. аспаптары мен тары мен автоматика Жұмыс журна- автоматика құралдарын бабына құралдарының лында жазбакелтірудің қарапайым құрылысы және лар жүргізу. түрін жүргізуөздігінен әрбір өндірістік учаӨздігінен жүргізу. тұтанатын және скеде қолданылуы Төменгі персонал үшін уыттылығы ағымдағы жұмыстар жоғары затжоспарын құру. Өзінің оқуы және басқалардың тектермен жұмыс істей оқуына жауаптылық. білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері.

фосфорит, кварцит және кокс, табиғи газ , инертті газ

Ф2

Бақылауөлшеу аспаптары және құралдар - шығын өлшегіштер, деңгей өлшегіштер, температура мен қысым бергіштер. Негізгі және көмекші жабдықтар. .

З 2-1 Аспаптардың көмегімен және көзбен шолып қадағалау арқылы шихтовка, шихтаны жүктеу, фосфорды қалпына келтіру және айдау, қож бен ферро-фосфорды шығару барысын бақылау.

З 2-2 Температура, газ және бу қысымдарының режимін реттеу; қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысын қадағалау, оған күрделі емес жөндеу жүргізу. Технологиялық процеске қызмет көрсететін аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

З 2-3 Технологиялық процесс параметрлерінен ықтимал ауытқулардың алдын алу және жою. Разряды төмен аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Мына технологиялық процестерді дербес дайындап жүргізу: - пеш бункеріне шихта жүктеу; - фосфорды қалпына келтіру және айдау; - құрамында фосфор бар пеш газын ластанудан тазарту; - фосфорды баптау процесін жүргізу және фосфор шикізатын тұндырғышқа айдау; - сары фосфордың қождан ажырауы; - пештен қож бен феррофосфорды шығару - қожды түйіршіктеу; - қож науалары мен феррофосфор ожауларын тазарту, жүктеу және футерлеу; - пешті қосу кезінде электродтар массасын тығындау;

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталан-дырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелер.

фосфорит, кварцит және кокс, табиғи газ , инертті газ

Химия-аналитикалық, техни-калық аппаратура, сынамалар іріктеу және талдауға арналған құралдар

Ф3

З 3-1 Химиялық талдау нәтижелері және сыртқы нышандары бойынша өнім сапасын бақылау. Химиялық талдау нәтижелері және сыртқы нышандары бойынша өнім сапасын бақылау

Тапсырмалардың орындалуына жеке жауапкершілік. Регламентке сәйкес талдаулар және зерттеулер жүргізу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды өздігінен ұйымдастыру.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау. Ұйымдастыру-басқару Бақылау-өлшеу З 3-2 Құралқабілеті, өз білімін тұрақты аспаптары дардың, автожетілдіру мен химиялық матты реттеу талдаулар жүйелерінің нәтижелерінің көрсеткіштері көрсеткіштерін және зертханалық талдай білу талдаудың нәтижелері бойынша сары фосфор сапасын бақылау. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; технологиялық журналда жазбалар жүргізу.

Фосфор қосылыстарының физика-химиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

Стандарттар және дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары;

3-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек функциясының шифры

Еңбек заты

Еңбек құралы

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Ф1

сары фосфор, су, табиғи газ, электрэнер-гиясы

Қазандық, электромуфель, жылыту, салқындату жүйесі, шарлы диірмен, шаю аппараттары, барабанды вакуумсүзгіштер, кептіру аппараттары, жүк көтергіш механизмдер

З 1-1 Біліктілігі барынша жоғары аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде сары фосфорды қызыл фосфорға ауыстырудың жекелеген операцияларын орындау Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және күтім жасау.

Регламентке сәйкес қарапайым технологиялық тәсілдерді дербес жүргізу. Сары фосфор мен суды берілген температураға дейін жылытуға дайындауға қатысу; - цапфа астындағы мойынтіректе біліктер мен роликтерді тазарту, суды төгу; - ыдысты шаю және азотпен үрлеу; - тазарту құрылғыларының жұмысын бақылау; - үйкелетін бөлшектер мен тетіктерді майлау

2-кесте

З 1-2 Рудатермиялық пештер учаскесінде негізгі операцияларды орындау. Сары фосфор өндірісіне қатысатын жұмысшылардың жұмысын жұмысын бақылау және үйлестіру

1-кесте

Білік және дағды

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

Сары фосфор өндірісінің әрбір учаскесіндегі жабдықтың жайкүйін анықтау және жұмыс журналында сапалы жазбалар жүргізу. Құрал-саймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

«Фосфор өнімдерін өндіру Аппаратшылары» кәсіби стандартына 4-қосымша

Еңбек заты

Стандарттар және шикізат пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар.

Ең қарапайым технологиялық тәсілдерді регламентке сәйкес жүргізу. Қож және ферро-фосфор шығаруға қатысу, Электродтарды массамен толтыру; - ферро-фосфорды үгіту және сұрыптау, оны қождан тазарту; жөндеу массасын дайындау, - подина жөндеуге қатысу; - құймақалыптың жұмысқа жарамдылығын анықтау, оларды күюге қарсы құраммен жабу, кептіру және ысыту; - балқыту өнімдерін және материалдарды тасымалдау және қоймалау

З 1-3 Сары фосфор өндірудің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау және реттеу. Фосфор қосылыстарын өндіруге қатысатын жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Еңбек функциясының шифры Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Аммофосфат алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Ф2 Бақылау-өлшеу аспаптарымен аммофосфат өндіру процесін басқару Ф3 Тауар өнімінің сапасын бақылау

Еңбек функциясының шифры Ф1

Технологиялық операцияларды дербес дайындау және жүргізу: реакторларды жүктеу, оларды муфельдерге орнату және процесс аяқталғаннан кейін шығарып алу; дайын өнімді үгіту; оларды реакторлардан алып шығып, орау; Фосфоры бар бөшкелердің жылуын реттеу; ыдыстағы фосфорды тартып шығару; бос ыдысты жуу; булау ванналарына, көтергіш құралдарға, үгіту құрылғыларына қызмет көрсету.

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшы басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде жекелеген операциялар орындау. Шикізат дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және қызмет көрсету.

7-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

Білік және дағды

6-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу.

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Еңбек функциясының шифры Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Суперфосфат алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Ф2 Бақылау-өлшеу аспаптарымен суперфосфат өндіру процесін басқару Ф3 Тауар өнімінің сапасын бақылау

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

Біліктілігі төмендеу аппаратшылардың ағымдағы жұмысын қамтамасыз етеді және бақылайды. Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет.

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Тауар өнімінің сапасын бақылау

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

фосфор қосылыстарын физика-химиялық қасиеттері, Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасы ережелері.

Өзінің оқуына және басқаларды оқытуға жауаптылық. Технологиялық процесті дұрыс басқару арқылы шығарылатын өнімнің сапасын қамтамасыз етеді. Басқа өндірістік учаскелердің жұмысын үйлестіруге арналған бұдан былайғы шараларды белгілей отырып, нәтижелерге өздігінен талдау жасайды. З 3-2 Біліктілігі Технологиялық опетөмендеу аппарат- рацияларды дершылармен өзара бес дайындау және әс-әрекет жүргізу: реакторларды жүктеу, оларды муфельдерге орнату және процесс аяқталғаннан кейін шығарып алу; дайын өнімді үгіту; оларды реакторлардан алып шығып, орау; Фосфоры бар бөшкелердің жылуын реттеу; ыдыстағы фосфорды тартып шығару; бос ыдысты жуу; булау ванналарына, көтергіш құралдарға, үгіту құрылғыларына қызмет көрсету.

Еңбек функциясының шифры Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Экстракциялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Ф2 Бақылау-өлшеу аспаптарымен экстракциялық фосфор қышқылын өндіру процесін басқару

4-кесте

3-деңгейде 2 жыл

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Қызыл фосфор алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу

Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік Жұмысқа жіберудің ерекше шарттары қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болған жағдайда тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орында– рында оқу. 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі.

Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

фосфорит, кварцит және кокс, табиғи газ , инертті газ

3-кесте

Ф1

3-кесте

Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Зиянды және қауіпті Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін еңбек жағдайы жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» Жұмысқа жіберудің ерек2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы ше шарттары Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болған жағдайда тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орында– рында оқу. 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі.

Еңбек заты

Ф1

Бақылау-өлшеу аспаптарымен сары фосфор өндіру процесін басқару Тауар өнімінің сапасын бақылау

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар)

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Еңбек функциясының шифры

2-кесте

Еңбек функциясының шифры Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Сары фосфор алудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

2-кесте

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар)

4

1-кесте

Тапсырмалардың орындалуына жеке жауапкершілік. Регламентке сәйкес талдаулар және зерттеулер жүргізу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды өздігінен ұйымдастыру.

З 3-1 Химиялық талдау нәтижелері және сыртқы нышандары бойынша өнім сапасын бақылау.

З 3-3 Зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау нәтижелері бойынша мырыш фосфиді мен фосфорлы кальций сапасын бақылау; Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; Біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық жасау; Технологиялық журналда жазба жүргізу.

3-деңгейде 2 жыл

«Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 3-қосымша

Ф2 Ф3

З 2-1 Бақылауөлшеу аспаптарының, автоматты жүйелердің көрсеткіштерін бақылау; температура режимін, газ және бу қысымдарын реттеу; қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысын қадағалау; оған күрделі емес жөндеу жүргізу.. З 2-2 Технологиялық процесс параметрлерінен ықтимал ауытқулардың алдын алу және жою. Разряды төмен аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Талап етілетін жұмыс тәжірибесі

Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

4

Ескертпе: БТБА – Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2013 жылғы 3 қыркүйектегі № 426-ө-м бұйрығымен бекітілген 52-шығарылым. «Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 2-қосымша 1-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Сынамаларды іріктеу мен талдауға арналған химияаналитикалық аппаратура және аспаптар

8-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі 4

Сұйық фосфор, сұйық күкірт, ауа, табиғи газ, көміртегінің қос тотығы, мырыш металл, әк

Негізгі және көмекші жабдық; Бақылауөлшеу аспаптары, өлшеу құралдары, температура, қысым реттегіштер; Құрылғылардеңгей өлшегіштер, шығын өлшегіштер

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орынХимия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары дары (кәсіпорындар, ұйымдар) Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Зиянды және қауіпті Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін еңбек жағдайы жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» Жұмысқа жіберудің 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы ерекше шарттары Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен)

БТБА бойынша разряды 3-5

2-3

Сұйық фосфор, сұйық күкірт, ауа, табиғи газ, көміртегінің қос тотығы, мырыш металл, әк

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Еңбек функциясының шифры СБШ бойынша біліктілік деңгейі 3-4

Ф3

7-кесте

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

«Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 1-қосымша Еңбек қызметінің (кәсіптің) біліктілік деңгейлері бойынша түрлері

Ф2

6-кесте

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

7. Кәсіби стандартты әзірлеушілер, келісу парағы, сараптама және КС тіркеу 18. КС әзірлеуші Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі болып табылады. 19. Кәсіби стандарттың келісу парағы осы кәсіби стандартқа 5-қосымшада көрсетілген.

Р/с Еңбек қызметі түрінің атауы №

15

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Білім Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, сары фосфор өндірісінде пайдаланылатын шикізат пен материалдардың физикахимиялық және технологиялық қасиеттері. Фосфор өндірісіндегі қауіпсіздік техникасы.

Ф2

Ф3

сары фосфор, су, табиғи газ, электрэнергиясы

сары фосфор, су, табиғи газ, электрэнергиясы

Негізгі және көмекші жабдық. Бақылауөлшеу аспаптары мен құралдар - температура, ұысым бергіштер, шығын өлшегіштер.

Химияаналитикалық аспаптар, жабдықтар құралдар және сынамалар іріктеу мен талдауға арналған құралдар

Білік және дағды

Білім

Қызыл фосфор өндірісінің әрбір учаскесіндегі жабдықтың жайкүйін анықтау және жұмыс журналында сапалы жазбалар жүргізу. Құрал-саймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс. Өздігінен тұтанатын және уыт-тылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері. Алынған тапМынадай технолоЗ 1-2 Рудагиялық операциялар- сырмаларды термикалық ды дербес дайындау талдай білу, пештер қол астындағыучаскесінде және жүргізу: лардың қызменегізгі операция- - балқыған тінің нәтижесін ларды орындау. сары фосфорбағалай білу; ды аппаратқа Қызыл фосқызмет-керлерді (диірменге) құю; фор өндірісіне біліктілігін - жүк көтеретін қатысатын арттыруға ынтамеха-низмдердің жұмысшылан-дырады. көмегімен электр лардың муфельге аппаратты Өздігінен жұмысын тұтанатын және орнату; бақылау және -шеткі аппараттарда уыттылығы үйлестіру жоғары заттеклюктерді жабу; - аппаратты электр- термен жұмыс істей білу; жүк муфельден алып көтергіш мешығу, салқындату; ханизм-дерге -тығындама қызмет көрсету қайырма-ларынан ережелер. фосфорды іріктеу («айналым») және оны аппаратқа (диірменге) жүктеу Күрделі Технологиялық З 1-3 Қызыл емес жөндеу про-цестердің фосфор жұмыстарын өндірудің негізгі көзделмеген орындау және технологиялық өзгерістерін/параметрлердің ауытқуын аспаптарды параметрлерін техникалық анықтаудағы бақылау нұсқаулықтарға дербестік және және реттеу. сәйкес ретке жауапкершілік Қызыл фоскелтіру, Пеш жұмысын фор қөндіруге еңбек заттары қадаға-лауды қатысатын мен құралдарын жұмысшылардың ұйымдастырады; пайдалану. Басқа жұмысын Өздігінен технологиялық бақылау және тұтанатын және параметрлерді үйлестіру уыттылығы қолдау; технологиялық желі жоғары заттектермен жабдықтарының жұмысындағы ақау- жұмыс істей лар мен процесс ба- білу; қауіпсіздік рысының бұзылуын техникас ережелері. жою бойынша шаралар қабылдау өзінің білімін үнемі жетілдіру. Шикізат пен материалдарды есепке алуды, тасымалдауды ұйымдастыруға жауаптылық. Дайын өнімнің сапасын бақылау, сынамалар іріктеу және регламентке сәйкес талдаулар жүргізу кезіндегі жауапкершілік. Қызмет көрсететін персоналдың ағымдағы міндеттерін анықтау. Алға қойылған З 2-1 Бақылау- Тапсырмалардың міндетті негізге орындалуына өлшеу аспапала отырып, жеке басымен тары мен қызметті жожауаптыылық. химиялық талдау нәтижелері Регламентке сәйкес спарлау қабілеті. талдаулар және бойынша және Өздігінен зерттеулер жүргізу көзбен шолып тұтанатын және технологиялық үшін сынамалар уыттылығы іріктеу мен дайпроцестің жоғары заттекындауды дербес дұрыстығын термен жұмыс ұйымдастырады; қадағалау. істей білу; Сары фосфор- Сары фосфордың қызылға айналуының Талдау және ды қызылға зерттеу үшін сапалық-сандық ауыстырудың шикізат пен технологиялық көрсеткіштерін өнім сынамаанықтау. процесіне ларын іріктеу Дайын өнім орауды қызмет және өңдеу, және оны қоймаға көрсететін нәтижелерін беруді бақылауды аппаратөңдеу, берілетін қамтамсыз етеді шылардың бастапқы сынамалар іріктеу жұмысын есептерін жажәне регламентке бақылау және сау. сәйкес талдаулар үйлестіру. жүргізу кезіндегі жауапкершілік.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, қызыл фосфор өндірісінде пайдаланылатын шикізат пен материалдардың физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Фосфор өндірісіндегі қауіпсіздік техникасы.

З 2-2 Технологиялық процесс параметрлерінен болуы мүмкін ауытқулардың алдын алу және жою. Разряды төмен аппаратшылардың жұмыстарын бақылау және үйлестіру.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, қызыл фосфор өндірісінде пайдаланылатын шикізат пен материалдардың физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Фосфор өндірісіндегі қауіпсіздік техникасы.

Регламентке сәйкес қарапайым технологиялық тәсілдерді дербес жүргізу. Сары фосфор мен суды берілген температураға дейін жылытуға дайындауға қатысу; - цапфа астындағы мойынтіректе біліктер мен роликтерді тазарту, суды төгу; - ыдысты шаю және азотпен үрлеу; - тазарту құрылғыларының жұмысын бақылау; - үйкелетін бөлшектер мен тетіктерді майлау З 3-1 Химиялық Мынадай технолоталдаулардың гиялық операцияларнәтижелері және ды дербес дайындау сыртқы нышан- және жүргізу: дар бойынша - балқыған өнім сапасын сары фосфорбақылау. ды аппаратқа (диірменге) құю; - жүк көтеретін меха-низмдердің көмегімен электр муфельге аппаратты орнату; -шеткі аппараттарда люктерді жабу; - аппаратты электрмуфельден алып шығу, салқындату; -тығындама қайырма-ларынан фосфорды іріктеу («айналым») және оны аппаратқа (диірменге) жүктеу З 3-2 Құралдардың, автоматты реттеу жүйелерінің көрсеткіштері және зертханалық талдаудың нәтижелері бойынша қызыл фосфор сапасын бақылау. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; технологиялық журналда жазбалар жүргізу.

Технологиялық про-цестердің көзделмеген өзгерістерін/ параметр-лердің ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауапкершілік. Пеш жұмысын, бақылауды ұйымдастырады; басқа технологиялық параметрлерді қолдауға жауаптылық; технологиялық желі жабдықтарының жұмысындағы ақаулар мен процесс барысының бұзылуын жою бойынша шаралар қабылдау; Білімін үнемі жетілдіру. Шикізат пен материалдарды есепке алуды, тасымалдауды ұйымдастыруға жауаптылық. Регламентке сәйкес дайын өнімнің сапасын бақылау, сынамалар іріктеу және талдаулар жүргізу кезіндегі жауапкершілік. Қызмет көрсететін персоналдың ағымдағы міндеттерін анықтау.

Қызыл фосфор өндірісінің әрбір учаскесіндегі жабдықтың жайкүйін анықтау және жұмыс журналында сапалы жазбалар жүргізу. Құрал-саймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері. Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелер.

