Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №27 (28505) 11 АҚПАН СƏРСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

● Басты байлық

Əуедегі медицина əлеуеті Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Егеменді еліміздің өркениетке ұмтылған қадамы жыл өткен сайын өмірімізге оң өзгерістер əкелуде. Əсіресе, денсаулық сақтау саласында ілгерілеушілік іздері айқындалып, адамдардың медициналық көмекке қолжетімділігі арта түсуде. Дегенмен, алыс елді мекендерде малдың қамы, шаруа ның жəйімен шалғай қыстақтарда отырғандарға əлі де қиындау. Əсіресе, аумағы 300,6 мың шаршы шақырымды алып жатқан біздің облыс жағдайында. Қарап отырсақ, Ақтөбе аумағы елімізде екінші орынды алады екен. Міне, осындай күрделі жағдайда өңір халқын қолжетімді медициналық қызметпен қамтамасыз ету мақсатында облыс орталығындағы медициналық жедел жəрдем ауруханасы жанынан құрылған санитарлық авиация бөлімшесінің ақ желеңді қызметкерлері талай адамдардың өміріне төнген қауіптің бұлтын сейілтіп, тіктеп келген ажалға араша түскенін айту орынды болмақ. Əрине, бұл осы қызметтің халыққа қажеттігін түсініп, Үкімет пен жергілікті биліктің қаржылай қолдау көрсетуінің арқасы. Қазір ауа райының қандай да күрделі жағдайында шалғайдағы елді мекендерден сырқаттарды ажал аузынан алып қалуға толық жағдай бар. Жыл өткен сайын ма териалдық-техникалық қамту жақсарып келеді. Бөлімше дəрігерлері мен кіші медицина қызметкерлері боран мен тұманға да, батпақ пен жауын-шашынға да қара май діттеген жерге жетіп, ау руға сапалы медициналық қызмет көрсетуге əрқашан əзір. Бөлімше облыстың он екі ауданын, облыстық перинаталдық орталықты, облыстық жəне қалалық балалар ауруханасын, медициналық жедел жəрдем ауруханасын қамтиды. Бөлімшеде тұрақты 4 дəрігер, 9 фельдшер, 2 санитар жұмыс істейді.

Дəрігерлердің барлығы да өз мамандығының шын мəніндегі шеберлері, қандай күрделі жағдайда да дұрыс дəрігерлік шешім қабылдай алатын мамандар. Сондай-ақ, мұнда қажет бо ла қалған күрделі жағдайда облыстың барлық деңгейдегі емдеу мекемелерінен білікті дəрігерлерді де шақырта алады. Олардың кезекшілік кестесі алдын ала бекітілген. Шалғай елді мекендерде сырқаты жандарына батып, ажалмен арпалысқан талай азаматтарға өмір сыйлауда нейрохирургтер М.Оразжанов, С.Көкшібаева, травматолог А.Қожақов, невролог Д.Төкешова, акушергинекологтар Г.Жабаева, Ж.Төлеуова, реаниматолог Г.Əмірова жəне басқаларының еңбегі зор. Қолы жеңіл, көмегі көп фельдшерлер Қанат Жандаев, Жанар Қуанышбаева да талай сырқаттың алғысына бөленген ақ желеңділер. Қандай білікті маманның да осы заманғы медициналық

Аралдаєы ќаяз, сазан еттерінен жасалатын тамаќ ґнімдері таяу шетелдерге шыєарыла бастады

Сары даланы кесіп аққан Сырдарияның арнасы толып жатса да Аралды суға толтыра алмады. Теңіздің табаны тартылып, арса-арсасы шықты. Осы тұста Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Сырдария өзенінің арнасын реттеу жəне Арал теңізінің солтүстік бөлігін сақтау» жобасын бастады. Аталған жобаның бірінші кезеңі сəтті жүзеге асып, Кіші Арал теңізі, көптеген су айдындары, көлдер қалпына келді. Теңізге су жетті дегеніңіз, тіршіліктің тынысы ашылды деген сөз. Əсіресе,

Қазақстан мен Беларусь президенттері екіжақты ынтымақтастық мəселелерін, сондай-ақ, Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы өзара іс-қимылдың перспективаларын талқылады. Екі елдің көшбасшылары ЕАЭО-ға мүше мемлекеттер экономикасындағы бірлесіп шешуді қажет ететін проблемаларға назар аударды. Сонымен қатар, мемлекет басшылары Украинадағы қазіргі ахуал жөнінде пікір алмасты. Нұрсұлтан Назарбаев Минскіде 11 ақпанда өткізу жоспарланған «норманд форматындағы» келіссөздер Украина дағдарысын шешу жолдарын табу үшін мəмілеге келуге мүмкіндік беретініне сенім білдірді.

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңестің атқарушы директоры, елші Гун Цзяньвэйді оның өтініші бойынша қабылдады.

АЌБАЛЫЌ «Егемен Қазақстан».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Беларусь Республикасының Президенті Александр Лукашенкомен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Атќарушы директормен əѕгіме

қондырғыларсыз қолы қысқа десек орынды. Шыны керек, бұл мəселеде де ілгерілеушілік байқалады. Бөлімшедегі осы заманғы озық медициналық қондырғылармен жарақтандырылған диагностикалық машиналардың үшеуі, сондайақ, емдеу қондырғыларымен жабдықталған «Фольксваген» реанимобилі бар. Бұл машиналарда

сырқат меңдеген ауруды стационарлық емдеу мекемесіне жеткізу үшін барлық жағдай жасалған. Осылардың біреуі əйелдерді босандыруға жəне жаңа туған салмағы 500 грамнан жоғары шараналарды орталыққа жеткізуге арналған. (Соңы 8-бетте).

● Өңір өмірі

Ержан БАЙТІЛЕС,

Телефон арќылы сґйлесті

балықшылар атакəсібіне қайта оралды. Соңғы үш жылда өңір бойынша балық аулау көлемі 40 пайызға өскен. Соның ішінде Кіші Арал теңізінен ауланатын балық көлемі 33,6 пайызға ұл ғайып отыр. Айта кетейік, Қызыл орда облысында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені мен жергілікті маңызды 179 көл бар. Ал осы Кіші Арал теңізінің 18 учас кесі мен 149 көлі табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімді пай далануға берілген. Балық аулау өскеннен кейін, оны өңдеу саласы да қарқынды дамып келеді. Мəселен, Арал, Қазалы

аудандарында жылдық қуаттылығы 11 мың тоннадан астам 8 балық өңдеу зауыты жұмыс істеп тұр. Шығарып жатқан негізгі өнімдер балық филесі, ысталған, мұздатылған, қатырылған балық, балық ұны екенін айту керек. 2013 жылдың соңында бұрынғы «Атамекенбалықөңдеу» зауыты жергілікті кəсіпкерге жалға беріліп, «Арал балық өңдеу зауыты» ЖШС болып қайта құрылды. Кəсіпорын əкімшілігі халықаралық сапа стандарты мен еурокод алу бағытында шаралар жүргізуде. Олар өңдеген балық өнімдерін негізінен Алматы, Ақтөбе, Атырау облыстары мен Ресей, Грузия секілді мемлекеттер тұтынады. Сонымен қатар, өнімді Австрия, Германия, Польша нарығына шығару жоспарланып отыр. (Соңы 8-бетте).

 Оймақтай ой Отбасының өнегесі – Отан өнегесі. Бауыржан МОМЫШҰЛЫ.

Сенат Төрағасы белгілі қытай дипломатын жоғары лауазымға тағайындалуымен құттықтай келіп, Қытайдың АӨСШК-ге табысты төрағалық еткенін атап өтті. Соның арқасында бұл форум беделге ие болды жəне қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Азия құрлығындағы маңызды факторға айналды. Қ.Тоқаев Шанхайда өткен Азиядағы сенім шаралары мен ынтымақтастықты нығайтудың

іс жүзіндегі тетіктері əзірленген АӨСШК-нің 4-ші саммитін Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев жоғары бағалайтынын атап өтті. Гун Цзяньвэй АӨСШК-ні одан əрі дамыту жоспары жəне оны Азиядағы қауіпсіздік жəне даму ұйымына өзгерту мүмкіндігі туралы хабардар етті, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі.

Ґтініші бойынша ќабылдады

Парламент Мəжілісі Төрағасының орынбасары Дариға Назарбаева Италияның Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Стефано Раваньянды оның өтініші бойынша қабылдады. Тараптар Қазақстан-Италия ынтымақтастығының жайын талқылап, Миланда жəне Аста нада ЭКСПО-2015 жəне ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесін өткізу мəселелерін сөз етті. Парламентаралық байланыс ты кеңейту мəселелері де назардан тыс қалмады.

Халықаралық күн тəртібіне де айрықша назар аударылды. Стефано Раваньян Қазақстан Президентінің мықты саяси тəжірибесін алға тарта келіп, өзекті халықаралық мəселелерді шешуде көрегендік танытудың маңыздылығына тоқталды, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі.

Бїгінгі нґмірде: Кешегініѕ елесі емес, бїгінгініѕ белесі 4-5-беттер

Əрі-сəрі кїй кешкен əбігерлі əлем

Аќталєан арман

6-7-беттер

9-бет

● Биыл ҚМГ мұнай мен газ өндіру жəне тасымалдау көлемін сақтап қалуға ниетті. Құрылымның басқарма төрағасы Сауат Мыңбаевтың сөзіне қарағанда, мұнай өндіру деңгейі өткен жылы шамамен 22,3 млн., магистральді құбырлармен көмірсутектер тасымалдау көлемі 64 млн., теңіз арқылы тасымалдау 9,6 млн. тоннаны құраған. Ал табиғи газды өндіру 4,7 млн. текше метрге жеткен. ● Былтыр елімізде онкологиялық ауруларды анықтау скринингінен 2,3 млн.-нан астам адам өтті. Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі хабарлағандай, бүгінде мемлекетімізде онкологиялық көмекті дамыту бағдарламасы аясында 11 өңірде 6 түрлі алдын алу шаралары жүзеге асырылып жатыр. ● Астаналық студенттер ардагерлерге көмектесуде. Қалалық жастар саясаты мəселелері басқармасының ұйымдастыруымен Жеңістің 70 жылдығына арналған «Ардагер» акциясы басталды. Елорданың белсенді жастары тізе қосып, ардагерлерге көмек беруді жөн көріп отыр. Белсенді топ аталмыш акция шеңберінде барлық ардагерлердің үйіне барып, оларды келе жатқан мерекемен құттықтап шығады. ● Қарағандыдағы «Мұрагер» мектебінің оқушылары «ақылды» роботтар жасап шығарды. Балалар олардың біріне «Мұрагер» деген есім беріпті. Ол 19 тіл мен көптеген математикалық формулаларды біледі əрі кез келген сұраққа жауап береді. Мектеп мұғалімдері бүгінде роботтар саны күн санап өсіп келе жатқанын айтады. ● Оңтүстік Қазақстанда отбасылық кəсіпкерлікті өрісте туге баса назар аударылып отыр. Былтыр аймақта үйір гелік шаруашылықтарда 10-15 бас малды бордақылап, сауын сиыр ұстау үшін түрлі қаржы көздерінен 5,9 млрд. теңгедей пайызы төмен несие бөлінген. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Қанатбек Оспанбеков шаруашылықты дамыту бағдарламасы аясында 3 жылдың көлемінде 21 мың адам жұмыспен қамтылады, деп мəлімдеді. ● Шығыс Қазақстанда еліміз бойынша алғашқы «Кəсіпкерлер үйі» ашылды. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы (ҰКП) басқарма төрағасының орынбасары Нұржан Əлтаевтың айтуынша, мұндай орталықтар «Қазақстанның халық банкі» АҚ мен ҰКП арасында қол қойылған меморандум негізінде əрбір ауданда ашылатын көрінеді. Оларда бизнесті мемлекеттік қолдаудың барлық қызметі ұсынылады. ● Еуро-5 жанармайы енді елімізде де өндіріледі. Батыс Қазақстанда экологиялық жағынан таза өнім саналатын Еуро-5 жанармайын шығаруға арналған кешен құрылысы аяқталуға жақын. «Конденсат» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы Валерий Жүнісовтің дерегінше, бірінші кезеңде жылына 200 мың тонна жоғары октанды этилсіз Ка5 бензинін өндіру жоспарда тұр. Ал екінші кезең аясында экологиялық таза дизель отыны шығарылады. Зауыт осы жылдың ІІІ тоқсанында іске қосылады деп күтілуде. ● Ақтөбеде ауыл шаруашылығы өнімдерінің көшпелі жəрмеңкелері басталды. Қалалық əкімдік мəлім еткендей, шаһарға қарасты 5 ауылдық округте өтетін бұл шаралар ақпан жəне наурыз айларында əр сенбі сайын ұйымдастырылады. Жəрмеңкелерде негізгі азықтүлік өнімдері төмен бағамен сатылады. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

