Page 1

СІЗ не дейсіз? Ґѕірде ќылмыс кґбейіп тўр Облысымызда соңғы үш жылда қылмыс санының өсуі байқалуда. Құқықтық статистика басқармасының мəліметтерінше, былтыр облыстың құқық қорғау органдарында 14 415 қылмыс тіркеліпті. Өткен жылмен салыстырғанда қылмыс саны 38,7 пайызға артқан. Мысалы, өткен жылдың 12 қарашасы күні Салтанат Нысанбекованың пəтері тоналыпты. Бірақ, күні бүгінге дейін құқық қорғау орындары тарапынан ешқандай көмек жоқ көрінеді. Тіпті, хал-жағдайларыңыз қалай деп қарапайым адамгершілік те танытылмаса керек. Өздерін іздеушілер болмаған соң, ұрылар еркінсімегенде қайтсін. «Егемен Қазақстанның» Павлодар облысындағы меншікті тілшісі Фарида Бықай облыстық құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу басқармасының бастығы Мұрат Хамитовке: – Сіз бұған не дейсіз?

–Қоғамдық тəртіпті сақтау мен қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қылмыспен күрес ішкі істер органдарының басты міндеті екені белгілі. Алайда, өңірде құқық бұзушылықпен күрес шаралары тек полицейлердің «мойнында» ғана емес. Жоғарыда келтірілген мəліметтер жергілікті мемлекеттік органдардың, білім беру, əлеуметтік қамсыздандыру, мəдениет жəне спорт салаларының өзара іс-қимыл шараларының пəрменсіз екенін байқатады. Бұл орайда, қоғамдық жерлерде жасалатын қылмыстардың алдын алу мақсатында еліміздің Бас прокуратурасының құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің облыс бойынша басқармасы қалалар мен аудандардың əкімдерімен бірлесіп, арнайы шаралар кешенін əзірлеуде. Сондай-ақ, «Қылмыстылық картасы» мен «Жол оқиғаларының картасын» дайындау қолға алынды. Карталарды pravstat.prokuror.kz сайтынан көруге болады. Мысалы, қылмыс санының артуы облыс орталығында 52,4 пайыз болса, аудандар арасында Лебяжі 36,8 пайызды көрсетіп отыр. Яғни, ауылдың өзінде қылмыс жасау арта түскен. Сол секілді, – Ақсуда –33,6, Железинде – 32,3, Ертісте 25 пайыз... Қылмыс түрлерінің арасында өзгенің мүлкін ұрлау, бұзақылық басым. Бұлар жалпы қылмыстар санының үштен бір бөлігін құрайды. Сондайақ, адам өлтіру, денсаулыққа ауыр зардап келтіру, алаяқтық сияқты заң бұзушылықтар да азаяр емес. Сараптама нəтижелері бойынша, қоғамдық жерлерде жасалған қылмыстардың негізгі бөлігі көшедегі бұзақылық санатына жатады. Қылмыстық оқиғаларды зерттеу барысында көше бұзақылығы күз, қыс мезгілдерінде жəне жұма, демалыс күндері мен мерекелерде жиі тіркелетіні анықталды. Клубтар мен сауда-саттық орындарында жасалған қылмыс саны жалпы тіркелген заң бұзушылықтардың 22 пайызын құрап отыр. Құқық бұзушылықтарға жол бергендердің көбі жұмыссыз жүргендер, спирттік ішімдік ішкендер мен бұрын істі болғандар. Облыс бойынша тіркелген қылмыстардың 3879ын – жұмыссыздар, 1008-ін – ішкіштер мен нашақорлар, 1020сын – бұрын сотталғандар жəне 267-сін жасөспірімдер жасаған екен. Бұл деректер өңірде қылмыстың алдын алу үшін бірлескен жұмыстарды күшейтуді қажет ететінін көрсетеді. Павлодар облысы.

№84 (28023) 12 НАУРЫЗ СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Боран Сақтансаң – сақтайды

Президент поштасынан

Ўйымшыл команда єана жеѕіске жетеді

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына Лондон Олимпиадасының жеңімпаздары мен жүлдегерлерінен хат келді, деп хабарлады Қазақстан Президентінің баспасөз қызметі.

Хатта Тəуелсіздік жылдарында Мемлекет басшысының спортты қолдауға бағытталған саясатының арқасында Қазақстан табысты спорт державасына айналғаны атап өтілген. Оған Лондон Олимпиадасының нəтижесі айқын дəлел, онда еліміз жалпыкомандалық есеп бойынша сенімді түрде 12-орынды иеленді. Авторлар Қазақстан Президентінің жетістіктің жоғары көрсеткішін ұстап тұру қажеттігі туралы сөзін де еске алады. Олимпиадашылар өздерінің 1 наурызда Теміртауға – Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбек жолы бастал ған қалаға барғандықтарын мəлімдейді. «Біз Сіз еңбек жолыңызды бастаған домна пешінде болдық.

Аќмола аймаєын əлекке салуда

Металлургтердің ауыр еңбегі Олимпиада алдындағы күн сайынғы жаттығулар тəрізді көрінді» деп атап өтеді хат иелері. Хатта Президенттің «Олимпиададағы табыстарымыз стадионға жүздеген болашақ чемпиондарды жинауға тиіс» деген сөзі келтірілген. Авторлар Мемлекет басшысының қолдауымен отандық спортта жаңа жеңімпаздар пайда болатынына сенім білдіреді. «Біздің спорттық жетістіктеріміз – ата-аналарымыздың дара жеңісі, барша қазақстандықтардың жеңісі, əрине, Сіздің де жеңісіңіз. Біз бəріміз Қазақстан туы астындағы бір командамыз. Тек күшті жəне ұйымшыл команда ғана табыстарға жетеді» делінген хатта.

Өңір өмірі

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Əйелдер мерекесінен кейін гі бірінші жұмыс күнінде Көк шетаудан қол созым жердегі Бурабайға жол тартқанбыз. Аспан ашық көрінгенімен қаладан шыға бере сырма жел күннің нəзік шуағын тарам-тарам желбіретіп тұрғанын көрдік. Жол жиегі қар төбешіктерімен биіктеп, аттылы кісі көрінбейтіндей кейіпке енген. Мұның алдында үш тəулік қатар соққан боранның ашуы тарқай қоймаған екен. Сонда да кері бұрылуды қаламай, тарта бердік. Ақыры кең жолымыз тарыла-тарыла тұйыққа тірелді. Щучье қаласының төбесі көрінді-ау дегенде, жол бойында МАИ-дың екі көлігі айқыш-ұйқыш көлденең тұрғанын көрдік. Бұрымдай бұратылған

көліктердің қатарына келіп қосылуға тура келді. Арнайы қызмет өкілдері көбе қарды тазалап үлгіре алмай жатыр. Жалпы, Ақмола өңірі қыс қытымырлығының биылғыдай əлем-тапырық əлегін көрмегені анық. Облыс əкімі мен оның орын басарлары өткізген шұғыл жиындарға бірнеше рет қатыстық. Арнайы штабта да тыным жоқ. Төтенше жағдайлар департаментінің деректері бойынша, соңғы бір аптаға толмайтын уақытта 811 автокөлік пен 1016 адам қар құрсауынан құтқарылған. Əсіресе, Ақкөл, Атбасар, Бұланды, Бурабай, Есіл, Ерейментау, Целиноград жəне Шортанды аудандарының елді мекендері көп тауқымет көруде. Аталған аудандар аумағынан өтетін республикалық дəрежедегі автотрассалардың жекелеген бөліктері күн

құрғатпай жабылады. Шалғай ауылдарға азық-түлік, күнделікті қажетті тауарлар төтенше жағдайлар қызметінің күшімен жеткізілуде. Тебіндегі жылқының да жүні жығылып қалғаны байқалады. Мереке күндері жедел штабтың жұмысы қатаң режімде жүргізіліп, əлі де жалғасуда. Кезекшілер тəулігіне бес рет автожолдар мен елді мекендердегі жағдайларды жұртшылыққа хабарлауда. Өйткені, облыс аумағындағы негізгі жолдардың өзі 7 наурыздағы 15.00 сағаттан бері жабық тұр. Əсіресе, Астана – Қорғалжын, Астана – Көкшетау, Астана – Есіл, Астана – Ерейментау – Шідерті, Астана – Қарағанды бағытында күрделі жағдай сейілмегендігін айту қажет.

Ќондырєы желсіз кїндері де ќуат ґндіреді «ЗападЭнергоПром» ЖШС-ның бас директоры, кəсіпкер Біржан Жанғалиев жергілікті өнертапқыштардың өнертабыстарын «жандандыруға» қаржы салып, венчурлық кəсіппен айналысуда. Оның компаниясы жел генераторын өндіруге дайындалуда. Батыс Қазақстан облысында электр жарығы жоқ 400-дің шамасында алыс мал бағатын нүкте мен 164 елді мекен барын ескерсек, кəсіпкер инвестициялаған жел двигателінің сұранысқа ие болатыны күмəнсіз.

(Соңы 3-бетте).

Мəссаған!

Ауыл əкімі жеѕе ме, судьяныѕ əйелі жеѕе ме? Ќарапайым халыќќа бермеген жерді билік ґкілініѕ əйелі иемденіп отыр Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Тұрар Рысқұлов аудандық соты судьясының əйелі мен осы ау данның орталығы – Құлан ауылының əкімі соттасып жатыр. Өзін кəсіпкермін деп таныстырған Оразкүл Мірқалықова, яғни судьяның əйелі жергілікті билік өкілін «базар алдындағы жерді кəсіпкерлік мақсатта пайдалануға бермегені үшін» сотқа берген. Бірақ ауыл əкімі Əлік Бектұрсынов болса: «Судьяның əйелі жалған құжат жасап алу арқылы жаяу жүргіншілерге арналған жол жиегінен сауда нысанын ашып алған», дейді. Судьяның əйелінің саудасы тиімді жерден ойып тұрып орын алып алуы, жергілікті кəсіпкер-саудагерлердің де наразылығын туғызуда. Мəселенің мəнісін айтсақ, осыдан екі жыл бұрын жергілікті билік тің шешімімен аудандағы орталық базардың алдындағы сауда нысандары жолды кеңейту мақсатында көшірілген. Бұл,

АҚПАРАТТАР аєыны

Былтыр 8 мыңнан астам ауыл тұрғыны жұмыспен қамту бағдарламасы бойынша шағын несие алды. Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің сайтында бұдан бөлек, 11 мыңнан аса адамның кəсіпкерлік негіздерін оқыпүйренгені айтылған. Жалпы, бағдарлама жүзеге асырыла бастағаннан бері оған 200 мыңның үстінде адам қатысқан. «Батыс Еуропа - Батыс Қытай» халықаралық көлік дəлізінің Оңтүстіктегі бөлігінде жұмыс басталды. Мұнда қазір жол танаптарына цемент-бетон төсеу қолға алынды. Жалпы, 2013 жылы аталмыш автотрасса бойынша елімізде 1406 шақырым жолды бітіру көзделген. Қызылордада қуаты 50 мВт болатын күн электр стансасы салынады. Станса құрылысы биыл Жаңақорған ауданының маңынан жүргізілетін болады. Сондай-ақ,

əрине, өз кезегінде саудасаттық иелерінің қарсылығын туғызғанымен, елге ортақ тəртіпке бағынып, «құтты орындарын» тастап, кете барған. Бірақ, өкінішке қарай, аз уақыттан кейін əлгі «жол ды кеңейту мақсатында» босатылған жерде сауда нүктелері қай та дан бой көтере бастайды. Оның жаңа қожайыны Тұрар Рысқұлов аудандық сотының судьясы Дүйсен Мірқалықовтың əйелі Оразкүл Мірқалықова болып шығады. Жергілікті биліктің айтқа ны на көніп, тып-тыныш «қоныс аударған» кəсіпкерлердің ашу-ызасын туғызып отырған да «қолыңнан келсе, қонышыңнан бас», дегенге келетін осы жағдай. Орынгүл ҚОЖАНАЗАРОВА, саудагер: – Судья осы Құлан ауылында тұрады. Дүйсен Мірқалықов деген кісі. Біз сауда нүктелерімізді тастап, жерді босатып кеткеннен кейін ол осы жерге тас қалап, дүкен соқты. Сонда біз сияқты қарапайым халыққа келгенде рұқсат болмайды

Арал ауданындағы Мойнақ ауылында электр қуатын алатын күн сəулесі батареясы қойылған. Ілкі жобаны Біріккен Араб Əмірліктерінің əлемдік экономикалық қоры қаржыландырды. Моноқалалардағы бизнес-жобалар 10 пайызға қаржыландырылады. «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры 2013 жылдан бұлардағы жобаларды субсидиялау бағдарламасын жүзеге асырады. Ақтөбе облысында «Біз жолдағы қауіпсіздік үшін күресеміз!» атты автосайыс сөреден шықты. Оған полицейлер, жергілікті атқарушы, білім беру органдарының, қоғамдық бірлестіктердің өкілдері қатысуда. Осыған арналған 6 күннің ішінде экспедиция мүшелері облыстың 12 ауданына барады. Шара барысында педагогикалық қызметкерлер балалардың жол-көлік апаты алдын алу мəселелері бойынша семинар-кеңестер өткізеді. Кинорежиссер Сұлтан Қожықов

да, судьялардың отбасына рұқсат бола бере ме? Аудандығы орталық базардың бастығы да судьяның зайыбынан жапа шегіп отырғанын айтады. Ерлан СҮЛЕЙМЕНОВ, «Құлан» орталық базарының бастығы: – Судьяның əйелі менің жерімді де алып қойып отыр. Заңды, «госактісі» бар, жекеменшік телімімді «судьямын», «судьяның əйелімін» деп, тартып ала бере ме? Дауға себеп болған дүкеннің жанынан ұзындығы – 85, ені – 12 метрлік жер тегістеліп, тағы бір жаңа нысан бой көтермек көрінеді. Оның да иесі кəсіпкер Оразкүл Мірқалықова болмақшы. Бірақ ол да айылын жияр емес. «Құжаттарым заңды», дейді. – Менің де заңдастырған құжаттарым бар. Жұмыс істеп жатқаныма 2 жыл болды. Өзім зейнеткермін. Тірлік жасайын деген ниетім ғой, құжаттарым түгел. Əлік БЕКТҰРСЫНОВ, Құлан ауылдық округінің əкімі: – Бұл кісіге «сіздің жасап

туралы деректі фильм жарық көрді. Кеше Алматыда ҚазКСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты жайлы сыр шертетін осы лентаның тұсаукесері болды. Онда үлкен суреткердің қазақ киносының классикасына айналған «Қыз Жібек» фильмін түсіру кезінде бастан кешкендері, фильмнің жасалу жолдары баяндалады. Павлодарда төрт елдің ғалымдары «Гендерлік лингвистика» монографиясын шығарды. Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты ғалымдарының Ресей, Беларусь, Украинаның жетекші тілтанушы ғалымдарымен бірлесіп шығарған бұл еңбегінде тілдік номинация, стереотиптердің қыр-сырларын анықтауға арналған зерттеулердің қорытындылары ұсынылған. ҚазАқпарат, СА-NEWS (kz), Bnews. kz агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.

жатқаныңыз заңсыз» деп талай рет айттық. Бірақ өзіне «бутик» салу үшін берілген орыннан басқа жерге, яғни қалаған жеріне «ту тігіп» отыр. Қолында құжаттары болғанымен, мына салынған «бутигінің» құжаттары дұрыс емес.

Байсұлу АЙНАБЕКОВА, саудагер:

– Мына дүкенді аудандық соттың судьясы Дүйсен Мірқалықов деген кісі салдырды. Ал біз болсақ бұл жерге сауда-саттық жасауға болмайды деген соң сол жердегі будкаларымызды алдық та кеттік. Ендеше заңды орындауды талап ететін соттың судьясы сол заңсыз деген жерге неге дүкен салдырып отыр? Міне, сол үшін ашынып, шырылдап отырмыз. Тұрар Рысқұлов ауданының бір топ саудагерлері қазір тиісті орындарға шағымдануда. Бірақ ауыл əкімі жеңе ме, судьяның əйелі жеңе ме, ол жағы əзірге белгісіз. Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданы, Құлан ауылы.

Суыт хабар

Тастыбўлаќ трагедиясы Нұрлан ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Қарасай ауданындағы Қырғауылды ауылынан суық хабар жетті. Алматы облыстық ішкі істер департаментінің баспасөз хатшысы Көбейхан Нұрахметовтің журналистерге хабарлауы бойынша, 10 наурыз күні Қырғауылды маңындағы тау беткейінен оқ тиіп қайтыс болған ер адамның денесі табылған. Оның 34 жастағы Нұрлан Өтеулиев екендігі анықталып отыр. Сот-медициналық сараптама белгіленіп, Қылмыстық кодекстің 96-бабы бойынша (адам өлтіру) қылмыстық іс қозғалғаны хабарланды. (Соңы 8-бетте).

Гүлбаршын ƏЖІГЕРЕЕВА, журналист.

Біржан қарапайым ауыл баласы, əкесі – тракторшы, анасы– мұғалім, Зеленов ауданының тумасы. Өз жұмысын Еуропаның, АҚШ-тың, Қытайдың жəне өзге де шетелдердің электр техникалық тауарларын, есептегіш аспаптарын, мұнайгаз жабдықтарын сатудан бастаған. Өзіне пікірлес, рухани жағынан жақын жігіттердің басын құрап, компания құрды. Бүгінде «ЗападЭнергоПром» ЖШС – əлемге танымал немістің Finder, Hummel, шведтің ABB се кілді мүйізі қарағайдай компанияларының еліміздегі ресми өкілі. Ізденімпаз жас қапшықтап ақша жинауды мұрат етпей, өзге адамдармен бірге қоғамға пайдалы

іспен айналысқанды жөн деп тапқан. Сөйтіп, «Алгоритм» технопаркінің маңынан шағын цех ашты. Қазір компания жүк тасымалына арналған тіркеме техника, генератор түрлерін, дəнекерлегіш аппараттарды, жарықтандырғыш құралдарды құрастырып, шығаруға əбден маманданды. Тəжірибе жинақтаған компания келешекте Төтенше жағдайлар желісіне қажетті жеңіл техника өндірісіне ден қойып, машина жасау саласына бет бұрмақ. – Қызмет бабымен түрлі елдерде жиі боламын. Жоғары технологиялы құрал-жабдықтар шығаратын Ресейдің, Финляндияның ғалымдары мен конструкторларымен жүздесіп, тəжірибе алмасып тұрамыз. (Соңы 3-бетте).

Бір ауыз сөз

«Тїрме аруы» несі? Дəулет СЕЙСЕНҰЛЫ, журналист.

Тағы бір мерекені, 8 наурыз халықаралық əйелдер күнін дүркіретіп атап өттік. Басқаны айтпағанда, елімізге шетелдерден жалпы құны жүз мың доллар тұратын екі тонна гүл əкелінгенін естіп жатырмыз. Солайша əйел затының көңілін көкке көтерген секілдіміз. Əрине, аналарымыз бен апайларымыз, қарындастарымыз бен қыздарымыз мұндай құрметке əбден лайық. Бірақ кейде асыра сілтеп жібере тініміз, де бар-ау! Айталық, өз басым республикалық телеарналардың бірінен пəлен деген қа ланың пəленінші түрмесінде

«Түрме аруы» сайысы өткізілді дегенді естігенде жағамды ұстап, таңғалғанымды жасыра алмаймын. Рас, тағдырдың тəлкегімен түрмеге тап болған арулар бар да шығар. Сондықтан, ондай жандардың жүрегін жаралау ойымызда жоқ. Солай дей тұрғанмен, қасиетті де құрметті ару сөзі мен естігенде денең дір ете қалатын түрме ұғымы бір-біріне еш сыйыспайды-ау! Осылайша, далақтап кете беретін болсақ, жеңіл жүрісті жезөкшелер арасында да сондай мағынадағы сайысты өткізбейтіндігімізге кім кепіл?! Мен қауіп еткеннен айтамын демекші, əр нəрсенің өз жөні бар емес пе! СЕМЕЙ.


2

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

 Билік бағанасы

Бірінші оќылымда ќаралады

Кеше Қайрат Мəмидің төрағалық етуімен Парламент Сенатының бюро отырысы болды. Онда Парламент Мəжілісінде мақұлданған заң жобалары тұрақты комитеттер мен Сенат аппаратына жіберілді, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі. Экономикалық даму жəне кəсіпкерлік комитеті «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заң жобасы мен кейбір заңнамалық актілерге мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ілеспе заң жобасы бойынша бас комитет болып белгіленді. «Дербес деректер жəне оларды қорғау туралы» жəне кейбір заңнамалық актілерге дербес деректер жəне оларды қорғау мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобалары бойынша Конституциялық заңнама, сот жүйесі жəне құқық қорғау органдары комитеті бас комитет болып белгіленді. Одан басқа, бюрода Сенаттың кезекті жалпы отырысының күн тəртібі қаралды. Онда «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заң жобасы мен кейбір заңнамалық актілерге мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасын бірінші оқылымда қарау жоспарланып отыр.

Елшімен екіжаќты əѕгіме

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қайрат Мəми Əзербайжан Республикасының елшісі Закир Гашимовты қабылдады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі. Кездесуде Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің аясындағы өзара ісқимылдың келешегі талқыланды. Əзербайжан жағы Қазақстан өкілдеріне үстіміздегі жылғы 1617 сəуірде Бакуде өтетін «ТМД мұсылмандары бейбітшілік пен тұрақты даму үшін» халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференциясына қатысуға шақыруды табыс етті. Елші, сондай-ақ, биылғы тамыз айында Əзербайжан астанасында өткізуі жоспарланған Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесінің саммитіне əзірлік жайында əңгімеледі.

Дипломатпен кездесті

Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі Əділбек Жақсыбеков Ұлыбританияның Төтенше жəне өкілетті елшісі Кэролин Браунмен кездесті, деп хабарлады ҚР Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі. Қорғаныс ведомствосының басшысы Британия елшісін Қазақстан Республикасындағы дипломатиялық миссияға та ғайындалуымен құттықтап, халықаралық жəне екіжақты əскери ынтымақтастық саласындағы қызметіне табыс тіледі. Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Ұлыбритания арасындағы əскери ынтымақтастықты дамытудың болашағы, НАТО əскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуы жəне Қазақстан бітімгерлік күштерінің БҰҰ миссиясына қатысуы мəселелерін талқылады. – Қазақстан əлемдегі тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету шеңберінде өзінің бітімгерлік күштерін БҰҰ миссиясына жіберуді жоспарлап отыр. Осыған байланысты Қорғаныс министрлігі қазақстандық бітімгерлік бөлімшесін дайындықтан өткізуде жəне Қазақстан азаматтарының БҰҰ миссиясына қатысуы жөніндегі заңнамалық құжаттарды əзірлеу де, – деп атап өтті Əділбек Жақсыбеков. Кэролин Браун Ұлыбри танияның Қазақстан Қарулы Күште рінің жауынгерлік əзірлігін жоғары бағалайтынын жəне «Қазбригтің» бітімгерлік операцияларына қатысуына қолдау көрсететінін жеткізді. Қазақстан Қорғаныс министрі «Дала қыраны-2012» тактикалықарнайы бітімгерлік жаттығуларына қатысқан британдық əскери қызметшілерге ризашылығын білдірді.