Сары фосфорды қызылға айналдырудың технологиялық процесінің мәні; Сары және қызыл фосфордың физикахимиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидасы; Термиялық пештер мен қондырғылардың жұмыс қағидасы; процесті реттеу ережелері; Қызыл фосфор өндірісіне қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар. Қызыл фосфордың негіздері, шикізаттың, өнімдердің, қалдықтардың физика-химиялық қасиеттері. Өндірістің нәтижелерін талдау және шикізаттың, алынған өнім мен өндіріс қалдықтары шығысының ең қарапайым баланстық есептеулерін жүргізу негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар, талаптар, ережелер және әдістемелік нұсқаулар және басқа нормативтікәдістемелік құжаттар; Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Сары және қызыл фосфордың физикахимиялық қасиеттері, Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Сары фосфорды қызылға айналдырудың технологиялық проце-сінің мәні; Сары және қызыл фосфордың физика-химиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидасы; Термиялық пештер мен қондырғылардың жұмыс қағидасы; процесті реттеу ережелері; Қызыл фосфор өндірісіне қатысты техни-калық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар. Қызыл фосфордың Күрделі негіздері, шикізаттың, емес жөндеу өнімдердің, жұмыстарын қалдықтардың орындау және физика-химиялық аспаптарды қасиеттері. техникалық нұсқаулықтарға Өндірістің нәтижелерін талдау сәйкес ретке және шикізаттың, келтіру, алынған өнім мен еңбек заттары мен құралдарын өндіріс қалдықтары шығысының ең пайдалану. қарапайым баланстық Өздігінен тұтанатын және есептеулерін жүргізу негіздері. уыттылығы Технологиялық жоғары затрегламенттер, тектермен нұсқаулықтар, тажұмыс істей білу; қауіпсіздік лаптар, ережелер және әдістемелік техникас нұсқаулар және ережелері. басқа нормативтікәдістемелік құжаттар; Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

4-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек функциясының шифры

Еңбек заты

Еңбек құралы

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

(Соңы 16-бетте).

Білік және дағды

Білім


16

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 14-15-беттерде). Ф1

Сары фосфор, су, электрэнергиясы

Балқыту аппараты, арындық бак, сифон, аралым багы, бүріккіш, фос-форды өртеу каме-расы, газ құбырлары, гидраттану мұна-расы (сіңіргіштер), электр сүзгіштер, электродтар, салқындату жүйесі

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаске-лерде жеке-леген операциялар орындау Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және қызмет көрсету

Ф2

Сары фосфор, су, электрэнер-гиясы

Негізгі және көмекші жабдық. Бақы-лау өлшеу аспап-тары мен жабдықтары – шығын өлшегіштер, қысым, темпе-ратура реттегіштер

З 2-1 Бақылауөлшеу аспаптарының көмегімен және химиялық талдаулардың нәтижелері бойынша және көзбен шолып технологиялық процесс барысының дұрыстығын қадағалау. Термиялық фосфор қышқылы өндірісінің технологиялық процесіне қызмет көрсететін аппарат-шылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

З 2-2 Термиялық фосфор қышқылын өндірудің технологиялық процесс параметрлерінен болуы мүмкін ауытқулардың алдын алу және жою. Разряды төмен аппарат-шылардың жұмыстарын бақылау және үйлестіру.

Ф3

Сары фосфор, су, электрэнер-гиясы

Сынамалар іріктеу және тал-дауға арнал-ған химияаналитикалық аппа-ратура және құралдар

Ф2

Термиялық фосфор өндірісінің әрбір учаскесіндегі жабдықтың жай-күйін анықтау және жұмыс журналында сапалы жазбалар жүргізу. Құрал-саймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері. З 1-2 Фосфор Фосфорды балқыту мен Алынған тапсырмаангидридін өндіру буларды жағу операцияларды талдай білу, учаскесінде негізгі сына қатысады. Фосфор қол астындағылардың операцияларды ангидридін барабанға түсіруді, қызметінің нәтижесін орындау. оны бітеу мен тасымалдаубағалай білу; Термиялық фосды ұйымдастырады. Фосфор қызметкерлерді фор қышқылын қышқылын іріктеуді, кететін газ- біліктілігін арттыруға өндіруге қатысатын дарды тазартуды қамтамасыз ынталандырады. жұмысшы-лардың етеді. Өздігінен тұтанатын жұмысын үйлестіру. және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

З 1-3 Термиялық фосфор қышқылы өндірісінің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау және реттеу. Термиялық фосфор қышқылын өндіруге қатысатын жұмысшылар жұмысын бақылау және үйлестіру.

З 3-1 Химиялық талдаулардың нәтижелері және сыртқы нышандар бойынша өнім сапасын бақылау. Өнімді жинақтағышқа құю, оны салқындату және қой-маға немесе ары қарай өңдеуге беру. Шикізатты және өндірілген дайын өнімді есепке алу.

Регламентке сәйкес қарапайым технологиялық тәсілдерді дербес жүргізу. Жабдықты жұмысқа дайындауды қамтамасыз етеді. Разряды жоғарылау аппаратшылардың басшылығымен шикізатты даярлауға және бункерге тиеуге қатысады. Процесс аяқталғаннан кейін қышқылды түсіруге қатысады.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім; Фосфордың, фосфорлы ангидридтің және термиялық фосфор қышқылын өндіруде пайдаланылатын басқа материалдардың физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Фосфор өндірісіндегі қауіпсіздік техникасы.

Термиялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесінің мәні; Фосфордың, ангидридтің, қышқылдың физика-химиялық қасиеттері; Негізгі және көмек-ші жабдықтың құ-рылысы, жұмыс қағи-дасы; Пештер мен қондыр-ғылардың жұмыс қағидасы; процесті реттеу ережелері; Термиялық фосфор қышқылы өндірісіне қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтік-техникалық құжаттар. Мыналарға бақылау жүргізуді Стандартты практикалық Термиялық фосфор қышқылын өндірудің тапсырмаларды сапақамтамасыз етеді: технологиялық сызбасы, лы орындау, қойылған -фосфорды су астында міндеттерді жоспарлау, процесті реттеу ережелері; балқыту, қызмет көрсетілетін орындау тәсілдерін - балқыған фосфорды жабдықтың, бақылау-өлшеу таңдау дағдысы. балқыған фосфор үстіндегі аспаптарының құрылысы, су қабатына қысыммен Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жұмыс қағидасы; бүріккішке беру, жоғары заттектермен Күшті әсер ететін улы заттар- балқыған фосфорды тығыздалған ауамен тозаңдату, жұмыс істеу ережелері; мен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; қауіпсіздік техникасын - фосфор буларын өртеу, термиялық және химиялық сақтау. - фосфор ангидридін күйіктен сақтану шаралары. түйіршіктеу, - фосфор қышқылының буларын гидраттау, конденсациялау және тұндыру, - қышқылды іріктеу және сүзу; - кететін газдарды тазарту. Фосфорды өртеу негіздері, Күрделі емес жөндеу Технологиялық процестерде фосфор ангидридінің, көзделмеген өзгерістерді/ пара- жұмыстарын орынтермиялық фосфор метрлер ауытқуын анықтауда дау және аспаптарды техникалық қышқылының, аралық дербестік және жауаптылық. нұсқаулықтарға сәйкес өнімдердің, қалдықтардың Қондырғылардың жұмысын физика-химиялық қасиеттері. бақылауды ұйымдастырады; ретке келтіру, еңбек заттары мен Өндірістің нәтижелерін басқа технологиялық құралдарын пайдалану. талдау және шикізаттың, параметрлерді қолдауға Өздігінен тұтанатын алынған өнім мен өндіріс жауаптылық. және уыттылығы жоғары қалдықтары шығысының Процестер барысы-ның ең қарапайым баланстық бұзылуы және технологиялық заттектермен жұмыс істей білу; қауіпсіздік тех- есептеулерін жүргізу желі жабдығының негіздері. жұмысындағы ақау-лықтарды никасы ережелері. Технологиялық регламентжою бойынша шаралар тер, нұсқаулықтар, талаптар, қабылдау. ережелер және әдістемелік Тұрақты түрде өз білімін нұсқаулар және басқа жетілдіру. нормативтік-әдістемелік Шикізат пен материалдарды құжаттар. есепке алуды, тасымалдауды Күшті әсер ететін улы заттарұйымдастыруға жауаптылық. мен және газдармен жұмыс Дайын өнім сапасын бақылау, кезінде сақтану шаралары; сынамалар іріктеу және ретермиялық және химиялық гламентке сәйкес талдаулар күйіктен сақтану шаралары. жүргізу кезіндегі дербестік. Қызмет көрсететін персонал үшін ағым-дағы міндеттерді анықтау.

Фосфорды балқыту процестерін жүргізу жөніндегі персоналдың жұмысын үйлестіру. Фосфордың берілуін, оның жану параметрлерін, фосфор ангидридінің гидраттануы мен фосфор қышқылы буларының тұтылуын бақылауды қамтамасыз етеді. Шашырату мұнарасы мен өртеу камерасына келетін газдың температурасын реттеу, қышқыл түзілу температурасын, су мен ауа қысымын, фосфорды өртеу кезінде ауаның берілуін, шашыратқыш сұйықтықтардың мөлшері мен температурасын реттеуге жауаптылық. Жабдықты іске қосуға және тоқта-туға жауап береді; разряды жоғарылау аппаратшының немесе шебердің нұсқауы бойынша пешті ауыстырып қосу, апат жағдайларында мұны өзі жасайды. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарын бабына келтірудің қара-пайым түрін дербес жүргізу.

Тапсырмалардың орындалуына жеке жауаптылық. Регламентке сәйкес талдау және зерттеулер үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру. Сынамаларды іріктеу және талдауға дайындауды ұйымдастыру фосфор, фосфор ангидриді мен алынған қышқылды өртеудің сапалықсандық көрсеткіштерін анықтау. Дайын өнімнің қоймаға берілуін бақылауды қамтамасыз етеді.

14 қазан 2014 жыл

Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері.

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, тұрақты түрде өз білімін жетілдіру. Термиялық фосфор қышқылы сапасының өндірістің техникалық қамтамасыз етілуіне және технологиялық процесті бақылау әдістеріне тәуелділігіне өздігінен салыстырмалы талдау жүргізеді. Қызмет көрсететін персоналдың ағымдағы міндеттерін анықтау және олардың шешімін бақылау.

Ф3

З 2-1 Бақылауөлшеу аспаптарының көмегімен және химиялық талдаулардың нәтижелері бойынша және көзбен шолып технологиялық процесс барысының дұрыстығын қадағалау. Экстракциялық фосфор қышқылы өндірісінің технологиялық процесіне қызмет көрсететін аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Бақылауөлшеу аспаптары мен құралдар, термореттегіштер, мнометрлер, деңгей өлшегіштер, шығын өлшегіштер, сынамалар іріктеуге және талдауға арналған химияаналитикалық аппаратура және құралдар

З 3-1 Химиялық талдаулардың нәтижелері және сыртқы нышандар бойынша өнім сапасын бақылау. Өнімді жинақтағышқа құю, оны салқындату және қоймаға немесе ары қарай өңдеуге беру. Шикізаттыжәне өндірілген дайын өнімді есепке алу

З 3-3 Аспаптар мен автоматты жүйелердің көрсеткіштері және зертханалық талдаудың нәтижелері бойынша экстракциялық фосфор қышқылының сапасын бақылау. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; технологиялық журналда жазбалар жүргізу.

Персоналдың күкірт қышқылымен апатитті ыдырату процестерін жүргізу жұмыстарын үйлестіреді. Процестер барысын қадағалауды және бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша олардың параметрлерін реттеуді жүргізеді және аспаптардың ақауларын жою бойынша дер уақытында шаралар қабылдайды. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарын бабына келтірудің қара-пайым түрін дербес жүргізу. Төменгі персонал үшін ағымдағы жұмыстар жоспарын құру. Өзінің оқуы және басқалардың оқуына жауаптылық. Тапсырмалардың орындалуына жеке жауапкершілік. Регламентке сәйкес талдаулар және зерттеулер жүргізу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды өздігінен ұйымдастыру. Сынамаларды іріктеу және талдауға дайындауды ұйымдастыру; алынған қышқылдың сапалық-сандық көрсеткіштерін анықтау. Дайын өнімнің қоймаға берілуін бақылауды қамтамасыз етеді. Ұйымдастырушылық-басқарушылық қабілет. Тұрақты түрде білімін жетілдіру. Кремний-фторлысутегі қышқылын сақтауды және жапсарлас цехқа берілуін қамтамасыз етеді. Біліктілігі төменірек аппаратшыларға арналған ағымдағы және болашақтағы міндеттерді дербес анықтайды және олардың уақтылы және сапалы шешілуіне жауап береді. Апатит пен күкірт қышқылын қабылдауды және сақтауды дербес ұйымдастырады: -реагенттерді шайғындауышқа мөлшерлеу және апатит концентратын күкірт қышқылымен ыдырату, -апатит пен күкірт қышқылының берілуін реттеу.

Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері.

Нақты жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы; Экстракциялық фосфор қышқылын өндірудің термиялық процестерінің физика-химиялық негіздері. Оларды реттеу ережелері. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының құрылысы және әрбір өндірістік учаскеде қолданылуы. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

Фосфордың, анги-дридтің, қышқылдың физикахимиялық қасиеттері; Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасы ережелері; Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқау-лықтар және ережелер. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс

Еңбек функциясы- Еңбек Еңбек құралы ның заты шифры Ф 1 Фосфат Арындық бак, қышшикіқыл араластырғыш, заты, руда бункері, салмақ күкірт мөлшер-легіш, қыштүсіру камерасы, қылы, тасымалдағыш, су, шашы-ратқыш, электр сіңіру камерасы, энербарабандық гиясы түйіршіктегіш, барабандық кептіргіш, дірілдетіп селкілдеткіш, сорғылар, желдеткіштер, тасымалдағыштар, газ тазартқыштар

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Стандарттар және шикізат және пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Еңбек құралы Міндеттер (еңбек Тұлғалық және Білік және дағды әрекеті) кәсіби құзыреттер

Білім

Ф1

Мөлшерлегіш, шайғындағыш, вакуум-сүзгіш, вакуум-буландырғыш, шегендеу сорғылары, графит тоңазытқыш, құбыржолдары, пульпо жолдары, шаю мұна-расы, вакуумсорғылар, газ тазарту жүйесі

5-кесте

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде экстракциялық фосфор қышқылының жекелеген операциялар орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және қызмет көрсету.

Апатит мен күкірт қышқылын қабылдау мен сақтауды дербес ұйымдастырады; - реагенттерді шайғындауышқа мөлшерлеу және апатит шоғырын күкірт қышқылымен ыдырату; - апатит және күкірт қышқылының берілуін реттеу.

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

Экстракциялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесінің мәні; Апатиттің, күкірт қышқылының, фосфор қышқылының физикахимиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидасы; Пештер мен қондырғылардың жұмыс қағидасы; процесті реттеу ережелері; Экстракциялық фосфор қышқылы өндірісіне қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар.

З 1-2 Экстракциялық фосфор қышқылы процесінің негізгі операцияларын орындау. Экстракциялық фосфор қышқылы өндірісінде жұмыс істейтін жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Мына процестер жүргізілуін қамтамаыз етеді: -фосфор қышқылын сүзу және шоғырландыру; - құрамында фтор бар газдарды сіңдіру. Шайғындағыштар, сүзгіштер, жинақтаушылар, сіңіргіштер мен басқа жабдықтар жұмысына қызмет көрсетуді ұйымдастырады. Жабдықты іске қосуға және тоқтатуға жауапты болады.

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, қойылған міндеттерді жоспарлау, орындау тәсілдерін таңдау дағдысы. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасын сақтау, жабдыққа ұсақ-түйек жөндеу жүргізу;

Экстракциялық фосфор қыщқылы өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылауөлшеу аспаптарының құрылысы және жұмыс қағидасы Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Жабдықтың жағдайын бақылауды дербес жүзеге асырады.

Ф2

Ф3

Күрделі емес жөндеу жұмыстарын орындау және аспаптарды техникалық нұсқаулықтарға сәйкес ретке келтіру, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; қауіпсіздік техникас ережелері.

Апатиттің, күкірт және фосфор қышқылдарының, аралық өнімдердің, қалдықтардың физикахимиялық қасиеттері, өндірістің нәтижелерін талдау және шикізаттың, алынған өнім мен өндіріс қалдықтары шығысының ең қарапайым баланстық есептеулерін жүргізу негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар, талаптар, ережелер және әдістемелік нұсқаулар және басқа нормативтікәдістемелік құжаттар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өң деу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

Апатиттің, күкірт қышқылының, фосфор қышқылының физикахимиялық қасиеттері. Аралық өнімдерді және өндіріс қалдықтарын басқару. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасы ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Стандарттар және шикізат және пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері. нақты ж

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау ап-паратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде суперфосфат өндірісінің жекелеген операциялар орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту, аппараттарды шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету.

Бастапқы құрамбірліктердің – фосфат шикізатының, күкірт қышқылының арақатынасын есептеуді өзі дербес жасайды, аралық өнімдер мен қалдықтардан суперфосфаттың шығуын анықтайды. Қабылданған шешімдер үшін жауапкершілік. Біліктілігі неғұрлым төмен жұмысшылардың еңбек жағдайын жетілдіру жөніндегі міндеттерді дербес анықтау.

Материалдар шығысының және өнім шығарудың технологиялық баланстарын талдау және жасау..

З 1-2 Процесс параметрлерін бақылау және реттеу. Өндіріске қатысатын жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Бастапқы құрамбірліктердің – фосфат шикізатының, кү-кірт қышқылының арақатынасын есептеуді өзі дербес жасайды, аралық өнімдер мен қалдықтардан суперфосфаттың шығуын анықтайды.

Материалдар шығысының және өнім шығарудың технологиялық баланстарын талдау және жасау.