● Ауыл ахуалы

Аќпанныѕ бір кїні Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Ерейментау ауданындағы «Жаңа Береке» шаруа қожалығының құрылғанына екі жылға енді таяғанымен, жаңашыл өндірісшілердің аяқ алысы облыс аумағында жақсы қырынан атала бастады. Тəжірибелі маман Айгүл Рамазанова əу бастан-ақ жұмыстың уақыт талабына сай үй лес тірілуін бірінші кезекке шығаруы өз қайтарымын беруде. Мұндағы басты бағыт – мал шаруашылығын асылдандыру болып табылады. Новомарковка ауылының 15 тұрғынын жұмыспен қамтамасыз еткен қожалық бұрынғы мал қо раларын жөндеумен қатар,

қосымша құрылыстар салып, материалдық-техникалық базасын нығайтып отыр. Аудандық əкімдіктің қолдауымен

50 гектар жер бөлініп, 3000 ірі қараға ар налған бордақылау алаңы пай да лануға берілді. Жайылымдық жердің

ауқымы 1 700 гектарға жетті. Шаруа қожалығы 2013 жылы қалмақтың асыл тұқымды 93 тайыншасын, дондық 5 бұқа мен 5 жылқы сатып алған. Ал, өткен жылы шаруашылықтағы ірі қараның саны 589 басқа жетсе, оның ішінде 326 құнажын, ал 5-еуі өндіруші бұқаларды құраған. Бұған қоса, башқұрт тұқымды 98 бас асыл тұқымды жылқы мен құшым тұқымды 5 айғыр сатып алынды. Бүгінде жылқы үйірі 109 басқа жеткендігі алға қойылған мақсаттың биіктігін айқындайды. Мал шаруашылығын асылдандыру бағытындағы республикалық палатаның құрамына енген ерейментаулық қожалық ауыл өмірін жандандырып, ел игілігін еселей түсетіні анық. Ақмола облысы, Ерейментау ауданы.


2

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

«НЎРЛЫ ЖОЛ» – БАЯНДЫ Ел болу мəселесі, ұлтты сақтау, жерді, туған атамекенді қорғау мəселесі қазақ халқы үшін қашанда тарихи даму тұрғысынан маңызды болып келе жатқаны белгілі. Осы аталған мəселелер ешқашан да күн тəртібінен түскен емес. Олар əртүрлі тарихи кезеңдерге байланысты көкейкестіленіп, қоғамдық ой-сананың өзегіне айналып отырған. Бүгінде осы мəселелер тəуелсіз Қазақстан мемлекетінің алдында тұр. Елбасы өзінің Қазақстан халқына арнаған кезекті Жолдауында да «Мəңгілік Ел» идеясының тарихи астарына тоқтап өтті. « Мəңгілік Ел – атабабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы. Ол арман əлем елдерімен терезесі тең қатынас құратын, əлем картасынан ойып тұрып орын алатын Тəуелсіз Мемлекет атану еді. Ол арман тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты ел болу еді. Біз армандарды ақиқатқа айналдырдық. Мəңгілік Елдің іргетасын қаладық. Мен Мəңгілік Ел ұғымын ұлтымыздың ұлы бағдары – «Қазақстан-2050» Стратегиясының түп қазығы етіп алдым», – деп атап өткен болатын. Міне, осы айтылған ойға тереңірек тоқталуды жөн санадық. Біздің бұл мақаладағы басты ойымыз «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясының мəдени-философиялық негіздеріне назар аудару болып табылады. Біріншіден, қандай да болмасын идея, оның ішінде Қазақстан жағдайындағы ұлттық идея халықты біріктіретін, бір мақсатқа жұмылдыратын, тұтастыққа негізделген, қоғам дамуында шешуші рөлге ие қозғаушы күш болуы керек. Онда тек өткенмен қатар қоғам дамуының бүгіні, ертеңгі болашағы көрініс табуы тиіс. Осындай сипаттарға «Мəңгілік Ел» идеясы лайық екені сөзсіз. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыруға, біріншіден, мемлекеттің басқару жүйесі ынталы, құлықты болуы тиіс. Себебі, ол мемлекеттің ішкі жəне сыртқы қажеттілігін қанағаттандырудан туындап қана қоймайды, сонымен бірге, ол мемлекет құраушы ұлт алдында тұрған басты мақсат пен шешуші міндеттердің жиынтығы ретінде өмір сүреді. Жалпы алғанда, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы философиялық талдауды қажет етеді. Біріншіден, «Мəңгілік Ел» идеясы қазақ халқы тарихының басты мəселесі болып отырғаны белгілі. Осы мəселеге қазақ халқы тарихында жауап іздемеген батырлар, қара қылды қақ жарып, əділін айтып, елді аузына қаратпаған шешендер мен көсемдер, хандар мен билер, тіпті, халық арасынан шыққан даналардың тарихта үнемі болып тұрғаны əлімсақтан белгілі. Бүгінде осы сұраққа жауап іздеу үрдісі əлі жалғасуда. Заман өзгерді, соған сəйкес жауаптың бағыты мен мазмұны да өзгерді. Қойылған тарихи сұраққа жауап беру деңгейі əрқилы, сан алуан. Сонымен, мəселе қойылды, идея, тұжырымдама ретінде халыққа ұсынылды. Ендігі мақсат осы мəселені дұрыс шешу, оның əлеуметтік-философиялық, тарихимəдени, саяси-экономикалық негіздерін жасау. Оған саясаткерлер мен отандық гуманитарлық ғылым да өз үлесін қосуда. Ал «Мəңгілік Ел» идеясын философиялық тұрғыдан талдаудың өзіндік ерекшелігі бар екендігін айта кеткен жөн. Біздіңше, ең басты философиялық ұстаным – ол қазақ халқының осы идеямен бірге өмір сүріп келе жатқандығында, оған үнемі оралып, оны сана мен ойдың пəні ретінде сезінуінде, тіршіліктің басты бағыты ретінде қабылдап, оны үнемі білім жəне рухани құндылықтармен толықтырып, өмір сүру философиясының өзегі деп қабылдауында болса керек. «Мəңгілік Ел» – ұлттық дүниетанымның басты бағыты жəне қайнар көзі. Оның ішкі мазмұны үнемі даму, өзгеру, жаңғыру арқылы жүріп отырады. «Мəңгілік Ел» идеясында қазақ халқының сығымдалған, жүйеленген өмір сүру тəжірибесінің əлеуметтік-мəдени коды бар. Демек, «Мəңгілік Ел» идеясын ұлттың тарихи даму үрдісінен тысқары қарау мүмкін емес жəне қолдан немесе ойдан шығарылған мəселе еместігі тағы белгілі. Себебі, бұл мəселе қазақ қоғамы үшін қашанда өзекті. Екіншіден, «Мəңгілік Ел» идеясы, кейбіреулер айтқандай, «утопия» немесе ойдан шыққан адам қиялы жетпейтін, абстрактылы ұғымдар жиынтығы емес. Ол – Қазақстанның антологиялық болмысын анықтайтын ұлттық идеяның темірқазығы, қоғам дамуына бағыт-бағдар беретін, сан ғасырлар бойғы ата-бабаларымыздың арманын жүзеге асырудағы рухани-саяси ұстаным. Басқаша айтқанда, ол – ұлттық идеологияға пара-пар нəрсе. Кешегі тоталитарлық жүйе кезінде бір идеология болғаны белгілі. Ол идеология социализм жүйесінің күйреуімен бірге тарих саханасынан келмеске кетті. Қайта құру дəуірі кезінде радикалдық тұрпаттағы «реформаторлар», Қазақстан мемлекеттік идеологияға мұқтаж емес, мемлекет идеологиядан тысқары болуы керек, тоталитарлық идеология мен демократия ұғымдары өзара сəйкес келмейді деген ойларды айтқаны белгілі. Тоталитарлық идеология мен демократиялық құндылықтар арасында

Ертеѕгі кїнге деген сенім кепілі Қазақстанда тұрып жатқаныма 20 жылдай болып қалды. Төрт қыз тəрбиелеп отырған отбасы иесімін. Осы 20 жылда Қазақстанның күн санап қарқынды түрде дамып жатқанына куə болып келемін. Бұл жетістіктер мені əрдайым жігерлендіріп əрі мерейімді асырады. Абдуррахман СЕЛ,

«KATEV» халықаралық қоғамдық қорының вице-президенті.

«МƏЅГІЛІК ЕЛ»

Ўлттыќ идеясыныѕ философиялыќ-мəдениеттанулыќ негіздемесі Төлеуғали БУРБАЕВ, философия ғылымдарының докторы, профессор.

