Page 1

ДЕРЕК пен дəйек 112 700 000 000 Маңғыстаулық кеденшілер өткен жылы республика бюджетіне осынша теңге көлемде кіріс түсірді

№86 (28025) 14 НАУРЫЗ БЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл – Маңғыстау облыстық Кеден департаментіндегі əрбір қызметкердің əрқайсысы ел қоржынына 319,3 млн. теңге пайда келтірді деген сөз. Еліміз бойынша республикалық бюджетке кедендік төлемдерден түсетін кіріс 38-40 пайыз шамасында десек, бұл көрсеткіште Маңғыстау өңіріндегі кеденшілердің үлесі зор. Тоғыз жолдың торабында орналасқан аймақта сауда-саттық үшін көш-керуеннің тізбегі толастамайды. Талап əрбір нəрсенің заңды болуында. 2012 жылы Маңғыстау облыстық Кеден департаменті құқық қорғау саласы бойынша 31 қылмыстық, 529 əкімшілік іс қозғап, 27,7 млн. теңге айыппұл өндірді. Заңсыз тауар тасымалдаушылармен күресте 6,58 гр. героин, 179,152 гр. марихуана тəркіленді. 2013 жылды олар қылмыскерді құрықтаумен, заңсыз тауарларға тосқауыл болумен бастады.

Орныќты ой орындалады

Наурыз нақыштары

Сауытбек АБДРАХМАНОВ.

Маңғыстау облысы.

145 600 000

Облыстағы шалғай əрі мал шаруашылықты өңір – Ырғыз ауданының шаруалары биыл «Сыбаға» бағдарламасы бойынша осыншама теңге несие алуды көздеуде. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Оның да реті бар. Ауылдықтар осы бағдарлама бойынша жұмыс істеуде біраз тəжірибе жинап қалды. 2011 жылы Ырғыз ауданындағы «Айтбай», «Сер-Мак» жəне «МТС» шаруашылықтары «Сыбаға» бағдарламасы алғаш жұмыс істей бастағанның өзінде 20 миллион теңгеге 135 сиыр жəне 5 асыл тұқымды бұқа сатып алды. Өткен жылы жеті шаруашылық оның алдындағы жылғы қаржы көлемінен үш есе көп несие алып, аудандағы ірі қара санын осының есебінен 373 басқа көбейтті. Бағдарламаның тиімділігін сезінген ауылдықтар бұл бағыттағы жұмысты биыл да жалғастыруға ынталы болып отыр. Бұл бағдарламаның негізгі мақсаты – асыл тұқымды мал шаруашылығын дамыту. Несие қаржысы асыл тұқымды ірі қара санын арттыруға беріледі. Егер шаруа сиыр алғысы келсе, несие жеті жылға, ал асыл тұқымды бұқа сатып алса, екі жылға ұсынылады. Қандай жағдайда да несиенің жылдық өсімі 6 пайызды құрайды.

Ақтөбе облысы.

1 363 300

Биылғы жылдың 1 қаңтарында Қарағанды облысы тұрғындарының саны осынша адамды құрады. Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл былтырғы сəйкес мерзіммен салыстырғанда, жергілікті жұрт қатары 5200 адамға толыққандығын көрсетеді. Көбеюге табиғи өсімнің үлкен үлесі тиіп отыр. Өткен жылы аймақ бойынша 24 мың 597 нəресте дүниеге келіп, 15 мың 250 адам қайтыс болған. Бұған дейінгі уақытқа қарағанда, ішкі көші-қон жəне сырт жерлерге қоныс аудару төмендеген. Өңірге келіп қосылушылар 2012 жылы 10,7, ал кетушілер 6,4 пайызға азайған. Алыс-жақын шетел асушылар күрт кеміпті. Қарағанды жеріне жаңадан қоныстанғандар қатарын негізінен елдің оңтүстік өңірлері өкілдері құрап отыр. ҚАРАҒАНДЫ.

у с і р ґ К Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгін – Маңғыстауда ерекше күн. Бұл күнді «Амал күні» деп ардақтап, асыға күтетін үлкенкіші маңғыстаулық тұрғындар айрықша шаттық құшағында. Жер дүние жаңарып, күн мен түн теңесетін жаңа жылдың басы – наурыз мейрамы алдымен Маңғыстаудан бастау алады. Наурыз айының 14-і күні таңмен таласа тұратын үлкен-кіші əуелі отбасында жадырай көрісіп, артынша көрші-көлем, ағайынтуысты аралайды. Ауылдағы жасы үлкен кісілерге арнайы барып көрісіп, батасын алады. Бұл – жылдан жылға аман-есен жеткен

қуаныштың, бір-біріне деген ыстық ықыластың күні. Тіршілік өзегі төрт түлік мал болғандықтан, бір жағы қыстың қытымырынан құтылған шаруашылыққа да қатысты. Негізінен көрісу күні Қазақстан ның бүкіл батыс өңірінде кездеседі. Əйтсе де, кешегі кеңестік кезеңнің қыспағында бі раз аймақтардың бұл дəстүрді ұмытып, тіпті, жоғалтып алғаны, тəуелсіздікпен бірге қайта табысып жатқаны мəлім. Көрісу Маңғыстауда тіні сетінемеген күйінде жылдан-жылға, ұрпақтан ұрпаққа тұрақты жалғасып келеді. Өлке тұрғындарының сөз саптауында Амал күні – негізгі даталардың бірі. Кез келген əңгіме арасында «амалдан

бұрын» немесе «амал күні ғой» деп өткен кезеңдерді еске алса, болашаққа болжамдаған игілікті істерін амал туысымен атқаруға ниетті. Көрісу күні əрбір адам қазақы ою-өрнекпен əшекейленген ұлттық киімдерін киюге тырысады. Əрбір үй есіктен кірген жанды ұлттық дəм-тағамдар сірескен дастарқанға шақырады. Қыс бойы көрісу күніне арнайы сақталған сүр еттердің де шығатыны осы күн. Оқалы шапанын қаусыра киген ер-азаматтар қол алысып, шашақты жаулығы келісті көрік беретін əйелдер жағы құшағын кең ашып, өзара төс түйістіре амандасады. (Соңы 3-бетте).

Көкейкесті

Жатбауыр əкелер, жылаєан жетімдер Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Шаңырақ көтерген екен, бала-шағалы болған екен, əр ер азаматтың мерейлі пары зы отбасындағы жандарға қамқор болу ғой. Бұл ең қастерлі қасиет. Адалдық, адамшылық, ар лылық, ізгілік алдымен содан аңғарылатынын айтпай-ақ қояйық. Осылай болуы қалыпты үрдістей көрінгенімен өкінішке қарай, өмірде кереғар жағдай да баршылық. Мəселен, Қарағанды аймағы бойынша жыл сайын 12 мың жігіт пен қыз отасса, 4 мыңының жұбы ұзаққа жетпей үзіліп жатады. Мұның аса бір ауыр жағы, ерлі-зайыптылар арасындағы дау мен кикілжіңнің өздері өмірге əкелген перзенттерге кесапат-қиянат тигізуі дер едік. Əсіресе, балаларына басты асыраушы ретінде али мент төлеу белгіленген

АҚПАРАТТАР аєыны Атырау облысындағы Жаңа Мақатта жаңа бұрғылау жұмыстары басталып кетті. «Max Petroleum» компаниясы қолға алған ұңғыма 1138 метрге дейінгі тереңдікке баратын болады. Бұл Мақат ауданының қайта жандануының басы болуы мүмкін. Өскемен экологтары жылу жүйесінің «жасыл» технологияға көшуін қалайды. Осыған орай жылу-электр орталығына Үлбі өзеніне тасталатын судың энергиясын пайдалану ұсынылды. Оның екінші жолы ретінде кəсіпорынды газға көшіру қарастырылып отыр. Алматыда 14-16 наурызда халықаралық сəн көрмесі өтпекші. Central Asia Fashion ұйымдастыратын шара Орталық Азиядағы ең ірі көрме - «Атакент» орталығында

əкелердің осы міндеттерін орындаудан қашқақтап, жылдап көмек көрсетпеуі жанға ба тарлық жайт. Тым болмаса, еріксіз мойынсұндырылған жанашырлыққа иліге ме деп соны күтуден екі көздері төрт болған жалғызілікті ана мен жаутаңдаған жеткіншек тақсыретін олар білмейді емес, біледі. Бірақ, Абай күйінгендей, өз бойынан шыққан ұят болмаған соң не айтарсыз, қалай көндірерсіз. Дерек көздеріне қарағанда, былтыр облыста бұрыннан тіркелгені, қатар толтырғаны бар ажырасқандардың 22 мың 239ы алимент төлеп тұруға тиісті болған. Соның ішінде 9 мыңнан астамына осыған байланысты сот шешімін орындау үшін құжаттар жіберіліп, бақылауға алынған. 5 мыңға жуығының борыштары жұмыс орындарынан аударылса, 4341-і ерікті түр де төлеуге келіскен. Ал

қанат жаяды. Мұнда үш күн бойы семинарлар, тұсаукесерлер мен киім үлгілерінің көрсетілімдері жүреді. Қатысушылар арасында Италия, Испания, Германия, Франция, Ресей, Украина, Беларусь жəне Польша елдерінің өкілдері бар. Ақтөбеде «Бизнестің жол картасы-2020» бойынша бес жоба мақұлданды. Бұлардың 4-уі көлік пен арнайы техника, 1-і жабдық сатып алумен байланысты. Жалпы, жыл басынан бері өңірлік үйлестіру кеңесінде 4,9 млрд. теңгенің 17 жобасы мақұлданып, 1,3 млрд. теңгенің субсидиясы үшін 19 келісімге қол қойылды. 31 наурыз күні 6 облыстық, 13 қалалық жəне 38 аудандық мəслихат депутаттарына сайлау болады. Сайлау науқаны барысында бұл орындарға 167 кандидат ұсынылған. Олардың 59-ын саяси партиялар, ал 108-і өзін-өзі ұсынған. Тіркеу нəтижесінде157 адам

ұдайы қашып-пысып, ұстатпауға дағдыланған 10 мыңдайынан алимент өндіру тым ұзаққа созылып келеді. Одан қасақана жалтарушылардың жалпы борышы 87 миллион теңгеден асады. Бұлар жылдар бойы жинақталған, əлі де қашан өтелері белгісіз берешек. Өзге емес, өз балаларының ешкімнен кем қалмай, замандастары қатарынан қалыспай, алаңсыз оқып, үлгілі тəрбиелеуіне сүйеу боларлық көмектің болмайтындығын қайтіп айтпассыз. Күнін əзер көріп жүргендер болса бір сəрі, шық бермес Шығайбайлардың арасында тұрақты жұмысы, тіпті, табысы мол кəсіпкерлер бары таңдандырады. Борышкерлер тізімінен бірнеше таныс, танымал есімдер кездеседі. Сенгісіздей болғанымен бұл нақты айғақ,бұлтартпас дəлел. Борыштары белден асқан сондайлардың 46-сы былтыр ақыры əкімшілік жауапкершілікке тартылса, 10-ы одан да ауырлау жаза қолдану қаупі төнгенде ғана «міндетінен» құтылуға мəжбүр болыпты. (Соңы 3-бетте).

барлық талаптарға сай деп танылды. Балқаш жылу-электр стансасы 2018 жылы іске қосылады. Бұл келешекте Екібастұз стансасының күші оңтүстік өңірлерге жетпей қалу қаупіне орай қолға алынбақ. Ал жаңа кəсіпорын іске қосылған кезде өңірде энергия тапшылығы болмайды. Каспий теңізінде кеме жүзетін арна салынады. Бұл теңізде жүктерді тасымалдау идеясынан туындап отыр. Осыған орай «ҚазМұнайГаз» ҰК еншілес компаниясы «ТеңізСервис» ЖШС мамандары Солтүстік Каспийдің оңтүстік-шығыс бөлігінде теңіз түбінде қашықтығы 50 шақырым жəне тереңдігі 5 метрлік арна жасау керектігін жеткізді. ҚазАқпарат, СА-NEWS (kz), Bnews.kz агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.

Кеше түстен кейін Ақордаға шақырған. Президенттің баспасөз хатшысы Дəурен Абаев газеттерде, телеарналарда таяуда көрсетілетін оқиғаларды хабарлаудың алдында əрқайсымыздың қолымызға бір-бір кітап ұстатты. Мəскеудің «Художественная литература» баспасынан шыққан «Когда мысль – материальна» деп аталатын жинақ екен. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың əлемнің аса ірі оқу орындары мен ғылыми орталықтарында оқыған дəрістері мен сөйлеген сөздерінің басын қосқан кітап. Құрастырушылар тобына Қайрат Келімбетов жетекшілік етіпті. Осы кітап Елбасы еңбектерінің арасынан ойып тұрып орын алатын, жөні бөлек жинақ болып көрінеді бізге. Жөні бөлек дейтініміздің жайы былай. Қызметке қарап құрметтеу деген өркениетті əлемде қалып бара жатқан əдет. «Бəрінен де сөз бастау қиын» екенін бабаларымыз айтып кеткен, əсіресе, білімнің жілігін шағып, ғылымның майын ішкен ғұламалардың алдында құрметтелу – ордалы ойың, сұңғыла сөзің болмаса орындалмайтын міндет. Өткен жылдың шілдесінде Нұрсұлтан Назарбаевтың Англияға сапарын газет бетінде көрсету үшін Лондонға жолымыз түскен. Тұманды Альбион астанасына небəрі екі күнге, негізінен Олимпиаданың ашылу салтанатына қатысу, спортшыларымызға жігер беріп қайту үшін барған Президенттің қысқа бағдарламасының бір күні Кембридж университетіндегі кездесуге арналды. Бағасын білген адамға бұл – бөлекше құрмет. Сонда Нұрсұлтан Назарбаевтың посткеңестік кеңістік елдері арасынан Кембриджде сөз сөйлеу құрметіне ие болған тұңғыш Мемлекет басшысы екендігін жазғанбыз, құрылғанына сегіз жүз үш жыл толған, түлектерінің арасынан Нобель сыйлығының 88 лауреаты шыққан Кембридждің тарапынан ондай құрмет жалпы мемлекет басшыларына сирек көрсетілетінін айтқанбыз. Кембридж Орталық Азия форумының төрағасы, Кембридж-Қазақстан Орталығының директоры, Қазақстан дамуының Кембридж қорының Қамқоршылар Кеңесінің мүшесі, профессор Сидхард Саксенаның Елбасы кітабына жазған алғысөзіне қарап отырсақ, біздің ол мəліметіміз де онша толық болмай шықты: Нұрсұлтан Назарбаев жалпы Еуразия құрлығынан сол оқу орнында сөйлеген алғашқы Мемлекет басшысы екен. «Біз кеше Президентіміздің бір сөзіне əуелде таңданыңқырап та қалдық. «Шынымды айтайын, мен толқып тұрмын», деді əңгімеге кірісерінде Нұрсұлтан Əбішұлы. Осы жолдардың авторы Қазақстан Республикасы Президентінің талай-талай сапарына журналист ретінде еріп жүрген, сонау Бразилия, Оңтүстік Африка Республикасы сияқты қияндағы елдерге дейін бірге барған, қаншама дүниелік дүбірлі жиындарда дүйім топта сөз сөйлегенін, небір король, президент, монархтармен кездесулерін көрген, бірақ еш жерде дəл кешегідей толқулы сəтін сезінбеген. Мұның өзі де Назарбаевтың білімнің бөлекше бағасын барынша білетіндігінің, ғылымның өзгеше қадірін қандайлық қастерлейтінінің келісті көрінісі дер едік. Бір жағынан, Елбасымыздың əлемнің ақыл-ой орталықтарының бірі саналатын Кембриджде сарабдал сөзімен, терең мəнді жауаптарымен кемел басшы ғана емес, көрнекті экономист ғалым ретінде де тамаша танылуына осы сөзге мұндайлық жауапты қарауы да себеп болғандай», деп жазыппыз Лондоннан жолданған «Кембриджде көрсетілген көкжиек» атты мақаламызда (2012 жылғы 27 шілде). Иə, журналистік іссапарларда Президентіміздің əлемнің беделді ғылыми орталықтарында сөз сөйлегеніне де талай рет куə болғанбыз. Алғаш рет 2001 жылы АҚШ-қа сапары кезінде сондағы Райс атындағы университетте сөйлеген сөзін тыңдаған едік. Кейінгі кезде көргендерімізден 2010 жылы Корей университетіндегі, 2011 жылы Вьетнам мемлекеттік университетіндегі, 2012 жылы Кембридж университетіндегі дəрістерін айта аламыз. Солардың бəрінде де Елбасымыз қандай аудиторияны болсын берік ой қисынымен, тұжырымдамалық толғаныстарымен тəнті еткен. Кітапқа Президенттің сонау 1994 жылғы 16 ақпанда Нью-Йорктегі Колумбия университетінде сөйлеген сөзінен бастап, 2012 жылғы 5 қыркүйекте Назарбаев Университетінде оқыған дəрісіне дейін қамтылған. Олардың арасында 1994 жылы Мəскеу мемлекеттік университетінде сөйлеген сөзінің орны айрықша екені белгілі. ТМД кеңістігіндегі ықпалдастық сол тарихи сөзден кейін жаңа сипатқа ауысқан болатын. Елбасымыз шын мəнінде мүмкін емес дерліктей істерді жүзеге асыра алған, тарихта талай есесі кеткен туған елінің, арғы ғасырлардағы бодандықты қозғап, боздамағанның өзінде, осыдан небəрі ширек ғасыр ғана уақыт бұрын басқаруға Мəскеу көлденең көк аттыны жібере салатын елінің етектегі басын төрге шығарып берген адам деген ойды бұрын да айтқанбыз.

Нұрсұлтан Назарбаевтың адамзат тарихынан ойып тұрып орын алатын тұлғалар тобынан табылатыны қазірдің өзінде айдай əлемге айқын. Жиырма жылдың о жақ, бұ жағында қирандыдан, құландыдан мемлекет құру, қоғамды бір формациядан екінші формацияға ауыстыру, өтпелі кезеңдегі қиыншылықтардан есеңгірей жаздаған халықты тар жол, тайғақ кешуден аман-есен алып өту, елдің еңсесін көтеру, аяғынан тік тұрғызу, көп тілді, көп дінді елдің жұртын бір үйдің баласындай ұйытып ұстау, алыс та, жақын да, Батыс та, Шығыс та мойындайтын, санасатын, құрметтейтін елге айналдыру, сан түрлі себептерге байланысты бірнеше ғасыр бойында дүниежүзілік өркениеттен шеттетіліп қалған елді жер-жаһанға таныту, тіпті, ЕҚЫҰ тарихында тұңғыш рет азиялық мемлекет, тұңғыш рет ТМД мемлекеті, тұңғыш рет халқының негізгі бөлігі мұсылман дінін ұстанатын мемлекет, тұңғыш рет түркі тілдес ұлт ұйыстырып отырған мемлекет Еуропаға төбе би болатындай жағдайға жеткізу, сол аса беделді ұйымның он бір жылдан бері шақырылмай жүрген Саммитін өткізіп, 56 елдің қолын бір құжатқа қойдырту, əлемді жайлаған дағдарыстар тұсында елін қиыншылыққа ұрындырмау, қаржы қыспағында қалдырмау былай тұрсын, дəл сондай сын сағаттарда мемлекетті дамудың жаңа белесіне қайта-қайта алып шығу, дүние дидарындағы ең серпінді дамушы елдер бестігіне енгізу, бəсекеге қабілетті елу елдің қатарына қосылу сияқты абыройлы міндетті, «Қазақстан-2030» Стратегиясында көзделген мерейлі мақсатты мерзімінен бұрын орындау, туған елінің ХХІ ғасырдың ортасына қарай əлемнің ең дамыған 30 елінің қатарында болуын көздеген жаңа Стратегия белгілеу, сол межеге қол жеткізудің нақты жолдарын айқындау сияқты жай ғана санамалай айтып өткеннің өзіне демің біте жаздайтын іргелі істердің тек еңбекқорлықпен, тек тəжірибемен, тек ұйымдастырушылық талантпен, тек отаншыл жүрекпен, тек елім деген, жерім деген перзенттік тілекпен атқарыла қалмайтыны анық. Осы жылдар ішінде халқының қамы үшін аттан түспей, түн қатырып, түс қашырып, ауыздықпен алысып жүрген Назарбаевтың дəйім алға қойған мақсатына жетуі ел дамуының ғылыми жолын қалай табамын деп жанын қинауының, сол үшін өмір бойы білім жинауының арқасы. «Оның сарқылмас қуаты – ішіндегі таныпбілуге деген қуаты таңдандырады», дейді академик В.А.Садовничий. Мəскеудің беделді баспасынан шыққан жаңа жинақ Назарбаев феноменінің басты сипаттарының бірі терең ойшылдығы екенін келісті көрсетіп береді. Сондықтан да біз бүгін кітапқа жазылған екі алғысөзді – М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің ректоры, академик, Ресей Ғылым академиясының вице-президенті В.А.Садовничийдің, Кембридж Орталық Азия форумының төрағасы, Кембридж-Қазақстан Орталығының директоры, Қазақстан дамуының Кембридж қорының Қамқоршылар Кеңесінің мүшесі, профессор Сидхард Саксенаның кіріспе мақалаларын жедел аударып, оқырман назарына ұсынуды орынды көрдік. Бұл жинақ қазақ тілінде де жариялануы мүмкін. Сонда кітап аты қалай аударылар екен? Біздіңше, «Когда мысль – материальна» деген тіркестің қазақы ұғымға орайлысы – «Орнықты ой орындалады». Алдымен Сөз болған дегендей, бəрінен бұрын Ой керек. Біздің бүгінгі биігіміз, ең алдымен, елдік істердің жан-жақты ойластырылып барып қолға алынып жүргенінің арқасы.

Дүние жəне дағдарыс

Аумалы-тґкпелі əлем АҚШ дағдарыстың тағы бір толқынын күтіп отыр Дағдарыстың салдары əлемді əлі де біраз сарсаңға салар түрі бар. Мəселен, интернет иірімдеріндегі ақпаратқа сүйенсек, АҚШ экономикасы да қаржылық дағдарыстың құрығына түскен. Айталық, Roubini Global Economics-тің

жетекшісі, Американың экономист ғалымы Нуриэль Рубинидің айтуынша, АҚШ-тың келісілмеген фискальдық саясаты елдегі ІЖӨнің өсімін 1,5 пайызға дейін тежейтін көрінеді. Мұндай жағдайда бөлшек сауда мəселесі апатқа ұшырап, инвесторлар 2013 жылдың аяғындағы есеңгіреу ахуалына дайын болу керек. Нуриэль

Рубини мемлекеттік шығындарды қысқарту шараларынан шыға алмай қалған Еуропада жағдай мүлде қиын болатындығын алға тартады. Ол сондай-ақ, кəрі құрлықты шайқалтатын келесі «цунами» Италиядан бастау алатындығын айтыпты. (Соңы 4-бетте).


2

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Ќазаќстан Президентініѕ жаћандыќ идеялары 2012

жылдың 26 шілдесінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ұлыбританияға ресми сапары шеңберінде Кембридж университетінде болды. Президент G-Global бастамасының тұжырымдамасы туралы жəне халықаралық ынтымақтастық аясында жаһандық проблемаларды шешу бойынша бірқатар ұсыныстар туралы лекция оқыды. Қазақстан Президентін тек оқытушылар мен əкімшілік қана емес, сондай-ақ, Нұрсұлтан Назарбаевтың пікірталасына қатысқан студенттер мен жас зерттеушілердің белсенді тобы жылы қарсы алды. Қазақстан басшысы біздің оқу орнында сөз сөйлеген алғашқы еуразиялық жəне посткеңестік көшбасшы болды. Қазіргі кезде Кембридж университеті Қазақстанмен білім беру жəне ғылыми зерттеулер салаларында жемісті ынтымақтасып келеді. Мəселен, ынтымақтастық шеңберінде мемлекеттік қызмет реформасы, азық-түлік қауіпсіздігі, жер сілкінісі зардаптарының алдын алу жəне басқа да бірқатар бағыттар бойынша зерттеу жобалары жүзеге асырылуда. Кембриджде оқуға Қазақстанның мемлекеттік «Болашақ» бағдарламасы мүмкіндік беріп отыр. Нұрсұлтан Назарбаевтың лекциясында айтылған идеялар, сондай-ақ, өзінің аумағы жөнінен əлемде тоғызыншы орын алатын елдің тікелей өзі аудитория тарапынан үлкен қызығушылық туғызды. Қазақстан – мұнайдың, газдың, уранның, мыстың айтарлықтай қоры бар жəне бидай өндіруден əлемдік ондыққа кіретін ең үлкен құрлықішілік держава. Елде жоғары білімді жəне білікті тұрғындар көп болса, бұл білім беру саласының мемлекеттік қолдауына негізделеді. Қазақстан – Англияны, Франция мен Германияны қоса алғанда, көптеген Еуропа елдері енді ғана ұмтылып отырған мəдени-этностық тепетеңдікке қол жеткізген полиэтностық ел. Көпвекторлы сыртқы саясаты Қазақстанға өзімен шектесетін Қытаймен, Ресеймен, сондай-ақ, АҚШ жəне Еуроодақ елдерімен берік əріптестік орнатуға мүмкіндік берді. Қазақстан əлемдік аренада белсенді рөл атқаруға мүмкіндік беретін бірқатар ерекшеліктер мен басымдықтарға ие. Елдің стратегиялық, саяси жəне экономикалық маңызын оның Ұлы Жібек жолы тоғысындағы геосаяси орналасуы да ерекшелейді. Қазақ халқы мен оның көшбасшылары халықтарды жүздеген жылдар бедерінде біртұтас құндылықтар мен қауымдастық сезімінің негізінде біріктіріп келді. Бұл саяси өнерді Нұрсұлтан Назарбаев та жетік меңгерген деп ой түйген де өте орынды. Қазақстан əлемдік өркениеттің дамуына үлкен үлес қосып отыр – өйткені, тіпті, жаһанданудың бірқатар оң аспектілерінің өзін қазақтардың тарихи мұрасының бөлшегі болып табылатын көшпелі өмір сүруден де шығаруға болады. Бұл мемлекет əркез Шығыстан Еуропаға екі мың жыл бойы идеялар, технологиялар мен құндылықтар жеткізіліп келген жол бойында тұрды. Қазақстан – əлемдегі аса жылдам дамып келе жатқан мемлекеттердің бірі. Мұнда тек қазіргі заманғы батыстық экономикалық модельдер ғана табысты енгізіліп отырған жоқ, сондай-ақ, бизнесті жүргізудің ислам формасын енгізу бойынша да жұмыстар жасалуда. Осының барлығы елдің бүкіл тұрғындарының белсенді экономикалық өмірге қосылуына оң ықпал ететін болады. Соңғы он жылда Қазақстан жан басына шаққандағы шетел инвестицияларын тарту бойынша көшбасшы елдердің бірі болып отыр. Бүкілəлемдік банктің рейтингінде Қазақстан инвестиция салу үшін ең оңтайлы он елдің қатарына енді. 2000 жылдан бастап 2007 жылғы халықаралық қаржы дағдарысына дейін елдің нарықтық экономикасы жылына орташа есеппен 10 пайыз өсіп отырды. 2007 жылы Үкімет қаржы дағдарысын еңсеру үшін жедел түрде қажетті шаралар қабылдады. Ресеймен жəне Беларусьпен біртұтас экономикалық кеңістік құрудың арқасында Қазақстанды кəсіпорын секторында өндірістік өсім күтіп тұрса, бұл өз кезегінде мұнай мен басқа да табиғи ресурстарға тəуелділікті азайтуға жəрдемдесетін болады. Аталған мемлекеттермен бірлесіп құрылған Кеден одағы Қазақстан экономикасын əртараптандыруға ықпал етуде. Қазақстанның ішкіқұрлықтық дамушы ел екеніне қарамастан, ол Ресей жəне Қытай рыноктарымен шектесетін тартымды рынок болып табылады. Жəне аталған елдерге транзит мүмкіндігін ұсынып қана қоймай, олардың инвестицияларын да тартуда. Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық дінаралық үнқатысуды ұйымдастыру мен жүргізудің үлгісін көрсетіп отыр. 2003 жылдан бері Қазақстан өз аумағында Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының төрт съезін өткізді. Қазақстан 2011 жылы Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына төраға ретінде əлемге исламның ашықтығы мен толеранттылығын айқын көрсетті. Бүгінде бұл ел ислам мəдениетінің көпқырлылығы туралы білімді ілгерілетуде үлкен рөл атқарып келеді. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзімен рухтанған Кембридж Орталық Азия форумы орнықты даму, экономиканы əртараптандыру мен инновацияларды дамыту бағдарламаларын жүзеге асыру шеңберіндегі ынтымақтастық бойынша, сондай-ақ, климаттың өзгеруі мен табиғи жəне антропогендік апаттардың алдын алу үшін халықаралық құрылымдар құру

Ойдыѕ ауќымы, ауќымєа сəйкес тўлєа Қ

секілді салаларда бірқатар ұсыныстар қалыптастырды. Мəселен, Кембридж Орталық Азия форумы елдің беделді халықаралық ұйымдар қызметіндегі үлкен тəжірибесін ескере отырып, Қазақстанның қатысуымен төтенше жағдайлардың салдарын жою үшін жедел қимылдайтын ортақ топ құру туралы ұсыныспен шықты. Тұтастай алғанда, Кембридж Орталық Азия форумы он жылдан астам уақыттан бері түрлі бастамаларды ілгерілете отырып, Кембридж бен Қазақстанның ғылыми орталықтары арасындағы достықты нығайтуға ықпал етіп келеді. Олардың қатарында Кавендиш зертханасы мен Алматы жоғары технологиялар институты арасындағы ынтымақтастық бар. Кембридждің жер туралы ғылым факультеті Қазақстанмен əріптестікте жер сілкінісі кезінде адам құрбандықтары санын азайту үшін жұмыс істейтін екі ассоциация құрды. Білім беру факультеті Назарбаев Университетіндегі ағартушылық саясат орталығымен белсенді ынтымақтастықта жұмыс істесе, Кембридждің халықаралық сарапшылар комиссиясы бүкіл Қазақстан бойынша арнайы жəне жалпы білім беретін мектептерде оқушылардың сындарлы ойлау қабілетін дамыту жөніндегі бағдарламаны жүзеге асыруда. Бұл комиссия сондай-ақ, елдегі Президент Назарбаевтың бастамасымен құрылған зияткерлік мектептермен ұзақ мерзімді стратегиялық əріптестікке қосылған. Азия мен Таяу Шығысты зерттеу факультеті Білім жəне ғылым министр лігімен, сондай-ақ, елшілікпен əріптестікте Орталық Азия тілдері мен мəдени зерттеулер, əсіресе, қазақ тілі мен орта ғасыр қолжазбалары бағдарламасын дамыту үстінде. Бүгінде халықаралық саяси пікірталастар орнықты даму мен инновацияларға жəне тұрақтылыққа шақырған үндеулерге толы. Халықтар арасындағы өзара түсіністікті нығайтуға, көкейкесті саяси жəне экономикалық идея ларды ілгерілетуге оқырмандар назарына ұсынылып отырған, танылған əлемдік көшбасшылардың бірі – Н.Назарбаевтың кітабы өзіндік үлес қосатынына сенімім мол. Кітапқа оның əлемнің бірқатар жетекші ғылыми жəне білім беру орталықтарында сөйлеген сөздері мен лекциялары топтастырылған. Қазақстан басшысының инновациялар – адамның жасампаздыққа ұмтылысының нəтижесі деген ұстанымының дұрыстығын көрсетеді. Орнықты даму – осы үдерістің тұрақтылығына қолдау көрсететін қозғалтқыш. Əлемнің дамуымен осы үдерістерді тек байланыстырып қана қоймай, сондайақ оларды теңдестіретін саяси тұғырнамаға қажеттілік бірінші кезекті бола түседі. Сонда ғана біз елдерге бір-бірін өзара толықтырып, игілікті əділетті бөлуге қол жеткізуге мүмкіндік беретін ұжымдық шешімдермен шыға аламыз. Мүмкіндікті пайдаланып, Кембридж Орталық Азия форумы Қазақстан үшін бірқатар практикалық ұсынымдар əзірлегенін атап өткім келеді. Солардың бірі – «Табиғи апаттардың салдарын жоюды басқару бойынша жалпыға ортақ қарар» дайындау

мен Табиғи жəне антропогендік апаттарға жедел қайырылуды қамтамасыз ету үшін үйлестіру кеңесі қорын құру туралы ұсыныс. Мақсат – табиғи апаттарға ұшыраған аудандарда адам шығынын мейлінше азайтуға мүмкіндік беретін ұзақ мерзімді мақсатты ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін инженерлер мен техникалық сарапшыларды ғалымдармен жəне саясаткерлермен біріктіру. Мұндай қорды G-Global Іс-қимыл қоры деп атауға болар еді. Уақыт өте келе ол өзіне түрлі қосымша функцияларды ала алады, өйткені, əлем əркез жаңа проблемалармен бетпе-бет қалып отыр. Бүгінде өңірлік жəне жаһандық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін көмірсутегі емес технологиялық инновацияларды дамыту басты міндет болып табылады. Жаңа технологияларға негізделген өте тиімді құралды біздің зертханамыздың профессоры Дэвид Маккей жасады. Ол – Энергетика жəне климаттың өзгеруі министрлігінің аға ғылыми қызметкері. Кембридж Орталық Азия форумы, сонымен қатар, талқылау үшін басқа да идеяларды ұсынады. Халықаралық экономикалық дағдарыс əлемдік қаржы моделін қайта қарауға мəжбүрлеп отыр. Өсімге ықпал етіп қана қоймай, сонымен бір мезгілде, елдерде соңғы он жылдықтарда жинақталған мемлекеттік қарыздарды төмендетуге көмектесетін экономикалық өсімнің балама жолдарын іздестіру қажет. Біздің көзқарасымызша, қирап-бүлінуге алып келген жүйені өзгерту үшін шаралар қабылдау қажет. Форум қаржы рыноктары мен банк жүйелерін жетілдіру жəне реттеу, экономиканы əртараптандыру, корпоративтік жауапкершілікті арттыру бойынша бірқатар тақырыптар ұсынды. Қазақстан табиғи ресурстарға негізделген экономикаға жəне оның үстіне жоғары білікті айтарлықтай жұмыс күшіне ие бола отырып, ғаламат ұстаным танытуда. Бұл экологиялық рационалдықты есепке ала отырып, технологиялар, инновациялар мен экономикалық даму мəселелерінде көзқарастарды өзгерту саясатын ілгерілетуге мүмкіндік береді. Өзінің сөздерімен, кітаптарымен, практикалық мемлекеттік қызметімен осы оң үдерістерге үлкен үлес қосып жүрген Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегі атап өтуге тұрарлық. Кембридждегі оның сөздерінің біздің ғалымдарымызды да жүзеге асырылуы халықаралық дамудың маңызды элементі ретінде қызмет ететін жаһандық саясат саласында бірқатар бастамаларды ілгерілетуге итермелегені кездейсоқ емес. Ұсынылып отырған кітаптың авторы өзінің бірқатар ғылыми атақтарға лайықты екенін əлдеқашан дəлелдеген. Осы ретте біздің əлемге əйгілі Кембридж университетінің құрметті профессоры атануын да заңды деп білеміз. Сидхард САКСЕНА, Кембридж Орталық Азия форумының төрағасы, КембриджҚазақстан Орталығының директоры, Қазақстан дамуының Кембридж қорының Қамқоршылар Кеңесінің мүшесі, профессор.

азақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың əлемнің жетекші оқу жəне ғылыми орталықтарындағы лекциялары мен сөйлеген сөздері жинағының жарыққа шығуы – барынша кең көлемді ғылыми-білім беру, интеллектуалды топтардың назарын сөзсіз өзіне аударатын маңызды оқиға. Президент Н.Назарбаев – қазіргі заманғы беделді саясаткер, Қазақстан мемлекеттілігінің пайда болуы мен қалыптасуы жəне осынау жас елдің экономикалық жəне əлеуметтік салада көрер көзге серпіліс жасауы оның есімімен тығыз байланысты. Өзі табиғатынан мейлінше білуге құмар, жаңа білімдерге үнемі ұмтылып отыратын, зерттеуші мен педагог талантына ие, үзіліссіз білім алу мен өздігінен білім жетілдірудің батыл жақтаушысы болып табылатын ол, өзінің мемлекеттік қызметінің алғашқы жылынан бастап ғылымға, интеллектке жəне оқу-ағартуға, бүгінде инновациялық негізде даму деп аталатын олардың өмірмен байланысын нығайтуға барынша басымдық берді. Осынау теңдессіз адамды біраз жылдан бері білемін. Жанды əңгіме мен пікірталастарға бара отырып біз талай сағаттарды бірге өткіздік. Оның сарқылмас қуаты – ішіндегі танып-білуге деген қуаты таң дандырады. Қазіргі заманғы ғылымның проблемаларында жақсы бағдар ұстай білетін, тамаша əңгімешіл жəне шешен, ол өзін ғылыми да жəне студенттік те аудиторияларда тамаша сезінеді. Нұрсұлтан Əбішұлы өзіне тəн жарқындықпен жəне аудиториядағы бұлжымас табысымен талай рет Мəскеу университетінде сөз сөйледі. Мен осы жинақта келтірілген Нұрсұлтан Əбішұлының ММУдағы лекциясын да тыңдадым. Мойындаймын, біздің жоғары мəртебелі мейман алғаш рет дерлік еуразиялық интеграцияны аша жəне ол туралы өз көзқарасын жəне ондағы саясат қана емес, сонымен бірге, ғылымның, білім берудің, жаңа технологиялардың да атқаратын рөлін қорғай отырып, Еуразиялық Одақ құру идеясын ұсынғандағы беріле сөйлеген сөзі мені студенттер мен оқытушылардан бетер баурап алды. Бүгінде, арада жылдар өткенде, оның идеясы барған сайын үлкен түсіністікке ие болып, шындыққа айналуда. Кеңес Одағының ыдырауын, соның нəтижесінде жаңа, тəуелсіз Қазақстанның өмірге келуін бастан өткерген бұл адам біздің халықтарымыздың ой-мүдделерінің өзі туындатқан посткеңестік кеңістіктегі біріктіруші күш-жігерлердің белсенді жақтаушысы жəне қозғаушысы болып табылады. Оның үніне қарапайым адамдар да, саясаткерлер де, іскер қауымдастық өкілдері де құлақ түреді. Жəне оның ішінде ғалымдар да, əрі оның жетілген, қалыптасқан қайраткерлері де, сол сияқты ғылымның жас өскіндері де бар. Екі президент Н.Ə.Назарбаев пен В.В.Путиннің арасында біз бай қа ған өзара түсіністік жəне, мен айтар едім, бір-біріне деген тартылыс, еуразиялық кеңістіктегі тұрақтылықтың маңызды факторы болып табылады жəне ҚазақстанРесей халықтары арасында оптимизм орнатып, туысқандық, достық пен əріптестікті нығайтады. Оның

шекаралас елдерге де қатысы бар. Бүкіл əлемге танымал кафедраларда, университеттерде, ғылыми орталықтарда, академиялық форумдарда сөз сөйлей отырып, Н.Назарбаев тыңдаушыларды өз елінің жəне өз халқының тартымдылығымен баурап, əлемде Қазақстан ның басымдықтарын ілгері бастырады. Жəне сонымен бірге ол үлкен ғылымның, экономика мен үлкен саясаттың түйісуінің, жемісті ықпалдастығының өлшемдік н ү к т е л е р і н қ а ж ы р л ы л ы қ п е н, зерттеушілікпен дəл басады. Бірқатар белгілі университеттердің, соның ішінде М.В.Ломоно сов атындағы ММУ-дың оған Құрметті доктор атағын беруі – ірі саясаткерге деген тек формальды құрмет белгісі ғана емес, сонымен бірге, ол дамытқан идеялар дың, тұжырымдамалардың, көзқа растардың сөзсіз маңыздылығы мен салмақтылығын мойындау. Қазақстан мен Ресей ғана емес, бүкіл адамзат созылмалы дағдарыстан шығу жолдарын іздестіріп жатқан қазіргі кезде оның ойлары мен болжамдары айрықша көкейкесті – турасын айтқанда, кітаптың өзі де белгілі бір дəрежеде осынау көкейкесті тақырыпқа арналған. Тіпті, біз бүтіндей алғанда туысқан елде байқап отырған күрт əрі сенімді өрлеу аясында да қазақстандық биліктің ғылымға, білім беру мен жаңа технологияларды енгізуге назар аударуы таң қалдырады. Осы саланы қар жыландыру деңгейі бойынша Қазақстан əлемдік белестерге шыға ды, ал ол тəуелсіздік жылдары ішінде халықтың жан басына шаққандағы ІЖӨ-нің елеулі өсуіне, тұрғындардың əл-ауқатының артуына, тіпті, елдегі туу динамикасына да сөзсіз оң əсер етті. Мен Қазақстандағы ғылымның жəне ғылымды қажет ететін өндірістердің, білім беру жүйесінің дамуына, кадрларды даярлау мен қайта даярлауға көптен бері мұқият назар салып келемін жəне біздің достарымыздың табысына қуанамын. Мұнда жыл сайын ғылыми-зерттеушілік жəне оқытушылық əлеует айтарлықтай өсуде, ғылыми қызметті басқару саласында оң реформалар жүруде, осы саладағы мемлекеттік саясат жетілдірілуде. Əлемдік ғылыми жəне білім беру қауымдастығы осында таяуда ашылған əрі өзін сенімді көрсете білген Назарбаев Университетін оптимизммен қабылдады – қазақстандық ғылымның осынау флагманына сəт сапар тілеймін. Экономиканы интел лектілендіру, адам капиталына салымдарды жан-жақты ұлғайту – Президент Н.Назарбаевтың қалаулы тақырыбы жəне жағдайға қарай бағаласақ, оның айтарлықтай күш салу нүктелері. Қазақстанда асқақ лидер, осы елдің халқы өз алдына қойып отырған асқақ мақсаттар бар. Президент Н.Назарбаев жұртшылық алдында сөйлеген сөздерінде тынымсыз айтып келе жатқандай, əлемнің неғұрлым ырғақты дамыған елу елінің қатарына ену – ол дегеніңіз іс жүзінде постиндустриялық дəуірге революциялық серпіліс жасау деген сөз. Оның Қазақстан халқының да, Көшбасшысының да қолынан келетініне сенімдімін. Біздің университетті бұл республикамен тамырлары сонау

өткен кеңестік кезеңге кететін ұзақ жылдарғы қарым-қатынастар байланыстырады. Мыңдаған қазақстандық бізден білім алды, аспирантураны тəмəмдады, жоғары деңгейлі мамандар мен беделді ғалымдарға, өндіріс командирлеріне, мəдениет қайраткерлеріне, саясаткерлерге айналды, осынау қатал жəне сонымен бірге, дəулетті де қайырымды жер игілігі үшін қажырлылықпен еңбек етті жəне еңбек етуде, бүгінде адами қызметтің барлық салаларында ең жаңа қазақстандық тыңды игеруде. Он жылдан астам уақыттан бері таңғажайып елорда – Астанада ашылған ММУ-дың қазақстандық филиалы жұмыс істейді. Оның пайда болуы туралы идея біздің кезекті əңгімелесуіміздің бірінде Нұрсұлтан Əбішұлының ойына келген еді. Н.Назарбаевтың кең көлемді жеке қолдауының арқасында бүгінде филиал ММУдың бес факультеті: механика-математика, есептеу математикасы жəне кибернетика, экономика, филология жəне география факультеттері негізінде жұмыс істейтін жəне Мəскеу университетінің бағдарламалары бойынша білім беретін қазіргі заманғы жоғары оқу орны болып табылады. ММУ-дың Қазақстанның қазіргі заманғы зерттеулер мен инновациялар саласындағы ғалымдарымен жəне іскерлік əлемімен ынтымақтастығы да кеңейіп келеді. Бұл жұмыстар, сондай-ақ, енгізушілік тəжірибе де біздің елдер басшылығының назарынан тыс қалған емес. Мен білемін: Президент Н.Назарбаевтың жеке басына да, жəне бүтіндей алғанда тəуелсіз Қазақстанның феноменіне де Ресейде бар лық деңгейде, жоғарыдан төменге дейін барынша мүдделі жəне ізгі ниетті көңіл бөлушілік бар. Өйткені, миллиондаған ресейліктер бұл өл кемен жастық шақтың, қайғы мен қуаныштың, өзара адами жылылықтың қарым-қатынастары арқылы байланысқан – Байқоңыр жері біздің көпшілігіміз үшін үлкен өмірге жол бастар алаңға айналды, қазақстандықтардың Ресеймен ежелден туыстасқандығы сияқты ресейліктер де онымен ежелден туыстас. Тіпті Мəскеу университетінің «Татьяна-2» спутнигі де Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылды. Мен өзімнің қысқа кіріспе сөзіммен бастап отырған кітаптың көптеген мүдделі оқырмандарды табарына талас жоқ; ол РесейҚазақстан достығын құрметтейтін, болашаққа көз салуға ұмтылатын, өзінің еңбегімен, сындарлы ойымен бүгінде болашақты қалап жатқан, жаңа идеялар мен технологияларды тартымды деп білетін барлық адамдарға қызықты болмақ. Ондай оқырмандар кітаптан өз ойларына, алаңдаушылықтары мен үміттеріне талай үндестіктер табады. Бұл кітаптың біздің бəріміздің Президент Н.Назарбаевты, оның адами жəне саяси ұмтылыстары мен мінез-құлқын, сондай-ақ, туыстас ел халқының рухы мен ұмтылыстарын жақсырақ танып білуге көмектесетініне сенімдімін. Виктор САДОВНИЧИЙ, М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің ректоры, академик, РҒА вицепрезиденті.


Ќылмыстыќ сипаттан арылу не береді? Мəжіліс Төрағасы Нұрлан Нығматулиннің жетекшілігімен өткен палатаның кешегі отырысында депутаттар қаржы-экономикалық қылмыстарды одан əрі қылмыстық сипаттан арылту, Балқаш жылу электр стансасы, тоқыма саудасы, сондай-ақ, төреліктің жəне аралық соттың қызметін жетілдіру мəселелерін жан жақты қарады. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Күн тəртібіне шығарылған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қаржы-экономикалық қылмыстарды одан əрі қылмыстық сипаттан арылту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда қызу талқыға түсті. Заң жобасы бойынша Əділет министрі Берік Имашев баяндап берді. Заңсыз кəсіпкерлік қызмет, заңсыз банктік қызмет жəне акцизделетiн тауарларды акциздiк маркалармен таңбалаудың тəртiбi мен ережелерiн бұзғаны үшін қылмыстық жауаптылық көзделген жазалардың қылмыстың бес құрамында бас бостандығынан айырудың балама тізбесі кеңейтілген. Бұл – түзету жұмыстары жəне бостандықты шектеу. Эмиссиялық құнды қағаздарды шығару тəртібін бұзғаны үшін жауаптылық материалдық қылмысқа ауыстырылады. Банк операциялары туралы көрiнеу жалған мəлiметтер бергені үшін қылмыстық жауаптылық тек ірі мөлшерде залал келтірілген жағдайда ғана басталады. Тауар белгісін заңсыз пайдаланғаны үшін жауаптылық туралы бапта сол əкімшілік құқық бұзушылық үшін əкімшілік жаза қолданғаннан кейін ғана қылмыстық жауаптылыққа тартуға мүмкіндік беретін əкімшілік преюдиция енгізіледі.

Министрге депутаттардың қойған сұрақтары да аз болған жоқ. Розақұл Халмұрадов санкциялардың балама түрлерінің көптігі сыбайлас жемқорлыққа алып келмей ме, деген сұрағын төтесінен қойды. Депутат жазалау 500 айлық есептік көрсеткіш болғанда, айыппұл көлемі 865 мың теңге болса, 1000 АЕК жағдайында оның 1 миллион 800 мыңнан асарын алға тарта отырып, бұзушылық пен жаза кесуді нақтылауды ұсынды. Министр бұл жерде сотқа сенім жүктеліп отырғандығын алға тартты. Ізбақ Өмірзақов жалған кəсіпкерлікпен айналысқаны үшін жауаптылық пен терроризмді қаржыландырғаны үшін жауапкершіліктің айырмашылығы шамалы екеніне назар аудартты. Екі жағдайда да 5 жыл бас бостандығынан айырып, мүлкі тəркіленеді деп жазылған, сонда бұл қандай декриминализация деген сауалын алға тосты. Егер жағдай осылайша кете берсе, шағын жəне орта кəсіпкерлердің үлесін ІЖӨ-де 50 пайызға жеткізу қажет деген Елбасы тапсырмасының орындалмай қаларын да депутат қаперге сала кетті. Жалған кəсіпкерлікпен айналысатындармен байланысқан кəсіпкерлердің жиі жазаға ілігіп жататындығын көлденең тартқан Азат Перуашев осы мəселені біржақты шешу ұзаққа созылып келе жатқандығын айтты. Депутаттың пікірінше, көптеген кəсіпкерлер жалған кəсіпкерлікке қатысы болмаса да, солармен байланысқаны үшін

ғана жапа шегіп келеді. Залда отырған қаржы полициясы өкілі тек 2011 жылы ғана осындай жалған кəсіпкерліктің салдарынан мемлекетке келтірілген шығын 165 миллиард теңгеге жеткендігін ерекше атап кетті. Заң жобасы бойынша талқылауды қорыта келіп, Мəжіліс Төрағасы былай деді: «Бізге бизнесқауымдастыққа қылмыстық сипаттан арылту түрін енгізуді есепке ала отырып, сонымен қатар, қоғамда бақылаусыздықтың жайлап кетуіне жол бермейтін ұтымды заң жобасы керек. Мемлекеттік бюджетті толтыруға кері əсер ететін жағдай болмауға тиіс. Құқық қорғау органдарын алаңдатып отырған осы ғой». Осылайша, талқыдан өткен заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Сонымен қатар, кешегі отырыста «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Корея Республикасының Үкіметі арасындағы Балқаш жылу электр стансасын дамыту, қаржыландыру, жобалау, салу, пайдалану жəне оған техникалық қызмет көрсету саласындағы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы да мақұлданды. Жобаны іске асыруды «Балқаш жылу электр стансасы» акционерлік қоғамы жүзеге асыратын болады. Компания қазақстандық тараптан – «СамұрықЭнерго» акционерлік қоғамына, корей тарабынан – «Korea Electric Power Corporation» жəне «Samsung C&T Corporation» компанияларына тиесілі болады. Заң жобасы бойынша баяндап берген Вице-премьер – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев елдің оңтүстігіндегі қуат тапшылығын тілге тиек етті. «Алайда, 2018 жылға қарай энергиямен қамту жеткіліксіз болуы мүмкін деген қауіп бар. Сондықтан, Балқаш стансасын қосымша ретінде салу көзделген. Жалпы,

Демократиялыќ мемлекеттегі электораттыќ процесс – їздіксіз ќўбылыс Жыл сайын елімізде кезектi сайлау не шығып қалғандардың орнына сайлау сияқты түрлі сайлау науқандары болып жатады. 2013 жылы да біраз сайлау науқандары болғалы тұр. Қоғамның басты назары алдағы əкiмдер сайлауына ойысып отырғанымен, қазіргі уақытта елімізде екі өте маңызды сайлау науқаны нағыз қызған шағында өтіп жатыр, бұл – Солтүстік Қазақстан облысынан шығып қалған Парламент Сенаты депутатының орнына сайлау жəне мəслихаттардың шығып қалған депутаттарының орнына сайлау. Олардың алғашқысы алдағы жұма күні, 15 наурызда өтеді, ал екiншiсі наурыздың соңғы жексенбiсiнде болады. Осы науқандардың өткізілу барысы туралы бізге Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Бақыт МЕЛДЕШОВ əңгімелеп берді: – Бақыт Сəрсенбайұлы, əңгімемізді ұсынылды жəне тiркелді? əуелі Сенат сайлауынан, жəне, ең алды– Сайлау туралы заңға сəйкес, Сенат мен, оқырмандарға Парламенттiң жоғары депутаттығына кандидаттарды мəслихаттар палатасының депутаттарын сайлаудың ұсынады, сондай-ақ, өзін өзі ұсыну арқылы жалпы тəртiбін еске сала кетуден, сондай- жүзеге асырылады. Тiркелу мүмкiндігін ақ шығып қалған депутаттың орнына сай- алу үшiн «үміткерлер» облыстың мəслихат лау өткізудің себебiн түсiндiруден бастауды депутаттарының жалпы санының кемiнде жөн көріп отырмын. 10% -ының қолдауына ие болуы тиіс. Сондай– Қолданыстағы заңнамаға сəйкес, Сенатта ақ мəслихаттардың əрқайсысында олар қоғамның ұлттық-мəдени жəне өзге де елеулі депутаттардың 25%-ының өздерін қолдайтын мүдделерінің білдірілуін қамтамасыз ету қолдарын жинауға құқықтары болды. қажеттілігі ескеріліп, Парламенттiң жоғары Ортсайлауком бекіткен Сайлауды əзірлеу палатасының он бес депутатын рес пуб- мен өткізу жөніндегі негізгі іс-шаралардың лика Президенті тағайындайды. Қалған 32 күнтiзбелiк жоспарына сəйкес Солтүстік Қадепутат тиісті өкілді органдардың бірлес- зақстан облысынан шығып қалған Сенат декен отырыстарында əр облыстан, респуб- путаттығына кандидаттарды ұсыну 27 қаңликалық маңызы бар қаладан жəне Қазақстан тардан бастап 14 ақпан аралығында, ал тіркеу Республикасының астанасынан екі адамнан 2013 жылдың 22 ақпанына дейін жүргізілді. Сайлау науқаны барысында барлығы бес алты жыл өкiлеттiк мерзiмге сайланады. Сайланатын Сенат депутаттарының жарты- үміткер ұсынылған болатын. Олардың үшеуін сы əр үш жылда қайта сайланып отырады. облыстық сайлау комиссиясы Парламент Сонымен, палатаға кезектi сайлау да осындай Сенатының депутаттығына кандидаттар ретінде тіркеді. Олар – өзін өзі ұсыну тəртіаралықпен өткiзіледi. Бірақ өмірдің бір орында тұрмайтыны бімен өз кандидатураларын ұсынған Е.Қарбелгілі жəне кез келген депутаттың заңда баев пен Қ.Сəдуақасов, сондай-ақ, Тайынша белгіленген себептермен өзінің депутаттық ауданы мен М.Жұмабаев ауданының мəслиөкілеттіктерін жүзеге асыра алмай- хаттары ұсынған С.Білəлов. 2013 жылғы 12 тын жағдайларға кез келуі əбден мүмкін. наурызда Е.Қарбаев жеке өтініші бойынша Осындай себеп тердің бірі – депутаттың өз кандидатурасын алып тастады. 26 ақпанда Қазақстан Республикасы басқа мемлекеттік қызметке тағайындалуы. Міне, Солтүстік Қазақстан об лы сы нан Орталық сайлау комиссиясы өз отырысыншығып қалған депутаттың орнына сайлаудың да «2013 жылғы 15 наурызға тағайындалған, өткізілуі де осы себепке байланысты болып Солтүстік Қазақстан облысынан шығып отыр. қалған Қазақстан Республикасы Парламенті – Дегенмен, Сенат депутаттығына кан- Сенатының депутатын сайлауға арналған дидаттардың осы санатына қойылатын сайлау бюллетені туралы» қаулы қабылдады. талаптар өзгерiссiз қалып отыр емес пе? Осы қаулымен сайлау бюллетенінің мəтіні – Əрине, олар Конституция мен сайлау бекітіліп, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан обзаңнамасының нормаларымен айқындалған. лыстық сайлау комиссиясының бюллетеньЖасы отызға толған, жоғары білімі жəне дерін жеткізіп беру мерзімдері (13 наурыздан кемінде бес жыл жұмыс өтілі бар, тиісті кешіктірмей) айқындалды. Қазіргі уақытта облыстың, республикалық маңызы бар қа- барлық бюллетеньдер жеткізілді. – Сонымен, қазір кандидаттар сайланың не республика астанасының аумағында кемінде үш жыл тұрақты тұрып жатқан адам лаудың негізгі кезеңін, яғни дауыс беруді күтуде ғой. Бұл үдеріс қалай өткізілмекші? Сенат депутаты бола алады. – Өте орынды сұрақ. 13 наурызда сағат – Ұсынылу рəсiмi қандай? Солтүстiк Қазақстан облысында неше кандидат 24.00-де сайлау алдындағы үгіт аяқталды. Енді

(Соңы. Басы 1-бетте). Көрісуде əдетте елене бермейтін аз-маз жас айырмашылығы өзөзінен сомдала түседі. Бір жасы кіші жанның өзінен үлкенге барып көрісуі – парыз. Ал осы күні əлдеқандай себептермен көрісуге бара алмаған жанды «бəленше əлі көріскен жоқ» деп айдар таға іздеп, жолына қарап күтеді. Пенделер арасында болмай тұрмайтын өкпереніш осы күні ұмытылуға, əрбір адам ақ батамен емен-жарқын жаңа өмір бастауға тиісті. Көрісу күнінің Маңғыстауда маңыздылығы сонша – іргелі мекеме мен жауапты орындардың қызметкерлері қазақы киініп, бүкіл бөлмелерді

3

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

барлығы дауыс беру барысында шешіледі. Сайлау заңнамасына сəйкес Сенат депутаттарына сайлау жанама сайлау құқығы негiзiнде, яғни таңдаушылардың – Солтүстік Қазақстан облысы мəслихаттары депутаттарының жасырын дауыс беру жолымен жүзеге асырылады. Таңдаушылардың тізімдері жергілікті БАҚ-та жарияланды. Дауыс беруді, дауыстарды санауды жəне оның нəтижелерін жариялауды Солтүстік Қазақстан облыстық сайлау комиссиясы бір күннің ішінде – 15 наурызда жүргізеді. Егер Сенат депутатын сайлау жөнiндегi отырыста болған таңдаушылардың 50 пайызынан астамы дауыс беруге қатысса, ол өткiзiлген болып есептеледі. Бірлескен отырыста Солтүстік Қазақстан облыстық мəслихатының хатшысы төрағалық етеді. Сондай-ақ, облыстық сайлау комиссиясының төрағасы мен өкілдерінің қатысуы қажет. Қазіргі уақытта таңдаушылардың бірлескен отырысы өтетін үй-жайда облыстық сайлау комиссиясы дауыс беру пунктін ұйымдастырып, оған кабиналар, жəшік жəне т.б. қойды. Сенат депутаттарын сайлау жөнiндегi бiрлескен отырыстың өткiзiлгенiн куəландыратын құжат Солтүстік Қазақстан облыстық мəслихаты хатшысының сайлау комиссиясына тапсыратын бiрлескен отырыс хаттамасы болып табылады. Солтүстік Қазақстан облыстық сайлау комиссиясы дауыстарды санауды осы дауыс беру пунктінде жүзеге асырады. Дауыс беру нəтижелері дауыстарды санау хаттамасында көрсетіледі, оған облыстық сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері қол қойып жəне таңдаушылардың бірлескен отырысында жария етіледі, хаттама сайлау күнінен бастап екі күндік мерзімнен кешіктірмей, Ортсайлаукомға жіберілуге тиіс. – Кандидаттың жеңу шарттары қандай? Жеңу үшін дауыс санының қарапайым арифметикалық көпшілігі жеткілікті ме? – Егер Сенат депутатын сайлау жөнiндегi отырыста болған таңдаушылардың 50 пайызынан астамы дауыс беруге қатысса, ол өткiзiлген болып есептеледi. Қайта дауыс беру Сайлау туралы Конституциялық заңның талаптары сақтала отырып, бастапқы дауыс беру болған күнi өткiзiледi. – Сайлау қорытындылары қашан жарияланады? – 2013 жылғы 21 наурыздан кешіктірмей, Орталық сайлау комиссиясы сайлаудың түпкілікті қорытындыларын белгілеп, 24 наурыздан кешіктірмей БАҚ-та жариялауы тиіс. – Түсінікті. Ал мəслихат депутаттарын сайлау науқаны қалай өтпекші? – Қазір ол да өзінің соңғы межесіне жақындап қалды, бірақ 31 наурызда болатын

Кґрісу ґрісу аралап, мəре-сəре болады. б Тіпті, і і бұл б өлкеге еліміздің басқа өңірлерінен келіп жұмыс жасап жатқандар тұрмақ, өзге ұлт өкілдері де мерекемен құттықтауды ұмытпайды. Көрісу күнін қалада өткізген жұмысбастылар көктем, жаз айларында ауылдағы ата-анаға, алыстағы ағайынға арнайы аттанады. Маңғыстауда биыл осыдан жеті жыл бұрын қалыптасқан дəстүрге

сай – Амал мерекесіі «Отпан тау» тарихи мəдени кешенінде тойлантойлан тарихи-мəдени ды. Оннан астам киіз үй тігіліп, Алматы, Атырау, Ақтөбеден, Маңғыстаудың əр аймағынан аяғы жеткен жұрт ағайын-туыстың басы жиылатын жерге барып, көрісіп қалу үшін ағылды. Отпан тау – тарихи орын. Жаугершілік заманда халық хабарсыз қалмасын деп Ұран от жағылған биік. Отпанның

2018 жылы салынып бітеді деп жоспарланып отырған Балқаш ЖЭС-і оңтүстік өңірдегі энергия тапшылығын жояды», – деді вице-премьер. Жобаны қаржыландырудың 70 пайызы қарыздық қаржыландыру, ал 30 пайызы акционерлер жарналарын жұмылдыру арқылы жүзеге асары белгілі болып отыр. Мəселен, «Самұрық-Энерго» АҚ 25%+1 акция, ал Самсунг Си энд Ти корпорациясы 75%+1 акция пропорционалды қатысу үлесіне тартуды көздейді. «Балқаш ЖЭС-і» АҚ капиталындағы қазақстандық үлес 45,335 миллиард теңгені құрап отыр. Оған Қазақстан Республикасының республикалық бюджетінен қазірдің өзінде 16,092 миллиард теңге бөлінсе, Ұлттық қордан 10,964 миллиард теңге қарастырылған. Ə. Исекешевтің мəліметіне қарағанда, 2014-2016 жылдар аралығында Балқаш ЖЭС жарғылық капиталын əрі қарай қалыптастыру үшін 18,279 миллиард теңге бөлінуі қажет. Депутаттар «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне төреліктің жəне аралық соттың қызметін жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасына қолдау білдірді. Заң жобасының мақсаты – төреліктің жəне аралық соттың қызметін жетілдіру. Халықтың аралық сот жөніндегі ақпаратқа еркін қол жеткізуін қамтамасыз ету мақсатында тұрақты жұмыс істейтін аралық сот қызметінің шарттары белгіленіп отыр. Аралық соттың, төреліктің шешіміне шағым жасау туралы арызды сотқа беру тетігі жəне оны қарау тəртібі нақтыланып отыр. Заң жобасы екінші оқылымда мақұлданды. Сонымен қатар, палата «Бір тараптан Қазақстан Республикасы жəне екінші тараптан Еуропалық Қоғамдастықтар мен оларға мүше мемлекеттер арасындағы əріптестік пен ынтымақтастық туралы келісімге Тоқыма саудасы жөніндегі екі жақты келісімнің қолданылу мерзімінің аяқталуын ескере отырып, тоқымамен екі жақты саудаға Əріптестік пен ынтымақтастық туралы келісім ережелерінің қолданылуын таратуға қатысты хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасын мақұлдады.

дауыс беру күніне дейін кандидаттардың үгіт жұмыстарымен белсене айналысуына əлі уақыттары бар. Республиканың 13 өңірінде 57 сайлау округінде мəслихаттардың шығып қалған депутаттарының орнына барлығы 6 облыстық, 13 қалалық жəне 38 аудандық мəслихат депутаттары сайланатынын естеріңізге сала кетейін. Сайлау науқаны барысында 167 кандидат ұсынылды. Қазіргі сəтте кандидаттарды тіркеу аяқталды. 157 адам тіркелді. Бүгінде сайлау алдындағы үгіт жүргізілуде, ол 29 наурызда 24 сағатта аяқталады. Сайлау күнінің алдындағы күні жəне дауыс беретін күні сайлау алдындағы үгітке тыйым салынған. Сайлау науқаны сайлау заңнамасы нормаларының талаптарына сəйкес өтті. Орталық сайлау комиссиясына шағымдар мен өтініштер келіп түскен жоқ. – Саяси партиялар осы сайлауда белсенділік көрсетті ме? – Барлық саяси партиялардан 59 мəслихат депутаттығына кандидат ұсынылды, тағы 108 кандидат өзін өзі ұсыну құқығын пайдаланды. Тіркелген кандидаттарға қатысты айтар болсақ, 60 кандидат Қазақстан Республикасы саяси партияларының мүшелері болып табылатынын мəлімдеді, 68-і – партияда жоқ, тағы 29-ы өздерінің партияға мүшелігін көрсетпеген. – Кандидаттардың орташа жасы қандай жəне олардың қаншасы əйел? – Кандидаттардың орташа жасы – 40 жас. Тіркелген кандидаттардың ішінде – 119 ер адам жəне 38 əйел адам бар. Мамандығы бойынша: 41-і оқытушы; 22-сі инженер; 13-і ауыл шаруашылығы мамандары (агрономдар, зоотехниктер жəне т.б.); 12-сі экономист; 9-ы заңгер; 4-еуі дəрігер; 23-і басқа мамандық иелері. – Иə, осы наурыз айы электораттық оқиғаларға толы екен. Сізге сұхбат бергеніңіз үшін алғысымызды айта отырып, алдағы сайлауда сайлаушылардың белсенділік көрсететініне сенім білдірейік. – Мен де сенемін жəне мəслихаттардың шығып қалған депутаттарының орнына сайлау болатын сайлау округтерінде 16 наурыздан бастап азаматтар тиісті учаскелік сайлау комиссияларының үй-жайларында сайлаушылардың тізімдерімен таныса алатынын, сайлаушылар тізімдеріндегі өзі туралы деректерді тексеруге жəне тiзiмге енгiзiлмегенi, дұрыс енгiзiлмегенi немесе тiзiмнен шығарып тасталғаны, сондай-ақ тiзiмдердегi сайлаушы туралы деректерде жаңсақтық жiберiлгенi үшiн шағымдануға құқылы екенін естеріңізге салғым келеді. Барлық азаматтарды осы мүмкіндікті қалт жібермей, дауыс беру күні өз таңдауларын жасауға шақырамын.

ұшар басынан көрінген алауды ұ ө өзге биіктер іліп алып, елге жау шапқандығын, азаматтардың қапы ш қ қалмауын хабарлайтын болған. Қазір Отпан – азат ел ұрпақтарының Қ ө өткенге Тағзым отын, бүгіннің Бірлік отын жағар орнына айналБ д ды. Наурыздың 13-інен 14-іне ауар түні т Бірлік оты жағылды. Қонақтар О Отпан тауда орналасқан Адай ата кесенесіне тəу етті. Жасау-жабдығы түгел киіз үйдің ішінде жыршытермешілер мен батагөй ақсақалдар сайысы, ұлттық киімдер байқауы ұйымдастырылды. Бата бере білу де – өнер, киелі іс. Бірақ бата бере алмай берекесі кететін қарттар кездеспей қалмайды. Демек, батагөйлер байқауы бірнеше жылдардың

Əңгімелескен Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан».

тозаңы басқан жақсы істі жаңғырту үшін қажет. Түрлі спорттық сайыстар, көркемөнерпаздар концерті той көрігін қыздырды. Ал Отпан тауға бара алмағандар үшін Ақтау қаласында жекелеген шағын шаралар өтіп, Ақтау сауда орталығының алдында қалалық «Көрісу күні» тойланды. «Амал ел амандығына, өсіпөнуіне, береке-бірліктің баяндылығына бастасын!». Бұл күнгі басты тілек – осы.

Маңғыстау облысы. ––––––––––––––––––– Суретті түсірген Серік МАЙЕМЕРОВ.

Кеѕес отырысы Кеше Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі Басшысының орынбасары Талғат Донақовтың төрағалығымен Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Құқықтық саясат жөніндегі кеңестің отырысы болып өтті. Отырыста Қазақстан Респуб- кеңес отырысының ұсынымдары ликасының Қылмыстық іс жүргізу Қазақстан Республикасының Қылкодексінің жаңа жобасының мыс тық іс жүргізу кодексінің негізгі қағидалары қарастырылды. жоба сын пысықтау барысында Осы мəселе бойынша елдің Бас ескерілетін болады. Прокуроры Асхат Дауылбаевтың Қазақстан Республикасы ақпараты тыңдалды. Президентінің Əкімшілігі Құқықтық саясат жөніндегі Мемлекеттік құқық бөлімі.

Сайлау науќаны барысымен таныстырды Кеше Орталық сайлау комиссиясында журналистермен брифинг болып өтті. Онда ОСК-нің бас сарапшысы Венера Жексембекова Солтүстік Қазақстан облысынан шығып қалған Парламент Сенаты депутатының орнына жəне мəслихаттардың шығып қалған депутаттарының орнына сайлау жөніндегі сайлау науқандарының барысынан хабардар етті. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Венера Жексембекованың айтуынша, осы жылдың 15 наурызында Солтүстік Қазақстан облысынан шығып қалған Парламент Сенаты депутатының орнына сайлау өткізіледі. Сайлау науқаны барысында барлығы бес үміткер ұсынылған. Олардың үшеуін облыстық сайлау комиссиясы Парламент Сенатының депутаттығына кандидаттар ретінде тіркеді. Олар – өзін өзі ұсыну тəртібімен өз кандидатураларын ұсынған Есенгелді Қарбаев пен Қабиден Сəдуақасов, сондай-ақ Тайынша ауданы мен М. Жұмабаев ауданының мəслихаттары ұсынған Серік Білəлов. Тіркелген кандидаттардың барлығы 23 ақпаннан бастап сайлау алдындағы үгіт жұмыстарына кірісті. Үгіт күнтізбелік жоспарға сəйкес 13 наурызда сағат 24.00-де аяқталды. Қазіргі уақытта барлық бюллетеньдер жеткізілді, ал таңдаушылардың бірлескен отырысы өткізілетін үй-жайда дауыс беру пункті жабдықталу үстінде. Дауыс беруді, дауыстарды санау мен дауыс беру нəтижелерін жария етуді Солтүстік Қазақстан облыстық сайлау комиссиясы бір күннің ішінде – 15 наурызда жүргізетін болады. Сайлау туралы заңға сай таңдаушылардың бірлескен отырысы, оған облыстың барлық мəслихаттарынан өкіл ретінде сайланған депутаттар санының 50 пайыздан астамы қатысса, заңды болады. Егер дауыс берудің бірінші турында сайлау бюллетеніне енгізілген кандидаттардың бірде-біреуі сайланбаса, облыстық сайлау комиссиясы ең көп дауыс алған екі кандидат бойынша қайта дауыс беру өткізеді. Бұл ретте қайта дауыс беру сайлау туралы заңның талаптары сақтала отырып, бастапқы дауыс беру болған күні өткізіледі. Биылғы жылдың 31 наурызында еліміздің 13 өңіріндегі 57 сайлау округінде мəслихаттардың шығып қалған депутаттарының орнына сайлау өткізіледі. Венера Жексембекованың хабардар етуінше, онда барлығы 6 облыстық, 13 қалалық жəне 38 аудандық мəслихат депутаттары сайланатын болады. Сайлау науқаны қажетті қаржылық жəне

материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз етілген. Сайлау науқаны барысында 167 кандидат ұсынылды, олардың 59ын саяси партиялар ұсынған болса, 108-і өзін өзі ұсынғандар. Қазіргі кезде кандидаттарды тіркеу аяқталды, 157 адам кандидат ретінде тіркелді. Олардың 60-ы саяси партиялардың мүшелері, 68-і партияда жоқ, тағы 29-ы өздерінің партияға тиесілілігін көрсетпеген. Үгіт жұмыстары 29 наурызда сағат 24.00-де аяқталады. Сайлау күнінің алдындағы күні жəне дауыс беретін күні сайлау алдындағы үгітке тыйым салынған. Орталық сайлау комиссиясына шағымдар мен өтініштер түскен жоқ. Мемлекет басшысының тапсырмасына сəйкес 2013 жылғы қыркүйектен кешіктірілмей, елімізде аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдық округтердің, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттер мен ауылдардың əкімдерін тиісті мəслихаттар арқылы сайлау ұйымдастырылып, өткізілуі тиіс. Брифингте белгілі болғанындай, кандидаттарды ұсынуды аудан əкімі жергілікті қоғамдастықпен кеңесу арқылы балама негізде жүзеге асырады. Ал осы сайлау науқанын бастау мерзімдері əлі түпкілікті анықталмаған екен. Қазіргі уақытта тиісті əзірлік жұмыстары жүргізіліп жатыр. Шамамен 2500 əкім сайлануға тиіс, бұл барлық деңгейдегі əкімдердің жалпы санының 90 пайызын құрайды. Жастар арасында сайлауды насихаттау, сондай-ақ, олардың білім беру жəне ақпараттық технологиялар арқылы демократиялық үдерістерге қатысу тəжірибесін жинақтауы мақсатында Ортсайлауком ел өңірлерінде жастарға құқықтық білім беру жобасын іске асыруды жалғастыруда. Бүгінде осы жоба бойынша ісшаралар Павлодар, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, Қызылорда жəне Қарағанды облыстарында өтті. Жақын арада мұндай шаралар Жамбыл жəне Оңтүстік Қазақстан облыстарында басталады. Сонымен қатар, Ортсайлауком жоғары оқу орындары студенттерінің арасында жастардың электораттық мəдениетін қалыптастыру проблемалары бойынша ең үздік зерттеу жобасына конкурс жариялап отыр. Ол 10 қаңтардан бастап 31 мамыр аралығында екі кезеңде өткізіледі.

Жатбауыр əкелер, жылаєан жетімдер (Соңы. Басы 1-бетте). Амал не, сот шешімін орындаушылардың жұмысындағы үлкен қиындықтың бірі алиментшілер мəселесі. Соңғы уақытта талап та, жауапкершілік те күшейтілген бұл қызмет буыны біршама ілкімді істермен алименттерді, борыштарды өндіруге сенімді ақтай түсуде. Дегенмен, оған да қолдау керек болып тұр. Ұйымдар мен мекемелердегі, кəсіпорындар мен коммерциялық құрылымдардағы бухгалтериялар тарапынан алименттік төлемдерге талап əлі де төмен. Ниеттестік танытылуға қажетті іс-шараларға ықылас əлсіз. «Шахтинск» шахтасы бухгалтериясының алиментшілерге бейқамдығы сияқты жайлар аймақта жетіп артылады. Болса болмасын қаптаған базарларда саудамен айналысушылардың борыштарын өтеуіне талап шамалы. Ізделудегі 122, таптырмаудағы 96 алиментші осындай салғырттықты жамылып жүр. Олардың мойнындағы 7 миллион теңге тиесілі жандарға

қаншалықты қажет десеңізші. Былтырдан бері алимент төлеу мөлшері өзгергені мəлім. Бір ғажабы, əрине, əкелік парызына адалдыққа берік еместер қуанышына орай ол əжептəуір жеңілдеді. Енді бір балаға бар болғаны айына 4655 теңгені құрайды. Жыл ішінде 60 мың теңгеге жетпейді. Мұның күнненкүнге өсіп келе жатқан жеткіншек мұқтажына ауыз шайғысыз екені даусыз. Ал осыдан кейінгі деректерге сүйенсек, мұның өзі де алиментшілерге еш əсер етпеген сияқты. Сол бұрынғысынша айласы табылса «артық» жүктен айналып өтуден айнымау қазқалпында. Жанары жасқаншақ баланың , шаршап-шалдығулы ананың жылдан-жылға ұлғаюы міне,осының салдары. Түптеп келгенде, бұл қоғамға үлкен кесел. Сонда қайткенде тəртіп орнайды, ар-ұят қалай оңалады?! Ұлыма ие болайын, қызыма пана болайын деп ой кірер күн күтілген əкелер бұған не дейді енді? ҚАРАҒАНДЫ.


4

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Аумалы-тґкпелі əлем (Соңы. Басы 1-бетте). «Фискальдық құлдыраудан» шығудың əдістерін табудағы Ақ үй мен Конгресс арасындағы келіспеушілік қазірдің өзінде Америка бюджетінің шығыс бөлігін еріксіз қысқартуға, яғни секвестрге ұшыратуға əкеліп соқтырды. Сенаттағы республикашылар мен Ақ үйдегі демократтардың өзара келісімге келе алмауының салдарынан АҚШ қазынасы биыл 85 млрд. долларға азаятын болды. Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) болжамы бойынша секвестр салдарынан америкалық экономиканың даму деңгейі болжанған 2 пайыздан 1,5 пайызға дейін төмендейді. Ал Бүкілəлемдік банк бұл көрсеткіш 1,9 пайыз деңгейінде болады дейді. Нуриэль Рубинидің пікірінше, елдегі тұтыну сұранымының өсу қарқыны қазірдің

өзінде құлдырап кеткен. Демократиялық партия мен Обаманың бастамасы бойынша 2013 жылы бір адамға шаққанда 400 мың доллар немесе ерлі-зайыптыларға шаққанда 450 мың доллар табыс табатын нақты тұлғаларға салынатын салық 35 пайыздан 39,6 пайызға дейін өсетін болады. АҚШ салық орталығының есептеулері бойынша ең бай америкалықтарға салынатын 20 пайыз салықты қоса есептегенде салық көлемі 1979 жылы болған ең жоғары деңгейге көтерілетін болады. Рубинидің мəлімдеуінше АҚШ экономикасының дамуы жылжымайтын мүлік рыногындағы өсімге тікелей байланысты. Сонымен бірге, экономист соңғы кезде елдің Федералдық резерв жүйесі қабылдаған шаралардың тиімділігі төмендеп кеткенін, ал жұмыс орындары барған сайын қысқарып бара жатқандығын алға тартады.

Британияда жылжымайтын мүлік қымбаттады Halifax.co.uk сайтының хабарлауынша, Британияда ақпан айында жылжымайтын мүлікке бағаның өсімі байқалыпты. Бұл қымбатшылық əлі де жалғаса бермек. Сарапшылардың айтуына қарағанда, баға бір айға шаққанда 0,5 пайызға дейін көтеріліп, 163,6 мың фунт стерлингке жеткен. Ал жылдық көрсеткіштермен есептегенде, 2,1 пайызға артқан. «Тұрғын үй бағасының бұлайша қымбаттауына соңғы айларда жылжымайтын мүлік рыногы қызметінің біршама жақсаруы əсер етіп отыр дейді, Halifax экономисі Мартин Эллис. Сондай-ақ, ол үстіміздегі 2013 жылда жылжымайтын мүлікке баға əлі де өсетінін болжап отыр. Мартин Эллис сонымен қатар, халықтың табысы азайып жəне де елдің экономикалық өсімінің төмендеуі тұрғын үй саудасына біршама кері əсерін тигізіп, сұранысты азайтатынын мысалға келтіріпті.