Қабылданған шешімдер үшін жауапкершілік. Біліктілігі неғұрлым төмен жұмысшылардың еңбек жағдайын жетілдіру жөніндегі міндеттерді дербес анықтау. З 1-3 Шикізат беруді Бастапқы құрамбірліктердің – фосфат шикізатыреттеу. ның, күкірт қышқылының Технологиялық арақатынасын есептеуді өзі процесті жүргізуге дербес жасайды, аралық қатысатын біліктілігі төменірек өнімдер мен қалдықтардан жұмысшылардың суперфосфаттың шығуын жұмысын бақылау анықтайды. Қабылданған шешімдер және үйлестіру. үшін жауапкершілік. Біліктілігі неғұрлым төмен жұмысшылардың еңбек жағдайын жетілдіру жөніндегі міндеттерді дербес анықтау. Бастапқы құрамбірліктердің – фосфат шикізатының, күкірт қышқылының арақа-тынасын есептеуді өзі дербес жасайды, аралық өнімдер мен қалдықтардан суперфосфаттың шығуын анықтайды. Қабылданған шешімдер үшін жауапкершілік. Біліктілігі неғұрлым төмен жұмысшылардың еңбек жағдайын жетілдіру жөніндегі міндеттерді дербес анықтау. Бақылау-өлшеу аспапФосфат Негізгі және З 2-1 Берілетін тарының, штаттан шикікөмекші жабдық. құрамбірліктертыс түрлі жағдайлар заты, Бақылау- өлшеу шоғыры мен оларкүкірт аспаптары және дың арақатынасын процесін басқарудың автоматтандырылған бақылау және қышаппаратура, жүйесінің көрсеткіштері қылы, термореттегіштер, реттеу: бойынша жабдық жұмысын су, шығын өлшегіштер, Жинақтағыштар дербес анықтау. электр деңгей өлшегіштер мен араластырғыштардағы деңгейі; Өзінің оқуы және басқаэнергилардың оқуы үшін жауаперітінділер мен ясы кершілік. материалдардың технологиялық учаскелерге берілуі. Суперфосфат өндірісінің барлық сатыларында қолданылатын бақылау- өлшеу аспаптарын, автоматика құралдарын басқару. Дайын өнім учаскесінде З 2-2 Фосфат шикізатын ыдырату басқару қызметін камераларын, бей- ұйымдастыру. Қоршаған тараптауыштарды, ортаны қорғау бойынша түйіршіктегіштерді, талаптардың орындалуына жауаптылық. Өз еңбегін сорғыларды, жетілдіру, тұрақты түрде оқу желдеткіштерді және басқаларды оқыту. және қызмет көрсетілетін басқа да жабдықтарды іске қосу және тоқтату. Жабдықты шаю және газсыздандыру. Іске қосар алдында жүйенің герметикалылығын тексеру. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру. Біліктілігі төменірек аппартшыларды басқару. Фосфат Бақылау-өлшеу З 3-1 Дайын өнім учаскесінде шикіаспаптары және Суперфосфаттың басқару қызметін заты, аппаратура, сапасын бақылау. ұйымдастыру. Қоршаған күкірт термореттегіштер, Сынамалар теу. ортаны қорғау бойынша шығын өлшегіштер, Талдаулар жүргізу. талаптардың орындалуықышқылы, деңгей өлшегіштер. , ірі фракцияны үгіту, на жауаптылық. Өз еңбегін Химия-аналитису, дайын өнімді тиеп жетілдіру, тұрақты түрде оқу электр калық аппаратура жөнелту. және басқаларды оқыту. энержәне сынамагиясы лар іріктеу мен талдауға арналған құралдар.

Еңбек құралы

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Организация Дайын өнім учаскесінде басқару қызметін ұйымдастыру. Қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық. Өз еңбегін жетілдіру, тұрақты түрде оқу және басқаларды оқыту.

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Реакторсатуратор, барботер, сорғылар, араластырғыш, түйіршіктегіш, кептіргіш, екі електі сілкілегіш, энергия және сумен жарақтау жүйесі, тасымалдағыштар

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде жекелеген операциялар орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және қызмет көрсету.

З 1-3 Аммофос өндірісінің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау және реттеу. Фосфор қосылыстарын өндірумен айналысатын өндірумен айналысатын жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Ф2

Негізгі және көмекші жабдық, бақылауөлшеу аспаптары, құралдар, температура, қысым реттегіштер, Рн-метрлер, шығын өлшегіштер, деңгей өлшегіштер

З 2-1 Жабдықтың және бақылау-өлшеу аспаптарының жұмыс барысын бақылау. Температура режимін, газ және бу қысымын реттеу; қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысын қадағалау; оған күрделі емес жөндеу жүргізу. Технологиялық процеске қызмет көрсететін аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

З 2-2 Технологиялық процесс параметрлерінен болуы мүмкін ауытқулардың алдын алу және жою. Төменгі разрядты аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Білім

Суперфосфат өндіру процесінің физика-химиялық негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар процесті регламенттейтін әдістемелік нұсқаулар.

Суперфосфат өндіру процесінің физика-химиялық негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар процесті регла-

Материалдар шығысының және өнім шығарудың технологиялық баланстарын талдау және жасау.

Ф3

Суперфосфат өндіру процесінің физика-химиялық негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар процесті регламенттейтін әдістемелік нұсқаулар.

Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу.

Нақты жұмыс учаскесіндегі суперфосфат өндірудің технологиялық сызбасы; Физика-химиялық негіздері және процестерді реттеу ережелері. Суперфосфат өндірудің барлық сатыларына қатысатын бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының қолданылуы

Жағдайларды және өзінің ісәрекетін талдау, шешімдер қабылдау және оларды іске асыруға жағдай жасау, қызметті командалық жұмыс тұрғысынан бақылау және түзету, басқарушылық және атқарушылық біліктілігін арттыру.

Кәсіптік жағдайларды жүйелік талдаудың және жобалаудың, басқарушылық шешімдер қабылдау тәсілдерінің әдіснамасын білу

Жағдайларды және өзінің ісәрекетін талдау, шешімдер қабылдау және оларды іске асыруға жағдай жасау, қызметті командалық жұмыс тұрғысынан бақылау және түзету, басқарушылық және атқарушылық біліктілігін арттыру. Жағдайларды және өзінің ісәрекетін талдау, шешімдер қабылдау және оларды іске асыруға жағдай жасау, қызметті командалық жұмыс тұрғысынан бақылау және түзету, басқарушылық және атқарушылық біліктілігін арттыру.

Кәсіптік жағдайларды жүйелік талдаудың және жобалаудың, басқарушылық шешімдер қабылдау тәсілдерінің әдіснамасын білу

Кәсіптік жағдайларды жүйелік талдаудың және жобалаудың, басқарушылық шешімдер қабылдау тәсілдерінің әдіснамасын білу.

Білім

7-кесте

Регламентке сәйкес қарапайым технологиялық тәсілдерді дербес жүргізу. Фосфор және күкірт қышқылдарын, сұйық аммиакты қабылдауға және сақтауға қатысу; дайын өнімді тиеп жөнелтуге қатысу. Техникалық нұсқаулыққа сәйкес буландыру аппараттарын, кристалдағыштарды, үйірткілерді, кептіргіштерді, сорғыларды, қойылтқыштарды тазартуды жүзеге асырады Мына операцияларды дербес дайындау және жүргізу: - фосфор және күкірт қышқылдарын, сұйық аммиакты қабылдау және сақтау. Түйіршіктеу, кептіру, дайын өнімді салқындату және сұрыптау жұмыстарымен айналысатын аппаратшылардың жұмысын үйлестіру. Төменгі разрядты аппаратшылар үшін ағымдағы жұмыс жоспарын белгілейді. Өзі оқиды, басқаларды оқытады. Аммофос пульпасын алу үшін фосфор қышқылын газтектес аммиакпен бейтараптау процесін бақылауды дербес жүргізеді. Бейтараптау цехы аппаратшыларының жұмысын үйлестіреді. Реакторлар, жинақтағыштар, барабанды түйіршіктегіш аппараттар, кептіргіштер, аммонизатортүйіршіктегіштер, кептіру барабандары мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. Технологиялық процестерде көзделмеген өзгерістерді/ параметрлер ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауаптылық Жабдықты жөндеуге дайындауды және жөндеуден қабылдауды ұйымдастырады.. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізеді. Басқа технологиялық параметрлерге қолдау көрсетуге жауапкершілік танытады, процесс барысының бұзылуын және технологиялық желі жабдықтарының жұмысындағы ақауларды жою бойынша шаралар қолдану. Еңбек қауіпсіздігі шараларын сақтауды қамтамасыз етеді.

Буландыру аппараттарын, кристалдағыштарды, үйірткілерді, кептіргіштерді, сорғыларды, қойылтқыштарды, тасымалдағыштарды және қызмет көрсетілетін басқа жабдықтарды іске қосуға және тоқтатуға басшылық етеді. Жабдықтың, бақылау-өлшеу аспаптарының, бекіту және реттеу арматурасының, құбыржолдардың жай-күйін тексеруді қамтамасыз етеді. Басқа аппаратшылармен бірлесіп жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізеді. Жұмыс журналында жазбалар жүргізілуін бақылайды.

Аммофос өндірісінің әрбір учаскесіндегі жабдықтың жай-күйін анықтау және жұмыс журналында сапалы жазбалар жүргізу. Құрал-саймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, аммофос өндірісінде пайдаланылатын шикізат пен материалдардың физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Фосфор өндірісіндегі қауіпсіздік техникасы.

Алынған тапсырмаларды талдай білу, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалай білу; қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; жүк көтергіш механизмдерге қызмет көрсету ережелері.

Аммофос өндірісінің технологиялық сызбасы; Негізгі және көмекші жабдық және қондырғылардың жұмыс қағидасы. Процесті реттеу ережелері; Бастапқы материалдарға және дайын өнімге қойылатын талаптар. Аммофос өндіруге қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар.

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, қойылған міндеттерді жоспарлау, орындау тәсілдерін таңдау дағдысы. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасын сақтау.

Аммофос өндірудегі аппараттар мен жабдықтардың технологиялық сызбасы. Процесті реттеу ережелері; Қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылауөлшеу аспаптарының құрылысы және жұмыс қағидасы.

Күрделі емес жөндеу жұмыстарын орындау және аспаптарды техникалық нұсқаулықтарға сәйкес ретке келтіру, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу ; қауіпсіздік техникас ережелері..

Аммофос өндірісінің технологиясы , аппараттар мен жабдықтар, жұмысқа қатысатын бақылау-өлшеу аспаптарының сызбасы. Өндірістің нәтижелерін талдау және шикізаттың, алынған өнім мен өндіріс қалдықтары шығысының ең қарапайым баланстық есептеулерін жүргізу негіздері. Технологиялық регламенттер, нұсқаулықтар, талаптар, ережелер және әдістемелік нұсқаулар және басқа нормативтікәдістемелік құжаттар.

Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері.

Нақты жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы; Аммофос өндірудің физика-химиялық негіздері. Оларды реттеу ережелері. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының құрылысы және әрбір өндірістік учаскеде қолданылуы

Аммиак, фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, электр энергиясы, су

Бақылауөлшеу аспаптары, құралдар, температура, қысым реттегіштер, Рн-метрлер, шығын өлшегіштер, деңгей өлшегіштер Химияаналитикалық жабдық және сынамалар іріктеу мен талдауға арналған жабдықтар мен құралдар

З 3-1 Химиялық талдаулардың нәтижелері және сыртқы нышандар бойынша өнім сапасын бақылау. Өнімді жинақтағышқа құю, оны салқындату және қоймаға немесе ары қарай өңдеуге беру. Шикізатты және өндірілген дайын өнімді есепке алу.

Сатураторлар, реакторлар, аммонизатортүйір-шіктегіштер, кептіру барабандары мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуге жеке жауапкершілік. Кететін газдарды тазартуды қамтамасыз етеді. Дайын өнімді орауды, сақтауды және тиеп жөнелтуді қамтамасыз етеді. Регламентке сәйкес талдау және зерттеу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру. Басқарушылық қабілет З 3-2 Аспаптардың, танытады, үнемі автоматты ретөзбілімін жетілдіруге теу жүйелерінің және басқаларды көрсеткіштері оқытуға дайын болу. және зертханалық талдаудың нәтижелері Зертханалық талдау бойынша аммофос және көзбен шолып бақылау нәтижелері сапасын бақылау. бойынша өнім сапасын Басқа өндірістік бақылауды дербес учаскелермен ұйымдастырады; Басқа жұмысты үйлестіру; өндірістік учаскелербіліктілігі төмендеу мен өзара іс-әрекетті аппаратшыларға басшылық; қамтамасыз етеді; технологиялық журнал- Біліктілігі төмендеу да жазбалар жүргізу аппаратшылары үшін ағымдағы жұмыс бағытын анықтайды. Технологиялық журналда жазбалар жүргізілуіне жауап береді.

Ф1

Аммиак, фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, электр энергиясы, су

Еңбек құралы

Негізгі және көмекші жабдық, бақылауөлшеу аспаптары, құралдар, температура, қысым реттегіштер, Рн-метрлер, шығын өлшегіштер, деңгей өлшегіштер

Міндеттер (еңбек Тұлғалық және кәсіби әрекеті) құзыреттер

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

Аммофостың физикахимиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу; технологиялық баланстар, есеп берулер жасау, өндірісті дамытудың болашақ жоспарларын әзірлеуге қатысу.

Стандарттар және шикізат және пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

8-кесте Білім

Технологиялық процесс параметрлерінің ауытқуын туындататын себептердің алдын алуға және жоюға жауап береді. Неғұрлым күрделі процестерді жүргізуге: жүйені тоқтағаннан кейін іске қосуға; жағатын газдардың температурасын реттеуге, фосфат пульпасын аммиакпен бейтараптауға басшылық етуді қамтамасыз етеді. З 1-2 Буландыру аппаАммофосфат раттарын, кристалөндірісінде негізгі дағыштарды, операцияларүйірткілерді, кептірды орындау. гіштерді, сорғыларды, Сары фосфор қойылтқыштарды, өндірумен айтасымалдағыштарды налысатын және қызмет көржұмысшылардың сетілетін басқа жұмысын бақылау жабдықтарды іске және үйлестіру. қосуға және тоқтатуға басшылық етеді. Жабдықты жөндеуге дайындауды және жөндеуден қабылдап алуды бақылайды. Жабдықтың, бақылау-өлшеу аспаптарының, бекіту және реттеу арматурасының, құбыржолдардың жай-күйін тексеруді қамтамасыз етеді. Жабдыққа күрделі жөндеу жүргізуді және жұмыс журналында жазбалар жүргізілуін бақылайды. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарын қарапайым бабына келтірудегі дербестік. Төменгі персонал үшін ағымдағы жұмыстар жоспарын құру. Өзінің оқуы және басқалардың оқуына жауаптылық.

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, қойылған міндеттерді жоспарлау, орындау тәсілдерін таңдау дағдысы. Өздігінен тұтанатын жбептердің алдын алуға және жоюға жауаптылықәне уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасын сақтау. Жұмыс жағдайы мен олардың болжалды өзгерістеріне өздігінен талдау жасауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; өндірістегі қауіпсіздік техникасының ережелері. .

Аммофосфаттың автоматтандырылған өндірісінің технологиялық сызбасы; процесті реттеу ережелері; қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылауөлшеу аспаптарының құрылысы және жұмыс қағидасы.

Сатураторлар, реакторлар, аммонизатортүйіршіктегіштер, кептіру барабандары мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуге жеке жауапкершілік. Кететін газдарды тазартуды қамтамасыз етеді. Дайын өнімді орауды, сақтауды және тиеп жөнелтуді қамтамасыз етеді. Регламентке сәйкес талдау және зерттеу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

З 1-3 Аммофосфат өндірісінің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау және реттеу. Аммофосфат өндірумен айналысатын жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Аммиак, фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, электр энергиясы, су

Бақылауөлшеу аспаптары, құралдар, температура, қысым реттегіштер, Рн-метрлер, шығын өлшегіштер, деңгей өлшегіштер Химияаналитикалық жабдық және сынамалар іріктеу мен талдауға арналған жабдықтар мен құралдар

З 2-1 Аспаптардың көмегімен және көзбен шолып аммофосфат өндірісінің технологиялық процесінің барысын бақылау. Температура режимін, газ және бу қысымын реттеу; қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысын қадағалау; оған күрделі емес жөндеу жүргізу. Технологиялық процеске қызмет көрсететін аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру. З 2-2 Технологиялық процесс параметрлерінен болуы мүмкін ауытқулардың алдын алу және жою. Төменгі разрядты аппаратшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Сатураторлар, реакторлар, аммонизатортүйіршіктегіштер, кептіру барабандары мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуге жеке жауапкершілік. Кететін газдарды тазартуды қамтамасыз етеді. Дайын өнімді орауды, сақтауды және тиеп жөнелтуді қамтамасыз етеді. Регламентке сәйкес талдау және зерттеу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

Аммофостың физикахимиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

Сатураторлар, реакторлар, аммонизатортүйіршіктегіштер, кептіру барабандары мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуге жеке жауапкершілік. Кететін газдарды тазартуды қамтамасыз етеді. Дайын өнімді орауды, сақтауды және тиеп жөнелтуді қамтамасыз етеді. Регламентке сәйкес талдау және зерттеу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру. Сатураторлар, реакНегізгі және З 3-1 Химиялық талдаулардың торлар, аммонизаторкөмекші нәтижелері және түйіршіктегіштер, жабдық, сыртқы нышандар кептіру барабандары бақылауөлшеу бойынша өнім са- мен басқа жабдыққа қызмет көрсетуге аспаптары, пасын бақылау. жеке жауапкершілік. құралдар, Кететін газдарды татемператузартуды қамтамасыз ра, қысым етеді. реттегіштер, Дайын өнімді орауРн-метрлер, ды, сақтауды және шығын тиеп жөнелтуді өлшегіштер, қамтамасыз етеді. деңгей Регламентке сәйкес өлшегіштер талдау және зерттеу үшін сынамалар іріктеу мен дайындауды дербес ұйымдастыру.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау.

Аммофостың физикахимиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер..