қайшылық бар екені жəне олар бір-бірімен келіспейтіні, тіпті, антогонистік сипатта екені белгілі. Бірақ, бұдан жалпы қоғам, мемлекет дамуына идеология керек емес деген ой тумаса керек. Кешегі тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында «идеологиясыздандыру» үдерісі жəне тəуелсіз ел идеологиясын қалыптастыру мен дамыту қатар жүргені белгілі. Идеология туралы нақты айтылмаса да тəуелсіз мемлекет құрудағы идеологиялық ұстанымдарды мемлекеттік деңгейде жүзеге асыру іс-əрекеті болғанын мойындауымыз керек. Бүгінгі күнге келер болсақ, ұлттық идеология туралы еркін айтуға мүмкіндік бар. Бұл жолдағы ең басты ұстаным ұлттық идеологияны қазақстандықтардың дүниетанымдық бағытына айналдыру болуы тиіс. «Мəңгілік Ел» идеясын ұлттық идеологияның негізгі факторы ретінде қарай отырып, оны барлық қазақстандықтар қолдайтын ортақ, əлеуметтік, этностық, діни бірегейлікті қамтамасыз ететін басты ұстанымға айналдыру қазіргі кезеңнің басты міндеті болмақшы. Сонымен бірге, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясының басты, негізгі іргетасы бірлік екенін ұмытпағанымыз абзал. Бірлік – ол елдің рухани бірлігі, халықтың мəдени, тілдік, ділдік, ақпараттық кеңістікке деген бірлігі. Қазақстандықтардың əлеуметтік, мəдени, рухани бірегейлігін дамыту ұлттық идеологияны дамытудың басты факторы болуы тиіс. Сондықтан да «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асырудың тұжырымдамалық негізін философиялық тұрғыдан талдау қажеттілігі туындайды. Біздіңше, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясын Қазақстан өз тəуелсіздігін жариялаған күннен бері жүзеге асырып келеді. Ол қазақ халқының тарихи санасын қалыптастырып дамытуға бағытталған. Осындай бір алғашқы қадамдардың қатарына «Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекара туралы» Заңын жатқызуға болады. Мұны «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асырудағы басты нық қадам деп қабылдауымыз керек. «Мəңгілік Ел» идеясының келесі тұғыры, негізі – Елбасы үнемі айтып келе жатқан елдің ішкі тұрақтылығы, халықтардың өзара достығы мен татулығы, бір-біріне деген сыйластық қарым-қатынасы. Этнос жəне дінаралық келісім мен татулық Қазақстан дамуының басты тұғыры. Тек тату, бірлігі жарасқан ел ғана алға қойған мақсатмұраттарына жете алады. Сондықтан ел ішіндегі татулық пен тұрақтылық «Мəңгілік Ел» жолындағы басты ұстаным болып қала бермекші. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыру белгілі бір құндылықтар жүйесіне негізделетіні белгілі. Сол құндылықтардың ішіндегі ең бастысы – қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде нығайту, қазақстандықтардың үш тілде еркін сөйлеуіне жағдай жасау. Мемлекеттік тіл «Мəңгілік Ел» идеясының негізі, өзегі. Мемлекет билігінің құдіреттілігі мен күштілігі қазақ

тілінде сөйлеуімен өлшенеді. Мемлекет қай тілде сөйлесе, сол тілдің құдіреті қашанда үстем болады. Мемлекеттік тілде сөйлеу қазақ халқының ішкі бірегейлігін нығайтып, өркениеттік, мəдени бағытын арттырады. Тіл – ұлттың мəдени коды, ойлау жəне таным, дүниеге қатынасының, құндылықтарды бағалай білу жүйесінің коды. Сонымен бірге, тіл – билік, үлкен саясат. Тіл – «Мəңгілік Ел» идеясының басты негізі. Ана тіліңді құрметтеу – ұлттық намысты ояту мен жаңғыртудың көзі. Бұл жолда тілдік жəне ақпараттық кеңістікті қорғау, оған мемлекеттік тұрғыдан ықпал ету, ақпараттық кеңістік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ел тəуелсіздігін қорғаудағы басты ұстаным болуы тиіс. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асырудың тағы бір негізі халық пен билік арасындағы сенімді нығайту. Халықтың билікке сенімі күшті болған сайын, қоғамды ортақ мұратқа жұмылдыру жеңіл болады. Халықтың билікке сенімсіздігін көрсететін бірден-бір фактор – сыбайлас жемқорлық. Жемқорлық қоғамды рухани тұрғыдан ірітіп, тəуелсіздікке қауіп төндіреді. Адамдардың ментальдық болмысын өзгертіп қоғамның барлық саласына өзінің жағымсыз əсерін тигізеді. Сондықтан да жемқорлық мінез-құлыққа қарсы күресті күшейту арқылы адал еңбекке негізделген іс-қимыл «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыруға көмектеседі. Қазақстан алып мемлекеттер жанында (Рессей, Қытай) тек рухани сілкініс арқылы, жалпытүріктік жұмылдырушы əлеуетін пайдалану, рухани, діни, саяси бастамаларға мұрындық болу, белсенділік таныту арқылы өмір сүре алады. Басты философиялық ұстаным: «Идея императоры кім болса, болашақ сонда» деген қағиданы жүзеге асыру барысында «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық идеядан ұлттық идеологияға айналады. Ал ұлттың бəсекеге қабілеттілігін білім беру жүйесін жаңа сапаға көтеру арқылы қол жеткізуге болады. Сапалы білім беру жүйесін дамыту – «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыратын басты негіз. Білім беру жүйесі мəдениетпен тікелей байланысты. Білім беру жүйесінің басты мақсаты қандай деген сұраққа күні бүгінге дейін толық та нақты жауап жоқ. Мұндай жағдайды мына себептермен түсіндіруге болады: білім беру жүйесінің мақсатын педагогтар мен философтар емес, керісінше, саясаткерлер мен білім саласының шенеуніктері айқындап отыр жəне бұл міндет солардың мойнына жүктелген. Олар үшін креативті, шығармашылық сипатта ойлайтын адамдардан бұрын, қарапайым орындаушылар көп керек тəрізді. Бүгінгі білім беру жүйесі ортаңқолды орындаушыларды дайындауға қабілетті болғанмен, бəсекеге қабілетті шығармашылық деңгейде ойлайтын мамандарды дайындауға қабілетсіз болып отыр. Демек, «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыру үшін білім беру жүйесінің мақсатын өзгерту керек. Ол, біздіңше, креативті, шығармашылық сипатта ойлайтын «мəдениетті тұлғаны» қалыптастыру.

«Мəңгілік Ел» идеясының философиялық мəдени астарын талдауда ерекше назар аударатын мəселе – ұлттық тəрбие. Тəрбие тал бесіктен басталады десек, ұлттық тəрбие отбасынан бастау алуы керек. Отбасылық тəрбие мəдениетті тұлғаларды қалыптастыруды басты мақсат ретінде ұстануы керек. Бұл жолда үлкенді құрметтеу мен ата-ананы сыйлауды, ар, намыс, ұят сынды құндылықтарды жастар санасына сіңдіруді басты идеологиялық ұстанымға айналдырудың маңызы зор. Қазақ болашағы тектілік пен кісілікті, бірлік пен татулықты, білім мен адамгершілікті ұштастыру негізінде жүруі тиіс. Отбасы мемлекет пен қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуі қажет. Отбасы болашақ жастарды ұлттық құндылықтар негізінде тəрбиелей отырып, олардың санасына патриоттық сезім ұялатуы тиіс. Сонымен бірге, əйел-ананы қорғау, құрметтеу, жетім мен жесірін қорғау қоғамның ұлы жолдағы басты құндылығы ретінде мойындалуы тиіс. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыратын жəне оны одан əрі дамытатын бүгінгі жастар екені белгілі. Жастар осы ұлттық идеяны жүзеге асыру үшін өз Отанын сүйетін ұлтжанды, патриот болулары керек. Патриотизм біздің қазақстандық жастар үшін этностарды бөлшектейтін, жіктейтін, бір-біріне қарсы қоятын күш емес, керісінше, біріктіретін күш ретінде мойындалуы тиіс жəне олардың ментальдық болмысында қағида ретінде қалыптасуы қажет. Ел мəртебесі, оның асқақтығы мен биіктігі, тұтастығы мен мызғымастығы тек əділеттілік пен өзара ынтымақтастық пен сыйластық негізінде қол жеткізілуі тиіс. Қысқасы, бүгінгі қазақстандық жастарды осы аталған позитивті бағытта тəрбиелеудің маңызы зор. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзега асыруда ұлт зиялыларына да жүктелер жұмыстың салмағы өте ауыр. Ұлт зиялылары ұлт мүддесін қорғай алатын жағдайда болуы тиіс. Бұл жолда Қазақстанға инновациялық, креативті тұрғыдан ойлайтын элита қажет. Ол дəстүрлі емес, пассионарлық рухта тəрбиеленген элита болуы тиіс. Бұл жолдағы басты бағыт – құлдық санадан арылу, жалтақтық пен жағымпаздық дертінен ада сана қалыптастыру. Ұлтты руға бөлшектемейтін, трайбализм дертінен арылған, ұлт болмысына сын көзбен қарайтын ұлттық ойлау жүйесі қалыптасуы керек. Қазақ біртұтас, мемлекет құраушы ұлт деген ой жетекші күшке айналуы тиіс. Бұл – басқа этностық топтар алдындағы артықшылық емес, керісінше, асқан жауапкершілік əрі бұл қазақтан асқан саяси мəдениеттілікті талап етеді. Өз кезегінде ұлттық сананың жаңаруы жаңа жағдайға сай жаңаша еңбек ету философиясын қалыптастырады. Бірінші орынға адал да өнімді еңбек ету, ғылым мен техника, жаңа технологияға негізделген бəсекеге қабілетті өнім өндіру шығады. Бұл өз кезегінде жаңа дүниетаным мен жаңаша өмір сүру үлгісін қалыптастыруды талап етеді. Қазақстан бұл жолда тек инновациялық, синергиялық, экологиялық, ақпараттық, ақылды экономикаға, рухани

салада ұлттық құндылықтарға ғана сүйене алады. Бір сөзбен айтқанда, «Мəңгілік Ел» идеясын ұлттық идея ретінде қабылдау бүгінгі Қазақстан дамуының ішкі қажеттігінен, мемлекеттің тұтастығын сақтау идеясынан туындап отырғаны сөзсіз. Бұл идея тəуелсіз мемлекет алдында тұрған басты сұраққа жауап беріп, ұлттың болашақтағы дамуына жағымды əсер етуі тиіс. Сонымен бірге, ұлттық идея алдыңғы қатарлы жəне адамзаттың даму бағыты мен үрдісіне сай келетін болуы керек. Міне, осы тұрғыдан келгенде, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы Қазақстан халқын біріктіретін, елдің басты мақсатынан шығатын жəне соған толық жауап беретін идея десек, артық айтқандық емес.

Қазақ елінің алға ұмтылған батыл қадамдарына тəнті болудамын. Əсіресе, Мемлекет басшысының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты жаңа Жолдауымен танысып шыққанымда, Қазақстанның өрісі кеңейе беретініне сенімім арта түсті. Өйткені, Пре зидент өзінің Жолдауында Қазақ елінің экономикалық дағдарыстарға алдын-ала дайын екенін көрсетті жəне жаһандық дағдарыстан шығудың нақты жолдарын анықтап берді. Шын мəнінде, Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың елді бастай білу қабілеті мен ақылпарасаты – Қазақстанда өмір сүретін барша халық үшін ертеңгі күнге деген сенім кепілі. Президенттің Жолдауларында белгілеген мақсаттардың біршамасына Қазақстан қазірдің өзінде қол жеткізіп үлгерді, бірқатарының жүзеге асуы үшін табанды қадамдар жасалуда. Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Ел бірлігі – біздің барша табыстарымыздың кілті», деп атап өткендей, барша қазақстандықтар тəуелсіздіктің жəне бейбітшіліктің қадірін біле отырып аянбай еңбек етсе, Қазақстанның абыройы бұдан да арта берері анық. АСТАНА.


www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

3

БОЛАШАЌ БАСТАУЫ

Бейбітшілік пен жасампаздыќтыѕ ќайнар кґзі Сейдулла САДЫҚОВ,

филология ғылымдарының докторы, Кожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің доценті.