 Замана зиялылар зердесінде Əл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің түлегі Берік Əбдіғалиевті қалың жұртшылық өзіндік көзқарасы бар, ұстанымы нық саясаттанушы, қоғам қайраткері, іскер ұйымдастырушы, білікті де жаңашыл басшы, қайда жүрсе де өз ұлтының мүддесін қорғауды бірінші кезекті міндеті санайтын абзал азамат ретінде жақсы біледі. Қазір ол – Қостанай облысындағы Арқалық қаласының əкімі. – Берік Əбдіғалиұлы, «Замана зиялылар зердесінде» айдарымен берілетін материалдарда негізінен ел дамуына, ұлт болашағына қатысты мəселелер төңірегінде əңгіме қозғалатынын, еліміздің өткені мен бүгіні сабақтасып, өріліп жататынын өзіңіз де байқап жүрген боларсыз. Аясы кең, айтары аз емес. Уақыт, қоғам, болашақ туралы, т.б. зиялыларымызды толғандыратын ойлар ортаға салынады. Міне, осы ретте бүгінгі əңгімені Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» деп аталатын халыққа Жолдауынан бастағанымыз жөн сияқты. Сіздің осы құжатты қолыңызға қалам алып отырып оқығаныңызға күмəнім жоқ. Жолдау туралы ойларыңызбен бөліссеңіз. – Елбасының халыққа биылғы Жолдауын шын мəнінде кең ауқымды құжат ретінде қарастырғанымыз жөн. Егер бұған дейін еліміздің саяси-экономикалық бағыттарына басымдық берілсе, биылғы Жолдауда идеологиялық, қоғамдық, ұлттық мəселелер де кеңінен қамтылған. Əсіресе, зиялы қауымның қоғамдық көзқарас қалыптастырудағы рөлінің маңызды екені баса айтылған. Өкінішке орай, бүгінгі таңда зиялы қауым өкілдерінің ұлттық идеология қалыптастырудағы ықпалының төмен екенін мойындауымыз керек. Өзіндік ұстанымы бар, айтар ойын бүкпесіз білдіре алатын зиялылар елімізде саусақпен санарлықтай ғана. Солардың өздерінің арасында мүдде ортақтастығы, саяси күшжігер бірлігі, елдік міндеттерді шешуге бір кісідей жұмылу ниеті байқалмай отыр. Биылғы Жолдаудың тағы бір ерекшелігі – ол ел өңірлерімен көрікті, əлеуетті деген ойды дəттейді. Қазір еліміздегі үлкен қалалар мен ауылдардың айырмашылығы жер мен көктей. Ірі қалалар мен өңірлерді салыстырғанда, əрине, диспропорцияның болуы заңды. Бірақ, Қазақстанда бұл диспропорцияның ара-жігі тым алшақ. Жалпы, бүгінгі күні Елбасы алға қойып отырған міндеттерді ойдағыдай жүзеге асыру үшін өңірлерге ұлт, тіл тағдырына жаны ашитын басшыларды тағайындаудың маңызы зор. Тіпті, жалғыз əкімдер ғана емес, мектептегі əр мұғалім өскелең ұрпақты тəрбиелеудегі үлкен жауапкершілікті сезіне білсе, ұлтымыздың біртұтастығына нұқсан келмес еді. Қазіргі қоғамдағы ахуалды алып қарайтын болсақ, еліміздегі ұлттық бағыттағы идеологиялық жұмыс əлі əлсіз. Əр нəрсенің артықшылығы да, кемшілігі де болады. Сондай дүниенің бірі – жаһандану. Кез келген ақпараттың қас-қағым сəтте таралуының, жоғарғы технологиялардың күн санап қарыштап дамуының адамзатқа тигізер пайдасын жоққа шығару əбестік болар. Десек те, кез келген ұлттың иммунитеті жоғары болмаса, оның этнографиялық ерекшеліктері осы жаһанданудың «жұтқыншағында» кетуі ғажап емес. Біздің тəуелсіз ел болғанымызға көп уақыт өте қойған жоқ. Кеселдей болған кеңестік идеологияның кесірінен қазақ ұлтының тілі, ділі, діні, мəдени мұрасы, рухани құндылықтары тұралап қалды. Əлі де бодандық санадан толықтай арыла қойған жоқпыз. – Сіздің Арқалық қаласына əкім болып тағайындалғаныңызға бір жылдай уақыт болды. Əдетте, басшы ауысқанда халық кəдімгідей елеңдеп, тың серпіліс, соны бағыт, бір сөзбен айтқанда, жаңа келген адамнан елеулі өзгерістер күтеді. Оның үстіне сіз елге белгілі азаматсыз. Халық Ұлытауда, Жезқазғанда тындырған істеріңізден хабардар. Дегенмен, əнші Мəди «Сенен бұлт, менен қайғы тарқамады» дегендей, кеңес заманында қайта-қайта «сүрініп», содан оңала алмай келе жатқан Арқалықтың жөні бөлек қой... – Арқалыққа аттанар сəтте мұнда шаруа шаш етектен екенін білдім. Арқалыққа əкім болып тағайындалу мен үшін əрі сын, əрі абырой болды. Неге сын десеңіз, Арқалық талай қиындықты көрді. Тоқсаныншы жылдар тұсындағы дағдарыс қаланың көп зардап шегуіне əкеп соқтырды. Қаланың инфрақұрылымы əбден тозған, жылусыз, жарықсыз қалған тұтастай мөлтек аудандар ықшамдалып, сынып-қирағаны да баршаға мəлім. Содан болуы керек, бүгінде Арқалықтың атымен шошытатындар бар. Бірдеңе дұрыс болмаса, «екінші Арқалық» боласың деп, тозудың түбіне жеткен қала деген сарында сақтандыра сөйлейді. Алайда, Арқалықта адам шошитындай ештеңе де жоқ. Проблемасы аз болмаса да, рет-ретімен шешіліп келеді. Депрессиялық қала деп айтуға еш негіз жоқ. Бүгінгі күні қаланың өзіндік құрылымы қалыптасып, бірте-бірте шаруасы оңалып келе жатқан жайы бар. Мұны Үкіметтің моноқалаларды дамыту бағдарламасының шапағаты деп түсінсек те болады. «Арқалық – Шұбаркөл» темір жол құрылысының да үмітін үкілеп отырған ел сенімін нығайта түскені сөзсіз. Арқалықтың бір өзекті проблемасы – қираған апатты үйлер. Үкіметтің «Моноқалаларды дамыту» бағдарламасы бойынша жылына 500 миллион теңгеден астам қаражат бөлінеді. Соның 100 миллионы осы үйлерді бұзып тастауға бағытталып отыр. Биыл қала ішіндегі 160 қиранды ғимараттың 17-сін бұзбақпыз. Құдай қаласа, таяу уақытта барлығынан да құтыламыз. Арқалық – сан қатпарлы тарихы бар Торғай өңірінің орталығы. Алаш алыптарын, атақты ақын-жазушыларды, батырлар мен даналарды дүниеге əкелген шежірелі

өлкенің гүлденуіне үлес қосу – абырой деп отырғаным содан. Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Ахмет Бірімжанов сияқты Алаш қайраткерлерінен басқа да талай-талай есімі елге таныс тұлғалар – осы өңірдің перзенттері. Торғайдың тарихына зер сала қарасақ, көптеген тағдыр шешерлік тарихи оқиғалардың шиеленісі осы өңірде болғанына көз жеткіземіз. Торғай – ұлттық

де хабарымыз бар. Бұл нені білдіреді? Тарихқа деген құрметіңіз бе, əлде... – Бұл тарихқа да құрмет, ұрпақ тəрбиелеудің де бір жолы. Өткенімізді жаңғыртып, рухани, мəдени құндылықтарымызды қастерлей алмасақ, ұлтымыздың болашағы бұлыңғыр болары сөзсіз. Біз əлі күнге дейін тарихтың рөлін толыққанды түсінбей келеміз. Тарих – ұлт діңгегі, арқа сүйер тірегі. Алаш баласы Азаттық үшін сан ғасыр шайқасқан, тартысқан, жұлысқан. Ұлттық жігер мен отаншылдық рух тарихқа тағзым етуден басталады. Бүгін қазаққа ұлттық арманмұратың не деген сұрақ қойсаң, ойланып қалады. Бізге ұлттық арман керек. Бəсекеге қабілетті болу үшін талпыну керек, намыстану керек. Қазіргі таңда қазақ қоғамының психологиясында бір қарама-қайшылық

дегенменде орталық емес бір көшеге екеуінің аты берілді. Екеуіне екі бөлек көшені қимадық. Шынайы ұлттық ауқымдағы іс-шаралар облыс не аудан басшысының қалауымен емес, мемлекеттің бекітуімен, тікелей нұсқауымен жүргізілуі керек деген ойдамын. Сондықтан, Үкімет тарапынан бір концепция қабылданып, осындай тағылымы мол шаралар жүргізілсе нұр үстіне нұр болар еді. – Сізбен əңгімелесіп отырып мемлекеттік тілді дамыту мəселесін орап өте алмаймыз. Ертеректе берген бір сұхбатыңызда «Қазақ тілінің мəселесі қаражатқа, оқулыққа, əдістемеге, маманға емес, саясатқа тіреліп тұр», одан кейін бөлініп жатқан қаржы өз мақсатына жұмсалмайды деген сияқты пікірлер

Берік ƏБДІЄАЛИЕВ:

Бізге ўлттыќ арман керек

жігер, ұлттық намыс қалыптасқан орта десем жаңылыспаған болармын. Одан қалды, мұнда Сақан Құсайынов, Еркін Əуелбеков, Оразбек Қуанышев, Өзбекəлі Жəнібеков, Мақтай Сағдиев, Қаратай Тұрысов сынды еліне елеулі еңбек сіңірген мемлекет қайраткерлері өзіндік қолтаңбасын қалдырған. Осындай маңдайалды азаматтардың жасаған ісін жалғастыру – мен үшін үлкен мəртебе. Сондықтан, экономикалық-əлеуметтік ахуал бір бөлек, мұнда рухани мəселелерге көп көңіл бөлінуге тиіс. – Елбасының жаңа Жолдауында əкімдерді сайлау туралы айтылды. Сіз осыған қалай қарайсыз? Бұл сұрақты қойып отырған себебім, есіңізде шығар, кезінде кеңшарлардың басшыларын сайлау қолға алынып, бір дүрліккен едік қой. Соның аяғы не болды. Əркім «көрпені» өзіне қарай тартып, ел арасы бүлінді. Ырду-дырду көбейді. Халық сайлады деген көптеген басшылардың басқару қабілеті төмен болып шықты. Тағы да соның кебін киіп жүрмейміз бе? Əкімдіктердің басшылығына шын мəнінде іскер, талапшыл, жаңаша ойлайтын адамдар келуі үшін қандай тетіктерді іске қосқанымыз жөн? – Жалпы, өңірлердегі жағдай көбіне билік тізгінін ұстаған басшыларға байланысты екені белгілі. Əкімдік жұмысында адами фактор маңызды рөл атқарады. Ниетің болса, мүмкіндік табу қиын емес. Сол себептен, əкімдерді сайлау реформасын халықпен мүдделес басшы билікке келуінің демократиялық тетігі ретінде қабылдағанымыз жөн. Əкімдерді сайлау жөнінде аз пікір айтылып жатқан жоқ. Меніңше, ауыл əкімдерінен кейін аудан əкімдерін де сайлаған дұрыс. Себебі, ауылдың жағдайы аудан əкімдеріне тікелей байланысты. Десек те, бүгін енгізіліп жатқан сайлау реформасының бұрынғы жүйеден айырмашылығы шамалы. Үміткерлер белгілі бір критерийлер бойынша іріктелуі – қажеттілік. Оның басқару қабілеті де, тəжірибесі де қызметіне лайықты деңгейде болғаны жөн. Кездейсоқ адам басшылықта болмаса ғана сайлау дан ұтарымыз көп болады. Екіншіден, халық тек тұлғаға емес, оның сайлауалды бағдарламасына да сүйене отырып да уыс бергені құбақұп болар еді. Бұрынғы жұмыс істеп жүрген əкімдер қайта сайланып, ешқандай өзгеріс болмаса, оның ақыр аяғы халықты алдағандық болып шығады. Ауыл əкімдерінің қолында мүмкіндік жоқ деуіміз дұрыс емес. Біріншіден, ауыл əкімінің өзінен табандылық қажет. Себебі, ауданның қаражаты – ауылдың да қаражаты. Халықтың аманатын, оның мұң-мұқтажын аудан, облыс басшыларына жеткізіп, ауылдың дамуына тиісті қаражат бөлінуін ұйымдастыра білуі тиіс. Іскер, талапшыл, жаңаша ойлайтын əкімдер елімізде ауадай қажет. Біз өткеннен сабақ алуға тиістіміз. Сіз айтып отырған кешегі жағдайды қайталамау үшін ауыл əкімдерін сайлауды бірнеше сатылы жүргізген тиімді ме деймін. Ауыл қарияларынан, зиялы қауымынан, белсенді азаматтарынан арнайы алқа құрып, солардың ортақ шешімімен үміткерлер ұсынылса, ол үміткерлерді аудан басшысы мақұлдап, мəслихатқа жолдаса, сайлаудың тиімділігі арта түсетін сияқты. Өзім осындай тəжірибені Арқалықта енгізбек ойдамын. Тағы бір айтпағым – егер əкімнің қолынан түк келмесе, оны алып тастап, мерзімінен тыс сайлау жүргізуге құқықтық негіз қажет. Ол үшін сайлау алқасы əкімнің жұмысын қоғамдық бақылауға алып, əр ісін таразылап отыруы керек. – Берік Əбдіғалиұлы, қалай десек те, көптеген мəселелердің ойдағыдай шешілуі əкімдерге байланысты. Билік те, қаржы да солардың қолында. Ешкімге жалынатын емес. Ниет болса, қолда бар мүмкіндіктерге сүйене отырып, көп мəселелерді шешуге болады. Оны өзіңіз де дəлелдеп жүрсіз. Ұлытау ауданына əкім болып тағайындалғаннан кейін Жезді ауылының орталығында мызғымай тұрған «күн көсемнің» қола мүсінін жұлып тастап, орнына Кенесары ханның ескерткішін орнаттырдыңыз. Сол сияқты, аудандағы мектептерге хандардың аттарын бергеніңізден

бар. Бір жағынан, жалған мақтаншақтық белең алса, екіншіден, өз-өзін кемсітушілік, өз күшіне сенбеушілік те бар. Осы бір парадоксты құбылыстың себеп-салдарын талдайтын ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізген жөн сияқты. Елді мекен, көше, мектептерге аты аңызға айналған батырлардан, қазақ хандарынан бастап Алаш үкіметінің мүшелеріне дейін қаншама тұлғалардың есімдерін беруге болады. Мысалы, мектепаралық түрлі дода-байқауларда балалар осындай тарихи тұлғалардың есімдерін ұрандатып шықса қандай жарасымды. Бұл есімдердің ұлттық рухты, сана-сезімді оятып, бір серпіліс беретін қасиеті де балаларға оң ықпалын тигізеді. Бір мысал келтірейін, Жезқазғанда жүргенде мектепке Желтоқсан көтерілісінің қаһарманы Қайрат Рысқұлбековтің есімін берген болатынбыз. Біраз уақыттан соң сол мектепке қайта барып, аралаудың сəті түсті. Оқушылар Қайраттың өлеңдерін жатқа айтып жатыр екен. Мектептің ішінде суретін, желтоқсан оқиғасына қатысты деректерді іліп қойыпты. Осының бəрі өскелең өрендерді патриоттыққа үндеп, Отанын, ұлтын қадірлеуге тəрбиелеп жатқанын көріп қуандым. – Өткен ғасырдың басындағы аласа пыранда халқымыз небір асыл ұлдарынан айырылып қалғанын еске алғанда өзегіміз отқа оранады. Оларды ақтап алу, халқына қайтару оңай болған жоқ. Қазір тəубе, тəуелсіз елміз, ешкімге жалтақтамаймыз, жоғалтқанымызды түгендеп жатқан жайымыз бар. Сіз қалай ойлайсыз, біз сол қазақ еркіндігін армандап, көре алмай кеткен, «ұлт» үшін басын бəйгеге тіккен асылдарымызды елге, халқына сіңірген еңбегіне қарай құрметтеп отырмыз ба? – Əлі де əділетті бағасын ала алмай келе жатқан тұлғалар, əрине, бар. Алаш қозғалысын айтар болсақ, ең алдымен Ахмет Байтұрсыновты, Əлихан Бөкейхановты, Міржақып Дулатовты, Мағжан Жұмабаевты атайтынымыз рас. Бірақ, осы арыстармен бірге мұраттас, мүдделес болған бірсыпыра Алаш қозғалысының қайраткерлерін, əр өңірде Алаш комитеттерін басқарған ұлтжанды азаматтарды халық тани қоймайтыны шындық. Азаттық үшін арпалысқан осындай азаматтардың өмірбаяны, олардың атқарған істері əлі күнге дейін толық зерттеліп, елге жеткізілмей келеді. Алаштан басқа, ашаршылық жылдары қолына қару алып, қазаққа қастық еткендерге қарсы көтеріліске шыққан кейбір азаматтар əлі күнге ақталған жоқ. Созақ, осы өңірдегі Батпаққара көтерілісі, Маңғыстаудағы, Ақсудағы, Абыралыдағы халық көтерілістерінің көшбасшыларын əлі күнге дейін білмейтініміз тағы шындық. Жоғарыда айтқанымдай, қазекең əлі де сол рушылдықтан аса алмай жүр. Рубасыларға, əулет басшыларының құрметіне ескерткіш, мазар саламыз. Ол дұрыс та шығар. Бірақ, қазақ мемлекеттігінің іргетасын қалаған, алты Алаштың басын қосқан ірі тұлғаларға лайықты құрмет көрсетілмей келеді. Мысалы, Керей – қазақтың тұңғыш ханы, орны бөлек, саяси ұлт басшысы, ал Жəнібек – қазақ тарихындағы айрықша тұлға, соңғы бүкіл қазақ хандары осы Жəнібектің ұрпақтары. Құдайға шүкір, Астанада ескерткіш тұрғызылды,

айтқан едіңіз. Елбасының жаңа Жолдауында көңілге үміт ұялататын тұстар бар сияқты. Əйтеуір, халық қуанып жатыр. Сіз Жолдауда тілдерді дамытуға байланысты жасалған тұжырымдардан қандай ой түйдіңіз? – Елбасының Жолдауында жыл сайын қазақ тілінің мəртебесін көтеру жайында аз айтылып жатқан жоқ. Осы тапсырмалар қалай жүзеге асырылуда, мəселе осында. Өкінішке орай, қазір қазақ тілі мəселесі ұранға айналып кеткен сияқты. Айтылуы айтылады, бірақ, нақты бір нəтижесі көрінбей келеді. Елбасының тапсырмаларын орындау үшін табандылық, құлшыныс байқалмайды. Қазақ тілінің тағдыры баршамызға ортақ, əрқайсымыз атсалысуға тиістіміз. «Қазақпен қазақ қазақша сөйлесуі керек» десек те, əлі де бүгінгі мемлекеттік тілдің қолданыс аясы көңіл көншітпейді. «Қазақ елінің болашағы – қазақ тілінде» десек те, оның ана тілімізден алшақтап бара жатқан қазақтарымызға ықпалы күшті болып тұрған жоқ. Болашақта мемлекет иесі – қазақтар қазақша сөйлейтінін қалайтын болсақ, біз бүгіннен бастап балабақшаларда жəне мектепте қосалқы пəндерді мемлекеттік тілге көшіруіміз қажет. Орыс тілді мектептеріндегі еңбек, əн, денешынықтыру, алғашқы əскери дайындық сияқты пəндерді толық мемлекеттік тілде жүргізетін мезгіл жетті. Бұл ұсынысты мен Жезқазғанда жүргенде бастаған болатынмын. Арқалықта да қолға алып жатырмын. – Өзім сұхбаттасып жүрген азаматтардың бəріне қоятын бір сауалым бар. Ол бүгінгі ауыл тіршілігіне қатысты. Біреулердің ауылдың, əсіресе, қа зақ ауылдарының жүдегеніне, тұрғындардың ежелгі мекендерін тастап көшіп жатқандарына қабырғалары қайыспайтын сияқты. Өз басым осыған қарсымын. Ауыл оңалмай, қазақ оңбайды. Біз ауылдың қадір-қасиетін, олардың ұрпақ тəрбиесіндегі рөлін төмендетіп жіберген сияқтымыз. Сіз қалай ойлайсыз? Əсіресе, шалғайдағы шағын ауылдардың жағдайы нашар. Олардың болашағы қалай болар екен? – Мен сізбен толық келісемін. Ауыл – қазақ мəдениетінің, салт-дəстүрінің ажы рамас бөлігі. Ауылдың амандығын ойламау өз тамырыңа балта шапқанмен пара-пар. Ауылдың жүдеп-жадап бара жатқанының бір себебі – ондағы жағдайдың төмендігі. Жағдайдың төмендігі ауыз су тапшылығына, жылу, кəріздік жүйелердің жоқтығына, ойқы-шойқы жолдардың жарамсыздығына, білімнің сапасыздығына келіп тірелетіні баршаға аян. Əрине, бүгінгі таңда Үкімет тарапынан қолдау көрсетілмей жатқан жоқ. Ауылдарды ұстап тұрған – ауыл шаруашылығы саласына мемлекет біршама субсидия бөліп жатыр. «Сыбаға» бағдарламасы арқылы мал басын асылдандыруға, көбейтуге жеңілдетілген несиелер берілуде. Əйтсе де, ауылдардан көшу үрдісін тоқтату оңай болмай тұр. Ауылға бүгін керегі – тұрмыстық деңгейді көтеру. Алдымызға бəсекеге қабілетті 30 елдің қатарына енеміз деген меже белгілеп қойдық. Егер ауылдарда қарапайым коммуналдық игіліктер болмаса, біз қалайша жарты əлемді озып жеңбекпіз? Мысалы, Германияда ХІХ ғасырдың өзінде барлық елді мекендерде кəріздік жүйе орнатылған болатын. Ал біздің ауылдарда бұл əлі күнге дейін арман болып келеді. Екіншіден, ауылдың мəдени-рухани өмірін жандандыруға көмектесу керек. Мешіт, мəдени клубтар, кітапханалармен шектелмей, тіпті, сол ауылдың тарихынан сыр шертетін мұражайлар да ашу керек. Ауылды аман сақтап қалу ауылдағы ағайынға да байланысты. Егер еңбекке білек сыбана кірісуге дайын азаматтар көп болса, ауылдың да жағдайы бірте-бірте оңалары сөзсіз. – Еліміздің тəуелсіздік алып, дербес мемлекет ретінде дами бастағанына 21 жыл толды. Осы уақыт ішінде атқарылған істер шын мəнінде ұшан-теңіз. Ал осы жылдар ел иесі, жер иесі – қазақтың санасына қандай өзгерістер əкелді деп ойлайсыз? Қазақ қалыптасқан жағдайды, жаһандану талаптарын дұрыс бағалап, уақыт талабына ілесе алып отыр ма? Біреулер қазақ жұртының етек-жеңін жинап, өзіне-өзі келуі ұзаққа

созылып бара жатқанына алаңдайды. Қазақтың ұлт болып тұтасуына көңілі толмайтындар да бар. Жалпы, біз ортақ ұлттық құндылықтарымызды таптық па? Бүгінгі таңда қазаққа бəрінен де не жетпей тұр деп ойлайсыз? – Сіздің бұл сұрағыңыз – бір ғылыми институт айналысатын терең тақырып. Тəуелсіздік алған шақтан бастап күні бүгінге дейінгі қазақ қоғамындағы құбылыстарды ғылыми негізде зерттеп, қазақ ұлтының даму стратегиясын бекіту қажет деп ойлаймын. Əзірше біз ортақ құндылықтарымызды таптық деп тап басып айта алмаймыз. Неге десеңіз, қазаққа бірлік жетіспейтін сияқты. Былайша айтқанда, қазір елімізде əртүрлі топтар көп. Бірінің екіншісінде шаруасы жоқ əрі өз тобының құндылығын өзге топтың көзқарасынан жоғары қояды. Діни наным-сенімі бойынша жік-жікке бөлініп жатқандар да аз болып тұрған жоқ. Соңғы уақытта елімізде белең алған түрлі діни ағымдар ұлттық идеологияның əлсіздігінен кең таралып жатыр. Біз өзіміздікінен өзгенікін жоғары қоямыз, бұл ақыр аяғы жақсылыққа апармайтыны анық. Бүгінгі таңда ғылым мен білім саласына миллиардтаған қаражат құйылуда. Ал бұл бағытта жұмыс атқарылып жатыр ма? Ол жұмысқа көңіл тола ма? Жалаң ұрандарға берілмей, бір стратегиялық құжат бекітіп, сол бойынша тарих ақтаңдақтарын ашуға, ұрпақ тəрбиесі мəселесіне жете мəн берілуі керек. Қазірде қазаққа керегі – ауызбіршілік, ортақ мүдде. Мемлекеттік, ұлттық, отандық құндылықтарға негізделген идеологиялық тұғырнама болса, іргесі берік, мемлекеттігі бекем ел боларымызда дау жоқ. – «Менің пірім Сүйінбай» демекші, əркімнің де үлгі тұтар тұлғалары болатыны анық. Сізді өмір жолында өз өнегесімен демеген осындай тұлғалар бар ма? – Өзіме пір тұтқан, үлгі санаған тұлғалардың бірі деп қазақтың жарық жұлдызы Шоқан Уəлихановты айтар едім. Азғантай ғұмырында қазақтың білім мен ғылым көкжиегінде жарқ етіп өткен жұлдыздың кейінгіге мұра етіп қалдырған еңбектері ересен. Тарихқа деген қызығушылығымды еселей түсірген қазақ кемеңгерінің бейнесін əрдайым парасаттылық пен патриоттықтың нышаны ретінде өз жадымда сақтап жүремін. Өмір ағымымен əрі қарай жоғарғы оқу орнына түскенімде де өзіме бағыт-бағдар беріп, жол көрсетіп, жөн сілтеген бірқатар азаматтарды да айтпай кетуге болмайды. Жаңаша ойлауға, либералдық көзқарастың қалыптасуына, көшпенділер өркениетін, тұрмыс-салтын, шаруашылығын зерттеуге ықпал еткен белгілі ғалым Нұрболат Масановтың есімін ерекше атағым келеді. Ағамызбен пікірлесетін, сырласатын, айтысатын сəттеріміз аз болған жоқ. Нəтижесінде менің саясатқа деген көзқарасым, жалпы азаматтық ұстанымым қалыптасты. Кейін оқуды бітіріп, Президент жанындағы Стратегиялық зерттеу институтына қызметке орналасқанымда институт директоры Өмірсерік Қасеновтен алған тəлім-тəрбие де зор болды. Халықаралық қатынас, геосаяси жағдайларға қатысты көптеген нəрселерді ұғындырып, бірқатар халықаралық ғылыми конференцияларға жолдама беруі ой-өрісімнің кеңеюіне сеп тигізді. Одан кейін үлкен саясатқа араласуыма Алтынбек Сəрсенбайұлының ықпалы да болды. Əкімдік қызметке мен 29 жасымда келіппін. Басқару тізгінін алғаш ұстағанымда халықпен жұмыс жасауды, ел сенімін ақтай білуді үйреткен – қазіргі Үкімет басшысы Серік Ахметов. Ол тұста, білесіздер, Серік Нығметұлы Теміртау қаласының əкімдігін басқарды. Сонда əкімнің орынбасары болып тағайындалғанымда əкімдік жұмысындағы жауапкершілікті алғаш сезінген едім. Елбасының Теміртаудан келе жатқан төл шəкірті Серік Нығметұлы кез келген істе «халыққа жаның ашуы керек» деген ұстанымын алға тартып отыратын. Шын мəнінде, өз халқына əкімдердің жаны ашымаса, олардың жағдайын дұрыстауға ниеті болмаса ондай əкімнен не пайда? – Халық арасында «Əкім бол, халқыңа жақын бол» деген сөз бар, өткен уақытта сіз халыққа қаншалықты жақындай алдыңыз? – Жұмыс бабымен де, жұмыстан тыс уақытта да қарапайым халықпен жүздесуден ешқашан тартынған адам емеспін. Бір жағынан осындай ашықтықтың нəтижесінде болар, жеке электрондық поштама, əкім блогына, ғаламтордағы əлеуметтік желілерде халық тарапынан көп хаттар келеді. Əсіресе, Жезқазған қаласының тұрғын дарынан келіп жатқан тілектер көп. Олардың барлығын өзім жинап отырамын. Бұл жай ғана ермек емес, жұмысымның қаншалықты нəтижелі болғанын айғақтайтын көрсеткіш десем артық айтпаған болармын. Екіншіден, халықтың алғысы жұмысыңа тың серпін беріп, жаңа жобаларға, халыққа оңтайлы жағдайлар туғызуға, тұрмысын жақсартуға жігерлендіреді. Арқалық қаласына келгеніме бір жылға толмас уақыт болса да, мұнда да айтары бар ағайын жетерлік. Осында келгенімде əкімнің жеке қабылдауын ашық форматқа ауыстырып, жергілікті мекеме басшыларының, БАҚ өкілдерінің қатысуымен өткізуге көштік. Əкімнен əділдік іздеп келетін халықтың мұң-мұқтажы аз емес. Өкінішке орай, барлығының мəселесін шешіп беруге мүмкіндік шектеулі. Десек те, əкімнің қолынан көп нəрсе келеді. Белгілі бір түйінді тікелей шешіп бере алмасақ та, жергілікті азаматтардың көмегімен, басқа да жолдармен жəрдемдесуге мүмкіндік бар. Тек халықпен жақын болуға, халықтың халін дұрыстауға ниетің болса болғаны. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Жарасбай СҮЛЕЙМЕНОВ, «Егемен Қазақстан».