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау. Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істей білу; Талдау және зерттеу үшін шикізат пен өнім сынамаларын іріктеу және өңдеу, нәтижелерін өңдеу, берілетін бастапқы есептерін жасау. Басқарушылық қабілет Бақылау-өлшеу З 3-2 аспаптарының танытады, үнемі өз Аспаптардың, білімін жетілдіруге және көрсеткіштерін автоматты ретжәне химиялық басқаларды оқытуға теу жүйелерінің дайын болу. талдаулардың көрсеткіштері нәтижелерін талжәне зертханалық Технологиялық дай білу процестердің талдаудың көзделмеген нәтижелері бойынша аммофос- өзгерістерін/параметрлер ауытқуын фат сапасын анықтаудағы дербестік бақылау. Басқа өндірістік және жауапкершілік. Ағымдағы учаскелержағдайларды шешу, мен жұмысты қол астындағы үйлестіру; жұмыскерлер үшін біліктілігі міндеттерді анықтау, төмендеу аппаратшыларға қабылданған шешімдер үшін, қоршаған ортаны басшылық; қорғау бойынша талаптехнологиялық журналда жазба- тарды орындау үшін жауапкершілік. лар жүргізу

Аммофостың физикахимиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

Стандарттар және шикізат және пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптар. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

«Фосфор өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 5-қосымша Келісу парағы Ұйымның атауы 1. Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

Келісілген күні 2013 жылғы 23 желтоқсандағы № 04-3-1-22/16719

20. Осы кәсіби cтандарт _______________________________________ ___________________________ ____________________ тіркелді. Кәсіби стандарт Кәсіби стандарттар тізіліміне тіркеу №______________болып енгізілді. Хат (хаттама) № ___________ Күні Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 30 сәуірдегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9381 болып енгізілді.

2013 жылғы 27 желтоқсан

Білік және дағды

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылық етуімен күрделі емес жабдықпен жарақталған учаскелерде жекелеген операциялар орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту және қызмет көрсету

Ф3

Аммиак, фосфор қыш-қылы, күкірт қышқылы, электр энер-гиясы, су

№448

Астана қаласы

«Хромды қосылысты өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандартын бекіту туралы

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры

Ф2

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы

Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарын қарапайым бабына келтірудегі дербестік. Төменгі персонал үшін ағымдағы жұмыстар жоспарын құру. Өзінің оқуы және басқалардың оқуына жауаптылық.

менттейтін әдістемелік нұсқаулар.

Білік және дағды

Аммиак, Фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, электр энергиясы, су

6-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек функ- заты циясының шифры

Аммиак, Фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, электр энергиясы, су

Экстракциялық фосфор қышқылын алудың технологиялық процесінің мәні; Апатиттің, күкірт қышқылының, фосфор қышқылының физикахимиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс қағидасы; Пештер мен қондырғылардың жұмыс қағидасы; процесті реттеу ережелері; Экстракциялық фосфор қышқылы өндірісіне қатысты техникалық талаптар, регламенттер, нұсқаулықтар, ережелер және басқа нормативтіктехникалық құжаттар.

Міндеттер (еңбек әрекеті)

З 3-2 Зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау нәтижелері бойынша өнім сапасын бақылау; Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; Біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық жасау; Технологиялық журналда жазба жүргізу.

Ф1

З 1-2 Негізгі өндірісте операциялар орындау. Аммофос өндірумен айналысатын жұмысшылардың жұмысын бақылау және үйлестіру.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

Еңбек Еңбек функ- заты циясының шифры

Аппаратшыларды және экстракциялық фосфор қышқылы өндірісінде айналысатын басқа қызмет-керлерді басқаруды ұйымдастырады. Технологиялық З 1-3 процестерде Экстракциялық көзделмеген фосфор өзгерістерді/ парақышқылы процесінің негізгі метрлер ауытқуын анықтаудағы технологиялық дербестік және параметрлерін жауаптылық. бақылау Жабдықтың және және реттеу. бақылау-өлшеу Экстракциялық аспаптарының фосфор жұмысын қышқылы бақылайды. өндірісінде Процестер жұмыс істейтін жұмысшылардың барысының жұмысын бұзылуын және бақылау және технологиялық үйлестіру. желі жабдығының жұмысындағы ақаулықтарды жою бойынша дер уақытында шаралар қабылдау үшін жауапкершілік. Білімін үнемі жетілдіру. Қызмет көрсететін персонал үшін ағымдағы міндеттерді анықтау.

Фосфат шикізаты, күкірт қышқылы, су, электр энергиясы

Нақты жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы; фосфор қышқылын өндірудің термиялық процестерінің физика-химиялық негіздері. Оларды реттеу ережелері. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының құрылысы және әрбір өндірістік учаскеде қолданылуы. Күшті әсер ететін улы заттармен және газдармен жұмыс кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

Фосфат шикізаты, күкірт қышқылы, су, электр энер-гиясы

Негізгі және көмекші жабдық, бақылау өлшеу аспаптары мен құралдар - терморетте-гіштер, монометрлер, деңгей өлше-гіштер, шығын өлшегіштер.

З 2-2 Экстракциялық фосфор қышқылын өндірудің технологиялық процесі параметрлерінен болуы мүмкін ауытқулардың алдын алу және жою. Разряды төмендеу аппаратшылардың жұмыстарын бақылау және үйлестіру.

кезінде сақтану шаралары; термиялық және химиялық күйіктен сақтану шаралары. З 3-2 Аспаптар мен автоматты жүйелердің көрсеткіштері және зертханалық талдау-дың нәтижелері бойынша тер-миялық фосфор қышқы-лының сапасын бақылау. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; технологиялық журналда жазбалар жүргізу.

Атитті косфат шикізаты, күкірт қышқылы, су, электр энергиясы

Нақты жұмыс учаскесіндегі аммофосфат өндірісінің технологиялық сызбасы және аппараттар тізбегі; Аммофосфат өндірудің физикахимиялық негіздері. Оларды реттеу ережелері. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының құрылысы және әрбір өндірістік учаскеде қолданылуы. .

2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5-бабының 3-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріп отырған «Хромды қосылысты өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандарты бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Өнеркәсіп комитеті (Б.А. Қасымбеков) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернет-ресурсында осы бұйрықтың орналасуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4. Осы бұйрық оның алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушы А.РАУ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ___________ Т.ДҮЙСЕНОВА. 2014 жылғы 26 наурыз Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушының 2013 жылғы 27 желтоқсандағы №448 бұйрығымен бекітілген «Хром қосылыстары өнімдерін өндіру аппаратшысы» кәсіби стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Хром қосылыстары өнімдерін өндіру аппаратшысы» кәсіби стандарты (бұдан әрі – КС) біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайды және: 1) кәсіби қызметтің мазмұнына, еңбек нарығының заманауи талаптарына жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеуге; 2) персоналды басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге; 3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сондай-ақ тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалауға және біліктілігінің сәйкестігін растауға арналған. 2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары: 1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлері; 2) ұйым басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың персоналды басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары; 3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы мамандар болып табылады. 3. КС негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және тағы басқалардың функционалдық модельдеріне арналған ішкі, корпоративтік стандарттар әзірленуі мүмкін. 4. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады: 1) біліктілік – қызметкердің еңбек қызметінің белгілі бір түрі шеңберінде нақты функцияларды сапалы орындауға дайын болуы; 2) біліктілік деңгейі – күрделілік параметрлері, еңбек әрекеттерінің стандартты болмауы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлердің құзыреттілігіне қойылатын талаптар жиынтығы; 3) еңбек заты – белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің ісәрекеті бағытталатын зат; 4) еңбек құралдары –еңбек затын бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін қызметкер пайдаланатын құралдар; 5) еңбек қызметінің түрі - еңбек функцияларының тұтас жинағымен және оларды орындау үшін қажетті құзыреттіліктермен қалыптастырылған кәсіптік қызмет саласының құрамдас бөлігі; 6) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндетін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы; 7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар (ұқсас немесе жуық мақсат, нысандар, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) және оларды орындау үшін ұқсас еңбек функциялары мен құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы; 8) КС – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт; 9) кәсіби стандарт бірлігі – еңбек қызметінің осы түрі үшін тұтас, аяқталған, едәуір дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының толық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; 10) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі; 11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі мен тәжірибесін қолдану қабілеті; 12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік сатысы жүйесіндегі функционалдық орын; 13) міндет – нақты бір еңбек заттары мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асыруға байланысты іс-қимыл жиынтығы; 14) сала – шығарылатын өнімде, өндіріс технологиясында, негізгі қорларда және жұмыскерлердің кәсіптік дағдыларында ортақтық болатын кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы; 15) салалық біліктілік шеңбері (бұдан әрі - СБШ) – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 16) ұлттық біліктілік шеңбері (бұдан әрі - ҰБШ) – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 17) функционалдық карта – кәсіптік қызметтің белгілі бір саласы шеңберінде белгілі бір қызмет түрін атқаратын қызметкер орындайтын еңбек функциялары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы. 2. КС паспорты 5. КС паспорты мыналарды айқындайды: 1) экономикалық қызмет түрі (кәсіптік қызмет саласы): 20. Химия өнеркәсібі өнімдерінің өндірісі. Кәсіптік қызмет саласының негізгі мақсаты: Хром қосылыстарын өндіру. 2) кәсіптік қызмет саласының негізгі мақсаты: Хром қосылыстарын өндірудің технологиялық процесін қамтамасыз ету; 3) еңбек қызметінің, кәсіптің түрлері, біліктілік деңгейлері осы кәсіби стандартқа 1-қосымшада көрсетілген. 3. Еңбек қызметі (кәсіп) түрлерінің карточкалары

Аммофостың физикахимиялық қасиеттері. Өздігінен тұтанатын және уыттылығы жоғары заттектермен жұмыс істеу ережелері; қауіпсіздік техникасының ережелері. Сынамалар іріктеу және өңдеу, талдау жүргізу және нәтижелерін талдау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар, нұсқаулықтар және ережелер.

1-параграф «Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» 6. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) біліктілік деңгейі: СБШ бойынша – 4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы, бейтараптау цехының аппаратшысы, ыдырату цехының аппаратшысы, қалпына келтіру цехының аппаратшысы, булау цехының аппаратшысы, кристалдау бөлімінің аппаратшысы, сүзгі бөлімінің аппаратшысы, үйірткілеу бөлімінің аппаратшысы, кептіру цехының аппаратшысы; 4) орындалатын қызметтің жалпы сипаттамасы: хром қосылыстарын өндірудің технологиялық процестерін жүргізу бойынша жұмыстарды үйлестіру (хром ангидриді, калий және натрий бихроматы, натрий монохроматы, хром тотығы): бейтараптау, ыдырату, қалпына келтіру, буландыру, кристалдау, сүзу, үйірткілеу, кептіру; бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері және химиялық талдаулардың нәтижелері бойынша технологиялық процестер барысын, дайын өнімнің шығуын және сапасын, басқа цехтарға шала өнімдер мен өнімдерді беру мен қабылдауды бақылау; химиялық теңдеулерді қолданып есептеулер орындау; барлық жабдық жұмысын қадағалау, өндіріске қатысатын аппаратшыларды басқару; 5) қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланыс осы КС-қа 2-қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген; 6) еңбек шарттарына, білімге және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС-қа 2-қосымшаның 2-кестесінде көрсетілген. 4. КС бірліктерінің тізбесі 7. КС бірліктерінің тізбесі осы КС-қа 3-қосымшаның 1-кестесінде келтірілген және ҚС бірлігінің шифры мен атауын қамтиды.

(Соңы 17-бетте).


(Соңы. Басы 16-бетте).

Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 14 наурыз

5. КС бірліктерінің сипаттамасы 8. КС бірліктерінің сипаттамасы осы КС-қа 4-қосымшаның кестесінде келтірілген. 6. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері 9. Мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы ұйымдар осы КС негізінде сертификаттар береді. 10. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификат түрлері сертификат алу үшін игерілуі қажет кәсіби стандарт бірліктерінің тізбесіне сәйкес анықталады, бұлар осы КС 3- қосымшасында көзделген. 7. Кәсіби стандартты әзірлеушілер, келісу парағы, сараптама және КС тіркеу 11. КС әзірлеуші Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі болып табылады. 12. КС келісу парағы осы КС-қа 5-қосымшада келтірілген. «Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» кәсіби стандартына 1-қосымша Еңбек қызметінің (кәсіптің) біліктілік деңгейлері бойынша түрлері Р/с №

1.

Еңбек нарығы үрдісі ҚР МЖ 01-2005 СБШ біліктілік БТБА бойынша Еңбек қызметі түрінің атауы ескерілген кәсіп атауы сәйкес кәсіп атауы деңгейі разряды Хром қосылыстарын өндірудегі технологиялық процестердің жекелеген сатыларын жүргізу: Хром қосылыстарын Хром қосылыстарын 4 6 бейтараптау, ыдырату, қалпына өндіру аппаратшысы өндіру аппаратшысы келтіру, буландыру, кристалдау, сүзу, үйірткілеу, кептіру

Ескертпе: БТБА – Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2013 жылғы 3 қыркүйектегі № 426-ө-м бұйрығымен бекітілген 52-шығарылым. «Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» кәсіби стандартына 2-қосымша 1-кесте

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланыс

Қазақстан Республикасының Қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші (ҚМЖ) 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері» Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (БТБА) БТБА шығарылымы, бөлімі 25-шығарылым. 2 -бөлім. Негізгі химия өндірістері БТБА бойынша кәсібі Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы, 6-р. БТБА бойынша разрядтар Салалық біліктілік шеңберінің біліктілік деңгейі 4 6 Базалық топ

Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

2-кесте

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. химиялық реагенттер айдаланылып, сондай-ақ Зиянды және қауіпті оларды сақтап (қоймалап) жүргізілетін жұмыстар. еңбек шарттары Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандардағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» Жұмысқа жіберудің ерек2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы ше шарттары Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Талап етілетін жұмыс СБШ біліктілік деңгейі Кәсіби білім және оқыту деңгейі тәжірибесі Жоғары деңгейдегі техникалық және кәсіптік білім (қосымша кәсіптік 4 Талап етілмейді даярлық), практикалық тәжірибе

«Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» кәсіби стандартына 3-қосымша Кесте

КС бірліктерінің тізбесі Еңбек қызметінің (кәсіптің) түрі «Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Хром қосылыстарын (хром ангидриді, калий және натрий бихроматы, натрий монохроматы, хром тотығы) өндірудің технологиялық процестерін жүргізу: бейтараптау, ыдырату, қалпына келтіру, буландыру, кристалдау, сүзу, үйірткілеу, кептіру Хром қосылыстарын өндірудің технологиялық процесі параметрлерінің өзгерісін ескере отырып, іс-әрекеттерді талдау және түзету Орындалатын жұмыстардың сапасын, дайын өнімнің сапасын, басқа цехтарға шала өнімдер мен өнімдерді беру мен қабылдауды бақылау

Ескертпе: Ф – функция. «Хром қосылыстарын өндіру аппаратшысы» кәсіби стандартына 4-қосымша Кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек функциясыЕңбек ның заттары шифры Ф 1 Хромит рудасы, сода, әк немесе доломит. Натрий моно-хроматы, күкірт қышқылы. Натрий немесе калий бихро-маты. Күкірт. Хром тотығы

Ф2

Ф3

Еңбек құрал дары

Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

Күйдіру пеші. Ыдыратуға арналған реактор; вакуум-булау аппараты; бейтараптандырғыш; ортадан тепкіш сорғы; кристалдағыш; бихромат балқы-масын жинағыш; күкірт қышқылы багы; тұндырғыш; қабыршақтауға арналған аппарат, шөптік; моно-хромат ерітін-дісінің жинағы; сода бункері; сода ерітіндісіне арналған бак; скруббер; айналдыру багы; гипо-хлорит ерітін-дісіне арналған бак; сүзгішжанышпа; ерітіндіні ағартуға арналған бак.

З 1-1 Хром қосылыстарын өндіруге арналған шикізатты (технологиялық қоспаларды, аралық өнімдерді) дайындау және оларды ыдыратуға, қалпына келтіруге, булауға, бейтараптауға, кристалдауға, сүзуге, үйірткілеуге, кептіруге арналған жабдықтарға жүктеу. Жабдықтарды тазарту, аппараттарды шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету. Жабдықты жөндеуге дайындау З 1-2 Агрегаттардың, аппараттардың ағымдағы жағдайын тексеру, жұмыс ауысымын қабылдау, тапсыру кезінде өлшеу құралдарының көрсеткіштерін белгілеп бекіту.

Хром қосылыстарын өндіру кезінде технологиялық режимдердің бұзылуы анықталған жағдайда өздігінен шешімдер қабылдау.

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, жоспарлау, қойылған міндеттерді орындау тәсілдерін таңдай білу дағдысы болу. Уландырғыштығы жоғары заттармен жұмыс істей білу.

Өндірістік нәтижелерді талдаудың және шикізат пен алынған өнім шығысының қарапайым баланстық есептеулерін жүргізудің негіздері; Есептеулерді химиялық теңдеулерді пайдаланып орындау.

Алынған тапсырмаларды талдау, қол астындағылардың қызметінің нәтижесін бағалау. қызметкерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады.

хром тотығын, хром ангидридін, калий және натрий бихроматын, натрий монохроматын өндірудің технологиялық сызбасы. Процестердің физикалықхимиялық негіздері және мәні.