Тарихи құжаттардың ішінде айрықша маңызы бар Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауы 2014 жылғы 17 қаңтардағы «Қазақстан – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауымен тікелей сабақтасып жатыр. Президент жаңа Жолдауында жаһандану дəуірінде алда тұрған сын-қатерлерге жауап бере отырып, Қазақстанның «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты туралы жариялады. Себебі, ел дамуындағы басым бағыттарды айқындап, сыртқы ахуал күрделі кезеңде жедел шешілуі тиіс міндеттерді күнілгері белгілеу қажет болды. Бұрынғысынан ертерек жолданған Жолдау сонысымен де айрықша маңызды. 1991 жылдың 16 желтоқсанында «Қазақ стан Республикасының мемлекеттік тəуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданып, Қазақ елі өз тəуелсіздігін жариялады. Осы орайда, Елбасының өзі қадап тұрып жазған мына жолдарды да келтіре кетсек, артықтық етпес: «Біздің республикамыз бен халқымыз қиын да қайғылы жолдан өтті. Сталинизм жылдарында Қазақстанда концентрациялық лагерьлер орналасып, оған кейбір халықтар тұтасымен жер аударылды, атом сынақтары жасалды. Космодром мен сынақ алаңдарының да көбі осында. Сырттан 2 миллион адам күштеп көшірілгендіктен, көпұлтты елге айналдық. Тағы да 2 миллиондай адам тың көтеруге жіберілді. Бұл, əрине, демографиялық естен тандыру еді. Ұлт ретінде жұтылып кетудің қасіретті қаупі қара бұлттай торлаған ауыр саясиэкономикалық жағдайда еліміз егемендікке қадам басқан болатын. Осылайша, əлем картасында дербес елге айналдық, кең-байтақ жеріміздің қазба байлығы, əлеуеті еншімізге берілді. Қазақ елінің алдында ұлы тарихи міндеттер бой көтерді. Міне, осындай ауыр сын кезеңде Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев ел тұтқасын қолына алды. Сол тұста Елбасы ағынан жарыла былай деген еді: «Тағы да қайталап айтамын, бұл – ең əуелі бүкіл қазақ халқының алдында тұрған күрделі тарихи кезең. Бəріміз айтып жүрміз: ата-бабаларымыз аңсаған азаттық пен тəуелсіздікті алдық. Ендігі мəселе – соны ертеңге жеткізу, келесі ұрпаққа, болашаққа Қазақстанның осы тəуелсіздігін аманаттау. Бұл мақсат жүзеге аспайынша, азаттығымыз баянсыз». Бірінші кезекте тəуелсіздік жағдайында мемлекет ретінде қалыптасуға бағыт алу міндеті алға қойылды. Биліктің мемлекеттік институттарын құруға, түрлі деңгейдегі дүниежүзілік ұйымдарға кіруге алғашқы қадамдар жасау ауадай қажет еді. Осы орайда, 1992 жылдың басында дүниеге келген «Қазақстанның егемен мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» тұңғыш жоспарлау тəжірибесі болды. Президент Н.Назарбаевтың тікелей басшылығымен жасалған Стратегия

қазақстандық ұлттың өзін өзі танып білу жөніндегі мəселенің идеологиялық іргетасын қалаған республиканың тұңғыш ресми құжаттарының біріне айналды. Елбасы «Қазақстан жолы» атты кітабында алғашқы жылдардағы күрделі кезеңді сарабдалдықпен ой елегінен өткізе отырып, былай дейді: «Стратегия, өткенге қысқаша шолу жасай келіп, Қазақстанның қазіргі замандағы шекарасы алғашында тайпалардың этностық мекен еткен атақонысы, кейінірек қазақ ұлтын құраған жəне қазіргі Қазақстанның барлық жеріне бақылау жүргізген халықтың тарихи жері болғанын айтып түсіндірді. Біз тəуелсіз мемлекет өзінің қазіргі көрінісімен сақталып келгенін – ол əлдебіреудің қазақтарға берген сыйы емес, біздің тарихи Отанымыз, қазақтың ежелден бергі жері екенін ресми түрде мəлімдедік». Қазақстан тəуелсіздігінің алғашқы жылдарында ғасырға пара-пар маңызды істер атқарылды. Республиканың тұңғыш Ата Заңы қабылданды. Қазақстан өзінің Туы, Елтаңбасы, Əнұраны бар тəуелсіз дербес елге айналды. Біріккен Ұлттар Ұйымына, Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына, ЕҚЫҰ мен басқа да бірқатар беделді ұйымдарға мүше болды, шетелдермен дипломатиялық қатынас орнатылды, шетелдік іскер адамдардың егемен елімізге деген ынтасы арта түсті. Осылардың бəрі тұтас ұлт болашағының алтын діңгектеріне айналды. Ұлттық сананың өрлеуі ұлттық

жаңғырудың тұтас жүйесін қозғалысқа келтірді. Осынау ұлы істердің басы-қасында Тұңғыш Президент Н.Назарбаев жүрді, теңдессіз маңызға ие болған сан қырлы игілікті шаралардың ұйытқысы болды. Бабалар рухынан от алып, арқаланған Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың керегесін кеңге жайған тəуелсіз мемлекет құру идеясын жанына жалау ететіні, туған халқына берген антына адалдығы осы кезге дейін атқарып келе жатқан жасампаздыққа толы айшықты істерінен айқын аңғарылады. Елбасының өз қолынан шыққан төл туындылары – «Ғасырлар тоғысында», «Тарих толқынында», «Еуразия жүрегінде», «Қазақстан жолы» атты еңбектеріндегі жүрекжарды ой-пікірлері, нақты тарихи тұжырым-толғаныстары кім-кімді болмасын терең ойларға жетелеп, көкірек көзін ашады. Бұл еңбектердің қай-қайсысын тебіренбей, толғанбай оқу мүмкін емес. «Мені сынайтындар да табылар, – деп жазады Елбасы. – Келісе қоймайтындар да бар шығар. Бірақ халқымыздың көпшілігі қолдап отырған қазақстандық жол – біреудің таптаурын ізімен кету емес, өз соқпағымызды тауып, сонымен жүруге талпыну. Қай мəселеде де қатал ұстануға тырысатын қағидамыз: бассыздыққа ұрындырып, қантөгіске апаратын демократияны біз тегін берсе де алмаймыз. Біздің демократиямыздың негізі – саяси, əлеуметтік жəне ұлтаралық тыныштық». Көпұлтты Қазақ елінің тəуелсіздік

тұғырындағы ұлан-ғайыр табыстары, еңсесін көтеріп, əлемдік өркениет көшінде өзін өзі əлемге таныта білуі, ең алдымен, сан алуан ұлттардың ынтымақ-бірлігінде, тізе қоса қимылдауында десек, артық айта қоймаспыз. Республика халқының ұлтаралық, дінаралық, қоғамдық келісім-ынтымағы қалыпты өмір салтына, барлық жетістіктердің қайнар көзіне айналғаны нақты өмір шындығы. Қазақ халқының бойындағы асыл қасиеттер – кеңпейілділік, дархандық, толеранттылық өзге ұлттармен сыйластық, құрмет сезімінің негізіне айналған. Ынтымағы жарасқан елдегі жасампаздық салтанатының бүгінгі айшықты бейнесі əлем алдындағы беделді биікке көтеріп, алға бастауда. Кім не десе, о десін, Қазақстан халқы Ассамблеясының тəуелсіз еліміздегі алар маңызы ерекше сипатқа ие болып отырғандығы да сондықтан. Өз басым он сегіз жылдан бері қасиетті Түркістандағы халықаралық қазақ-түрік университетінде қызмет етіп келемін. Білім ордасының бой көтеруінен бастап қазірге дейінгі аралықтағы өсіп-өркендеу тарихы көз алдымызда жасалуда. Біз Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың күллі түркі халықтарының рухани астанасы болып келген киелі Түркістан қаласын қайта жандандыру жөніндегі идеяны өзі көтеріп, оны нақты қамқорлығымен жүзеге асырып отырғанын жақсы білеміз. Елбасының Жарлығымен 1991 жылғы 6 маусымда Түркістан мемлекеттік университетінің шаңырақ көтеріп, оған ұлы ойшыл-ақын, алғашқы түрік-ислам сопысы Қожа Ахмет Ясауи бабамыздың есімі берілуі тек елімізде ғана емес, бүкіл түркі дүниесінде тарихи оқиға болды. Президенттің өзі көтерген идеяның Түркістанның ұлы қасиетінің жандана түсуіне негіз болғанын мақтанышпен айтамыз. Кеңестік дəуірде артта қалған ауданның орталығы ғана болып келген шаң басқан шағын шаһар қазір мəдени орындары көз тартатын жасыл желекті, келбеті көрікті қалаға айналып келеді. Қасиетті қаланың жасарып-жаңғыруында, өсіпөркендеуінде кезінде Президенттің өзі үкілі үмітпен ашқан Халықаралық қазақ-түрік университеті ерекше рөл атқарып отырғанын ешкім де жоққа шығара алмайды. Білім ордасы еліміз Тəуелсіздігінің символына, күллі түркі халықтарының білімі мен ғылымының, мəдениетінің алтын бесігіне айналып келеді. Тəуелсіз Қазақ елі бүкіл əлем жаңа сындармен жəне қатерлермен бетпе-бет келіп отырған қазіргі кезеңде жарқын болашаққа нық сеніммен қадам басып барады. Елдің еңсесі көтеріліп, тұрмыс-жағдайы жақсара түсуде. Ауыл-селолар танымастай өзгеріп, ғажайып құрылыстар бой көтеруде. Елордамыз – айшықты Астана əлемдік ЭКСПО-2017 көрмесін сəн-салтанатымен өткізуге қызу дайындық үстінде. Еліміздің əлем алдында абырой-беделін асқақтата түсетін ұлы істе Елбасымыздың тұлғасы айрықша дараланады. Соңғы жылдары 1 желтоқсан – Президент күні ретінде аталып жүр. Халқымыз бұл күнді айтулы мерекеге балап, ерекше қадір тұтуда. Елін сүйген, елі сүйген Елбасына, ел бірлігін ту етіп келе жатқан Мемлекет басшысына көрсетіліп отырған құрмет-кошемет дегеніңіз осы болар! Əлемдік абырой-беделі асқақтай түскен Президентіміздің Қазақстан халқына жолдаған дəстүрлі Жолдауында тебіреніспен айтқан төмендегі жолдары əркімнің-ақ жүрегінен орын алғаны ақиқат: «Қадірлі халқым! Біз жалпыұлттық идеямыз – Мəңгілік Елді басты бағдар етіп, тəуелсіздігіміздің даму даңғылы Нұрлы Жолға айналдардық. Қажырлы еңбекті қажет ететін, келешегі кемел Нұрлы Жолда бірлігімізді бекемдеп, аянбай тер төгуіміз керек. Мəңгілік Ел – елдің біріктіруші күші, ешқашан таусылмас қуат көзі. Ол «Қазақстан-2050» Стратегиясының ғана емес, XXI ғасырдағы Қазақстан мемлекетінің мызғымас идеялық тұғыры!».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауында: «Мен өзімнің тəжірибемнен алдын ала сезіп отырғанымдай, таяудағы жылдар жаһандық сынақтардың уақыты болады. Барлық елдер осы күрделі кезеңнен лайықты өте алмайды. Бұл шептен тек мықты мемлекеттер, жұдырықтай жұмылған халықтар ғана өтетін болады», деп атап айтып, алдағы уақыт сынына сындарлы жауап болып табылатын Жаңа Экономикалық Саясатты ұсынды.

Даєдарысты еѕсеру ґз ќолымызда Серік БІЛƏЛОВ, Сенат депутаты.