3

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

Шара жалєасын тапты Партияның Астана қалалық филиалының қоғамдық қабылдау бөлмесіне көпбалалы аналар, мүгедек əйелдер жəне жалғызбасты зейнеткер əйелдер оларға материалдық жəрдем көрсету өтінішімен жүгінді.

Осло қаласында Қазақстан Президенті жанындағы Жаппай қырып-жою қаруын таратпау мəселелері жөніндегі комиссияның төрағасы, «Назарбаев орталығының» директоры Қанат Саудабаев бастаған қазақстандық делегация Норвегия үкіметі ұйымдастырған «Ядролық сынақты қолданудың гуманитарлық салдары» атты халықаралық конференцияға қатысты.

Ядросыз əлем ќўру

8 наурыз – Халықаралық əйелдер күні мерекесінің қарсаңында «Бірлік» «Нұр Отан» ХДП-ның филиалы жəне Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қоры əйелдерді құттықтап, оларға тұрмыстық техниканы сыйға тартты. Сыйлықтар əрбір əйелдің үйіне жеткізілді. – Арамызда қолдауға жəне қамқорлыққа мұқтаж жандар бар. Оларға қамқорлық көрсету жəне олардың өмірі мен денсаулығына жағдай жасау өркениетті қоғамның басты міндеттері болуға тиіс. «Нұр Отан» ХДП-ның филиалы жəне Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қоры бірігіп, мереке қарсаңында бұл үдеріске өз үлесін қосып жатыр, көпбалалы аналарға жəне жалғызбасты зейнеткер əйелдерге тұрмыстық техниканы – тоңазытқыштар, кір жуғыш машиналар жəне телевизорлар сыйлады, – деді «Бірлік» «Нұр Отан» ХДП филиалы Саяси кеңес бюросының мүшесі Ғалым Жұмжаев. «Бірлік» «Нұр Отан» ХДП-ның филиалы жəне Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қоры бірігіп жасап жатқан аталмыш қайырымдылық шаралары жақсы дəстүрге айналғандығын атап өту керек.

жалпыадамзаттыќ ўстанымєа айналуы тиіс Конференцияға таратпау, қарусыздану, ядролық қаруды қолданудан жапа шеккендерге гуманитарлық қолдау көрсету саласындағы əлемнің 400-ден аса үкіметі мен халықаралық ұйымдарының өкілдері, ғылыми қызметкерлері мен сарапшылары келді. Шара аясында «АТОМ» жобасының тұсаукесері өткізілді, сонымен бірге, «Менің сіздерді құшақтайтын жүрегім ғана бар: Кəріпбек Күйіков шығармашылығы» атты сурет көрмесі ашылды. Конференцияда сөз сөйлеген Қанат Саудабаев Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Семей ядролық полигонын жабу жəне əлемде қуаты жөнінен төртінші орын алатын ядролық арсеналдан бас тарту туралы шешімінің тарихи мəні мен маңызын атап көрсетті. «Əскери-өнеркəсіптік кешен мен кеңес басшылығының қатаң қарсылығына қарамастан, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Тəуелсіздігімізге қол жеткізгенге дейін-ақ, яғни 1991 жылғы 29 тамыздағы Жарлығымен Семейдегі əлемнің аса үлкен ядролық полигонын жапты, – деді ол. – Қазақ елінің еркімен іске асқан осы тарихи фактінің əлемдік өркениет үшін маңызы өте зор. Қазақстанның көрсеткен үлгісі мен халықаралық қоғамдастықтың белсенді əрекеттерінің арқасында Жер шарындағы қалған полигондардың – Невада, Жаңа Жер, Лобнордың үні өшті. «Ядролық клуб» державалары ядролық сынақтар жүргізуге тыйым салатын жəне олардың жүргізілуіне мораторий қолданатын құжатқа қосылды». Өз сөзінде «Назарбаев орталығының» директоры қатысушыларға Қазақстандағы ядролық сынақтардың гуманитарлық жағдайға, тұрғындардың əлеуметтік жəне экономикалық жай-күйлеріне, қоршаған ортаға тигізетін тажалды əсері туралы айтып берді. «Ядролық

сынақтардың салдары əлі күнге дейін полигонға жақын тұратын халықтың денсаулығына кері əсерін тигізіп келеді. Олардың 70 пайызға жуығы – сəулеленуге ұшыраған ата-анадан туған екінші жəне үшінші жапа шегуші ұрпақтар Тəуелсіздіктің алғашқы күнінен-ақ Қазақстан Үкіметі ядролық сынақ құрбандарын сауықтыру үшін барлық мүмкіндіктерді жасап, жалпы, аймақ тұрғындарын экономикалық жəне əлеуметтік қолдауда барлық күшін жұмсап келеді. Осылайша, Үкімет Семей аймағындағы мəселелерді шешуге бағытталған бірқатар мақсатты бағдарламалар қабылдады, ал Қазақстан Парламенті ядролық сынақтардан зардап шегушілерді əлеуметтік қорғау туралы арнайы заң қабылдады», – деп атап көрсетті Қ.Саудабаев. Ядролық сынақтардың салдарын жоюда, сондай-ақ, аймақтың экологиясы мен тұрғындарды сауықтыру мəселелерінде көрсеткен көмектері үшін халықаралық қоғамдастыққа алғыс білдірген Қанат Саудабаев Қазақстан Үкіметімен бірлесіп, ядролық жарылыстардың салдарын жеңуге, Семей аймағының тұрақты дамуы мен экономикалық өсуін қамтамасыз етудегі көмектің техникалық компонентімен қатар, гуманитарлық компоненттің де қажеттілігіне назар аударды. «БҰҰ Бас Ассамблеясының Семей аймағын қалпына келтіру қызметінде Қазақстанға қолдау білдіру туралы үндеуі халықаралық қоғамдастықтың барлық мүшелерінің құлағына жетті, – деді Қанат Бекмырзаұлы. – Біздің конференциямыз əлемдегі ядролық сынақтардың құрбандары туралы кезекті рет еске салып, барлық елдердің үкіметтерін ядролық сынақтардан зардап шеккен аймақтың экологиясын қалпына келтіру, оларды сауықтыру проблемаларына аса гуманистік белсенділікпен айтарлықтай атсалысуға тағы да қозғау

салады деген сенімімді білдіргім келеді». «Біздер, ядролық соғыстың адамзат баласы ешқашан басынан кешірмеген осындай тозағынан өткен ядролық сынақтардан зардап шегушілер мүмкіндік бар кезде ядролық ессіздіктің нағыз алапатын саналы түрде жете түсінуге шақырамыз. Егер де əлемдегі миллиардтаған адам ядролық сынақтардың шын мəнінде бар екенін саналы түрде сезінетін болса, онда қоғамдық пікір ядролық қаруды жер бетінен жойып жоқ қып жіберерліктей жеткілікті моральдық күшке ие болар еді, – деді конференцияның қатысушыларына сөзін арнаған «АТОМ» жобасының Құрметті елшісі Кəріпбек Күйіков. – Менің картиналарымда ядролық қарудан азат əлемге шақыруым бейнеленген, оларға мен жанымды салып, жүрегімнің бір бөлшегін бердім... Біздің сабырға келіп, тоқтауымыз керек». Норвегияға сапары аясында Қ.Саудабаев ядролық қаруды таратпау мен қарусыздану саласындағы норвегиялық жəне халықаралық саясаткерлер, сарапшылармен бірқатар екіжақты кездесулер өткізді. Қанат Бекмырзаұлы Норвегия Стортингінің (Парламентінің) вицепрезиденті Марит Нюбак, «Парламентарийлер ядролық қаруды таратпау жəне қарусыздану үшін» халықаралық ұйымының жаһандық үйлестірушісі Алэн Варэ, сондай-ақ, танымал америкалық əртіс, ядролық қарусыздану үшін қозғалысының белсендісі Мартин Шинмен пікір алмасты. Қазақстандық делегация мүшелерінің, сондай-ақ, Норвегия халықаралық қатынастар институтының (NUPI) директоры Ульф Свердруппен, Шотландия парламентінің мүшесі Билл Кид жəне басқалармен кездесуі өтті. «Егемен-ақпарат».

«Егемен-ақпарат».

Астанада кезекті Қазақстан-Беларусь СІМ-аралық консультациялары өтті, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі.

Іс-шаралар жоспары бекітілді Аталмыш іс-шараның барысында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары С.Ордабаевтың жəне Беларусь Республикасы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары А.Михневичтің б а с ш ы л ы ғ ы м е н е к і д е л е г ациялардың келіссөздері болды. Тараптар екіжақты өзекті мəселелерді, сондай-ақ, екі мемлекеттің Біртұтас экономикалық кеңістік, Кеден одағы жəне ТМД шеңберіндегі əрекеттесулері барысын талқылады. Консультациялардың қо рытындысы бойынша Қазақстан Рес публикасы Сыртқы істер министрлігі мен Беларусь Республикасы Сыртқы істер министрлігі арасындағы 2013-2014 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарына қол қойылды.

Ќондырєы желсіз кїндері де ќуат ґндіреді (Соңы. Басы 1-бетте). Негізі өнімді нөлден бастап шығару қиын, оған қомақты қаржы керек. Жел электр стансасының жүйесі əмбеге баяғыдан таныс, ал біздің қондырғымыз өзгешелеу болады. «Зенит» зауытының бұрынғы бас конструкторы марқұм Альберт Гасанов кезінде тапсырысымыз бойынша жел двигателінің құрылымын жасақтады. Оның бастаған ісін жалғастырып, жел қондырғысының формасын жетілдірудеміз. Қондырғыны сынақтан өткізуді бастадық. Маусым айында дайын болады. Күн жарығынан қуат өндіретін жобамыз да бар. Мемлекеттің қуат үнемдейтін қондырғыны енгізуге кеткен шығынның бір бөлігін субсидиялау мəселесін көтеріп отырғаны қуантады. Бүкіл ауылды жарықпен қамтитын үлкен станса емес, жекелеген үйді жарықтандыруға əлі келетін шағын күн тақтайшаларын шығарамыз. Бүгінде оның қажетті кейбір бөлшектері сырттан əкелініп, наурыз айында үлгілік түрі сыналады. Қалада пəтерінде электр шамы барларға емес, айдалада жарықсыз отырған малшы ағайындарға пайдасы тиетін жоба – бұл. Əр үйді бөлек қамтитын қуаты сағатына 14 кВт-ға дейінгі газ генераторы жобасын іске асырмақпыз. Ауылдағы бір көшені жарықтандыратын генератор түрі де құрастырылады. Мысалға, шалғайдағы Жəнібек ауданын алайық. Ауданның тұрғындары электр қуатын Ресейден қымбатқа алады. Ал мына генератордың көмегімен жарықтандыруға кететін шығынды азайтуға болады. Мұндай қондырғылар шағын өндіріс орындарында пайдалануға тиімді. Өйткені, есік, терезе жасайтын, нан пісіретін шағын кəсіпорындарға күндізгі электр қуатының төлемі қымбатқа шығады, – дейді Біржан Маратұлы. Таяуда «Алгоритм» технопаркінде өткен қуаттың

жаңғыртылатын балама көздері нысандарын енгізу тақырыбындағы кеңесте Алматы қаласындағы энергетика жəне байланыс университетінің ғалымы Вячеслав Стояк оралдық компанияның жел двигателінің желсіз, күн тақтайшаларының бұлыңғыр күндері қалай жұмыс істейтініне қызығушылық білдіргені бар. Сөйтсек, нарыққа Қытай ұсынып отырған жел қондырғысына қарағанда, Біржанның жел қондырғысы тымық күндері де секундына 2-2,5 метрлік желмен жұмыс істесе, күн нұрынан қуат өндіретін тақтайшасы күннің бұлыңғыр кезінде, күндізгі жарықтан қуат өндіре береді екен. Соған орай күн тақтайшасының бағасы бір миллион теңге, ал, сағатына 1-2 киловатт электр қуатын өндіретін жел двигателінің бағасы 800 мың теңге шамасында.

Алдағы уақытта үлкен жел қондырғыларын құрастыру жоспарланған. Алғыр жігіт сол жобамен «ЭКСПО – 2017» көрмесіне қатысуды армандайды. Арманына қол жеткізу үшін жобаға қаржы құятын инвестор тауып, бөлшектерді шығаратын серіктес зауыттармен келісуі керек. Мамандығы қаржыгер Біржан Жанғалиев венчурлық қызметпен індете шұғылданып жүр. Қызықты жобаларды тауып, соған қаржы салады. Жоба бойынша үлгілік түрін шығарып, жетілдіреді, жаппай өндіріске қояды. Жоба өзін ақтауы үшін ұзақ күтуге тура келеді. Бұған екінің бірі бара бермейді, өйткені, кейде жобаның тиімсіздігі, табыс əкелмейтіні де болады. Жалпы, бұл кəсіпкерлік түрі тəуекелді қажет етеді. Орда бұзар шағында қалталы деген іскерлердің өзі батылы жетіп бара бермейтін, тəуекелді,

жауапкершілікті қажет ететін іспен айналысып жүрген қазақтың қара баласы тапқан-таянған табысын жобаларға, компанияның дамуына салуда. Қазір 10 шақты жоба қарастырылуда. Тек өңірдегі өнертапқыштардың өнертабыстарымен шектелмей, өзге елдердегі озық жоба, инженерлік идеяларға құлағы түрік. Украиндық автордың Н-1 ұңғыманы тазалау қондырғысы идеясына «құда түсіп», оны іске асырды. Жаңа қондырғымен ұңғыманы тазалау қауіпсіз əрі шығынды көп қажет етпейді. Бұрынғы əдіспен ұңғыманы тазарту жұмыстары шамамен 60 млн. теңгеге шығады десек, оралдық жабдық оны төрт есе арзанға, 16 млн. теңгеге тазалайды. Қондырғы Украинада сынақтан өтіп, жақсы нəтиже көрсеткен. Жазға салым Ақтау жағындағы бір компания

жабдықты пайдалану қызметіне тапсырыс берген. Компания немістермен бірге химиялық реагенттерден металлургия саласына қажетті қоспа шығару жобасын қолға алды. Қоспаның күшімен металды, тау жынысын кеседі. Қазақстанда мұндай өндіріс жоқ, Ресейде бір зауыт салынуда. Еліміздегі Арселор Миттал, Донской, Жəйрем кен байыту комбинаттары үшін қажетті өндіріс. «Биыл Орал қаласының Самара бағытындағы күре жол ауданынан жер телімін алып, цехтар саламыз. Сонда шағын өндіріс орнын іске қосамыз. Жақын маңдағы ауыл тұрғындары жұмысқа тартылады. Одан басқа арнайы техника құрастыру цехы іске қосылып, онда 80 жаңа жұмыс орны ашылады. Немістер, финдер келіп жергілікті кадрларымызды өздері үйретіп, оқытады. Орталық Қазақстан жағынан ашу жөнінде ұсыныстар болған, бірақ өз үйіңді көркейтіп, өз үйіңе салық төлегенге не жетсін», – дейді кəсіпкер. Қытайда рикшалар ұзақ дегенде небары 40 жасқа дейін өмір сүреді. Себебі, жүгі ауыр велосипед тепкенде, жүрекке күш түсетіні аян. Адамзат баласы үшін қайта велосипед ойлап табудың қажеті жоқ, дегенмен, оны жетілдіруге болатынын ақсайлық өнертапқыш дəлелдеген. Оның идеясын іске асыруға Біржанның командасы жұмылған. Аз ғана күш жұмсап, педальды еркін айналдыратындай етіп жетілдірілген велосипед түріне қазақстандық патент алынған. – Біздің велигімізді «ерттеп» мінген зейнеткер Лондон олимпиадасының чемпионы Винокуровты қуып жеткенін көрсек деген арман бар. Жоба толықтай дайын болғанда, тұсаукесерге чемпионды шақыру ойымызда бар, – деп күледі Біржан Жанғалиев. Несі бар, мақсат қойған адамға арманның орындалар күні алыс болмас...

«Даму»: кəсіпкерлікке ќолдау Кеше «Қазмедиа орталығы» ғимаратында Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаевтың қатысуымен дəстүрлі брифинг өтті. Ресми өкіл жақын күндері өтетін маңызды оқиғалар шоғырын тізбектеп берді. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Одан белгілі болғанындай, 12 наурызда Премьер-Министр Серік Ахметовтің төрағалығымен Үкіметтің отырысы өткізіліп, онда кəсіпкерлік пен бизнес-ахуалды жақсарту мəселелерін талқылау жоспарланыпты. Ал 13 наурызда Астанада ұлттық статистика жүйесін нығайту жобасы аясында Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің төрағасы Əлихан Смайылов Германия Федеративтік Республикасының Статистикалық офис президенті Родерих Эгелермен кездеседі екен. «Ал 15 наурызда Астанада Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасымен бірлесе отырып, мемлекеттік қызмет саласында аймақтық хабтың құрылтай конференция сын өткізеді. Конференцияға 30-дан аса елдің, сонымен қатар, Еуропалық Одақ, Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы, USAID жəне Дүниежүзілік Банк өкілдері қатысады. Аймақтық хабтың басты мақсаты – Орталық Азия жəне ТМД елдері үшін мемлекеттік қызмет саласында үздіксіз білім мен тəжірибе алмасу үшін институттық негіз құру», деді А. Əбибуллаев. Ресми өкіл, сондай-ақ, еліміз аумағында өтетін іс-шаралармен қоса, халықаралық іс-шаралар туралы да баяндады. Брифингте «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры басқармасының төрайымы Лəззат Ибрагимова сөз алып, Қазақстандағы əйелдер кəсіпкерлігі турасында əңгіме қозғады. «Бүгінгі таңда əлемдік еңбек нарығында əйелдер мен ер адамдардың үлесі теңгеріліп келеді. Халықаралық еңбек ұйымының зерттеулеріне сəйкес, қазіргі уақытта əлем экономикасында 1,2 млрд. əйел жəне 1,8 млрд. ер адам жұмыспен қамтылған. Жəне де бұл үрдіс Қазақстанда да əлемнің өзге елдеріндегідей көрініс тауып отыр, яғни біздің əйелдер қауымы ер адамдармен бірдей белсенді түрде жұмыс істеп жүр», деді Л.Ибрагимова. Осылай дей келе, ол бүгінде мемлекеттің кəсіпкерлікті

қолдау бағдарламасына қатысатын əйелдердің жалпы үлесі 32 пайызға жеткенін, 3 жылда қыз-келіншектердің 60 пайыздан астамы бизнес-курстардан өткенін атап көрсетті. «2013 жылдың қаңтар айына дейін «Назарбаев Университетінің» бизнес-мектебі базасында 420 кəсіпкер оқытылды, оның 206сы – əйелдер. Несиелендіру бағдарламасы бойынша «Даму» қоры 13 мыңнан астам адамға 680 миллиард теңге көлемінде қолдау көрсетті. Бүгінде мұндай мемлекеттік бағдарламаға қатысып, қолдау көрген əйел кəсіпкерлердің үлесі 32 пайызды құрап отыр. Біз мемлекеттік қолдау алушы кəсіпкер əйелдердің үлесін 40 пайызға дейін жеткізуді жоспарлап отырмыз», деді өз сөзінде Лəззат Ибрагимова. Қор басшысы, сондай-ақ, «Дамудың» алдында тұрған мақсатміндеттерге де тоқталып өтті. «Біз əйелдер кəсіпкерлігін сапалық жəне сандық тұрғыда дамытуды мақсат тұтамыз. Осы арқылы болашақта лайықты шешім қабылдай алатын əйелдердің қатары көбейеді деген үміттеміз. Сондықтан да біз оларға өз бизнесін ашуға жəне кеңейтуге, кірістерін арттыруға көмектесеміз. Бұл үшін бізде кəсіпкерлік бастамасы бар əйелдерді қолдауға бағытталған бірнеше бағдарлама жұмыс істейді. «Даму» қоры оқыту бағдарламасынан бөлек кə сіпкерлерге қаржылай қолдау көрсетуде. Қор белгілі бір шарт негізінде өз қаржысын қазақстандық банктерге орналастырады, ал ол банктер бұл қаржыларды түрлі бағдарламалар аясында несиеге береді. Осындай бағдарламалар шеңберінде 13 мыңнан астам адамға 680 миллиард теңге көлемінде қолдау көрсетілді», деді бұл орайда Л. Ибрагимова. Бір атап өтерлігі, бүгінде мұндай мемлекеттік бағдарламаларға қаты сып, қолдау көрген əйел кəсіпкерлердің үлесі 32 пайызға жетіпті. Сондай-ақ, 2013 жылдың 1 ақпанындағы мəліметке сүйенсек, əйел кəсіпкерлерді несиелендіретін арнайы бағдарлама аясында 826 əйел кəсіпкерге 4,2 миллиард теңге көлемінде қолдау көрсетілген екен.

Боран Аќмола аймаєын əлекке салуда (Соңы. Басы 1-бетте).

Бізге келіп түскен соңғы деректер бойынша 9 наурыздағы 09 сағаттан 10 наурыздағы 09 сағатқа дейін жол бойында 32 авариялық-құтқару жұмыстары атқарылды. Қар құрсауынан 197 техника шығарылып, 576 адам қауіпсіз жерлерге жеткізілген. Сондай-ақ, 267 көлік (371 жолаушысымен) жол полициясы қызметкерлерінің жетегімен сапар шекті. Бұған қосымша 353 адам жол бойында арнайы қамдалған жылыту бекеттеріне жеткізілді. Бурабай ауданындағы «Рубеж» бекетінде жергілікті атқару органдарының күшімен ыстық тамақ ұйымдастырылып, тоқтатылған көліктердегі жолаушылар қонақ үйлер мен жол

бойындағы сервистік қызмет орындарына орналастырылды. Жол полициясының күшімен 500 автокөліктен (300-і жүк машинасы) тұратын колонна ұйымдастырылып, полицияның бақылауымен Астана қаласына сапар шекті. Құтқару жұмыстарына Ақмола облыстық ТЖД 16 техникасы, ҚР ТЖМ Көкшетау техникалық институтының, ҚР Қорғаныс министрлігінің, «Қазавтодордың», жергілікті атқару органдарының жəне Астана қаласының техникалары жұмылдырылды. 10 жəне 11 наурыз күндері Көкшетау – Зеренді, Көкшетау – Петропавл, Атбасар – Жақсы – Есіл – Қостанай бағытындағы автожолдар қалыпты жұмыс істей бастады. Ақмола облысы.


4

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

 Толғандырар тақырып

 Көкейкесті

Жер тїгендеу ќалай жїзеге асуда?

Ќызыќтырєан ќымбат ет Соңғы уақытта ет жеуден алдына жан салмайтын қазақтар соғым союды азайтып, етті түсінде көруге үйреніп те қалды. Бұрын күздікке бір сиыр, не тайынша, қысқы соғымға жылқы жығып алатын ауыл тұрғындарының өзі енді ірі қараны екі-үш шаңырақ бөліп союға дағдыланған. Өйткені, ет қымбат. Тілекгүл ЕСДƏУЛЕТ.