Halifax мəліметтеріне сүйенсек, соңғы үш айда британияда тұрғын үй жылжымайтын мүлігіне баға 1,9 пайызға өскен. Ресейде жұмыссыздық артты Utro.ru сайты Ресейде де жұмыссыздар саны артқанын хабарлады. Ресейдің Еңбек жəне əлеуметтік қорғау министрлігінің деректеріне сүйене отырып, 2013 жылдың 30 қаңтарынан 27 ақпанына дейінгі аралықта нақты жұмыссыздар саны 3,36 пайыз, яғни 35 мың 983 адамға көбейіп 1 миллион 105 мың 645 адамды құрады делінген. Министрлік жұмыссыздар қатарының бұлайша артуына маусымдық фактор əсер етіп отыр деп түсіндіріпті. Жұмыспен қамту орталықтарында тіркелген жағдайға сəйкес, жұмыссыздықтың өсуі 2013 жылдың ақпан айында Ресейдің 81 өңірінде байқалған. Оның ішінде Ненец автономиялық округінде, Хакасия Республикасында, Тыва Республикасында, Сахалин облысында, Еврей автономиясы аумағында, Саха Республикасында тез өскені белгілі болып отыр.

 Қылмыс пен жаза

Шораз тўрмаќ Ќораз атанса да

ќашќын ќылмыскер əділ жазадан ќўтыла алмайды Алматы қаласындағы Ұлттық баспасөз клубында еуропалық адвокаттар доктор Габриэль Лански, заңгер-дипломат Анна Цайтлингер жəне магистр Норберт Хазльхофердің қатысуымен «Рахат Əлиевтің қылмыстық ісіне» байланысты Венаның Федералдық Жоғарғы жер сотының соңғы шығарылған қаулысы мен аталмыш істің бұдан əрі өрбу үдерісіне қатысты баспасөз мəслихаты болды. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінгі таңда «Рахат Əлиев ісі» Австрия құқық қорғау қызметіндегі ең қомақты да аса шытырман қылмыстық іс ретінде қозғалып отырғандығын баяндай келе еуропалық қорғаушылар аталмыш іспен 2011 жылдан бастап Вена прокуроры, арнаулы заң гер мамандар мен полиция қызметкерлері, прокурорлық қолдау топтары бірлесе айналысып жатқандығын жеткізді. Сонымен қатар, Вена қаласының Феде ралдық Жоғарғы сотының 17.12.2012 жылғы шешіміне сай «Жоғарғы сот Р.Əлиевтің бопсалау жəне қылмыстық жолмен тапқан ақшаны астыртын шетел асыру үшін қылмыстық ұйымдасқан топ құрғандығы жəне оны басқарғандығы жөніндегі айыптауды растайтынын; Жоғарғы сот «Нұрбанк» ісі бо йын ша қазақстандық тергеу қоры тындысын жəне осы іске байланысты шығарылған қазақстандық үкім мен жəбірленуші Армангүл Қапашева мен Əбілмəжін Ғылымовтың берген дəлелдерін заңды деп тапқандығын; сондай-ақ, Жоғарғы соттың пікірі бойынша Р.Əлиевтің саяси мəлімдемелері одан қылмыстық жауапкершілікті алып тастай алмайтындығын; Вена қалалық прокуратурасының Р.Əлиевке қатысты жүргізген жеке тергеу-анықтау ісі айыпталушыға деген күдікті күшейтетіндігін жəне аталмыш қылмыстарға тікелей қатысы бар екендігіне сендіре түсетіндігін» хабарлады. Баспасөз мəслихатында Еуропа жерінде бой тасалап жүрген Рахат Əлиевтің қазіргі таңда өз тегін өзгертіп Рахат Шораз атанғанына қарамастан, оған қатысты қылмыстық істің қалыңдағаны жəне бұл қылмыстық топқа қатысы бар жаңа деректердің анықталып жатқандығы баяндалды. Мəселен, Рахат Əлиевтің сенімді өкілі əрі қорғаушысы болып жүрген Кристиан Лескошектің үйіне, заңгерлік кеңсесі мен ол қызмет еткен ірі коммерциялық компанияларға Австрия құқық қорғау қызметі 2012 жылдың жазында жүргізген тексеріс барысында Қазақстан аумағынан Еуропа жеріне 112 миллион еуроның белгісіз мақсатта аударыл ғандығы анықталып отыр. Одан өзге К.Лескошектің көптеген халықаралық компанияларға тікелей қатысы бары жəне ол ар қылы Р.Əлиев пен оған жақын адамдардың аталмыш коммерциялық құрылымдардың қар жылық құралдарына еркін қатынаса алатындығы, сол арқылы бүгінгі күнге дейін Кристиан Лескошек заңсыз қаражаттармен Рахат Əлиевке қаржылай қолдау көрсетіп келгендігі жөнінде іс қозғала бастады. Осыған орай Венаның Федералдық Жоғарғы жер сотының үш бірдей кəсіпқой соттары: доктор Досталь, магистр Бруцек жəне магистр Хайндль бірлесіп Вена прокурорының Рахат Шоразға (Əлиев) қатысты 2010 жылғы 29 маусымда қозғаған Қылмыстық кодекстің 153, 165-баптарына сай шығарған қаулысы өз күшінде қалатынын жəне 2012 жылдың 28 маусымында Крис тиан Лескошектің мүлкіне тінту жүргізуге қатысты күдікті тараптың түсірген арыз-шағымын негізсіз деп табу жөнінде шешім қабылдады. Еуропалық қорғаушылар Австрия

жеріне бас сауғалаған Рахат Əлиев пен оның жақтастары өздерінің үстінен қозғалған қылмыстық іске саяси астар беруге тырысу арқылы уақыт ұтқаны жəне сол арада Австрия азаматтығын алумен қатар, сол елдегі түрлі саяси топтардың өкілдерін сатып алғандығы, сондайақ үлкен қаржының күшімен əлгі сыбайлас топтың тергеу-анықтау ісіне көп кедергі келтіргені де айтылды. Германия Федеративті Республикасының бұрынғы Ішкі істер министрі, қазір Берлиндегі «Тағдыр» қорының өкілі доктор болып жұмыс істейтін Отто Шили Венада жасаған мəлімдемесінде: «Бұл күнде қылмыскер Рахат Əлиевті қамауға алу туралы мəселе əбден пісіп-жетілді. Бүкіл Еуропа кеңістігін шулатқан «Əлиев ісі» Еуроодақтың

комиссары Вивиан Рединг пен Еуропарламенттің құқық жөніндегі комитетінің төрағасы Клаус-Хайнер Лененің жіті назарында екендігін алға тартамын. Күдікті Р.Əлиев мынадай ауыр қылмыстарымен Германияда да, Францияда да, Ұлыбританияда да еркіндікте жүруге хақысы жоқ», деді. Еуропалық құқық қорғау ісінің білгірі айтқан осы сөздер қазақстандық қашқынның ісі тағы бір қадам алға жылжуына үлкен ықпал етіп отыр. «Нұрбанк» топ-менеджерлерін ұрлап əкету жəне оларды азаптап өлтіруге қатысты қылмыстық істен өзге Р.Əлиевтің үстінен Вена прокуратурасы Анастасия Новикованың өліміне қатысты да істі тиянақты тексеру үстінде. Естеріңізге сала кетсек, Гүлшат Əлиеваға қатысы бар Бейруттағы көп қабатты үйдің терезесінен қазақстандық Анастасия Новикова дейтін Рахаттың көңілдесі белгісіз жағдайда құлап өлген еді. Сол кезде Новикованың өлімін Рахат «өзіне қол салған» деп Бейрут билігін сендіру арқылы іс қозғатпай тастаған еді. Осы қылмысқа қатысты Ливан полициясы қайтадан іс қозғап, жинақталған деректерді Австрия прокуратурасына табыстаған. Қазір тергеуанықтау амалдары жүргізіліп жатыр. 2010 жылдан бері Германияның Крефельд қаласының прокуратурасы Рахат Əлиев пен оның «жаңа» отбасы мүшелеріне қатысты «заңсыз қаржы айналымын жүргізді» деген бап бойынша тағылған айыпты зерттеп, Мальта мен Люксембург банктері арқылы жасалған қаржылық операцияларды жəне басқа да коммерциялық келісім-шарттарды тиянақты сараптау үстінде. Қазіргі таңда Рахат

Əлиевтің өзі Мальтада, ал оның сыбайластары Кошляк, Мұсаев, Имашев пен Сапожниковтың Австрияда екендігі еуропалық құқық қорғау қызметтеріне мəлім. Венаның Федералдық Жоғарғы жер сотының жуырда шыққан шешіміне орай Рахат Əлиевке жəне оның құрамы 10 кісіден тұратын қылмыстық тобына қатысты Қазақстанда жасаған бопсалау арқылы бизнесмендердің мүлкін тартып алу, банкирлерді ұрлау жəне азаптап өлтіру, Қазақстан Футбол одағының қаражатын заңсыз иемдену, шетелдік қаржы институттары арқылы заңсыз қаржы айналымын жүргізу ісіне қатысты қазақстандық құқық қорғау орындарының шығарған үкімін нақтылап, бұл істе саяси астардың жоқ екендігі дəлелденіп отыр, дейді доктор Габриэль Лански. Алматы қаласы Алмалы аудандық соты шығарған үкімді жəне қазақстандық тергеушілердің істі сауатты жүргізгенін айта келіп Габриэль Лански 2011 жылға

дейін, яғни жоғалған банкирлердің денесі табылғанша Австрия прокуратурасы «Əлиев ісі» туралы нақты мəліметтерге қанық болмағанын алға тартады. Оның айтуынша Рахат Əлиев Австриядағы Қазақстан елшілігінде қызмет ете жүріп, Вена қаласына көптеген инвестиция салған жəне сол арқылы еуропалық саяси орта мен қоғамда өзінің жағымды келбетін қалыптастыруға алдын-ала күш салған. Тек австриялық құқық қорғау орындары бұл іспен тереңірек айналысу үшін қазақстандық жүздеген том құжаттарды неміс тіліне аударып, Еуропалық сот-медицина ісінің білгір маманы əрі Берлиндегі Шерите институтының профессоры Цоко мырза арнайы Алматыға келіп, банкирлердің мəйітіне қазақстандық мамандармен бірлесе отырып тиянақты зерттеу жасағаннан кейін Австрияның Рахат Əлиевке қатысты көзқарасы мен ұстанған позициясы мүлдем өзгеріп, Рахат Əлиев пен оның жақтастарына заң талаптары күшейтілген. Бүгінде жаңаша өрбіген «Əлиев ісіне» қатысты Еуропаның бұқаралық ақпарат құралдары əлемге жарыса ақпарат таратып жатыр. Айталық, 2013 жылдың 16 ақпанындағы санында «Die Presse» газеті бірінші бетінде «Əлиев кісі өлтіргені үшін Вена сотында жауап беруге əзір» деген тақырыпты айқайлатып берген. Ондағы Венаның Федералдық Жоғарғы жер сотының Қазақстанның Австриядағы бұрынғы елшісі Рахат Шораз (бұрын Əлиев) тарапындағы заңсыз ақша айналымы жөнінде күдік келтіруін айғақтаған эксклюзивті репортаж

оның қорғаушыларын «сезікті секірер» дегендей, секемденуге мəжбүр етеді. Үстінен іс қозғалып жатқан Рахат Шораз «барлығы үшін жауап беруге дайын»-мыс, дейді адвокат Манфред Айнедтер. «Presse» басылымының: «Қазіргі уақытта Мальтада жүрген бұрынғы дипломат кісі өлтірді деген айып бойынша сот алдына баруға дайын ба?» деген сұрағына: қорғаушысы «Əлбетте» деген жауап қайтарады. Газеттің одан əрі жазуынша, Рахат Шоразға қатысты «Media Quarter Marx» (MQM) медиа-орталығын құру жобасына мафиялық қаражатты инвестициялады деген күдік бар. Ол St. Marx-тің бұрынғы қасапханасының орнына салынған. Соңғы уақытта ORF телекомпаниясы да нақ осы ауданға (көрші телімге) орнығады деген сыбыстар жүріп өткендігі айтылып, бұдан басқа Р. Əлиев-Шоразға екі қазақстандық банкирді өлтірді деген күдік келтірілгендігін, алайда ол барлық айыптауларды жоққа шығарып отырғандығын қозғайды.

Ал Р.Шораздың қазір Венада емес, Мальтада жүрген жағдайын Айнедтер былай деп түсіндіреді: «Ол онда жасырынып жүрген жоқ, тұрып жатыр». Шоразға жұмыс істейтін тағы бір адвокат Отто Дитрих кісі өлтіру жөніндегі айыптаулардың да, сондай-ақ арам ақшаны айналымға шығарғаны жөніндегі айыптаулардың да дəлелденбейтініне кəміл сенімді. «Die Presse» 2013 жылдың 15 ақпанындағы бірінші бетінде «Венаның «Медиа Квартал «Марксінде» мафиялық ақша қайдан жүр?» деген сұрақты бас тақырыпқа шығарды. Мұнда соттың Қазақстанның Австриядағы бұрынғы елшісі Рахат Шораздың мафиялық ұйымды басқарғаны туралы күдіктің нығайып отырғандығы жөнінде қаулы еткені айтылған. Шораз веналық «Медиа Квартал «Маркстің» инвесторы деп саналады». Манфред Зее деген келесі бір автордың жазуына қарағанда, 2012 жылдың 3 шілдесі күні елеңалаңнан Федералдық қылмысты істер полициясы басқармасының қызметкерлері іске жауапты прокурор Беттина Валльнермен бірге веналық адвокат Лескошектің жеке пəтері мен кеңсе жайында тінту жүргізді. Тінту туралы қаулыға сəйкес бұл шараның мақсаты – ішінде шетелдегілері де бар, жалпы жиыны 15 фирманың «экономикалық меншік иесі кім екендігін» айғақтайтын ақпараттар мен құжаттарды табу. Осы ретте A. V. MAXIMUS Holding AG. компаниясына назар аударылды. Бұл компания арқылы 2007 жылы Қазақстанның Австриядағы бұрынғы елшісі,

қазірде заңсыз ақша айналымында жəне бөтен дүние-мүлікті қымқыруда күдікті болып отырған Рахат Шораз (бұрын Рахат Əлиев) «Медиа Квартал «Марксті» (МКМ) қаржыландырған. МКМ туралы айтылғанда, əңгіме Вена қаласының үлгілікөрсетпелі жобасы туралы болады. Оның көмегімен Ст. Маркстің бұрынғы қасапханасының тарихи жерлері оларда əртүрлі БАҚ-тарды орналастыру есебінен пайдаланылуына қайтадан жол ашылуы тиіс-тін. Онда ОРФ телеарнасын орналастыру туралы ой-пайымдар болған. Бірақ енді бұл көкейкесті емес. Адвокат Лескошек Рахат Шораздың сенімді өкілі əрі іс басқарушысы ретінде əрекет еткен. Сондай-ақ, ол да заңсыз ақша айналымына қатысты қылмыстық істе күдікті ретінде тергелетін болады. Жоғарыда көрсетілген тінтулердің негізінде екінші дəрежелі сот, атап айтқанда, Вена Федералды Жоғарғы жер соты прокуратура алға тартып отырған «Рахат Шораз жəне компания» тарапындағы айыптауларды сенімді, тіпті ішінара дəлелденген деп бағалайды. Вена Федералды Жоғарғы сотының 2012 жылғы 17 желтоқсандағы шешімімен адвокат Лескошектің тінтуге наразылық білдірген шағым арызы, былайша айтқанда, тас-талқан етілді», деп жазады «Die Presse» басылымы. Австрия соты қарап жатқан қылмыстық істің ішіндегі ең шулысы əрі кісі шошырлығы əрине, «Нұрбанк» топ-менеджерлерін ұрлау жəне оларды азаптап өлтіру болып отыр. Естеріңізге сала кетейік, 2007 жылы Рахат Əлиев өзінің сыбайлас достары Вадим Кошляк, Əлнұр Мұсаев жəне басқаларымен бірлесіп «Нұрбанк» менеджерлері Жол дас Темірəлиев пен Айбар Хасенов ті ұрлап əкеткен болатын. Атал мыш қаржы мекемесінің бас акционері болып табылатын Рахат Əлиев өзінің қарауындағы қызметкерлерді банк есеп-шотынан ақша жымқырды деген желеумен заңсыз тұтқындап, оларды қала сыртындағы өзіне тиесілі үйде қамап ұстайды. Бірнеше күн бойы ұрып-соғып, барлық дүниемүлкін өзі ұсынған адамдардың атына жазып беруін талап етіп, тамырларына белгісіз дəрі егеді, ең соңында топ-менеджерлердің бастарына полиэтилен қапшық кигізіп тұншықтырып өлтірген. Бұл қылмыс тек 2011 жылы Алматы жанындағы Ремизовка ауданы маңындағы тұрмыстық қоқыс алаңына көмілген темір бөшкелер табылғанда ғана əшкере болды. Тергеу ісі жіптің ұшы Рахат Əлиевке барып жалғасқанын анықтап, артынша қылмыстық іс қозғап, нəтижесінде сот үкім шығарған еді. Сонымен, Венаның Федералдық Жоғарғы жер сотының соңғы қаулысына орай еуропалық адвокаттар доктор Габриэль Лански, заңгер-дипломат Анна Цайтлингер жəне магистр Норберт Хазльхоферлер Еуропаны шулатқан «Əлиев ісі» өзінің нақты шешім қабылдар межесіне жетті деп есептейді жəне бұл пікірді Еуропаның əлемге хабар тарататын бұқаралық ақпарат құралдары да қызу қуаттап отыр. Соңғы сөзді Жоғарғы сот айтады дей отырып, қорғаушылар Əлиевтен жапа шегіп, түрлі дене жарақатын алған жəне мүлкінен айырылған 30-дан аса жəбірленушінің куəландыруларын, банк топ-менеджерлерінің мəйітін сараптай келе, олардың туыстары түсірген арыз-шағымның негізді екенін, күдіктілердің телефон биллингіндегі ақпараттардың банкирлер ұрланған күнгі жазбалары мен қылмыс жасалған жерден табылған бұлтартпас айғақтарды ескереді жəне əділ жазасын береді деп есептейді. Рахат Əлиевтің кім екендігі оның ата-баба атынан, өз тегінен ба с т а р т ып , ə й е л і н і ң а т ын а көшуінен, сөйтіп Шораз болып шыға келуінен-ақ көрініп тұр. Бірақ енді Шораз тұрмақ Қораз атанса да қашқын қылмыскер əділ жазадан құтыла алмайды. АЛМАТЫ.

------------------------------------Суретті түсірген Юрий БЕККЕР.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Алєашќы тур папаны аныќтамады

Конклав (кардиналдар жиналысы) дауыс берудің бірінші турында жаңа Рим папасын сайлай алмады. Бұған Сикстин капелласының шатырындағы мұржадан шыққан қара түтін дəлел болып табылады. Егер үміткерлердің біреуі конклав құрамындағы 115 кардиналдың үштен екісінің дауысын алған жағдайда мұржадан ақ түтін шығатын еді.

Яғни, кандидаттардың кайсыбірі жеңіске жету үшін оны дауыс берушілердің 77-сі қолдауы тиіс. Жалпы, сайлау құпия түрде жүреді. Бұған дейін хабарланғанындай, кардиналдар өздеріне ұнаған үміткерлерге күніне төрт мəрте дауыс береді. Дауыс есептелгеннен кейін бюллетеньдер жағып жіберіледі. Ал жаңа понтификті сайлау қажеттілігі Рим папасы Бенедит XVI-ның үстіміздегі жылдың 28 ақпанында өз өкілеттілігін тоқтататыны туралы жариялағаннан кейін туындағаны белгілі.

Отыз ќашќынныѕ кґзін жойды

Сирия үкіметі əскерлерінің жауынгерлері өздерінің қызмет орындарын рұхсатсыз тастап кетіп, бүлікшілерге қосылмақшы болған 30-дан астам қашқынның көзін жойды. Ұрыс Дамаск əуежайын ел астанасымен жалғастырып жатқан жол бойында орын алды.

Қашқындар бүлікшілердің бақылауындағы Шығыс Гута ауданы жағына бағыт алған кезде бұрынғы серіктестері құрған қақпанға түскен. Тез аяқталған атыс барысында барлық қашқындар оққа ұшса, бүлікшілер оларға көмекке келіп үлгермеген. Соңғы апталарда əуежайға апаратын жол бойындағы соғыс күшейіп отыр. Қарулы оппозицияшылар стратегиялық маңызды магистральді өз бақылауларына алуға ұмтылып, қайта-қайта шабуылдауда. Бірақ оларынан əзірше нəтиже шығар емес.

Шабуыл жасамау келісімін бўзды

Солтүстік Корея Оңтүстік Кореямен бітімгершілік туралы келісімді заңсыз деп тапты. Бұл туралы Солтүстік Корея халықтық қарулы күштер министрлігінің мəлімдемесінде айтылады. Министрлік сондай-ақ бұған дейін хабарланған Пхеньянның Сеулмен шабуыл жасамау туралы келісімнен шығатыны туралы хабарламаны қуаттаған.

Халықтық қарулы күштер министрлігі енді Сеул мен Вашингтондағы «соғыс отын жағушыларға» 1950-1953 жылдардағы Корей соғысынан кейін жасалған бітімгершілік келісімінен шыққан соң КХДР мойнына ешқандай жауапкершілік алмайтынын ескерулері тиіс екендіктерін ескертеді. Сонымен қатар, Пхеньян өзіне АҚШ пен басқа да əлемдік державалардың қысымына қарсы тұруға мүмкіндік беретін өзінің ядролық қаруларын дамыту ниетінде екенін атап көрсетеді.

Қысқа қайырып айтқанда:

 Қызмет бабын асыра пайдаланғаны үшін 7 жылға сотталып, мерзімін өтеп жатқан Украинаның бұрынғы премьер-министрі Юлия Тимошенко 2015 жылға белгіленген президенттік сайлауға баламалы түрде түсуге ниеті бар екенін мəлімдеді.  Белоруссия президенті Александр Лукашенко шенеуніктерге 25 мың еуродан қымбат тұратын қызмет автокөліктерін сатып алуға тыйым салды. Мұны президенттің баспасөз қызметіне сілтеме жасай отырып, «Интерфакс-Запад» агенттігі хабарлады.  Камчатка өлкесінің солтүстігіндегі Карагин ауданындағы Ильпырское селосынан 30 шақырым жерде магнитудасы 6,5 балл болатын жер сілкінісі тіркелді. Бұл табиғи құбылыстан зардап шеккендер туралы мəлімет жоқ.  Ресейдің Белгород қаласындағы алаңдардың біріне орнатылған Ленин ескерткіші қиратылды. Оның ескерткішін орнынан алу туралы шешімді Белгород қалалық кеңесінің депутаттары қабылдаған екен. Енді Лениннің орнына қала тарихына қатысы бар басқа бір ескерткіш қойылмақ.

Їздік кəсіпкерге – 7 жыл тїрме

Өзбекстанда жергілікті бизнесмен Холисхон Бобоева «қаржы-шаруашылық жəне салық заңнамасы саласында жасаған» қылмысы үшін жеті жылға бас бостандығынан айырылды. «ЦентрАзия» басылымының жазуынша, ондай үкімді Жызақ қалалық соты шығарған.

Қалалық соттың қылмыстық істер жөніндегі төрағасы Кахрамон Холмуродовтың сөзіне қарағанда, Бобоева басшылық жасайтын жеке меншік компанияны тексеру барысында көптеген заң бұзушылықтар анықталған. Сонымен қатар, басылым Бобоеваның былтыр ғана республикалық конкурста «Үздік кəсіпкер» номинациясы бойынша жеңіске жеткенін жазады. Ал конкурс Өзбекстан президенті Ислам Каримовтің қолдауымен ұйымдастырылыпты.

Латвияда тірі легионерлер ќанша?

Қазіргі кезде Латвияда SS-тің 75 бұрынғы легионері тұрып жатыр екен. Мұндай ақпаратты Латвия университетінің оқытушысы, əлеуметтанушы Дидзис Берзиньш таратты. Бүгінде ол легионерлерге арналған əлеуметтік зерттеулер жүргізіп жатса керек.

Əлеуметтанушының сөзіне қарағанда, латыш легионерінің біржақты портретін салып шығу мүмкін емес, өйткені, олардың əрқайсысының өз тарихы бар. Себебі, олардың көпшілігі өздерін тəуелсіздік үшін күресіп жүрміз деп санаған. Сондықтан олардың пікірін өзгерту қиынның қиыны. Ал тарих мəселенің басқаша екенін көрсетіп беріп отыр. Алайда, олардың бəрі қылмыскер деуге тағы келмейді, дейді Д. Берзиньш. Латыш легионы 1943 жылы құрылған болатын.

Солдатты тонаєандар жазаланды

Тəжікстанның Қорғантөбе қаласындағы Ресейдің əскери базасының əскери қызметкерлерін тонаған екі жергілікті тұрғынға үкім шығарылды. Сот шешімі бойынша олардың əрқайсысы 10,5 жылдан бас бостандықтарынан айырылды.

Тергеу деректеріне сүйенсек, Точиддин Назаров пен Виктор Олейник Николай Александровтың əскери билеті мен басқа да құжаттарын, сондай-ақ 625 долларын тартып алған. Құжаттарын қайтарып беру үшін олар солдаттан 13 мың рубль талап еткен. Александр Горелкин де қылмыскерлердің құрбандығына айналған. Назаров пен Олейник оның 10 мың рублін алып қойған. Өзге де бірнеше солдатқа əлімжеттік жасаған. Қылмыскерлердің қандай жағдайда қолға түскені белгісіз. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

5

 Тұлға «Əуелі бұл шіркінді бастау қиын» деп Əсет ақын айтқандай, қазақ жырының қайраткері Фариза ақынның шығармашылық ғұмыры туралы көсіле бастап айту да оңай емес. Қай қиырдан, қай еңіс пен өрістен қадам жасауды білмей аяқасты абдырап, Құрманғазының төкпе күйі мен Дəулеткерейдің шер қозғаған шертпесін шатастырып, біріне-бірін жамап, тал қармап, талықсып шаршап, ағынды жырдың ақ Жайық жағалауына əрең жетесің. Қабылдау құлашың талып, Нарыннан жеткен нар желге маңдайыңды тосып, азу тісі шықырлап, маңдайы əжімденіп, жылжыған жылдардың əуенін нақышты нотасына сызып жатқан сиыр таңдай сусыған құмдардың сазынан əлдебір жаныңа жақын сырды сезесің. Сезетін себебің де бар. Дара күндерімнің, Нала түндерімнің Серігі болғаның үшін, Сенімі болғаның үшін Мен сені аялаймын.

Сен мұңайсаң сан ойлар қоршап мені, Деп қаламын: «Жүр екен аңсап нені?» Жалт етіп бір қараған жанарыңнан, Жай-күйіңді ұғамын сол сəттегі. Алпысыншы жылдары өмірге келген мұндай жырлар, сəл кейін, жетпісінші жылдардың басында онан сайын ажарын ашып, құшағын жайып, ақынның асау сезімін алаш жұртына жаңа қырынан танытты. Осы кезеңде жас ақын қыздардың бұйығы тірлік кешкен тұнық өмірлерінің көлі толқындап, жанарлары ашыла түсті. Қыз сезімін жаңаша, ашық, алғаусыз, асау сезімді ауыздықтамай жеткізу үрдісі Фариза Оңғарсынқызының шоғы қызу шоғыр жырларынан кейін ұшқыннан жалынға айналды. Осылайша қазақ поэзиясында Фаризаша жырлау, Фаризаша ойлау, Фаризаша жазу жолы басталды. Өкініштісі, осынау албырт та асау сезімдер, адуын да асқақ армандар қазіргі күнде Мөңке бидің сөзінен асып түсіп, мөңкіп барады, таңын жарқыратып, жөңкіп барады. Эротикалық есер сезімдер өлеңге келіп еркін араласып, басқа шығып, төске өрлеп барады. Осындайда Қадыр Мырза Əлінің қаламынан туған мына жолдар еске түседі де тұрады: «Сұлулар өте бергенде, қиылып келіп қарайсың, ажарлы қызды көргенде, ақылды қызды аяйсың». Ақыл қалыс, сезім шалыс болған заман-ай деп бас шайқап, алдағы

Біреудің пасықтығынан, Біреудің жасып мұңынан Жүрегім сыздаған кезде, Жаным мұздаған кезде Мен сені саялаймын... Өмірдің өткелдерінен, Қиындық көп көргенімнен, Өртеніп от басқаныммен, Өзіңмен қоштаспадым мен. Күлкімді, жайлы күнімді, Азапты, қайғы-мұңымды Өзіңмен бөліскенің үшін, Қатем мен жеңістерім үшін, Менің мынау қиындау тағдырым болып О баста көріскенің үшін, Өлең, мен сені аялап өтем! Бұл жыр жолдары – Фариза ақынның өмірлік кредосы. Өмірлік ұстанымы. Жыр майданының үнемі алдыңғы шебіндегі комиссар көңілдің транзиттік тұғырнамасы. Өзгермелі дүниенің сан құбылған бояуы мен санаға салмақ салған сан алуан сынақтары ақынның ғұмырнамасына қаншама өзгеріс пен толықтырулар салғанымен, əуел бастағы принципті байлам, позициялық ұстаным еш өзгермейді. Транзитті уақыттың тектоникалық жарылыстары мен құбылыстары да оның əуел бастағы дидактикалық дидарына парфюмериялық болса да рең қоса алмайды. Қайсар ақын қайбір жылдары: «Қартаяды ақындар да, тағдыр-тезге көнбейтін хақың бар ма?» деп жазғанмен, Шерхан ағамыз айтқан шындыққа жүгінуге тура келеді: жүрекке əжім түспейді. Əсіресе, ақынның жүрегіне. Бұл пікірді ақынның өзі одан əрі бекіте түседі: «нұрлы жүзден ақиқат əр таяры, мəңгі жас боп қалар тек жырларымен». Ақын туралы айтқаны, яғни өзі туралы жазғаны. Жазғанынан жазбай келе жатқан жампоздың жазба пікірі. Əуелі Сөз болған. Жаратқанның жанды лебізі – осы. Демек, ақын-адамзаттың алдыңғы перзенті. Осы ойды қарапайым мысалға айналдырсақ: ақынның құлағы өзінен бұрын туады. Бұл тіркесті сəл сипай қамшыласақ: ақынның жүрек-құлағы өзінен бұрын туады. «Өнер алды – қызыл тіл» деп бабаларымыз содан айтқан. Бабадан асырып, данадан оздырып қалай айтарсың. Фариза ақын данамен үндесіп, бабамен тілдесіп, даламен бірлесіп, жаңамен үйлесіп, санамен күн кешіп өз биігіне жеткен ақын. Өзінің шың-құзы бар, жыр аспанында жұлдызы бар, айдай ажары, жарқыраған күндізі бар ақын. Халқына арқа сүйеп қайсар болған, еліне еркелеп жауһар болған, оқырманына сүйеніп гауһар болған ақын. Ердің орнына ер болған, азаматпен тең болған, намысқа шапса өр болған, анаға бақса кең болған, қызға бақса қырмызы, қызылға бақса өң болған ақын. Айдан алтын алдырып, ажарлы өлең туғызған, күннен күміс алдырып, жырмен бетін жуғызған ақын. Құлагер-жырдың құлағын қайшылатып, от-жүрегінің жалынын тамшылатып, намыс пен жігерін қамшылатып, даланың жігіттерін өрлікке шақырған ақын. Аласаға алдырмай, қуғандарға шалдырмай, еңістен салса, төске озып, болдырмай келе жатқан жүйрік. Серпер сезімді саңлақ. Өрлікке шақырмай қайтеді, ол мəңгі майданның алдаспаны Махамбетпен кездескен ақын. Уақыт белдеуін бұзып өтіп, бабасымен бетпе-бет келіп, одан жасын жырының бір уыс лапылын алып, намысын тұтатқан Фариза ақынның автобиографиялық антологиясын қарасаңыз, Исатай баһадүрдің ақтабанының жер тітіреткен дүрсілі мен Махамбеттің ала өгіздей өкіріп, Еділ-Жайық – екі судан зырқырай өткен бір тартарының нар қамысты жапырған суылы естіледі. Содан да болар кезінде Тахауи Ахтанов Фариза ақынды: «Махамбет в юбке» деген-ді. Əрине, юбка киген Махамбетті көзге елестету оңай емес, бірақ Тахаңның бұл сөзін тауып айтылған тіркеске қосқанның еш айыбы жоқ. Сонымен, басымызға бошалап келген тұмса пікірдің бұйдасын қақсақ, Фариза ұлы даланың ұлы жырауларынан жеткен ұлы сарынды бүгінгі қазақ поэзиясына үкілеп қосып, үзеңгісін

Серпер сезім Өтеген ОРАЛБАЙҰЛЫ, ақын, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері.

түзеген ақын. Қазақ жырының байырғы бойында бар отты леп пен өршіл пафосты тылсым уақыттан тартып алып, қазақ даласына самал ғып жүгірткен, қоламтада қалған шоғын үрлеп тірілткен ақындардың бірі, бірегейі. Сарыны бөлек Сыпыра мен шамырқанған Шəлгездің, қазып айтатын Қарға бойлы Қазтуғанның, желмаясының жез бұйдасынан географиялық-дидактикалық, этнографиялық-этногенездік асыл сөз саулаған Асан Қайғының философиялық трактаттарын өршіл өлеңге, намысты жырға көшірген таңдаулы таланттардың төрінде ақын қыздың алқызыл орамалы тынбай желбірейді. Шыңғыс Айтматовтың «Боранды бекеті» армян халқының ойшылы Григор Наракацийдің: «Бұл кітап менің тəнім дегейсің, бұл кітап менің жаным дегейсің» деген сөзімен ашылады. Бұл сөз – қаламгердің жауапкершілік статусы. Фариза Оңғарсынқызы да мұндай пікірді өмір бойы ұстанып келе жатқан тұлға. Ақынның заман, қоғам, уақыт алдындағы шынайы жауапкершілігін сезіну тұрғысында ақын үнемі өз биі гінен түспестен келеді. Не жазса да, нені жырласа да, қай жанрда қалам тербесе де Факең ақындық жауапкершілікті алдыңғы орынға қойып, парасат гармониясының жеті нотасын жаңылмай табады. Көп векторлы жанрда қалам тербесе де, өзінің авторлық монополиясынан ешқашан айнымай келе жатқан талант. Бұл не сонда? Бұл – мінез. Ақынның мінезді жырларын оқып отырып, оның қазақ жырының антологиялық сандығына салған үздік үлгілері мен озық ізденістерін анық байқайсың. Мазмұндық тереңдік пен формалық ізденістер, ырғақ пен өлшемдегі өзгешеліктер мен жаңалықтар, ақындық қабылдауларындағы оқыс түйіндер мен күрт бұрылыстар оның поэтикалық полотносын басқалардан оқшауландырып тұрады. Əсіресе, жыраулық сарындарға иық беріп тұратын өлеңдер шоғыры, мысалы Мемлекеттік сыйлықпен аталып өткен «Маңғыстау маржандары» топтамасы кеңдік пен кемелдіктің көрінісі болып көкейде қалды. «Əйел» атты циклды жырлары, яғни түйдек топтамасы қазақ əйелінің адами-рухани қайсар келбетін сомдап, адамгершілік пен тазалықтың көркем галереясын түзді. «Менің планетам» шоғыры қазақ даласының кешегісін, бүгінін, ертеңін кескіндеген кенен де кемел жырлардан түзілді. Бір айтар нəрсе, осы шоғыр шумақтарда елгезек самалдай болып, егемендіктің желі еседі. Аңсарлы азаттықтың ақеділ самалы алға ұмсындырады. Мұнда жалған пафос, жалаң шарықтау, рабайсыз риторика жоқ. Шымырлап аққан ішкі толғаныс бар. Какофониядан ада кернеуі жоғары күш бар. Шамырқанған шындық бар. Ақынның азаматтық тұлғасы бар. Қазақ поэзиясының кеңестік кезең дерде кемиек сөзге иық беріп,

кемсеңдеп қалған шағында, Қадыр ақын тұстастар: «өтірік қостым азырақ, өткізу үшін шындықты» деп жазған кезеңдерде шаршаңқы шаблон мен тұйыққа тірелген трафаретті бұзып, бірде өзі, бірде кейіпкері болып, атойлап алған шыққан ақынның қазақ жырындағы елеулі, ерекше қолтаңбасын айту əрбірімізге парыз болса керек. Ол ортақ жыр, ордалы қазынаға өз қолтаңбасын қапысыз құйған ақын. Мұқағалидың «Жігітінен қазақтың дос таба алмай» Фаризаға мұң шағуы тектен-тек емес. Бұл арнау жыр ғана емес, арзу жыр. Шерлі арнау. Беріден ойлаған біреулер: «Мұқағали Фаризаға ғашық болып, содан жазған өлеңі екен» деп көңірсіткені бар. Рас, Мұқағали Фаризаға ғашық болған. Бірақ əйел ретінде емес, қайраткер ретінде. Жігіт ретінде. Азамат ретінде. Қарындасы ретінде. Мойындай отырып, мұңын айтқан. Бұл жыр эпистолярлық элегия жанры ретінде қазақ өлеңінің тарихына кірді. Кейіпкері Фариза болғандықтан да осынау мұңды да асқақ туынды қазақ даласына əн болып тарап, саз болып самғады. Əбиірбектің де абыройын көтеріп кеткен бұл реквием-саз санаға жеткелі қашан. Өйткені, Фариза қашанда қазақ өлеңіне азаматтық қайраткерлікті алып келген ақындардың алдыңғы қатарында тұрады. Бұл ретте ұлы ұстаз Зекеннің – Зейнолла Қабдоловтың əр қаламгер қапысыз білетін, бірақ əркез орынды-орынсыз қайталап айтып, құлақты сарсылтқандай да болып кететін «Əдебиет – ардың ісі» деген сөзі Фариза поэзиясына өзі сұранып тұрғандай. Əдеби ар алдында əрқашан адалдығын сақтағандықтан да кейде адам айта жүрер оқиғаға да араласып кететіні бар. Осы орайда бір болған оқиға жадымызға оралып, жаз деп сұранып отыр. Бұл өткен ғасырдың 70-ші жылдарының ортасында болған жайт. Факең ол кезде «Пионер» журналының бас редакторы. Қабылдауына бір ақсақал келеді. Қолында бір топ өлеңі бар. Факең оның өлеңдерін оқып, көңілі толмай: «Аға, өлеңді не үшін жазасыз?» деп сұрайды. Ақсақал: «Фаризажан, мен қазір зейнеткермін, қолым бос, ішім пысады, сосын өлеңді ермек қыламын. Бір жағынан осыларды жариялап, бала-шағаға нəпақа болатын тиын-тебен тапсам ба деп ойлаймын» дейді. Сол кезде əңгімесін айтып, бей қам отырған ақсақалды Факең шапалақпен тартып жібереді. Мұндай жайды күтпеген ақсақал шошып кетіп, шалқасынан түседі. Құлап қана қоймай өлеңдерін тастай қашады. Содан қайтып ол редакциялардың маңынан көрінбепті. Осы əңгімедегі əлгі шал сөз зергері Зейнолла Қабдоловтың алдын көрмеген кісі. Демек, əдебиетті ардың ісі деп бағалауға оның қабілет, мүмкіндігі жоқ. Сондықтан əдебиетіміздегі, тағы да, Зекеңше айтсақ, «қаптаған сұрқай ағыс пен шөп-шаламның» авторлары Фаризаның үлкен азаматтық болмысын танығандықтан, бұған да рахмет, ақыннан алыс, топтан қалыс жүреді. Ақын отырған жерге аяғының

ұшымен кіріп, аяғының ұшымен шығады. Сондықтан Фариза ақынның поэтикалық кредосын шын өнердің бағасын білдіріп, парқын жеткізер интерактивті тақта деп қабылдау қажет. Салығы мен нарығын бағамдап, жақсы жолға салып жіберер кемел кеден тəрізді ақын шығармашылығын сол себепті де оқырманы орынды бағалайды. Ақынның халықтық тұлғасы осылай қалыптасқан. Бұл күнде сыбайлас жемқорлық деген сөз жалпы жұртшылықтың əбден меңгерген тақырыбы болып кетті. «Ит қорыған жерге өш» дегендей, онымен күресеміз деген сайын, бұл дерт асқынып, ушығып барады. Бұл кесапат өмірдің барлық ендіктері мен бойлықтарына дендеп кіріп, батпандап еніп, елді еңсеріп барады. Бұл дерт өнерге де, əдебиетке де келді. Өнерге кірген өңезі бітеу бұл жара əдебиетіміздің айтулы ақсақалдарына да əмірін жүргізіп, «күлшелі бала сүймекке жақсы» болып, жыр жетімдік көрген кезде Фариза ақынның қайраткерлік, қаламгерлік ұстанымы əркез ашық, бізде қалыптасып кеткен орысша туатын заң тілімен айтқанда – «прозрачный». Жақсы жырға балаша қуанып, жасық жырға сыртын беріп, айтар ойын алдаспандай жарқ еткізіп айтып тастау – ақынның ең басты ұстанымы. Ол сырбаз өнерге сыбайластық жүрмейтінін өз өмірімен дəлелдеген. Ойдан ой туады. Əлгі «прозрачный» деген сөзді басқа бір қырынан аунатсақ, Фариза ақын қазақ поэзиясына осы еркіндік пен ашықтықты жасқанбай əкеліп, жатсынбай қосқан шайыр. Қыз баланың, қазақ əйелінің сезімі мен төзімін, мұңы мен шерін, сағынышы мен аңсарын, махаббаты мен мархабатын, жан дүниесіндегі жұмбақ бұлқынысын өзінің жан жүрегінен өткізгендей ашық, ақтара беруі қазақ жырына жаңаша ажар, жаңаша өң, жаңаша көрік қосты. «Шеш-дағы етігіңді байпақшаң кел, көрейін ұстап алса өз сорымнан» деп баяғы апаларымыз айтқан алғаусыз сыр үзіліп кете жаздаған тұста, ақын «Қыз Данайдың қырғыны» қайдан шыққанына назар аударды. Қазынасы қырық нарға жүк болатын халық əндеріндегі сыр мен сезім, бұлқынған көңіл-күй Фариза жырларында теңнің ауызын ашып, төгіле жырланып, балаң бойжеткендер таласа оқитын шығармаларға айналды. Табыстық. Екеуміз де көктем едік, Бір кештік су демедік, от демедік. Соншалық ұғысқаннан бірімізге, Біріміз тіл қатпай-ақ өкпеледік. Оянып сүйіскенде ала таңнан, Сезімдер мөлдір шықтай жаңа тамған. Ұғамыз қос жүректің тіл қатысын, Иыққа тиіп кеткен алақаннан. Бұл шынайы жырлар сол кездегі жас оқырманның махаббат декларациясы сияқты болды. Солай қабылданды. Əдемі, ашық, бірақ ашық-шашық емес. Сен бір албырт жігітсің, білемін мен, Бір нəзіктік еседі жүрегіңнен. Сен кірбіңсіз, көңілді болсаң дəйім, Жаным сая тапқандай жүремін мен.