Елімізді өткен ғасырдың 90шы жылдарындағы экономикалық дағдарыстың қиын кезеңінен аман-есен алып шығып, тəуелсіз даму жолына түсіріп қана қоймай, дүниежүзіне танытқан Тұңғыш Президентіміздің келешекті көрегендікпен болжап, ықтимал тəуекелдердің алдын алу мақсатымен құрған Ұлттық қордың игілігін халқымыз алғаш рет 20072009 жылдардағы əлемдік қаржы дағдарысы кезінде көрген еді. Көптеген мемлекеттер қиыншылық құрсауында қалған уақытта Елбасымыздың басшылығымен жасампаздық істердің жалғаса түскеніне бəріміз куəміз. Енді, міне, бүкіл əлем жаңа қатерлермен бетпе-бет келіп, жетекші державалардың санкциялық саясаты қай елге болсын салқынын тигізбей қоймайтыны белгілі болып, сын сағаты қайта соққан шақта Мемлекет басшысы «қауіпсіздік жастықшасы» болып саналатын Ұлттық қордың мол қаржысын тағы да ұтымды пайдаланып, Мəңгілік Ел болу мұратына жұмсауды ұйғарғандығын жариялады. «Осы жылдардың бəрінде шикізат өндіру мен одан түскен табыстарды біз осы қорға салып келдік... Қазір біз осы резервтерді пайдалануға тиіс болатын кезең туындап келеді. Бұл қаржы қиын уақыттарды еңсеріп, экономикамыздың өсімін ынталандыруға көмектесетін болады», деді Нұрсұлтан Əбішұлы. Елбасының тапсырмасымен осы жылға арналған республикалық бюджеттің параметрлері қайта қаралып, Үкіметтің алдына барлық əлеуметтік міндеттемелерді толық көлемінде қамтамасыз ету міндеті қойылды. Бұл – алдағы уақытта халқымыздың əл-ауқатын төмендетуге жол берілмейді деген сөз. Өз Жолдауында Президентіміз өмір өзегі, бақуатты тірліктің қайнар көзі ретінде жол мəселесіне айрықша көңіл бөлді. Елімізде алдағы кезде тек жол құрылысы арқылы ғана жаңадан 200 мың жұмыс орны ашылмақшы. Бұл халықтың жұмыспен қамтылуын елеулі түрде жақсарта түседі, жүк тасымалы да жеделдетіліп, ұлғай тылады, адамдар республикамыздың кез келген өңіріне тез жəне қауіпсіз жететін болады. Осы орайда, өзім депутат болып сайланған Солтүстік Қазақстан облысында да ауқымды жұмыс атқарылмақшы. Бұрындары жылына көп дегенде жалпы ұзындығы 200 шақырымдай ғана автомобиль жолдары жөнделіп келген болса, облыстың жаңа əкімі Ерік Сұлтановтың бұл игі іске бюджеттен бөлінетін қаржы көлемін кемінде 50 пайызға ұлғайтуы есебінен жылына 700 шақырымнан астам жолды қалпына келтіруді ұйғарып отырғандығы құптарлық бастама. Мемлекет басшысы өз Жолдауында өңірлерде шағын жəне орта бизнесті дамытуға, қосымша инвестициялар тартуға бағытталған жаңа индустриялық аймақтар құру мəселесін ойластыруды тапсырды. Туристік инфрақұрылымды дамытуды жеке бағыт етіп белгіледі. Бұл ретте Қызылжар өңірінде де қолға алынып жатқан жақсы бастамалар бар жəне олар лайықты жалғасын таппақшы. Индустриялық-инновациялық дамудың бірінші бесжылдығы шеңберінде Индустрияландыру картасына Солтүстік Қазақстан облысынан жалпы сомасы 38 миллиард теңге болатын 31 жоба енгізілген болса, осы жылы басталып кеткен екінші бесжылдықта жалпы құны 100 миллиард теңгеден асатын 70тен астам жобаны жүзеге асыруға ұсыныс жасалып отырғандығы

– көңіл сүйсінтерліктей ұмтылыс. Осы орайда, өңір басшы лығының қолдауымен алғаш рет «Қызылжар Инвест-2014» халықаралық инвестициялық форумы өткізілгендігін Мемлекет басшысының тиісті тапсырмасын орындауға бағытталған тың қадам деп білеміз. Алыс жəне жақын шетелдер өкілдерінің қатысуымен өткен бұл форум облыс экономикасын дамытуға оң серпін берері, шетелдік серіктестермен ынтымақтастықты кеңейтуге жəрдемін тигізері анық. Табиғаты тамаша Қызылжар өңірінде туризмді дамытуға бүгінгі заман талабына сай жабдықталған демалыс аймақтарының болмауы жəне оларға баратын автомобиль жолдарының нашарлығы кедергі болып келгендігі жасырын емес. Осыған орай, алдағы уақытта облыстың көрікті жерлері орналасқан Айыртау, Шал ақын, Қызылжар жəне Есіл аудан дарының туристік инфрақұрылымын басымдықпен дамытуға ерекше назар аударылып отырғандығын айта кеткен жөн. Соның ішінде «Бурабай» ұлттық табиғат саябағының аумағына кіретін Айыртау ауданына баратын барлық жолдар алдағы 2 жылда қайта жаңартылмақшы. Ал 2015-2016 жылдары инвесторлардың қаржысы есебінен 60-қа жуық туристік нысан салу жоспарланғандығы көңілге үлкен үміт ұялатады. Осындай зор жоспар іске асырылса, Қызылжар өңірінде туризм саласы өркендеп, облыс қазынасын толықтыра түсетін табыс көзіне айналары, жүздеген адамды жаңа жұмыс орындарымен қамтамасыз етері айқын. Елбасы өз Жолдауында еліміздің көптеген тұрғындарын толғандыратын ең көкейкесті мəселелердің бірі – қолжетімді тұрғын үймен қамтамасыз етуге айрықша назар аударды. Алдағы кезде бас пана алуға қажет бастапқы жарна ның талап етілмейтіндігі жəне несиенің төмен пайыздық мөлшерлемемен берілуі кез келген адам үшін елеулі жеңілдік болары сөзсіз. Осы мақсатпен Президентіміз 2015-2016 жылдарда жалға берілетін тұрғын үй құрылысын қаржыландыру көлемін қосымша 180 миллиард теңгеге ұлғайтуды тапсырды. Мұның игілігін солтүстікқазақстандықтар да көретін болады. Өйткені, Елбасының қамқорлығы арқасында облыста кезекте тұрғандар үшін пəтер беруді жоспарланғаннан бір жарым есеге дейін (513-тен 747 пəтерге дейін) көбейту көзделіп отыр. Президент жаңа Жолдауында əлеуметтік саланы дамытуға да баса көңіл бөлді. Бұл бағытта Үкіметке, ең алдымен, апатты мектептер мен үш ауысымда оқыту проблемаларын шешуді міндеттеп, осы мақсатқа қосымша 70 миллиард теңге қаржы бөлуді тапсырды. Демек, Солтүстік Қазақстан облысында да оқушыларды үш ауысымда оқытуға мəжбүр болып отырған Новоишим ауылы мен Тайынша қаласындағы қазақ орта мектептері ұжымдарының басты мұқтаждығы да оңынан шешілетін күн алыс емес. Елбасы Жолдауы бүгінгі өміріміздің ең өзекті мəселелерінің бəрін қамтыды. Сөйтіп, ертеңгі күнге деген үмітіміздің отын лаулатып, жарқын келешекке жетуге құлшындыра түсті. Біз – Тұңғыш Президентіміз белгілеп берген Нұрлы Жолмен нық қадам басып, ұлы мұратымыз – Мəңгілік Ел болуға ұмтылып отырған бақытты халықпыз. Тек сол бақытымызды бағалай біліп, алдымыздағы сын кезеңде «Бір жағадан – бас, бір жеңнен қол шығара білетін» ынтымақ-бірлігімізді сақтау – əрқайсымыздың азаматтық парызымыз.


4

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

КЕШЕГІНІЅ ЕЛЕСІ ЕМЕС,

Заман тудырєан талап Əр заманның талабы болады. Талап зымыраған уақыт пен оған ілесе дамыған қоғам қажеттілігінен туындайды. Тарихта айтылатын жалпы адамзаттың қалыптасу, даму эволюциясы мен соған қарай өзгеріп, жетіле түскен қоғамдық ортаны көреміз. Ол жетілген сайын адам да оған икемді, бейім болып, тіпті, кей жағдайларда болашақта болуы мүмкін нəрселерді түйсік арқылы танып, соған орай əрекет-қам жасап тірлік етеді. Ордалы ҚОСАЙ, ардагер ұстаз.

Біздің еліміз уақыт иірімінде бірде қалқып, бірде тұншыға малтып дегендей, бүгінге жетті. Қазақтың сырт елдермен жауласқан кезі болған жоқ, тарихымыздан белгілі қиян-кескі шайқастардың барлығы ел мен жерді «өздері келіп сүйкенгендерден» қорғау үшін болды. Бұдан айтпағымыз, қазақ – қашанда көршімен тату, бөгдені бөтен деп кеудеден итермеген халық. Қай халықпен де сыйлас, сырлас болып, қажетті жерінде олармен білек пен тілек біріктіре алған ел. Ал бүгінгі заман не дейді? Даму ырғағы барынша күрделі, сəт сайын сан сапат өзгерістер орын алып, алпауыт елдердің өзі бұған дейін жүріп келген даңғыл бойынан ойда жоқта кездескен кедергілермен күресіп, толассыз қарбаласқа түскен шақ. Жаһанданудың иірімі əлем халқын түгел шарпуда, əлеуметтік-экономикалық мəселелер күрделеніп, жаһандық дағдарыс орын алды. Одан шығу – əрбір мемлекеттің алдына технологиялық жаңғыруды, экономикалық жетілуді, ақыл-ой күрескерлігі мен оның гуманистік сипатын арттыра түсуді қажет етеді. «Етек-жеңді қымтап» алға екілене ұмтылмаса, ығып кету қиын емес. Енді əңгіме осы «етекжеңді қымтау» мəселесіне келіп тіреледі. Бұл ешкіммен араласпай, томаға-тұйық болу деген емес, керісінше, өзгелерден қалыс қалмай, олармен тең дəрежеде əрекет ету қабілетіне ие, белсенді, тас-түйін болу дегенді білдіреді. Қазіргі Қазақстан əріптес ретінде Ресей, Беларусь елдерімен бірге

табалдырығынан аттағалы тұрған одақ – Еуразиялық экономикалық одағы осы өзара ықпалдасу, белгілі бір тұстарда бірлесе əрекет ету идеясынан туған. Қазақстанның географиялық орналасуы оған «өзімен өзі болуға» емес, өзгелермен толассыз араласқұралас болуға қолайлы. Ашық экономикалық саясатты ұстанатын Қазақстанның бұл үлкен сахнаға қарай жасаған тағы бір қадамы. Бірақ, біздің халқымыз əлі атал мыш одақ туралы толық түсініп болған жоқ. Сондықтан түрлі кереғар пікірлер айтып, оны «тəуелсіздікті құрдымға кетіретін» құрылым ретінде қабылдап жүргендер бар. Тағдырдың ауыр зұлматтарынан əбден запы болған қандастардың үркектік танытуын да түсінуге болады. Біздің халық үшін ең басты қажеттілік те, құндылық та – тəуелсіздік. Оларды қолға зарықтырып қонған бақты өз қолымызбен қайтарып беріп жатқан жоқпыз ба деген ой мазалайды. Демек, үркектігі – сақтығы. Осы орайда Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы идеяның авторы – Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаев Мəскеудегі мəртебелі мінбелерден «Мұндай одақты құру – тек қана инновациялық жоба. Ол – құлаған Кеңес Одағын көксеу емес, Қазақстан, Ресей, Беларусь елдерінің бірлескен ұстанымы. Саяси тəуелсіздікке ешкім қол сұқпайды, ол сақталады», деп аталмыш одақтың тек экономикалық бірлескен құрылым, экономикалық əріптестік екендігін ашық айтып келеді. Кеше əлем халқы социалистік жəне капиталистік жүйе болып екіге жарылып өмір сүрген кезеңнің өзінде, социалистік