Сұрақ. Қарапайым ауыл тұрғыны да азын-аулақ малын сойып соғым қылғаннан гөрі, сатып пұл қылғанды жөн санайды. Өзі өсірген малын өзі жемей өзгенің қалтасына салып береді. Өзегі талған қала халқы да базардағы бағаға беттей алмай, соғым сойғанды былай қойып, келілеп сатып алуға да мұрша болмай теріс айналады. «Ет дегенде, бет бар ма» деген заман келмеске кете ме, осылай. Қыс та аяқталып келеді. Қызыл көрмей қыстан шығуға да болады екен. Қалаға келгелі соғым сатып алмайтын болдық, деген Сайлау Байтоғанов ақсақал да «соғым қымбат, етті келілеп сатып алуға үйрене алмай жүрміз», дейді. Статистика агенттігінің деректеріне қарағанда, еліміз бойынша биылғы қысқы соғым, яғни жылқы 250-350 мың теңге, сиыр 150-200 мың теңге аралығында бағаланған. Алайда бейнетін арқалап, қысы-жазы малдың күйін күйттеп, бағып-күткен мал шы қолдағы аз ғана тұяғын базар бағасына сай сата ала ма? Делдалдың сұраған бағасына беріп, еткен еңбек, төккен тер еш кетіп ұтылып қалмай ма деген сұрақтың да туындайтыны заңды. Ұтатын делдал ма? Ақмола облысы халал стандарты бойынша ет өндіруші «Бақара» шаруашылығының қожасы Бауыржан Омаров ауыл тұрғыны қолдағы малын арзанға өткізіп ұтылып жатыр дегенге келіспеймін. Өйткені, бағаны реттеп отырған рынок. Қазір əрбір шопан немесе жылқышы мен сиыр қайырып жүрген адам алдындағы малының пайдасы мен зиянының аражігін ажырата біледі. Көзі ашық, бүгінгі базар бағасынан да хабардар. Сондықтан малын қаншаға бағалауды біледі. Мысалы, өзіміз сапасына қарай жылқы етінің келісін 1000-1150 теңгеден, сиыр мен қой еті келісін 800-850 теңгеден баға лап, сатып аламыз, дейді. Оның айтуынша, ауылдағы адам үшін бір малын сойып алып, қалаға өзі əкеліп сатқаннан гөрі өздері секілді делдалдарға тапсырған тиімді. Себебі, қаншама шақырымды артқа тастап, қалаға келген соң етті сату оңайға соқпайды. Санитарлық талаптарға сай қағаздар толтыру, сатып алушылармен келісу, алып келген малының барлық мүшесін ойлаған бағаға тапсыру үшін де

уақыт, төзім керек. Бір малдың еті үшін ауыл мен қала екі арада сандалмай делдалға сатқаннан шаруа ұтылады деген бос сөз. Нарық шаруаны шыңдайды. Мамандардың айтуынша, еттің қымбаттығы шаруаны бəсекелі нарықта шыңдай түседі. Бəсекелі нарық өндірушіні де, өткізушіні де, тұтынушыны да сапаға баса мəн беруге үйретеді. Іріктеле келе нарықта шыңдалған, бəсекеге төтеп бере алатын қабілет қалыптасады. Сөйтіп, халықтың өмір салты сапалы сатыға көтерілмек. «Сондай-ақ қазіргі талаптарға сəйкес малды арнайы сою алаңдарында, яғни арнайы қасапханада қасапшы союы керек. Осы тұрғыдан алғанда да ауыл тұрғыны үшін малын делдалға тапсырған тиімді», дейді мамандар. – Малды қасапханаларда союдың артықшылықтары өте көп. Малдың таза сойылуы мен еттің эпидемиологиялық-санитарлық талаптарға сəйкестігі арнайы қадағаланады. Бірақ арнайы қасапханаларда сою мəселесі айтылып жүргенімен, əлі де түбегейлі шешімін таппай отыр, – дейді Бауыржан Омаров. Экономика ғылымдарының докторы, профессор Мырзагелді Кемел де «етті кімге апарамын, қалай сатамын дегеннен» делдалға сатқан оңай екенін айтып отыр. «Біз еттің қымбаттағанынан ұтпасақ, ұтылмаймыз. Неге десеңіздер, бүгінде халықтың 50 пайызы ауылдық жерде тұрады, оның 80 пайызы өзі міз дің қазақтар, демек, етті базарға шығаратын да, одан пайда түсіретін де қарапайым тұрғындар. Мен бұл пікірімнен бас тартпаймын», дейді ғалым. Ешкі бағып та... Демек, болашақта «бəрінен де қой бағып, құйрық жеген озар» дегендей, малы бардың мұрты майланар күн алыс емес. Өйткені, біз еттің тоннасы бидайдың тоннасына қарағанда 5 есе қымбат екенін түсіне бастадық. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен агроөнеркəсіп ке шенінің бəсекелестік қабілетін жан-жақты арттыруға ба ғытталған 2013-2020 жылдарға арналған бағдарлама қабылданды. Келешекте ауыл адамы мал бағып та, егін салып та сапалы өнім өндіру арқылы ішкі сыртқы рынокқа табиғи таза азық шығаратын күнге де жетпек. Қорада 50 шақты ешкім бар. Азын-аулақ төлдетіп, күзде аздап пұлға айналдырамын. Ешкілерімді

семіздігіне, жас шамасына қарай өз тұтынушыларыма 10-20 мыңға дейін сатамын, дейді Ақмола облысы Аршалы ауданы Волгадон ауылының тұрғыны Гүлсара Тұрдыханқызы. Делдалдарға алданып қалмайсыз ба дегенімізде, Гүлсара апа, делдалдар алдайды деп ойламаймын. Мен үшін малымды қалаға тасымалдағаннан гөрі, дайын күйінде тапсырған пайдалы, дейді. Сондай-ақ, журналист екенімді естіген Гүлсара апай мемлекет тарапынан ешқандай көмек алмайтынын, «бес» ешкі баққаны үшін балаларға тиесілі жəрдемақыдан қағылғанын да тілге тиек ете кетті. Ешкі бағып күн көріп отырған Гүлсара Тұрдыханқызы «ешкінің сүті мың сан ауруға дауа, еті де сіңімді» екенін айтады. Болашақта мемлекеттік қолдауға ие болып жатса шаруашылығын кеңейтіп, ешкінің жұмсақ, əрі жып-жылы түбітін де пайдаға асырғысы келетінін жасырмады. Иə, Гүлсара апайдың арманы арман-ақ. Тек, əттеген-айы, Мал шаруашылығы департаментінің директоры Қанат Ыдырысов мал шаруашылығын дамытуға арналған мемлекеттік бағдарламалардың ешқайсысында ешкіге жеңілдік ескерілмеген, ал мемлекеттік субсидия қарастырылған қой шаруашылығының өзінде асыл тұқымды түлік болмаса, 50 қойға да көмек берілмейді, дейді. Елде болса, ерінге тиеді. Статистикалық дерек көздеріне сүйенсек, соңғы жылдары елімізде мал басының өсіп келе жатқанына куə боламыз. Атап айтар болсақ, елдегі қой саны соңғы жылдары 18 млн.-ға жетсе, жылқы 1 млн.

400 мың, ал сиыр 6 миллионға көбейген. Қазір ет өнімін жылына 134 мың тоннаға, ал алдағы 10 жылда, яғни 2022 жылы 194 мың тоннаға дейін көбейтіп, 60 мың тонна артық өнімге қол жеткізуге болатынына сенім бар. Экономика ғылымдарының докторы, профессор Мырзагелді Кемел Парламентте қабылданбай қалған бір заң бар. Келешекте бұл заң қабылданады. Сол кезде делдалдар қандай тауар болса да тек 30 пайыздық үстемемен сатуға міндеттеледі. Ал нарыққа біртіндеп бейімделген, талаптанған шаруа малын бəсекелестік деңгейге көтереді. Малының етін арзанға бермеуге үйренеді. Сөйтіп, малды баққанның, сатып алып, қайта сатқанның жəне етін қажетіне жаратып отырған тұты ну шының арасында тепетеңдік қалыптасады, дейді. Яғни, қазақтың қазы мен қартаны, жал мен жаяны қызара бөртіп кертіп жер күні келмеске кетер ме екен деп байбалам салу артықтау ма? Ол уақыт еншісінде. Əзірше, тоқсан ауыз сөзді тобықтай түйіндесек, мал өсіріп, пұлға айналдыратын қарапайым ауыл қазағы. Қала мен ауылдың арасын жол қылып, ет сатып делдалдыққа жарап жүргендер де қазақтың қара баласы. Ал жайма базарда «көздің құртын жеп» төңкеріліп жатқан мал етіне қызығатын да, қымбат екеніне қарамастан, қалтасын қағып сатып алатын да көбіне-көп өзіміздің қаракөздер. Не дегенмен, заман қалай құбылса да, несібесін теріп еңбек еткен, ешкімге жалтақтамай ептеп күн көрген елдің ет түсіне емес, тісіне кірсін.

 Жастар жаңғырту жолында

Білім мен білік бірдей болсын Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Облыс əкімдігінің жастар саясаты мəселелері басқармасы ел Президенті жанындағы Жастар саясаты жөніндегі

кеңестің қолдауымен өңір жəне Тараз қаласы жастар орталықтары қызметкерлерінің біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау бойынша 3 күндік семинар-тренинг өткізді. Жамбыл өңіріндегі жастар ор талықтары аймақта мемлекеттік жастар саясатын жүзеге

асыру, кəсіби даярлығы мен шығармашы лық мүмкіндіктерін дамытуға қажетті экономикалық, əлеуметтік, құқықтық жағдай жасау саласында туындайтын мəселелерді шешу мақсатында құрылған. Бүгінде облыс көлемінде 11 орталық жұмыс істейді. Облыс əкімдігінің қолдауымен үстіміздегі жылдан бастап аталған орталықтардың штат бірліктері кеңейтілді, əрбір ауылдық округте жастар орталықтарының үйлестірушілері қызметтері ашылды. Өткен жылы жастар орталықтары қызметіне облыстық жəне аудандық бюджеттен 163 миллион 959 мың теңге қаржы бөлінсе, биыл 251 миллион 705 мың теңге бөлу жоспарланып отыр. Семинар-тренингке жастар орталықтарының қызметкерлері, республикалық жəне облыстық үкіметтік емес ұйымдардың, мемлекеттік органдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкіл дері, барлығы 50-ден астам тыңдаушы қатысты. Курс лекторлары ретінде жастар саясаты мəселелерінің түрлі бағыттары бойынша облыстық басқармалар мен департаменттер, үкіметтік емес жастар ұйымдарының басшылары сөз сөйледі. Сондай-ақ, «Қазақстан ауыл жастарының одағы» республикалық қоғамдық бірлестігінің атқарушы директоры Ж.Досымова да жастар білімі мен біліктілігі жөнінде тағылымды əңгіме өткізді. Жамбыл облысы.

Астана қаласында халықтың тұрмыс жағдайын нығайтып, əлеуметтік-экономикалық мақсаттарды жүзеге асыру үшін бөлінген жер телімдерінің жай-күйі қалай? Бұл жөніндегі бақылау-қадағалау жұмыстары қалай жүзеге асуда? Елбасының жерге қатысты берген тапсырмалары мен Үкімет шешімдері қалай орындалуда? Осы сұрақтарға жауап іздеп, «Астана қаласы бойынша аумақтық жер инспекциясы» мемлекеттік мекемесі бастығының орынбасары Серік ЖАУБАСОВТЫ əңгімеге тарттық.

– Серік Жанатұлы, ең алдымен өз жұмыстарыңызға қатысты өткен жылдың негізгі қо рытындыларына тоқтала кетсеңіз. – Астана қаласы бойынша аумақтық жер инспекциясы өз құзыретінің шегінде жердің пайдаланылуы мен қорғалуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады. Осы бойынша 2012 жылы атқарылған істерді ортаға салатын болсақ, инспекция жер телімдерінің пайдаланылуына бақылау-тексеру жұмыстарын жүргізу нəтижесінде жиыны 1500 гектар жер аумағында 700 заң бұзушылық фактілерінің орын алғандығын анықтады. Осы орын алған заң бұзушылықтарға байланысты істі қайтадан қалпына келтіру мақсатында жазбаша түрде 25 ескерту берілді. Мұның сыртында 430 заң бұзушылық фактісіне жол берген жауапты адамдарға жиыны 30 млн. теңге көлемінде айыппұл салынды. Салынған айыппұлдың 25 млн. теңгесі заң бұзушының есебінен ерікті түрде өндіріліп алынса, кейбір жағдайда заң талабын орындаудан бас тартушылар да табылды. Осыған орай 5 млн. теңгенің айыппұлын мəжбүрлеп өндіру үшін іс сот орындаушыларына жолданды. Инспекция ұжымы қазіргі күні басшымыз Ербатыр Ахметовтің же текшілігімен аталған бағыттағы жұмыстарды одан əрі жалғастыруда. – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев 2011 жылдың 17 сəуірінде өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында ауыл шаруашылығы жерлерін түгендеу жөнінде тапсырма берген болатын. Ол тапсырма қалай орындалды? – Ауыл шаруашылығы жерлерін түгендеу бойынша жұмыстарға келетін болсақ, бұл іс сəтімен жүзеге асты деп айтуға болады. Негізінен алғанда бұл жұмыстармен жергілікті билік басшылары тікелей шұғылданды, ал агенттік болса осы жұмыстарды жүзеге асырудың ортақ тəртібін белгіледі жəне олардың орындалу барысын қадағалап отырды. Осы ретте біздің инспекция жергілікті атқарушы органмен Елбасы тапсырмасын орындауды жеделдету үшін ынтымақтаса отырып жұмыс істеп, қала аумағындағы пайдаланылмай келе жатқан жер телімдерін біржақты тəртіппен жалға беру шартын бұзу арқылы соттан тыс жолмен қайтару шараларына көбірек қолдау білдіріп, осы бағыттағы бақылау жұмыстарын үнемі назарда ұстады. Сондай-ақ бос жатқан жерлерді иесіз мүлік ретінде есепке алу жұмыстарын жеделдету жөнінде тиісті ұйымдарға хаттар жөнелтіп отырды. Нəтижесінде, тиісті шаралар қолданылып, пайдаланылмайтын жер телімдерін қайтару мен оларды иесіз мүлік ретінде есепке алу жұмысы жеделдетілді. 2011 жылғы 27 маусымда Астана қаласы əкімінің өкімі негізінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге тексеріс жүргізу жəне түгендеу үшін арнайы жұмыс тобы құрылған болатын. Осы топтың бастамашылдығымен Астана қаласының аумағындағы ауыл шаруашылығына арналған 20,1 мың гектар жерді тексеру барысында жиыны 231 жер телімін құрайтын 18,4 мың гектар жердің пайдаланылмай отырғандығы анықталды. Соның нəтижесінде бұлардың 5,8

мың гектарды құрайтын 105 телімі мемлекет меншігіне қайтарып алынды. Соның ішінде 4,6 мың гектар жер бұрын жасалынған жалгерлік келісім-шарттарды бұзу арқылы алынса, 1,2 мың гектар жер иесіз мүлік ретінде есепке алынды. Аталған іс бойынша кейбір мəселелер сот араласуымен шешіліп жатса, ал енді бір материалдар анықталған жерлерді қайтадан есепке алу үшін Астана қаласының Əділет департаментіне жолданды. Сондай-ақ Астана қаласы бойынша аумақтық жер инспекциясы жеке меншік құқығындағы жалпы ауданы 6,7 мың гектарды қамтитын 126 ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер телімі бойынша заң тəртібінің бұзылғандығын анықтап, тиісті шаралар қолданды. Соның ішінде 60 жер телімі бойынша бақылаутексеру жұмыстары жүргізіліп, соның нəтижесінде пайдаланбай жатқан жер телімдері сот арқылы мемлекет меншігіне қайтарылды. – Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығы жерлерімен қатар, 2012 жылдың 27 қаңтарында өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында тұрғын үй салуға арналған жерлерге де түгендеу жұмыстарын жүргізу жөнінде тапсырмалар берген болатын. Ол тапсырмалар қалай орындалуда? – Бұл жұмысқа қатысты айтарымыз, жеке тұрғын үй құрылысын жүргізуге арналған жер телімдерін түгендеу жұмыстарын талапқа сəйкес жəне белгіленген уақытта жүзеге асыру үшін ең алдымен тиісті іс-шаралар жоспары жасалып, оны орындайтын жауапты адамдар белгіленді. Сол жоспарға сəйкес Астана қаласы бойынша жалпы ауданы 42 гектарды құрайтын 29,4 мың гектар жер телімі түгендеуге жатқызылды. Астана қаласы əкімінің шешімімен жұмыс тобы құрылды. Аталған мақсаттағы жүргізілген тексерулердің барысында көптеген кемшіліктер анықталып, оларды жою жөнінде шаралар белгіленді. Мəселен, жұмыс тобы 405 жер телімі бойынша тиісті шара қолдану үшін олардың материалдарын біздің инспекцияға жолдаған еді. Осыларға байланысты мынадай шаралар қабылданды: Азаматтар өз бетімен басып алған жалпы көлемі 1,3 гектарды құрайтын 25 жер телімі бойынша 2,6 млн. теңгенің айыппұлы салынып, жер телімдері қайтарылды; Сонымен қатар, көлемі 2 гектардан астам 80 жер телімінің нысаналы мақсатына сай пайдаланбай немесе басқа мақсаттарға пайдаланылып отырғандығы анықталды. Осыған байланысты жаза қолдану мақсатында олардың иелеріне 984 мың теңгенің айыппұлы салынып, егер жағдайды дереу түзетпесе, бұл жер телімдерінің алынып қойылатындығы ескертілді. 177 жер телімі бойынша анықталған кемшіліктерге байланысты ҚР Жер кодексінің 94-бабының талабы бойынша ол жерлердің иелеріне жазбаша түрде ескертулер берілді. Кемшіліктер түзетіл ген ше бұлардың барлығы бақылауда болады. Сөйтіп, 2013 жылы оларға қайтадан бақылаутексеру жұмыстары жүргізіледі. – Сіз жоғарыда жер телімдерін заңсыз басып алу фактілерінің орын алғандығы туралы айтып кеттіңіз. Осы бойынша жұмыстарға бақылау қалай жүзеге асырылады?

– Астана қаласы бойынша жер заңнамасын бұзудың ең өрескел түрі ол жер телімдерін өз бетімен заңсыз басып алу болып табылады. Ағымдағы жылы жер телімдерін өз еркімен заңсыз басып алудың 264 фактісі анықталды. Мемлекет құзырындағы жер телімдерін өз еркімен заңсыз басып алу фактілері бойынша барлығы 28 млн. теңге көлемінде айыппұл салынды. Ол барлық са лынған айыппұлдардың 92 пайызын құрайды. Яғни, бұдан жерді өз бетімен заңсыз басып алудың айыппұлы да ауыр екендігін байқауға болады. Оның үстіне аталған фактілер бойынша басып алынған жерлерді босату жөнінде тиісті нұсқау лар да берілді. Тіпті оған болмаған жағдайда сот шешімі ар қылы күштеу шаралары да қолданылатын болады. Бақылау тексерістерінің қоры тындысы бойынша 127-ден астам заң бұзушылық факті лері анықталып, Қазақстан Республикасының тиісті заңнамасына сəйкес Астана қаласы Жер қатынас тары басқармасына сотқа жүгіну арқылы аталған жер телім дерін мемлекет меншігіне қайтарып алу жөнінде ұсыныстар жолданды. Жер заңдылықтарын сақтауға қатысты мəселелер бойынша біздің инспекция Астана қаласы Жер қатынастары басқармасымен, мемлекеттік құқық қорғау органдарымен, Астана қаласының үш аудандық əкімдіктерімен бірлесе отырып жұмыс істеуде. Осы органдардың қатысуымен жерді өз еркімен басып алудың алдын алу жөнінде жұмыс топтары да құрылды. Ол топтар тиісті іс-шаралар бойынша жұмыстар жүргізуде. – 2012 жылғы 11 сəуірде Астана қаласын одан əрі орнықты дамыту жөніндегі кеңесте Мемлекет басшысының қаладағы коммерциялық мақсаттағы құрылыстарды жүргізу үшін жеке меншікке тапсырылған жер телімдеріне тексеру жүргізіп, олардың жағдайына талдау жасай отырып, игерілмей жатқандарын анықтап, мемлекет меншігіне қайтару жөнінде тиісті мекемелерге тапсырма бергені белгілі. Осы тапсырма қалай орындалуда? – Елбасы тапсырмасына байланысты біздің инспекция өз тарапынан коммерциялық құрылыс нысандарын салуға арналған жалпы ауданы 1567 гектар болатын 321 пайдаланбай жатқан жер телімі бар екендігін анықтады. Соның ішінде коммерциялық құрылыс нысандарын салуға арналған 199 жер телімінің 85-інде сату-сатып алу операциялары арқылы иелерінің өзгергені анықталды. Ал 28 жер телімінің игеру уақыты əлі өтпеген болып шықты. Жағдайды ретке келтіру үшін Астана қаласының прокуратурасымен, жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп жұмыстар жүргізілуде. Аталған істегі заңдылықты нығайту мақсатында Астана қаласының прокуратурасында тиісті жұмыс тобы құрылды. Жоғарыда аталған нысандар бойынша олардың иелерінің барлығына жазбаша түрде тиісті ескерту жасалып, құрылысы аяқталмағандарының барлығы бақылауға алынды. Осы мақсаттағы тексеру жұмыстары биыл тағы жалғасады. Ескертуден қорытынды шығармаған коммерциялық құрылымдардан жер телімдері қайтадан мемлекет меншігіне алынатын болады. Əрине, бұл мəселе жөніндегі шешімдер тиісті орындармен бірлесіп қабылданатындығын айтуымыз керек. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


 Мемлекеттік мəселе

Ќатырма ќаєаз бизнес болып барады

Мўны оѕтайландыру арќылы оѕалтуєа мїмкіндік бар Серік ПІРƏЛИЕВ,

ЖОО-ларды оңтайландыру жөніндегі республикалық қоғамдық кеңестің төрағасы, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ректоры, профессор.

Уақыт сəт сайын алдымызға жаңа талаптар қоюда. Ал ол талаптардың үдесінен шығу үшін біздерге де жаңа міндеттер жүктеледі. Білім беру саласында да жедел шешуді талап етіп отырған мəселелер аз емес. Өйткені, таяу жылдарда «бəсекеге қабілетті дамыған мемлекет болу үшін біз сауаттылығы жоғары елге айналуымыз керек» деген елдік мақсат бар. Шынында, бүгінгі əлемде жай ғана жаппай сауаттылық жеткіліксіз болып қалғалы қашан. Күн сайын дерлік əрқайсымыз озық жабдықтармен, заманауи технологиялармен жұмыс жасаудамыз. Күрделі өндірістерде шетелдік мамандармен иық тірестіре қимыл жасау машығын меңгеруге кез келген уақытта дайын болуымыз керек. Осындай талапты ертеңгі елтұтқа болар жастарымыздың да алдына қоюға тиіспіз. Осындай маман кадрларды даярлау талабын уақыт күн тəртібіне шығарып отыр. Қазіргі заманғы білім беру жəне білікті кадрлар даярлау жүйесін дамытуды Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев та əрдайымақ айтудай-ақ айтып, өзінің əр жылдардағы Қазақстан халқына арнаған жолдауларында да бұл мəселені көтеріп келеді. Мысалы, 2006 жылғы Президент Жолдауында: «Бізге экономикалық жəне қоғамдық жа ңа ру қажеттіліктеріне сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет...» деп адамның өмір бойы білім алуы үшін жағдай туғызуымыз керек екенін айта келіп, былай дейді: «Жоғары білім беру саласында техникалық білім беруді дамытуға ерекше назар аудара отырып, жоғары оқу орындары желісінде оңтайландыру жүргізілуге тиіс». Міне, жоғары оқу орындары жүйесіндегі оңтайландыру мəселесі бүгінгі таңда əбден пісіп-жетілген өзекті проблемаға айналып отыр. Бұл мəселені тездетіп шешуді Мемлекет басшысы Қазақстан Үкіметіне, Білім жəне ғылым министрлігіне міндеттеді. 2012 жылдың 10 шілдесінде жарияланған Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламалық мақаласында да бұл мəселе нақты тапсырма ретінде Үкіметке жүктелді. Онда: «Қазақстан Үкіметі ЖОО-лардың санын оңтайландыру жəне кадрларды сапалы дайындауды қамтамасыз етпейтін білім беру мекемелерінің лицензияларын қайтарып алу жөніндегі жұмысты жалғастырсын», – деп атап көрсетілді. Елбасының тапсырмаларын басшылыққа