Ағымдағы жағдай-ларды шешу, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анық-тау кезіндегі дербестік, және қабылданатын шешімдер үшін, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі талаптарды орындау үшін жауапкершілік. алынған өнімнің сапасын талдау кезінде нәтижесі үшін жауаптылық. Алынған өнімнің сапасын талдау кезінде қауіпсіздік техникасының сақталуын, шығарындыларды, өндіріс қалдықтарының кәдеге жаратылуын бақылау З 1-3 Негізгі жабдық Ыдырату, қалпына жұмысы көрсеткіштерінің келтіру, булау, хром қосылыстарын бейтараптау, өндірудің технологиялық кристалдау, сүзу, регламенттеріне, үйірткілеу, кептіру технологиялық сатыларын сатыларында жүргізудің техникалық технологиялық процесс нұсқаулықтарына параметр-лерінің өзгеру сәйкестігін бақылау. себептерін дербес Жабдықты тексеруді дербес анықтау. ұйымдастырады, жұмыс Процесс барысыжағдайы мен олардың ның бұзылуын және болжалды өзгерістеріне жабдық жұмысындағы талдау жүргізеді. ақауларды жою бойынша шаралар қабылдауға жауаптылық. Разряды неғұрлым жоғары аппаратшыларды және учаске диспетчерін дер уақытында хабардар ету. З 1-4 Негізгі жаб-дық Аспаптардың жұмысы көрсет-кіштерінің және автоматика хром қосылыстарын құралдарының өндірудің техноло-гиялық көрсеткіштері бойынша регламент-теріне, техноло- жабдық жұмысын гиялық сатыларын тексеруді дербес жүргізудің техникалық нұс- ұйымдастырады, қаулықтарына сәйкестігін жұмыс жағдайына бақылау. Жабдықты және болуы мүмкін тексе-руді дербес ұйымөзгерістерге талдау дастырады, жұмыс жағдайы жасайды. мен олар-дың болжалды өзге-рістеріне талдау жүргізеді. З 1-5 Хром қосылыс-тары Өзінің оқуына және (хром ангидриді, калий және басқаларды оқытуға натрий бихроматы, натрий жауаптылық. монохроматы, хром тотығы) Өнім қозғалысының өндірісінде жұмыс істейтін маршрут парақтарын аппаратшылардың жұмысын әзірлеу және талдау бақылау және үйлестіру кезінде және өндірістің әр түрлі сатылары бойынша дербестік. Хромит БақылауЗ 2-1 Хром қосы-лыстарын Әрбір бөлімшенің рудасы, өлшеу өндірудің технологиялық жұмыс сапасын сода, әк аспаптары про-цесінің параметрлері дербес талдау немесе және құралдар өзгерген кезде жабдықтың және түпкі өнімнің доломит. – шығын өлше- жұмысын түзету. Басқа (хром ангидридінің, Натрий гіштер, деңгей өндірістік учаскелермен калий және натрий моноөлшегіштер, жұмысты үйлестіру. бихроматының, натрий хроматы, температура монохрома-тының күкірт мен қысым хром тоты-ғының) қышқылы. бергіштер. сапасына тигізетін Натрий Негізгі және әсерін анықтау . немесе көмекші З 2-2 Бақылау-өлшеу Өндірістің әр түрлі калий жабдықтар, құралдарының, автосатыларында бақылау бихро-маты. аппараттар матика құралдарының сынамаларын іріктеуді Күкірт. Хром көрсеткіштерін, қыз-мет және талдауды тотығы көрсетілетін жаб-дықтың ұйымдастырады. жағдайы мен жұмысын қадағалау.

Хромит рудасы, сода, әк немесе доломит. Натрий монохроматы, күкірт қышқылы. Натрий немесе калий бихроматы. Күкірт. Хром тотығы

Химияаналитикалық, техни-калық аппара-тура, сына-малар іріктеу және талдауға арналған құралдар

17

www.egemen.kz

14 қазан 2014 жыл

Астана қаласы

Сот-сараптама қызметін лицензиялау жөніндегі комиссия қызметінің ережесін бекіту туралы «Қазақстан Республикасындағы сот-сараптама қызметi туралы» Казақстан Республикасы Заңының 15-бабының 4-тармағын басшылыққа ала отырып, бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Сот-сараптама қызметін лицензиялау жөніндегі комиссия қызметінің ережесі бекітілсін. 2. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитетінің төрағасы Б.Ш.Әбішевке жүктелсін. 3. Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуді және оны ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Б.ИМАШЕВ. Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2014 жылғы 14 наурыздағы №106 бұйрығымен бекітілген Сот-сараптама қызметін лицензиялау жөніндегі комиссия қызметі туралы ереже 1. Жалпы қағидалар 1. Осы Ереже «Қазақстан Республикасындағы сот-сараптама қызметi туралы» 2010 жылғы 20 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабына сәйкес әзірленген және Сот-сараптама қызметін лицензиялау жөніндегі комиссия (әрі қарай – Комиссия) қызметінің бірыңғай тәртібін айқындайды. 2. Комиссия Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің (әрі қарай – Министрлік) жанынан құрылады. 3. Комиссия өз жұмысында Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін және осы Ережені басшылыққа алады. 2. Комиссияның құрылымы 4. Комиссияның құрамы мүшелерінің тақ санынан тұрады (бес адамнан кем емес). Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитетінің (әрі қарай – Комитет) төрағасы Комиссия төрағасы болып табылады. Комиссия құрамына Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің және ғылыми дәрежесі немесе 5 жылдан кем емес сарапшылық өтілі бар Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Сот сараптамасы орталығының (әрі қарай – Орталық) өкілдері енгізіледі. Комиссия құрамы Қазақстан Республикасы Әділет министрінің бұйрығымен бекітіледі. 3. Комиссияның міндеттері, функциялары және құқықтары 5. Комиссияның негізгі міндеттері: 1) өтініш берушінің өтініш берушіге қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігін анықтау; 2) жеке адамға сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияны беру, беруден бас тарту жөніндегі ұсынымды әзірлеу; 3) сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияның әрекетін тоқтата тұру, тоқтату және қайта жалғастыруға байланысты ұсыныстарды әзірлеу болып табылады. 6. Комиссия өзіне жүктелген міндеттерге сәйкес келесі функцияларды жүзеге асырады: 1) жеке адамға сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияны беру немесе беруден бас тарту, сонымен қатар сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияның әрекетін тоқтата тұру, тоқтату және қайта жалғастыру туралы шешім қабылдайды; 2) сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияны беру немесе беруден бас тарту мәселелері бойынша тиісті ұсынымдар шығарады; 3) «Қазақстан Республикасындағы сот-сараптама қызметi туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабының 4-тармағында көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасы Әділет министріне сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензиядан айыру туралы талап арызды дайындау туралы ұсыныс жасайды. Сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензиядан айыру оның әрекетін тоқтатуға әкеп соғады. 7. Комиссия міндеттерін орындау және функцияларын жүзеге асыру үшін өтініш берушіден өтініш берушіге қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігіне қатысты құжаттарын сұратады; 4. Комиссияның жұмысын ұйымдастыру 8. Комиссия төрағасы оның жұмысына басшылық жасайды, Комиссия отырысын өткізеді, Комиссия жұмысын жоспарлайды және оның жұмысына бақылауды жүзеге асырады. Комиссия төрағасы болмаған жағдайда оның міндетін Комиссия төрағасының орынбасары атқарады. 9. Комиссия отырысы қажеттілігіне қарай өткізіледі және егер оған Комиссия мүшелерінің жалпы санының кем дегенде үштен екісі қатысқан жағдайда заңды деп есептеледі. Комиссия мүшелеріне отырыстың уақыты мен орны туралы алдын-ала хабар беріледі. 10. Комиссия мүшелері отырысқа қатысу жөніндегі өз өкілеттіктерін басқа адамдарға беруге құқылы емес. 11. Комиссия хатшысы отырысты өткізуге арналған материалдарды дайындауды жүзеге асырады және оларды Комиссияға ұсынады, ісін жүргізеді. Хатшы Комиссия мүшесі болып табылмайды. 12. Комиссия шешімі лицензиялауға ұсынылған құжаттардың, Комиссия мүшелерінің қатысып отырған санының қарапайым көпшілігінің ашық дауыс беру арқылы қорытынды беруінің негізінде қабылданады және оны төрағалық етуші хабарлайды. Дауыстардың саны тең болған жағдайда, Комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. 13. Комиссия отырысы хаттамаланады, отырысты өткізу нәтижесі бойынша Комиссия отырысының хаттамасына Комиссия мүшелері қол қояды. Комиссия қабылдаған шешімдерге сот тәртібімен шағымдануға болады. 14. Қабылданған шешіммен келіспеген жағдайда Комиссия мүшелері өз пікірлерін жазбаша түрде баядауға құқылы, ол отырыс хаттамасына тіркеледі. 15. Комиссия сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияны беру, беруден бас тарту, сонымен қатар олардың әрекетін тоқтата тұру, тоқтату және қайта жалғастыру туралы шешімдерді ұсынылған материалдардың негізінде қабылдайды. Комиссия теріс шешім қабылдаған жағдайда Комиссия отырысының хаттамасында бас тартудың дәлелдері көрсетілуі тиіс. 16. Сот-сараптама қызметімен айналысуға арналған лицензияны беруді, беруден бас тартуды, тоқтата тұруды, тоқтатуды немесе қайта жалғастыруды Комитет жүргізеді. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 19 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9242 болып енгізілді.

Стандартты емес әр түрлі жағдайларда өзінөзі ұйымдастыру, еңбек заттары мен құралдарын пайдалана білу дағдысын көрсетеді. Күрделі емес жөндеу жұмыстарын орындау және бақылауөлшеу аспаптарын түзету

Жұмыс бабындағы жағдайларды және оның болжалды өзгерістерін өз бетімен талдауды талап ететін әр түрлі практикалық міндеттерді шешу.

Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 24 қаңтар

№17-Ө

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитеті облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекцияларының ережелерін бекіту туралы

Өндірістің нақты жұмыс учаскесіндегі технологиялық сызбасы.

Қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті.

Негізгі және көмекші жабдықтардың, бақылау-өлшеу аспаптарының, автоматика құралдарының құрылысы; коммуникациялар сызбасы. Қойылған міндетті Параметрлер негізге ала отырып, мен режимдердің қызметті жоспарлау технологиялық қабілеті. процесс сатылары бойынша нормативтік көреткіштері

Зертханалық жабдықта жұмыс істеу, құралсаймандармен және талдағыштармен жұмыс

Сынамалар іріктеу мен дайындаудың, талдау мен зерттеудің әдістемелері, техникалық-талаптар және стандарттар

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижесін талдай білу

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Негізгі және көмекші жабдықтардың құрылысы, жұмыс қағидасы. Шикізат пен дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар.

З 2-3 Хром қосылыстарын өндіру кезінде ыдырату, қалпына келтіру, булау, бейтараптау, кристалдау, сүзу, үйірткілеу, кептіру бөлімшелері аппаратшыларының жұмысын үйлестіру.

Сынамалар іріктеу мен өңдеуді дербес ұйымдастыру және талдау жүргізу.

З 3-1 Хром қосылыс-тарын өндіру кезінде ыдырату, қалпына келті-ру, булау, бейтараптау, кристалдау, сүзу, үйірт-кілеу, кептіру сияқты технологиялық процестің барлық сатыларында орындалатын жұмыстар-дың сапасын бақылау. З 3-2 Өндірістің түрлі сатыларында бастапқы шикізат, материалдар, өнімдер мен дайын хром қосылыстарын бақылап, талдау жүргізу

Басқарушылық қабілет, Бөлімшенің өзін-өзі үнемі жетілдіру жұмысы туралы және басқаларды оқыту анықтамалар, есептер, презентациялар дайындау.

Өндірістің әр түрлі сатыларында бақылау сынамаларын іріктеуді және талдауды ұйымдастырады.

Зертханалық жабдықта жұмыс істеу, құралсаймандармен және талдағыштармен жұмыс

Сынамалар іріктеу мен дайындаудың, талдау мен зерттеудің әдістемелері, техникалық-талаптар және стандарттар

З 3-3 Технологиялық көрсеткіштер бойынша процестер барысын бақылау: дайын өнімнің шығуы мен сапасы, шала өнімдер мен өнімдерді басқа цехтарға беру және қабылдау.

Сынамаларды іріктеу мен өңдеуді дербес ұйымдастыру және талдау жүргізу.

Бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижесін талдай білу.

З 3-4 Біліктілігі төменірек аппаратшыларды басқару, технологиялық журналда жазбалар жүргізу.

Басқарушылық қабілет, Бөлімшенің өзін-өзі үнемі жетілдіру жұмысы туралы және басқаларды оқыту анықтамалар, есептер презентациялар дайындау.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физика-химия-лық және тех-нологиялық қасиеттері. Негізгі және көмекші жабдықтардың құрылысы, жұмыс қағидасы. Шикізат пен дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар.

«Хром қосылыстары өнімдерін өндіру аппаратшысы» кәсіби стандартына 5-қосымша Келісу парағы Ұйымның атауы Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

№106

Келісілген күні 2013 жылғы 23 желтоқсандағы № 04-3-1-22/16719

14. Осы кәсіби cтандарт _______________________________________ ________________________ _______________________ тіркелді. Кәсіби стандарт Кәсіби стандарттар тізіліміне тіркеу №______________болып енгізілді. Хат (хаттама) № ___________ Күні ________________________________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 30 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9382 болып енгізілді.

«Нормативтiк құқықтық актiлер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 3-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және 29-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына, сондай-ақ «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 27 желтоқсандағы № 1413 қаулысының 1-тармағы, 5) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса берілген: 1) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 2) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Балқаш-Алакөл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 3) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Ертіс облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 4) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Есіл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 5) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 6) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитеті Нұра-Сарысу облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 7) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Тобыл-Торғай облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі; 8) «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Шу-Талас облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Балық шаруашылығы комитеті заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде мерзімдік баспа басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауына жіберуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің ресми интернет-ресурсында жариялануын; 4) Қазақстан Республикасы әділет органдарында Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитеті облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекцияларының қайта тіркеуін қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Н. ҚАППАРОВ. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 24 қаңтардағы № 17-Ө бұйрығымен бекiтiлген «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрi – Инспекция) Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Балық шаруашылығы комитеті (бұдан әрі – Комитет) құзыретi шегінде Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданының су айдындарын қоспағанда Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстары әкімшілік шекарасының шегіндегі Арал-Сырдария бассейнінің су айдындарында (су қорғау белдеуі мен аймағын, жағалау жиегін және санитарлық қорғау аймағын қоса алғанда) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы іске асыру, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын аумақтық бөлімше болып табылады. 2. Инспекция өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа алады. 3. Инспекция республикалық мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынысындағы заңды тұлға болып табылады, өз атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрi мен мөртаңбалары, белгiленген үлгiдегi бланкiлерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында шоттары болады. 4. Инспекция азаматтық-құқықтық қатынастарға өз атынан түседi. 5. Инспекцияның, егер Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес осыған уәкілеттік берiлсе, мемлекеттiң атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар.

6. Инспекция өз құзыретіндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген тәртіппен Инспекция басшысының бұйрықтарымен және Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген өзге де актілерімен рәсімделетін шешімдер қабылдайды. 7. Инспекция құрылымын және штат санын Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрімен келіскеннен кейін Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Жауапты хатшысы (бұдан әрі – Жауапты хатшы) бекiтедi. 8. Инспекцияның орналасқан мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 120000, Қызылорда облысы, Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 17 үй. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгi Балық шаруашылығы комитетiнің Арал-Сырдария облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттiк мекемесi; республиканское государственное учреждение «Арало-Сырдарьинская межобластная бассейновая инспекция рыбного хозяйства Комитета рыбного хозяйства Министерства окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан». 10. Осы Ереже Инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекцияның қызметiн қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 12. Инспекцияның жұмыс режимі Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес оның жұмыс регламентімен белгіленеді. 13. Инспекцияның функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау мәнiне Инспекцияға кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым салынады. Егер Инспекцияға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілермен кiрiс әкелетiн қызметтi жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджеттiң кiрiсiне жiберiледi. 14. Инспекция: 1) Бақылау-инспекциялық жұмысы бөлімінен; 2) Ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінен; 3) Қаржылық және ұйымдастыру-құқықтық жұмыс бөлімінен; 4) Арал балық инспекциясы бөлімінен; 5) Шардара балық инспекциясы бөлімінен; 6) Қызылорда облысы бойынша балық инспекция бөлімінен тұрады. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен функциялары 15. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатын іске асыру. Функциялары: 1) Инспекцияның бюджеттік өтінімін дайындау, оны Комитетке ұсыну, сондай-ақ өзге де бюджеттік процесстердің рәсімдерін орындауды қамтамасыз етеді; 2) мемлекеттік сатып алу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімдерін ұйымдастырады және өткізеді; 3) өзінің құзыреті мәселелері бойынша болжау жасалып отырған жобалардың редакцияларын қоса тіркеп, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзiрлеу немесе оларға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнінде ұсыныстар енгізеді. 16. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру. Фунциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтерінің сақталуына; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы шаралардың атқарылуына; балық аулау Қағидасының сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды және жерсіндіруді жүргізу тәртіптерінің сақталуына; жеке және заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргiзу шарттары талаптарынының орындалуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға белгiленген шектеулер мен тыйым салулардың сақталуына; балық шарушылығын жүргізу Қағидасының сақталуына; жануарларды ерiксiз немесе жартылай ерiктi жағдайларда ұстау тәртiбiнiң, сондай-ақ зоологиялық коллекциялардың сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының өзге де талаптарының орындалуына мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады; 2) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметін тексереді. 17. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Функциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын пайдалануға; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды мен жерсіндіруді жүргізуге; балық ресурстарын және басқа да су жануарларын, олардың бөлiктерi мен дериваттарын, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қаупi төнген санаттарға жатқызылған жануарлар түрлерiн әкелуге және әкетуге рұқсат береді; 2) балық аулауға және балық шарушылығын жүргізуге, сондай-ақ аквакультураны дамыту үшін балық шаруашылығы су айдынын және (немесе) учаскесін пайдалану туралы шарттарды жасасады және бұзады; 3) мына: балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнiң резервтiк қорындағы балық ресурстарын және басқа су жануарларын қорғауды, өсiмiн молайтуды және мемлекеттiк есепке алуды; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми-зерттеулер мен жобалау-іздестіру жұмыстарын жүргізуді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын мемлекеттік есепке алуды, оның кадастры мен мониторингін жүргізуді; халықаралық және республикалық маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру жөнiндегi конкурсын дайындау және өткiзу шараларын; балықтың қырылу қаупі бар су айдындарында және (немесе) учаскелерінде аулауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; 4) балық аулаушылар және балық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің аккредиттелінген республикалық қауымдастықтарының қатысуымен бекітілген лимиттер негізінде балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулау квоталарын бөледі; 5) мына: рекреациалық балық аулау аймақтарын; ұйықтарды (ұйықтық учаскелерді) ашып, жабады, балық шаруашылығы учаскелерінің шекараларын белгілейді. 6) ғылыми ұсыныстар негізінде балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін паспорттауды жүргізеді; 7) балықтың қайдан ауланғаны туралы анықтама береді; 8) мына: жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды; бақылау үшін аулауды, интродукциялау, реинтродукциялау және будандастыру мақсатында аулауды; балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнің резервтік қорын биологиялық-экономикалық тексеруді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында халықаралық келісімдерін іске асыруды; өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасы заңдарымен бекітілген тәртіппен әкімшілік құқықбұзушылық туралы істері бойынша шараларды жүзеге асырады. 9) мына: су тарту құрылыстарының балық қорғау құрылғыларын орнатуға; жергілікті атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру туралы шешiмiне; балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде, двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруіне; «Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабы 1 және 2-тармақтарында көрсетілген шаруашылық және басқа да қызметті жүзеге асыратын субъектілермен әзірленетін, техникалық-экономикалық негіздеме мен жобалаусметалық құжаттамасына; бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылығы мелиорациясын жүргізуге келісім береді; 10) балықтардың қырылуына әкеп соғатын қырылу қаупі туындаған және су объектілерін немесе олардың бөліктерін ағымдағы балық шаруашылық мелиорациялауды жүргізу жолымен, сондай-ақ мұндай қауіпті болдырмау мүмкін болмаған жағдайларда ғылыми ұсынымдар негізінде балықтарды мелиорациялық аулау туралы шешім қабылдайды; 11) мына: сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін, олардың бөліктері мен дериваттарын алу жөнінде ұсыныс; жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың жеке меншiгiндегі немесе уақытша жер пайдалануындағы жер учаскелерiнде толығымен орналасқан жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерін олардың өтiнiмi бойынша белгiленген бiлiктiлiк талаптарына сәйкес келген жағдайда конкурссыз бекітіп беру туралы жергілікті атқарушы органға ұсыныс енгізеді; 12) жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін әзірлейді; 13) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде қарастырылған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3. Инспекция құқықтары мен міндеттемелері 18. Негізгі міндеттерді іске асыру және өзіне жүктелген қызметтерді жүзеге асыру үшін Инспекция заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) объектілерге жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуы тұрғысынан бақылау мақсатында баруға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат алуға; 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде берiлген өкiлеттiктер шегiнде актiлер шығаруға; 3) тексеру материалдарын құқық қорғау органдарына iс жүргiзу шешiмiн қабылдау үшiн беруге; 4) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы анықталған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жануарлар дүниесiн пайдаланушылардың қызметiн тоқтата тұру немесе қызметiне тыйым салу туралы ұсыныс енгiзуге; 5) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы салдарынан келтiрiлген зиянның көлемiн анықтауға және осының негiзiнде кiнәлi тұлғаларға осы зиянды ерiктi түрде өтеу туралы талап қоюға не сотқа талап-арыз беруге; 6) Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiне сәйкес жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға; 7) балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің аумақтарында және олардың жағалау белдеуінде, олардан шыққан кезде көлiк және жүзу құралдарын тоқтатуға, оларды жете тексеруге; 8) су тарту құрылыстарын олардың тиісті балық қорғау құрылғыларымен жабдықталуына және су тұтыну шарттарын уәкілетті органмен келісу нысанына тексеруді жүзеге асыруға; 9) балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде, жағалау белдеуінде болған және олардан шыққан кезде адамдардың жануарлар дүниесін пайдалану құқығына арналған құжаттарын тексеруге; 10) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын аулау құралдарының тыйым салынған түрлерiн сот шешiм қабылдағанға дейiн сақтау үшiн алып қоюға; 11) заңсыз ауланған балық ресурстары мен басқада су жануарларын және олардың тiршiлiк ету өнiмдерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен алып қоюға; 12) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте арнайы құралдарды және қызметтік қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға; 13) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарын бұза отырып пайдаланылған атыс қаруын сот шешiм шығарғанға дейiн уақытша сақтау үшiн алып қоюға; 14) қойылған міндеттерді шұғыл шешу мақсатында арнайы жүру және радио байланыс құралдарын қолдануға; 15) талап арыздарымен сотқа жүгінуге, талап арыздарды Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған тәртіппен қарастыруға қатысуға; 16) мемлекеттік органдардан, басқа ұйымдардан, лауазымдық тұлғалардан өзінің міндеттері мен қызметтерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға және сұратуға; 17) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде қарастырылған басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы.