елдерде экономикалық өзара көмек кеңесі жұмыс істеді. Кеңес шарттары бойынша теміржол тасымалының жолаушылар вагоны ГДР-де, жүк вагондары Кеңес Одағында, күні кешеге дейін қолданыста болған «Икарус» автобустары Венгрияда жасалатын. Жəне мұндай мысалдарды көптеп келтіруге болады. Ортақ игілік үшін бірлесе жұмыс жасаудан, мүдделестік танытудан осы елдердің қайсы опық жеді? Мені таңғалдыратын осыны білетін аға буынның оны оп-оңай ұмытып кеткендігі. Кезінде Біртұтас экономикалық кеңістік қалыптастыру үшін Кеден одағы құрылған болатын. Бұқаралық ақпарат құралдарындағы сарапшылар пікірлеріне, экономистер есепқисабына назар аударсақ, Кеден одағына мүше елдер мен өзге сырт елдер арасында экономиканың күретамыры болып саналатын сауда-саттық көлемінің артуы, кедендік рəсімдердің қысқаруы, транзитті сауда тасымалдарының өсуі байқалып, жалпы өнімнің өсімі аңғарылған. Бұлардан өзге Қазақстан инвестиция көлемінің өсуі, логистикалық нарықтың дамуы сынды жетістіктерге қол жеткізген. Бұл оң көрсеткіштер біртұтас экономикалық кеңістікке барар жолды одан əрі сатылай жалғастыру қажеттігін алға тартты. Қазір үш ел – Қазақстан, Беларусь жəне Ресей президенттері Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы шартқа қол қойып үлгерді. 28 сəуірде Мəскеу қаласындағы М.В.Ломоносов атындағы мемлекеттік университетте ресейлік ғалымдар мен жастар алдында дəріс оқыған Н.Назарбаев бұдан 21 жыл бұрын идея ретінде айтылған, осы уақыт ішінде сыналу, талдану, байқап-бағамдау кезеңін бастан өткерген бастаманың болашағы туралы да айтты. 2050 жылға қарай одақтағы əріптес елдерге əлемдегі интеграциялық бірлестіктердің көшбасшы үштігінде болуға ұсыныс білдірді. Кеше Кеден одағы болып басталған, бүгінгі

Экономикалық ықпалдасудың елдердің мəдени-гуманитарлық салада да өзара қарым-қатынасын тереңдете түсуге септігі тиетіндігін айтқан Н.Назарбаев, одаққа мүше елдердің бір-бірінің тарихын, əдебиетін, мəдени мұралары мен тілді оқып-үйренуге, ғылымды дамытуға тиіс екендігін ұқтырды. Интеграция – қажетті құбылыс. Экономикалық интеграцияны жоққа шығарудың, шетелдермен экономикалық тұрғыда ықпалдаса отырып, инвестиция тартудың ел экономикасын көтерудің бірден-бір жолы екенін түсінбей, Еуразиялық экономикалық одақты «тəуелсіздікке қарсы əрекет ретінде» бағалаудың қажеті жоқ. Көп жағдайда, мұндай түсінік еліміздің географиялық жағдайын білмеуден туындайтын сияқты. Қазақта «алаған қолым – береген» деген сөз бар. Əркім өз жерінің асты-үстіндегіні ешкіммен бөліспей, ештеңеге айырбастамай отырса, қалай болар еді?! Мысалы, «Қытайға мұнай берді» деп қызғанамыз, еліміздің солтүстік облыстары тұрғындары таңдайын шылап, ауыз суын айырып отырған Ертістің бастауы қайда жатыр? Қытай Қара Ертістен ішке қарай Қарамай каналын салды. Ертең Шыңжаң округіндегі халықтың əл-ауқатын арттыру үшін өз аймағымызды суландырамыз деп, Қазақстанға келетін арнаны тұмшалай қойса ше? Іле Алатауынан бастау алатын Іле өзенінің жағалауына ирригациялық жұмыстарды жобалап отырған Аспанасты елінің маңдайынан сипап, əріптестікке шақырмасақ, Қапшағай, Балқаштан айырылып, Аралдың кепешін кимейміз бе? Əму мен Сырдың суы үшін қырғыз елімен, Еділ мен Жайық үшін Ресеймен тіл табысып, өзара достық қатынасты жоймай, тіл табыса тірлік етудің кемшілігі бар ма? Еуразиялық экономикалық одақты кешегінің елесі емес, келешектің белесі деп білу керек.

үш тағанды Еуразиялық экономикалық одақтың ертең көкжиегі барынша кеңейіп, əлем елдері қызығушылықпен қарап, бағалайтын бірлестік болатыны күмəнсіз. Демек, экономикалық мүдделестік танытып, өзінің мəдениетін, тілі мен ділін сақтап, тəуелсіздігін тұғырынан тайдырмайтын Қазақстан бұдан ұтылмайды. Мен өзім байырғы ұстазбын. Зейнеткерлікке шықсақ та, осы саланың тыныс-тіршілігін сырттай қарап отырамыз. Шақырылған жиын-басқосулардан, семинаркеңестерден қалыс қалмаймыз. Бұл уақыт өткізудің есебі емес, тəуелсіз Қазақстанның білім беру саласын əлі де болса қалай жетілдіре түсеміз, жас ұрпақ бойына елжандылықты, ұлттық қасиет-құндылықтарды қалай етсек сіңіре түсеміз деген ойдың жетелеуі. Өткен жылы мамыр айында Маңғыстау облысындағы ардагер ұстаздар, қызметте жүрген ұстаздар мен мектеп бітірушілер, яғни үш буын өкілдері жиылып «Тəуелсіз елдің ұлттық мектебі жəне оны дамытудың негіз гі бағыттары» атты семинар-кеңес өткізген едік. Нəтижесінде еліміздің білім беру жүйесін одан əрі жетілдіру бағытында бірнеше ұсыныстары туындаған болатын. Солардың бірі – орта мектептің жоғары сатысында негізгі жəне орта мектеп бағдарламаларын математика, физика, информатика, химия, биология пəндері бойынша Кеден одағы, əсіресе, Ресей мектептері пəндері бағдарла масымен сəйкестендіру, күнтізбелік жоспарларды бірдейлеу мəселесі болды. Өйткені, əлемдік ғылым жетістіктері барша ұлтқа ортақ, оны көрші елдермен өзара ықпалдаса отырып, байланыса оқытатын болсақ, ортақ ғылыми жетістіктерді бірге меңгергеннен ешқандай саяси мəн іздеп қажеті жоқ деп есептеймін. Мемлекет басшысының былтырғы 28 сəуірде М.В.Ломоносов атындағы ММУде оқыған дəрісінде осы мəселе айтылғанын естіп, қуандым.

Маңғыстау облысы.

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚ жыл

Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаев М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде сөйлеген сөзінде Еуразиялық одақ құру идеясын жариялады

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯ КЕЗЕҢДЕРІ

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚ ЦИФРЛАРМЕН

ЕРКІН САУДА АЙМАҒЫ

млн. адам жыл

жыл

жыл

жыл

жыл

жыл

Армения, Белоруссия, Қазақстан, Қырғызстан, Молдова, Ресей, Тəжікстан, Өзбекстан, Украина – Еркін сауда аймағын құру туралы келісім

Беларусь, Ресей – Кеден одағы туралы келісім. Қазақстан, Ресей – Кеден одағы туралы келісім

КЕДЕН ОДАҒЫ

орын

орын

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚ

əлемдік құрлықтың

Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тəжікстан – Біртұтас экономикалық кеңістік жəне Кеден одағы туралы келісім

15%

Беларусь

Бірыңғай тарифтер Бірыңғай техникалық регламенттер Еңбек заңдылықтарын үйлестіру Көші-қон заңдарын үйлестіру Бірыңғай банк жүйесі Бірыңғай валюта Сыртқы шекараны бекіту

Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей – экономикалық жəне гуманитарлық салалардағы ықпалдастықты тереңдете түсу туралы келісім

орын

астамы

орын

3,7

Қазақстан орын

-дан

трлн. доллардан астам

орын

елдердің жалпы аумағы – Еуразиялық экономикалық одақтың нақты мүшелері елдердің жалпы аумағы – Еуразиялық экономикалық одақтың нақты мүшелері

жалпы ІЖӨ көлемі – Еуразиялық экономикалық одақтың нақты мүшелері құрайды (Бүкілəлемдік банк деректері бойынша)

ЕЭК ЕЛДЕРІНІҢ ЖАЛПЫ ЭЛЕКТР ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ РЫНОГЫ ҚҰРАЙДЫ

Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тəжікстан – Еуразиялық экономикалық қауымдастық (ЕурАзЭҚ) құру жөніндегі шарт

Беларусь, Қазақстан, Ресей, Украина – Біртұтас экономикалық кеңістік құру туралы келісім

млн. шаршы шақырым

Ресей

БІРТҰТАС ЭКОНОМИКАЛЫҚ КЕҢІСТІК

елдердің тұрғындары – Еуразиялық экономикалық одақтың нақты мүшелері

мың мВт

қозғалыстағы қуаттар

мың мВт

жүйе құрайтын электр желілері

Беларусь, Қазақстан жəне Ресей Кеден одағын құру жəне бірыңғай кедендік аумақ қалыптастыру туралы шарт

Беларусь, Қазақстан, Ресей – Кеден одағын құру

жыл

жыл

ӨЗАРА САУДА КӨЛЕМІ

2013 ж. қаңтар-қараша 58 200 млн.доллар

Беларусь, Қазақстан, Ресей – Еуразиялық экономикалық интеграция туралы декларация. Беларусь, Қазақстан, Ресей – Еуразиялық экономикалық комиссия туралы шарт. Беларусь, Қазақстан, Ресей – Біртұтас экономикалық кеңістік құру, халықаралық шарттарды күшіне енгізу туралы Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің шешімі

Беларусь, Қазақстан, Ресей – Біртұтас экономикалық кеңістік қызметінің басталуы. Еуразиялық экономикалық комиссияның жұмысының басталуы

жыл

жыл

жыл Еуразиялық экономикалық одақ құру. Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт

жыл

Еуразиялық интеграция институты əзірлеген

Бұл күндері облыс орталығындағы «Гофротара» ЖШС кəсіпорны қуаттылығын арттырды. Зауыт басшылығы 200 миллион теңгеден астам инвестиция тартып, гофро өнімдерінің ауқымын 2 миллион 1 мың шаршы метрге жеткізді. Жалпы, бұл жоба елімізде қабылданған индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы барысында жүзеге асырылуда. Кəсіпорын жаңа технологиямен жұмыс жасайды. Нəтижесінде үш қабатты жəне шағын гофрр қатты картон қағаздар шығару мүмкіндігіне ие болды. Кəсіпорын басшылығы алдағы уақытта Ресей, Орталық Азия нарығына шығуды жоспарлап отыр. Өндірісте 100 адам жұмыс жасайды.