алған Білім жəне ғылым министрлігі өткен аптада Астана қаласында арнайы мəжіліс өткізіп, жоғары оқу орындарын оңтайландыру жөніндегі республикалық қоғамдық кеңес құрды. Аталмыш кеңестің алғашқы отырысында еліміздің білім беру саласындағы қордаланған мəселелер талқыға түсіп, алдағы оңтайландыру жұмысының бағыт-бағдарлары белгіленді. Енді кеңестің алғашқы отырысында не айтылды деген мəселеге келейік. Білім жəне ғылым саласын бақылау жөніндегі комитет төрағасы Серік Ырысалиевтің жасаған баяндамасында 1991 жылы Қазақстанда барлығы 55 университет пен институт болса, олар экономиканың барлық салаларын қажетті мамандармен қамтамасыз етуге атсалысқаны атап көрсетілді. Ал тəуелсіздіктің алғашқы онжылдығында бізде бұл салада мемлекеттік емес сектордың қарыштап дамуы басталды. Осылайша жоғары оқу орындарының саны 182-ге дейін шарықтады. Бұл жоғары оқу орындарында берілетін білім сапасының күрт төмендеуіне əкеліп соқты. Мұның даусыз шындық екеніне енді көз жетті. Осы отырыста тағы бір мəселенің төбесі қылтиды. Кеңес мүшесі, «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры жанындағы əлеуметтік серіктестік орталығының жетекшісі Нұрлан Ерімбетов сол кездері газет-журналдардан жоғары білімді мамандарды жұмысқа шақырғанда, кейбір жоғары оқу орындарының аты аталып, түсі түстеліп, сол оқу орындарының түлектері қажет емес дегендей хабарландырулар да болған екен. Оның себебін ол сол кездегі қазақстандық жоғары оқу орындары беретін дипломдардың сапасы сын көтермейтінін нақты мысалдармен салыстыра отырып айтып берді. Иə, 10 мың халыққа шаққандағы студенттер саны бойынша біз əлемде 10-шы орындамыз, алдымызда Германия, Жапония немесе Сингапур сияқты дамыған елдер ғана тұр. Сондықтан сол студенттерді дайындау сапасы жағынан əлем бойынша алғашқы жүздікке енуіміз екіталай. Оқу орындарының бəсекелі ортасын құрмайынша, сапасыз білімнен қорғана алмайтынымыз белгілі болды. Оның себептері де көп, олардың əрқайсысын жеке-жеке талдап, зерделеу қажет. Ең бастысы, шетелде өзін тиімді көрсете білген нарық заңдары мен бəсе келестік сияқты табиғи реттеушілердің Қазақ станға келгенде не себепті іске жарамай қалғанын анықтауымыз керек-ақ. Міне, на рықтық экономика жағдайында жиырма жылдан астам өмір сүріп келе жатсақ та ұлт тың интеллектуалдық капиталын күшейту қажеттігін енді ғана көтеріп отырған жайымыз бар. Мемлекетіміз қордаланған мəселелерді шешу жолында белсендірек іске кірісуі керек деген оймен келісуге болады. Өйткені, қазақстандық жоғары оқу орындарының түлектері тек өз елінің аумағында ғана емес,

дүниежүзілік деңгейде де бəсекеге қабілетті болуы үшін тиімді тетіктер əзірленуі қажет. Оның үстіне қазір Отанымыздың алдында экономиканы 2050 жылға қарай индустриялық-инновациялық сүрлеуге түсіру, одан қалса, елімізді əлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосу міндеті тұр. Əрине, осы аталған мақсаттарға жетудің əртүрлі жолдары бар. Солардың ішіндегі ең ұтымдысы əрі пəрмендісі – жоғары оқу орындарындағы білім сапасын түбегейлі жақсарту. Бұл ең алдымен білім беру қызметтері нарығында қатаң тəртіп орнату арқылы жүзеге асырыла алады. Сол себепті Білім жəне ғылым министрлігінің қабырғасында да, шамамен 2006 жылдан бастап, Президент Н.Ə.Назарбаевтың жыл сайынғы жолдауларында да, ел аузында да жауыннан кейінгі саңырауқұлақтай қаптап кеткен, түлектері еңбек нарығында жұмыс таба алмай сенделіп жүрген университеттерді оңтайландыру қажеттігі туралы сөздер жиі айтылуда. Білім жəне ғылым министрлігі жанындағы Білім жəне ғылым саласындағы бақылау жөніндегі комитет жоғары білім саласындағы жағдайды жіті қадағалап, саралады. Олар жоғары білімнің негізгі осал тұстарын анықтап, нақты жағдайды жөнге келтірудің тетіктерін ұсынды. Басты мəселелерге мыналар жатады: біріншіден, оқытудың коммерциялық түрі белең алып кеткен. Мұндай жағдайда ешқандай да дайындығы жоқ адамдар қиналмастан қалаған университетіне оқуға түсе алады жəне тек оқу ақысын төлей алса болғаны, мамандықтардың жаппай қайталануынан, көбінесе өңірлердегі жоғары оқу орындары зардап шегеді, білім сапасына қатысты стандарттар сақталмайды. Екіншіден, диплом алған мамандардың кəсіби білімінің төмендігі көзге ұрып тұрады. Тағы бір мəселеге назар аударайық. Дəл қазір болашақ гуманитарийлердің 81 пайызы ақылы түрде білім алады екен. Ал заңгерлердің – 91 пайызы, болашақ экономистердің, бизнес жəне əлеуметтік ғылымдарды меңгеріп жатқандардың 85 пайызы ақылы бөлімдерде оқиды. Жоғары білімнің жаппай коммерциялануы мен кадрлар дайындаудағы кемшіліктердің одан сайын көбейіп кетуінің тағы бір себебі – ЖОО-да сырттай оқудың тым көбейіп кеткені. Өңірлердегі бірқатар жоғары оқу орындарында сырттай бөлімдерде оқитын студенттердің саны студенттердің жалпы санының 55 пайызынан да асып кетіпті. ЖОО-лар өз өңірлеріне қажетті мамандықтар жайында да бас қатырмайды: бакалавр деңгейінде бізде 600-ден астам мамандық бір-бірлерін қайталайды, əрі мұндай мамандар еліміздің оңтүстік өңірі сияқты халық көп шоғырланған жерлерде емес, халқы аз өңірлерде

де оқытылуда. Тіпті, кішкентай қалашықтардың өзінде бес-алты университет бар. Осылайша дипломды маман дайындау ісі бизнеске айналып кетті. Тіпті мемлекеттік оқу орындарында да жағдай осындай. Міне, осынау асқынып кеткен мəселе алаңдатпай қоймайды. 24 жоғары оқу орнында 2012 жылы жүргізілген соңғы аттестация барысында анықталғанындай, 19 мың студенттің 46 пайызы аралық тестіні 3 пен 2-ге тапсырыпты. Осы тексерулердің нəтижелерімен танысқаннан кейін Білім жəне ғылым министрлігінің Білім комитеті, жоғары білім саласындағы басшылар мен қызметкерлер жоғары білім саласында өзгерістер күтуі заңды. Солардың бірі – осы оңтайландыру мəселесі. Жаңа құрылым – Республикалық қоғамдық кеңестің мақсаты белгілі. Ол Білім жəне ғылым министрлігінің консультациялықкеңесші органы болып табылады. Мақсаты – жоғары оқу орындарын оңтайландыру арқылы еліміздің инновациялық экономикасын жоғары деңгейдегі мамандармен қамтамасыз ету. Кеңестің құрамына Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, «Нұр Отан» ХДП, БАҚ, мемлекеттік емес ұйымдардың өкілдері мен кəсіподақ мүшелері кіреді. Кеңес мəжілісінің нəтижесі бойынша қорытындылар мен ұсыныстар қабылданады. Бүгінгі таңда өңірлердегі бірқатар жоғары оқу орындарының құрылымдық жүйесіне мəртебелік сараптама мен талдаулар жасалады. 82 жоғары оқу орнының университет деген мəртебесі бар екен. Бұл ЖОО-лардың 59 пайызы, 25 академия (18%) жəне 32 институт (23%) жұмыс істейді. Ал кейбір өңірлерде студенттердің сырттай оқу бөліміндегі үлесі басым. Басқа да білім стандарттарына сəйкес келмейтін жайттар баршылық. Олардың бəрін тізіп шығу міндет те емес. Тек Қазақстандағы оқу орындарының саны екі есе қысқаратыны нақты шындыққа айналатын болды. Еліміздегі 60 жекеменшік жоғары оқу орнының 30-ы ғана қалады. Енді əрбір облыста бір-бірден жекеменшік оқу орны болады. Бүгінге дейін бұл күрделі процедурадан 10 университет өткен. Бұл жердегі əңгіме жай ғана оңтайландыру туралы ғана емес, университеттерді қайта машықтандыру мен өз саласына бейімдеу жайында болып отыр. Қазір Білім жəне ғылым министрлігі республика бойынша жұмыс берушілердің 50 қауымдастығымен байланыс орнатқан. Бұл қауымдастықтар Мемлекет басшысының тапсырмасымен кəсіби стандарттар əзірлеуде. Оқытылатын мамандықтарды да, мамандардың өздерін де нарық талаптарына сəйкестендіру қажет. Ал еліміздегі ЖОО-ларын ары қарай оңтайландырудың салдарын саралау, қоғамның пікірін тыңдау мен ұсыныстарды бір жерге жинап талқылау ЖОО басшыларынан, Парламент депутаттарынан, қоғамдық ұйымдар мен БАҚ өкілдерінен құралған республикалық кеңеске тапсырылуға тиіс. Өз кезегінде кеңес мүшелері нақты ұсыныстар беруге əзір. Демек, басталған істің көші жүре түзеледі деген сенім мол. Өйткені, жоғары оқу орындарын оңтайландыру – бүгінгі күннің басты талабы. АЛМАТЫ.

 Өңір өнері Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Осы бір əртіске сүйсінбеске шараң жоқ. Əне, сахнаға оның жанары жарқ-жұрқ етіп, кірпіктері жүректерге жебедей қадалған Изольдасы шықты. Екпініне құлатып, сезіміне ерітіп, тіліне тізерлете алатын нағыз сыған қызының өзі. Ойда-жоқта сығандар тобырының арасынан бір-ақ шыққан Шəкең, иə, иə, көзі тірісінде-ақ «Вальс королі» атанған ұлы Шəмші Изольданың алдында дəрменсіз. Дəрмен сіздік, əрине, махаббаттан туады. Бəлкім, дарынды композитор махаббатының астарында еркіндікке деген іңкəрлік жатқан шығар. Ал ондай еркіндікте жүріп, Естай сияқты əлемде жоқ əн салмайсың ба? Құрманғазы сияқты күллі кеңістікті құшағыңа сыйдырар күй тартпайсың ба?!. Анардың өзі де Изольдаға ұқсайды. Бойшаң, сұлу, еркін, өжет қыздың қолынан билей басу мен судай тасу да келеді. Ал егер қажет десеңіз, айдыны тып-тыныш айнакөлдей сабырлы бола қалуы да тез. Оу, мұндай əртіс сахна үшін бақ, режиссер үшін арман емес пе?!. «Сыған серенадасы» спектакліндегі (авторы – ақын Исрайл Сапарбай) Изольда бейнесіне осы күнге дейін ғашық болып жүруіміз, сірə да, содан болуы керек. Француз халқының əрі жазушы, əрі драматург, əрі суретші (тіпті, өзі Пикассомен дос болған дей ме білетіндер), əйтеуір, құдай тағаламыз бір басына жетерлік өнерді үйіптөгіп бере салған Жан Кокто деген сұңғыласы «Адам дауысы» деген дүние жазып тастапты бір кездері. Жанры – поэтикалық монодрама. Міне, осы монодрамадағы бас қаһарманды сахнаға шығарудың барлық зілбатпан жүгі Анардың талдырмаш бойына артылды. «Адам дауысын» сахнада бір-ақ адам ойнауы керек. Жан Коктоңыздың қалауы да осы. Неге? Өйткені, оның ұғымында жалғыздықтың жыры мен сырын бір шертсе сайсүйегіңді сырқыратып отырып жалғыз адам ғана шерте алуы керек. Ол онда да үлкен қаладағы кішкентай пенде болса лəзім. Жалғыздықтың жан күйзелтер жоқтауы бір көрінсе, осындайда көрінеді. Тіпті, Жан Коктоның «қаталдығы»

5

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

соншалықты, бас қа һар манына «азан шақырып», ат қоюды да жөн санамапты. Өйткені, ұлыжіңгір шаһардағы тағдыры талайлы адамдардың атын да ешкім біле бермейді ғой. Олар да өз қайғысымен өздері болып, белгісіз ғұмыр кешеді. Қоғамның онда, оның қоғамда шаруасы жоқ. Мəселе де осында. Ешкім ешкімнің жанайқайына құлақ түргісі, қабырға қайыстырғысы келмейді. Осы психологиялық тұрғыдан алғанда өте ауыр бейнені Анар сəтті ойнап шықты. Театрдағы əріптестерінің айтуынша, ол осы сəтте өзін-өзі бейнелеп тұрғандай көрінген. Жақсы дүние жерде қалмайды. Өткен жылы республикалық «Дебьют» фестивалінде режиссер Елік Нұрсұлтан қойған осы спектакль бас жүлде – Гран-приге ие болды. Ал спектакльдің өн бойында бірақ əртістің ойнағанын ескерсек, ол жүлде мен жеңіс, ең алдымен, Анардың еңбегі екенін ешкім жоққа шығара алмас. Өзі «ескі» болғанымен, өнері мен ойы «жаңашыл» драматургтердің тағы бірі Дарио Фо деген ақсақал. Ақсақал дейтініміз, ол сонау 1926

я и н о т н А р а н А

жылы дүниеге келген. Ал 1997 жылы Нобель сыйлығына ие болған. Демек, драматург қарияңыз осалдардан емес. Айтпақшы, мұның алдында айтып кеткен Жан Коктоңыз 1889 жылы туыпты. Өнерлері əлі күнге дейін неге өлмей келе жатқан бұл не деген құбылыс сонда?.. Дарио Фо деген сол итальян шалдың «Байы бар, басы бос» (орысшасы «Свободная пара») деген дүниесінің сайқымазақ кейіпкері де болды Анар. Режиссер Рүстем Жанамановтың актер таңдау қабілеті де алдамапты. АнарАнтония сахнадағы ерлі-зайыптылар өміріндегі шəлкем-шалыс көріністерді шебер ойнап шықты. Бұл спектакльдегі ерлі-зайыптылар рөлін, мысалы, Мəскеудің сатира театрында белгілі əртістер Мария Аронова мен Борис Щербаков бейнелегенін ескерсек, Анардың

иығындағы рухани жүктің бұл жолы да жеңіл болмағанын байқаймыз. Анар өзін, негізінен, драмалық, психологиялық туындылардың əртісі ретінде сезінеді. Өнер жолындағы табыстарына да осы бағытта қол жеткізіп жүр. Махамбет батыр Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойына байланысты өткен республикалық театр фестивалінде «Кейуана» спектакліндегі (авторы – Əлібек Əмзеев, режиссері – Қуандық Қасымов) Қали-ана рөліне «Ең үздік əйел» сыйлығы берілді. Белгілі «Қара кемпір» əніндегі ананың прототипі Меркі өңірінен соғысқа аттанған Жексенғұл мен Қосшығұлын өле-өлгенше жоқтап, зарлаумен өткен марқұм Қали əже сі болатын. Сондықтан барын салуына тура келді. Жап-жас

бойжеткеннің қатқан қара кемпірге «айналуы» оңай дейсіз бе, əбден қиналды. Бірақ төгілген тер өтеуі белгілі өнер иелерінің жақсы деген бағасына ие болған кезде, шығармашылық тұрғыдан шар шау дың да өз лəззаты болатынын сезінген. Анар əуелде биші болғысы келген. Бірақ тағдыр оның маңдайына əртіс болуды жазыпты. Тоқсаныншы жылдардың ортасында Тараз қаласындағы Мəдениет жəне өнер колледжіне бишінің оқуын оқимын деп келгенде жолы болмады. Енді не істеу керек? Ауылға қайтқаны жөн бе? Əлде əртіс болу арқылы да əулет пен əлеуметтің мақтанышы бола алатынын дəлелдегені жөн бе? Соңғысын таңдады. Содан бері Таразда. Өңірдегі сахна өнерінің «отымен кіріп,

күлімен шығып» жүрген жайының сыры да сол. Облыстық қазақ драма театрына қызметке келгені күні кеше ғана сияқты еді, оған да, міне, бақандай 15 жыл өте шығыпты. Бізді таңғалдырғаны Анардың театр сахнасында тер төгіп, облыс мəдениеті мен өнерін өркендетуге атсалысып жүргеніне осыншама уақыт болса да, əлі күнге дейін баспанаға қол жеткізе алмауы болды. Он бес жыл бойы пəтерден пəтерге көшумен жүр. Шыны керек, өнер адамына үй де керек, күй де керек. Əсіресе, əртістің «өзі үйі, өлең төсегі» болмайынша, гүл өмірі бірте-бірте тұл өмірге айнала бастайтыны ақиқат. Белгілі драматург, жазушы Григорий Гориннің «Атың өшсін, Герострат» (орысшасы «За быть Герострата») атты тарихтан тəмсіл айтатын пьесасы бойынша қойылған спектакльде Анардың біз білетін тағы бір рөлі бар. Ол Эфес қаласының əміршісі Тиссаферннің шырғалаң оқиғаларды тілеп тұратын жүгенсіз жас əйелі – Клементинаның бейнесі. Анар өзін талантты актриса ретінде осы рөлде де жарқырата көрсетті. Қазақ өнер академиясының режиссерлер бөлімінің түлегі Əсия Файзулинаның дипломдық жұ мы сы ретінде қойылған бұл дүние жамбылдық көрермендерді тəнті еткен. Осы спектакльден кейін бел гі лі сыншылардың пікірін сұрағанымызда олар: «С.Мұқышев (Тиссаферн), А. Сағынбекова (Клементина), Ж. Əлімбеков (судья-архонт Клеон) жəне М. Ақүрпеков (Герострат) сықылды талантты актерлер ансамблі бас қосқан дүниенің жаман шығуы мүмкін емес», деген болатын. Осы уақытқа дейін 30-ға жуық рөлдерде ойнапты. Қайбір жылы облыс əкімінің жастарға арналған сыйлығының иегері болса, одан кейін Құрмет қағаздарымен марапатталды. Əйтеуір, еңбегі елеусіз қалып жатқан жоқ. ТАРАЗ. –––––––––– Суретте: Жамбыл облыстық қазақ драма театрының əртісі А.Сағынбекова жазушы Ш.Айтматовтың «Ана-Жер Ана» спектакліне дайындық үстінде.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Президенттік сайлау 14 сəуірге таєайындалды Венесуэланың орталық сайлау комиссиясы мерзімінен бұрын өткізілетін президенттік сайлауды 2013 жылдың 14 сəуіріне тағайындады. Ел президенті Уго Чавес қайтыс болғаннан кейін Венесуэла билігі президенттік сайлау 30 күн ішінде өтетінін мəлімдеген болатын.

Президенттік сайлауда билік партиясы бұған дейін вице-президент жəне У.Чавестің ауырып жатқан кезінде мемлекет басшысының міндетін уақытша атқарған Николас Мадуроны ұсынады. Ал оппозиция сайлау тағайындалмай тұрып-ақ президенттікке кандидат етіп Миранд штатының губернаторы Энрик Каприлесті ұсынатынын мəлімдеген еді. Энрик Каприлес 2012 жылдың күзінде өткен президенттік сайлауға түсіп, Уго Чавестен жеңіліс тапқан болатын. Осы тұста атап өтейік, 8 наурызда Н.Мадуро елдің уақытша президенті ретінде ант берген еді.

Депутат тергеу комитетіне шаќырылды «Справедливая Россия» партиясынан Мемлекеттік думаға сайланған депутат Олег Михеев енді Ресей тергеу комитетінің қызметкерлері алдында жауап беретін болады. Бұл жөнінде кеше «Новости» ақпарат агенттігі хабарлады.

Олег Михеевтен жауап алу бүгін, яғни 12 наурызда сағат 12.00-ге белгіленген. Депутат мемлекеттік билікке жəне экономика саласында жасаған қылмыстары үшін тергеушілерге жауап бермек. Оған Ресей қылмыстық кодексінің үш бабы бойынша айып тағылып отыр. Мемлекеттік дума 19 ақпанда Бас прокуратураның сұрау салуымен Михеевті депутаттық қол сұғылмаушылығынан айыру туралы шешім қабылдаған болатын. Деректерге қарағанда, Михеевке Волгоград моторқұрылысы зауытына тиесілі 14 нысанды тартып алуға, «Промсвязьбанктің» 2 миллиард рубльден астам қаржысын иеленіп кетуге əрекеттенген деген айыптар тағылған. Мұның сыртында оның қазақстандық банктерден алған 40 миллион долларға жуық қаражаты тағы бар.

Пəкстандыќ христиандар шеруге шыќты Өткен жексенбі күні Пəкстанда тұратын христиандар шеруге шығып, бүлікшіл мұсылмандардан қорғауды талап етті. «Франс-пресс» ақпарат агенттігінің хабарлауынша, шеру елдің бірқатар қалаларында өткен.

Қарсылық шеруіне шығушылар өздерін бүлікшіл мұсылмандардан қорғауды талап етумен қатар, тəртіпсіздіктердің алдын алуда дəрменсіздік танытқан полицейлерді де айыптаған. Христиандардың бұл қарсылық акциясы 9 наурызда Лахор қаласының христиандар кварталында орын алған оқиғаларға байланысты болса керек. Осы күні болған тəртіпсіздіктер кезінде христиандардың жүзден астам үйлері өртеніп, ондаған дүкендер тоналған көрінеді.

Ќысќа ќайырып айтќанда:  Ресей президенті Владимир Путин Солтүстік-Батыс федералдық округінің тұрақты өкілі етіп Владимир Булавинді тағайындады. Бұған дейін ол Қауіпсіздік кеңесі хатшысының орынбасары болып істеген.  Шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, Қытай банктерінде КХДР басшысы Ким Чен Ын бақылау жасайтын есеп-шоттар табылған. Оларда жүздеген миллион доллар жатқан сияқты.  Кеше ертеңгілік Гвинеяның солтүстігіндегі Лаэ қаласының маңында жер сілкінісі болды. Сілкініс қуаты – 6,7 балл. Цунами қаупі жоқ.  Арменияда өткен президенттік сайлауда жеңіліс тапқан кандидаттардың бірі – Раффи Ованнисян аштық жариялады. Ол қайта сайланған С.Саргсяннан сайлау нəтижелерін өзгертуді талап етуде.

Ќателік салдарынан екі рет ќол ќойды Осы жылдың қаңтарынан жалпыхалықтық сайлау үдерісі бойынша Чехия президенті болып елдің бұрынғы премьер-министрі Милош Земан сайланған болатын. Өйткені, сенбі күні президенттің ант беру рəсімінде Милош Земан мəтіндегі грамматикалық қателердің салдарынан ант беру мəтініне екі рет қол қоюына тура келді.

Чехия парламентінің депутаты, əрі палата төрағасы Мирослав Немцовтың айтуынша, 8 наурыз күні Чехияның жаңа президентін ұлықтау салтанаты өткен. Президент Милош Земан ел конституциясына оң қолын қойып тұрып, ант беру мəтінін оқыған. Содан кейін ол мəтінге қол қойған. Ал мəтіндегі бір сөздің соңғы екі əрпі «түсіп» қалған екен. «Біз бұл қателікті түзеттік. Президент мырза Чехия конституциялық соты төрағасының, сенат төрағасының, үкімет басшысының жəне менің қатысуыммен анттың түзетілген мəтініне қайтадан қол қойды»,– депті М.Немцов.

5 триллион рубль жўмсалады Ресейдің əскери-теңіз флоты 2020 жылдың соңына дейін жалпы саны 78 суүсті жəне суасты кемелерімен толығатын болады. Бұл жөнінде Ресейдің Қорғаныс министрі Сергей Шойгу мəлімдеді.

Министрдің сөзіне қарағанда, əскери техникалармен қамтамасыз ету елдің мемлекеттік бағдарламасында қарастырылған. Аталған бағдарлама аясында əскери-теңіз флоты сегіз стратегиялық атом сүңгуір қайығын, 16 суасты кемесін жəне əртүрлі үлгідегі 54 суүсті кемесін алуы қажет. Ресейдің 2020 жылға дейінгі мемлекеттік қаружарақ бағдарламасын жүзеге асыруға 5 триллион рубльге жуық қаржы жұмсау жоспарланып отыр.