4. Инспекцияның мүлкі 19. Инспекцияның жедел басқару құқығында жекелеген мүлкі болады. Инспекцияның мүлкі оған мемлекет берген мүліктің есебінен қалыптасады, және негізгі және айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ Инспекцияның балансында құны көрсетілген басқа да мүліктен тұрады. 20. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 21. Инспекция өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 22. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың негізгі міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті, Инспекция өкілеттіліктерге ие. 23. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің келісімі бойынша Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын басшы Инспекцияға басшылық жасайды. 24. Инспекция басшысының Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын орынбасары болады. 25. Инспекция басшысы Инспекция жұмысын ұйымдастырады және басшылықты жүзеге асырады, Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқарады. 26. Инспекция басшысы Комитет басшылығына Инспекцияның құрылымы мен штаттық кестесі ұсыныс береді. 27. Осы мақсаттарда Инспекция басшысы: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Инспекция қызметкерлерін лауазымына тағайындайды және лауазымынан босатады; 3) өз орынбасарының және Инспекция қызметкерлерінің міндеттері мен өкілеттіктерін анықтайды және бекітеді; 4) Инспекцияның құрылымдық және аумақтық бөлімшелерінің ережелерін, Инспекцияның жұмыс регламентін бекітеді; 5) заңмен белгіленген тәртіпте Инспекция қызметкерлеріне ынталандыруды және тәртіптік жазаларды қолданады; 6) өз құзыреті шегінде Инспекция қызметкерлеріне іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, материалдық көмек көрсету, дайындау (қайта даярлау), біліктілікті арттыру, ынталандыру, үстемеақы және сыйақы төлеу мәселелерін шешеді; 7) өз құзыреті шегінде Инспекцияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Инспекцияның атынан мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда өкілдік етеді; 9) Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 28. Инспекция басшысының орынбасары: 1) өз өкілеттіктері шеңберінде Инспекцияның қызметін үйлестіреді; 2) Инспекция басшысы болмаған кезде Инспекцияға жалпы басшылықты жүзеге асырады және Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз функцияларын жүзеге асыруға дербес жауапты болады; 3) Инспекция басшысы жүктеген өзге де функцияларды жүзеге асырады. 29. Инспекцияның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Инспекция атынан басқа мемлекеттік органдарға жіберілетін құжаттарға Инспекция басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды. 6. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 30. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 24 қаңтардағы № 17-Ө бұйрығымен бекiтiлген «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Балқаш-Алакөл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Балқаш-Алакөл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрi – Инспекция) Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Балық шаруашылығы комитеті (бұдан әрі – Комитет) құзыретi шегінде Балқаш көлінде, Алакөл көлдер жүйесінде және Алматы облысы әкімшілік шекарасының шегіндегі Балқаш-Алакөл бассейнінің басқа да су айдындарында (су қорғау белдеуі мен аймағын, жағалау жиегін және санитарлық қорғау аймағын қоса алғанда) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы іске асыру, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын аумақтық бөлімше болып табылады. 2. Инспекция өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа алады. 3. Инспекция республикалық мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынысындағы заңды тұлға болып табылады, өз атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрi мен мөртаңбалары, белгiленген үлгiдегi бланкiлерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында шоттары болады. 4. Инспекция азаматтық-құқықтық қатынастарға өз атынан түседi. 5. Инспекцияның, егер Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес осыған уәкілеттік берiлсе, мемлекеттiң атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретіндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген тәртіппен Инспекция басшысының бұйрықтарымен және Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген өзге де актілерімен рәсімделетін шешімдер қабылдайды. 7. Инспекция құрылымын және штат санын Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрімен келіскеннен кейін Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Жауапты хатшысы (бұдан әрі – Жауапты хатшы) бекiтедi. 8. Инспекцияның орналасқан мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 040800, Алматы облысы, Қапшағай қаласы, 5 ықшамауданы, 1 үй. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгі Балық шаруашылығы комитетiнің Балқаш-Алакөл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттiк мекемесi; республиканское государственное учреждение «Балхаш-Алакольская межобластная бассейновая инспекция рыбного хозяйства Комитета рыбного хозяйства Министерства окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан». 10. Осы Ереже Инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекцияның қызметiн қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 12. Инспекцияның жұмыс режимі Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес оның жұмыс регламентімен белгіленеді. 13. Инспекцияның функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау мәнiне Инспекцияға кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым салынады. Егер Инспекцияға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілермен кiрiс әкелетiн қызметтi жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджеттiң кiрiсiне жiберiледi. 14. Инспекция: 1) Бақылау-инспекциялық жұмысы бөлімінен; 2) Ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінен; 3) Қаржылық және ұйымдастыру-құқықтық жұмыс бөлімінен; 4) Балқаш балық инспекциясы бөлімінен; 5) Балқаш оңтүстік-батыс балық инспекциясы бөлімінен; 6) Қаратал балық инспекциясы бөлімінен 7) Қапшағай балық инспекциясы бөлімінен 8) Алакөл балық инспекциясы бөлімінен 9) Төменгі Іле балық инспекциясы бөлімінен 10) Жоғарғы Іле балық инспекциясы бөлімінен тұрады. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен функциялары 15. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатын іске асыру. Функциялары: 1) Инспекцияның бюджеттік өтінімін дайындау, оны Комитетке ұсыну, сондай-ақ өзге де бюджеттік процесстердің рәсімдерін орындауды қамтамасыз етеді; 2) мемлекеттік сатып алу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімдерін ұйымдастырады және өткізеді; 3) өзінің құзыреті мәселелері бойынша болжау жасалып отырған жобалардың редакцияларын қоса тіркеп, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзiрлеу немесе оларға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнінде ұсыныстар енгізеді. 16. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру. Фунциялары: мына: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтерінің сақталуына; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы шаралардың атқарылуына; балық аулау Қағидасының сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды және жерсіндіруді жүргізу тәртіптерінің сақталуына; жеке және заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргiзу шарттары талаптарының орындалуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға белгiленген шектеулер мен тыйым салулардың сақталуына; балық шарушылығын жүргізу Қағидасының сақталуына; жануарларды ерiксiз немесе жартылай ерiктi жағдайларда ұстау тәртiбiнiң, сондай-ақ зоологиялық коллекциялардың сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының өзге де талаптарының орындалуына мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады; 2) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметін тексереді. 17. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Функциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын пайдалануға; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды мен жерсіндіруді жүргізуге; балық ресурстарын және басқа да су жануарларын, олардың бөлiктерi мен дериваттарын, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қаупi төнген санаттарға жатқызылған жануарлар түрлерiн әкелуге және әкетуге рұқсат береді; 2) балық аулауға және балық шарушылығын жүргізуге, сондай-ақ аквакультураны дамыту үшін балық шаруашылығы су айдынын және (немесе) учаскесін пайдалану туралы шарттарды жасасады және бұзады; 3) мына: балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнiң резервтiк қорындағы балық ресурстарын және басқа су жануарларын қорғауды, өсiмiн молайтуды және мемлекеттiк есепке алуды; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми-зерттеулер мен жобалау-іздестіру жұмыстарын жүргізуді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын мемлекеттік есепке алуды, оның кадастры мен мониторингін жүргізуді; халықаралық және республикалық маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру жөнiндегi конкурсын дайындау және өткiзу шараларын; балықтың қырылу қаупі бар су айдындарында және (немесе) учаскелерінде аулауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; 4) балық аулаушылар және балық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің аккредиттелінген республикалық қауымдастықтарының қатысуымен бекітілген лимиттер негізінде балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулау квоталарын бөледі; 5) мына: рекреациалық балық аулау аймақтарын; ұйықтарды (ұйықтық учаскелерді) ашып, жабады, балық шаруашылығы учаскелерінің шекараларын белгілейді. 6) ғылыми ұсыныстар негізінде балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін паспорттауды жүргізеді; 7) балықтың қайдан ауланғаны туралы анықтама береді; 8) мына: жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласында

жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды; бақылау үшін аулауды, интродукциялау, реинтродукциялау және будандастыру мақсатында аулауды; балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнің резервтік қорын биологиялық-экономикалық тексеруді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында халықаралық келісімдерін іске асыруды; өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасы заңдарымен бекітілген тәртіппен әкімшілік құқықбұзушылық туралы істері бойынша шараларды жүзеге асырады. 9) мына: су тарту құрылыстарының балық қорғау құрылғыларын орнатуға; жергілікті атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру туралы шешiмiне; балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде, двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруіне; «Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабы 1 және 2-тармақтарында көрсетілген шаруашылық және басқа да қызметті жүзеге асыратын субъектілермен әзірленетін, техникалық-экономикалық негіздеме мен жобалаусметалық құжаттамасына; бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылығы мелиорациясын жүргізуге келісім береді; 10) балықтардың қырылуына әкеп соғатын қырылу қаупі туындаған және су объектілерін немесе олардың бөліктерін ағымдағы балық шаруашылық мелиорациялауды жүргізу жолымен, сондай-ақ мұндай қауіпті болдырмау мүмкін болмаған жағдайларда ғылыми ұсынымдар негізінде балықтарды мелиорациялық аулау туралы шешім қабылдайды; 11) мына: сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін, олардың бөліктері мен дериваттарын алу жөнінде ұсыныс; жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың жеке меншiгiндегі немесе уақытша жер пайдалануындағы жер учаскелерiнде толығымен орналасқан жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерін олардың өтiнiмi бойынша белгiленген бiлiктiлiк талаптарына сәйкес келген жағдайда конкурссыз бекітіп беру туралы жергілікті атқарушы органға ұсыныс енгізеді; 12) жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін әзірлейді; 13) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде қарастырылған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3. Инспекция құқықтары мен міндеттемелері 18. Негізгі міндеттерді іске асыру және өзіне жүктелген қызметтерді жүзеге асыру үшін Инспекция заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) объектілерге жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуы тұрғысынан бақылау мақсатында баруға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат алуға; 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде берiлген өкiлеттiктер шегiнде актiлер шығаруға; 3) тексеру материалдарын құқық қорғау органдарына iс жүргiзу шешiмiн қабылдау үшiн беруге; 4) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы анықталған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жануарлар дүниесiн пайдаланушылардың қызметiн тоқтата тұру немесе қызметiне тыйым салу туралы ұсыныс енгiзуге; 5) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы салдарынан келтiрiлген зиянның көлемiн анықтауға және осының негiзiнде кiнәлi тұлғаларға осы зиянды ерiктi түрде өтеу туралы талап қоюға не сотқа талап-арыз беруге; 6) Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiне сәйкес жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға; 7) балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің аумақтарында және олардың жағалау белдеуінде, олардан шыққан кезде көлiк және жүзу құралдарын тоқтатуға, оларды жете тексеруге; 8) су тарту құрылыстарын олардың тиісті балық қорғау құрылғыларымен жабдықталуына және су тұтыну шарттарын уәкілетті органмен келісу нысанына тексеруді жүзеге асыруға; 9) балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде, жағалау белдеуінде болған және олардан шыққан кезде адамдардың жануарлар дүниесін пайдалану құқығына арналған құжаттарын тексеруге; 10) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын аулау құралдарының тыйым салынған түрлерiн сот шешiм қабылдағанға дейiн сақтау үшiн алып қоюға; 11) заңсыз ауланған балық ресурстары мен басқада су жануарларын және олардың тiршiлiк ету өнiмдерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен алып қоюға; 12) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте арнайы құралдарды және қызметтік қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға; 13) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарын бұза отырып пайдаланылған атыс қаруын сот шешiм шығарғанға дейiн уақытша сақтау үшiн алып қоюға; 14) қойылған міндеттерді шұғыл шешу мақсатында арнайы жүру және радио байланыс құралдарын қолдануға; 15) талап арыздарымен сотқа жүгінуге, талап арыздарды Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған тәртіппен қарастыруға қатысуға; 16) мемлекеттік органдардан, басқа ұйымдардан, лауазымдық тұлғалардан өзінің міндеттері мен қызметтерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға және сұратуға; 17) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде қарастырылған басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы. 4. Инспекцияның мүлкі 19. Инспекцияның жедел басқару құқығында жекелеген мүлкі болады. Инспекцияның мүлкі оған мемлекет берген мүліктің есебінен қалыптасады, және негізгі және айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ Инспекцияның балансында құны көрсетілген басқа да мүліктен тұрады. 20. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 21. Инспекция өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 22. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың негізгі міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті, Инспекция өкілеттіліктерге ие. 23. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің келісімі бойынша Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын басшы Инспекцияға басшылық жасайды. 24. Инспекция басшысының Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын орынбасарлары болады. 25. Инспекция басшысы Инспекция жұмысын ұйымдастырады және басшылықты жүзеге асырады, Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқарады. 26. Инспекция басшысы Комитет басшылығына Инспекцияның құрылымы мен штаттық кестесі ұсыныс береді. 27. Осы мақсаттарда Инспекция басшысы: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Инспекция қызметкерлерін лауазымына тағайындайды және лауазымынан босатады; 3) өз орынбасарларының және Инспекция қызметкерлерінің міндеттері мен өкілеттіктерін анықтайды және бекітеді; 4) Инспекцияның құрылымдық және аумақтық бөлімшелерінің ережелерін, Инспекцияның жұмыс регламентін бекітеді; 5) заңмен белгіленген тәртіпте Инспекция қызметкерлеріне ынталандыруды және тәртіптік жазаларды қолданады; 6) өз құзыреті шегінде Инспекция қызметкерлеріне іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, материалдық көмек көрсету, дайындау (қайта даярлау), біліктілікті арттыру, ынталандыру, үстемеақы және сыйақы төлеу мәселелерін шешеді; 7) өз құзыреті шегінде Инспекцияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Инспекцияның атынан мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда өкілдік етеді; 9) Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 28. Инспекция басшысының орынбасарлары: 1) өз өкілеттіктері шеңберінде Инспекцияның қызметін үйлестіреді; 2) Инспекция басшысы болмаған кезде Инспекцияға жалпы басшылықты жүзеге асырады және Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз функцияларын жүзеге асыруға дербес жауапты болады; 3) Инспекция басшысы жүктеген өзге де функцияларды жүзеге асырады. 29. Инспекцияның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Инспекция атынан басқа мемлекеттік органдарға жіберілетін құжаттарға Инспекция басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды. 6. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 30. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 24 қаңтардағы № 17-Ө бұйрығымен бекiтiлген «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Ертіс облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Ертіс облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрi – Инспекция) Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Балық шаруашылығы комитеті (бұдан әрі – Комитет) құзыретi шегінде Алакөл көлдер жүйесін қоспағанда Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстары әкімшілік шекарасының шегіндегі Ертіс бассейнінің су айдындарында (су қорғау белдеуі мен аймағын, жағалау жиегін және санитарлық қорғау аймағын қоса алғанда) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы іске асыру, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын аумақтық бөлімше болып табылады. 2. Инспекция өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа алады. 3. Инспекция республикалық мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынысындағы заңды тұлға болып табылады, өз атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрi мен мөртаңбалары, белгiленген үлгiдегi бланкiлерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында шоттары болады. 4. Инспекция азаматтық-құқықтық қатынастарға өз атынан түседi. 5. Инспекцияның, егер Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес осыған уәкілеттік берiлсе, мемлекеттiң атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретіндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген тәртіппен Инспекция басшысының бұйрықтарымен және Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген өзге де актілерімен рәсімделетін шешімдер қабылдайды. 7. Инспекция құрылымын және штат санын Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрімен келіскеннен кейін Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Жауапты хатшысы (бұдан әрі – Жауапты хатшы) бекiтедi. 8. Инспекцияның орналасқан мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 070000, Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Мызы көшесі, 2/1 үй. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Ертіс облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттiк мекемесi; республиканское государственное учреждение «Ертисская межобластная бассейновая инспекция рыбного хозяйства Комитета рыбного хозяйства Министерства окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан». 10. Осы Ереже Инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекцияның қызметiн қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 12. Инспекцияның жұмыс режимі Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес оның жұмыс регламентімен белгіленеді.