Нарыќ ауќымы артатыны ќуантады Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

– Бəсекеге қабілетті өнімге əрқашан сұраныс бар. Елбасы еліміздегі кəсіпкерлік ұлттық экономиканың ілгерілетуші күшіне айналуға тиіс деп шағын жəне орта бизнестің үлесін кемінде екі есеге арттыру қажеттігін міндеттеп отыр. Ал, 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуразиялық экономикалық одақ өз жұмысын бастады. Еліміздің өсіп-өркендеуіне жол ашатын интеграциялық ұйымға бірігуді, əрине, біздің кəсіпорын өкілдері де қолдайды. Одаққа мүше елдердің арасында бəсекелестік күшейіп, сапалы өнімдердің көлемі арта түседі. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүшелікке жол деген сөз. Шағын жəне орта бизнестің дамуына ықпал етеді. Тауар өндіру бір басқа, оны сату бір басқа. Өнімімізді өткізе алатын үлкен нарық керек. Жалпы, Ресей жəне Белоруссия елдерімен қосылып, сауда-саттық жолында шекарамызды ашқанымыз отандық кəсіпкерлер үшін тиімді. Кеден одағы құрылмай тұрған кезде тауарларымызды шетелге өткізуге еркіндік аз еді, дейді кəсіпорын басшысы Гүлнəр Қайдарова. Гүлнəрдің айтуынша, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының кəсіпкерлерге көмегі тиіп, жеңілдетілген несиеге қолдары жетіпті. Қазір кəсіпорын 2006 жылы алғаш ашылған жылдарға қарағанда өндірісін бұрынғыдан 2-3 есе ұлғайтыпты. Өйткені, жаңадан алынған құрал-жабдықтар зауыттан шығатын қағаз өнімдерінің сапасын жақсартты. Қатты қағаздардан, яғни гофрокартоннан бір-бірімен жалғасқан автоматты құрылғылардың соңына дейін аралап шыққанда не жасалып жатқанын көзіңмен көресің. Ғажайып шетелдік автоматты құрылғылар бірі қағазды қиып, екіншісі өрнектеп, үшіншісі бүктеп, күнделікті көріп жүрген жұмыртқа салатын гофрокартон қорапшалар жасап шығады. Цех іші таза, жарық. Автоматты желімен басқарылатын жаңарған, жаңа заман кəсіпорны деген осы. Ұзын желінің бір басына

қойылған қағаз орамасы арнайы қондырғылар арқылы ширатылып, кесіледі де, екінші шетіне дайын қорап түрінде шығады. Желі бойында қалған қағаз қалдықтары жиналып алынады. Қайта өңдеуден өткізіп, өндіріске жаратады. Жаңа технология арқасында «Гофротара» серіктестігі бүгінде еліміздің қағаз өнімдері рыногының 20 пайызын алып отыр. Бүкіл облыстармен жұмыс жасайды. Кəсіпорын өнімдеріне қызығушылық танытқан Ресей, Тəжікстан бизнес өкілдері де келіп кетіпті. Гофрокартоннан жасалған қорапшалар сапалы, бағалары жоғары. Өйткен, қорапшалар жасалатын қағаз құрамында целлюлоза бар. Ол Ресейден жеткізіледі. Гүлнəр алдағы уақытта тетрапак қорап тарын шығаруды қолға алмақшы. Қазір гофрокартон өнімдері, еліміздің құс фабрикаларына қажетті жұмыртқа салатын шұңқырлы қорапшалар, азық-түлік қораптары жасалады. Мысалы, Қарағанды, Қостанайдың кəмпиттерін цехтардан оралып шыққаннан кейін павлодарлық «Гофротара» серіктестігі шығарған дайын қораптар күтіп тұрады. Шағын кəсіпорын отандық рынокта жұмыртқа қорапшаларын шығару арқылы танылды. – Алғашында небары 100 мың шаршы метр қағаз орамдарын шығардық. Көбі жарамсыз қалатын, өндірістік желі ескі болды. Ал, қазір гофро-жұмсақ-бүртік картон жасайтын заманауи жоғары технологиялық желі жүйесінде жұмыс жасайды. Кəсіпорын алдында жоспар-жобалар тұр. Сұраныс көп. Тапсырыс көбейген сайын кəсіпорын тіршілігі де алға басуда. Сондықтар, біздер секілді кəсіпорындар, шағын жəне орта бизнес Еуразиялық экономи калық одақ аясында жаңа қарқынға ие болады деп ойлаймын. Экономикалық ықпалдастықтың бізге, кəсіпкерлерге басты нəтижесі сол – онда кең ауқымды нарық ашылады. Бəсекелестік пайда болады, бір сөзбен айтқанда, бизнес дамиды, – дейді кəсіпкер Гүлнəр Қайдарова. ПАВЛОДАР.


5

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

БЇГІНГІНІЅ БЕЛЕСІ

Бірлескен кəсіпорындар: бїгін жəне ертеѕ

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚ ТУРАЛЫ ШАРТ

Жанболат АУПБАЕВ, «Егемен Қазақстан».

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚТЫҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТТАРЫ

одақ шеңберінде тауар қызмет капитал жəне еңбек ресурстарының бірыңғай рыногын қалыптастыруға ұмтылу

мүше мемлекеттердің тұрғындарының тұрмыс дəрежесін жақсарту мақсатында экономиканы тұрақты дамыту үшін жағдай қалыптастыру

ОДАҚ ҚҰҚЫҒЫН ҚҰРАЙДЫ: жаһандық экономика жағдайында ұлттық экономикаларды жан-жақты жаңғырту, кооперацияландыру жəне бəсекелестікті арттыру

ЕУРАЗИЯЛЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОДАҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ ҚАҒИДАЛАРЫ

Мүше мемлекеттер осы Шартта жəне Одақ шеңберіндегі халықаралық шарттарда белгіленген көлемде жəне шекте үйлестірілген жəне келісілген саясатты жүргізеді

ӨКІЛЕТТІЛІК

мүше мемлекеттердің егемендік теңдігі қағидаттарын қоса алғандағы жалпыға бірдей халықаралық құқық қағидаттарын жəне олардың территориялық тұтастығын құрметтеу

нарықтық экономика жəне əділ бəсекелестік қағидаттарын сақтау

Одақтың үшінші жақпен халықаралық шарттары

Одақ шеңберіндегі халықаралық шарттарда жəне осы Шартта көрсетілген Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің, еуразиялық үкіметаралық кеңестің жəне еуразиялық экономикалық комиссияның өздерінің өкілеттігі шеңберінде қабылдаған шешімдері мен тапсырмалары

Одаққа осы Шарт жəне Одақ шеңберіндегі халықаралық шарттар белгілеген көлемде жəне шекте өкілеттілік берілген

тараптардың тең құқылығы жəне ұлттық мүдделерін ескере отырып өзара тиімді байланысты қамтамасыз ету

мүше мемлекеттердің саяси құрылымының ерекшеліктерін құрметтеу

Одақ шеңберіндегі халықаралық шарт

Осы Шарт

Ол үшін Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңесте қосымша көмекші органдар (тараптардың мемлекеттік органдары басшыларының кеңесі, арнаулы комиссиялар, жұмыс топтары) немесе Тараптарға тиісті салалардағы ісқимылдарды үйлестіру жөніндегі Еуразиялық экономикалық комиссияға тапсырма беріледі

өтпелі кезең біткеннен кейін де Кеден одағының кедергісіз жəне шектеусіз қызметін қамтамасыз ету

Экономиканың басқа салаларында мүше мемлекеттер одақтың негізгі қағидаттары мен мақсаттарына сəйкес үйлестірілген немесе келісілген саясатты жүргізуге ұмтылады

Еуразиялық интеграция институты əзірлеген

Жаѕа нарыќќа жол ашылады Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Еуразиялық экономикалық одақ құру идеясын жиырма жыл бұрын айтқанмен, арада өткен осыншама уақыт бұл ұсыныстың қаншалықты маңызды екендігін толық дəлелдеп берді. Одаққа бірігудегі негізгі мақсат – тиімді əрі табысты интеграциялық құрылым қалыптастыру. Бұл құрылым кішігірім емес, жоғары деңгейдегі ұйым. Сондықтан, бұл бастаманың ел экономикасының одан əрі қарышты дамуына, халықтың əлеуметтік жағдайының қуаттануына, бизнес əлемінде жүрген əріптестеріміздің мүмкіндіктерін толық пайдалана алуына мүмкіндік туғалы отыр. Осы Одақ аясында 170 миллион адамдық қуаты бар ортақ нарық пайда болады. Демек, қазақстандық кəсіпорындар үшін рынок 10 есеге дейін көбейеді. Сол себептен, енді біздің кəсіпкерлерге жаңа экономикалық одақтың талаптарына бейімделіп, сыртқы нарықта бəсекеге төтеп беретіндей сапалы тауарлар өндіруге қадам жасау қажет болып отыр. Осы орайда, сыртқы сау да айналымын жолға қоюдың бас ты шарттары, соның ішінде, мəселен, біріншіден, Еуразиялық экономикалық одақ мүшелерінің бірдей

құқықтары болуға тиіс. Яғни, одақ мүшелері үшін ортақ ереже жəне сол ереженің бұзылмауы басты қадағалауда болуы керек. Ресей жəне Беларусь елдері қазақстандық тауарларға шектеулер қоймаулары тиіс. Бүгінгі күні интеграциялану, аймақтық бірігу кез келген мемлекет үшін үлкен маңызға ие. Сол себепті де, бұл одақтың қажеттілігін халық жақсы түсініп отыр. Қандай да бір істің бастамасында, əрине, қиыншылықтар мен кедергілердің кездесері анық. Бірақ, ұтымды ойластырылған іс қашанда өз нəтижесін береді. Біздің одақтан ұтарымыз да сол, отандық кəсіпорындар үшін нарық кеңейеді, басқаша айтқанда, қазақстандық сапалы тауарлар үшін жаңа нарыққа жол ашылғалы отыр. Яғни, Ресей, Беларусь елдеріне өнімдерімізді еркін шығара аламыз. Демек, біздің өнімдер үшін сол елдерден сұраныс та көбейеді. Осы орайда, біз қазірдің өзінде өз тауарларымызды Ресей аумағына шығарып отырмыз. Ал, шарт күшіне енгеннен кейін, сол елдермен тəжірибе алмасуға қол жетіп жəне Қазақстанда жоқ қажетті құралжабдықтарды, шикізаттарды алу мүмкіндігіне оң қадам жасалғалы отырғаны даусыз. Өзім жұмыс

жасайтын «Шевронмұнайгаз» компаниясына тиесілі Атырау полиэтилен құбырлар зауыты жоғары сапалы полиэтилен құбырлар шығару ісінде көшбасылық етіп келеді. Қазақстанда осындай 70-ке жуық зауыт бар. Зауыт ұжымы Мемлекеттік техникалық басқару комитетімен жəне Құрылыс жөніндегі комитетпен бірлесіп полиэтилен құбыр өндіру стандартын жəне сынақ əдістерін дайындап, бекітті. Біз қазір 20-дан астам қазақстандық стандарттарды дайындаушы жəне бастамашы ұйым ретінде танылғанбыз. Зауыттың өндірістік жетістіктерге қол жеткізуінде оның қызметкерлерінің еңбектері айтуға тұрарлық. Зауыт қызметкерлерінің барлығы Қазақстан азаматтары. Компания үшін ең маңызды мəселе – өндірістегі еңбек қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау. Таяуда зауыт жұмыс уақытын үнемдеп, жарақатсыз 1 млн. адам/сағатқа қол жеткізді. Бұл іске қосылған сəттен бастап, зауыт бірде-бір апатсыз жұмыс істеп келе жатқанын білдіреді. Зауытта Қазақстан бойынша жалғыз салалық зертхана жұмыс жасайды. Ондағы қызметкерлер өндірілген өнім сапасын үздіксіз бақылап, əр сатып алушыға қажетті