«Талпаќ танаудыѕ» ґлекселері табылды Шанхайдың негізгі су артериясының бірі – Хуанпу өзенінен 2,2 мыңға жуық өлген шошқа табылды. «Рейтер» агенттігінің хабарлауынша, осыншама шошқаның не себептен өлгені қазірге белгісіз. Жергілікті билік оның себеп-салдарын тексеріп жатыр. Кейбір дерек көздері бойынша, шошқа өлекселері Хуанпу өзені бастау алатын Чжецзян провинциясынан ағып келуі мүмкін. Шошқалар ауруға шалдыққан соң, фермерлер өзенге тастаған деген болжамдар да айтылуда. Қазіргі кезде қала басшылығы өзеннен шошқа өлекселерінен тазарту жұмыстарын қолға алды. Қытайда шошқа өнімдері ауыл шаруашылығының негізгі салаларының бірі болып табылады. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

Қазақстан Республикасы Конституциялық кеңесінің нормативтік қаулысы 2013 жылғы 6 наурыз

№1

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабы 8-тармағының және 83-бабы 1-тармағының нормаларын ресми түсіндіру туралы

Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесі, Төраға И.И.Рогов, Кеңес мүшелері І.Ж.Бақтыбаев, Н.В.Белоруков, А.Н.Жайылғанова, В.А.Малиновский, А.М.Нұрмағамбетов, қатысқан құрамда, мыналардың: өтініш субъектінің өкілі – Қазақстан Республикасы Əділет министрінің орынбасары З.Х.Баймолдинаның, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының өкілі – Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Конституциялық заңнама, сот жүйесі жəне құқық қорғау органдары комитетінің хатшысы Л.Г.Полторабатьконың, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің өкілі – Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің депутаты Р.Қ.Сəрпековтің, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының өкілі – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының судьясы Ғ.Б.Ақ-қуованың, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының өкілі – Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары Ж.Қ.Асановтың, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің өкілі – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының орынбасары Ғ.К.Əмриннің, Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің (қаржы полициясы) өкілі – Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) аппаратының басшысы С.Ғ.Темірболатовтың, Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уəкілдің өкілі – Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың басшысы В.А.Калюжныйдың қатысуымен, өзінің ашық отырысында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.Н.Ахметовтің Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабы 8-тармағының жəне 83-бабы 1-тармағының нормаларын ресми түсіндіру туралы өтінішін қарады. Баяндамашы – Конституциялық Кеңестің мүшесі В.А.Малиновскийдің хабарлауын, отырысқа қатысушылардың сөйлеген сөздерін тыңдап, сарапшылар: заң ғылымдарының докторы, Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің халықаралық қатынастар факультеті халықаралық құқық кафедрасының профессоры З.К.Аюпованың, заң ғылымдарының докторы, Каспий қоғамдық университетінің профессоры Р.А.Подопригораның, Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (Мемлекет жəне құқық институтының директоры, заң ғылымдарының кандидаты, доцент А.А.Сəлімгерей, Мемлекет жəне құқық институтының ғылыми қызметкері, PhD докторы Ж.О.Битабарова), Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (заң ғылымдарының докторы, профессор, мемлекет жəне құқық теориясы мен тарихы, конституциялық құқық кафедрасының меңгерушісі Ж.Д.Бұсырманов), Қазақ гуманитарлық-заң университеті (конституциялық құқық жəне мемлекеттік басқару кафедрасының меңгерушісі, заң ғылымдарының кандидаты, доцент А.Б.Жұмаділова, мемлекет жəне құқық теориясы мен тарихы кафедрасының меңгерушісі, заң ғылымдарының кандидаты, доцент М.А.Шəкенов, Құқықтық саясат жəне конституциялық заңнама ғылымизерттеу институтының директоры, заң ғылымдарының докторы, профессор С.Ф. Ударцев), Д.А.Қонаев атындағы Көлік жəне құқық гуманитарлық университеті (заң ғылымдарының докторы, профессор Ө.Қ.Қопабаев жəне заң ғылымдарының докторы Қ.К.Айтхожин) мамандарының қорытындыларымен, сондай-ақ конституциялық іс жүргізудің өзге де материалдарымен танысып шығып, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесі анықтады: Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесіне 2013 жылғы 6 ақпанда Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.Н.Ахметовтің Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағын жəне 83-бабының 1-тармағын ресми

түсіндіру туралы өтініші келіп түсті. Өтініште мынадай сұрақтар қойылған: «1) Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағында жəне 83-бабының 1-тармағында көзделген «өзге де нормативтік құқықтық актілер», «басқа да құқықтық актілер» деген ұғымдардың конституциялық мазмұны қандай. «Құқықтық актілер» ұғымы нормативтік құқықтық актілерді қамтиды ма? 2) Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабы 8-тармағының нормасы, Конституцияның осы нормасында жазылған мəселелер арнаулы заңның нормативтік құқықтық актілерге ғана қатысты нысанасы бола алатынын, не нормативтік болып табылмайтын құқықтық актілерді əзірлеу жəне қабылдау тəртібін реттейтін нормаларды енгізу арқылы арнаулы заң нысанасының шеңберін кеңейтуге болатынын білдіре ме? 3) Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағында көрсетілген Республиканың заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібі арнаулы заңның құқықтық реттеуінің толық нысанасы болып табылады ма?». Негізгі Заңның қаралып отырған нормаларын түсіндіру кезінде, Конституциялық Кеңес өтініште қойылған сұрақтарға қатысты мынаны негізге алды. 1. Қазақстан Республикасының Конституциясында «өзге де нормативтік құқықтық актілер» жəне «басқа да құқықтық актілер» ұғымдарының мазмұны ашылмайды. Конституцияның бұл ұғымдар пайдаланылатын 62-бабы 8-тармағының жəне 83-бабы 1-тармағының мағынасы мен мазмұнын, қаралып отырған өтініш нысанасымен байланысты басқа да бірқатар конституциялық қағидалардан бөлек түсіндіруге болмайды. Конституцияға сəйкес Қазақстан Республикасының Президенті, Үкімет жəне өзге де мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар нормативтік те, нормативтік емес те құқықтық актілер қабылдайды (шығарады). Республика Президентінің жарлықтары мен өкімдері (Конституцияның 45-бабының 1-тармағы), Үкіметтің – қаулылары, Премьер-Министрдің – өкімдері (Конституцияның 69-бабының 1-тармағы), мəслихаттардың – шешімдері, əкімдердің – шешімдері мен өкімдері (Конституцияның 88-бабының 1-тармағы) актілер болып табылады. «Актілер» деп, сондайақ Парламент қабылдаған заңдар, Парламенттің жəне оның Палаталарының қаулылары түсіндіріледі (Конституцияның 62-бабының 1-тармағы, 72-бабының 1-тармағы). Бұл ретте құқықтық актілердің толық тізбесі конституциялық деңгейде белгіленбеген. Конституция актілерді қолданылатын құқыққа жатқызуға (4-баптың 1-тармағы), заңдарды қабылдау тəртібіне (61-бап жəне өзге де баптар), кейбір мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың актілерінің түрлеріне байланысты жекелеген мəселелерді ғана регламенттейді. Конституция өзінің бірқатар нормаларында құқықтық актілердің бəрі бірдей қолданылатын құқыққа кірмейді деп белгілейді. Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 1996 жылғы 28 қазандағы № 6/2 қаулысына сай қолданылатын құқық құқылы субъектілер белгіленген тəртіппен қабылдаған нормативтік құқықтық актілердегі нормалар жүйесі ретінде қарастырылады. Конституциялық Кеңестің 1997 жылғы 6 наурыздағы № 3 қаулысында Негізгі Заңның 4-бабының 1-тармағында көрсетілген «өзге де нормативтік құқықтық актілерге» қандай актілер жататыны айқындалған. «Құқықтық актілер» ұғымы өзінің мазмұнымен сондай-ақ заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерді қамтиды деген ұйғарым Конституциялық Кеңестің басқа да бірқатар қаулыларынан келіп шығады (2000 жылғы 31 мамырдағы № 3/2, 2008 жылғы 27 ақпандағы № 2, 2008 жылғы 24 қыркүйектегі № 7, 2009 жылғы 20 тамыздағы № 5, 2009 жылғы 5 қарашадағы № 6). Конституциялық Кеңестің қаулыларында сондай-ақ нормативтік құқықтық актілерге жатпайтындары да көрсетілген. Мəселен, 1999 жылғы 29 қазандағы № 20/2 қаулыда, Жоғарғы Сот Төрағасының жəне Бас Прокурордың міндетін атқарушының хаты нормативтік құқықтық актілерге жатпайды деп көрсетілген. Бұл ретте Конституциялық Кеңес, Конституцияның 83-бабы

1-тармағының мазмұнына негізделе отырып, қандай актілердің құқықтық болып табылатынын да түсіндірді. 1997 жылғы 6 наурыздағы № 3, 1998 жылғы 5 маусымдағы № 3/2, 2002 жылғы 5 тамыздағы № 5 қаулыларда «прокуратура Республика Конституциясы мен заңдарына қайшы келетін заңдар мен басқа да құқықтық актілерге наразылық білдіреді» деген конституциялық ереже соттардың қаулыларына прокуратураның наразылық білдіру құқығын да қамтиды деп атап көрсетілген, ал Конституциялық Кеңестің 1997 жылғы 31 шілдедегі № 3/4 қаулысына сай прокурор заңға тəуелді құқықтық актілерге де наразылық білдіруге хақылы. Осылайша, Конституциялық Кеңес 83-баптың 1-тармағында пайдаланылған «басқа да құқықтық актілер» ұғымымен Конституцияның басқа да бірқатар нормаларындағы, солардың ішінде 62-баптың 8-тармағындағы «өзге де нормативтік құқықтық актілер» ұғымы да қамтылады деп пайымдайды. 2. Нормативтік құқықтық актілердің жəне мұндай болып табылмайтын құқықтық актілердің конституциялық мазмұны «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы № 213-І жəне «Əкімшілік рəсімдер туралы» 2000 жылғы 27 қарашадағы № 107-ІІ Қазақстан Республикасының заңдарында ашылады. Оларға жасалған талдау көрсеткендей, нормативтік жəне нормативтік емес құқықтық актілердің ортақ белгілері де, айтарлықтай ерекшеліктері де бар. «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Заңның 1-бабының 11) тармақшасына сəйкес референдумда қабылданған не уəкілетті орган немесе мемлекеттің лауазымды адамы қабылдаған, құқықтық нормаларды белгілейтін, олардың қолданылуын өзгертетін, тоқтататын немесе тоқтата тұратын белгіленген нысандағы жазбаша ресми құжат нормативтік құқықтық акт болып табылады. Өз кезегінде, құқық нормалары деп реттелетін қоғамдық қатынастар шеңберiнде көп мəрте қолдануға есептелген, жеке дара айқындалмаған тұлғалардың тобына қолданылатын, тұрақты немесе уақытша сипаттағы жалпыға мiндеттi жүріс-тұрыс қағидасы түсіндіріледі (Заңның 1-бабының 10 ) тармақшасы). «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Заңда заңдарға сəйкес қабылданған, бірақ нормативтік құқықтық актілер болып табылмайтын жəне құқықты іске асыру жəне құқық қолданушылық мəні бар нормативтік актілерді əзірлеу, табыс ету, қабылдау, күшіне енгізу, қолдану, жариялау, өзгерту, толықтыру жəне олардың қолданылуын тоқтату тəртібі белгіленбейді. Бұл нормативтік актілер құқық нормаларын қамтымауға тиіс (Заңның 2-бабының 4-тармағы). «Əкімшілік рəсімдер туралы» Заңға сəйкес мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың құқықтық актiсi жеке қолданылатын актiлерге жатады, белгiленген нысандағы жазбаша ресми құжат болып табылады жəне бiр мəрте не уақыт бойынша өзге де шектеулi қолдануға есептелген, жеке-дара белгiлi бiр тұлғаларға қолданылады, жеке-дара белгiлi бiр тұлғалардың заңнамада белгіленген құқықтары мен міндеттерін қолданады жəне (немесе) іске асырады. Жеке қолданылатын құқықтық актiлер Қазақстан Республикасының заңдарына кiрмейдi жəне нормативтiк құқықтық актiлерге жатпайды (Заңның 4-бабының 2, 3, 4-тармақтары). Құқықтық актілердің екі тобының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын заң шығарушының оларды конституциялыққұқықтық реттеуге деген тұжырымдамалық көзқарасы айқындайды. Нормативтік құқықтық актілердің ерекше маңызына орай Конституция заңдарға жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерге бірқатар міндетті талаптар белгілейді (2-баптың 3-тармағы, 4-баптың 4-тармағы, 9-бап, 12-баптың 2-тармағы, 15-баптың 2-тармағы, 16-баптың 2-тармағы, 18-баптың 2-тармағы жəне басқалары). Мəселен, Конституцияның 62-бабының 8-тармағына сəйкес заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібі арнаулы заңмен жəне Парламент пен оның Палаталарының регламенттерімен айқындалуға тиіс. Нормативтік құқықтық болып табылмайтын актілерді əзірлеумен байланысты мəселелерді заңмен реттеу көзделген арнаулы нормалардың Конституцияда жоқтығына қарамай, заң шығарушы, Конституциялық Кеңестің пікірінше, Негізгі Заңның 61-бабының 2 жəне 3-тармақтарымен, 45-бабының 2-тармағымен, 53-бабының 3) жəне 4) тармақшаларымен көзделген өкілеттіктерін пайдалана отырып, мұны жасауға хақылы.

Конституциялық Кеңес, нормативтік құқықтық болып табылмайтын басқа да құқықтық актілерді əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібінің мəселелері арнаулы заңның заңдық реттеу нысанасы бола алмайды деген түсінік Республика Конституциясының 62-бабының 8-тармағынан келіп шықпайды. Аталған конституциялық норма арнаулы заңның қолданылу саласын тарылтпайды жəне қоғамдық қатынастарды осы заңмен реттеу нысанасын кеңейтуге мүмкіндік береді деп пайымдайды. Осы нормамен белгіленіп, арнаулы заңмен реттелетін мəселелер тізбесі толық болып табылмайды жəне заң шығарушының заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілер болып табылмайтын актілерді əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібін осындай заңда бекітуге деген құқығын жоққа шығармайды. Қазіргі уақытта, жоғарыда, сондай-ақ Конституциялық Кеңестің 1999 жылғы 29 қазандағы № 20/2 жəне 2007 жылғы 18 сəуірдегі № 4 қаулыларында көрсетілгендей, «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы № 213-І Қазақстан Республикасының Заңы осы саладағы арнаулы заң болып табылады. Конституциялық Кеңестің бұл аталған шешімдері басқа өтініштердің нақты нысанасына қатысты қабылданып, нормативтік құқықтық актілерді жəне мұндай болып табылмайтын актілерді əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібін заңмен реттеудің атауы мен нысанасын таңдауда Парламентті шектемейді. Осыған орай, кейбір конституциялық іс жүргізуге қатысушылардың жоғарыда аталған 2007 жылғы 18 сəуірдегі № 4 қаулы арнаулы заңның реттеу нысанасын кеңейту жəне атауын өзгерту мүмкіндігіне кедергі жасайды деген пікірін Конституциялық Кеңес дəрменсіз деп санайды. Баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасы Конституциясының 72-бабы 1-тармағының 4) тармақшасын, «Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі туралы» 1995 жылғы 29 желтоқсандағы № 2737 Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 17-бабы 3-тармағының 1) тармақшасын, 31-33, 37-баптарын жəне 41-бабы 1-тармағының 2) тармақшасын басшылыққа алып, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағындағы жəне 83-бабының 1-тармағындағы «өзге де нормативтік құқықтық актілер» деп заң актілері болып табылмайтын кез келген нормативтік құқықтық актілерді түсінген жөн. Бұл ретте «құқықтық акт» термині өзінің мазмұны бойынша «нормативтік құқықтық акт» терминінен кең, ал Конституцияның 83-бабының 1-тармағында пайдаланылатын «басқа да құқықтық актілер» ұғымы өзге актілердің бəрін, нормативтік сипаты барларын да, мұндай белгісі жоқтарын да қамтиды. 2. Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 8-тармағына сəйкес заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібі арнаулы заңмен жəне Қазақстан Республикасының Парламенті мен оның Палаталарының регламенттерімен айқындалуға тиіс. Бұл ретте Конституция арнаулы заңның реттеу нысанасын Конституцияның 62-бабының 8-тармағында көрсетілген заң жəне өзге де нормативтік құқықтық актілерін əзірлеу, ұсыну, талқылау, күшіне енгізу жəне жариялау тəртібімен ғана шектемейді. Оған мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың құқық шығару жəне құқық қолдану қызметінің басқа да мəселелері, солардың ішінде нормативтік болып табылмайтын құқықтық актілерді əзірлеу жəне қабылдау тəртібін реттеу мəселелері енгізілуі мүмкін. Қажет кезде заң шығарушы, Конституциямен көзделген өкілеттіктерін пайдалана отырып, мұны жасауға хақылы. 3. Қазақстан Республикасы Конституциясының 74-бабының 3-тармағына сəйкес қаулы оны қабылдаған күннен бастап күшіне енеді, шағымдануға жатпайды, Республиканың бүкіл аумағында жалпыға бірдей міндетті жəне Қазақстан Республикасы Конституциясының 73-бабының 4-тармағында көзделген ретті ескере отырып, түпкілікті болып табылады. 4. Осы нормативтік қаулы республикалық ресми басылымдарда қазақ жəне орыс тілдерінде жариялансын. Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Төрағасы И.РОГОВ.

 Еңбегімен еленген Омаровтардың ұйымшыл əулетін бұл өңірдің жұртшылығы жақсы біледі. Олар «Қазақмыс» компаниясына қарасты Батыс Жезқазған кенішінің № 73 шахтасында еңбек етіп ел игілігін еселеуге үлестерін қосып жүр. Қашанда жұмылып жұмыс істеуді дəстүрге айналдырған ағайынды Омаровтардың алған асулары мен жеткен жетістіктері көпке өнеге. Бақытын еңбектен тапқан олардың жан дүниелері де таза. Шырайлы жүздерінен мейірім шуағы төгіліп, ізгіліктің лебі есіп тұрады. Келбеттеріне қарасаң, көз тояды. Сөйлесе қалсаң, жылы сөздерімен баурап алады. Алдымен əңгімелесу реті № 35 өндіру учаскесінің бастығы Ермек Омаровқа түсті. Ермек Марсұлы өз тағдырын кен өндіру өнеркəсібімен тығыз байла ныстырғанына өте риза. Өйткені, бір кезде атасы да, одан кейін əкесі де осындағы шахтада кен қопарып қажыр-қайрат танытыпты. С.Сейфуллин атын дағы гимназияны бітірген Ермек енді жоғары білім алуды ұйғарып, Жезқазған мемлекеттік университетінің табалдырығын аттады. Оқуды ойдағыдай аяқтап, кен инженері мамандығын алып шықты. Сөйтіп, еңбек жолын

болады. Ол өндірісте кездесетін кез келген күрделі мəселе түйінін шеберлікпен шешеді. Ермек Омаровтың өзі де сыйсияпаттан құралақан емес. Əлденеше рет түрлі деңгейдегі құрмет грамоталарымен марапатталды. Ермек Марсұлының мұндай биіктерге қол жеткізуіне зайыбы Құралайдың да көмегі көп тиді. Омаровтардың бақытты отбасында желкілдеп үш бала өсіп келеді. Қызы Камила, ұлдары Əлихан мен Мирас тату-тəтті шаңырақтың көзайымы. Жайдары мінезді Құралайдың қамқорлығының

Жўптары жарасќан

А

Батыс кенішіндегі қопарушылар тобында үйренуші болып бастады. Зымыраған уақыт. Арада он бір жыл өтті. Міне, содан бері осында табан аудармай жұмыс істеп келеді. Əрине, бастапқыда бəрі оңай болған жоқ. Қиындық та кездесті. Осындай сəттерде тəлімгері Александр Ким қамқорлығын аямады. Көп жыл бойы жинақтаған бай тəжірибесін шəкіртіне үйретуден жалықпады. Жастайынан зерек жігіт жұмыстың қыр-сырына əбден қанығып, білікті маманға айналды. Жарқын болашаққа жол ашылды. Учаске бастығының орынбасары қызметіне тағайындалды. Жауапкершілік жүгі ауырлады. Мұны жете түсінген ол жүктелген міндетті мінсіз атқаруды басты мақсат етіп қойды. Ізденіс пен іскерлік қатар жүргенде ғана жетістікке жол ашылатыны анық екен. Қызмет баспалдағы тағы да биіктеді. – Тапсырылған жұмысты таптұйнақтай орындауды алғашқы күннен-ақ дағдыға айналдырдым. Іске жүрдім-бардым қарау қиянат. Өндірісте тəртіптіліктің орнығуына біраз күш жұмсадым. Соның нəтижесінде еңбек өнімділігі өсіп, белгілеген межеден үнемі шығып жүрміз, – дейді Ермек Омаров. – Біздің ұжымдағы бұрғылау қондырғыларының бесаспап жетекшілері Қайрат Байысов пен Бақтияр Жаналинов тəрізді тар ландардың еңбектерін ерекше бағалаған жөн. Өндірісті өрге сүйреп жүргендер де міне осы азаматтар. Ал шахта бастығы Руслан Елкеевтің жалпы жүргізіп отырған жұмысын бөле-жара айтуға

арқасында Ермек Омаров осындай дəрежеге көтеріліп отыр. Ермектің туған ағасы Еркен Омаровтың Батыс Жезқазған кенішінде жұмыс істегеніне бірнеше айдың жүзі толыпты. Ол бұған дейін Шығыс Жезқазған кенішінде кен қопарған екен. 1998 жылы мектепті бітірісімен бірден жұмысқа орналасыпты. Еркен Марсұлы кеніштің №57 шахтасында қайнаған жұмыстың ортасында жүріп мол тəжірибе жинақтаған. Алдымен қопарғыш материалдарды жеткізуші болып істеген. Со дан кейін қопарушы ретінде талай қауіпті жұмыстың ортасында жүріпті. Кейінірек кəсібін өзгертіп, электровоз машинисі болады. Майталман маманның еңбегі еленіп, 2011 жылы Жезқазған қаласының Кен шілер алаңында орын тепкен мəдениет үйіне тақау жердегі Құрмет тақтасына суреті ілініпті. – Маған Батыс Жезқазған кенішінің №73 шахтасына жұмысқа ауысуыма қайын атам Хамит Бекежанов кеңес берді, – деп əңгімесін одан əрі жалғастырды Еркен Омаров. – Мен бұған қуана келістім. Қазір электровоз машинистерінің бригадирімін. Еркен Марсұлы жүріп өткен еңбек жолын Олег Чернышовпен, Александр Петренкомен, Александр Таратынкинмен тікелей байланыстырады. Себебі, аталған азаматтар жастарға қамқорлық көрсетіп, көп нəрсеге баулыды. Еркен осы кісілерге əлі күнге алғысын жаудырады. – Егер де қарамағыңда қызмет істейтін адамдармен ортақ тіл

таппасаң, алғашқы кезекте өзіңе де қиын болары сөзсіз, – дейді Еркен Омаров. – Сондықтан да бүкіл ұжымның қолдауына сүйеніп, істі байыппен шешкен абзал. Менің қарамағымда бес адам еңбек етеді. Олардың ішінде, əсіресе, ауысым шебері Андрей Шороховтың орны бөлек. Андреймен кеңесудің өзі бір ғанибет. Əзірге бригадамыз ескі техникамен жұмыс істеп жүр. Таяудағы уақытта біздің №40 рельс учаскесі техникалық қайта жарақтандырудан өтеді деп сенемін. Еркен Марсұлының еңбектегі жетістігін əйелі Ақторғын, ұлы Қуаныш, қызы Шахида мақтаныш тұтады. Ал осыдан үш ай бұрын кенже қызы Айжер дүниеге келіп, қуаныштарын одан əрі асқақтатты. Серік Омаров – ағайынды үшеудің ең кенжесі. Ол да жастайынан өз өмірін шахтадағы жерасты жұмыстарымен байланыстыруды ұйғарыпты. №27 мектептің он бірінші сыныбын тəмамдап кəсіби-техникалық училищеге жол тартты. Ондағы мақсаты бұрғылау қондырғысының машинисі əрі бұрғылаушының көмекшісі мамандығын алу еді. Ол Батыс Жезқазған кенішіне жұмысқа тұрмастан бұрын электр слесарьларын дайындайтын қысқа мерзімді курстан да өтіп алды. – Мен №73 шахтаға 2002 жылы жұмысқа орналастым, – дейді Серік Марсұлы. – Алғашқыда TORO-сервисте слесарь болып еңбек еттім, содан кейін монтаждау учаскесіне электрслесарь-монтаждаушы болып ауыстым. Бұрын

ожауы бар техникаға қызмет көрсетсем, қазір сорғылардың қа лып ты жұмыс істеуін қадағалаймын. Мамандығым өзіме ұнайды. Ара-тұра кездесіп қала тын қиын дықтарды сырттан көмек сұрамай-ақ еңсеріп тастаймын. TORO-сервисте қызмет істеп жүрген кезінде-ақ талай мəрте мадақталды. Еңбексүйгіштігімен көптің көзіне түсіп, алғысқа кенеліп жүрді. – Мен əлі де ізденіс үстіндемін. Өз саламның мəнісі мен мағынасына терең бойлауды əдетке айналдырдым. Соның нəтижесінде тəжірибе жинақтап, кəсібімді ширата түстім. Тапсырылған міндетті абыроймен атқарсаң, марапаттың өзі іздеп келері шүбəсіз. Ең бастысы – жұмысқа адалдық таныту керек, – дейді Серік. Қарбаласқа толы кезекті жұмыстан кейін Серік Омаров үйіне асығады. Өйткені, отағасын зайыбы Оксана дастарқанын жайып, ал қызы Дарина мен ұлдары Данил жəне Данияр қуанып тосады. – Өз үйім – өлең төсегім, – деп жымияды Серік Марсұлы. Ағайынды Еркен, Ермек жəне Серік Омаровтар қарындастары Меруертті қадірлеп құрмет тұтады. Ағалары тəрізді Меруерт те Батыс Жезқазған кенішіндегі №73 шах таның қызметкері. Қазір ол декретті демалыста. – Сəтбаев қаласындағы орта мектептің 11-ші сыныбын бітіргеннен кейін Қазақстан-Ресей қазіргі заманғы гуманитарлық университетіне информатика мамандығы бойынша оқуға түсуге құжат

тапсырдым, – дейді Меруерт. – Алайда оқуды аяқтаған соң №55 шахтада жұмыс істеуге бел будым. Сөйтіп, жарық түсіруші болып орналастым. Меруерт Омарова өз кəсібінің қыр-сырын жетік меңгеруге мамандандырылған курста оқып қол жеткізді. Меруерттің толысуына Наталья Беккер бай тəжірибесімен бөлісіп, білігін ұштады. Дегенмен, өмір бір орнында тұрмайды. Өзгерістер болып жататыны белгілі. – Мен қашанда адамдармен арқа-жарқа араласуды ұнатамын. Əрі жұмыс орнымды өзгертуді ұйғардым, – дейді Меруерт. – Соны мен, №73 шахтаға ауысып, жанар-жағармай таратушы оператор тізгінін ұстадым. Маған бұл жұмыста Жұмакүл Айтбаеваның шарапаты көп тиді. Меруерт қазір жұбайы Алматпен бірге Аружан жəне Айжан есімді қос қызын тəрбиелеп, қызық тарына қанып жүр. Таяуда сүйікті жұмысына оралмақ. Сəтбаев – кеншілер қаласы, ал Жезқазған – металлургтер қаласы. Жалпы алғанда, өңірде Омаровтар секілді ондаған тату-тəтті еңбек əулеттері бар. Олардың аталары мен əкелері кезінде Жезқазған өңірінің өсіп-өркендеуіне сүбелі үлестерін қосқаны шүбəсіз. Қос қаланың қалыптасуына сіңірген еңбектері ерекше. Міне, қазіргі таңда сол саңлақтардың ұрпақтары кеншілердің даңқты дəстүрін лайықты жалғастыруда. Жұптары жарасып, атакəсіп сабақтастығын үзбеген ағайынды Омаровтардың бүгінгі қажырлы еңбектері соның нақты куəсі. Светлана ГУМБОЛЬДТ.