(Жалғасы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 17-бетте). 13. Инспекцияның функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау мәнiне Инспекцияға кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым салынады. Егер Инспекцияға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілермен кiрiс әкелетiн қызметтi жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджеттiң кiрiсiне жiберiледi. 14. Инспекция: 1) Бақылау-инспекциялық жұмысы бөлімінен; 2) Ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінен; 3) Қаржылық және ұйымдастыру-құқықтық жұмыс бөлімінен; 4) Павлодар облысы бойынша балық инспекциясы бөлімінен; 5) Семей балық инспекциясы бөлімінен; 6) Күршім балық инспекциясы бөлімінен; 7) Бұхтырма балық инспекциясы бөлімінен; 8) Зайсан балық инспекциясы бөлімінен; 9) Көкпекті балық инспекциясы бөлімінен тұрады. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен функциялары 15. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатын іске асыру. Функциялары: 1) Инспекцияның бюджеттік өтінімін дайындау, оны Комитетке ұсыну, сондай-ақ өзге де бюджеттік процесстердің рәсімдерін орындауды қамтамасыз етеді; 2) мемлекеттік сатып алу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімдерін ұйымдастырады және өткізеді; 3) өзінің құзыреті мәселелері бойынша болжау жасалып отырған жобалардың редакцияларын қоса тіркеп, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзiрлеу немесе оларға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнінде ұсыныстар енгізеді. 16. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру. Фунциялары: мына: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтерінің сақталуына; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы шаралардың атқарылуына; балық аулау Қағидасының сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды және жерсіндіруді жүргізу тәртіптерінің сақталуына; жеке және заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргiзу шарттары талаптарынының орындалуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға белгiленген шектеулер мен тыйым салулардың сақталуына; балық шарушылығын жүргізу Қағидасының сақталуына; жануарларды ерiксiз немесе жартылай ерiктi жағдайларда ұстау тәртiбiнiң, сондай-ақ зоологиялық коллекциялардың сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының өзге де талаптарының орындалуына мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады; 2) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметін тексереді. 17. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Функциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын пайдалануға; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды мен жерсіндіруді жүргізуге; балық ресурстарын және басқа да су жануарларын, олардың бөлiктерi мен дериваттарын, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қаупi төнген санаттарға жатқызылған жануарлар түрлерiн әкелуге және әкетуге рұқсат береді; 2) балық аулауға және балық шарушылығын жүргізуге, сондай-ақ аквакультураны дамыту үшін балық шаруашылығы су айдынын және (немесе) учаскесін пайдалану туралы шарттарды жасасады және бұзады; 3) мына: балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнiң резервтiк қорындағы балық ресурстарын және басқа су жануарларын қорғауды, өсiмiн молайтуды және мемлекеттiк есепке алуды; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми-зерттеулер мен жобалау-іздестіру жұмыстарын жүргізуді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын мемлекеттік есепке алуды, оның кадастры мен мониторингін жүргізуді; халықаралық и республикалық маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру жөнiндегi конкурсын дайындау және өткiзу шараларын; балықтың қырылу қаупі бар су айдындарында және (немесе) учаскелерінде аулауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; 4) балық аулаушылар және балық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің аккредиттелінген республикалық қауымдастықтарының қатысуымен бекітілген лимиттер негізінде балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулау квоталарын бөледі; 5) мына: рекреациалық балық аулау аймақтарын; ұйықтарды (ұйықтық учаскелерді) ашып, жабады, балық шаруашылығы учаскелерінің шекараларын белгілейді. 6) ғылыми ұсыныстар негізінде балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін паспорттауды жүргізеді; 7) балықтың қайдан ауланғаны туралы анықтама береді; 8) мына: жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды; бақылау үшін аулауды, интродукциялау, реинтродукциялау және будандастыру мақсатында аулауды; балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнің резервтік қорын биологиялық-экономикалық тексеруді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында халықаралық келісімдерін іске асыруды; өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасы заңдарымен бекітілген тәртіппен әкімшілік құқықбұзушылық туралы істері бойынша шараларды жүзеге асырады. 9) мына: су тарту құрылыстарының балық қорғау құрылғыларын орнатуға; жергілікті атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру туралы шешiмiне; балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде, двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруіне; «Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабы 1 және 2-тармақтарында көрсетілген шаруашылық және басқа да қызметті жүзеге асыратын субъектілермен әзірленетін, техникалықэкономикалық негіздеме мен жобалау-сметалық құжаттамасына; бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылығы мелиорациясын жүргізуге келісім береді; 10) балықтардың қырылуына әкеп соғатын қырылу қаупі туындаған және су объектілерін немесе олардың бөліктерін ағымдағы балық шаруашылық мелиорациялауды жүргізу жолымен, сондай-ақ мұндай қауіпті болдырмау мүмкін болмаған жағдайларда ғылыми ұсынымдар негізінде балықтарды мелиорациялық аулау туралы шешім қабылдайды; 11) мына: сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін, олардың бөліктері мен дериваттарын алу жөнінде ұсыныс; жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың жеке меншiгiндегі немесе уақытша жер пайдалануындағы жер учаскелерiнде толығымен орналасқан жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерін олардың өтiнiмi бойынша белгiленген бiлiктiлiк талаптарына сәйкес келген жағдайда конкурссыз бекітіп беру туралы жергілікті атқарушы органға ұсыныс енгізеді; 12) жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін әзірлейді; 13) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде қарастырылған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3. Инспекция құқықтары мен міндеттемелері 18. Негізгі міндеттерді іске асыру және өзіне жүктелген қызметтерді жүзеге асыру үшін Инспекция заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) объектілерге жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуы тұрғысынан бақылау мақсатында баруға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат алуға; 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде берiлген өкiлеттiктер шегiнде актiлер шығаруға; 3) тексеру материалдарын құқық қорғау органдарына iс жүргiзу шешiмiн қабылдау үшiн беруге; 4) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы анықталған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жануарлар дүниесiн пайдаланушылардың қызметiн тоқтата тұру немесе қызметiне тыйым салу туралы ұсыныс енгiзуге; 5) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы салдарынан келтiрiлген зиянның көлемiн анықтауға және осының негiзiнде кiнәлi тұлғаларға осы зиянды ерiктi түрде өтеу туралы талап қоюға не сотқа талап-арыз беруге; 6) Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiне сәйкес жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға; 7) балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің аумақтарында және олардың жағалау белдеуінде, олардан шыққан кезде көлiк және жүзу құралдарын тоқтатуға, оларды жете тексеруге; 8) су тарту құрылыстарын олардың тиісті балық қорғау құрылғыларымен жабдықталуына және су тұтыну шарттарын уәкілетті органмен келісу нысанына тексеруді жүзеге асыруға; 9) балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде, жағалау белдеуінде болған және олардан шыққан кезде адамдардың жануарлар дүниесін пайдалану құқығына арналған құжаттарын тексеруге; 10) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын аулау құралдарының тыйым салынған түрлерiн сот шешiм қабылдағанға дейiн сақтау үшiн алып қоюға; 11) заңсыз ауланған балық ресурстары мен басқада су жануарларын және олардың тiршiлiк ету өнiмдерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен алып қоюға; 12) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте арнайы құралдарды және қызметтік қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға; 13) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарын бұза отырып пайдаланылған атыс қаруын сот шешiм шығарғанға дейiн уақытша сақтау үшiн алып қоюға; 14) қойылған міндеттерді шұғыл шешу мақсатында арнайы жүру және радио байланыс құралдарын қолдануға; 15) талап арыздарымен сотқа жүгінуге, талап арыздарды Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған тәртіппен қарастыруға қатысуға; 16) мемлекеттік органдардан, басқа ұйымдардан, лауазымдық тұлғалардан өзінің міндеттері мен қызметтерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға және сұратуға; 17) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде қарастырылған басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы. 4. Инспекцияның мүлкі 19. Инспекцияның жедел басқару құқығында жекелеген мүлкі болады. Инспекцияның мүлкі оған мемлекет берген мүліктің есебінен қалыптасады, негізгі және айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ Инспекцияның балансында құны көрсетілген басқа да мүліктен тұрады. 20. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 21. Инспекция өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 22. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың негізгі міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті, Инспекция өкілеттіліктерге ие. 23. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің келісімі бойынша Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын басшы Инспекцияға басшылық жасайды. 24. Инспекция басшысының Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын орынбасарлары болады. 25. Инспекция басшысы Инспекция жұмысын ұйымдастырады және басшылықты жүзеге асырады, Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқарады. 26. Инспекция басшысы Комитет басшылығына Инспекцияның құрылымы мен штаттық кестесі ұсыныс береді. 27. Осы мақсаттарда Инспекция басшысы: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Инспекция қызметкерлерін лауазымына тағайындайды және лауазымынан босатады; 3) өз орынбасарларының және Инспекция қызметкерлерінің міндеттері мен өкілеттіктерін анықтайды және бекітеді;

14 қазан 2014 жыл

4) Инспекцияның құрылымдық және аумақтық бөлімшелерінің ережелерін, Инспекцияның жұмыс регламентін бекітеді; 5) заңмен белгіленген тәртіпте Инспекция қызметкерлеріне ынталандыруды және тәртіптік жазаларды қолданады; 6) өз құзыреті шегінде Инспекция қызметкерлеріне іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, материалдық көмек көрсету, дайындау (қайта даярлау), біліктілікті арттыру, ынталандыру, үстемеақы және сыйақы төлеу мәселелерін шешеді; 7) өз құзыреті шегінде Инспекцияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Инспекцияның атынан мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда өкілдік етеді; 9) Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 28. Инспекция басшысының орынбасарлары: 1) өз өкілеттіктері шеңберінде Инспекцияның қызметін үйлестіреді; 2) Инспекция басшысы болмаған кезде Инспекцияға жалпы басшылықты жүзеге асырады және Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз функцияларын жүзеге асыруға дербес жауапты болады; 3) Инспекция басшысы жүктеген өзге де функцияларды жүзеге асырады. 29. Инспекцияның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Инспекция атынан басқа мемлекеттік органдарға жіберілетін құжаттарға Инспекция басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды. 6. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 30. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 24 қаңтардағы № 17-Ө бұйрығымен бекiтiлген «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Есіл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Есіл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрi – Инспекция) Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Балық шаруашылығы комитеті (бұдан әрі – Комитет) құзыретi шегінде Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстары әкімшілік шекарасының шегіндегі Есіл бассейнінің су айдындарында (су қорғау белдеуі мен аймағын, жағалау жиегін және санитарлық қорғау аймағын қоса алғанда) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы іске асыру, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын аумақтық бөлімше болып табылады. 2. Инспекция өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа алады. 3. Инспекция республикалық мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынысындағы заңды тұлға болып табылады, өз атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрi мен мөртаңбалары, белгiленген үлгiдегi бланкiлерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында шоттары болады. 4. Инспекция азаматтық-құқықтық қатынастарға өз атынан түседi. 5. Инспекцияның, егер Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес осыған уәкілеттік берiлсе, мемлекеттiң атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретіндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген тәртіппен Инспекция басшысының бұйрықтарымен және Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген өзге де актілерімен рәсімделетін шешімдер қабылдайды. 7. Инспекция құрылымын және штат санын Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрімен келіскеннен кейін Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Жауапты хатшысы (бұдан әрі – Жауапты хатшы) бекiтедi. 8. Инспекцияның орналасқан мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8 үй, 14 кіреберіс «Министрліктер үйі» әкімшілік ғимараты. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгi Балық шаруашылығы комитетiнің Есіл облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттiк мекемесi; республиканское государственное учреждение «Есильская межобластная бассейновая инспекция рыбного хозяйства Комитета рыбного хозяйства Министерства окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан». 10. Осы Ереже Инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекцияның қызметiн қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 12. Инспекцияның жұмыс режимі Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес оның жұмыс регламентімен белгіленеді. 13. Инспекцияның функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау мәнiне Инспекцияға кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым салынады. Егер Инспекцияға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілермен кiрiс әкелетiн қызметтi жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджеттiң кiрiсiне жiберiледi. 14. Инспекция: 1) Бақылау-инспекциялық жұмысы бөлімінен; 2) Ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінен; 3) Қаржылық және ұйымдастыру-құқықтық жұмыс бөлімінен; 4) Ақмола облысы бойынша балық инспекциясы бөлімінен; 5) Солтүстік Қазақстан облысы бойынша балық инспекциясы бөлімінен тұрады. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен функциялары 15. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатын іске асыру. Функциялары: 1) Инспекцияның бюджеттік өтінімін дайындау, оны Комитетке ұсыну, сондай-ақ өзге де бюджеттік процесстердің рәсімдерін орындауды қамтамасыз етеді; 2) мемлекеттік сатып алу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімдерін ұйымдастырады және өткізеді; 3) өзінің құзыреті мәселелері бойынша болжау жасалып отырған жобалардың редакцияларын қоса тіркеп, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзiрлеу немесе оларға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнінде ұсыныстар енгізеді. 16. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру. Фунциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтерінің сақталуына; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы шаралардың атқарылуына; балық аулау Қағидасының сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды және жерсіндіруді жүргізу тәртіптерінің сақталуына; жеке және заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргiзу шарттары талаптарының орындалуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға белгiленген шектеулер мен тыйым салулардың сақталуына; балық шарушылығын жүргізу Қағидасының сақталуына; жануарларды ерiксiз немесе жартылай ерiктi жағдайларда ұстау тәртiбiнiң, сондай-ақ зоологиялық коллекциялардың сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының өзге де талаптарының орындалуына мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады; 2) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметін тексереді. 17. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Функциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын пайдалануға; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды мен жерсіндіруді жүргізуге; балық ресурстарын және басқа да су жануарларын, олардың бөлiктерi мен дериваттарын, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қаупi төнген санаттарға жатқызылған жануарлар түрлерiн әкелуге және әкетуге рұқсат береді; 2) балық аулауға және балық шарушылығын жүргізуге, сондай-ақ аквакультураны дамыту үшін балық шаруашылығы су айдынын және (немесе) учаскесін пайдалану туралы шарттарды жасасады және бұзады; 3) мына: балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнiң резервтiк қорындағы балық ресурстарын және басқа су жануарларын қорғауды, өсiмiн молайтуды және мемлекеттiк есепке алуды; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми-зерттеулер мен жобалау-іздестіру жұмыстарын жүргізуді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын мемлекеттік есепке алуды, оның кадастры мен мониторингін жүргізуді; халықаралық және республикалық маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру жөнiндегi конкурсын дайындау және өткiзу шараларын; балықтың қырылу қаупі бар су айдындарында және (немесе) учаскелерінде аулауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; 4) балық аулаушылар және балық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің аккредиттелінген республикалық қауымдастықтарының қатысуымен бекітілген лимиттер негізінде балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулау квоталарын бөледі; 5) мына: рекреациалық балық аулау аймақтарын; ұйықтарды (ұйықтық учаскелерді) ашып, жабады, балық шаруашылығы учаскелерінің шекараларын белгілейді. 6) ғылыми ұсыныстар негізінде балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін паспорттауды жүргізеді; 7) балықтың қайдан ауланғаны туралы анықтама береді; 8) мына: жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды; бақылау үшін аулауды, интродукциялау, реинтродукциялау және будандастыру мақсатында аулауды; балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнің резервтік қорын биологиялық-экономикалық тексеруді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында халықаралық келісімдерін іске асыруды; өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасы заңдарымен бекітілген тәртіппен әкімшілік құқықбұзушылық туралы істері бойынша шараларды жүзеге асырады. 9) мына: су тарту құрылыстарының балық қорғау құрылғыларын орнатуға; жергілікті атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру туралы шешiмiне; балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде, двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруіне; «Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабы 1 және 2-тармақтарында көрсетілген шаруашылық және басқа да қызметті жүзеге асыратын субъектілермен әзірленетін, техникалықэкономикалық негіздеме мен жобалау-сметалық құжаттамасына; бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылығы мелиорациясын жүргізуге келісім береді; 10) балықтардың қырылуына әкеп соғатын қырылу қаупі туындаған және су объектілерін немесе олардың бөліктерін ағымдағы балық шаруашылық мелиорациялауды жүргізу жолымен, сондай-ақ мұндай қауіпті болдырмау мүмкін болмаған жағдайларда ғылыми ұсынымдар негізінде балықтарды мелиорациялық аулау туралы шешім қабылдайды; 11) мына: сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін, олардың бөліктері мен дериваттарын алу жөнінде ұсыныс; жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың жеке меншiгiндегі немесе уақытша жер пайдалануындағы жер учаскелерiнде толығымен орналасқан жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерін олардың өтiнiмi бойынша белгiленген бiлiктiлiк талаптарына сәйкес келген жағдайда конкурссыз бекітіп беру туралы жергілікті атқарушы органға ұсыныс енгізеді; 12) жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін әзірлейді; 13) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде қарастырылған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3. Инспекция құқықтары мен міндеттемелері 18. Негізгі міндеттерді іске асыру және өзіне жүктелген қызметтерді жүзеге асыру