алыс күндерге жасқаншақ жанармен үңілесің. «Қызды қыз деп сүймеймін, сұлулық ол, ал сұлулық қашаннан арман маған», деп еді Жұмағам – Жұмекен Нəжімеденов. Сұлулық жалаңаштанып бара жатқан мына заманда асау сезімін адамгершілік қалыбында ақылмен ұстап, ақмаржан жыр жазатын қыз ақындардың қатары сиремесе екен дейді иманшыл оқырман. Фариза ақынның өлеңдерін, яғни асау сезімді жырларын оқығанда адам жанының тылсымы мен жұмбағы жаныңды баурап, асыл сезімді құрметтеп, қастерлеуге жетелейді. Оқыс ойлап, опық жеп, одағай пішіп, олақтық таныта алмайсың. Өткір, ашық, бірақ намысы мен жігері бойын тіктеп, ойын оздырып тұрады. Шіркін, парасатқа тұндырылған «прозрачныйдың» да көңіл көзі ғана көре алар пердесі бар екен-ау. Содан болар, апам мəстек жырды аямайды, қамшы ұрып, меселін қайтарып, бас жібін түріп жібереді. Кем таланттардың кең таланттар алдында күмілжіп тұратыны да содан. Ақын бұл тұрғыдан келгенде – жалғыз. Мұқағали: «Өмірде ақындардың бəрі жалғыз» дегенде, апама араша түсіп, бұдан он-он бес жыл бұрын, «Жалғанда жалғыз болмас ақын деген» деп қалам ұштағаным бар еді. Осы сөзіме енді сəл ғана редакциялық өңдеу жасап: «Фариза жырда жалғыз, бірақ халықпен көп» деп айтар едім. Өйткені, ақын қай кезде де өз жұртының ортасында. Көппен бірге. Сондықтан да ол қашанда халық алдында кішік, аға алдында ерке, ана алдында сəби. Бөрілік арығын білдірмей, əрқашан жолбарыс-жырының жалын күдірейтіп келе жатқан жырдағы жаужүрек Фаризаға елдің əркез мақтана, кейде жасқана қарайтыны да сондықтан. Одан беріде Фариза апам туралы «асау өнердің Афродитасы, текті өлеңнің Тұмар ханымы» дегенім жəне бар. Тауып айттым ба, ауып айттым ба, біле бермеймін. Бірақ осы сөзге куə болып отырған көпшіліктің қол соққанын өзіме қабылдап қалған жайым бар. (Артық кетсем айып менен, оқырман). «Осы жұрт Ескендірді біле ме екен?» деп абыз Абай жазғандай, көпшілік ақынды кейде шалт мінез шалдуар, тентек мінез талант деп те ойлап қалып жатады. Факең жырларында адуынданып, атойлап, кейде шалқып, кейде толқып, кейде самғақ, кейде маздақ болып көрінгенімен, жанын түсініп, жағдайын сезінсең сəбидей сенгіш, баладай аңғал, анадай жұмсақ, данадай шыншыл, жеңгедей сыршыл, досыңдай жақын, апаңдай аяулы. Сырттай сəл ызбарланып, ызғарланып тұрғанмен, іштей көңілі мөлдіреп, толқып-толқынданып жатады. Оның маңына жақындаған жандар осындай қасиеттерін сезініп, бірде назын айтып, бірде базына айтып, ақынның алтын уақытын алып, ойғақырға жүгіртіп жіберетіні де бар. Жүгіртіп жіберетіні бар дегендей, жақында апам да бəрімізді жүгіртіп жіберді. Жұмыста отыр едім, Алматыдан аптығып ақын ағам Нұрлан Оразалин телефон шалды: «Өтеш, бізді қара басып, көптен бері хабар алыспай, қапы қалып, аса абыржып отырмын. «Егемен Қазақстанда» Факеңнің елге

аманат хаты жарияланыпты деп халық шулап жатыр. Мен сол нөмірін жіберіп алыппын. Факең шет елде ауыр операция алдында жатыр екен. Елге хат жазыпты. Көрдің бе, естідің бе?» деп бастырмалатты. Жалпы хабарды білсем де, Нұрлан ағамыз айтқан аманат хатты көрмей қалыппын. Мен де абыржып, тіпті терлеп кеттім. Дереу ұлы Алмасқа хабарласып, жағдайды білсем, ол апамның өзін қолдаған, жанашыр болған, қамқорлық көрсеткен жандарға, жалпы өз оқырмандарына, тілеулестеріне жазған ризашылық хаты болып шықты. Жақында елге оралуға қамданып жатыр екен. Нұрлан ағамнан сүйінші сұрадым. Оның да жағасы жайлау болып, жадырап қалды. Осы күндерде халқы онымен бірге болды, жанкүйер болды. Неміс жеріне назарларын тіктеп, алыстан ақжолтай хабар күтіп отырды. Апам, Аллаға шүкір, ортамызға амансау оралды. Сол күндерде халқы оны қатты іздеді, күтті. Бұл да халқымыздың бойында бар елдік қасиет. Үзілмей келе жатқан үлгі. Ақын қай кезде де елдік үлгіден, халықтық қасиеттен бойын аулақ салған емес. Аллаға мадақ айтып, аруаққа шəк келтірмеу жөнінен де ол əрқашан биіктен көрінеді. Құранға көңілімен құлап, Мұхаммед пайғамбардың, (с.ғ.а.,) өмірі мен ұлы ілімі туралы кітап түзуінің өзі оның жан дүниесінің тереңдігі мен кемелдігін қапысыз көрсетеді. Ұлы пайғамбарлардың ұлағатты жолын жалғаған əулиеəмбиелердің əзіз есімдері мен ардақты істерін танып-білудегі болмысын оның шығармаларынан үнемі көресің де отырасың. Бұл тек өлеңде ғана көрініс таппайды, өмірде де солай. Жаза басып жаңылып, асып-сасып сабылып жүрген жандар да оның жанына жиылып, талантына тəу етіп жатады. Өзі де осы үрдістен айныған емес. Екінші бір оқиға еске түседі. Фариза апам 50 жасқа толуына орай 1989 жылдың ақпан айында Маңғыстау облысы азаматтарының шақыруы бойынша елге барды. Жазушы Мереке Құлкенов пен мені қасына ертті. Осы облыстың Бейнеу ауданы аумағындағы Бекет Ата мешітіне барып, зиярат еттік. Қыстың қақаған аязында да қатпай, буы бұрқырап жататын Ата құдығынан су алып, дəм таттық. Ақтауға жүрер күні сол аудандағы есімі белгілі бір ақын Фариза апамды үйіне қонаққа шақырды. Ақын бармаймын деп бас тартты. «Мұндай ақынды білмеймін» дейді апам. Жергілікті ақын қатты абыржыды. Мал сойылған, қонақ шақырылған, дастарқан жасаулы. Содан əлгі ағамыз абыржып, енді не істеймін деп маған келді. Қиналып кеткен. Содан оған былай деп жол көрсеттім: «Сен дереу Бекет Ата құдығынан бір фляга су алып кел. Сол сумен шайыңды қайнат, етіңді ас, қалғанын өзім реттейін. Осы шаруаны ыңғайлап болып, бізге кел». Ол 18 шақырым жердегі Ата мешітіне ұшты да кетті. Келді. Сосын мен: «Апа, мына ақын бауырыңыз бұрынсоңды болмаған бір игі іс бастапты. Сізге Ата суын арнайы алдырып, содан дəм-тұзын дайындап, қонаққа шақырып отыр. Бармасаңыз болмайдыау» деп салмақты өзіне салдым. Апам бірден жадырап: «Өй, сен ақылды жігіт екенсің ғой. Білмей жүр екенмін. Мынау ғажап шақырыс болды ғой. Ата аруағын қалай аттап кетеміз, баста үйіңе», деп ағыл-тегіл болды да қалды. Сөйтіп, Ақтауға асығып отырған апам алты-жеті сағат отырып, əбден риза болып аттанды. Мінез бе? Əрине, мінез. Ақындық мінез. Бүкпесі, бұрылысы жоқ мінез. Содан əлгі ақынды жақсы көріп кетті. Фариза апамның халыққа əн болып кең тараған «Жақсы көру» деген өлеңі бар. Осы өлең – Фариза ақынның бүкіл шығармашылығының негізгі адастырмас алтын арқауы. Апам жұрттың бəрін жақсы көреді. Исі қазағын жақсы көреді. Төрткүл əлемді аузына қаратқан Тереза анадай ол əрқашан өз ұлтын жанындай жақсы көріп, оның бақытына шаттанып, қуанышын бөлісіп, қайғысына ортақтасып келе жатқан Ана. Өзім де талай куə болдым, тіпті жасы Фариза апамнан əлдеқайда үлкен, ғасырға аяқ басқан қариялардың өзі «Фариза апай» деп жатады. Сондай кезде апам: «Сендер осы қалайсыңдар», деп қабағын түйіп, өкпелеген болып, ернін бұртитып, ұрсып тастайтыны да бар. Бірақ көзі күліп тұрады. Көңілі күлімсіреп тұрады. Əлгі адамды аяп, іштей жақсы көріп тұрады. Жақсы көргесін ұрсады. Жақсы көріп тұрып, ұрсуға бола ма? Əрине, болады, егер сіз Фариза Оңғарсынқызы болсаңыз. Біз де Фариза апамызды жақсы көреміз. Біздің жақсы көргенімізді ол да біліп, түсініп отырады. Түсі қату болып отырған сияқты болып көрінгенімен іші тату болып елжіреп, шын жақсы көріп отырады. Шын айтамын, Фариза апам қазір бəрімізді жақсы көріп отыр. Бірақ мінезіне жеңдіріп, сыр бермей отыр. Біз де апамызды жақсы көріп, осы сөзімізді айттық. Өз сөзін өзіне қайтардық. Апа, аман жүріңіз, біз сізді жақсы көреміз. Халқыңыз, қазағыңыз жақсы көреді сізді!


6

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Қазақстан Республикасының Заңы

Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне бәсекелестiк мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы 1-бап. Қазақстан Республикасының мына заңнамалық актiлерiне өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлсiн: 1. 1997 жылғы 16 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiне (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1997 ж., № 15-16, 211-құжат; 1998 ж., № 16, 219-құжат; № 17-18, 225-құжат; 1999 ж., № 20, 721-құжат; № 21, 774-құжат; 2000 ж., № 6, 141-құжат; 2001 ж., № 8, 53, 54-құжаттар; 2002 ж., № 4, 32, 33-құжаттар; № 10, 106-құжат; № 17, 155-құжат; № 23-24, 192-құжат; 2003 ж., № 15, 137-құжат; № 18, 142-құжат; 2004 ж., № 5, 22-құжат; № 17, 97-құжат; № 23, 139-құжат; 2005 ж., № 13, 53-құжат; № 14, 58-құжат; № 21-22, 87-құжат; 2006 ж., № 2, 19-құжат; № 3, 22-құжат; № 5-6, 31-құжат; № 8, 45-құжат; № 12, 72-құжат; № 15, 92-құжат; 2007 ж., № 1, 2-құжат; № 4, 33-құжат; № 5-6, 40-құжат; № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 17, 140-құжат; 2008 ж., № 12, 48-құжат; № 13-14, 58-құжат; № 17-18, 72-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 126-құжат; 2009 ж., № 6-7, 32-құжат; № 13-14, 63-құжат; № 15-16, 71, 73, 75-құжаттар; № 17, 82, 83-құжаттар; № 24, 121, 122, 125, 127, 128, 130-құжаттар; 2010 ж., № 1-2, 5-құжат; № 7, 28, 32-құжаттар; № 11, 59-құжат; № 15, 71-құжат; № 20-21, 119-құжат; № 22, 130-құжат; № 24, 149-құжат; 2011 ж., № 1, 9-құжат; № 2, 19, 28-құжаттар; № 19, 145-құжат; № 20, 158-құжат; № 21, 161-құжат; № 24, 196-құжат; 2012 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 13-құжат; № 3, 26, 27-құжаттар; № 4, 30-құжат; № 5, 35, 36-құжаттар; № 10, 77-құжат; № 12, 84-құжат; 2013 ж., № 1, 2-құжат): 196-бапта: бірінші бөліктің бірінші абзацындағы «азаматқа» деген сөз «жеке тұлғаға» деген сөздермен ауыстырылсын; ескерту мынадай редакцияда жазылсын: «Ескертулер. 1. Осы бапта iрi мөлшердегi табыс деп сомасы екi жүз мың айлық есептiк көрсеткiштен асатын табыс танылады. 2. Осы бапта iрi залал деп қылмыс жасалған кезде жеке тұлғаға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген айлық есептiк көрсеткiштен бір мың есеге асатын сомада келтiрiлген залал не ұйымға немесе мемлекетке айлық есептiк көрсеткiштен он мың есеге асатын сомада келтiрiлген залал танылады.». 2. 1999 жылғы 1 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiне (Ерекше бөлiм) (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1999 ж., № 16-17, 642-құжат; № 23, 929-құжат; 2000 ж., № 3-4, 66-құжат; № 10, 244-құжат; № 22, 408-құжат; 2001 ж., № 23, 309-құжат; № 24, 338-құжат; 2002 ж., № 10, 102-құжат; 2003 ж., № 1-2, 7-құжат; № 4, 25-құжат; № 11, 56-құжат; № 14, 103-құжат; № 15, 138, 139-құжаттар; 2004 ж., № 3-4, 16-құжат; № 5, 25-құжат; № 6, 42-құжат; № 16, 91-құжат; № 23, 142-құжат; 2005 ж., № 21-22, 87-құжат; № 23, 104-құжат; 2006 ж., № 4, 24, 25-құжаттар; № 8, 45-құжат; № 11, 55-құжат; № 13, 85-құжат; 2007 ж., № 3, 21-құжат; № 4, 28-құжат; № 5-6, 37-құжат; № 8, 52-құжат; № 9, 67-құжат; № 12, 88-құжат; 2009 ж., № 2-3, 16-құжат; № 9-10, 48-құжат; № 17, 81-құжат; № 19, 88-құжат; № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 3-4, 12-құжат; № 5, 23-құжат; № 7, 28-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112-құжат; 2011 ж., № 3, 32-құжат; № 5, 43-құжат; № 6, 50, 53-құжаттар; № 16, 129-құжат; № 24, 196-құжат; 2012 ж., № 2, 13, 14, 15-құжаттар; № 8, 64-құжат; № 10, 77-құжат; № 12, 85-құжат; № 13, 91-құжат; № 14, 92-құжат; № 20, 121-құжат; № 21-22, 124-құжат): 484-баптың 3-тармағының екінші сөйлемі «болмаған» деген сөзден кейін «немесе уақытша бұзылған» деген сөздермен толықтырылсын. 3. 2001 жылғы 30 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 5-6, 24-құжат; № 17-18, 241-құжат; № 21-22, 281-құжат; 2002 ж., № 4, 33-құжат; № 17, 155-құжат; 2003 ж., № 1-2, 3-құжат; № 4, 25-құжат; № 5, 30-құжат; № 11, 56, 64, 68-құжаттар; № 14, 109-құжат; № 15, 122, 139-құжаттар; № 18, 142-құжат; № 21-22, 160-құжат; № 23, 171-құжат; 2004 ж., № 6, 42-құжат; № 10, 55-құжат; № 15, 86-құжат; № 17, 97-құжат; № 23, 139, 140-құжаттар; № 24, 153-құжат; 2005 ж., № 5, 5-құжат; № 7-8, 19-құжат; № 9, 26-құжат; № 13, 53-құжат; № 14, 58-құжат; № 17-18, 72-құжат; № 21-22, 86, 87-құжаттар; № 23, 104-құжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 19, 20-құжаттар; № 3, 22-құжат; № 5-6, 31-құжат; № 8, 45-құжат; № 10, 52-құжат; № 11, 55-құжат; № 12, 72, 77-құжаттар; № 13, 85, 86-құжаттар; № 15, 92, 95-құжаттар; № 16, 98, 102-құжаттар; № 23, 141-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 16, 18-құжаттар; № 3, 20, 23-құжаттар; № 4, 28, 33-құжаттар; № 5-6, 40-құжат; № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 12, 88-құжат; № 13, 99-құжат; № 15, 106-құжат; № 16, 131-құжат; № 17, 136, 139, 140-құжаттар; № 18, 143, 144-құжаттар; № 19, 146, 147-құжаттар; № 20, 152-құжат; № 24, 180-құжат; 2008 ж., № 6-7, 27-құжат; № 12, 48, 51-құжаттар; № 13-14, 54, 57, 58-құжаттар; № 15-16, 62-құжат; № 20, 88-құжат; № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 126, 128, 129-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 7, 21-құжаттар; № 9-10, 47, 48-құжаттар; № 13-14, 62, 63-құжаттар; № 15-16, 70, 72, 73, 74, 75, 76-құжаттар; № 17, 79, 80, 82-құжаттар; № 18, 84, 86-құжаттар; № 19, 88-құжат; № 23, 97, 115, 117-құжаттар; № 24, 121, 122, 125, 129, 130, 133, 134-құжаттар; 2010 ж., № 1-2, 1, 4, 5-құжаттар; № 5, 23-құжат; № 7, 28, 32-құжаттар; № 8, 41-құжат; № 9, 44-құжат; № 11, 58-құжат; № 13, 67-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112, 114-құжаттар; № 20-21, 119-құжат; № 22, 128, 130-құжаттар; № 24, 146, 149-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2, 3, 7, 9-құжаттар; № 2, 19, 25, 26, 28-құжаттар; № 3, 32-құжат; № 6, 50-құжат; № 8, 64-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 13, 115, 116-құжаттар; № 14, 117-құжат; № 16, 128, 129-құжаттар; № 17, 136-құжат; № 19, 145-құжат; № 21, 161-құжат; № 24, 196-құжат; 2012 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 9, 11, 13, 14, 16-құжаттар; № 3, 21, 22, 25, 26, 27-құжаттар; № 4, 32-құжат; № 5, 35, 36-құжаттар; № 8, 64-құжат; № 10, 77-құжат; № 12, 84, 85-құжаттар; № 13, 91-құжат; № 14, 92, 93, 94-құжаттар; № 15, 97-құжат; № 20, 121-құжат; № 2324, 125-құжат; 2013 ж., № 1, 2, 3-құжаттар; 2013 жылғы 22 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 16 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2013 жылғы 24 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ономастика мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 21 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2013 жылғы 2 ақпанда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жеке басты куəландыратын құжаттар мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 29 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 1) мазмұнында: 147-4-баптың тақырыбы «Мемлекеттiк» деген сөзден кейін «, жергілікті атқарушы» деген сөздермен толықтырылсын; 565-2-баптың тақырыбы алып тасталсын; 2) 48-баптың бірінші бөлігінің тоғызыншы абзацындағы «монополистiк қызметті» деген сөздер «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметті» деген сөздермен ауыстырылсын; 3) 127-баптың бірінші бөлігінің бірінші абзацындағы жəне екінші бөлігінің бірінші абзацындағы «пайдакүнемдiк мақсатта» деген сөздер алып тасталсын; 4) 147 жəне 147-2-баптар мынадай редакцияда жазылсын: «147-бап. Монополистiк қызмет 1. Нарық субъектiлерiнiң «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған бəсекелестiкке қарсы келiсiмдерi, егер бұл iс-əрекеттерде қылмыстық жаза қолданылатын əрекет белгiлерi болмаса, «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi бiр жылдан аспайтын мерзiмде жүзеге асыру нəтижесiнде алынған монополиялық табысы тəркiленiп, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – бір жүз елу айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi жүзеге асыру нəтижесiнде алынған табысының (түсiмiнiң) бес пайызы мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға – он пайызы мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 2. Нарық субъектiлерiнiң «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған бəсекелестiкке қарсы келiсiлген iс-əрекеттерi, егер бұл iс-əрекеттерде қылмыстық жаза қолданылатын əрекет белгiлерi болмаса, «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi бiр жылдан аспайтын мерзiмде жүзеге асыру нəтижесiнде алынған монополиялық табысы тəркiленiп, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – бiр жүз елу айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi жүзеге асыру нəтижесiнде алынған табысының (түсiмiнiң) бес пайызы мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға – он пайызы мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 3. Нарық субъектiлерiнiң «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған өзiнiң үстем немесе монополиялық жағдайын терiс пайдалануы, егер бұл iсəрекеттерде қылмыстық жаза қолданылатын əрекет белгiлерi

болмаса, «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi бiр жылдан аспайтын мерзiмде жүзеге асыру нəтижесiнде алынған монополиялық табысы тəркiленiп, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – бiр жүз елу айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi жүзеге асыру нəтижесiнде алынған табысының (түсiмiнiң) бес пайызы мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға – он пайызы мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 4. Осы баптың бiрiншi, екiншi жəне үшiншi бөлiктерiнде көзделген, əкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған iс-əрекеттер «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi бiр жылдан аспайтын мерзiмде жүзеге асыру нəтижесiнде алынған монополиялық табысы тəркiленiп, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – үш жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметтi жүзеге асыру нəтижесiнде алынған табысының (түсiмiнiң) он пайызы мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға – жиырма пайызы мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 5. Жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың нарық субъектiлерiнiң экономикалық қызметiн «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған нарық субъектiлерiнiң бəсекелестiкке қарсы келiсiмдерiнiң кез келген нысанына əкеп соқтыра алатындай, əкеп соқтыратын немесе əкеп соқтырған үйлестiруi жеке тұлғаларға – екі жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінде, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – үш жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға – бес жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға бiр мың айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 6. Осы баптың бесiншi бөлiгiнде көзделген, əкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған iсəрекет жеке тұлғаларға – үш жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінде, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – төрт жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға – жеті жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға бiр мың бес жүз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. Ескерту. Судья бəсекелестiкке қарсы келiсiм немесе бəсекелестiкке қарсы келiсiлген iс-əрекеттер түрiндегi əкiмшiлiк құқық бұзушылықты жасаған нарық субъектiсiн мынадай шарттарды жиынтықты сақтаған: 1) нарық субъектiсi монополияға қарсы органға бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер немесе бəсекелестікке қарсы келiсiлген iсəрекеттер туралы мəлiмдеген кезде монополияға қарсы орган басқа көздерден осы бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер немесе бəсекелестікке қарсы келiсiлген iс-əрекеттер туралы ақпарат алмаған; 2) нарық субъектiсi бəсекелестiкке қарсы келiсiмдерге немесе бəсекелестікке қарсы келiсiлген iс-əрекеттерге өзiнiң қатысуын тоқтату жөнiнде жедел шаралар қолданатын; 3) нарық субъектiсi мəлiмдеген кезден бастап бүкiл тергеу бойында бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер немесе бəсекелестікке қарсы келiсiлген iс-əрекеттер фактiлерi туралы толық ақпаратты хабарлайтын; 4) нарық субъектiсiнiң бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер немесе бəсекелестікке қарсы келiсiлген iс-əрекеттердi жасау салдарынан тұтынушыларға келтiрiлген залалды ерiктi түрде өтейтін кезде монополиялық табысын тəркiлеуден босатуы мүмкiн.»; «147-2-бап. Нарық субъектiлерiнiң экономикалық шоғырлану кезiндегі заңсыз iс-əрекеттерi 1. Егер монополияға қарсы орган келісімінің болуы қажет болған жағдайда, нарық субъектiлерiнің мұндай келісімді алмайақ экономикалық шоғырлануы, экономикалық шоғырлануға қатысушы нарық субъектiлерiнiң экономикалық шоғырлануға келісім беру туралы шешiмге негiз болған талаптар мен мiндеттемелердi орындамауы жеке тұлғаларға – бір жүз, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – үш жүз, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға – төрт жүз, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға екi мың айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады. 2. Егер жасалған экономикалық шоғырлану туралы хабарламаның болуы қажет болған жағдайда, монополияға қарсы органға мұндай хабарламаны ұсынбау немесе уақтылы ұсынбау жеке тұлғаларға - бір жүз, лауазымды адамдарға, дара кəсiпкерлерге – үш жүз, шағын немесе орта кəсiпкерлiк субъектiлерi немесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылатын заңды тұлғаларға – төрт жүз, iрi кəсiпкерлiк субъектiлерi болып табылатын заңды тұлғаларға екi мың айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға əкеп соғады.»; 5) 147-3-бап «орта кəсiпкерлiк субъектiлерi» деген сөздерден кейін «немесе коммерциялық емес ұйымдар» деген сөздермен толықтырылсын; 6) 147-4-баптың тақырыбы жəне бірінші бөлігінің бірінші абзацы «Мемлекеттiк» деген сөзден кейін «, жергілікті атқарушы» деген сөздермен толықтырылсын; 7) 541-баптың бірінші бөлігіндегі «147-13 (үшінші, бесінші жəне алтыншы бөліктерінде)» деген сөздер «147-13» деген цифрлармен ауыстырылсын; 8) 565-баптың бірінші бөлігі «Кодекстiң» деген сөзден кейін «147-1 (бірінші бөлігінде),» деген сөздермен толықтырылсын; 9) 565-2-бап алып тасталсын; 10) 636-баптың бірінші бөлігінің 1) тармақшасында: отыз тоғызыншы абзац алып тасталсын; қырық үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «мемлекеттiк энергетикалық қадағалау жəне бақылау органдарының (127 (бiрiншi бөлiгi), 147-13, 219-8 (екінші жəне үшінші бөліктері), 223 – 225, 225-1 (электр мен жылу желiлерi жолдарының күзет аймақтарындағы бұзушылықтар бойынша), 356, 357-1-баптар);»; алпысыншы абзацтағы «(147-бап)» деген сөздер «(147, 147-1 (екінші бөлігі)-баптар» деген сөздермен ауыстырылсын; 11) 638-баптың бірінші бөлігіндегі «монополистiк қызметті» деген сөздер «Бəсекелестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңында тыйым салынған монополистiк қызметті» деген сөздермен ауыстырылсын. 4. 2008 жылғы 10 желтоқсандағы «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне (Салық кодексі) (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2008 ж., № 22-I, 22-II, 112-құжат; 2009 ж., № 2-3, 16, 18-құжаттар; № 13-14, 63-құжат; № 15-16, 74-құжат; № 17, 82-құжат; № 18, 84-құжат; № 23, 100-құжат; № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 1-2, 5-құжат; № 5, 23-құжат; № 7, 28, 29-құжаттар; № 11, 58-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112-құжат; № 22, 130, 132-құжаттар; № 24, 145, 146, 149-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2, 3-құжаттар; № 2, 21, 25-құжаттар; № 4, 37-құжат; № 6, 50-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 13, 116-құжат; № 14, 117-құжат; № 15, 120-құжат; № 16, 128-құжат; № 20, 151-құжат; № 21, 161-құжат; № 24, 196-құжат; 2012 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 11, 15-құжаттар; № 3, 21, 22, 25, 27-құжаттар; № 4, 32-құжат; № 5, 35-құжат; № 6, 43, 44-құжаттар; № 8, 64-құжат; № 10, 77-құжат; № 11, 80-құжат; № 13, 91-құжат; № 14, 92-құжат; № 15, 97-құжат; № 20, 121-құжат; № 21-22, 124-құжат; № 23-24, 125-құжат; 2013 ж., № 1, 3-құжат; 2013 жылғы 22 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне Мемлекеттiк бiлiм беру жинақтау жүйесi мəселелерi бойынша өзгерiс пен толықтыру енгiзу туралы» 2013 жылғы 14 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2013 жылғы 22 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 16 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2013 жылғы 6 ақпанда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне əлеуметтік қамсыздандыру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 4 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы): 557-баптың 3-тармағы мынадай мазмұндағы 13) тармақшамен толықтырылсын: «13) монополияға қарсы органға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өкілеттіктерді жүзеге асыру үшін қажетті мəліметтер бөлігінде береді.».

5. «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» 1998 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1998 ж., № 16, 214-құжат; 1999 ж., № 19, 646-құжат; 2000 ж., № 3-4, 66-құжат; 2001 ж., № 23, 309-құжат; 2002 ж., № 23-24, 193-құжат; 2004 ж., № 14, 82-құжат; № 23, 138, 142-құжаттар; 2006 ж., № 2, 17-құжат; № 3, 22-құжат; № 4, 24-құжат; № 8, 45-құжат; № 13, 87-құжат; 2007 ж., № 3, 20-құжат; № 19, 148-құжат; 2008 ж., № 15-16, 64-құжат; № 24, 129-құжат; 2009 ж, № 11-12, 54-құжат; № 13-14, 62-құжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 20, 23-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 13, 112-құжат; № 16, 129-құжат; 2012 ж., № 2, 9, 15-құжаттар; № 3, 21-құжат; № 4, 30-құжат; № 11, 80-құжат; № 12, 85-құжат; № 15, 97-құжат): 1) 3-бапта: 8) тармақшада: үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «көлемi жылына бір жүз елу мың текше метрге дейiн сумен жабдықтау жəне (немесе) су бұру;»; мынадай мазмұндағы төртінші абзацпен толықтырылсын: «көлемі мың вагон/км-ге дейін кірме жолдар саласындағы қызметтердi көрсететiн табиғи монополия субъектiсi;»; 13) тармақшадағы «, су шаруашылығы жəне кəрiз жүйелерiн беру жəне (немесе) тарату салаларындағы табиғи монополиялар субъектiлерi үшiн – электр энергиясы,» деген сөздер «беру жəне (немесе) тарату, сумен жабдықтау жəне (немесе) су бұру салаларындағы табиғи монополиялар субъектiлерi үшiн – электр энергиясы, жылу энергиясын беру жəне (немесе) тарату саласындағы табиғи монополиялар субъектілерінің нормативтік ысыраптары үшін – жылу энергиясы» деген сөздермен ауыстырылсын; 2) 4-баптың 1-тармағының 12) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «12) сумен жабдықтаудың жəне (немесе) су бұрудың;»; 3) 6-баптың 1-3) тармақшасы «қарауына» деген сөзден кейін «уəкілетті орган белгілеген жағдайларда жəне тəртіппен» деген сөздермен толықтырылсын; 4) 7-баптың бірінші бөлігінде: 2) тармақшадағы «реттеліп» деген сөз «осы бөліктің 2-3) тармақшасында көзделген жағдайларды қоспағанда, реттеліп» деген сөздермен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 2-3) тармақшамен толықтырылсын: «2-3) астанада, республикалық жəне облыстық маңызы бар қалаларда сумен жабдықтаудың жəне (немесе) су бұрудың реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтерін уəкілетті орган бекіткен тарифтердің (бағалардың, алымдар мөлшерлемелерінің) шекті деңгейлері бойынша ұсынуға;»; 7-5) тармақша «осы ақпаратты» деген сөздерден кейін «табиғи монополия субъектісі өз қызметін жүзеге асыратын əкімшілікаумақтық бірліктің тиісті аумағында таратылатын» деген сөздермен толықтырылсын; 5) 7-2-баптың 2-тармағының үшінші бөлігі «мəлiметтердiң негiзiнде» деген сөздерден кейін «, сондай-ақ реттелетін нарық субъектісі осы Заңның 7-3-бабының 3) жəне 3-1) тармақшаларында белгіленген міндеттерді орындамаған жағдайларда» деген сөздермен толықтырылсын; 6) 7-3-баптың 1) тармақшасының алтыншы абзацындағы «кешiктiрмей беруге» деген сөздер «кешiктiрмей» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы жетінші абзацпен толықтырылсын: «бағаның негізді болуына əсер ететін қажетті ақпаратты беруге;»; 7) мынадай мазмұндағы 12-1-баппен толықтырылсын: «12-1-бап. Мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органның құзыреті Мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік орган: 1) табиғи монополияларды реттеу саласындағы жəне реттелетін нарықтардағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөніндегі ұсыныстарды əзірлейді; 2) уəкілетті орган əзірлеген табиғи монополиялар субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтеріне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтерді (бағаларды, алымдар мөлшерлемелерін) немесе олардың шекті деңгейлерін есептеудің кемсітпейтін əдістемелерін жəне мемлекеттік органдар мен табиғи монополиялар субъектілерінің орындауы үшін міндетті нормативтік құқықтық актілерді келіседі; 3) Қазақстан Республикасының Үкіметіне бекітуге ұсыну үшін табиғи монополиялар субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтерінің (тауарларының, жұмыстарының) тізбесін келіседі; 4) монополияға қарсы жəне уəкілетті органдардың осы Заңның 7-1-бабының 1-тармағында көзделмеген өнімдерді, тауарларды, көрсетілетін қызметтерді тауар нарықтарында мемлекет реттейтін бағалар қолданылатын өнімдердің, тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің номенклатурасына қосу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметіне енгізетін ұсыныстарын келіседі; 5) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген, коммерциялық жəне заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мəліметтерді жария етуге қойылатын талаптарды сақтай отырып, жеке жəне заңды тұлғалардан, мемлекеттік органдардан, жергілікті өзін-өзі басқару органдарынан, сондай-ақ олардың лауазымды адамдарынан өз өкілеттіктерін жүзеге асыру үшін қажетті ақпаратты сұратады жəне алады; 6) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.»; 8) 13-баптың 1-тармағында: 4) тармақша: «деңгейлерін» деген сөзден кейін «, сондай-ақ реттелетін нарық субъектілерінің тауарларына (жұмыстарына, көрсететін қызметтеріне) бағаларды есептеу əдістемелерін» деген сөздермен толықтырылсын; «əзiрлейдi,» деген сөзден кейін «мемлекеттік əлеуметтікэкономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша» деген сөздермен толықтырылсын; 4-1) тармақшадағы «су шаруашылығы жүйелерi салаларындағы» деген сөздер «сумен жабдықтау саласындағы» деген сөздермен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 4-4) тармақшамен толықтырылсын: «4-4) реттеліп көрсетілетін қызметтердің (тауарлардың, жұмыстардың) тізбесіне қосу үшін ұсыныстарды мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келіседі;»; 9) 14-1-баптың 1-тармағында: 1) тармақша мынадай мазмұндағы сегізінші абзацпен толықтырылсын: «Уақытша өтемдік тарифті бекіту туралы шешім, осы тармақшаның екінші жəне (немесе) алтыншы абзацтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тарифтің (бағаның, алым мөлшерлемесінің) шекті деңгейінің қолданылу мерзімі өткеннен кейін қабылданады.»; 5) тармақшаның төртінші абзацындағы «бекiтудiң тəртiбiн айқындауға» деген сөздер «бекiтудiң» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы бесінші абзацпен толықтырылсын: «уақытша өтемдік тарифті бекiтудiң тəртiбiн айқындауға;»; 10) 15-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «3. Қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектiлерiнiң қызметтерiне Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтетiн мемлекеттiк реттеудiң оңайлатылған тəртiбi қолданылады. Бұл ретте қуаттылығы аз табиғи монополиялар субъектiлері реттелiп көрсетiлетiн қызметтерге (тауарларға, жұмыстарға) тарифтердi (бағаларды, алым мөлшерлемелерін), тарифтік сметаларды алдыңғы күнтізбелік жылдағы факт бойынша тұтынушылық бағалар индексінен аспайтын шамаға жылына бір рет өз бетінше өзгертуге құқылы. Тарифтi (бағаны, алым мөлшерлемесін), тарифтік сметаны осылайша өзгерткен жағдайда қуаттылығы аз табиғи монополия субъектiсі тарифтi (бағаны, алым мөлшерлемесін), тарифтік сметаны өзгертудің себептерін көрсететін ақпаратты бере отырып, тарифтi (бағаны, алым мөлшерлемесін), тарифтік сметаны өзгерткен күннен бастап күнтізбелік бес күннен кешіктірмей уəкілетті органды хабардар етуге міндетті. Осы тармақтың екінші бөлігінде көзделген жағдайда қуаттылығы аз табиғи монополия субъектiсі өзгерткен реттелiп көрсетiлетiн қызметтерге (тауарларға, жұмыстарға) тариф (баға, алым мөлшерлемесі), тарифтік смета реттелiп көрсетiлетiн қызметтерге (тауарларға, жұмыстарға) тиісінше тариф (баға, алымдар мөлшерлемесі) жəне тарифтік смета болып табылады. Реттелiп көрсетiлетiн қызметтерге (тауарларға, жұмыстарға) тарифтi (бағаны, алым мөлшерлемесін), тарифтік сметаны тұтынушылық бағалар индексінен асатын шамаға өзгерту қажет болған кезде қуаттылығы аз табиғи монополия субъектiсі Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіппен тарифтi (бағаны, алым мөлшерлемесін), тарифтік сметаны қайта қарау үшін өтініммен уəкілетті органға жүгінеді.»; 11) 15-1-баптың 2-тармағының екінші бөлігіндегі «Уəкiлеттi орган» деген сөздер «уəкiлеттi орган мемлекеттік

əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша» деген сөздермен ауыстырылсын; 12) 16-баптың 2-тармағында: бірінші бөлік «монополиялар субъектiлерiн» деген сөздерден кейін «жəне жаңадан құрылған табиғи монополиялар субъектiлерiн» деген сөздермен толықтырылсын; мынадай мазмұндағы үшінші бөлікпен толықтырылсын: «Табиғи монополия субъектісі тарифтiң (бағаның, алым мөлшерлемесінің) шектi деңгейiн бекітуге арналған өтініммен бір мезгілде инвестициялық бағдарламаны (жобаны) бекітуге ұсынады.». 6. «Электр энергетикасы туралы» 2004 жылғы 9 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2004 ж., № 17, 102-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 7, 38-құжат; № 13, 87-құжат; № 24, 148-құжат; 2007 ж., № 19, 148-құжат; 2008 ж., № 15-16, 64-құжат; № 24, 129-құжат; 2009 ж., № 13-14, 62-құжат; № 15-16, 74-құжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 5, 43-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 16, 129-құжат; 2012 ж., № 3, 21-құжат; № 12, 85-құжат; № 14, 92-құжат; № 15, 97-құжат): 7-баптың 7) тармақшасы «4, 5-тармақтарында» деген сөздерден кейін «, 13-бабының 3-2-тармағының 1), 2) жəне 4) тармақшаларында» деген сөздермен толықтырылсын. 7. «Техникалық реттеу туралы» 2004 жылғы 9 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2004 ж., № 21, 124-құжат; 2006 ж., № 3, 22-құжат; № 15, 92-құжат; № 24, 148-құжат; 2008 ж., № 15-16, 60-құжат; 2009 ж., № 17, 80-құжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 2, 26-құжат; № 11, 102-құжат; 2012 ж., № 5, 41-құжат; № 14, 92, 95-құжаттар; № 15, 97-құжат): 1) 7-баптың бірінші бөлігінің 14) тармақшасындағы «уəкiлеттi органның (ұйымның) қызметiн iшкi айналымға арналған тауардың шығу тегi туралы сертификатты беру тəртiбiнiң сақталуына» деген сөздер «iшкi айналымға арналған тауардың шығу тегi туралы сертификатты беру тəртiбiнiң сақталуына уəкiлеттi органның (ұйымның) қызметiн» деген сөздермен ауыстырылсын; 2) 39-баптың 1-тармағының 3), 4) жəне 5) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «3) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың мемлекеттiк бақылау жөнiндегi бас мемлекеттiк инспекторлары – аумақтық бөлімшелердің басшылары; 4) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жəне қалалардың мемлекеттiк бақылау жөнiндегi бас мемлекеттiк инспекторларының орынбасарлары – аумақтық бөлімшелер басшыларының орынбасарлары жəне олардың құрылымдық бөлiмшелерiнiң басшылары; 5) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жəне қалалардың мемлекеттiк бақылау жөнiндегi мемлекеттiк инспекторлары – аумақтық бөлімшелердің мемлекеттiк бақылау жөнiндегi мамандары жатады.». 8. «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2007 ж., № 2, 10-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 20, 89-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 128, 129-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 16, 18-құжаттар; № 9-10, 47-құжат; № 13-14, 62, 63-құжаттар; № 17, 79, 81, 82-құжаттар; № 18, 84, 85-құжаттар; № 23, 100-құжат; № 24, 134-құжат; 2010 ж., № 1-2, 4-құжат; № 7, 28-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 111, 112-құжаттар; № 24, 146, 149-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 2, 21, 26-құжаттар; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 17, 136-құжат; № 24, 196-құжат; 2012 ж., № 2, 14-құжат; № 3, 25-құжат; № 12, 84-құжат; № 13, 91-құжат; № 15, 97-құжат; № 21-22, 124-құжат): 1) 44-бап мынадай мазмұндағы төртінші бөлікпен толықтырылсын: «Лицензияларды жəне (немесе) лицензияға қосымшаларды берген кезде осы Заңның 47-1-бабында көзделген жағдайларда лицензиялық алым алынбайды.»; 2) мынадай мазмұндағы 47-1-баппен толықтырылсын: «47-1-бап. Берілген лицензиялардағы қателерді түзету Берілген лицензияда жəне (немесе) лицензияға қосымшада қателер табылған жағдайда лицензиат оларды түзету туралы еркін нысанда өтініш беруге құқылы. Лицензиар лицензиаттың тиісті өтінішті берген күнінен бастап он жұмыс күні ішінде лицензиялар тізіліміне қажетті өзгерістерді енгізеді жəне тиісті түзетулері бар лицензияны жəне (немесе) лицензияға қосымшаны береді.». 9. «Бəсекелестік туралы» 2008 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2008 ж., № 24, 125-құжат; 2009 ж., № 15-16, 74-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 6, 50-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; 2012 ж., № 13, 91-құжат; № 14, 95-құжат; № 15, 97-құжат): 1) 4-бап мынадай мазмұндағы екiншi бөлiкпен толықтырылсын: «Осы баптың бірінші бөлігінде белгіленген бəсекелестік қағидаттары нарық субъектiлерiнiң ұйымдық-құқықтық нысаны мен тiркелген жеріне қарамастан, нарық субъектiлерiнің барлығына бiркелкі түрде, бiрдей шамада жəне тең жағдайда қолданылады.»; 2) 5-бап мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын: «1-1. Мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік орган бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөніндегі ұсыныстарды əзірлейді.»; 3) 6-бапта: мынадай мазмұндағы 1-1), 1-2) жəне 3-1) тармақшалармен толықтырылсын: «1-1) əлеуеттi бəсекелес – бəсекелестiң тауарына ұқсас не оның тауарымен өзара алмастырылатын тауарды өндіру жəне (немесе) өткiзу мүмкiндiгi бар (жабдыққа, технологияларға ие), бiрақ тиiстi тауар нарығында оны өндірмейтін жəне өткiзбейтiн нарық субъектiсi; 1-2) бəсекелес – тиісті тауар нарығында нарық субъектiлерiнің тауарына ұқсас не оның тауарымен өзара алмастырылатын тауарды өндіруіне жəне (немесе) өткiзуіне байланысты тиісті нарықтың басқа субъектiлерiмен жарыспалылық жағдайында болатын нарық субъектiсi;»; «3-1) жанама бақылау – заңды тұлғаның қабылдайтын шешiмдерiн заңды тұлға немесе араларында тiкелей бақылау болатын бiрнеше заңды тұлғалар арқылы жеке немесе заңды тұлғаның айқындау мүмкiндiгi;»; 6) тармақша «басшылықты» деген сөзден кейін «, мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті бақылау мен реттеуді» деген сөздермен толықтырылсын; 9) жəне 15) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «9) нарық субъектiсi – кəсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының жеке тұлғасы, сондай-ақ заңды тұлғасы, шетелдiк заңды тұлға (оның филиалы мен өкiлдiгі). Нарық субъектілеріне кəсіпкерлік қызметті өздерінің жарғылық мақсаттарына сəйкес жүзеге асыратын коммерциялық емес ұйымдар да жатады;»; «15) тергеу – монополияға қарсы органның Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылықтың жасалғанын растайтын немесе жоққа шығаратын нақты деректердi осы Заңда көзделген тəртiппен жинауға бағытталған iс-шаралары;»; мынадай мазмұндағы 16-1) жəне 18) тармақшалармен толықтырылсын: «16-1) тiкелей бақылау – жеке немесе заңды тұлғаның мынадай бiр немесе бiрнеше iс-қимылдар жасау: оның атқарушы органының, директорлар кеңесінің функцияларын жүзеге асыру; заңды тұлғаның кəсiпкерлiк қызметiн жүргiзу шарттарын айқындау құқығын алу; заңды тұлғаның дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерінің, пайларының) елу пайызынан астамына иелік ету арқылы заңды тұлға қабылдайтын шешiмдердi айқындау мүмкiндiгi;»; «18) экономикалық қызметті үйлестіру – нарық субъектілерінің іс-əрекеттерін осындай нарық субъектілерінің ешқайсысымен де бір тұлғалар тобына кірмейтін жəне нарық субъектілерінің ісəрекеттерін келісу жүзеге асырылатын сол тауар нарығында (тауар нарықтарында) қызметін жүзеге асырмайтын үшінші тұлғаның келістіріп отыруы.»; 4) 7-баптың 1-тармағының 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) заңды тұлғаның дауыс беретiн акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) елу пайызынан астамына тұлғаның тiкелей немесе жанама түрде (үшiншi тұлғалар арқылы) иелiк ету құқығы болса;»; 5) 10-бап мынадай редакцияда жазылсын: «10-бап. Бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер 1. Тұтынушылардың заңды құқықтарына қысым жасайтын жəне (немесе): 1) бағаларды (тарифтердi), жеңiлдетулердi, үстеме ақыларды (қосымша ақыларды), үстеме бағаларды белгiлеуге немесе ұстап тұруға; 2) сауда-саттықта бағаларды көтеруге, төмендетуге немесе ұстап тұруға; 3) тауар нарығын аумақтық қағидат, тауарларды сату

немесе сатып алу көлемi, өткiзiлетiн тауарлар ассортиментi не сатушылардың немесе сатып алушылардың (тапсырыс берушiлердiң) құрамы бойынша бөлуге; 4) тауар өндiрiсiн қысқартуға немесе тоқтатуға; 5) белгiлi бiр сатушылармен не сатып алушылармен (тапсырыс берушiлермен) шарт жасасудан бас тартуға əкеп соғатын немесе əкеп соғуы мүмкiн нарық субъектiлерi арасындағы деңгейлес келiсiмдерге тыйым салынады. 2. Егер: 1) сатушы сатып алушы үшiн тауарды қайта сатудың ең жоғары бағасын белгiлейтiн жағдайды қоспағанда, келiсiмдер тауарды қайта сату бағасын белгiлеуге əкеп соғатын немесе əкеп соғуы мүмкiн болса; 2) келiсiмде сатушының бəсекелесi болып табылатын нарық субъектiсiнiң тауарын сатып алушының сатпау мiндеттемесi көзделсе, нарық субъектiлерi арасындағы сатылас келiсiмдерге тыйым салынады. Мұндай тыйым салу сатып алушының тауар белгiсiмен не сатушыны немесе өндiрушiнi дараландырудың өзге де құралымен тауарларды сатуды ұйымдастыруы туралы келiсiмдерге қолданылмайды. 3. Нарық субъектiлерiнiң арасындағы кез келген нысанда қол жеткiзiлген, бəсекелестiктi шектеуге əкеп соғатын немесе əкеп соғуы мүмкiн, оның iшiнде: 1) нарықтың басқа субъектiлерiмен мəні бiрдей шарттарға кемсiтетiн талаптарды белгiлеуге немесе қолдауға, оның iшiнде тауарларды сатып алудың жəне (немесе) өткiзудiң келiсiлген шарттарын белгiлеуге; 2) сауда-саттықты, аукциондар мен конкурстарды өткiзудiң белгiленген тəртiбiн, оның iшiнде лоттар бойынша бөлу жолымен бұзу нəтижесiнде олардың қорытындыларын бұрмалауға; 3) тауарларды өткiзудi негiзсiз шектеуге немесе тоқтатуға; 4) нарықтың басқа субъектiлерiнiң белгiлi бiр тауарларды сатушылар (берушiлер) немесе олардың сатып алушылары ретiнде тауар нарығына кiруiн шектеуге немесе одан ығыстырып шығаруға; 5) контрагенттердiң өзiнiң мазмұны бойынша немесе iскерлiк айналым дəстүрiне сай осы шарттардың нысанасына қатысы жоқ қосымша мiндеттемелер (қаржылай қаражатты жəне өзге де мүлiктi, мүлiктiк немесе мүлiктiк емес құқықтарды берудi негiзсiз талап ету) қабылдауы кезiнде шарттар жасасуға қатысты бəсекелестiкке қарсы келiсiмдерге тыйым салынады жəне олар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тəртiппен толығымен немесе iшiнара жарамсыз деп танылады. Осы тармақта белгiленген тыйымдар концессия, кешенді кəсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарттары болып табылатын сатылас келiсiмдерге не егер нарық субъектiлерiнiң тауар нарығындағы жиынтық үлесi жиырма пайыздан аспаса, қолданылмайды. 4. Нарық субъектiлерiнiң экономикалық қызметiн осы баптың 1 – 3-тармақтарында тізбеленген салдарларға əкеп соқтыра алатындай, əкеп соқтыратын немесе əкеп соқтырған үйлестiруге тыйым салынады. 5. Осы баптың ережелерi, егер бiр тұлғалар тобына кiретiн нарық субъектiлерiнiң бiрi нарықтың басқа субъектiсiне қатысты тiкелей немесе жанама бақылау белгiлеген болса, сондай-ақ мұндай нарық субъектiлерi бiр тұлғаның тiкелей немесе жанама бақылауында болса, осындай нарық субъектiлерi арасындағы келiсiмдерге қолданылмайды. 6. Осы баптың талаптары зияткерлiк қызметтiң нəтижелерiне айрықша құқықтарды жүзеге асыру туралы келiсiмдерге жəне соларға теңестiрiлген заңды тұлғаның дараландыру құралдарына, өнiмдi, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтердi дараландыру құралдарына қолданылмайды. 7. Осы баптың 2-тармағында көрсетілгендерді қоспағанда, осы бапта көзделген келiсiмдерге, егер олар нарық субъектiлерiне осы келiсiмдердiң мақсаттарына қол жеткiзу үшiн қажет болып табылмайтын шектеулер қоймаса жəне тиiстi тауар нарығында бəсекелестiктi жою үшiн мүмкiндiк жасамаса жəне егер нарық субъектiлерi мұндай келiсiмдер өз нəтижесiнде: 1) тауарлар өндiрудi (өткiзудi) жетiлдiруге немесе техникалық (экономикалық) прогресті ынталандыруға жəрдемдесетін немесе жəрдемдесе алатын не əлемдiк тауар нарығында тараптар өндірген тауарлардың бəсекеге қабiлеттiлiгiн арттыратын немесе арттыра алатын; 2) тиiстi тұлғалардың осындай iс-əрекет жасауынан иеленетiн артықшылықтардың (пайдалардың) мөлшерлес бөлiгiн тұтынушылардың алатынын немесе алуы мүмкiн екенін дəлелдесе, жол берiлетін болып танылады.»; 6) 11-баптың 1-тармағының бірінші абзацы «шектеуге» деген сөзден кейін «жəне (немесе) тұтынушылардың заңды құқықтарына қысым жасауға» деген сөздермен толықтырылсын; 7) 12-бап мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын: «1-1. Нарық субъектiсiнiң үстем жағдайы Еуразиялық экономикалық комиссия бекiтетiн Бəсекелестiктiң жай-күйiн бағалау əдiстемесiне сəйкес мынадай мəн-жайларды: 1) нарық субъектiсiнiң үлесiн жəне оның бəсекелестерi мен сатып алушыларының үлестерiмен арақатынасын; 2) нарық субъектiсiнiң бiржақты тəртiппен тауар бағасының деңгейiн айқындау жəне тиiстi тауар нарығында тауар өткiзудiң жалпы шарттарына шешушi ықпал ету мүмкiндiгiн; 3) тауар нарығына кiру үшiн экономикалық, технологиялық, əкiмшiлiк немесе өзге де шектеулердiң болуын; 4) нарық субъектiсiнiң тауар нарығында тауар айналымының жалпы шарттарына шешушi ықпал ету мүмкiндiгінің болу кезеңін талдау негiзге алына отырып белгiленедi.»; 8) 13-бап мынадай редакцияда жазылсын: «13-бап. Үстем немесе монополиялық жағдайды терiс пайдалану Үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектiлерiнiң тиiстi тауар нарығына кiрудi шектеуге, бəсекелестiктi болғызбауға, шектеуге жəне жоюға əкеп соққан немесе əкеп соғатын жəне (немесе) тұтынушылардың, өзге де тұлғалардың заңды мүдделерiне қысым жасайтын іс-əрекеттерiне немесе əрекетсiздiгiне, оның iшiнде: 1) монополиялық жоғары (төмен) немесе монопсониялық төмен бағаларды белгiлеу, ұстап тұру; 2) нарық субъектiлерiмен немесе тұтынушылармен жасалған мəні бiрдей келiсiмдерге объективті түрде ақтамайтын себептермен əртүрлi бағаларды не əртүрлi шарттарды қолдану; 3) өзiнен сатып алынған тауарларды қайта сатуға аумақтық белгiсi, сатып алушылар тобы, сатып алу шарттары бойынша, сондай-ақ саны, бағасы бойынша шектеулер белгiлеу; 4) нарық субъектiсiне немесе тұтынушыға өз мазмұны бойынша немесе iскерлiк айналым дəстүрiне сай осы келiсiмдердiң нысанасына қатысы жоқ қосымша мiндеттемелер қабылдату жолымен келiсiм жасасуға шарт қою не оны күштеп таңу; 5) тиiстi тауарды өндiру немесе өткiзу мүмкiндiгi болған кезде жекелеген сатып алушылармен шарт жасасудан немесе тауарды өткізуден негiзсiз бас тарту не осындай шарт жасасуға күнтізбелік отыз күннен асатын мерзiмде жауап ұсынбаудан көрінетін жалтару; 6) бəсекелестер өндiрген не өткiзетiн тауарларды сатып алу кезiнде шектеулер қабылдау арқылы тауарларды беруге шарт қою; 7) өндiру немесе өнім беру мүмкiндiгi болған кезде тұтынушылардың сұраныстары немесе тапсырыстары бар тауарларды өндiру жəне (немесе) беру көлемiн негiзсiз қысқарту немесе өндiруді жəне (немесе) өнім беруді тоқтату; 8) егер тауардың бағасын көтеру тауарды алып қоюдың нəтижесi болып табылса, тауарды айналымнан алып қою; 9) контрагентке шарттың нысанасына жатпайтын, экономикалық немесе технологиялық тұрғыдан негiзделмеген шарт талаптарын күштеп таңу; 10) нарықтың басқа субъектiлерiне тауар нарығына кiруге немесе тауар нарығынан шығуға кедергiлер жасау; 11) бір ғана тауарға əртүрлі бағаларды (тарифтерді) экономикалық, технологиялық тұрғыдан немесе өзге де түрде негізсіз белгілеу, кемсітушілік жағдайлар жасау сияқты iсəрекеттерiне тыйым салынады.»; 9) 14-бапта: 1-тармақтың 1) тармақшасы «асып кетсе» деген сөздерден кейін «немесе салыстырмалы тауар нарығында бəсекелестік жағдайында қалыптасқан бағадан асып кетсе» деген сөздермен толықтырылсын; 2-тармақ мынадай мазмұндағы үшінші бөлікпен толықтырылсын: «Егер салыстырмалы тауар нарығында бəсекелестік жағдайында қалыптасқан бағаны не салыстырмалы тауар нарығын, оның ішінде Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлердегі салыстырмалы тауар нарығын айқындау мүмкін болмаған жағдайда, шығыстарға жəне пайдаға талдау жүргізіліп, негізделген баға айқындалады.»; 10) 16-баптың 2-тармағында: 6) тармақша «өткiзу» деген сөзден кейін «(сатып алу)» деген сөздермен толықтырылсын; мынадай мазмұндағы 13) жəне 14) тармақшалармен толықтырылсын: «13) тұтынушыға тауардың сипатына, өндірілу тəсілі мен орнына, тұтынушылық қасиеттеріне, сапасы мен санына жəне (немесе) оны өндірушілерге қатысты анық емес ақпарат ұсына отырып, тауарды өткізу; 14) нарық субъектiсiнiң өзi өндiретiн жəне (немесе) өткiзетiн тауарларын нарықтың басқа субъектiлерi өндiретiн жəне (немесе) (Соңы 7-бетте).


www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

(Соңы. Басы 6-бетте).

өткiзетiн тауарлармен орынсыз салыстыруы.»; 11) 22-бап мынадай редакцияда жазылсын: «22-бап. Мəжбүрлi ассортиментпен тауар өткiзу (сатып алу) Сатушының (өнiм берушiнiң) немесе сатып алушының тауарды өткiзуі (сатып алуы) кезiнде сатушының (өнім берушінің), тұтынушының құқығына қысым жасайтын жəне өзiнiң мазмұны бойынша немесе iскерлiк айналым дəстүрiне сай мəмiленiң нысанасына қатысы жоқ қосымша талаптарды немесе шарттарды белгiлеу жөнiндегi кез келген iс-əрекеттерi мəжбүрлi ассортиментпен тауар өткiзу (сатып алу) болып табылады.»; 12) 31-баптың 3-тармағының екiншi бөлiгi мынадай редакцияда жазылсын: «Монополияға қарсы орган өтінішхат келiп түскен кезден бастап күнтiзбелiк алпыс күн iшiнде мемлекеттiк кəсiпорындарды, акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесiлi заңды тұлғаларды жəне олармен үлестес тұлғаларды құру болжанатын тауар нарықтарын тексеруге, осы тауар нарықтарында бəсекелестiктiң даму деңгейi туралы, оның iшiнде осы тауар нарығында мемлекеттiк кəсiпорынның, акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғаның, онымен үлестес тұлғаның қатысу мерзiмi туралы қорытындыны дайындауға жəне өтінішхатты ұсынған тұлғаға негізделген шешiмдi жiберуге мiндеттi.»; 13) 32-баптың 4-1-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «4-1. Мемлекеттiк монополия субъектiлерiнiң осы баптың 3-тармағында белгiленген шектеулердi сақтауын бақылауды монополияға қарсы орган осы Заңға сəйкес жүзеге асырады.»; 14) 5-тараудың тақырыбы: «Мемлекеттік» деген сөзден кейін «, жергілікті атқарушы» деген сөздермен толықтырылсын; «іс-əрекеттері» деген сөзден кейін «, келісімдері» деген сөзбен толықтырылсын; 15) 33-бап мынадай редакцияда жазылсын: «33-бап. Мемлекеттiк, жергілікті атқарушы органдардың бəсекелестiкке қарсы iс-əрекеттерi, келiсiмдерi 1. Мемлекеттiк, жергілікті атқарушы органдардың бəсекелестiктi шектеуге немесе жоюға немесе тұтынушылардың заңды құқықтарына қысым жасауға əкеп соққан немесе əкеп соғуы мүмкiн актiлер не шешiмдер қабылдаудан көрiнетiн бəсекелестiкке қарсы iс-əрекеттерiне конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тəртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тəртiппен тыйым салынады жəне олар толықтай немесе iшiнара жарамсыз деп танылады. 2. Мемлекеттiк, жергілікті атқарушы органдардың бəсекелестiкке қарсы iс-əрекеттерi болып, оның ішінде мыналар танылады: 1) қызметтiң қандай да бiр саласында нарық субъектiсiн құруға қатысты шектеулер енгiзу; 2) нарық субъектiсiнiң қызметiн жүзеге асыруына негiзсiз кедергi келтiру; 3) тауарлардың еркiн қозғалысына қатысты тыйым салуларды белгiлеу немесе шектеулер, нарық субъектiлерiнiң тауарларды өткiзу құқықтарына өзге де шектеулер енгiзу; 4) нарық субъектiсiне сатып алушылардың белгiлi бiр санаты үшiн тауарларды бiрiншi кезекте беру не белгiлi бiр сатушылардан (өнiм берушiлерден) тауарларды бiрiншi кезекте сатып алу туралы немесе басымдықты тəртiппен шарттар жасасу туралы нұсқаулар беру; 5) тауарларды сатып алушылар үшін олардың осындай тауарлар ұсынатын нарық субъектiлерiн таңдауына шектеулер белгiлеу; 6) бағаларды көтеруге, төмендетуге немесе ұстап тұруға бағытталған iс-əрекеттер; 7) тауар нарығын аумақтық қағидат, тауарлардың сатылу немесе сатып алыну көлемi, өткiзiлетiн тауарлардың ассортиментi бойынша не сатушылардың (өнiм берушiлердiң) немесе сатып алушылардың құрамы бойынша бөлуге бағытталған iс-əрекеттер; 8) нарық субъектiлерiнiң тауар нарығына кiруiн, одан шығуын шектеу немесе оларды тауар нарығынан ығыстырып шығару; 9) нарықтың жекелеген субъектiлерiне оларды бəсекелестерге қатысты артықшылықты жағдайға қоятын жеңiлдiктер немесе басқа да басымдықтар беру немесе бəсекелестермен салыстырғанда қызметте қолайсыз немесе кемсiтушілік жағдайлар жасау; 10) нарық субъектiлерiн шарттарды басымдықты тəртiппен жасасуға, тауарларды тұтынушылардың белгiлi бiр тобына бiрiншi кезекте беруге не тауарларды белгiлi бiр сатушылардан (өнiм берушiлерден) бiрiншi кезекте сатып алуға тiкелей немесе жанама мəжбүрлеу. 3. Конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тəртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, халықтың денсаулығы мен имандылығын қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының заңдарында, сондай-ақ, Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттiк, жергілікті атқарушы органдар, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдары арасындағы немесе олар мен нарық субъектiлерi арасындағы келiсiмдерге, егер мұндай келiсiмдер бəсекелестiктi болғызбауға, шектеуге немесе жоюға əкеп соғатын немесе əкеп соғуы мүмкiн болса, тыйым салынады.»; 16) 34, 35 жəне 36-баптар алып тасталсын; 17) 6-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «6-тарау. Монополияға қарсы орган жəне мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік орган»; 18) 39-бапта: 1) жəне 9) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «1) бəсекелестiктi қорғау жəне монополистiк қызметтi шектеу саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асырады;»; «9) нарық субъектiлерiн тiзiлiмге енгiзу жəне одан алып тастау қағидаларын əзiрлейді;»; мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын: «10-1) адал бəсекелестікті насихаттауды жүзеге асырады;»; 14) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «14) мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша, тауарлардың өзара алмастырылуының, оларды сатып алуға қолжетімділіктің критерийлерін, сондай-ақ тауар нарығының шекараларын айқындай отырып, тауар нарығындағы бəсекелес ортаның жай-күйіне талдау жəне бағалау жүргізу əдістемелерін, қаржылық ұйымдарға қатысты – Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша бекітеді;»; 16) тармақшадағы «монополиялық» деген сөз «мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келiсу бойынша монополиялық» деген сөздермен ауыстырылсын; 23) тармақшадағы «реттеуші» деген сөз «мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша реттеушi» деген сөздермен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 26-1) жəне 26-2) тармақшалармен толықтырылсын: «26-1) жүргiзілетiн бəсекелестiк саясаттың ақпараттық ашықтығын қамтамасыз етедi, оның ішінде тоқсан сайын, есепті айдан кейінгі айдың он бесінен кешіктірмей, бұқаралық ақпарат құралдарында жəне монополияға қарсы органның интернетресурсында монополияға қарсы органның қызметi туралы мəлiметтердi орналастырады; 26-2) мемлекеттік монополия субъектісі өндіретін жəне өткізетін тауарларға бағаның сараптамасын жүргізеді;»; 19) мынадай мазмұндағы 40-1-баппен толықтырылсын: «40-1-бап. Тiзiлiмдi қалыптастыру жəне жүргiзу 1. Тiзiлiмдi бекiту жəне оған өзгерiстер енгiзу Монополияға қарсы орган басқармасының шешiмi бойынша жүзеге асырылады. 2. Тiзiлiм монополияға қарсы орган белгiлеген нысан бойынша бекiтiледi. 3. Монополияға қарсы органның басқармасы нарық субъектiлерiн тiзiлiмге енгiзу (одан алып тастау) туралы шешiм қабылдаған жағдайда осы нарықта үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектiсiне Монополияға қарсы органның басқармасы нарық субъектiлерiн тiзiлiмге енгiзу (одан алып тастау) туралы шешiмдi қабылдаған кезден бастап он жұмыс күнi iшiнде тiзiлiмнен үзінді көшiрмені жiбередi. 4. Тұлғалар тобы тiзiлiмге бiртұтас нарық субъектiсi ретiнде енгiзiледi жəне бұл ретте тұлғалар тобына кiретiн, тиiстi тауар нарығындағы қызметті жүзеге асыратын барлық жеке жəне (немесе) заңды тұлғалар көрсетiледi. 5. Нарық субъектiлерiн тiзiлiмге енгiзу жəне одан алып тастау Қазақстан Республикасының Үкiметi бекіткен қағидаларға сəйкес жүзеге асырылады.»; 20) 41-баптың 1-тармағында: 6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «6) Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылықтарға жүргізілген тергеу нəтижелерi бойынша қорытындыға берілген шағымдарды қарау;»; 7) тармақша алып тасталсын; 21) 6-тарау мынадай мазмұндағы 43-1-баппен толықтырылсын: «43-1-бап. Мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органның құзыреті Мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік орган: 1) бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөнінде ұсыныстар əзірлейді; 2) бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеу саласындағы əдістемелер мен нормативтік құқықтық актілерді

келіседі; 3) нарық субъектілерінен, сондай-ақ лауазымды жəне өзге де жеке жəне заңды тұлғалардан, мемлекеттік органдардан бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөніндегі ұсыныстарды əзірлеу саласында осы Заңда көзделген өкілеттіктерді жүзеге асыру үшін қажетті ақпаратты Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тəртіппен сұратады жəне алады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.»; 22) 7-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «7-тарау. Монополияға қарсы органның басқа мемлекеттердiң реттеушi, құқық қорғау органдарымен жəне монополияға қарсы органдарымен өзара iс-қимылы»; 23) 44-бапта: 1-тармақтың 1) тармақшасындағы «тауар нарықтарын талдау нəтижелерi бойынша реттеушi органдармен бiрлесiп,» деген сөздер «мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша реттеушi органдармен бiрлесiп, тауар нарықтарын талдау нəтижелерi бойынша» деген сөздермен ауыстырылсын; 2-тармақтың 1) тармақшасындағы «монополияға» деген сөз «мемлекеттік əлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын əзірлеуді салааралық жəне өңіраралық үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік органмен келісу бойынша монополияға» деген сөздермен ауыстырылсын; 24) мынадай мазмұндағы 44-1-баппен толықтырылсын: «44-1-бап. Монополияға қарсы органның басқа мемлекеттердiң монополияға қарсы органдарымен өзара iс-қимылы 1. Бiрыңғай экономикалық кеңiстiк шеңберiнде Кеден одағы елдерiнiң монополияға қарсы органдары өзара іс-қимылды, оның ішінде хабарламалар, ақпарат беру туралы сұраулар жіберу, консультациялар жүргiзу, тергеулер жөнiнде хабардар ету жолымен жүзеге асырады. 2. Монополияға қарсы орган халықаралық ұйымдарға қатысу шеңберінде өзге мемлекеттердің монополияға қарсы органдарына сұрау салулар жіберуге жəне сұрау салулар бойынша ақпарат беруге құқылы.»; 25) 47-баптың 2-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «2. Тауар нарығын талдау осы баптың 10-тармағына сəйкес ұсынылатын ақпараттың негізінде жүргізіледі.»; 26) 49, 50, 51, 53 жəне 54-баптар мынадай редакцияда жазылсын: «49-бап. Экономикалық шоғырлануға мемлекеттiк бақылау 1. Үстем немесе монополиялық жағдайдың пайда болуын немесе күшеюiн жəне (немесе) бəсекелестiктi шектеудi болғызбау мақсатында монополияға қарсы орган осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 1), 2) жəне 3) тармақшаларында көрсетілген мəмiлелердi (iс-əрекеттерді) жүзеге асыруға монополияға қарсы органның алдын ала келiсiмiн алу түрiнде не оның осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) жəне 5) тармақшаларында көрсетілген мəмiлелер туралы хабарламасы арқылы экономикалық шоғырлануға мемлекеттiк бақылауды жүзеге асырады. 2. Экономикалық шоғырлануды жасауға ниеттенген не жасаған нарық субъектiлерi монополияға қарсы органға экономикалық шоғырлануға келiсiм беру туралы өтінішхатпен жүгiнедi немесе монополияға қарсы органды осы Заңда көзделген тəртiппен жасалған экономикалық шоғырлану туралы хабардар етедi. 3. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) жəне 5) тармақшаларында көрсетілген экономикалық шоғырлануды жасауға ниеттенген нарық субъектілері алдын ала келісім алу үшін монополияға қарсы органға өтінішхатпен осы Заңда көзделген тəртіппен жүгінуге құқылы. 4. Егер экономикалық шоғырлану конкурстық рəсiмдер (аукциондар, тендерлер, конкурстар) қолданылып жүргiзiлетін жағдайда, егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, өтінішхат конкурс рəсiмi басталғанға дейiн де, одан кейiн де, бiрақ жеңiмпаз жарияланған күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешiктiрiлмей ұсынылуы мүмкiн. 5. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 1) жəне 3) тармақшаларында көзделген жағдайларда тiркеушi орган нарық субъектiлерiн, сондай-ақ жылжымайтын мүлiкке құқықтарды мемлекеттiк тiркеудi, қайта тiркеудi монополияға қарсы органның келiсiмiмен жүзеге асырады. 6. Монополияға қарсы органның келiсiмiнсiз жасалып, нарық субъектiсiнiң немесе тұлғалар тобының үстем немесе монополиялық жағдайын орнықтыруға немесе күшейтуге жəне (немесе) бəсекелестiктi шектеуге əкеп соққан экономикалық шоғырлануды сот монополияға қарсы органның талап қоюы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн. Осы бапты бұза отырып жүзеге асырылған нарық субъектiсiн, жылжымайтын мүлiкке құқықтарды мемлекеттiк тiркеу, қайта тiркеу монополияға қарсы органның талап қоюы бойынша сот тəртiбiмен заңсыз деп танылуы мүмкiн жəне олардың күшi жойылады. 50-бап. Экономикалық шоғырлану 1. Мыналар: 1) нарық субъектiсiн бiрiгу немесе қосылу жолымен қайта ұйымдастыру; 2) тұлғаның (тұлғалар тобының) нарық субъектiсiнiң дауыс беретiн акцияларын (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiн, пайларын) сатып алуы, бұл ретте, егер мұндай тұлға (тұлғалар тобы) сатып алуға дейiн осы нарық субъектiсiнiң акцияларына (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiне, пайларына) иелiк етпесе немесе аталған нарық субъектiсiнiң дауыс беретiн акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) жиырма бес немесе одан да аз пайызына иелiк етсе, мұндай тұлға (тұлғалар тобы) көрсетілген акциялардың (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) жиырма бес пайызынан астамына иелiк ету құқығына ие болады; 3) егер мəмiленiң (өзара байланысты мəмiлелердiң) нысанасы болып табылатын мүлiктiң баланстық құны мүлiктi иелiктен шығаратын немесе басқаға беретiн нарық субъектiсiнiң негiзгi өндiрiстiк құралдары мен материалдық емес активтерiнiң баланстық құнының он пайызынан асып кетсе, нарық субъектiсiнiң (тұлғалар тобының) нарықтың басқа субъектiсiнiң негiзгi өндiрiстiк құралдарын жəне (немесе) материалдық емес активтерiн меншiкке алуы, иеленуi жəне пайдалануы, оның iшiнде жарғылық капиталды төлеу (беру) есебiне меншiкке алуы, иеленуi жəне пайдалануы; 4) нарық субъектiсiнiң өзі кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзген кезде нарықтың басқа субъектiсiне оның орындауына мiндеттi нұсқаулар беруге не оның атқарушы органының функцияларын жүзеге асыруға мүмкiндiк беретiн (оның iшiнде сенiмгерлiк басқару туралы шарт, бiрлескен қызмет туралы шарт, тапсырма шарты негiзiнде) құқықтарды сатып алуы; 5) бiр жеке тұлғалардың екi жəне одан да көп нарық субъектiлерiнiң атқарушы органдарына, директорлар кеңестерiне, байқаушы кеңестерiне немесе басқарудың басқа да органдарына аталған жеке тұлғалардың осы субъектiлерде кəсiпкерлiк қызметiн жүргiзу шарттарын айқындау жағдайында қатысуы экономикалық шоғырлану деп танылады. 2. Мыналар: 1) егер бұл сатып алу оларды кейiннен қайта сату мақсатында аталған ұйымның нарық субъектiсiнiң басқару органдарында дауыс беруге қатыспауы шартымен жүзеге асырылатын болса, нарық субъектiсiнiң акцияларын (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiн, пайларын) қаржылық ұйымдардың сатып алуы, сондай-ақ бұл сатып алу немесе алу оларды кейiннен қайта сату мақсатында көрсетілген қаржылық ұйымдар мұндай мүлікті өз мақсаттары үшін табыс табу мақсатында пайдаланбауы (қолданбауы) шартымен жүзеге асырылатын болса, борышкердің міндеттемесін толығымен немесе бір бөлігінде тоқтату мақсатында нарықтың басқа субъектісінің мүлкін, негізгі өндірістік құралдарын жəне (немесе) материалдық емес активтерін қаржылық ұйымдардың сатып алуы немесе меншігіне алуы; 2) оңалтушы немесе конкурстық басқарушыны, уақытша əкiмшiлiктi (уақытша əкiмшiнi) тағайындау; 3) осы баптың 1-тармағында көрсетілген мəмiлелердi жүзеге асыру, егер мұндай мəмiлелер бiр тұлғалар тобының iшiнде жасалса, экономикалық шоғырлану деп танылмайды. 3. Егер қайта ұйымдастырылатын нарық субъектiлерiнiң (тұлғалар тобының) немесе сатып алушының (тұлғалар тобының), сондай-ақ өзiнiң дауыс беру құқығындағы акциялары (жарғылық капиталындағы қатысу үлестері, пайлары) сатып алынатын нарық субъектiсi активтерiнiң жиынтық баланстық құны немесе олардың соңғы қаржы жылында тауар өткiзуiнiң жиынтық көлемi өтінішхат (хабарлама) берiлген күнi белгіленген айлық есептiк көрсеткiштiң он миллион еселенген мөлшерiнен асатын немесе мəмiлеге қатысушы тұлғалардың бiрi тиiстi тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектiсi болып табылатын жағдайларда, монополияға қарсы органның осы баптың 1-тармағының 1), 2) жəне 3) тармақшаларында көрсетілген мəмiлелердi жүзеге асыруға келiсiмi не осы баптың 1-тармағының 4) жəне 5) тармақшаларында көрсетілген мəмiлелер туралы оның хабарламасы талап етiледi. 4. Егер қаржылық ұйым активтерiнiң құны не өз капиталының шамасы монополияға қарсы орган Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiмен бiрлесiп белгiлеген мөлшерден асып кетсе, қаржылық ұйымның қатысуымен экономикалық шоғырлануға келiсу талап етіледі. Егер осы баптың 1-тармағында көрсетілген экономикалық шоғырлануды бір мезгілде қаржылық ұйым жəне тиісті тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектісі болып табылатын нарық субъектісі жүзеге асыратын жағдайда, мұндай нарық субъектісі осы баптың 3-тармағында көзделген норманы басшылыққа алады. 5. Монополияға қарсы орган тиiстi тауар нарықтарын талдау негiзiнде аталған нарықтар үшiн монополияға қарсы органның осы бапта көрсетілген мəмiлелердi жүзеге асыруға келiсiмi қажет болатын активтер құнының неғұрлым жоғары мөлшерiн жəне тауарлар өткiзу көлемiн белгiлеуге құқылы. 6. Тауарларды өткiзудiң жиынтық көлемi осы баптың