Қарағанды облысы, Сəтбаев қаласы. ––––––––––––––––––

Суретті түсірген Əлина ЖҰМАШЕВА.

 Өзгеріс өлшемі – өндіріс

«Ќазаќстан инжиниринг»: табысты он жыл

Биыл «Қазақстан инжиниринг» ҰК» акционерлік қоғамының құрылғанына 10 жыл толып отыр. Осы уақыт ішінде компания бірқатар белесті бағындырды. Алға қойған маңызды міндеттерді орындап, оң көрсеткіштерге қол жеткізді. Соған орай кеше Астанада басқарма төрағасы Болат Смағұловтың қатысуымен журналистерге арналған арнайы баспасөз мəжілісі болып өтті. Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

«Наурыздың 13-і күні компанияның құрылғанына 10 жыл толады. Осы атаулы күнге орай біз ағымдағы жұмыстар жайында баяндағымыз келді. Өткен 10 жылдың ішінде өндіріс көлемі 3,4 млрд. теңгеден 64 млрд. теңгеге жетті, яғни 19 есеге артты», деді Б.Смағұлов. Басқарма төрағасының айтуынша, биылғы жылы өндіріс көлемін 90,4 млрд. теңгеге жеткізу көзделіп отыр. Негізінде «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ 27 өндірістік кəсіпорындардан тұратын холдинг тік құрылым болып табылады. Сондай-ақ, ол Қорғаныс министрлігінің ірі əскери зауыттарындағы біртұтас қаржылық, өндірістік жəне технологиялық саясатты қамтамасыз етеді. Компания кəсіпорындары мұнай-газ, темір жол, агроөнеркəсіп, жылу-энергетика кешендеріне қатысты тапсырыс берушілер үшін өнім шығару жəне қызмет көрсетуге, сондай-ақ, қару-жарақ пен əскери техниканы өндіру жəне оны жөндеуге мамандандырылған. «Қазақстан инжинирнг» ҰК» АҚ өзінің он жылдық даму динамикасында негізгі өндірістік жəне қаржы көрсеткіштерінің оң нəтижесін көрсетіп келеді. Оған өткен жылды 4 млрд. теңге шамасындағы жинақталған пайдамен аяқтауы да дəлел. Ал алынған табысын компания өндірісті дамыту үшін инвестицияға қайта салуда. Мəселен, он жылдың ішіндегі салынған инвестиция көлемі 2012 жылы 236 млн. теңгеден 7,7 млрд. теңгеге артты немесе 32 есе ұлғайды. Ал компанияның активі соңғы он жылда 7,3 есеге артып, 43,5 млрд. теңгеге жетіпті. «Ағымдағы жылы активімізді 66 млрд. теңгеге жеткізу жоспарланған. Компанияның өз капиталы 12,3 есеге, 1,6 млрд. теңгеден 21 млрд. теңгеге көбейді. Жарғылық капиталы 429 млн. теңгеден 12,1 млрд. теңгеге немесе 28 есеге жоғарылады», дейді Б.Смағұлов. Басқарма басшысының сөзіне қарағанда, қызметкерлер жалақысы 6 есеге өсіпті. Қазір компания қызметкерлерінің орташа

табысы 111,5 мың теңге. Биыл еңбекақы 118 мың теңгеге жетеді деп көзделуде. «Еңбек өнімділігі жан басына шаққанда 648 мың теңгеден 12 308 мың теңгеге артты. Осы жылы бұл көрсеткіш 16 648 мың теңгеге жетеді. Соңғы үш жылда 650 жаңа жұмыс орны ашылды, 2012 жылы біздің компания бюджетке 5 млрд. теңге шамасында салық төледі. Сонымен қатар, өндіріске 7 млрд. теңге шамасында инвестиция салынды», деп атап өтті Б.Смағұлов. Осылайша, кəсіпорындардың экономикалық көрсеткіштері, өндірістік жəне техникалық əлеуеті тұрақты түрде артып, 6 мыңнан астам адамды жұмыспен қамтуда. Б.Смағұлов жетістіктерге қол жеткізуге мүмкіндік берген бірқатар шараларға тоқталып, алдағы жоспарларымен де бөлісті. «Біздің мақсатымыз – жуырда экспорт нарығына шығып, тран сұлттық компания атану. Бүгінде компанияның оған деген барлық мүмкіндіктері бар. Біз «В2» деңгейінде «Moody’s» агенттігінен несие рейтингісін алдық. Сондықтан біз қазірдің өзінде өзіміз ұйымдастырған жобаларды несиелік қаражат арқылы қаржыландыра аламыз», деді Б.Смағұлов. Ол, сондай-ақ, компания бүгінде Еурокоптер 145 санатындағы əскери тікұшақ өндірісін игергенін айтып өтті. Мəселен, биылғы жылы наурыздың басында Еуро коптермен жаңа келісім жасалыпты. Енді ЕС645 жəне ЕС635 əскери ұшақтарын шығармақ. Баспасөз мəжілісі барысында «Қазақстан инжиниринг» ҰК» АҚ өзінің 10 жылдық мерейтойына орай «Он қайырымдылық іс» акциясын өткізетіні де мəлім болды. Баспасөз қызметі таратқан мəліметке сүйенсек, компания акция аясында түрлі əлеуметтік жобаларды іске асырады, бірнеше мəдени-бұқаралық жəне спорттық шараларды ұйымдастыратын болады. Бұл орайда, ұлттық компания жетім балаларға жəне атаанасының қарауынсыз қалған балаларға арналған балалар үйлері мен интернаттарды қамқорлыққа алуды жоспарлауда.

Жаѕа хоккей модулі Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Халықаралық əйелдер мерекесі күні Өскеменде 34-ші мектеп жанынан жабық хоккей модулі ашылды.

Оның тұсаукесеріне қатысқан өңір басшысы Бердібек Сапарбаев шəкірттерді жаңа кешеннің ашылуымен құттықтап, өскемендік өрендердің бұқаралық спорттың дамуына үлес қосуын, шынықсаң шымыр боласың дегендей, Кенді Алтайда шайбалы хоккейді одан əрі өрістете түсуге тілек білдірді. Реті келгенде айта кету керек, тек былтыр мен биылдың өзінде шырайлы Шығыста отыздан астам жабық хоккей модулдері мен қорапшалар пайдалануға берілді. Зайсан, Тарбағатай, Катонқарағай, Зырян аудандары мен қалаларындағы хоккей модулдері балалардың көп жиналатын сүйікті орнына айналған. «Хоккей ұстаханасы» атанған Өскемен ұландары арасынан əлі талай Əлем чемпиондары шығатындары сөзсіз. ӨСКЕМЕН.


 Тосын табиғат

«Алматы» ƏКК» ҰК» АҚ «Жетісу Service Company» ЖШС-ға қатысу үлесінің 51% сату бойынша ашық аукцион өткізу туралы хабарлайды. Сауда-саттық 2013 жылғы 16 сəуірде сағат 11.00-де мына мекен-жайда болады: Алматы қ., Абылай хан д-лы, 74а. Егер сауда-саттық болмады деп танылған жағдайда, қайталама сауда-саттық 2013 жылғы 16 мамырда сағат 11.00-де мына мекен-жайда өткізіледі: Алматы қ., Абылай хан д-лы, 74а. Сауда-саттық əдісі – ағылшын. Бастапқы баға – 18 500 000 теңге. Кепілді жарна мөлшері – бастапқы бағаның 10%, яғни 1 850 000 теңге. Жеңімпазды комиссия анықтайды жəне жариялайды. Аукционға қатысуға өтінімдер хабарлама жарияланған күннен бастап мына мекенжайда қабылданады: Алматы қ., Абылай хан д-лы, 74а жəне аукцион басталуға дейін бір тəулік ішінде, яғни 2013 ж. 15 сəуірде сағат 11.00-де, ал қайталама – 2013 жылғы 15 мамырда сағат 11.00-де аяқталады. Сауда-саттық қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды тапсыру қажет: 1) сауда-саттыққа қатысуға өтінім; 2) жеке тұлғалар үшін: төлқұжаттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде тапсырумен бірге салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне жеке тұлғаны қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері, сондай-ақ ағымдағы шотының болуын растайтын банктен алған анықтаманың түпнұсқасы. заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмелері, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде тапсырумен бірге салық төлеуші ретінде тіркеу есебіне заңды тұлғаны қою фактісін растайтын салық органы берген құжат немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері, сондай-ақ банктік шотының болуын растайтын банктен алған анықтаманың түпнұсқасы. 3) кепілді жарнаның енгізілгендігін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы жəне көшірмесі. Төлем құжатының түпнұсқасы сауда-саттық аяқталғаннан кейін қатысушыға өтініш етсе қайтарылады; 4) мүдделерді таныстыруға сенімхаттың түпнұсқасы жəне көшірмесі. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік етуші акционерлік қоғамдар туралы ақпарат қамтитын акционерлер тізілімінен көшірме-үзіндінің түпнұсқасын тапсырады (хабарлама жарияланған сəттегі). Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты сауда-саттық ұйымдастырушысынан мына телефон арқылы алуға болады: 8 (727) 266-84-85 немесе мына мекен-жай бойынша: Алматы қ., Абылай хан д-лы, 74а.

Су басып ќалу ќаупі сейілген жоќ Биыл жылдағыға қарағанда, Қызылжар өңіріне қар екі есе көп жауды. Апталарға созылған бұрқасын боран жəне күшті жел салдарынан тасжолдарда қар кептелісі пайда болып, күрделі жағдай қалыптасты. Бейнеш – Қарақоға авжожолында 8 көлік, 30 жолаушы қар құрсауында қалып, көмек дер кезінде жетті. Краснокиевка – Новоберезовка автожолында 6 жеңіл, 2 жүк машинасы бар 25 адам құтқарылды. Жол сақшылары мен жедел көмек тобы Лобаново – Имантау бағытында 96 адамы бар 50 автокөлікті қар құрсауынан аман алып шықты. Мұндай оқиғалар күн сайын дерлік тіркеліп отырды. Өкініштісі сол, адамдардың немқұрайдылығы мен бейқамдығы қайғылы оқиғаларға соқтырды. Есіл ауданы тұрғынының

мүрдесі ауыл маңынан табылды. Уəлиханов ауданында тұратын ер л і- з ай ып т ы Б ел г і б аев т ар аналарының қайтыс болғанын естіп, жолға жаяу шыққан. Қанша іздестірсе де, əлі күнге дейін хабар-ошар жоқ. Олардың артында 4 бала аңырап қалды. Жергілікті ауа райын болжаушылар наурыз айында да қар шамадан көп түсіп, соңы ақ түтек бұрқасынға айналатынын айтып, сақтандырып бағуда. Ендігі күш-жігер көктемгі су тасқынының алдын алуға жұ мылдырылған. Облыс орталығында он бригада құрылып, 400 мың текше метрге жуық қар сыртқа шығарылды. Ойқала, Заречный, Бензострой, Былғары зауыт, Копай шағын аудандарында 200-ге тарта үй мен аула аумақтарын су басып қалу қаупі бар. Осыған орай апатты жағдай

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ 2013 жылғы 28 наурызда сағат 11.00-де республикалық меншіктегі жекешелендірілетін нысандарды сату жөнінде мына мекен-жайда аукцион өткізу туралы хабарлайды: Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 1-қабат.

туындайды деген аймақтарға қосымша күштер тартылған. Есіл өзені таси қалған жағдайда қауіпті жерлерде орналасқан 20 елді мекен тұрғындары үшін сақтандыру шаралары жүргізілуде. Бүгінде құрамында 4 мыңдай адам мен 1200 техника бірлігі бар 238 апаттық-құтқару қызметі сақадайсай тұр. Алдын ала болжам бойынша тасқын су зардаптарына 13 мыңдай тұрғын мен 5 мыңнан астам үй жануарының ұшырайтыны мүмкін екендігі ескеріліп, жедел көшіру жұмыстары жан-жақты қарастырылып отыр. Наталья ПОПОВА, Солтүстік Қазақстан облыстық төтенше жағдайлар жөніндегі департаменттің бас маманы.

Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша: 1. Ваз 21213 автомəшинесі Т 242 АО, 1999 ж.ш. ҚР АШМ «Ауыл шаруашылығы дақылдарының сортын сынау жөніндегі Солтүстік Қазақстан облыстық инспектурасы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Шал ақын ауданы, Кривощеков а. Бастапқы баға – 108 600 теңге. Алғашқы баға – 108 600 теңге. 2. Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, м/н Т 194 BU, 2003 ж.ш. «ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспектурасы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Жамбыл к-сі, 302. Бастапқы баға – 116 600 теңге. Алғашқы баға – 116 600 теңге. 3. Газ 3110 автомəшинесі, м/н Т 155 BW, 1999 ж.ш. «ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспектурасы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Жамбыл к-сі, 302. Бастапқы баға – 150 900 теңге. Алғашқы баға – 150 900 теңге. 4. Ваз 21213 автомəшинесі, м/н Т 180 BW, 2003 ж.ш. «ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспектурасы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Жамбыл к-сі, 302. Бастапқы баға – 137 200 теңге. Алғашқы баға – 137 200 теңге. 5. Ваз 21213 автомəшинесі, м/н Z 514 AL, 2002 ж.ш. «ҚР АШМ Су ресурстары комитетінің Есіл су ресурстарын пайдалануды реттеу жəне қорғау жөніндегі бассейндік су инспекциясы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Хорват к-сі, 34. Бастапқы баға – 184 700 теңге. Алғашқы баға – 184 700 теңге. Ағылшын əдісі бойынша сауда-саттық өткізу ережесі Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірді көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бірақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиіс. Аукционшы саудасаттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаларын бекітеді жəне оны көтеруді ұсынады. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысанның үшін біршама жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмір көтерілмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендірілетін нысанның сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екі қатысушы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық өткізілген болып саналады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды: 1) сауда-саттыққа қатысуға өтінім; 2) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде жеке тұлғаға қайтарылады; заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар мемлекеттік жəне/немесе орыс тілдеріне аударылып, нотариалды расталған құрылтай құжаттардың нотариалды расталған көшірмелерін тапсырады. 27 000 теңге мөлшерінде кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ КZ300705012170177006 депозиттік шотына енгізіледі, БСК ККМ ҒКZ2А, СТТН 480100253820, КБЕ 11, белгіленген төлем коды 171. Қатысушылар кепілді жарналардың кез келген санын ұсынуға құқылы, бұл жағдайда төленген бір кепілді жарна жекешелендірілетін бір нысанды сатып алуға құқылы. Аукционға қатысуға өтінімдер кепілді жарна төленгеннен кейін қабылданады. Өтінімдер қабылдау хабарлама жарияланған күнінен басталады жəне 2013 жылғы 28 наурызда сағат 10.00-де мына мекен-жайда аяқталады: Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 2-қабат, № 11 бөлме. Нысандар бойыша барлық наразылықтар өтінім берген кезінен бастап қабылданады. Жекешелендірілетін нысандар жəне аукцион өткізу жөніндегі қосымша ақпаратты мына тел: 8 (7152) 46-05-84, 46-20-38 www.gosreestr.kz арқылы білуге болады.

Ресвератрол Бұл медицинаның соңғы жетістігі,қызыл жүзімнің сыртындағы қабығы мен оның ішіндегі дəнінің сығындысынан алынған керемет табиғи фитоспрей, құрамында теңдесі жоқ 12 антиоксидант бар.Спрей тілдің астына шашылады,асқазан- ішек жолдарына бармай бірден қанға сіңіп 100% нəтиже береді. Медицинада 2 мың кандидаттық диссертация қорғалған. Көрсеткіштері:      

Жоғары артериалды қан қысымы,инфаркт, инсульттан кейінгі жағдай,туа пайда болған жүрек ақауы,аяқ көк тамырларының варикозды кеңеюі Аллергиялық аурулар: полиноз, ринит ,астма Қант диабеті: І жəне ІІ түрі . Буын аурулары: артрит, полиартрит, артроз, ревматизм, остеохондроз. Онкологиялық аурулар (I,II,III,IV сатысы), химиотерапия кезінде Бауыр аурулары: Бауыр циррозы, гепатит В,С,бауырдың майлы дистрофиясы.

Байланыс телефондары:87016300085, 87017255454, 87018651591, 87015726555, 87017918736, 87754444249.

1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Атырау қалалық аумақтық инспекциясы» ММ

«АТФБанк» Акционерлік қоғамы, 050000, Алматы қ, Фурманов к-сі, 100, Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңының 51-бабы, 6-тармағына жəне Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңының 102-бабына сəйкес 2013 жылғы 28 ақпандағы өткен «АТФБанк» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысының күн тəртібіндегі мəселелер бойынша қабылданған шешімдері жөнінде хабарлайды. АКЖЖ басталу уақыты: 11 сағат 00 минут (жергілікті уақыт бойынша). АКЖЖ өтетін орын: Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100Б. Күн тəртібіндегі бірінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту». 45 152 399 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту: 1. «АТФБанк» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту. 2. «АТФБанк» АҚ Жарғысына №2 Өзгерістер мен толықтыруларды бекіту. 3. «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі құрамындағы өзгерістер. Күн тəртібіндегі екінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ Жарғысына №2 Өзгерістер мен толықтыруларды бекіту. 45 152 399 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.«АТФБанк» АҚ Жарғысына №2 Өзгерістер мен толықтыруларды бекіту. 2. «АТФБанк» АҚ Басқарма Төрағасы Ромео Коллина мырзаны «АТФБанк» АҚ Жарғысына №2 Өзгерістер мен толықтыруларға қол қоюға уəкілетті ету. Күн тəртібіндегі үшінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындылары: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі құрамындағы өзгерістер». 45 152 399 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.Директорлар кеңесінің мүшесі – М.Б. Сеитованың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату. 2. «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшесіне Ромео Коллинаны (Romeo Collina) тағайындау. 3. Қайта сайланған Директорлар кеңесі мүшесіне сыйақы төленбесін. 4. Қайта сайланған Директорлар кеңесі мүшесімен шарт жасалмасын. 5. «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшесі - Ромео Коллина өкілеттігі, міндеттері мен жауапкершілігі қолданыстағы заңнамаларға, Жарғыға жəне «АТФБанк» АҚ ішкі нормативтік құжаттарына сəйкес белгіленеді. 6. Қайта сайланған Директорлар кеңесінің өкілеттік мерзімі тұтасымен Директорлар кеңесінің өкілеттік мерзімі аяқталуымен бір уақытта аяқталады.

Лот №1. 1947 жылы салынған, аумағы 242,5 шаршы метр, бір қабатты əкімшілік ғимараты. (Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жер теліміне құқық сатып алушыға өтеді. Жер телімінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді). Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Балықшы кенті, Шымкент көшесі, 41. Алғашқы бағасы – 100 000 теңге. 2. «Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Атырау республикалық мемлекеттік қазыналық су жолдары кəсіпорны» РМҚК Лот №2. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 234 ВМ, Ваз212300 Шевроле Нива автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Балықшы кенті, Байжігітова көшесі, 64. Алғашқы бағасы – 461 038 теңге. 3. «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) Атырау облыстық сотының кеңсесі» ММ Лот №3. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 304 ВS, Газ-31105100 автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 140. Алғашқы бағасы – 50 279 теңге. 4. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық жəне фармациялық қызметті бақылау комитетінің Атырау облысы бойынша департаменті» ММ Лот №4. 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 367 ВС, Ваз21213-200-00 автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Владимирский көшесі, 102. Алғашқы бағасы – 85 649 теңге. 5. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің «Жайық-Атырау бекіре балық өсіру зауыты» РМҚК Лот №5. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 583 ВХ, Ваз212300 Шевроле Нива автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Зарослое ауылы. Алғашқы бағасы – 461 038 теңге. Лот №6. 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 598 АНD, ЭО-2621 экскаваторы. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Зарослое ауылы. Алғашқы бағасы – 232 607 теңге. 6. «Атырау облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ Лот №7. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 969 ВҒ, Ваз21213 автокөлігі. Нысанның орналасқан

Буынға жиналған тұз – біздің ағзамыздағы түйіткілді мәселенің бірі. Буын ауырып, сырқырайды, оған қоса қабынып мазаңды кетіреді. Сондай-ақ, бұған буынның сырқырап ісініп ауруын қоссаңыз, онда нағыз азапты басыңыздан кешіресіз. Өйткені, тұз кішкентай сүйектерге шөгіп, біздің ағзамыздағы буын қатты ауыратын жағдайға тап болады. Мәлім болғанындай, буынға тұз түйіршіктерінің шөгуі қандағы несеп қышқылы деңгейінің көтерілуінен құралады. Және де оны ағзадан шығару қиынға соғады. Бірақ, бұл міндетті Фулфлекс капсуласы жеңіл атқарады. Фулфлекс ағзадан артық несеп қышқылын шығарып, оның тұзға айналып кетпеуіне ықпал етеді. Қорытындысында – буын қауіпсіз болып, оның қызметі ретке келеді. ФУЛФЛЕКС буынның қабынуын

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010009, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, 810-бөлме, телефон: 8 (7172) 74-24-23, «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің «Мектепке дейінгі балалық шақ» республикалық орталығы» республикалық мемлекеттік мекемесі бастығының бос лауазымына конкурс жариялайды, Астана қ., «Алматы» ауданы, VIP-қалашық, 3-коттедж, телефон: 8 (7172) 29-56-29. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары педагогикалық білім, басшы лауазымында мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында 5 жылдан кем емес жұмыс өтілі: кандидат немесе педагогикалық ғылым докторы ғылыми дəрежесінің болуы лазым. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) толтырылған кадрларды есепке алу жөніндегі жеке парақ (нақты тұратын мекен-жайы мен байланыс телефондарын көрсетіп); 4) лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сəйкес білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі; 6) алдын ала медициналық куəландырудан өткені туралы құжат. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тəжірибесіне кəсіби деңгейіне қатысты (біліктілігін арттыру, ғылыми атағы мен дəрежесі туралы құжаттардың, ғылыми жарияланымдарының, бұрынғы жұмыс орнының басшысы ұсынымының көшірмелері) қосымша ақпаратты ұсына алады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау жарияланған сəтінен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде жүргізіледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптары мен лауазымдық міндеттер туралы қосымша мəліметтерді Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Ұйымдастыру жəне кадр жұмысы департаменті кадр жұмысы басқармасының мына телефоны арқылы алуға болады: 8 (7172) 74-24-23 (810-бөлме).

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, САУДА-САТТЫҚ ! Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 27 наурыз күні сағат 11.00-де республикалық меншіктегі нысандарды ағылшын əдісімен сату жөнінде ашық аукцион өткізетіндігін хабарлайды. Аукцион өткізілетін мекен-жай: Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а, 1-қабат. жері: Атырау қаласы, Абай көшесі, 8. Алғашқы бағасы – 66 726 теңге. Лот №8. 2005 жылы шығарылған, мелекеттік нөмірі Е 177 ВҒ, Ваз-21213102 автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Абай көшесі, 8. Алғашқы бағасы – 66 726 теңге. Лот №9. 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 222 ВЕ, Hyndai Sonata автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Абай көшесі, 8. Алғашқы бағасы – 453 874 теңге. 7. «Сот медицина орталығы» РМҚК Лот №10. 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 608 ВС, Ваз-21213 автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Владимирский көшесі, 97. Алғашқы бағасы – 137 076 теңге. 8. «Қазақстан Республикасы Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігінің «Жо баларды мемлекеттік ведомстводан тыс сараптау шаруашылық жүргізу құқығындағы» РМК («Мемсараптама» РМК) Лот №11. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 353 ВМ, Toyota Camry автокөлігі. Нысанның орналасқан жері: Атырау қаласы, Уəлиханов көшесі, 9. Алғашқы бағасы – 1 117 993 теңге. Өтінімдерді қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылғы 27 наурызда сағат 10.00-де аяқталады. 15 000 (он бес мың) теңге мөлшеріндегі кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есеп шотына төленеді: ИИК (депозиттік шот)- KZ450705012170168006, БИКKKMFKZ2A, БИН – 120240020907, КНП-171, КБЕ – 11, алушы банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ. Төлемді тағайындау – аукционға қатысуға кепілді жарна: Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: - сауда-саттыққа қатысушының жазбаша міндеттемесін қамтитын сауда-сат тыққа қатысудың, ал егер ол жеңімпаз деп жарияланған жағдайда ақпараттық хабарламада белгіленген шартпен жекешелендіру нысанын сатып алу-сату шартын жасаудың өтінімі; Жеке тұлғалар үшін: - төлқұжат немесе жеке куəлік – жеке тұлғалар үшін; - паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; - құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; Заңды тұлғалар үшін: - жарғының жəне заңды тұлғаны

БУЫНДАҒЫ ТҰЗДАН ҚҰТҚАРАДЫ

Ежелгі грек тілінде буынның сырқырап ісініп ауруы «қақпан» деген сөзді білдіреді. Қазіргі таңда әлем бойынша бұл «қақпанға» ондаған миллион адам түседі екен. Тек Ресейдің өзінде ғана буынға тұздың жиналуына байланысты сырқырап ісініп ауыратын адамдардың саны 14 миллионға жетіп отыр! Дегенмен, аурудың осындай күрделі тарауына байланысты, бұған ем болатын арнайы препарат енді ғана пайда болды. Ол ФУЛФЛЕКС кремі мен капсуласы.