үшін Инспекция заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) объектілерге жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуы тұрғысынан бақылау мақсатында баруға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат алуға; 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде берiлген өкiлеттiктер шегiнде актiлер шығаруға; 3) тексеру материалдарын құқық қорғау органдарына iс жүргiзу шешiмiн қабылдау үшiн беруге; 4) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы анықталған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жануарлар дүниесiн пайдаланушылардың қызметiн тоқтата тұру немесе қызметiне тыйым салу туралы ұсыныс енгiзуге; 5) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы салдарынан келтiрiлген зиянның көлемiн анықтауға және осының негiзiнде кiнәлi тұлғаларға осы зиянды ерiктi түрде өтеу туралы талап қоюға не сотқа талап-арыз беруге; 6) Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiне сәйкес жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға; 7) балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің аумақтарында және олардың жағалау белдеуінде, олардан шыққан кезде көлiк және жүзу құралдарын тоқтатуға, оларды жете тексеруге; 8) су тарту құрылыстарын олардың тиісті балық қорғау құрылғыларымен жабдықталуына және су тұтыну шарттарын уәкілетті органмен келісу нысанына тексеруді жүзеге асыруға; 9) балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде, жағалау белдеуінде болған және олардан шыққан кезде адамдардың жануарлар дүниесін пайдалану құқығына арналған құжаттарын тексеруге; 10) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын аулау құралдарының тыйым салынған түрлерiн сот шешiм қабылдағанға дейiн сақтау үшiн алып қоюға; 11) заңсыз ауланған балық ресурстары мен басқада су жануарларын және олардың тiршiлiк ету өнiмдерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен алып қоюға; 12) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте арнайы құралдарды және қызметтік қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға; 13) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарын бұза отырып пайдаланылған атыс қаруын сот шешiм шығарғанға дейiн уақытша сақтау үшiн алып қоюға; 14) қойылған міндеттерді шұғыл шешу мақсатында арнайы жүру және радио байланыс құралдарын қолдануға; 15) талап арыздарымен сотқа жүгінуге, талап арыздарды Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған тәртіппен қарастыруға қатысуға; 16) мемлекеттік органдардан, басқа ұйымдардан, лауазымдық тұлғалардан өзінің міндеттері мен қызметтерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға және сұратуға; 17) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде қарастырылған басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы. 4. Инспекцияның мүлкі 19. Инспекцияның жедел басқару құқығында жекелеген мүлкі болады. Инспекцияның мүлкі оған мемлекет берген мүліктің есебінен қалыптасады, және негізгі және айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ Инспекцияның балансында құны көрсетілген басқа да мүліктен тұрады. 20. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 21. Инспекция өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 22. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың негізгі міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті, Инспекция өкілеттіліктерге ие. 23. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің келісімі бойынша Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын басшы Инспекцияға басшылық жасайды. 24. Инспекция басшысының Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын орынбасары болады. 25. Инспекция басшысы Инспекция жұмысын ұйымдастырады және басшылықты жүзеге асырады, Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқарады. 26. Инспекция басшысы Комитет басшылығына Инспекцияның құрылымы мен штаттық кестесі ұсыныс береді. 27. Осы мақсаттарда Инспекция басшысы: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Инспекция қызметкерлерін лауазымына тағайындайды және лауазымынан босатады; 3) өз орынбасарының және Инспекция қызметкерлерінің міндеттері мен өкілеттіктерін анықтайды және бекітеді; 4) Инспекцияның құрылымдық және аумақтық бөлімшелерінің ережелерін, Инспекцияның жұмыс регламентін бекітеді; 5) заңмен белгіленген тәртіпте Инспекция қызметкерлеріне ынталандыруды және тәртіптік жазаларды қолданады; 6) өз құзыреті шегінде Инспекция қызметкерлеріне іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, материалдық көмек көрсету, дайындау (қайта даярлау), біліктілікті арттыру, ынталандыру, үстемеақы және сыйақы төлеу мәселелерін шешеді; 7) өз құзыреті шегінде Инспекцияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) қолданыстағы заңнамаға сәйкес, Инспекцияның атынан мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда өкілдік етеді; 9) Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 28. Инспекция басшысының орынбасары: 1) өз өкілеттіктері шеңберінде Инспекцияның қызметін үйлестіреді; 2) Инспекция басшысы болмаған кезде Инспекцияға жалпы басшылықты жүзеге асырады және Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз функцияларын жүзеге асыруға дербес жауапты болады; 3) Инспекция басшысы жүктеген өзге де функцияларды жүзеге асырады. 29. Инспекцияның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Инспекция атынан басқа мемлекеттік органдарға жіберілетін құжаттарға Инспекция басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды. 6. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 30. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 24 қаңтардағы № 17-Ө бұйрығымен бекiтiлген «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрi – Инспекция) Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгінің Балық шаруашылығы комитеті (бұдан әрі – Комитет) құзыретi шегінде Атырау, Маңғыстау және Батыс Қазақстан облыстары әкімшілік шекарасының шегіндегі Жайық-Каспий бассейнінің су айдындарында (су қорғау белдеуі мен аймағын, жағалау жиегін және санитарлық қорғау аймағын қоса алғанда) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы іске асыру, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын аумақтық бөлімше болып табылады. 2. Инспекция өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Ережені басшылыққа алады. 3. Инспекция республикалық мемлекеттiк мекеменiң ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынысындағы заңды тұлға болып табылады, өз атауы мемлекеттік тілде жазылған мөрi мен мөртаңбалары, белгiленген үлгiдегi бланкiлерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында шоттары болады. 4. Инспекция азаматтық-құқықтық қатынастарға өз атынан түседi. 5. Инспекцияның, егер Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес осыған уәкілеттік берiлсе, мемлекеттiң атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретіндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамаларында белгіленген тәртіппен Инспекция басшысының бұйрықтарымен және Қазақстан Республикасының заңнамаларында көзделген өзге де актілерімен рәсімделетін шешімдер қабылдайды. 7. Инспекция құрылымын және штат санын Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрімен келіскеннен кейін Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Жауапты хатшысы (бұдан әрі – Жауапты хатшы) бекiтедi. 8. Инспекцияның орналасқан мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, 060000, Атырау облысы, Атырау қаласы, Авангард ықшамауданы 4, 92 үй. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлiгi Балық шаруашылығы комитетiнің Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясы» республикалық мемлекеттiк мекемесi; республиканское государственное учреждение «Жайык-Каспийская межобластная бассейновая инспекция рыбного хозяйства Комитета рыбного хозяйства Министерства окружающей среды и водных ресурсов Республики Казахстан». 10. Осы Ереже Инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекцияның қызметiн қаржыландыру республикалық бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 12. Инспекцияның жұмыс режимі Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасына сәйкес оның жұмыс регламентімен белгіленеді. 13. Инспекцияның функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау мәнiне Инспекцияға кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тыйым салынады. Егер Инспекцияға Қазақстан Республикасының заңнамалық актілермен кiрiс әкелетiн қызметтi жүзеге асыру құқығы берілсе, онда осындай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджеттiң кiрiсiне жiберiледi. 14. Инспекция: 1) Ихтиологиялық мониторинг және балық аулауды реттеу бөлімінен; 2) Ұйымдастыру-құқықтық жұмысы бөлімінен; 3) Қаржылық есепке алу және мемлекеттік сатып алу бөлімінен; 4) Флот, көлік және шаруашылық бөлімінен; 5) Талдау, есепке алу және жоспарлау бөлімінен; 6) Балық қорғау қызметіне бақылау бөлімінен; 7) Дамбы балық инспекциясы бөлімінен; 8) Атырау балық инспекциясы бөлімінен; 9) Жылыой балық инспекциясы бөлімінен; 10) Исатай балық инспекциясы бөлімінен; 11) Махамбет балык инспекциясы бөлімінен; 12) Индер балық инспекциясы бөлімінен; 13) Құрманғазы балық инспекциясы бөлімінен; 14) Манғыстау облысы бойынша балық инспекциясы басқармасынан: Ақтау балық инспекциясы бөлімінен; Түб-Қараған балық инспекциясы бөлімінен; Бұзашы теңіз балық инспекциясы бөлімінен; 15) Батыс Қазақстан облысы бойынша балық инспекциясы басқармасынан: Жайық ауданаралық балық инспекциясы бөлімінен; Ақжайық балық инспекциясы бөлімінен тұрады. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен функциялары 15. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатын іске асыру. Функциялары: 1) Инспекцияның бюджеттік өтінімін дайындау, оны Комитетке ұсыну, сондай-ақ өзге де бюджеттік процесстердің рәсімдерін орындауды қамтамасыз етеді; 2) мемлекеттік сатып алу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік сатып алу рәсімдерін ұйымдастырады және өткізеді; 3) өзінің құзыреті мәселелері бойынша болжау жасалып отырған жобалардың редакцияларын қоса тіркеп, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін әзiрлеу немесе оларға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнінде ұсыныстар енгізеді. 16. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру. Фунциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтерінің сақталуына; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы шаралардың атқарылуына; балық аулау Қағидасының сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды және жерсіндіруді жүргізу тәртіптерінің сақталуына; жеке және заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргiзу шарттары талаптарының орындалуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын, олардың бөліктері мен дериваттарын пайдалануға белгiленген шектеулер мен тыйым салулардың

сақталуына; балық шарушылығын жүргізу Қағидасының сақталуына; жануарларды ерiксiз немесе жартылай ерiктi жағдайларда ұстау тәртiбiнiң, сондай-ақ зоологиялық коллекциялардың сақталуына; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының өзге де талаптарының орындалуына мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады; 2) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметін тексереді. 17. Инспекцияның міндеті: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Функциялары: 1) мына: балық ресурстары мен басқа да су жануарларын пайдалануға; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын интродукциялауды, реинтродукциялауды, будандастыруды мен жерсіндіруді жүргізуге; балық ресурстарын және басқа да су жануарларын, олардың бөлiктерi мен дериваттарын, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қаупi төнген санаттарға жатқызылған жануарлар түрлерiн әкелуге және әкетуге рұқсат береді; 2) балық аулауға және балық шарушылығын жүргізуге, сондай-ақ аквакультураны дамыту үшін балық шаруашылығы су айдынын және (немесе) учаскесін пайдалану туралы шарттарды жасасады және бұзады; 3) мына: балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнiң резервтiк қорындағы балық ресурстарын және басқа су жануарларын қорғауды, өсiмiн молайтуды және мемлекеттiк есепке алуды; балық ресурстары мен басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми-зерттеулер мен жобалау-іздестіру жұмыстарын жүргізуді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын мемлекеттік есепке алуды, оның кадастры мен мониторингін жүргізуді; халықаралық және республикалық жерігілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру жөнiндегi конкурсын дайындау және өткiзу шараларын; балықтың қырылу қаупі бар су айдындарында және (немесе) учаскелерінде аулауды ұйымдастырады және қамтамасыз етеді; 4) балық аулаушылар және балық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің аккредиттелінген республикалық қауымдастықтарының қатысуымен бекітілген лимиттер негізінде балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулау квоталарын бөледі; 5) мына: рекреациалық балық аулау аймақтарын; ұйықтарды (ұйықтық учаскелерді) ашып, жабады, балық шаруашылығы учаскелерінің шекараларын белгілейді. 6) ғылыми ұсыныстар негізінде балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін паспорттауды жүргізеді; 7) балықтың қайдан ауланғаны туралы анықтама береді; 8) мына: жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды; бақылау үшін аулауды, интродукциялау, реинтродукциялау және будандастыру мақсатында аулауды; балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерiнің резервтік қорын биологиялық-экономикалық тексеруді; балық ресурстары мен басқа су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында халықаралық келісімдерін іске асыруды; өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасы заңдарымен бекітілген тәртіппен әкімшілік құқықбұзушылық туралы істері бойынша шараларды жүзеге асырады. 9) мына: су тарту құрылыстарының балық қорғау құрылғыларын орнатуға; жергілікті атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерiн бекiтiп беру туралы шешiмiне; балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде, двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруіне; «Жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабы 1 және 2-тармақтарында көрсетілген шаруашылық және басқа да қызметті жүзеге асыратын субъектілермен әзірленетін, техникалықэкономикалық негіздеме мен жобалау-сметалық құжаттамасына; бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылығы мелиорациясын жүргізуге келісім береді; 10) балықтардың қырылуына әкеп соғатын қырылу қаупі туындаған және су объектілерін немесе олардың бөліктерін ағымдағы балық шаруашылық мелиорациялауды жүргізу жолымен, сондай-ақ мұндай қауіпті болдырмау мүмкін болмаған жағдайларда ғылыми ұсынымдар негізінде балықтарды мелиорациялық аулау туралы шешім қабылдайды; 11) мына: сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін, олардың бөліктері мен дериваттарын алу жөнінде ұсыныс; жеке және мемлекеттiк емес заңды тұлғалардың жеке меншiгiндегі немесе уақытша жер пайдалануындағы жер учаскелерiнде толығымен орналасқан жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерін олардың өтiнiмi бойынша белгiленген бiлiктiлiк талаптарына сәйкес келген жағдайда конкурссыз бекітіп беру туралы жергілікті атқарушы органға ұсыныс енгізеді; 12) жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін әзірлейді; 13) Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде қарастырылған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3. Инспекция құқықтары мен міндеттемелері 18. Негізгі міндеттерді іске асыру және өзіне жүктелген қызметтерді жүзеге асыру үшін Инспекция заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) объектілерге жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасының заңдары, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулылары талаптарының сақталуы тұрғысынан бақылау мақсатында баруға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат алуға; 2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде берiлген өкiлеттiктер шегiнде актiлер шығаруға; 3) тексеру материалдарын құқық қорғау органдарына iс жүргiзу шешiмiн қабылдау үшiн беруге; 4) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы анықталған кезде Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жануарлар дүниесiн пайдаланушылардың қызметiн тоқтата тұру немесе қызметiне тыйым салу туралы ұсыныс енгiзуге; 5) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылуы салдарынан келтiрiлген зиянның көлемiн анықтауға және осының негiзiнде кiнәлi тұлғаларға осы зиянды ерiктi түрде өтеу туралы талап қоюға не сотқа талап-арыз беруге; 6) Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiне сәйкес жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға; 7) балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің аумақтарында және олардың жағалау белдеуінде, олардан шыққан кезде көлiк және жүзу құралдарын тоқтатуға, оларды жете тексеруге; 8) су тарту құрылыстарын олардың тиісті балық қорғау құрылғыларымен жабдықталуына және су тұтыну шарттарын уәкілетті органмен келісу нысанына тексеруді жүзеге асыруға; 9) балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде, жағалау белдеуінде болған және олардан шыққан кезде адамдардың жануарлар дүниесін пайдалану құқығына арналған құжаттарын тексеруге; 10) балық ресурстары мен басқа да су жануарларын аулау құралдарының тыйым салынған түрлерiн сот шешiм қабылдағанға дейiн сақтау үшiн алып қоюға; 11) заңсыз ауланған балық ресурстары мен басқада су жануарларын және олардың тiршiлiк ету өнiмдерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен алып қоюға; 12) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіпте арнайы құралдарды және қызметтік қаруды сақтауға, алып жүруге және қолдануға; 13) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарын бұза отырып пайдаланылған атыс қаруын сот шешiм шығарғанға дейiн уақытша сақтау үшiн алып қоюға; 14) қойылған міндеттерді шұғыл шешу мақсатында арнайы жүру және радио байланыс құралдарын қолдануға; 15) талап арыздарымен сотқа жүгінуге, талап арыздарды Қазақстан Республикасының заңнамаларында қарастырылған тәртіппен қарастыруға қатысуға; 16) мемлекеттік органдардан, басқа ұйымдардан, лауазымдық тұлғалардан өзінің міндеттері мен қызметтерін іске асыру үшін қажетті ақпаратты алуға және сұратуға; 17) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде қарастырылған басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы. 4. Инспекцияның мүлкі 19. Инспекцияның жедел басқару құқығында жекелеген мүлкі болады. Инспекцияның мүлкі оған мемлекет берген мүліктің есебінен қалыптасады, және негізгі және айналымдағы қаражаттан, сондай-ақ Инспекцияның балансында құны көрсетілген басқа да мүліктен тұрады. 20. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 21. Инспекция өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 22. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес олардың негізгі міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру үшін қажетті, Инспекция өкілеттіліктерге ие. 23. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің келісімі бойынша Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын басшы Инспекцияға басшылық жасайды. 24. Инспекция басшысының Жауапты хатшымен лауазымына тағайындалатын және лауазымынан босатылатын орынбасарлары болады. 25. Инспекция басшысы Инспекция жұмысын ұйымдастырады және басшылықты жүзеге асырады, Инспекцияға жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқарады. 26. Инспекция басшысы Комитет басшылығына Инспекцияның құрылымы мен штаттық кестесі ұсыныс береді. 27. Осы мақсаттарда Инспекция басшысы: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Инспекция қызметкерлерін лауазымына тағайындайды және лауазымынан босатады; 3) өз орынбасарларының және Инспекция қызметкерлерінің міндеттері мен өкілеттіктерін анықтайды және бекітеді; 4) Инспекцияның құрылымдық және аумақтық бөлімшелерінің ережелерін, Инспекцияның жұмыс регламентін бекітеді; 5) заңмен белгіленген тәртіпте Инспекция қызметкерлеріне ынталандыруды және тәртіптік жазаларды қолданады; 6) өз құзыреті шегінде Инспекция қызметкерлеріне іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, материалдық көмек көрсету, дайындау (қайта даярлау), біліктілікті арттыру, ынталандыру, үстемеақы және сыйақы төлеу мәселелерін шешеді; 7) өз құзыреті шегінде Инспекцияда сыбайлас