3-тармағына сəйкес өтінішхат (хабарлама) берiлген жылдың алдындағы соңғы қаржы жылы тауарларды өткiзуден түскен табыстың (түсiмнің) сомасы ретiнде қосылған құн салығының жəне акциздiң сомасы шегерiле отырып айқындалады. Егер нарық субъектiсi қызметiн бiр жылдан кем мерзiмде жүзеге асырған жағдайда, тауарларды өткiзу көлемi нарық субъектiсiнің қызмет кезеңі үшiн айқындалады. 7. Осы баптың 1-тармағының 1), 2) жəне 3) тармақшаларында көзделген мəмiлелер жүзеге асырылған жағдайда монополияға қарсы органның алдын ала келiсiмi талап етiледi. Осы баптың 1-тармағының 4) жəне 5) тармақшаларында көзделген мəмiлелер жүзеге асырылған жағдайда, монополияға қарсы орган мəмiле жасалған күннен кейiн күнтізбелік қырық бес күннен кешiктiрiлмей хабардар етiлуге тиiс. 51-бап. Экономикалық шоғырлануға келісім беру туралы өтінішхаттар беретiн тұлғалар 1. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген жағдайларда монополияға қарсы органға өтінішхатты тиiстi шешiм қабылдайтын тұлға немесе нарық субъектiсiнiң құрылтайшылары (қатысушылары) бередi. 2. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) жəне 3) тармақшаларында көрсетiлген экономикалық шоғырлануға келісім беру туралы өтінішхатты монополияға қарсы органға дауыс беретін акцияларды (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерін, пайларын), негiзгi өндiрiс құралдарын, материалдық емес активтердi немесе тиiстi құқықтарды сатып алатын тұлға бередi. 3. Егер осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 1), 2) жəне 3) тармақшаларында көрсетiлген мəмiлелердiң тарапы болып бiрнеше тұлға əрекет етсе, онда өтінішхатты мəмiленің қалған қатысушыларының атынан олардың бiреуi бере алады. Өтінішхатта экономикалық шоғырлануды жасау туралы шешiмдi қабылдаған тұлғалардың мүдделерiн монополияға қарсы органда бiлдiруге уəкiлеттi тұлға көрсетiледi.»; «53-бап. Экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтінішхатқа қоса берiлетiн құжаттама 1. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтінішхатты монополияға қарсы органға ұсыну үшiн қажеттi құжаттамада: 1) тұлғаның немесе уəкiлеттi органның нарық субъектiсiн қайта ұйымдастыру туралы шешiмiнiң жобасы; 2) қызмет түрлерiнде немесе олардың iскерлiк операциялары географиясында жоспарланып отырған өзгерiстердi қоса алғанда, нарық субъектiсiн қайта ұйымдастыру мақсатының негiздемесi; 3) құрылатын нарық субъектiсiнiң бекiтiлген жарғысы мен құрылтай шарты немесе олардың жобалары; 4) құрылатын нарық субъектiсiне берiлетiн мүлiкті беру мəлiметтері мен шарттарының тiзбесi; 5) қайта ұйымдастырылатын нарық субъектiлерiнiң əрқайсысы бойынша, сондай-ақ қайта ұйымдастырылатын нарық субъектiлерiмен бiр тұлғалар тобына кiретiн нарықтың əрбiр субъектiсi бойынша мыналар көрсетіледі: жеке тұлға үшін – жеке басын куəландыратын құжаттың деректерi, азаматтығы туралы мəліметтер, сондай-ақ тұрғылықты жері жəне заңды мекенжайы; атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; жарғылық капиталының мөлшері жəне қатысу үлесi; акциялардың түрлерi; 6) нарықтың басқа субъектiлерiнiң атқарушы органының, директорлар кеңесiнiң (байқаушы кеңестiң) де мүшелерi болып табылатын атқарушы орган, директорлар кеңесi (байқаушы кеңес) мүшелерiнiң лауазымы көрсетiлген тiзiмi; 7) қайта ұйымдастырылатын нарық субъектiлерi өндiретiн жəне өткiзетiн тауарларды өндiру мен өткiзудiң, тауарлардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 8) қайта ұйымдастырылатын нарық субъектiлерiмен бiр тұлғалар тобына кiретiн нарық субъектiлерi өндiретiн немесе өткiзетiн нақ сол тауарларды немесе өзара алмастырылатын тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 9) нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарлардың осы мəмiленi жасасу нəтижесiнде өндiру мен өткiзу болжамы қамтылады. 2. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтінішхатты монополияға қарсы органға беру үшiн қажеттi құжаттар мен мəлiметтер тiзбесi: 1) шарт немесе шарттың жобасы не мəмiленiң жасалғанын растайтын өзге де құжат; 2) сатып алушы бойынша жəне сатып алушымен бiр тұлғалар тобына кiретiн нарықтың əрбiр субъектiсi бойынша мыналар көрсетіледі: жеке тұлға үшiн – жеке басын куəландыратын құжаттың деректерi, азаматтығы туралы мəліметтер, сондай-ақ тұрғылықты жері жəне заңды мекенжайы; атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; жарғылық капиталының мөлшері жəне қатысу үлесi; акциялардың түрлерi; өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсi өндiретiн немесе өткiзетiн тауарларға немесе өзара алмастырылатын тауарларға ұқсас тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 3) нарықтың басқа субъектiлерiнiң атқарушы органының, директорлар кеңесiнiң (байқаушы кеңестiң) де мүшелерi болып табылатын атқарушы орган, директорлар кеңесi (байқаушы кеңес) мүшелерiнiң лауазымы көрсетiлген тiзiмi; 4) өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген iс-қимылдар жасалатын нарық субъектiсiнiң тауарларды өндiруi мен өткiзуiнiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 5) өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсiнiң тiкелей немесе жанама бақылауында болатын нарық субъектiлерi өндiретiн немесе өткiзетiн нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 6) мəмiле жасалғаннан кейiн өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсiне жəне (немесе) оның тұлғалар тобына қатысты сатып алушы алатын құқықтар туралы мəлiметтер, оның iшiнде мəмiле жасалғаннан кейiн сатып алушы иелiк ететiн нарық субъектiсi акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) саны жəне орналастыру бағасы, сондай-ақ олардың нарық субъектiсiнiң дауыс беру құқығы бар акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) жалпы санындағы пайыздық үлесi жəне олардың нарық субъектiсiнiң жарғылық капиталындағы пайыздық үлесi; 7) нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарлардың осы мəмiленi жасасу нəтижесiндегi өндiру мен өткiзу болжамы. 3. Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 3) тармақшасында көзделген экономикалық шоғырлануға келісім беру туралы өтінішхатты монополияға қарсы органға беру үшiн қажеттi құжаттар тiзбесi: 1) шарт немесе шарттың жобасы; 2) сатып алушы бойынша жəне сатып алушымен бiр тұлғалар тобына кiретiн нарықтың əрбiр субъектiсi бойынша мыналар көрсетіледі: жеке тұлға үшiн – жеке басын куəландыратын құжаттың деректерi, азаматтығы туралы мəліметтер, сондай-ақ тұрғылықты жері жəне заңды мекенжайы; атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; жарғылық капиталының мөлшері жəне қатысу үлесi; акциялардың түрлерi; сатып алынатын мүлiктi пайдалану арқылы өндiрiлетiн нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 3) баланстық құны көрсетіле отырып, мəміленің нысанасын құрайтын мүліктің тізбесі; 4) тауарлардың түрлерi көрсетiле отырып, алынатын мүлiктiң қандай тауарларды шығару үшiн пайдаланылғаны жəне пайдаланылатыны туралы мəлiметтер; 5) тауарлардың түрлерi көрсетiле отырып, алынатын мүлiктi пайдалану арқылы тауарларды өндiру мен өткiзу болжамы; 6) нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарлардың осы мəмiленi жасасу нəтижесiндегi өндiру мен өткiзу болжамы. 4. Шетелдiк заңды тұлғалар осы бапқа сəйкес берілетін ақпараттан басқа қосымша мыналарды: 1) өзi тұрған елдiң заңнамасына сəйкес оның заңды мəртебесiн растайтын, шыққан елiнің сауда тiзiлiмiнен немесе өзге де балама құжаттан нотариат куəландырған үзiндi көшiрмені; 2) егер шетелдiк заңды тұлғаның Қазақстан Республикасында тiркелген филиалы немесе өкiлдiгi болса, филиалды немесе өкiлдiктi есептiк тiркеу туралы мəлiметтерді жəне филиал немесе өкiлдiк туралы ереженiң көшiрмесiн; 3) егер сатып алушының – шетелдiк заңды тұлғаның немесе шетелдік қатысуы бар нарық субъектiсiнiң Қазақстан Республикасында филиалы немесе өкiлдiгi болса, филиалдың немесе өкiлдiктiң Қазақстан Республикасында өндiретiн жəне (немесе) өткiзетiн тауарларының түрлерi тiзбеленген ақпаратты береді. 5. Осы Заңның 49-бабының 3-тармағында көзделген жағдайда экономикалық шоғырлануға келісім беру туралы өтінішхатты осы Заңның 54-2-бабында көзделген құжаттар мен мəліметтердің тізбесін ұсына отырып, тиісті құқықтарды сатып алатын тұлға береді. 6. Егер қосымша мəлiметтердiң жəне (немесе) құжаттардың болмауы өтінішхатты қарауға кедергi келтiретiн болса, монополияға қарсы орган оларды нарық субъектісінен жəне (немесе) мемлекеттiк органдардан сұратуға құқылы. Монополияға қарсы орган ақпаратты жəне (немесе) құжаттарды беру үшiн белгiлейтiн мерзiм күнтiзбелiк он күннен кем болмауға тиiс. 54-бап. Экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтінішхаттарды қарау мерзiмдерi

1. Монополияға қарсы орган өтінішхатты алған күннен бастап күнтiзбелiк он күн iшiнде ұсынылған материалдардың толықтығын тексеруге жəне өтінішхатты берушi тұлғаны өтінішхатты қарауға қабылдағаны туралы немесе қабылдаудан бас тартылғаны туралы жазбаша түрде хабардар етуге мiндеттi. 2. Экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтінішхатты қарау мерзiмi өтінішхат қарауға қабылданған кезден бастап күнтiзбелiк елу күннен аспауға тиiс. 3. Өтiнiшхатты қарау мерзiмi монополияға қарсы орган немесе сот аталған өтiнiшхат немесе онымен байланысты басқа өтiнiшхат бойынша шешiм қабылдағанға дейiн өтiнiшхатты қарау мүмкiн болмаған жағдайда тоқтатыла тұрады, ол жөнінде монополияға қарсы орган өтiнiшхатты берген тұлғаны мұндай шешiм қабылданған кезден бастап үш жұмыс күнi iшiнде жазбаша түрде хабардар етуге мiндеттi. 4. Монополияға қарсы орган өтінішхатты қарау барысында нарық субъектiсiнен жəне (немесе) мемлекеттiк органнан шешiм қабылдау үшiн қажеттi қосымша мəліметтерді жəне (немесе) құжаттарды сұратуға құқылы. 5. Қосымша мəліметтерді жəне (немесе) құжаттарды ұсыну кезеңiнде өтiнiшхатты қарау мерзiмi тоқтатыла тұрады, ол жөнінде монополияға қарсы орган өтiнiшхат берген тұлғаны мұндай шешiм қабылданған кезден бастап үш жұмыс күнi iшiнде жазбаша түрде хабардар етуге мiндеттi. 6. Монополияға қарсы орган нарық субъектісі жəне (немесе) мемлекеттік органдар қосымша мəліметтерді жəне (немесе) құжаттарды ұсынғаннан кейін экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтiнiшхатты қарауды қайта бастайды, ол жөнінде өтiнiшхат берген тұлғаны үш жұмыс күнi iшiнде жазбаша түрде хабардар етуге мiндеттi. Экономикалық шоғырлануға келiсім беру туралы өтiнiшхатты қарау қайта басталған күннен бастап қарау мерзiмiнiң өтуi жалғасады.»; 27) мынадай мазмұндағы 54-1 жəне 54-2-баптармен толықтырылсын: «54-1-бап. Жасалған экономикалық шоғырлану туралы монополияға қарсы органды хабардар ету тəртiбi Осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) жəне 5) тармақшаларында көзделген мəмiлелердi жасасқан нарық субъектiлерi монополияға қарсы органды осы Заңның 50-бабы 7-тармағының екінші бөлігінде белгіленген мерзімде хабардар етедi. Жасалған экономикалық шоғырлану туралы жазбаша хабарлама монополияға қарсы органға тiкелей де, байланыс мекемелерi арқылы да жіберiлуi мүмкiн. Монополияға қарсы органды: 1) екi жəне одан да көп нарық субъектiлерiнiң атқарушы органдарының, директорлар кеңестерiнің, байқаушы кеңестерiнің немесе басқарудың басқа да органдарының құрамына кіретін жеке тұлғаның олардың кəсiпкерлiк қызметiн жүргiзу шарттарын айқындауы жағдайында аталған жеке тұлға; 2) өзi кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзген кезде нарықтың басқа субъектiсiнiң орындауына мiндеттi нұсқаулар беруге не оның атқарушы органының функцияларын жүзеге асыруға мүмкiндiк беретiн құқықтарды иемденіп алатын (оның iшiнде сенiмгерлiк басқару туралы шарттың, бiрлескен қызмет туралы шарттың, тапсырма шартының негiзiнде) нарық субъектiсi хабардар етуге тиiс. 54-2-бап. Монополияға қарсы органға жасалған (жоспарланып отырған) экономикалық шоғырлану туралы хабарламаға (өтінішхатқа) қоса берілетін құжаттама 1. Монополияға қарсы органға осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген жасалған (жоспарланып отырған) экономикалық шоғырлану туралы хабарламаны (өтінішхатты) жіберу (беру) үшiн қажеттi құжаттар мен мəлiметтер тiзбесi: 1) заңды тұлға растаған шарттың (шарт жобасының) көшiрмесi не мəміленің жасалғанын (оны жасасу ниетін) растайтын өзге де құжат; 2) сатып алушы бойынша жəне сатып алушымен бiр тұлғалар тобына кiретiн нарықтың əрбiр субъектiсi бойынша мыналар көрсетіледі: жеке тұлға үшiн – жеке басын куəландыратын құжаттың деректерi, азаматтығы туралы мəліметтер, сондай-ақ тұрғылықты жері жəне заңды мекенжайы; атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; жарғылық капиталының мөлшері жəне қатысу үлесi; акциялардың түрлерi; өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсi өндiретiн немесе өткiзетiн тауарларға немесе өзара алмастырылатын тауарларға ұқсас тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 3) нарықтың басқа субъектiлерiнiң атқарушы органының, директорлар кеңесiнiң (байқаушы кеңестiң) де мүшелерi болып табылатын атқарушы орган, директорлар кеңесi (байқаушы кеңес) мүшелерiнiң лауазымы көрсетiлген тiзiмi; 4) өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсiнiң тауарларды өндiруi мен өткiзуiнiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 5) өзiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсiнiң тiкелей немесе жанама бақылауында болатын нарық субъектiлерi өндiретiн немесе өткiзетiн нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарларды өндiру мен өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 6) өздерiне қатысты осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген iс-əрекеттер жасалатын нарық субъектiсiне жəне (немесе) оның тұлғалар тобына қатысты сатып алушы мəмiле жасалғаннан кейiн алатын құқықтар туралы мəлiметтер, оның iшiнде мəмiле жасалғаннан кейiн сатып алушы иелiк ететiн нарық субъектiсi акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) саны жəне орналастыру бағасы, сондай-ақ олардың нарық субъектiсiнiң дауыс беру құқығы бар акцияларының (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерiнiң, пайларының) жалпы санындағы пайыздық үлесi жəне олардың нарық субъектiсiнiң жарғылық капиталындағы пайыздық үлесi; 7) нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарлардың осы мəмiленi жасасу нəтижесiндегi өндiру мен өткiзу болжамы. 2. Монополияға қарсы органға осы Заңның 50-бабы 1-тармағының 5) тармақшасында көзделген жасалған (жоспарланып отырған) экономикалық шоғырлану туралы хабарламаны (өтінішхатты) жіберу (беру) үшiн қажеттi құжаттар мен мəлiметтер тiзбесi: 1) екi жəне одан да көп нарық субъектiлерiнiң атқарушы органдарына, директорлар кеңестерiне, байқаушы кеңестерiне жəне басқа да басқару органдарына қатысуы көзделетiн жеке тұлға туралы мəлiметтер: жеке басын куəландыратын құжаттың деректерi, өкiлеттiктерiн көрсете отырып, осы субъектiлерде кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзудiң шарттарын айқындауға мүмкiндiк беретiн азаматтығы, жұмыс орны, атқаратын лауазымы туралы мəліметтер; заңды тұлғалар тiзбесi, онда хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлға өкiлеттiктерiн көрсете отырып, кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзу шарттарын айқындайды; 2) хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлға тағайындалатын немесе сайланатын заңды тұлғаның (тұлғалар тобының) жəне басқару органының атауы; 3) хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлғаның атқарушы органдарға, директорлар кеңестерiне, байқаушы кеңестерге жəне басқа да басқару органдарына кiруi жоспарланатын нарық субъектiлерiндегi лауазымның атауы; 4) хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлғаның атқарушы органдарға, директорлар кеңестерiне, байқаушы кеңестерге жəне басқа да басқару органдарына кiруi жоспарланатын нарық субъектiлерiнде осы тұлғаға кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзу шарттарын айқындауға мүмкiндiк беретiн құқықтар тiзбесi; 5) хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлға оларда кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзу шарттарын айқындайтын нарықтың əрбiр субъектiсi жəне тұлғалар тобы бойынша мыналар көрсетіледі: нарық субъектiсiнiң атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; тауарлар өндiрудiң, өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi; 6) хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлғаның қатысуы жоспарланатын нарық субъектiсi бойынша, сондай-ақ осы тұлға кiретiн тұлғалар тобы бойынша мыналар көрсетіледі: нарық субъектiсiнiң атауы, заңды жəне нақты мекенжайлары; хабарламаны (өтінішхатты) жіберуші (беруші) тұлға оларда кəсiпкерлiк қызметтi жүргiзу шарттарын айқындайтын нарық субъектiсi мен тұлғалар тобы өндiретiн жəне өткiзетiн нақ сол немесе өзара алмастырылатын тауарларды өндiрудiң, өткiзудiң, олардың экспорты мен Қазақстан Республикасына импортының көлемi.»; 28) 55-бап мынадай редакцияда жазылсын: «55-бап. Экономикалық шоғырлануға тыйым салу Егер экономикалық шоғырлану бəсекелестiктi шектеуге əкеп соғатын болса, оған тыйым салынады.»; 29) мынадай мазмұндағы 56-1-баппен толықтырылсын: «56-1-бап. Монополияға қарсы органның жасалған экономикалық шоғырлану туралы хабарлама бойынша шешiм қабылдауы 1. Егер монополияға қарсы органға жасалған экономикалық шоғырлану туралы хабарлама келiп түскеннен кейiн күнтiзбелiк қырық бес күн өткен соң монополияға қарсы орган хабарламаны жiберген тұлғаға мəмiленiң күшiн жою қажеттiгi туралы жазбаша жауап жiбермеген жағдайда, экономикалық шоғырлану жүзеге асырылған болып саналады. 2. Егер монополияға қарсы орган жасалған экономикалық шоғырлану туралы хабарламаны қарау кезiнде оны жасаудың

Астана, Ақорда, 2013 жылғы 6 наурыз, №81-V ҚРЗ

7

бəсекелестiктi шектеуге немесе жоюға, оның iшiнде нарық субъектісінің үстем жағдайының пайда болуы немесе күшеюi жолымен шектеуге немесе жоюға əкеп соғатыны немесе əкеп соғуы мүмкiн екендiгiн анықтайтын жағдайда, монополияға қарсы орган күнтiзбелiк отыз күн iшiнде орындалуға тиiсті нұсқама шығарады. 3. Нұсқама орындалмаған жағдайда монополияға қарсы орган нарық субъектiсiн монополияға қарсы органның нұсқамасын орындауға мəжбүрлеу туралы талап қоюмен сотқа жүгiнеді.»; 30) 58-бапта: 2-тармақтың 4) тармақшасындағы «өтініші болып табылады.» деген сөздер «өтініші;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 5) тармақшамен толықтырылсын: «5) бұқаралық ақпарат құралдарында қамтылған ақпарат болып табылады.»; 3 жəне 4-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «3. Тергеудiң басталуы тергеу жүргізу туралы бұйрықпен ресiмделедi. 4. Тергеудiң басталуы туралы бұйрықтың көшiрмесi қол қойылған күнiнен бастап үш жұмыс күнінен кешiктiрiлмей, өтiнiш берушiге жəне тергеу объектiсiне жiберiледi.»; 31) 59-бап алып тасталсын; 32) 61-бапта: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Нарық субъектісінің, мемлекеттік органның, жергілікті атқарушы органның іс-əрекеттерінде осы Заңның 58-бабының 2-тармағында көзделген мəліметтерді қарау шеңберінде белгіленетін Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылық белгілерінің болуын көрсететін нақты деректер болған жағдайда монополияға қарсы орган тергеу жүргiзу туралы бұйрық шығарады.»; 3-тармақ алып тасталсын; 4-тармақтың үшінші сөйлемі мынадай редакцияда жазылсын: «Мерзімді ұзарту туралы бұйрық шығарылады, бұйрықтың көшірмелері шығарылған күнінен бастап үш күн ішінде өтiнiш берушiге жəне тергеу объектiсiне жiберiледi.»; 33) 63-баптың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) нарықтың басқа субъектiлерiнiң құпия ақпараты жəне (немесе) коммерциялық құпиясы бар материалдарын қоспағанда, iстің материалдарымен танысуға, олардан үзiндi көшірмелер жасауға жəне көшiрмелерiн алуға;»; 34) 64-бап мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырылсын: «3-1. Нарық субъектiсi Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес ақпаратты құпия ақпаратқа жатқызған жағдайда монополияға қарсы органға мəлiметтердi берген кезде нарық субъектiсi белгi қою арқылы оның сипатының құпиялылығын көрсетуге мiндеттi.»; 35) 65-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «3. Монополияға қарсы органның лауазымды адамы тергеудi тоқтата тұру жəне қайта бастау, сондай-ақ сараптама тағайындау туралы ұйғарым шығарады. Сараптама тағайындау туралы ұйғарымның көшiрмесi осындай ұйғарым шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде сарапшыға жiберiледi.»; 36) 67-бапта: 1-тармақтың 4) тармақшасындағы «шешiмдердiң бiрiн» деген сөздер «тиісті шешім (шешімдер)» деген сөздермен ауыстырылсын; 2-тармақтағы «, монополияға қарсы органның лауазымды адамы қол қойған қорытындыны Басқарма бекiткен» деген сөздер «қорытындыға монополияға қарсы органның лауазымды адамы (лауазымды адамдары) қол қойған» деген сөздермен ауыстырылсын; 3-тармақта: «он жұмыс күнiнен» деген сөздер «күнтізбелік отыз күннен» деген сөздермен ауыстырылсын; «бұйрықпен» деген сөз «монополияға қарсы органның бұйрығымен» деген сөздермен ауыстырылсын; 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Тергеу нəтижелерi бойынша қорытындыны бекіту туралы бұйрықтың көшірмесі қол қойылған күнінен бастап үш жұмыс күнiнен кешiктiрiлмей тергеу объектiсiне тапсырылады немесе хабарламалы хатпен жiберiледi. Өтiнiш берушi қабылданған шешiм туралы нақ сол мерзiмде хабардар етiледi.»; мынадай мазмұндағы 6-тармақпен толықтырылсын: «6. Тергеу объектісі тергеу нəтижелері бойынша қорытындыны бекіту туралы бұйрыққа Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу заңнамасында көзделген тəртіппен сотқа шағым бере алады.»; 37) 69-бапта: 1-тармақта: 1) тармақшаның бесінші абзацындағы «жасасу туралы орындалуға мiндеттi нұсқамалар беруге» деген сөздер «жасасу» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы алтыншы абзацпен толықтырылсын: «осы Заңның бұзылуына жол бермеу туралы орындалуы мiндеттi нұсқамалар беруге;»; 2) тармақша «мемлекеттік» деген сөзден кейін «, жергілікті атқарушы» деген сөздермен толықтырылсын; 2-тармақтың бірінші абзацы «мемлекеттік» деген сөзден кейін «, жергілікті атқарушы» деген сөздермен толықтырылсын. 10. «Тауар биржалары туралы» 2009 жылғы 4 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2009 ж., № 9-10, 46-құжат; № 18, 84-құжат; № 19, 88-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; 2012 ж., № 10, 77-құжат; № 15, 97-құжат): 1-баптың 20) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «20) фьючерстiк мəмiле – объектісі фьючерс болып табылатын биржалық мəмiле;». 11. «Мұнай өнiмдерiнiң жекелеген түрлерiн өндiрудi жəне олардың айналымын мемлекеттiк реттеу туралы» 2011 жылғы 20 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2011 ж., № 13, 113-құжат; 2012 ж., № 2, 14-құжат; № 11, 80-құжат; № 15, 97-құжат; № 21-22, 124-құжат): 23-баптың 4-тармағы мынадай мазмұндағы 6) тармақшамен толықтырылсын: «6) мұнай өнімдеріне бөлшек сауда бағаларына мониторинг жүргізу нəтижелері бойынша табиғи монополиялар салаларында жəне реттелетін нарықтарда басшылықты жүзеге асыратын уəкілетті органға ден қою шараларын қабылдау үшін мұнай өнiмдерiн бөлшек саудада өткiзудiң шектi бағасын асырып жiберу фактілерін жібереді.». 12. «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне электр энергетикасы, табиғи монополиялар мен реттелетiн нарық субъектiлерiнiң инвестициялық қызметi мəселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» 2012 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2012 ж., № 12, 85-құжат): 1) 1-баптың 2-тармағында: 3) тармақшаның жиырма бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «үшiншi абзацтағы «екiншi жəне үшінші» деген сөздер «1-1 жəне екiншi» деген сөздермен ауыстырылсын;»; 13) тармақшада: үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «қырық бiрiншi абзацтағы «(356-бап)» деген сөздер «(147-6 (1-1 жəне 2-1-бөлiктерi), 147-12 (бiрiншi жəне үшiншi бөлiктері (мұнай өнiмдерiн бөлшек саудада өткiзудiң шектi бағасын асырып жiберу бойынша), 356-баптар)» деген сөздермен ауыстырылсын;»; төртінші жəне бесінші абзацтар мынадай редакцияда жазылсын: «қырық үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «мемлекеттiк энергетикалық қадағалау жəне бақылау органдарының (127 (бiрiншi бөлiгi), 147-6 (2-2, 2-3-бөлiктерi), 147-13 (үшiншi, бесiншi жəне алтыншы бөлiктерi), 219-8 (екінші жəне үшінші бөліктері), 223 – 225, 225-1 (электр мен жылу желiлерi жолдарының күзет аймақтарындағы бұзушылықтар бойынша), 356, 357-1-баптар);»;»; 4-тармақтың 4) тармақшасының алтыншы абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «7) тармақшадағы «12-бабының 3, 4-тармақтарында, 12-1-бабының 4, 5-тармақтарында» деген сөздер «12-бабының 3-тармағының 1) жəне 10) тармақшаларында, 4-тармағында, 13-бабының 3-2-тармағының 1), 2) жəне 4) тармақшаларында» деген сөздермен ауыстырылсын;»; 2) 2-бапта: 4-тармақтың 2) тармақшасының екінші жəне үшінші абзацтары мынадай редакцияда жазылсын: ««қырық үшiншi абзац мынадай редакцияда жазылсын: «мемлекеттiк энергетикалық қадағалау жəне бақылау органдарының (127 (бiрiншi бөлiгi), 147-6 (2-2, 2-3-бөлiктерi), 147-13, 219-8 (екінші жəне үшінші бөліктері), 223 – 225, 225-1 (электр мен жылу желiлерi жолдарының күзет аймақтарындағы бұзушылықтар бойынша), 356, 357-1-баптар);».»; 7-тармақтың үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: ««7) тармақшадағы «12-бабының 3, 4-тармақтарында, 12-1-бабының 4, 5-тармақтарында» деген сөздер «12-бабының 3-тармағының 1), 3) жəне 10) тармақшаларында, 4-тармағында, 13-бабының 3-2-тармағының 1), 2) жəне 4) тармақшаларында» деген сөздермен ауыстырылсын.»; 9-тармақта: 1) тармақшаның екінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: ««үшiншi абзацтағы «екiншi жəне үшінші» деген сөздер «екiншi» деген сөзбен ауыстырылсын;»; 3) тармақшаның екінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: ««қырық бiрiншi абзацтағы «(356-бап)» деген сөздер «(1476 (2-1-бөлiгi), 147-12 (бiрiншi жəне үшiншi бөлiктері (мұнай өнiмдерiн бөлшек саудада өткiзудiң шектi бағасын асырып жiберу бойынша), 356-баптар)» деген сөздермен ауыстырылсын.». 2-бап. Осы Заң алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi.

Қазақстан Республикасының Президентi Н. НАЗАРБАЕВ.


8

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы 2013 жылғы 27 ақпан

№1

Астана қаласы

Салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы Салық заңнамасының жекелеген нормаларын түсіндіру қажеттігіне байланысты Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жалпы отырысы қаулы етеді: 1. «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының кодексінің (Салық кодексі) (бұдан əрі – Салық кодексі) 2-бабы 1-тармағына сəйкес салық заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, сондай-ақ осы Салық кодексінен жəне қабылдануы осы кодексте көзделінген нормативтік құқықтық актілерден тұрады. Осындай нормативтік құқықтық актілерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің нормативтік қаулылары, салық қызметі органдары жүйесіндегі уəкілетті орган басшысының нормативтік құқықтық бұйрықтары, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің консулдық алымдардың нақты ставкалар мөлшерін белгілеу туралы нормативтік құқықтық бұйрықтары (Салық кодексінің 552-бабының 2-тармағы) жəне облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жəне астананың жергілікті өкілетті органдарының жекелеген салық ставкаларын жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді белгілеу туралы нормативтік құқықтық шешімдері жатады. Салық кодексінің 9-бабына сəйкес салық салу мəселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілер ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады. «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 38-бабының 1-тармағы бойынша уəкілетті органның, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің жоғарыда көрсетілген нормативтік құқықтық бұйрықтарының жəне жергілікті өкілді органдардың азаматтардың құқықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық шешімдерінің күшіне енуі үшін олардың əділет органдарында мемлекеттік тіркелуі қажетті шарт болып табылады. Соттар салық дауларын қарау кезінде осы шарттарға сəйкес келмейтін нормативтік құқықтық актілерді қолдануға құқылы емес. Салық кодексінің 20-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сəйкес салық қызметі органдары өз құзыреті шегінде салық міндеттемесінің туындауы, орындалуы жəне тоқтатылуы жөнінде түсіндіруді жүзеге асыруға жəне түсініктемелер беруге міндетті. Мұндай түсіндірулер мен түсініктемелер, соның ішінде уəкілетті органның түсіндірулері мен түсініктемелері де нормативтік құқықтық актілерге жатпайды. Оларды сот салық заңнамасының нормаларына сəйкес келуін ескеріп бағалағаны жөн. 2. Салық салу мақсатында заңнама нормаларын қолдану кезінде Салық кодексінің 2-бабының 4-тармағында белгіленген оның нормаларының басымдығын негізге алу керек. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Кодекстегіден өзгеше ережелер белгіленсе, аталған шарттың (Салық кодексінің 2-бабының 5-тармағы) ережелері қолданылады. Қазақстан Республикасы Конституциясының 4-бабы 3-тармағына сəйкес мұндай шарттар халықаралық шарт бойынша оны қолдану үшiн заң шығару талап етiлетiн жағдайдан басқа реттерде, тiкелей қолданылады. 3.Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан əрі - АК) 1-бабының 4-тармағына сəйкес заңнамалық акті лер де көзделген жағдайларды қоспағанда салық қаты настарына азаматтық заңдар қолданылмайды. Осыған байланысты соттар салық қатынастарының аражігін азаматтық заңнамамен реттелетін басқа мүлік тік қатынастардан ажыратып алған жөн. АК-нің 297-бабының негізінде мерзімінде төленбеген салық сомасына жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерге есептелетін өсімпұл мөлшерін азайтуға жол берілмейді. 4. Салық кодексінің 19-бабы 1-тармағының 12) тармақшасында салық қызметі органдарының Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес соттарға талаптар қоюға, оның ішінде АК-нің 49-бабы 2-тармағының 1), 2) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша заңды тұлғаны тарату туралы талаптар қоюға құқығы белгіленген. Қазақстан Республикасының заңнамасында қылмыспен немесе есi дұрыс емес адамның қоғамға қауіпті əрекетімен келтірілген зиянды өтеуі туралы көрсетілген органдардың соттарға талаптар қою құқығы көзделмеген. Салық кодексінің 18-бабы 1-тармағының 1) тармақшасынан салық қызметі органдарының негізгі міндеті салықтың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің толық жəне уақытылы түсуін қамтамасыз ету болып табылатындығы туындайды. Қылмыспен немесе есi дұрыс емес адамның қоғамға қауіпті əрекетімен келтірілген зиянды өтеуге арналған ақшалай сома, салықтардың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің сомалары болып табылмайды. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан əрі - АІЖК) 55-бабы 3-бөлігіне сəйкес осындай зиянды өндіру туралы талап арызбен прокурор жүгінуге құқылы. Алайда, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан əрі - ҚК) 222-бабында (ұйымдарға салынатын салықты төлеуден жалтару) көзделген қылмыспен келтірілген зиянды өндіру туралы істер бойынша салықтың салық төлеуші болып табылатын заңды тұлғаның қызметімен байланысты есептелетіндігін назарға алу керек. Салық кодексінің 31-бабы 1-тармағында белгіленген жалпы қағидаға сəйкес салық міндеттемесін орындауды салық төлеуші дербес жүзеге асырады. Кінəлі жеке тұлғаның қылмыстық əрекеттерінің нəтижесінде заңды тұлға салық төлеуден жалтарады, демек, ол салық берешегін төлеуге тиіс. Салық міндеттемесін дербес орындағаннан кейін заңды тұлғаның кінəлі адамға төленген өсімпұл мен айыппұлдың мөлшерінде кері (қарсы) талап қоюға құқығы бар. 5. Салық органы заңды тұлғаны құру кезiнде заңдардың түзетуге келмейтiн сипатта бұзылуына жол берiлуiне байланысты оны тiркеуді жарамсыз деп тану негіздемесі бойынша заңды тұлғаны тарату туралы соттарға талап арыздармен жүгінуге құқылы (АК-нің 49-бабы 2-тармағының 2) тармақшасы). Соттың осындай талап арыздарды қанағаттандыруы таратылған заңды тұлға үшін де, оның контрагенттері үшін де белгілі бір құқықтық салдарға əкеледі. Сондықтан соттар заңды тұлғаны құру кезінде жол берген бұзушылықтарды олардың өз қызметін жүзеге асыру кезінде жол берген бұзушылықтардан ажыратуы керек. «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу жəне филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы ережелері, атап айтқанда мемлекеттік тіркеуге ұсынылған құжаттардың Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сəйкестігін тексеруді қамтитыны ескеруге жатады. Бұл ретте заңнамалық актілерді бұзушылық түзетілмейтін болуы тиіс. Мысалы, коммерциялық емес ұйымның жарғысында оның негізгі мақсаты ретінде пайда табуды немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғысында жарғылық капиталдың бастапқы мөлшерін «Жауапкершілігі шектеулі жəне қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабының 2-тармағында белгіленген сомадан аз көрсету. Шетелдік жеке тұлғаның құрылатын заңды тұлғаның басшысы болып тағайындалуына байланысты, уəкілетті органның шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсатының жоқтығы, салық есебін ұсынбауы, заңды тұлғаның тіркеу деректерінде көрсетілген тұрғылықты жері бойынша болмауы АК-нің 49-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген заңнаманы бұзушылыққа жатпайды. Осы бұзушылықтар өз қызметін жүзеге асыру кезінде заңды тұлғаның жол берген бұзушылықтары болып табылады. Заңды тұлғаны оны құруға қатысы жоқ адамға тіркеу (қайта тіркеу) фактісі АІЖК-нің 55-бабындағы тəртіппен прокурордың талап арызы бойынша осы тіркеудің (қайта тіркеудің) күшін жоюға негіз болып табылады. 6. Салық кодексінің 46-бабымен салық қызметі органы мен салық төлеуші (салық агенті) аталған норманың 1-тармағында көзделген іс-əрекетті жасауға құқылы əрі міндетті болатын уақыт кезеңі талап қою мерзімі ретінде белгіленген. Салықтық міндеттеме мен талап бойынша талап қою мерзімі бес жылды құрайды. Атап айтқанда, 2009 жылдың 1 қаңтарынан кейін қалыптасқан қосылған құн салығының (бұдан əрі - ҚҚС) асып кеткен сомасын, егер тиісті талап көрсетілген мерзім ішінде салық кезеңі үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілсе, салық төлеушіге қайтарылады (Салық кодексінің 273-бабының 2-тармағы). Жалпы, қағида бойынша талап қою мерзімінің өтуі тиісті салық кезеңі аяқталғаннан кейін басталады. Салық кезеңі сол салыққа немесе міндетті төлемге қатысты Салық кодексінің ережелерімен ескеріліп айқындалуы тиіс. Сонымен бірге, жоғарыда көрсетілген нормамен жалпы қағидаларда жер қойнауын пайдалану келісімшартына сəйкес қызметін жүзеге асыратын салық төлеушілер бойынша жалған кəсіпорын деп танылған салық төлеушімен операциялар немесе кəсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз жеке кəсіпкерлік субъектісімен жасалған мəміле (мəмілелер) бойынша ерекшеліктер көзделген. Бұдан басқа, мемлекеттік баж сомасын қайтару құжаттары салық қызметі органына көрсетілген сома бюджет есебіне жазылған күнінен бастап үш жыл мерзім өткенге дейін табыс етілуге тиіс (Салық кодексінің 548-бабының 2 жəне 7-тармақтары). 7. Салық қызметi органының бюджетке есептелген, төленген салық сомалары мен басқа да міндетті