7

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

жойып, ауруды кетіреді. Өсімдік негізінде жасалған бұл препарат ұзақ мерзімді қолдану жағдайында да барынша қауіпсіз. Капсуламен үйлесімді кремді пайдаланған жөн, өйткені, ол тері арқылы зардап шеккен буындарға өте тиімді көмек береді. Нәтижесінде ауру азайып, тіндердегі ісіну мен қабыну тарқайды. Фулфлекс капсуласы мен кремі аурудың зардабын жойып, тұздың шөгіп қалмауына ықпал етеді.

Шұғыл желідегі тегін телефон: 8 (800) 080-59-59 (жұмыс сағаты: 8.00-23.00). Алматы қ. анықтама телефоны: (727) 297-59-59 / www.riapanda.ru

ФУЛФЛЕКС БУЫНДАҒЫ ТҰЗДАН ҚҰТҚАРАДЫ. Күніне оның бір капсуласын қабылдасаңыз, онда сіздің ағзаңыз айығуға қарай бір қадам басады.

Дәріханалардан сұраңыз!

мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фак тiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы саудасаттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзіндікөшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Сауда-саттық өткізу мен аукционға қатысу үшін өтінімдер қабылдау мына мекен-жайда жүргізіледі: Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а, 1-қабат, 2-бөлме. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу ережесі мен жеңімпазды анықтау шарты Аукционшы жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмiрдi көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бiрақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиiс. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмiрлерiн жариялайды, бағаларын бекiтедi жəне оны көтерудi ұсынады. Жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Жекешелендiру нысаны үшiн бiршама жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендiру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмiр көтерiлмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендiру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екi қатысушы бағаны арттырудың кемiнде екi қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендiру нысаны бойынша саудасаттық өткiзiлген болып саналады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7122) 35-43-22.

Алматы қаласы білім басқармасы №164 «Бөбекжай балабақшасы» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кəсіпорнының 2010 жылғы 22 маусымдағы №261 Қабылдаутапсыру актісі мен жер учаскесін пайдалану жөніндегі 2010 жылғы 19 қазандағы №4/6573509 Əкім қаулысы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Сертификат № 7196796 серии ЕА выданный 07.06.2009 г. на имя Мамбеталиева Нурдаулета Берикжанулы считать недействительным.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз:

Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

ЖАРНАМА. БАД. Дəрі-дəрмек болып табылмайды. Қолдану алдында мамандармен кеңесіңіз. СГР № KZ.7500042.02.01.03915 от 23.02.2012 г. СГР № KZ.7500042.02.01.03851 от 15.12.2011 г.

Алматы облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Қазақстан халқы Ассамблеясы Хатшылығы секторының меңгерушісі Нəзипа Шанаиға əкесі Жақсылық Ыдырысұлы ШАНАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

«АТФБанк» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ АКЦИОНЕРЛЕРІНІҢ НАЗАРЫНА !

«АТФБанк» АҚ

Конкурс туралы хабарландыру Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Ғылым комитеті «Р.Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институты» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны директорының бос лауазымына конкурс жариялайды (кəсіпорынның мекен-жайы: 050010, Алматы қ., Құрманғазы көшесі, 29-үй). Институт қызметінің негізгі түрлері: 1. Əлемдік ғылымның дамуын ескере отырып, шығыстану саласында іргелі жəне қолданбалы ғылыми-зерттеулер жүргізу; 2. Ғылыми-зерттеу жұмыстарын ақпараттық-талдамалық материалдармен қамтамасыз ету, ғылыми конференциялар мен басқа ғылыми іс-шаралар өткізу; 3. Институттың бейіні бойынша ғылыми еңбектерді, мерзімді жəне сериялық басылымдарды басып шығару; 4. Мемлекетаралық жəне халықаралық ғылыми жəне ғылыми-техникалық бағдарламаларға қатысу; 5. Институттың бейіні бойынша ғылыми кадрларды даярлау жəне машықтану мен біліктілікті арттырудың басқа да нысандарын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: 1) институттың бейініне сəйкес жоғары білімнің жəне салалық өкілетті органмен бекітілген біліктілік талаптарына сəйкес дайындық деңгейінің болуы; 2) мамандығы бойынша экономика саласы кəсiпорнының бейiнiне сəйкес басшы лауазымдарда кемiнде 5 жыл жұмыс өтілінің болуы; 3) институттың ғылыми бағытына сəйкес ғылыми дəрежесінің болуы; 4) Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Мемлекеттік мүлік туралы», «Ғылым туралы», «Білім туралы» заңдарын жəне нормативтік құқықтық актілерді білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын құжаттар тізімі: 1. конкурсқа қатысу жөніндегі өтініш; 2. мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме; 3. еркін түрде жазылған өмірбаян; 4. белгіленген тəртіппен расталған білімі, ғылыми дəрежесі туралы құжаттардың көшірмелері; 5. белгіленген тəртіппен расталған еңбек кітапшасының (бар болған жағдайда) немесе еңбек келісім-шартының көшірмесі немесе соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылдағаны мен еңбек келісім-шартының бұзылғаны туралы бұйрықтың көшірмесі; 6. 086-У үлгісіндегі денсаулығы туралы анықтама. Конкурсқа қатысушының біліміне, еңбек өтіліне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар туралы құжаттардың көшірмелері жəне т.с.с.) беруіне болады. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалардан құжат қабылдау бұқаралық ақпарат құралдарында хабарландыру жарияланған күннен бастап 15 күнтізбелік күн өткенге дейін жүргізіледі. Құжаттар мына мекенжайда қабылданады: Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитеті, 010000, Астана қ., Орынбор көшесі, 8-үй, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс. Анықтама телефондары: 8 (7172) 74-20-25; 8 (7172) 74-19-05. Құжаттар толық болған жағдайда комиссия құжат қабылдау аяқталған күннен бастап 5 жұмыс күнінің ішінде құжат өткізген тұлғаны конкурсқа жіберу туралы шешім қабылдайды. Конкурсқа қатысуға жіберілген тұлғалардың тізімі комиссия хаттамасымен бекітіледі. Конкурсқа қатысуға жіберілген тұлғалардың тізімі бекітілгеннен кейін комиссия конкурсқа қатысушылар ұсынған құжаттарды қарастырып, 10 күнтізбелік күн ішінде конкурсқа қатысушылармен əңгімелесу жүргізеді.

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті филология факультеті қазақ тіл білімі кафедрасының ұжымы кафедра доценті, филология ғылымдарының докторы Гүлбаршын Олжабайқызы Сыздықоваға анасы Бағаш ШОҚАНБАЙҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтамыз.

«Егемен Қазақстан» ре с пуб ликалық газеті» АҚ ұжымы басылымның бұрынғы қызметкері, ардагер журналист Өтеген Жаппарханға інісі НАҒИДЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz

12 наурыз 2013 жыл

 Спорт

 Жазылған жайдың жаңғырығы

Иə, батырєа ескерткіш керек

Сенбі күні еліміздің алты қаласында ХХІІ Қазақстан чемпионаты жалауын көтерді. Осы күні ел чемпионатының Премьер-лигасына қатысатын 12 команда биылғы маусымдағы алғашқы ойындарын өткізді.

Мен Нүриден Жиғаншаұлы 1926 жылғы 3 наурызда дүниеге келіппін. Біздің балалығымыз бен жастығымыз қиын кезеңдерде өтті. Кішкене күнімізде елді жайлаған ашаршылық талай үйдің түтінін өшірсе, одан кейінгі есбілгі азаматтарды баудай жосаған 37-нің зұлматынан халық көз ашпай жатып, Ұлы Отан соғысының оты бұрқ етті.

Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Сөйтіп, 1944 жылы 18 жасымда майданға аттандым. Атақты генерал Чуйков басқарған армияда алдымен минометші, одан кейін пулеметші болдым. Дрезден, Бухарест қалалары үшін болған қиян-кескі ұрыстарға қатыстым. Жаудан бұғып қалған жерім жоқ. Бухаресте жасаған ерлігім турасында «Гвардеец» газетінде жазылды. Қан кешкен, миллиондардың демін тауысқан соғысты аяқтап, елге тек 1949 жылы оралдым. Отан соғысы орденімен, 13 медальмен, Бас қолбасшы Сталиннің алғыс хатымен туған жеріме келіп, 61 жыл отасқан жұбайыммен 5 ұл, 3 қыз өсіріп, 24 немере, 14 шөберенің қызығына бөленіп отырғаныма шүкіршілік етудемін. Аспаннан оқ қарша бораған, оқ-дəрінің иісі мүңкіген, қан сасыған майдан даласында жүргенде осы күндерді көремін деп кім ойлаған?! Қаншама жылдар өтсе де соғыс естен шықпайды... Жасым 87-ге келсе де газет-журнал оқып, теледидар көріп уақытымды өткіземін. Рақымжан Қошқарбаев жайында кейінгі кезде көп айтылып, көп жазылып та жатыр. Астанамызда жаңа көшеге аты берілді. Қатты қуандым. Атсалысқан азаматтарға, Үкімет басшыларына соғыс ардагерлері атынан шын көңілден ризашылығымды білдіріп, үлкен рахметімді айтқым келеді. Өткен жылдың қазан айында «Егемен Қазақстан» газе тін де жарияланған журналист Анар Төлеуханқызының, соғыс ардагері Кəметай Тоқабайұлының, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі Əлібек Сəтбаевтың «Хас батырдың ескерткіші қайда?» атты мақалаларын оқып, ойға қалдым. Көз алдымнан отты күндер күні кешегідей өтіп мазалай берген соң, өз тілегімді де қосып, хат жазайын деп ой түйдім. Сөйтіп, ақсақалдығымды алға салып, апыр-ай, Рақымжан рухынан қашанғы ұялмай жүре береміз деп налыдым. Ойлап отырсам, өмір деген қас-қағымдай ғана сəт екен. Жылжып, жылыстап, бір күнгідей болмай өте шығады. Ұрпақтар ауысқанымен, бабалар жасаған ерлік іс өлмейді. Осынау ұлан-байтақ жерді бізге еншілеген батырлар есімі – Қанжығалы Бөгенбай, Қаракерей Қабанбай, Шапырашты Наурызбай, Шақшақ Жəнібек, Салқам Жəңгір, Абылай, Кенесары хандардың ерлік дастандары талай буынды тамсандырып келеді емес пе?! 1945 жылдың 2 мамыры бүгінгідей көз алдымда. Германия жеңілгенін мойындап, көп ұлттан құрылған жауынгерлер құшақтасып, мəз-мəйрам болдық. Ертеңінде: «Рейхстагқа алғаш ту тіккен

Биылғы маусымға қатысатын командалардың ойындары екі кезеңге бөлініп өткізіледі. Яғни, бірінші кезеңде командалар екі айналымдық жүйемен, өз алаңында жəне сырт алаңда 22 ойын өткізсе, екінші кезеңде командалар екі

Доп ќарша жауды

қазақ жігіті екен» деген хабар естідік. Сол сəтте Рақымжан арқылы өзімнің де осы ұлттың өкілі екендігіме мақтанатындай сəт туды. Қаруластарым мені де құттықтап жатты. Біз арын алау етіп, жанын жалау етіп жауға қарсы аттанған өз мақтаныштарымызға деген құрметімізді еш кемітуге тиіс емеспіз. Олардың рухына тағзым етіп, ерлік істерін кейінгі жастарға үлгі ету парыз. Рақымжандай ұл күнде тумайды. Оның адам сенгісіз қиындықты кешіп өтіп, 360 метр жерді 7 сағатта өмір мен өлім арасында жер бауырлап, жылжып барып Рейхстаг қабырғасына ту тігуі шексіз батырлық, көзсіз ерлік. Ондай істі ұмытуға ар бармауы тиіс деп білемін. Қайта Астана ғана емес, өзге де қалаларда көшелерге есімі беріліп, тас тұғырда бейнесі қасқайып тұрса жас буынға үлгі емес пе? Өнегелі іс жасау үшін қан майдан қажет емес. Кешегі жасалған ерлікті бағалауды көрсетумен-ақ өнегелі тірлік жасауға болады. Өміріне риза, еңбегінің зейнетін көріп, балаларымен немере-шөберелерінің аялағанына тойып отырған, бір əулет қана емес, ел қадірінен де құралақан емес ақсақалмын. Тəубе. Бірақ, бір арман-тілегім бар деп айтсам артық болмас. Менің тілегім – Рақымжан Қошқарбаевқа еліміздің бас қаласында ескерткіш орнатылғанын көру. Батырдың ескерткішіне немере-шөберелерімді алып барып, олар гүл шоқтарын қойса деймін. «Өлі риза болмай, тірі байымайды», деген сөз бекер айтылмаса керек. Нүриден ЖИҒАНШИН, соғыс ардагері.

АСТАНА. –––––––– Суретте: Р.Қошқарбаев.

Тастыбўлаќ трагедиясы (Соңы. Басы 1-бетте). Ішкі істер департаменті адам өліміне соқтырған оқиғаның жайжапсары, себептері туралы айтудан тартынатыны түсінікті де, дұрыс та. Дегенмен, журналист ретінде бір пайымдауды жедел айта кетуді артық көрмей отырмыз. Бұл азаматтың экологиялық қозғалыстың белсенділерінің бірі екендігі белгілі. Жақында ғана экологтардың Тастыбұлақ төңірегіндегі тарихи терри торияда үй-жай салу үшін сондағы ағаштарды кесушілерге

қарсы акцияға қатысқанын телеарналардың талайы көрсетіп шыққан болатын. Нұрлан Өтеулиевтің айналасындағы адамдар бұл қанды оқиғаның астарында экологтың кəсіби қызметі жатуы əбден мүмкін дегенді айтатын көрінеді. Біз кеше кешке қарай ұялы телефон арқылы «Табиғат» экологиялық одағының төрағасы Мэлс Елеусізовпен хабарласып, өзінің пікірін сұрадық. «Мен бұл қылмыс Нұрланның қоғамдық қызметімен қатысты деп санаймын, бас пайдасы үшін, жанға жайлы тіршілігі

үшін ештеңеден тайынбайтындар, табиғат-ананы таптап жүре беретіндер көбейіп барады қазір. Нұрлан Өтеулиевті көптен білетінмін. Жақсы жігіт, адал азамат болатын. Онымен бірлесіп талай рет экологиялық акциялар өткізгенбіз. Мұндай қыл мыстар анықталып, қанды қолдар құрықталмаса, олар жазасыз кетсе табиғаттың жағдайы қиындай береді», деді Мэлс Хамзаұлы. Алматы түбіндегі Ақсай балалар ауруханасының маңында ағаш отауға тыйым салынған.

 Масқара!

Мерекеде ќара жамылды Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Мереке барлық жерде мамыражай өтпейді екен. 8 наурыз кейбір отбасыларды сергелдеңге салып қойды. Алғашқы жұмыс күнінде адам шошырлық ақпаратты оқып, жағамызды ұстап отырған жайымыз бар. «Аты əйелдердікі болғанмен, тойлайтын еркектер», дейтін еді халықаралық мерекені. Биыл да бұл үрдістен ұзап кете алмаған екенбіз. Бірақ, тойлау бар да, ойлаудың болмағаны қынжылтады. Қызылорда қаласының тұрғыны мереке күнгі түнде үйіне удай мас болып келеді. Куəгерлердің айтуынша, сағат түнгі 2:30 шамасы екен. Өзі ішкен, өзі кеш келген еріне əйелінің кейістік білдіретіні белгілі ғой. Осындай реніштен басталған сөздің соңы айқайға, одан ұрыпсоғуға ұласады. 1973 жылы туған Қ.Т. деген азаматтың отбасы түн ішінде ұлардай шулайды. Таң атқанша

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

дау басылмайды. Ақыр аяғы адам ажалымен бітеді. Отағасы өзінің əйелін буындырып өлтіреді. Күндізгі сағат 8:30-да. Ажал құшқан əйел 1976 жылы дүниеге келген. Ішкі істер департаментіндегі қызметкерлер оның толық аты-жөнін айтпай отыр. Тек аты мен тегінің басқы əріптерін, яғни Н.Ш. деп жариялады. Оқиғаның ең өкінішті тұсы мынау. Қара жамылған отбасында 8 жəне 7 жастағы ұл мен қыз қалды. Шеше о дүниеге аттанды. Əке темір торға тоғытылатын болды. Ал кəмелет жасына жетпеген, буыны қатайып, қабырғасы бекімеген қос бала айдың, күннің аманында жетім қалып отыр. Мереке деген жақсы ғой. Бірақ мейрамды артық тойлап жіберудің соңы өзекті өртер өкінішпен аяқталатын жəйттердің кездесетіні жаныңды жегідей жейді. ҚЫЗЫЛОРДА.

топқа бөлініп, 1-6 жəне 7-12 орын алған клубтар болып ойындарын одан əрі жалғастырады. Осы топта ең соңғы орын алған команда келесі жылы бірінші лигада ойнайтын болса, 11 орынды иеленген ұжым бірінші лигада екінші орын алған командамен кездесіп, 2014 жылы Премьер-лигада ойнау құқығын беретін жолдама үшін таласады. Міне, қысқаша айтқанда Премьер-лигада командалар осындай тəртіппен ойнайтын болады.

Енді сенбі күні өткен кездесулерге келсек, алғашқы ойындар Тараз, Қостанай, Орал, Алматы, Шымкент қалаларында өтті. Оралда бірінші лигадан келген «Ақжайық» былтырғы Қазақстан чемпионын, жақында ғана Суперкубоктың иегері атанған Қарағандының «Шахтер» командасын 3:0 есебімен ұтты. Бұл кездесуде «Ақжайықтың» беларусьтен келген шабуылшысы Игорь Зенькеевич екі гол соқса,

соңында Бауыржан Омаров бір допты тоғытты. Тағы бір кездесуде Қостанайдың «Тобыл» клубы өз алаңында «Астананы» 5:1 есебімен тізе бүктірді. Осы ойында «Тобылдың» капитаны Нұрбол Жұмасқалиев жасындай жарқырап, əріптестеріне əдемі пас шығарып, гол соғуларына барлық жағдай жасап отырды. Соның нəтижесінде қостанайлықтар бірінші таймда үш бірдей допты торда тулатты.

––––––––––––– Суретте: «Тобыл» - «Астана» ойынынан көрініс.

Кґш басында – украиналыќ ќыздар

Астанада шахматтан қыздар арасында өтіп жатқан əлем чемпионаты аяқталуға жақындап қалды.

Кеше командалар 8-турдың ойындарын өткізді. Əзірше 7-турдан кейін Украинаның қыздары тізгінді қолға алып, бірінші орында келе жатса, одан кейінгі орындарды Қытай мен Ресей қыздары иеленуде. Ал, біздің құрама өкінішке қарай, 4 ұпаймен 8-орынды қанағат тұтып отыр. Жалпы, биылғы əлем чемпионаты қызықты да тартысты өтуде. 2007, 2009 жəне 2011 жылдары өткен əлем чемпионаттарында тек Қытай, сосын Ресей мен Украина жəне бір рет Грузия қыздары ғана жүлде үшін таласып, жарыс көрігін қыздырған-ды. Енді міне, биылғы додада əлемдік рейтингте көш соңында келе жатқан командалар ала тақтаның Қытай, Ресей сияқты алпауыттарына сес көрсете бастады. Мəселен, 7-турдан кейін Украина 13 ұпай иеленіп, тізгінді қолына алады деп кім ойлаған. Сол сияқты, үнді қыздарының да Грузияны артта қалдырып, төртінші орынға шығуы күтпеген жай. Қазір бұл елдің командасы ешкімге дес берер емес. 4-турда олар Грузияны ұтты. Ал, Қазақстанның ойындарына келсек, біздің қыздар 1-турда АҚШ-пен 2:2 есебімен тең түскеннен кейін, Украина мен Ресейден жеңіліп, 4-турда Румыниямен тең түсті. 5-турда үнді қыздарымен кездескен біздің кұрама 1:3 есебімен есе жіберді. Ал, Украина қыздары кішігірім сенсация жасады. Олар үш дүркін əлем чемпиондары Қытай командасын 3:1 есебімен ұтты. Келесі турда біздің қыздар Түркия құрамасын 3:1 есебімен ұтып, маңызды жеңісіне жетті. Бұл ойын басқаларға қарағанда ерте аяқталды. Ал, 7-турда Қазақстан командасы қытайлықтарға 1:3 есебімен жол берсе, АҚШ əлем чемпионатының үш дүркін күміс жүлдегері Ресейді 2,5:1,5 есебімен ұтты. Осы турда Украина ежелгі қарсыласы Грузиядан да басым түсті.

Полторанин – кїміс жїлдегер

Финляндияның Лахта қаласында өтіп жатқан Əлем кубогының оныншы кезеңінде қазақстандық шаңғышы Алексей Полторанин тағы да ерледі. Бұған дейін жыл басынан бері басталған жарыста екі рет қола жүлдені иеленген отандасымыз бұл жолы 15 шақырымдық классикалық сында күміс жүлдеге ие болды.

Бұл бəсекеде норвегиялық Петтер Нортуг бас жүлдені алса, Алексей Полторанин мəреге екінші болып келді. Ал, үшінші орынды тағы бір норвегиялық Мартин Йонсруд Сандби иеленді. Осы жарыста біздің тағы бір шаңғышымыз Николай Чебатько жекелей спринтте төртінші орынды иеленді. Бұл сынға Полторанин қатысқан жоқ.

Жерлестеріміз жїлдесіз ќалды Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Риддерде жексенбі күні шаңғымен бағдарлау спортынан Əлем чемпионаты жалауын түсірді. Елімізде тұңғыш рет өткізілген бəсекеге əлемнің 18 мемлекетінен саңлақтар қатысты. Риддердегі əлем чемпионатында ерлер арасында швед Петер Арнессон 3 мың метрлік қашықтықта бағдарлаудың барлық талаптарын мүлтіксіз орындап алтыннан алқа тақты. Екінші жəне үшінші орындарды ресейлік Андрей Ломов пен Кирилл Веселов иеленді.

Азиаданың төрт дүркін чемпионы Михаил Сорокин 16-шы, ал Азия ойындарының алтынын жеңіп алған Эльмира Молдашева 26-шы орынды қанағат тұтты. Ал, əйелдер арасындағы сайыста швед қызы Тове Алехандерссон алтыннан алқа тақты. Біріншіліктің екінші, үшінші, төртінші күнінде де Швеция, Ресей, Финляндия, Норвегия елдерінің бағдарлаушылары басқа елдердің спортшыларына қарасын көрсетпей, оқ бойы алда болды. 15 жиынтық медальдардың барлығына жуығын осы елдердің саңлақтары иеленді. Əлем чемпионаты жоғары деңгейде өтті.

Жарыстар кїнделігі ВЕЛОСПОРТ. Үндістанның астанасы Дели қаласында өтіп жатқан велоспорттан Азия чемпионатында ересектер арасында қазақстандық велотрекші Артем Захаров чемпион атанса, Диас Өмірзақов күміс жүлдеге ие болды. Ал, Магомед Мамедов үш

шақырымға арналған жас өс пірімдер арасындағы жарыста құрлық чемпионы атанды. Қыздар арасында екі шақырымға жалғасқан сында Екатерина Юрайтис қола жүлдені қанағат тұтты. БОКС. Германиянның Галле қаласында өткен Chemistry Cup

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Шаңғымен бағдарлау жөніндегі халықаралық федерацияның президенті ағылшын Брайан Петрес дүбірлі доданың ойдағыдай өткенін, спортшыларға барлық жағдайдың жасалғанын айтты. Алайда, қазақстандықтардың Риддердегі сүреңсіз ойын өрнегі еліміздің спорт басшыларын ойландыруы тиіс сияқты. 2022 жылы Қысқы Олимпиада ойындарын өткіземіз деген талап орынды-ақ, бірақ қызығы көп қысқы спорттың елімізде ақсап жатқаны көпшілікке белгілі. РИДДЕР.

турнирінде боксшыларымыз Біржан Жақып пен Мерей Ақшалов жеңімпаз атанды. Осы турнирде Рүстем Сыбаев пен Антон Пинчук қола жүлдені иеленді. Бокстан WSB əлемдік сериясының ширек финалына шыққан командалар анықталды. Онда «Астана арландары» жартылай финалдың жолдамасы үшін «Аргентина Кондорс» командасымен

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Бірінші турдың басқа ойындары да тартысты өтті. Мысалы, «Тараз» өз алаңында «Атырауды» 4:1 есебімен жеңсе, «Ертіс» сырт алаңда «Ордабасыны» 3:1 есебімен тізерлетті. Сондайақ, «Ақтөбе» «Востоктың» қақпасының кілтін тауып, Өскеменнен үш ұпай əкетсе, Ал матыда «Қайрат» пен «Жетісу» командаларының арасындағы ойын 3:3 есебімен тең аяқталды.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

күш сынасады. Алғашқы кездесу 23 наурызда Аргентинада өтсе, келесі кездесу 29 наурызда Алматыда өтеді. Одан басқа ширек финалда Польша мен Италия, Ұлыбритания мен Мексика, Əзербайжан мен Украина командалары кездеседі. Егер «Астана арландары» қарсыласын жеңсе, Поль ша мен Италия жұбының жеңімпазымен кездеседі. «Егемен-ақпарат».

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 4 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №15 ek


12/03/2013  

1203201312032013

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you