төлемдерді төлеу немесе қайта қарау құқығына қатысты талап қою мерзімі Салық кодексiнiң 607-бабы 2-тармағының 1), 2) жəне 3) тармақшаларында көзделген хабарлама шыққан күннен бастап саналады. Салық кодексінің 46-бабының 5, 7-9-тармақтарымен талап қою мерзімі ұзартылатын жағдайлар белгіленген. Салық органдарының бюджетке төленетін салық сомалары мен басқа да міндетті төлемдерді есептеуді, қосып есептеуді талап қою мерзімінің ішінде қайта қарау құқығы, олардың көрсетілген мерзімді сақтаған жағдайда бұрын тексерілген кезең үшін Салық кодексінің 627-бабы 9-тармағының 2) тармақшасында көзделген жоспардан тыс салықтық тексерулерді жүргізуге құқылы екендігін білдіреді. Салық міндеттемесін тоқтатудың түпкілікті тізбесі белгіленген Салық кодексінің 54-бабы ескеріле отырып, талап қою мерзімдерінің өтуі салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген жəне есепке жазылған сомаларды, салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша аванстық жəне ағымдағы төлемдерді төлеу жөніндегі салық міндеттемесін тоқтатпайды. 8. Соттарда мемлекеттік баж ставкалары мен оларды төлеу тəртібі Салық кодексінің 535, 547-баптарында белгіленген. Атап айтқанда, жеке жəне заңды тұлғалардың салық қызметі органдарының əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану жəне жеке кəсіпкерлердің, шаруа жəне фермерлік қожалықтардың, заңды тұлғалардың салықтық тексеру актілері жөніндегі хабарламаларын даулау туралы істері бойынша мемлекеттік баж Салық кодексінің 535-бабының 1-тармағының 2), 3), 4) тармақшаларында белгіленген мөлшерде алынады. Мемлекеттік бажды төлеу мерзімін ұзарту немесе кейінге қалдыру мүмкіндігі заңнамада көзделмеген. Салық кодексінің 541-бабында соттарда мемлекеттік бажды төлеуден босату негіздемелерінің толық тізбесі белгіленген. Мемлекеттік баждың төленген сомаларын қайтару жағдайлары мен тəртібі Салық кодексінің 548-бабында регламенттелген. Аталған норманың 4-тармағында іс бойынша тарап болып табылатын мемлекеттік органнан мемлекеттік баж сомасын қайтару үшін салық қызметі органына ұсынуға жататын қажетті құжаттардың (салықтық өтініш, мемлекеттік баждың төленгені туралы төлем құжаты жəне заңды күшіне енген сот шешімі) түпкілікті тізбесі көрсетілген. Сот мемлекеттік мекемеден мемлекеттік бажды өндіріп алу туралы атқару парағын жазбайды. 9. Салық кодексінің 571-бабы 4-тармағының 4) тармақшасында жəне 6-тармағында сот шешімінің заңды күшіне енуі негізінде жеке кəсіпкерді немесе заңды тұлғаны тіркеу жарамсыз деп танылған кезде ҚҚС бойынша тіркеу есебінен оны шығару осындай есепке қойылған күннен бастап жүргізілетіні белгіленген. Осы ереже салық органы шешім шығарған немесе əрекет (əрекетсіздік) жасаған сəтте күшіне енген заңның нормаларына сəйкес жүзеге асырылатын салықтық əкімшілік етуге де қатысты. Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағынан тауарларды, жұмыстарды, қызмет көрсетулерді алушыда ҚҚС сомасын шегеру құқығының туындауы үшін өнім берушінің ҚҚС төлеуші болып табылуы қажет екендігі туындайды. Осылайша, мəмілелер бойынша ҚҚС сомасын жоғарыда көрсетілген салық төлеуші, егер осындай есепке қойылған күннен бастап оны ҚҚС бойынша тіркеу есебінен алып тастау туралы салық органының шешімі болса, есептеуден алып тастауы тиіс. Сонымен бірге, Салық кодексі салық төлеушінің осындай мəмілелер бойынша шығыстарды есептеу құқығын жеке кəсіпкердің немесе заңды тұлғаның тіркелуін жарамсыз деп тану фактісімен байланыстырмайды. 10. Салық кодексінің 585-бабында камералдық бақылау салық төлеушi (салық агенті) табыс еткен салық есептiлiгiн, уəкілетті мемлекеттік органдардың мəліметтерін, сондайақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар мен мəліметтерді зерделеу мен талдау негiзiнде салық қызметі органдары жүзеге асыратын бақылау ретінде айқындалған (1-тармақ). Камералдық бақылаудың мақсаты - салық органдары камералдық бақылау нəтижелері бойынша анықтаған бұзушылықтарды салық органдарында тіркеу есебіне қою жəне (немесе) осы Кодекстің 587-бабына сəйкес салық есептілігін ұсыну жəне (немесе) салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеу арқылы салық төлеушіге дербес жоюға құқық беру (2-тармақ). Салық кодексінің 587-бабы бойынша, салық кезеңі үшін салық есептілігін ұсыну камералдық бақылаудың нəтижелері бойынша хабарламаның орындалуы болып табылады, бұған анықталған бұзушылықтар немесе солар бойынша осы баптың 2-1-тармағының талаптарына сай келетін түсініктеме жатады. Салық төлеуші (салық агенті) хабарламада көрсетілген бұзушылықтармен келіскен жағдайда салық есептілігін ұсынады, ол келіспеген жағдайда түсіндірмені ұсынады. Хабарламаны белгіленген мерзімде (30 жұмыс күні) орындамау Кодекстің 611-бабына сəйкес салық төлеушінің банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұруға əкеп соғады. Кез келген жағдайда салық төлеушіге (салық есебін ұсыну не түсініктеме беру) міндеті жүктеледі. Көрсетілген хабарламаны орындамаған жағдайда мерзімінде орындалмаған салықтық міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етудің жоғарыда көрсетілген тəсілі қолданылады. Бұдан басқа, мұндай жағдайда Салық кодексінің 627-бабы 5-тармағының 2) тармақшасына жəне 9-тармағының 2) тармақшасына сəйкес салық органы жоспардан тыс тақырыптық салық тексеруін жүргізеді. Демек, камералдық бақылау нəтижелері жөніндегі хабарлама АІЖК-нің 279-бабында көзделген сотта даулауға жататын мемлекеттік органдардың əрекеттеріне жатады. Сонымен бірге, Салық кодексінің жоғарыда келтірілген нормаларын ескеріп, осындай азаматтық істерді қарау кезінде олардың негізділігін мəні бойынша тексермей, хабарламаларда көрсетілген негіздердің заңдылығы туралы мəселені шешу қажет. Кері жағдайда болашақтағы салықтық тексерудің, соның ішінде камералдық бақылау нəтижелері бойынша салық қызметінің органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларды орындамау мəселесі бойынша жоспардан тыс тақырыптық тексерудің нəтижелері алдын ала шешілетін болады. Сондықтан соттардың салық органында аталған хабарламаны шығару үшін заңда көзделген негіздердің болғанболмағанын анықтағаны жеткілікті. Мысалы, камералдық бақылау нəтижелері жөніндегі хабарлама жалған кəсіпорындармен операциялар немесе кəсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз жасалған мəмілелер бойынша ҚҚС сомасын шегеруге жəне есептеуге жатқызуға қатысты Салық кодексінің нормаларымен негізделген. Жалған кəсіпкерлік те, кəсіпкерлік қызметін жүзеге асыру ниетінсіз мəміле (мəмілелер) жасау да тиісінше ҚК-нің 192 жəне 192-1-баптарында көзделген, қылмыстық жазаланатын əрекеттер болып табылады. Сондықтан сол немесе басқа қылмысты жасау фактісі анықталған қылмыстық іс бойынша қорытынды шешім болса, хабарлама заңды деп танылуы мүмкін. Бұл ретте осындай мəмілелер бойынша қандай да бір дəлелдемені зерттеудің қажеті жоқ. Егер мұндай шешім болмаса, салық органының хабарламасы заңсыз деп танылуы тиіс. «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 2-тармағына сəйкес, мемлекеттiк органның құқықтық актiсi осы құқықтық акт арналған адамдар оның талаптарын немесе онда қамтылған тапсырмаларды орындаған кезден бастап қолданылуын тоқтатады. Осыған байланысты АІЖК-нің 279-бабының 1-бөлігі ескеріле отырып, салық төлеушінің оның жоғарыда көрсетілген тəсілдердің бірімен орындалған камералдық бақылау нəтижелері жөніндегі хабарламаны даулау туралы арызы азаматтық сот ісін жүргізу тəртібімен қарауға жəне шешуге жатпайды. Судья мұндай арызды қабылдаудан бас тартады (АІЖК-нің 153-бабы бірінші бөлігінің 1) тармақшасы), ал азаматтық іс қозғалған жағдайда сот ол бойынша іс жүргізуді қысқартады (АІЖК-нің 247-бабының 1) тармақшасы). 11. Салық кодексінің 20-бабы 1-тармағының 25) тармақшасына байланысты салықтың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің толық əрі уақытында түсуін қамтамасыз ету міндеттерін орындау мақсатында салық қызметі органдары салықтық міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету тəсілдерін қолдануға жəне осы Кодекске сəйкес мəжбүрлі тəртіппен салық берешегін өндіруге міндетті. Мерзімінде орындалмаған салықтық міндеттемені орындауды қамтамасыз ету тəсілдері мен салық берешегін мəжбүрлеп өндіру шаралары тиісінше Кодекстің 85 жəне 86-тарауларында көзделген. Жеке кəсіпкер, жекеше нотариус, жеке сот орындаушы, адвокат болып табылмайтын жеке тұлғаға қатысты мерзімінде орындалмаған салықтық міндеттемені орындауды қамтамасыз ету тəсілі ретінде бюджетке төленбеген салық сомасы мен басқа да міндетті төлемдерге өсімпұлды есептеу қолданылуы мүмкін. Оған салық берешегін мəжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылмайды. Осы ереже жеке кəсіпкер, жекеше нотариус, жеке сот орындаушысы, адвокат болып табылатын жеке тұлғаның олардың аталған қызметті жүзеге асырумен байланысты емес табыс алуына байланысты пайда болған салықтық берешегіне де қатысты қолданылады. 12. Салық берешегін мəжбүрлеп өндіріп алу шаралары Салық кодексінің 614-бабының 3-тармағында белгіленген

тəртіппен салық төлеуші - заңды тұлғаға, заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесіне, Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғаға, жеке кəсіпкерге, жекеше нотариусқа, жеке сот орындаушысына адвокатқа қолданылады. Егер алдыңғы шараны қолдану нəтижесінде салық берешегі өтелмесе, əрбір кейінгі шара қолданылады. Осыған байланысты салық органы ақшалай қаражаттың есебінен салық берешегін өндіріп алу жөнінде тиісті шаралар қабылдағаннан кейін ғана салық төлеушінің иелігіндегі шектеулі мүлікті сатуға көшуге құқылы. 13. Салық кодексінің нормаларымен көрсетілген салық төлеушілерден соттан тыс тəртіппен салық берешегін өндіріп алу мүмкіндігі қамтамасыз етілген. Сондықтан салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер мен өсімпұлдар бойынша бересіні осы адамдардан өндіру туралы салық қызметі органдарының талап арыздары азаматтық сот ісін жүргізу тəртібімен қарауға жəне шешуге жатпайды. «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 3-тармағын ескеріп, заңды тұлғалардан салықтар жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша бересіні өндіру туралы сот бұйрығын шығаруға қатысты АІЖК-нің 139-бабы 1-бөлігінің жəне 140-бабының 5) тармақшасының ережелері қолданылмайды. Бұл ереже салық қызметі органдарының салық берешегін мəжбүрлеп өндіру жөніндегі өкілеттігін көздейтін Салық кодексінің жоғарыда келтірілген нормаларына қайшы келеді. Осы себепті АІЖК-дан кейін қолданысқа енгізілген Салық кодексінің нормалары қолданылуға жатады. Алайда, Қазақстан Республикасы аумағында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын резидент еместің салық берешегін өтеуі үшін мүлкі болмаған немесе жеткіліксіз болған жағдайда салық органдары көрсетілген берешекті резидент еместен өндіріп алу туралы сот бұйрығын шығару туралы арызбен немесе талап арызбен сотқа жүгінуге құқылы. Бұл ретте Шаруашылық қызметті жүзеге асыруға байланысты дауларды шешу тəртібі туралы келісімнің (Киев, 20 наурыз 1992 жыл) 4-бабының 1-тармағын жəне АІЖК-нің 32-бабының 3-бөлігін негізге алу қажет. 14. Салық кодексінің 622-бабында жеке кəсіпкер, жекеше нотариус, жеке сот орындаушысы, адвокат болып табылмайтын жеке тұлға салық берешегінің сомаларын төлемеген немесе толық төлемеген жағдайда салық органы сот бұйрығын шығару туралы өтінішпен немесе оның мүлкі есебінен салық берешегі сомасын өндіріп алу туралы талап-арызбен сотқа жүгінетіндігі белгіленген. Салық кодексінің 12-бабы 1-тармағының 32) тармақшасында салық берешегі бересі сомасы, сондай-ақ төленбеген өсімпұл мен айыппұлдар сомасы ретінде айқындалғанын ескеру керек. Есептелген, есепке жазылған жəне мерзімінде төленбеген салықтың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің сомасы бересі болып табылады (Салық кодексінің көрсетілген нормасының 5) тармақшасы). Салықтың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түрлері Салық кодексінің 55-бабында белгіленген. Егер салықтың жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің сомасын салық төлеушінің өзі салық декларациясында не салық органы немесе уəкілетті мемлекеттік орган Салық кодексінің нормаларына сəйкес есептесе немесе салық органы заңдық күші бар салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарламада есептеп жазған жағдайда ғана салық органының талабын судья немесе сот қанағаттандыра алады. 15. Салық төлеушінің белгіленген мерзімдерде жоғары тұрған салық қызметі органына не сотқа салық қызметі органдарының хабарламасына шағым бермеуі арызда көрсетілген сот бұйрығын шығару туралы талаптың даусыздығын куəландырады. Бұл ретте, жалпы қағида бойынша хабарлама салық төлеушiнiң (салық агентінің) жеке өзiне қол қойдырылып немесе жөнелту мен алу фактiсiн растайтын өзге де тəсiлмен тапсырылуы тиiс екендігін ескерген жөн. Салық кодексінің 608-бабының 1, 1-1, 1-2-тармақтарында онда көрсетілген тəсілдермен жіберілген хабарлама салық төлеушіге (салық агентіне) тапсырылды деп есептелетін жағдайлар белгіленген. Егер сот бұйрығын шығару туралы арызда бересiнi өндiрумен қатар өсiмпұл сомасы туралы талап болса, онда АIЖК-нiң 141-бабы 2-бөлігінiң 4) тармақшасына сəйкес өндiрiп алушының талаптары, оларды негіздеген мəн-жайлар жəне олар құжатпен расталса, судья «Нормативтiк құқықтық актiлер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 3-тармағының талаптарын ескерiп, өсiмпұлды да өндiру туралы бұйрық шығаруға құқылы. 16. Салық кодексінің 627-бабы 9-тармағының 2) тармақшасында қандай жағдайларда жоспардан тыс салықтық тексерулер жүргізілетіні көзделген. Соның ішінде мұндай тексерулер Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде (бұдан əрі - ҚІЖК) көзделген негіздер бойынша жүргізілуі мүмкін екендігі де көрсетілген. Алайда, ҚІЖК-де салықтық тексерулерді тағайындауға болатын негіздерге қатысты норма жоқ. Сонымен бірге ҚІЖК-нің 123-бабының 2-бөлігімен дəлелдемелер ретіндегі құжаттарға тергеуге дейін тексеру материалдары, атап айтқанда ҚІЖК-нің 125-бабында көзделген тəртіппен алынған, талап етілген немесе ұсынылған салықтық тексеру актілері жатқызылған. Көрсетілген нормаға сəйкес дəлелдемелер жинау ҚІЖК-де көзделген іс жүргізу іс-əрекеттерін жүргізу жолымен сотқа дейінгі іс жүргізу жəне сот талқылауы процесінде жүргізіледі (1-бөлік). Қылмыстық процесті жүргізуші орган уəкілетті органдардан жəне лауазымды адамдардан тексерулер жүргізуді талап етуге құқылы (2-бөлік). Бұл ретте ҚІЖК-нің 7-бабының 28) тармақшасында осы ахуалға қатысты сотқа дейінгі іс жүргізу оны мəні бойынша қарау үшін сотқа жіберілгенге дейін қылмыстық істі қозғаған сəттен бастап қылмыстық іс бойынша іс жүргізу ретінде айқындалған. ҚІЖК-нің 8-бабының 2-бөлігінен қылмыстық процесс ретінде қылмыстық істер бойынша заңда белгіленген іс жүргізу тəртібі түсіндіріледі. ҚІЖК-нің келтірілген нормалары осы Кодекстің 123-бабында көрсетілген сотқа дейінгі тексеру материалдарына жалпы негізде жүргізген салықтық тексерулердің актілері жататыны туралы қорытынды жасау үшін негіз береді. Қылмыстық ізге түсу органы сотқа дейінгі тексеру барысында салық органынан салықтық тексеру жүргізуді талап етуге құқылы емес. Сондықтан ҚІЖК-іде көзделген негіз бойынша қылмыстық іс қозғалғанға дейін жіберілген қылмыстық ізге түсу органының хаты немесе қаулысы бойынша жоспардан тыс салықтық тексеру жүргізу туралы салық органының нұсқамасы заңсыз болып табылады. «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 28-бабының 1 жəне 2-тармақтарына сəйкес мұндай тексеріс аталған Заң талаптарының өрескел бұзылуына байланысты жарамсыз деп танылады. 17. Қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасының дұрыстығын растау жөніндегі тақырыптық тексерулер жүргізу тəртібі Салық кодексінің 635-бабында белгіленген. Бұл ретте осы норманың 4-тармағында қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасын анықтау кезіндегі тауарлар экспорты жағдайында, тауарлар экспорты Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен ашылған Қазақстан Республикасы аумағындағы екінші деңгейдегі банктер салық төлеушілерінің банктік шоттарына түскен валюталық түсім бойынша есептеледі. Салық органдарына валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындыны ұсынуды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен екінші деңгейдегі банктер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің келісуімен уəкілетті орган бекіткен тəртіп пен нысан бойынша жүзеге асырады. Осы қорытындыны алу үшін салық қызметі органдары салықтық тексеруді бастау күніндегі жағдай бойынша валютаның түсімдері туралы тиісінше сұрау салуды жолдайды. «Валюталық реттеу жəне валюталық бақылау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының 4-тармағын орындау үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 24 ақпандағы № 42 қаулысымен Қазақстан Республикасында экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асыру жəне резиденттердің экспорт жəне импорт бойынша келісімшарттардың есептік нөмірлерін алу қағидалары бекітілген. Аталған Қағидалар резиденттердің шетелдік жəне ұлттық валютаны репатриациялау талаптарын орындауын қамтамасыз ету мақсатында экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асыру тəртiбiн, сондай-ақ резиденттердің экспорт жəне импорт бойынша келісімшарттардың есептік нөмірлерін алу талаптарын айқындайды. Жоғарыда көрсетілген Заңның 1-бабы 1-тармағының 9) тармақшасына сəйкес заңды тұлғалар-резидент еместердің қазақстандық филиалдары резиденттер емес болып табылады. Заңнаманың келтірілген қағидаларын ескере отырып, соттардың валюталық түсімнің түсуі туралы салық органының сұрауын орындамауы, резидент емеске қатысты қорытындыда есепке алу нөмірі мен оның берілген күні немесе мəміле паспорттарының нөмірі мен күні туралы мəліметтердің болмауы ҚҚС сомасын резидент емеске қайтарудан бас тарту үшін негіз болып табылмайтынын басшылыққа алуы қажет. 18. Салық кодексі 671-бабының 2-тармағына сəйкес жоғары тұрған салық органы қызметінің салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарландыруына салық төлеушінің шағымын қарау қорытындылары бойынша

шағым беріліп отырған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру не шағым беріліп отырған хабарламаны толығымен не бір бөлігінде қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім шығарады. Салық төлеушінің шағымын қарау нəтижелері бойынша беріліп отырған хабарламаны бір бөлігінде қанағаттандырудан бас тартылған жағдайда, салықтық тексеру жүргізген салық қызметі органы салықтар жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер мен өсімпұлдардың азайтылған сомасымен жаңа хабарлама шығарады. Жоғары тұрған салық қызметі органы Салық кодексінің 675-бабының тəртібімен тақырыптық тексеру жүргізбей есептелген соманы ұлғайту туралы шешім қабылдауға құқығы жоқ. Егер уəкілетті орган жоғары тұрған салық қызметі органының салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарламаға салық төлеушінің шағымын қарау нəтижелері бойынша шешімін өзгертсе немесе жаңа шешім шығарса, нақ осы ережелер қолданылады. Уəкілетті органның тақырыптық тексеру тағайындау мен жүргізу тəртібі Салық кодексінің 685-бабымен регламенттелген. 19. Салық кодексінің 638-бабының ережелеріне орай салық төлеуші (салық агенті) салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарламада көрсетілген салықтардың, бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің жəне өсімпұлдардың есептелген сомаларымен, міндетті зейнетақы жарналарын, əлеуметтік аударымдарды жəне өсімпұлдарды есептеу, ұстау, аудару бойынша шығындарды кеміту, резидент еместердің табысынан төлем көзінен ұсталған қосылған құн салығының жəне (немесе) корпоративтік (жеке) табыс салығының асып кеткен сомаларын қайтарудың расталмауы бойынша міндеттемелер сомаларын есептеумен келіспеген жағдайда, тек хабарламаға ғана сот тəртібімен шағым жасауға жатады. Сот салықтық тексеру актісінде көрсетілген қорытындыларды ескере отырып дауланған сомалардың есептелу заңдылығын тексереді. Егер салық төлеуші жоғарыда келтірілген салдарларға əкеп соқпаған, бірақ оның құқықтары мен міндеттеріне, оның ішінде болашақ салық кезеңдеріне əсер ететін қорытындыларымен келіспесе, салықтық тексеру актісіне шағым жасалуы мүмкін. Тексеру актісіне шағым беру салық қызметі органы лауазымды адамдарының əрекетіне шағым жасау ретінде есептеледі. Кəсіпкерлік қызметті заңды тұлға құрмай-ақ жүзеге асырушы азаматтардың жəне заңды тұлғалардың салық қызметі органдары лауазымды адамдарының əрекет теріне (əрекетсіздігіне) шағым жасау жөніндегі істер мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттардың қарауына жатады. 20. Салықтық тексеру нəтижелері мен салық қызметі органдары лауазымды адамдарының əрекеттерін (əрекетсіздігін) даулау жөніндегі арыздарды соттың қарау тəртібі АІЖК-нің 27-тарауымен реттеледі . АІЖК-нің 280-бабының 1-бөлігінде белгіленген сотқа арызбен жүгiну мерзімі: салықтық тексеру нəтижелері хабарлама тікелей сотта дауланған жағдайда - Салық кодексі 608-бабының 1, 1-1, 1-2-тармақтарында белгіленген тəртіппен ол тапсырылған күннен бастап, ал жоғары тұрған салық қызметі органы мен (немесе) уəкілетті органға алдын ала шағым жасалған жағдайда - салық төлеушіге осы органдар оның шағымын толығымен немесе бір бөлігінде қанағаттандырмай қалдырғаны жөніндегі шешімі белгілі болған күннен бастап есептеледі. Егер салық төлеушінің шағымын қарау нəтижелері бойынша жаңа хабарлама шығарылса, оған шағым беру мерзімі белгіленген тəртіппен тапсырылған күннен бастап қайта есептеледі. Салық қызметі органдары лауазымды адамдарының əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану кезінде аталған мерзім салық төлеушіге оның заңмен қорғалатын құқықтары мен мүдделерінің бұзылғаны не жоғары тұрған органдар оның шағымын толығымен немесе бір бөлігінде қанағаттандырмай қалдырғаны туралы мəлім болған күннен бастап есептеледі. 21. АІЖК-нің 65-бабына сəйкес əр тарап өзінің талаптарының жəне қарсылықтарының негізі ретінде сілтеме жасайтын мəн-жайларды дəлелдеуі тиіс. АІЖК-нің 77-бабына байланысты əрбір дəлелдеме - қатыстылығы, жол берілуі, растығы, ал барлық жиналған дəлелдемелер жиынтығы азаматтық істі шешу үшін жеткіліктілігі тұрғысынан бағалануға тиіс. Сондықтан тексеру барысында не оның нəтижелеріне жоғары тұрған салық органына салық төлеуші хабарлама бойынша өз қарсылықтарын негіздеуге ұсынған дəлелдемелерді салық төлеушінің тексеру не оның нəтижелеріне жоғары тұрған салық органына немесе уəкілетті органға шағым жасау барысында ұсынғанына немесе ұсынбағанына қарамастан, бұл дəлелдемелерді сот қабылдауға жəне бағалауға міндетті. Бұл ретте даудың нақты мəн-жайларын ескеру қажет. 22. Соттар салық төлеушінің салықтық тексерудің нəтижелері туралы хабарламаны Салық кодексі 89-тарауының 2-параграфында белгіленген салықтық тексерулердің тəртібі мен мерзімдерін салық органының бұзушылықтары негізі бойынша тексеру актілерін даулаған кезде жіберілген бұрмалаушылықтардың сипатын бағалауы жəне олардың тексеру нəтижелерінің заңдылығы мен негізділігін басшылыққа алуы қажет. Атап айтқанда, Салық кодексінің 632-бабына сəйкес салықтық тексеруді жүргізу не нұсқаманы салық органында тіркемей тексеру жүргізу үшін негіз болып табылатын нұсқамасыз жүргізілген тексерулердің нəтижелері заңсыз деп танылуға жатады. Егер қарсы тексеруді қоспағанда, «Мемлекеттік құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабының 1-тармағы бұзыла отырып, нұсқама құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу жөніндегі уəкілетті органда тіркелмеген болса, осыған ұқсас салдарлар туындайды. 23. Егер сот салық органы қызметінің шешімі немесе осы органның лауазымды адамдарының əрекеті (əрекетсіздігі) заңнама нормаларына сəйкес келмейтінін анықтаса, аталған шешім немесе əрекет (əрекетсіздік) толығымен немесе бір бөлігінде заңсыз деп танылуға, ал шешім жойылуға жатады. АІЖК-нің 282-бабының 1-бөлігіне сəйкес сот салық төлеушінің заңмен қорғалатын мүдделерi мен құқықтарын бұзуға жол берген бұрмалаушылықты салық органына не оның лауазымды адамына толық көлемінде жою міндетін жүктейді. 24. АІЖК-нің 49-бабының 2-бөлігіне сəйкес сот бітімгершілік келісімді, егер ол заңға қайшы келсе, бекітпейді. Салық кодексінде белгіленген салық төлеуші мен салық органы арасындағы бітімгершілік келісім салық салу міндеттілігі, айқындылығы мен əділеттілігі принциптерін бұзады. Бұдан басқа, тараптардың істі бітімгершілік келісіммен аяқтау құқығы олардың арасында мүліктік қатынастар теңдігінің болуына байланысты. Ал салықтық қатынастар бір тараптың екіншісіне биліктік бағыныста болуына негізделген. Осыған орай сот салықтық даулар бойынша бітімгершілік келісімді бекітуге құқылы емес. 25. Салық кодексі салықтық міндеттеменің туындауын, орындалуын жəне тоқтатылуын мəміленің азаматтыққұқықтық тəртіппен жарамсыз болуымен тікелей байланыстырмайды. Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағында салық есебі бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні туралы жалпы қағида белгіленген. Демек, азаматтық-құқықтық мəмілелердің өздері емес, оларды орындау үшін жасалатын бастапқы бухгалтерлік құжаттармен расталған қаржы-шаруашылық операциялар салықтық салдарларға əкеп соғады. Осыған байланысты азаматтық-құқықтық мəмілелерді нақты реституция өткізбей жарамсыз деп тану салық есебіне өзгерістер енгізу үшін негіз бола алмайды. АІЖК-нің 71-бабының 2-бөлігіне байланысты мəмілені жарамды немесе жарамсыз деп тануы туралы іс бойынша сот шешімінің, егер оларда сол адамдар қатыспаса, салықтық дау үшін преюдициалық маңызы болмайтынын соттардың ескергені жөн. Салықтық тексеру нəтижелері тексеруді жүргізу кезіндегі құжаттарға негізделеді. Мəмілені жарамсыз деп тану туралы сот шешімі, салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарлама шығарылғаннан кейін болған шарттың елеулі талаптарын өзгерту туралы тараптардың келісімі хабарламаны заңсыз деп тану үшін негіз болып табылмайды. Сонымен бірге, бұл жағдайда «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 3-тармағына сəйкес салықтық тексеру нəтижелері туралы хабарламаны салық төлеушінің талап етуі бойынша реституцияны іс жүзінде өткізгені туралы дəлелдемелер ұсынған немесе шарттың елеулі талаптарын өзгерту туралы келісімді орындаған кезде ғана салық органының өзі бұзуы мүмкін. Хабарламаны бұзудан бас тартуды салық төлеуші жоғары тұрған салық органында немесе сотта даулауға құқылы. 26. Осы қаулының қабылдануына байланысты «Салық заңдарын қолданудың сот практикасы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 23 маусымдағы № 5 нормативтік қаулысының күшi жойылды деп танылсын. 27. Қазақстан Республикасы Конституциясының 4-бабына сəйкес, осы нормативтiк қаулы қолданыстағы құқық құрамына қосылады, сондай-ақ жалпыға бiрдей мiндеттi болып табылады жəне ресми жарияланған күнiнен бастап қолданысқа енгізiледi. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы Б.БЕКНАЗАРОВ. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының судьясы, жалпы отырыс хатшысы Д.НҰРАЛИН.

Республикалық мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізу туралы ақпараттық хабарлама Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізеді Тендер мына мекен-жайда болады: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75. Тендер өткізу уақыты: 2013 жылғы 29 наурызда сағат 11.00. Тендерге мына нысандар ұсынылады: 1. Көлемі 3 ш.м. үй-жай, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Қаратал ауданы, Үштөбе қ., Абылай хан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1298,25 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 649,13 теңге. 2. Көлемі 3,6 ш.м. үй-жай, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Сарыөзек кенті, Момышұлы к-сі, н/ж. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1557,9 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 778,95 теңге. 3. Көлемі 5 ш.м. үй-жай, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Сарқан ауданы, Сарқан қ., Жамбыл к-сі, 44. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 2163,75 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1081,88 теңге. 4. Көлемі 11,4 ш.м. үй-жай, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Панфилов ауданы, Жаркент қ., Головацкий к-сі, н/ж. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 4933,35 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 2466,68 теңге. 5. Көлемі 6 ш.м. үй-жай, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Панфилов ауданы, Қорғас ауылы. Баланс ұстаушы – «ҚР ҚМ КБК Алматы облысы бойынша кедендік бақылау департаменті «Қорғас» кедені» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1298,25 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 649,13 теңге. 6. Операциялық залдағы (ксерокөшірме үшін) 4 ш.м. алаң, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Панфилов ауданы, Жаркент қ., Головацкий к-сі, н/ж. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1644,45 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 865,5 теңге. Нысандар барлық инженерліктехникалық құрғыларымен бірге, жақсы пайдалану жағдайында тұр. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер мен тұрақжайға қызмет көрсету шығындарын кіргізбейді, олар бөлек төленеді. Тендер өткізу шарты мен жеңімпазды таңдау өлшемдері - Банктік жəне есеп айырысу-кассалық қызметтер көрсету үшін нысандарды пайдалану. - Халықтың құжаттарына ксерокөшірме жасау үшін нысанды пайдалану. - Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. Тендер қатысушы ретінде тіркеу үшін мыналарды тапсыру қажет: Тендерге қатысуға өтініш, онда

тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі жəне қосарланған конверттерде сəйкесетін шарттың қорытындысы қамтылуы тиіс. Сыртқы конвертте мына құжаттар қамтылуы қажет: 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде ұсынумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; 2) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме-үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 3) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) өтініш беру сəтінде салықтық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Ішкі конвертте үміткердің жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінімдер беру сəтінде жабық болуы жəне үміткер оны мөрлеуі қажет. Өтініштер қабылдау тігілген түрінде жалға берушінің мекенжайына құжаттардың ұсынылуымен, беттері нөмірленіп жəне соңғы беттеріне қол қойылып жəне мөр басылып расталуы тиіс (жеке тұлғалар үшін – егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Рес публикасы Қаржы министрлігі Мем лекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына енгізіледі, ИИК KZ790705012170167006, БИК ККМFKZ2A, БСН 120340000064, КБе 11, мекеме коды 2170167, КНП 171. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер өткізу туралы хабарлама ресми жарияланған күнінен бастап тендер нысанымен танысу үшін барлық сұрақтар жəне тендерлік құжаттаманы алу бойынша Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментіне мына мекенжайға хабарласу керек: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75, 213-бөлме. Анықтама алу телефондары: 27-0803, 27-10-04. Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын, яғни 2013 жылғы 28 наурызда сағат 11.00-де аяқталады.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылдың 28 қарашасындағы № 1139 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылдың 1 сəуіріндегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 105-тармағының 3-тармақшасына сəйкес «Сейсмология институты» ЖШС-нен «Жемчужина» келісімшарт аумағының сейсмикалық қауіпқатерін бағалау үшін ғылыми-практикалық қызметтерін көрсету, яғни: Лот №1 – Макро сейсмикалық бағалау; Лот №2 – Микро сейсмикалық бағалау сатып алу келісімшартына тұрғандығын хабарлайды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, настоящим объявляет о заключении договора с ТОО «Институт сейсмологии» научнопрактических услуг по оценке сейсмической опасности контрактной территории «Жемчужины», включающие: Лот №1 – Макро сейсмическая оценка; Лот №2 – Микро сейсмическая оценка, в соответствии с подпунктом 3 пункта 105, Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденными постановлением Правительства Республики Казахстан от 1 апреля 2010 года № 267, о внесении изменения в постановление Правительства Республики Казахстан от 28 ноября 2007 года № 1139.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Есілдің сол жақ жағалауы, Орынбор көшесі, № 8, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефон: (7172)74-24-23, «Тараз мемлекеттік педагогикалық институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорнының ректоры қызметінің бос орнына конкурс жариялайды, орналасқан мекенжайы: 080012, Тараз қ., Төле би даңғылы, № 62, телефон/ факс (7262)435806. Кəсіпорын қызметінің негізгі мəні жоғары білім беру жəне ғылыми зерттеулер саласында қызметті жүзеге асыру болып табылады. Кəсіпорын қызметінің мақсаты ғылым мен тəжірибе жетістіктері, ұлттық жəне жалпы адамзаттық құндылықтардың негізінде тұлғаның қалыптасуы, дамуы мен кəсіби қалыптасуына бағытталған сапалы білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау. Конкурсқа қатысушылар мынадай біліктілік талаптарына сəйкес келуі керек: 1) жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім) білім; 2) ғылыми дəрежесінің болуы; 3) білім беру ұйымдарында жəне/немесе білім беруді басқару органдарында басшы қызметіндегі жұмыс өтілі бес жылдан кем болмауы керек; 4) білім менеджменті бойынша біліктілікті арттыру курстарынан өткені туралы сертификаттардың (куəліктер) болуы; 5) мамандығы бойынша біліктілікті арттыру сертификаттарының болуы; 6) білім жəне ғылым саласындағы нормативтік-құқықтық актілерді білу. Мына тұлғалар: 1) бұрын сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзушылық жасаған; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тəртіпте өтелмеген немесе кешірілмеген соттылығы барлар конкурсқа қатыса алмайды. Конкурсқа қатысу үшін мынадай құжаттарды тапсыру қажет: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме; 3) өмірбаян, еркін үлгіде жазылған; 4) кандидаттың жеке куəлігінің құжаттың көшірмесі; 5) белгіленген тəртіпте куəландырылған білім туралы құжаттың көшірмесі; 6) білім менеджменті бойынша біліктілікті арттыру курстарынан өткені туралы сертификаттардың (куəліктер) болуы; 7) белгіленген тəртіппен расталған еңбек кітапшасының көшірмесі; 8) сотталмағандығы жəне сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзбағанын растайтын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің аймақтық бөлімшелері берген құжаттар; 9) белгіленген үлгі бойынша денсаулық жағдайы туралы анықтама; 10) кадрларды есепке алу бойынша жеке парақ; 11) 3х4 көлеміндегі 2 фотосурет. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби дайындық деңгейіне (біліктілікті арттыру, ғылыми дəреже жəне атақ беру, ғылыми жарияланымдар, сондай-ақ алдыңғы жұмыс орны басшысынан ұсыныс жəне т.б. туралы құжаттардың көшірмелері) қатысты қосымша ақпараттарды тапсыруына болады. Конкурсқа қатысу туралы өтініш жəне өтінішке қоса берілетін құжаттар хабарландыру жарияланған уақыттан бастап күнтізбелік 15 күн ішінде қабылданады.


www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Хабарландыру

«КазТрансОйл-Сервис» АҚ (Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй, e-mail: kto_servise@mail.ru) Щучинск қаласындағы Гольфклуб құрылысының техникалық-экономикалық негіздемесін əзірлеу бойынша қызметті ашық тендер тəсілімен сатып алуды өткізетіні туралы хабарлайды. Көрсетілетін қызметтің толық тізбесі, өткізілетін орны, оның саны жəне сатып алынатыны, қызметтің егжей-тегжейлі ерекшеленімі (техникалық талап жəне № 1 қосымша), сонымен қатар қызмет көрсетушілерге қойылатын біліктілік талаптары тендерлік құжаттамада көрсетілген. Қызмет көрсетудің талап етілген мерзімі – келісім-шартқа қол қойылған күннен бастап жəне тендер құжаттарының талаптарына сəйкес. Тендерлік құжаттама топтамасының көшірмелерін күн сайын 2013 жылдың 28 наурызын қоса есептегенде 09.00-ден 18.30-ға дейін (сенбі, жексенбі күндерінен басқа) мына мекен-жайдан: Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй мекен-жайы бойынша ықтимал жабдықтаушы тендер құжаттама пакетін алу өкілеттігін куəландыратын құжатты ұсынғаннан кейін немесе kto_service@mail.ru мекен-жайы бойынша электронды пошта арқылы, сондай-ақ Ұйымдастырушының ресми сайтынан алуға болады: www. kaztransoil-service.kz. Тендер құжаттамасының ережелерін түсіндіру бойынша ықтимал жабдықтаушылармен кездесу Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй мекен-жайында 2013 жылғы 27 наурызда сағат 10.00-де өткізіледі. Ықтимал жабдықтаушылардың тендерге қатысу үшін өтінімдері Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 29 наурызын қоса алғандағы мерзімде сағат 10.30-ға дейін ұсынылады (өтінімдерді ұсынудың соңғы мерзімі). Ықтимал жабдықтаушылардың өтінімдері салынған конверттерді ашу жөніндегі тендер комиссиясының отырысы Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй, мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 29 наурызында сағат 11.00-де өткізіледі. Ықтимал жабдықтаушылардың өтінімдері салынған конверттерді ашу жөніндегі тендер комиссиясының отырысына қатысу үшін ықтимал жабдықтаушыларды (олардың уəкілетті өкілдерін) тіркеуді тендер комиссиясының хатшысы Смайлова А. Астана қаласы, Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй, мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 29 наурызы сағат 10.45-ке дейін жүргізеді. Щучинск қаласындағы Гольф-клуб құрылысына техникалық-экономикалық негіздеме жасау үшін ықтималды сатып алушылар қызметіне қойылатын кəсіби талап: Ықтималды жеткізіп беруші, сонымен қатар тартылған қосалқы мердігер ұйымдарының қолында болуы қажет: 1. Жеке меншік құқығындағы (шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару) жəне/немесе жалға алынған материалды-техникалық жағынан жарақталған болуы тиіс; 1.1. Аталған жұмысты орындау үшін қажетті бақылау-өлшеу жабдықтары, құралдар, механизмдер, құрылғылар мен аспаптардың болуы; 1.2. Есеп жүргізу үшін, графикалық жəне басқа да заттарды безендіру үшін қажетті (сəулет, есептеу жəне сметалық) орнатылған бағдарламамен қамтамасыз етілген жеке компьютерлер; 1.3. Сапаны қамтамасыз ету үшін жəне жұмысты тиісті түрде орындауды регламенттейтін сапаны бақылау жүйесі бойынша жеткізіп берушінің бекітілген нұсқауламасының болуы; 1.4. Еңбекті қорғау мен қауіпсіздік техникасы жүйесі бойынша жеткізіп берушіде бекітілген нұсқауламаның болуы; 2. Қосалқы мердігерлерді жұмыстың кейбір түрлеріне тартқан кезде жұмысты орындауға жасалған келісімдердің көшірмелерін ұсынуы қажет (немесе келісімнің жобасын); 3. ТЭО гольф-клуб жасау тəжірибесі (18 шұңқырлы гольф алаңы) PGA Кəсіби гольфшылар ассоциациясы талаптарына сəйкес оның инфрақұрылымы; 4. Штатта гольфтың кəсіби сəулетшісі, сонымен қатар кəсіби білікті мол тəжірибесі, тиісті жоғары кəсіби білімі бар инженерлік-техникалық жұмыскерлердің, бөлменің ішкі жəне сыртқы жағын безендіретін дизайнерлердің, сонымен қатар жер өңдеу мен өсімдіктер, сорғытқыштар мен су жүйесін білетін мамандардың болуы (дипломдар мен сертификаттардың көшірмесі болуы қажет); 5. Қоршаған ортаны қорғау жəне қауіпсіздік техникасы, сапа менеджменті жүйесі бойынша сертификатының болуы; 6. Зерттеу жұмысына келесі лицензиялардың болуы: 6.1. Инженерлік-геодезиялық жұмыс; 6.2. Инженерлік-геологиялық жəне инженерлік-гидрогеологиялық жұмыстар; 6.3. Инженерлік-сугеологиялық жəне инженерлік сугеологиялық тексеру жүргізетін аккредитивті жер қабаты (химиялық) зертхананың болуы; 7. Өндірістік база (кеңсе) жеке меншік құқығындағы (шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару) жəне/немесе жалға алу, жарақталған болуы тиіс; 7.1.Əкімшілік-өндірістік ғимараттар мен орындардың болуы; 7.2. Еңбек жағдайына сай ұйымдастырылған жұмыс орындарының болуы; 8. Бас мердігердің жəне қосалқы мердігердің өңделген (іске асырылған) жобалар тізімі; 9. ТЭН дайындау барысында гольф-клубтың макетін əзірлеу; 10. Гольф-клубқа 3-тен кем емес тапсырыс берушілердің компания жөнінде пікірлер. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон бойынша алуға болады: 8 (7172) 79 27 94.

Хабарландыру

Объявление

АО «КазТрансОйл-Сервис» (г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу, дом 1/1, e-mail: kto_servise@mail.ru) объявляет о проведении закупок услуг по разработке технико-экономического обоснования на строительство Гольф-клуба в г. Щучинске способом открытого тендера. Полный перечень услуг, место оказания, их количество, подробная техническая спецификация (техническое задание и приложение №1) закупаемых услуг, а также квалификационные требования к поставщикам услуг указаны в тендерной документации. Требуемый срок оказания услуг - с момента заключения договора и согласно условиям тендерной документации. Пакет копии тендерной документации можно получить ежедневно (кроме субботы и воскресенья) в срок до 28 марта 2013 года включительно по адресу: (г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу, дом 1/1) с 09.00 до 18.30 часов, с представлением потенциальным поставщиком документа, удостоверяющего его полномочия на получение пакета тендерной документации или по электронной почте по адресу: kto_service@mail.ru, а также скачать на официальном сайте Организатора: www.kaztransoil-service.kz. Встреча с потенциальными поставщиками по разъяснению положений Тендерной документации состоится по адресу: г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу, дом 1/1, отдел контрактов в 10.00 часов 27 марта 2013 года. Заявки потенциальных поставщиков на участие в тендере принимаются по адресу: г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу, дом 1/1, в срок до 10.30 часов 29 марта 2013 г. включительно (окончательный срок представления заявок). Заседание тендерной комиссии по вскрытию конвертов с заявками потенциальных поставщиков на участие в тендере проводится по адресу: г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу в 11.00 часов 29 марта 2013 г. Регистрация потенциальных поставщиков (их уполномоченных представителей) для участия в заседании тендерной комиссии по вскрытию конвертов с заявками производится секретарем тендерной комиссии Смайловой А. 29 марта 2013 г., до 10.45 часов, г. Астана, пос. Комсомольский, ул. Баян сулу, дом 1/1. Квалификационные требования для потенциальных поставщиков услуг на разработку технико-экономического обоснования на строительство Гольфклуба в г. Щучинске: Потенциальный поставщик, а также привлекаемые субподрядные организации должны иметь: 1. Наличие материально-технической оснащенности на праве собственности (хозяйственного ведения или оперативного управления) и/или аренды: 1.1. Контрольно-измерительных приборов, инструментов, механизмов, приспособлений, необходимых для выполнения заявленных работ; 1.2. Персональных компьютеров с установленными программными обеспечениями (архитектурных, расчетных и сметных), необходимых для выполнения расчетов, составления и оформления графических и иных материалов; 1.3. Наличие утвержденных поставщиком инструкции по системе контроля качества, регламентирующей надлежащее выполнение работ и обеспечение качества; 1.4. Наличие утвержденных поставщиком правил и инструкций по системе охраны труда и техники безопасности; 2. При привлечении субподрядных организаций на отдельные виды работ, представить копии заключенных договоров на выполнение работ (или договор о намерениях); 3. Опыт разработки технико-экономического обоснования (ТЭО), и/или обоснования инвестиций (ОИ), и/или проектно-сметной документации (ПСД) гольф-клубов (гольф поля на 18 лунок, соответствующим требованиям стандарта Ассоциации профессиональных гольфистов PGA) с их инфраструктурой с документальным подтверждением (копии оформленных документов и актов выполненных работ); 4. Наличие в штате профессионального гольф архитектора, а также квалифицированных, с большим опытом инженерно-технических работников, имеющих соответствующее высшее профессиональное образование, дизайнеров экстерьера и интерьера, а также специалистов в области земледелия и растительности, дренажных и ирригационных систем с документальным подтверждением (копии дипломов, сертификатов и лицензий); 5. Наличия сертифицированной системы менеджмента качества, охраны окружающей среды и техники безопасности с документальным подтверждением (копии сертификатов), в том числе по субподрядным организациям; 6. Наличие следующих лицензий на изыскательскую деятельность: 6.1. Инженерно-геодезические работы; 6.2. Инженерно-геологические и инженерно-гидрогеологические работы; 6.3. Аккредитованной грунтоведческой (химической) лабораторией для инженерно-геологических и инженерно-гидрогеологических изысканий грунтов и качества воды; 7. Наличие производственной базы (офиса) на праве собственности (хозяйственного ведения или оперативного управления) и/или аренды, оснащенной: 7.1. Административно-производственными зданиями или помещениями; 7.2. Рабочими местами, организованными в соответствии с условиями труда. 8. Перечень разработанных (реализованных) проектов, в том числе по субподрядным организациям; 9. В рамках разработки ТЭО изготовить макет гольф-клуба; 10. Отзывы о компании не менее от 3-х Заказчиков, в том числе по субподрядным организациям. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7172) 79 27 94.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) тралды жəне ершікті тартқышты сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын тауарлардың толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 29 наурызда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекен-жай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде күн сайын сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекен-жайы бойынша тапсырады (жібереді): 070000, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 29 наурызда сағат 09.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 29 наурызда сағат 10.00-де мына мекен-жайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекен-жайына: infonuk@kazrail.kz.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) 2013 жылға «Шар стансасы – Жаңаөскемен стансасы» темір жол желісіндегі өлшеу аспаптарын тексеру, жөндеу жəне аспаптарды кешенді айырбастау қызметтерін сатып алу жөнінде қайталама ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын қызметтердің толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 29 наурызда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекен-жай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, күн сайын сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекен-жайы бойынша тапсырады (жібереді): 070000, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 29 наурызда сағат 11.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 29 наурызда сағат 12.00-де мына мекен-жайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57, ішкі 113 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекен-жайына: infonuk@kazrail.kz.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылдың 28 қарашасындағы № 1139 қаулысына өзгеріс енгізу туралы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылдың 1 сəуіріндегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 66-тармағының 1-тармақшасына сəйкес №C01526 жанар маймен қамтамасыз ету жөніндегі ашық конкурсы іске асып «Нур Ойл Актау» ЖШС-мен келісім-шартқа отыру туралы хабарлайды

Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г. Актау, настоящим объявляет открытый конкурс №C01526 по поставке топлива состоявшимся и присуждает договор ТОО «Нур Ойл Актау», в соответствии с пунктом 66, подпункта 1 Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан № 1139 от 28 ноября 2007 г. и измененных согласно постановлению Правительства Республики Казахстан №267 от 1 апреля 2010 г.

СЕАЛЕКС КҮЙЗЕЛІСТЕН АРЫЛТАДЫ Ерлер күш-қуатының уақыт өте келе азайып, күрделілікке ұрындыруы көңілді күйзелтпей қоймайды. Әрине, қандай да бір қиыншылықтың шығар жолы, мүмкіндіктері де аз болмайтындығы белгілі. Сондай күйзеліске тап болғандар үшін Сеалекспен кездесудің маңызы зор десе де болады. Атап айтарлығы, бұл белсіздікке қарсы пайдаланылатын құрал емес. Бұл ерлер күш-қуатын жақсартатын құрамында табиғи жиынтықтар мол препарат. Сеалекстің құрамына эвриком, женьшень, лакрица және пальма экстрактілері енген. Бір құптарлығы, олардың әрқайсысы

қуатты табиғи афродизиак болып табылады. Ал, олардың барлығы бірлесіп ықпал еткенде оның әсері ұлғаяды.

Сеалекс қолданысынан кейін күйзелістен арылуға мүмкіндік туады. «Сеалекс» – жаңа сапа.

Дәріханалардан сұраңыздар!

Бұл орайда айта кететін бір жәйт Сеалекстің құрамында жасанды, химиялық қосынды жоқ және ол ағзаға қауіпсіз.

Шұғыл желідегі тегін телефон: 8 (800) 080-59-59 (жұмыс уақыты: 08:00 – 23:00). Алматы қаласындағы анықтама телефоны: +7 (727) 297-59-59 / www.riapanda.ru

Жарнама. БАД. Дәрі-дәрмек болып табылмайды. Пайдаланар алдында мамандармен кеңесіңіз. СГР № KZ 7500042.02.01 03920 23.02.2012 ж.

Алматы қаласында тұрғын үй сатып алушылардың жаңа пулдарын құрудың басталғандығы туралы хабарландыру! «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Қолжетімді тұрғын үй-2020» бағдарламасы аясында құрылысы басталған үйлерден «таза» əрлеуден өткен пəтерлерді сатып алушылар пулына қатысуға өтініштердің 2013 жылдың 28 наурызынан бастап 2013 жылдың 28 мамырына (қоса алғанда) дейін қабылданатыны туралы хабарлайды: Алматы қ. Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағын ауданының батысында Райымбек даңғылының солтүстігінде «Əйгерім-2» шағын ауданында орналасқан көппəтерлі тұрғын үйлерден (1, 2, 3 бөлмелі пəтерлер) пəтерлердің құны 1 ш.м. 125 000 теңге. Пайдалануға беру мерзімі – 2013 жылдың IV тоқсаны. Құрылыс объектісі бойынша неғұрлым толығырақ ақпарат алу жəне өтініш беру үшін: Алматы қаласы, Сейфуллин д-лы, 498, телефон: 8 (7272) 330-76-09, 330-75-90; №1 Қызмет көрсету орталығы, Абылай хан д-лы, 91, тел. (727) 279-25-55; №2 Қызмет көрсету орталығы, «Астана» шағын ауданы, 1/10, тел.: (727) 299-47-39, 393-63-69; №3 Қызмет көрсету орталығы, Спартак к-сі, 30 (Сейфуллин/Шолохов), тел.: (727) 247-00-12, 247-22-20 мекен-жайлары бойынша жүзеге асырылады. Өтініштер «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ салымшыларынан Банктың барлық филиалдарында қабылданады. Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылардың пулын қалыптастыру ережелерімен www.hcsbk.kz вебсайтында «Салынып жатқан тұрғын үйді сатып алу» бөлімінде танысуға болады.

«РЕСЕЙ ЖИНАҚ БАНКІ» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ ЕНШІЛЕС БАНКІ («ЖИНАҚ БАНКІ» АҚ ЕБ) Осы арқылы, Алматы қ., Гоголь/Қалдаяқов к-сі, 30/26 мекен-жайында орналасқан жəне өз қызметін 2013 жылғы 18 қаңтарда бағалы қағаздар нарығында банктік жəне басқа да операциялар мен қызметті атқаруға берілген №1.2.199/93/31 лицензиясының негізінде жүзеге асыратын «Жинақ банкі» АҚ ЕБ, 2013 жылғы 26 наурызда Екінші облигациялық бағдарламаның аясында шығарылған атаулы купондық реттелген облигацияларының бірінші (ҰСН- KZP01Y07Е018, мемлекеттік тіркелген күні 13.12.2011 ж.) шығарылымын ұйымдастырылған нарықта жете орналастырылатындығы туралы хабарлайды. Аталған облигацияларды орналастыру «Қазақстан қор биржасы» АҚ сату жүйесінде арнайы сауда-саттық жүргізу арқылы жүзеге асырылады. Екінші облигациялық бағдарлама аясында қамсыздандырылмаған атаулы купондық облигациялардың бірінші шығарылымы Облигация 20 000 000 000,0 (жиырма миллиард) теңге шығарылымының жалпы көлемі: Жоспарланған ор- 1 000 000 000,0 (бір миллиард) теңге наластыру көлемі Бір облигацияның 1,0 (бір) теңге номиналды құны: Айналым мерзімі: Облигациялардың айналым мерзімі – айналым басталған күннен бастап 7 (жеті) жыл. Сыйақы Белгіленген сыйақы мөлшерлемесі (купон) облигациялардың номиналды мөлшерлемесі: құнының жылдық 7 % (жеті пайыз) мөлшерінде белгіленген. Облигациялар ор- Облигациялар орналастыруды Банк өз алдына жүзеге асырады. наластыру Рейтингтің болу Fitch Ratings Халықаралық рейтинг агенттігі реттелген облигациялар шығарылымына жергілікті валютада ‘BB+’ ұзақ мерзімді рейтинг жəне ‘AA-(kaz)’ Ұлттық ұзақ мерзімді рейтинг табыс етті (рейтинг 2013 жылғы 25 қаңтарда берілді). Жоспарланған ор- 1,1169-1,0000 теңге наластыру бағасы (таза баға, теңге) Бағалы Есеп айырысуды «Орталық бағалы қағаздар депозитарийі» АҚ оның қағаздардың ережелері жинағына сəйкес жүзеге асырады. Бағалы қағаздарды сатып төлемі алушы өзі сатып алған бағалы қағаздарды төлеу үшін ALT (Т+0) 16:00-де «Орталық бағалы қағаздар депозитарийі» АҚ-дағы корреспонденттік шотында ақша болуын қамтамасыз етуге міндетті. Жоғарыда аталған облигацияларды орналастыруға байланысты сұрақтарыңыз болса, «Жинақ банкі» АҚ ЕБ-ге хабарласуларыңызды сұраймыз, байланысушы тұлға – Қазынашылық департаментінің директоры Дмитрий Александрович Антипов, тел. 2(727) 250-00-87, dmitry. antipov@sberbank.kz.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) 2013 жылға «Шар стансасы – Жаңаөскемен стансасы» темір жол желісіндегі АБТЦ-М жүйесін автоматты бүлендеу жабдығын жөндеу қызметтерін сатып алу жөнінде қайталама ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын қызметтердің толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 29 наурызда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекен-жай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, күн сайын сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекен-жайы бойынша тапсырады (жібереді): 070000, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 29 наурызда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 29 наурызда сағат 11.00-де мына мекен-жайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57, ішкі 113 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекен-жайына: infonuk@kazrail.kz.

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы «Жамбыл облыстык кеңес беру жəне диагностикалық медицина орталығы» ШЖҚ МКК медициналық техниканы сатып алу тендерін өткізетіндігін жариялайды. Жалпы сомасы 30 500 000,00 теңге.

Сатып алынатын тауарлардың тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауарлар Жамбыл облысы жəне Тараз қаласы бойынша жеткізілуі тиіс. Жеткізу мерзімі №1 косымша бойынша тендерлік құжаттамаға сəйкес келісімшарт жасалған сəттен. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» №1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын əлеуетті өнім беруші 2013 жылғы 4 ақпан сағат 11.00-де дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекен-жай бойынша: Тараз қ., Пушкин к-сі, 41, №405 бөлмеден сағат 15.00-ден сағат 18.00-ге дейін немесе idkazabildaev@mail.ru электрондық поштамен алуға болады. Тендерге қатысуға өтінімдерді берудің соңғы мерзімі 2013 жылғы 5 ақпанда сағат 10.00ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2013 жылдың 5 ақпан күні сағат 11.00-де мына мекен-жай бойынша Тараз қ., Пушкин к-сі, 41, 4-қабаттағы мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысу өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатысуға болады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 43 38 42.

ГКП на ПХВ «Жамбылский областной консультационно-диагностический медицинский центр» управления здравоохранения акимата Жамбылской области объявляет о проведении тендера по закупу медицинской техники на общую сумму 30 500 000 ,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товары должны быть поставлены по Жамбылской области и г.Тараз. Требуемый срок поставки в соответствии с тендерной документацией согласно приложения №1 с момента заключения договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 4 апреля 2013 года включительно по адресу г. Тараз, ул. Пушкина, 41, 4-этаж, кабинет №405, время с 15.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: idkazabildaev@mail.ru Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 5 апреля 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 5 апреля 2013 года по следующему адресу: г.Тараз, ул.Пушкина, 41, 4-этаж, зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7262) 43 38 42.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

9 ҚҰЛАҚТАНДЫРУ Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17 мекен-жайы бойынша орналасқан «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» акционерлік қоғамы («Қоғам») осымен өзінің акционерлерін Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17-үй мекен-жайы (Қоғамның атқарушы органының мекен-жайы) бойынша 1201 конференц-залда 2013 жылдың 19 наурызында 10 сағат 30 минутта мынадай күн тəртібімен акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысы өткізілетіндігі туралы хабардар етеді: 1. Қоғамның Директорлар кеңесінің мүшелерін сайлау. 2. Қоғамның Директорлар кеңесінің мүшелеріне сыйақылар төлеудің мөлшері мен шарттарын белгілеу. Акционерлерді тіркеудің басталу уақыты – 9 сағат 30 минут. Акционерлерді тіркеудің аяқталу уақыты – 10 сағат 15 минут. Кворум болмаған жағдайда акционердің қайталама кезектен тыс жалпы жиналысы осы күн тəртібімен осы мекен-жай бойынша 2013 жылдың 20 наурызында 10 сағат 30 минутта болады. Акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысына қатысуға құқы бар акционерлердің тізімінің жасалған күні – 2013 жылдың 6 ақпаны. Акционерлер күн тəртібінің мəселелері бойынша материалдармен 2013 жылдың 15 ақпанынан бастап Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17, 12-қабат, 1207-бөлме мекен-жайы бойынша Қоғамның ғимаратында жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.30ға дейін, сондай-ақ www.kmgep.kz. сайтында таныса алады.

«Трансбетон-Сервис» ЖШС-ның конкурстық басқарушысы, СТН 620300261478, БИН 050740003563 борышкер «Трансбетон-Сервис» ЖШС-ның мүлкін (активтерін) сату жөнінде мына мекен-жайда: Астана қ., Жеңіс д-лы, 75-үйде, 2013 ж. 10 сəуірде сағат 11.00-де саудасаттық өткізілетіндігі туралы хабарлайды. Борышкердің негізгі қызметтік бейіні – тауарлы темірбетон өндірісі. Мүлік саудасаттыққа 1 лотпен шығарылады. №1 лот – 2006 ж.ш. «BENGO» ұсақтаусұрыптау кешені, 150 т/с, қанағаттанарлық жағдайда, ағылшын əдісі, бастапқы бағасы – 11 746 000 тг. Лоттың бастапқы бағасының 10% мөлшеріндегі кепілді жарна «Цеснабанк» АҚ-ның Астаналық филиалына, ИИК KZ64998BTB0000059850, СТН 031400063221, БИК TSESKZKA төленеді. Сауда-саттыққа қатысушылардың өтінімдерін қабылдап, тіркеу осы хабарландыру жарияланған күннің ертесінде басталып мына мекен-жайда: Астана қ., Жеңіс д-лы, 75-үйде жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.00ге дейін жүргізіледі, түскі үзіліс сағат 13.00ден 14.00-ге дейін, тел. 39-22-01. Өтінімдерді қабылдау мен қатысушыларды тіркеу саудасаттыққа бір сағат қалғанда аяқталады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркеуге арналған құжаттар сауда-саттықты ұйымдастырушыға тікелей беріледі немесе тиісті түрде ресімделген құжаттары болған ретте үшінші тұлғаның өкілдігі арқылы тапсырылады. Қосымша ақпаратты Жеңіс даңғылы, 75-үйден алуға болады, т. 39-22-01. Саудасаттықты ұйымдастыруға қатысты талапшағымдар Кравцов к-сі, 18-үй, 103-бөлмеде сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін қабылданады, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін, тел. 37-12-32, knd_astana@at.minfin.kz.

Конкурсный управляющий ТОО «Трансбетон-Сервис», РНН 620300261478, БИН 050740003563 сообщает о проведении торгов по реализации имущества (активов) должника ТОО «Трансбетон-Сервис», по адресу: г. Астана, пр. Победы, 75, которые состоятся 10.04.2013 г. в 11.00, по адресу: г. Астана, пр. Победы, 75. Основной профиль деятельности должника: производство товарного железобетона. Имущество выставляется на торги 1 лотом. Лот № 1 – Дробильно-сортировочный комплекс «BENGO» 2006 г.в., 150 куб/час, удовлетворительное состояние, английский метод, стартовая цена 11 746 000 тг. Гарантийный взнос вносится на банковский счет в Столичном ф-ле АО «Цеснабанк» г. Астана, ИИК KZ64998BTB0000059850, РНН 031400063221, БИК TSESKZKA в размере 10% от стартовой цены лота. Прием заявок и регистрация участников торгов производится со следующего дня после опубликования настоящего объявления в рабочие дни с 9.00 ч. до 18.00ч., перерыв на обед с 13.00 ч. До 14.00 ч. по адресу: г. Астана, пр. Победы, 75, т. 39-2201. Окончание приема заявок и регистрации участников торгов производится за час до начала торгов. Документы для регистрации в качестве участника торгов представляются организатору торгов лично либо при наличии надлежащим образом оформленных полномочий по представительству третьего лица. Дополнительную информацию можно получить по адресу: пр. Победы, 75, т. 3922-01. Претензии по организации торгов принимаются с 9.00 ч. до 18.30 ч., перерыв на обед с 13.00 ч. до 14.30 ч. по адресу: ул. Кравцова, 18, каб. 103, т. 37-12-32, эл. почта: knd_astana@at.minfin.kz.

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, САУДАСАТТЫҚ! Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті (бұдан əрі – Комитет) «Қазақстан қор биржасы» АҚта «Нұрбанк» акционерлік қоғамының акцияларының мемлекеттік пакетін сату бойынша сауда-саттықтың жаңартылуы туралы хабарлайды. Сауда-саттық 2013 жылдың 17 сəуірінде сағат 11.30-да басталады. Сауда-саттықты өткізу орны: «Қазақстан қор биржасы» АҚ. Акциялардың эмитентінің атауы: «Нұрбанк» акционерлік қоғамы. Сатылатын акциялардың саны: Комитетке тиесілі «Нұрбанк» акционерлік қоғамының 25 652 дана артықшылықты акциялары. Эмитенттің заңды мекен-жайы: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Желтоқсан көшесі, 168 «Б»-үй. Эмитенттің қызмет түрі: ұлттық жəне шет ел валюталарында банктермен жүзеге асырылатын бағалы қағаздар нарығында банктік жəне өзге де операцияларды жүргізу. Анықтама телефондары: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті: Астана қ., Жеңіс даңғылы, 11, 905-бөлме, телефон: 8 (7172) 71-71-89, 71-7185, 71-72-80, брокер – «CAIFC INVESTMENT GROUP» АҚ: Алматы қ., Əл-Фараби даңғылы, 19, «Нұрлы Тау» БО, 1Б блогы, 406-кеңсе, телефон: 8(727) 311-01-37, 311-01-38.

Шəкен Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ жəне Қазақстан Кинематографистер одағы кинорежиссер, продюсер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Сламбек Тілеуғабылұлы Тəуекелге қарындасы Сұлушаштың мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

14 наурыз 2013 жыл

Жағымды жаңалық

Ќытай тілі дəрісханасы ашылды Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университеті филология факультетінде Қытай Халық Республикасының Қазақстандағы елшілігінің демеушілігімен жабдықталған «Қытай тілі арнайы дəрісханасының» ашылу рəсімі болды.

д ю т э о Фот

Оқыс оқиға

Жауынгер ќаза тапты

Наурыз айының 12-сінен 13-іне қараған түні оқужаттығу тапсырмаларын орындау кезінде Алматы облысының Көктал полигонында қаруды пайдалану ережесін бұзу салдарынан 1992 жылы туған, мерзімді қызметке 2012 жылдың мамыр айында Оңтүстік Қазақстан облысының Мақтаарал ауданы қорғаныс істері жөніндегі бөлімінен шақырылған, қатардағы жауынгер Айдос Тəженов қайтыс болды.

Берік САДЫР,

«Егемен Қазақстан».

Бүгіндері Қазақстан мен Қытай мемлекеттері арасындағы дипломатиялық қатынастың арқасында екі елдегі ынтымақтастық байланыс сансала бойынша қарқынды даму үстінде. Осыған орай Қазақстанда қытай тіліне деген қызығушылық та күн санап артып келеді. Екі ел арасындағы қарым-қатынастың осындай тез қарқынмен дамуына ілесіп, Қазақстанның еңбек нарығында қытай тілі мамандарына деген сұраныс та барған сайын арта түсуде. Осыны ескерген университет басшылығы филология факультеті жанынан 2011 жылы «Қытай тілі» кафедрасын ашқан болатын. Кафедра екі жыл бойына «Шетел филологиясы: қытай тілі» мамандығы бойынша бакалаврлар дайындап келеді. Сондайақ, қытай тілі кафедрасы ҚХРның Қазақстандағы елшілігімен тығыз қарым-қатынас орнатқан. Соның бір айғағы ретінде өткен жылы Қытайдың Қазақстандағы елшілігі кафедра ұстаздарының шəкірттерге сапалы білім беруіне қолдау көрсету үшін заманауи

технологиямен жабдықталған қытай тілінің арнайы дəрісханасын ашып беруге уағдаласқан болатын. Соған орай ҚХР елшілігінің демеушілігімен «Қытай тілі арнайы дəрісханасы» толықтай жасақталып, дəрісхананың ашылу рəсімі болып өтті. Дəрісхананың ашылу рəсімінде Қытай Халық Республикасының Қазақстан Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Чжоу Ли мен Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры Ерлан Сыдықов екі ел арасындағы жүзеге асырылып жатқан ауқымды іс-шараларға қысқаша тоқтала келіп, бүгінгі мына қытай тілі дəрісханасының ашылуы сол игілікті шаралардың бір парасы екенін атап өтті.

Айтайын дегенім...

Ерте кїнді кеш ќылмайыќ

əзірленген екен. Қазір ол бөлім жабы лып қалған. Сейсмология институтының ғалымдары осыған алаңдаушылық білдіруде. Олар мəселе көтеріп, арнайы кафедра ашуға қолдары жетпей жүргенін, мамандар жетімсіздігін алға тартады. Шынында, қатерді тап басып айтпаған күннің өзінде алдын ала болжамдар жасап отыратын білікті де білімді мамандарсыз істің ілгері баспайтыны анық. Егер бүгінгі алдыңғы толқынның орнын басатын кадрды дəл қазір дайындай алмасақ, күн өте келе маман жетпейді деген айқай-сүрең басталары сөзсіз. Азат елдің, оның ұрпағының алаңсыз күн кешуіне қажет мұндай аса қажет мамандықты қағаберісте қалдыру абырой əпермейтінін естен шығармайық, ағайын!

Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Төрткүл дүниеде зілзала аз болып жатқан жоқ. Ондай сұмдықтарды көргенде бейбіт өмірімізге тəубе дейміз. Дегенмен, сақтықта қорлық жоқ. Алла да сақтанғанды сақтайды емес пе? Соңғы кездері жер сілкінісі жиі тіркелуде. Əсіресе, Алатаудың баурайы тербеліп тұрғандай. Елімізде Сейсмология институты бар. Оған қажет мамандар бұрын одақ көлемінде əзірленетін. Егемен ел болғаннан кейін білікті кадрды өзіміз даярлаймыз деген ізгі ниетпен Қазақ ұлттық техникалық университетінің аясында қазақ-орыс тілдерінде бөлім құ рылып, отыз шақты маман

Кґктем оѕтїстіктен басталады

Көктемнің алғашқы айы наурыз – жаңалық пен жақсылықты айшықтайтын əрі өткенді саралап, бүгінді бағамдайтын, табиғат-ананың оянып, тіршілік атаулының түлейтін кезеңі. Ұлтымыздың ұйытқысы саналатын Оңтүстік өңірі биылғы Наурыз мейрамын ерекше түрде тойламақ. Мереке ұлттық сипатта, жаңа үлгіде өткізілмек. Облыс басшысы мерекелік шаралардың жоспарын бекітіп, өңірдегі 11 аудан мен 4 қала əкімдіктеріне арнайы тапсырма берді. 14-22 наурыз аралығындағы əр күнге айшықты басымдық беріліп, түрлі əлеуметтік-мəдени шаралар жаңа сипатта атқарылмақ. Биылғы мейрам халқымыздың көнеден келе жатқан Наурызнама дəстүрін заманауи үлгіде қайта жаңғыртуға бағытталып, мерекелік шаралар тоғыз күн бойы жалғасын таппақшы. Əр күн өзіндік ерекшеліктермен есте қалуы ескерілуде. 14 наурызға «Көктем шуағы» атауы беріліп, облыс басшылығы «Ардагерлер үйінде» ардагерлерді көктемнің келуімен құттықтайды. Жастар қазыналы қарияларға көмек көрсетіп, қайырымдылық

шараларын өткізеді. 15 наурыз «Тағ зым күні» деп белгіленді. Бұл күні мешіттерде ата-баба рухына Құран бағышталып, «Шека рашылар» ескерткішіне гүл шоқтары қойылады. Шымкент қаласында Төле бидің 350, Абылай ханның 300 жылдығына арналған республикалық ақындар айтысы басталады. «Алас күні» деп белгіленген 16 наурызда облыста жалпыхалықтық сенбілік өткізілмекші. Біз үшін Ұлыстың: «Ағаш ек, ұрпақ өсір,

Спорт

Астанада таєы да Азия чемпионаты Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Сейсенбі күні Астанада шахматтан қыздар арасында өткен кезекті əлем чемпионаты аяқталысымен Қазақстан Шахмат федерациясының атқарушы директоры Əлия Мұқажанова елордада 2018 жылы Бүкілəлемдік шахмат олимпиадасының өтетінін хабарлады. Астанада шахматтан Олимпиада өткізу мəселесі қала əкімі Иманғали Тасмағамбетов Халықаралық шахмат федерациясының президенті Кирсан Илюмжиновпен кездескен кезде қаралған болатын. Енді міне, федерацияның атқарушы директорының айтуынша, сол мəселе түбегейлі шешіліп отыр. Астанаға қатысты осы аптада болған тағы бір жаңалық, келесі жылы елордада велоспорттан Азия чемпионаты

өтетін болып шешілді. Бұл туралы Халықаралық велоспорт федерациясы мəлімдеді. Сөйтіп, Астанада велоспорттың екі түрінен, яғни трек жəне шоссе жарысы бірден өткізіледі. Жарысты мамыр айының 2130 күндері өткізу жоспарланып отыр. Бұдан басқа биыл Астанада маусым айында ауыр атлетикадан Азия чемпионаты мен Алматыда бокстан ересектер арасында тұңғыш рет əлем чемпионаты өтсе, келесі жылы елордада ауыр атлетикадан əлем чемпионатының өтетіні белгілі. Сейсенбі күні күрестің ережесіне өзгеріс енгізілді. Бірақ, бұл өзгеріс əзірше тек грек-рим күресіне ғана қатысты болып отыр. Бұған дейін классиктер екі минуттан үш кезең бойы күресетін еді. Енді жаңа ереже бойынша үзіліс болмайды екен. Тек балуандар

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

бес минут бойы бір кезеңде күреседі. Грек-рим күресінің ережесіне өзгеріс енгізу мəселесі бұған дейін бірнеше рет көтерілген болатын. Соңғы рет ол Лондон Олимпиадасынан кейін Халықаралық күрес түрлері федерациясының алқалы мəжілісінде ұсынылды. Бірақ, ол кезде бұл ұсынысты қолдаушылар аз болды. Енді, міне, сол ұсыныстың Халықаралық олимпиада комитеті күрес түрлерін 2020 жылғы Жазғы Олимпия ойындарының бағдарламасынан алып тастаймыз деп дүрлігіп жатқанда жолы болған сияқты. Халықаралық күрес түрлері федерациясының келесі алқалы мəжілісі 31 мамырда Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өтеді. Осы жиында күрестің болашағы, ережелері туралы мəселе қаралады. Бұл мəжіліске біздің елден Қазақстан Күрес түрлері федерациясының құрметті президенті, ФИЛА бюросының мүшесі Дəулет Тұрлыханов бастаған делегация қатысады.

үй тұрғыз» дейтін қағидасының қадірі мен мəн-мағынасы ерекше. «Аластау» ұғымы ерте кезден «тазару, тазалану» дегенді білдіреді. Облыста Наурыз қарсаңында арық-атыздарды жөндеу, көшет отырғызу дəстүрі сақталып келеді. Сондықтан, мерекелік шаралар барысында бұл игі дəстүрдің ауқымын кеңейту, жаңғырту көзделіп отыр. Елбасымыз: «Наурыз – жаңа бастамалардың өмірге дендеп енуіне негіз қалайды», – деді. Расында да Наурыз мейрамының мəн-мазмұны да, арқауы да – қайырымдылықта, мейірімділікте. Осыған орай, 17 наурыздың басты тақырыбы «Береке» болмақшы. Бұл күні балалар үйінде, қарттар үйінде қайырымдылық шаралары ұйымдастырылады. Ал 18 наурыз − «Өніс күні» дүниеге келген сəбилерге сыйлықтар жасалып, аналарды құттықтау жоспарланып отыр. Сондай-ақ, жаңадан отырғызылған ағаштар

мереке қарсаңында дүниеге келген сəбилерге арналады. Өткен жылы мол өнім жинаған ауыл еңбеккерлері марапатталады. «Жайнау күні» деп белгіленген 19 наурызда барлық көшелер мен аулалар Ұлыстың ұлы күніне орай безендіріліп, оқу орындары мен мəдени ошақтарда түрлі көрмелер ұйымдастырылмақшы. 20 наурыз − «Шаттық күні» түрлі мəдени шаралар ұйымдастырылып, облыс басшысы өңірдегі зиялы қауыммен кездеседі. 21 наурыз − «Үйлесім күні» мерейлі мерекеге орай ұлттық-мəдени орталықтардың концерттік бағдарламасы ұсынылады. Облыс əкімі тұрғындарды Ұлыстың ұлы күнімен құттықтайды. «Ордабасы» алаңында жаңа жыл таңын қар сы алуға арналған концерт өтеді. «Ұлыс күні» ретінде аталып өтілетін 22 наурызда негізгі шаралар ұйымдастырылады. Бұл күні облыс аумағында мəдени шаралар мен концерттік бағдарламалар ұйым дастырылып, спорттық жарыстар өткізіледі. Наурыз мерекесі жалпыхалықтық сипатта кеңінен тойланады. Əмірхан ҚҰДАЙБЕРГЕН, Оңтүстік Қазақстан облысы əкімі баспасөз қызметінің бас маманы. ШЫМКЕНТ.

СОТ

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Владимир Козловтыѕ кассациялыќ шаєымын ќанаєаттандырусыз ќалдырды

Кеше Маңғыстау облыстық сотының кассациялық сот алқасында В.Козловқа, А.Аминовқа жəне С.Сапарғалиға қатысты қылмыстық іс қаралды. Бұған дейін хабарлағанындай, Ақтау қалалық сотының 2012 жылғы 8 қазандағы үкімімен: Козлов Владимир Иванович ҚР ҚК-нің 235-бабының 1-бөлігімен, 164-бабының 3-бөлігімен, 170-бабының 2-бөлігімен кінəлі деп танылып, оған ҚР ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігімен мүлкін тəркілеумен 7 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды; Аминов Ақжанат Мендибаевич ҚР ҚКнің 235-бабының 1-бөлігімен, 164-бабының 3-бөлігімен, 170-бабының 2-бөлігімен кінəлі деп танылып, оған ҚР ҚК-нің 55-бабын қолдана отырып, ҚР ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігімен 5 жылға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. ҚР ҚК-нің 63бабы негізінде А.Аминовке тағайындалған жаза шартты деп есептеліп, оған 3 жыл сынақ мерзімі белгіленді. А.Аминовке қолданылған «қамауға алу» түріндегі бұлтартпау шарасының күші жойылып, сот залынан қамаудан босатылды; Сапарғали Серік Садықұлы ҚР ҚК-нің 170-бабы 2-бөлігімен кінəлі деп танылып, оған 4 жыл мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. ҚР ҚК-нің 63бабы негізінде С.Сапарғалиға тағайындалған жаза шартты деп есептеліп, оған 3 жыл

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Жаркент қаласы маңында орналасқан Көктал оқу орталығына 18404-əскери бөлімінің десантты-шабуылдаушы ротасы жауынгерлік əзірлік жоспарына сəйкес оқу тапсырмаларын пысықтау үшін келген болатын. Түнгі 3.45-те шартты түрдегі диверсанттардың шабуылдағаны жөнінде дабыл берілді. Қатардағы жауынгерлер Айдос Тəженов пен Кенжетай Байкенже диверсиялық топтың рөлін ойнап бос оқпен оқталған АК-74 автомат арқылы оқ жаудырды. Тапсырманы орындау кезінде мерзімді қызметтің сарбазы Кенжетай Байкенженің жақын жерден байқаусызда атқан оғы Айдос Тəженовтің кеуде тұсына тиіп жаралап кетті. Ротаның-тактикалық жаттығуына қатысып жатқан əскери медиктер бригадасы зардап шеккен жігітке медициналық көмек көрсетуге тырысты. Санитарлық машинамен жаралы сарбазды Жаркентке аттандырды, жол бойында есін жия алмаған қатардағы жауынгер Айдос Тəженов қайтыс болды. Қазіргі кезде болған оқиғаның анық-қанығын анықтау үшін құқық қорғау органдары тексеру жұмыстарын жүргізуде. Мұндағы негізгі себеп қаруды пайдалану ережесін өрескел бұзудан делініп отыр. Аэроұтқыр əскерлерінің қолбасшылығы Айдос Тəженовтің туған-туыстары мен жақындарына көңіл айтты. Қолданыстағы Заңнамаға сəйкес, қызметтік міндеттерін атқару кезінде қайтыс болған əскери қызметшінің отбасына тиісті материалдық көмек көрсетіледі, деп хабарлады республика Қорғаныс Министрлігінің баспасөз қызметі.

сынақ мерзімі белгіленді. С.Сапарғалиға қолданылған «қамауға алу» түріндегі бұлтартпау шарасының күші жойылып, сот залынан қамаудан босатылды. Маңғыстау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2012 жылдың 19 қарашадағы қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалдырылған болатын. Аталмыш сот актілеріне сотталған Козлов пен оның қорғаушылары В.Сарсембина мен А.Плугов тарапынан кассациялық тəртіппен шағым келтірілді. Ал сотталған Аминов Ақжанат Мендибаевич пен Сапарғали Серік Садықұлына қатысты үкімнің бөліктеріне кассациялық наразылық немесе шағым берілген жоқ. Кассациялық сот алқасына процеске қатысушылар, сотталғанның туыстары мен қызметтестері, БАҚ өкілдері мен бақылаушылар қатысты. Маңғыстау облыстық сотының 2013 жылғы 13 наурыздағы қаулысымен Ақтау қалалық сотының 2012 жылғы 8 қазандағы үкімі жəне Маңғыстау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2012 жылғы 19 қарашадағы қаулысы өзгеріссіз қалдырылды, сотталған В.Козлов пен оның қорғаушыларының кассациялық шағымдары қанағаттандырусыз қалдырылды. Сот қаулысы заңды күшіне енді, деп хабарлады Маңғыстау облыстық сотының баспасөз қызметі.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Жақсыбай САМРАТ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №17 ek

Profile for Egemen

14/03/2013  

1403201314032013

14/03/2013  

1403201314032013

Profile for daulet
Advertisement