құжаттарды дайындап береді. Шығарылған құбырлар сапасының жоғарылығының арқасында Атырау зауыты өз өнімі бойынша тұтынушыдан ешбір наразылық алған емес. Өндірген өнімінің жоғары сапасы жəне бизнестегі үздік көрсеткіштері үшін «Еуропалық сапа» халықаралық сыйлығына ие болдық. Бұл – біздің осы саладағы тынымсыз əрі жемісті еңбегіміздің нəтижесі. Бұған қоса, 2013 жылы ашылған Атырау құбырлар арматурасы зауыты Қазақстан жəне ТМД елдері арасында ең сапалы құбыр арматурасын шығара бастады. Зауыт жұмыскерлері Даниядағы ең үздік мамандардың мектебінде оқытылып, тəжірибе алмасты. Осының бəрін біздің басты жетістіктеріміз деп санаймыз. Біз бүгінгі жетістігімізді алда да жетілдіре түскіміз келеді. Сөйтіп, зауыт өнімдерінің Еуразиялық экономикалық одаққа мүше Ресей жəне Беларусь мемлекеттеріндегі сатылымын көбейту, өнімдердің сатылу деңгейін жақсарту, шығарылатын өнім түрлерін арттыру, сырттан əкелінетін тауарларды өз зауыттарымызда шығару қабілетін зерттеп, технологиялық мүмкіндіктерімізді барынша қолдану сияқты басты-басты

жоспарларымызды пысықтап отырмыз. Бұларға қоса, жергілікті мамандарды оқытып, олардың біліктілігін арттыру жəне жақсы тəжірибе жинақтауға мүмкіндіктер туғызу, шетелдік технологияларды өз елімізге əкеліп, өндірісте кеңінен қолдануды іске асырсақ деген ойымыз бар. Үш мемлекеттің президенттері өз елдерінің ортақ мүдделері үшін бір келісімге келді. Демек, еуразиялық ықпалдастықтан ұтылмасымыз анық. Оның үстіне Елбасы шағын жəне орта бизнестің дамуына кең жол ашып, зор мүмкіндіктер жасап отыр. Мұндай қолдау басқа мемлекеттерде кездесе бермейді. Сондықтан, бұл жаңа құрылым жанды істің тың бастауы болады жəне бизнес саласындағы тұрақтылыққа қол жеткізеді деп есептеймін. Ал, отандық өнімдеріміз Еуразиялық одақ аясындағы елдердің сауда сөрелерінен лайықты орнын иеленіп, тұтынушылар көңілінен шығуымен қатар, жоғары сұранысқа ие болары сөзсіз. Демек, еуразиялық интеграциялық ықпалдастықтан күтеріміз көп, тың құрылымның ел үшін берері де мол болмақ. Меңдіғали САППАЕВ, «Шевронмұнайгаз ИНК» компаниясының Атырау аймағы бойынша бас директоры.

АТЫРАУ.

Ресейлік єалым кеѕес берді Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Агломерация тілдік қолданысымызға жаңадан еніп келе жатқан халықаралық термин. Бұл əлемдік деңгейде қалаларды дамытудың бұған дейін қолданылмаған, тың, мүлдем жаңаша жолдарын іздестіріп, тəжірибеге енгізу деген сөз. Бұл арада тек құрғақ, жалаң энтузиазммен алысқа құлаш сермеу қиын-ақ. Яғни, агломерацияны дамыту ісі ғылыммен тығыз ұштастырыла жүргізілмесе, бұл кейін ешқандай экономикалық тиімділік пен пайда бере алмайды. Қысқасы, агломерация теориялық тұрғыдан да, тəжірибелік тұрғыдан да ел тұрғындары үшін жаңаша ұғым. «Кеңесіп пішкен тон келте болмайды» дегендей, мұндайда таяу жəне алыс шетелдердегі осы саланың мамандарымен жəне оны теориялық тұрғыдан қарастырып жүрген ғалымдармен

ой-пікір, тəжірибе алмасқанның ешқандай артықшылығы болмаса керек. Бұл орайда, осындай пайдалы басқосуға бастамашы бола білген Орал қаласындағы ҚазИИТУ ғылым-білім кешенінің президенті, техника ғылымдарының кандидаты Ақсерік Əйтімовтің интеграциялық сипаттағы қадамына тек ризашылық білдірген орынды. Ресейдегі қалалар мен ауылдарды дамыту бағдарламасын жасақтаушы, мəскеулік академик Александр Лоланың Ақжайыққа жолы осылай түсті. Аталмыш жоғары оқу орнының базасында жəне Орал қалалық əкімдігінде өткізілген кездесулерде мəскеулік маман оралдықтарға агломерацияның жəне агломеративті қалалардың қалай пайда болатыны жөнінде жан-жақты əңгімелеп берді. Өз кезегінде қалалық, облыстық мəслихаттар мен Парламент депутаттары аталған мəселеге қатысты өз ойларын ортаға

салды. Біз бұл мəселелердің көкейкестілігі мен өзектілігін ескеріп, оны газет оқырмандарының назарына ұсынғанды жөн көрдік. Айталық, Александр Лола ірі қалалар мен олардың төңірегін дамыту үшін оны кəсіби түрде басқара білу, жаңа істің заманауи тетігін табу қажет деп санайды. Бүгінгі кезде үлкен қалалардың төңірегіндегі шағын ауылдар қалай дамуы керек деген сауал да салмақты болса керек. Маман-ғалымның пікірінше, мұндағы коммуналдық шаруашылық пен инфрақұрылым мəселелері ойдағыдай шешілсе, бұл фактор агломеративті дамыту үдерісіндегі қаланың неғұрлым тезірек пайда болуына септігін тигізбек. Қала теориясы мен басқару теориясын бес саусақтай меңгере білудің қажеттілігі де осында. Қаланы дамыту дегеніміз, тек онда тұратын тұрғындардың санын көбейту

деген түсінікті білдірмейді. Бұл бірінші кезекте қала іргесінде тұратын ауыл тұрғындарына дəл қаланың өзіндегідей жағдай туғызу деген сөз. Агломерациялық қала атануға қажетті фактордың бірі – қала маңында, жоғарыда айтылғандай, шағын ауылдардың көп болуы. Бұл орайда агломерацияның туындау төркіндерін терең зерттеп жүрген Лола пікірінің жаны бар. Яғни, агломерацияның жөні осы екен деп қала маңында шоғырланған ауылдардың мəртебесін өзгерте салуға болмайды. Бұл қала дамуын басқарудың оң факторы болып табыла алмайды, деп өз ой-пікірін білдірді кездесу кезінде Орал қалалық мəслихатының депутаты Шалқыма Құрманалина. Ал Парламент Мəжілісінің депутаттары Самиғолла Оразов пен Шавхат Өтемісовтің көтерілген мəселеге байланысты тұжырымдары да назар аударарлықтай. Мұның түп-төркіні төмендегідей.

Ресейдің Қазақстанмен шекаралас жатқан Омбы облысы Қазақстанның Ақмола, Павлодар жəне Солтүстік Қазақстан облыстарымен шектеседі. Облыста 79 мыңнан астам жер гілікті қазақтар тұрады. Бұл Омбы аумағында тұратын халықтың 4,1 пайызын құрайды. Көпшілікпен бірге олар да ел экономикасының дамуына өз үлестерін қосып жүр. Бүгінде Қазақстан мен Омбы облысы арасындағы эко номикалық қатынастар орнықты дамып келеді. Оны эко номиканың əр саласында жүзеге асырылып жатқан жұмыстардан көруге болады. Облыс экономикасына тартылған шетелдік инвестицияның көлемі жағынан қазақстандық инвес торлар бірінші орында тұр. Қазақстандықтар, əсіресе, химия өн дірісін, қайта өңдеу өнеркə сібін, көлік құралдарына қызмет көрсету жəне көтерме сауда салаларын көптеп қаржыландыруда. Жалпы, 2013 жылы Омбы облысының Қазақстанмен сыртқы сауда айналымы 405 498,3 мың АҚШ долларын құрады. 2014 жыл статистикасы наурыз айында белгілі болатындығына қарамастан, оған байланысты көрсеткіштер де артық болмаса кем емес сияқты. Қазіргі кезде облыста 150ден астам ресейлік-қазақстандық бірлескен кəсіпорын жұмыс істейді. Алдағы уақытта өзара ынтымақтастықты дамыту мақсатында Омбы облысының үкіметі Алматы, Ақмола, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстарымен экономикалық, ғылыми-техникалық жəне мəдени ынтымақтастық туралы келі сімдер жасады. Омбы облы сы ның губернаторы жыл сайын Қазақстанмен шекаралас облыстардың əкімдерімен кездесулер өткізіп, түрлі салалардағы қарым-қаты нас тарды дамыту мəселелеріне назар аударып отырады. Жыл сайын мемлекет басшыларының қатысуымен Ресей Федерациясы мен Қазақстан Республикасының өңіраралық ынтымақтастық форумы өтетіні белгілі. Бұл форум екі елдің шекаралас жатқан облыстарының бір-бірімен тиімді қатынастар орнатуына игі ықпалын тигізуде. Көршілерді жақындастыратын мұндай жиындардан омбылықтар ешқашан сырт қалған емес. Омбының іскер топ өкілдері қазақстандық əріптестерімен тығыз ынтымақтастық орнатқан. Мысалы, өткен жыл дың соңында омбылық деле гация Қазақстанның мем ле кеттік органдары, ұлттық компа ниялары, сондай-ақ, алысжа қын шетел кəсіпорындары өкіл дерімен бірге «Ертіс-Инвест-2014» форумына қатысты. Екіжақты ынтымақтастықта Омбы – Павлодар логистикалық торабын құру жобасы басымдыққа ие болып отыр. Өйткені, бұл жобаға Павлодар облысы

Республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында атап көрсеткендей, келешекте Қазақстанда төрт агломерациялық орталық құрылмақ. Бұлар Астана, Алматы, Ақтөбе жəне Шымкент қалалары. Дегенмен, агломерациялық қала атануға еліміздегі өзге де қалалардың құқы мен мүмкіндігін шектеуге болмайды. Айталық, Ресей Федерациясының бес бірдей облысымен шектесетін Орал өңірінде де агломерацияға негіз бола алатындай факторлар жоқ емес. Бұл қадамға Еуразиялық экономикалық одақ тың құрылуы да оң əсерін тигізе алады. Əрине, агломерация құруға ең қажетті факторлардың бірі – тиісті капиталдың жасақталуы жəне қажетті инфрақұрылымның болуы. Қазіргі жағдайда бұған біршама жақын еліміздегі өңірлердің бірі Ақтөбе қаласы болып отыр. Оны Батыс Еуропа жолдары кесіп өтеді. Соған сəйкес, бұл қаланың даму

мен Омбы облысы аралығындағы теміржол телімінің құрылысы ғана емес, сонымен қатар, Павлодар облысы мен Қытай арасындағы су көлігі қатынасы да кіреді. Бүгінде Ертіс өзенімен кеме қатынасын кеңейту мəселесіне екі ел үкіметтері қолдау көрсетіп отыр. Омбы облысының жоғары оқу орындары мен кəсіптік білім беру мекемелерінде оқитын қазақстандық студенттердің саны үш мыңнан асады. Кəсіптік білім беру мекемелерінің күндізгі бөлімінде білім алатын студенттер федералды бюджет есебінен қаржыландырылады. Сондай-ақ, оларға шəкіртақы беріледі жəне қазақстандық студенттер жатақханамен қамтамасыз етілген. Қазақ стандық қыз-жігіттердің көпшілігі Ф.М.Достоевский атын дағы Омбы мемлекеттік университетінде, Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінде жəне П.А.Столыпин атындағы Омбы мемлекеттік аграрлық университетінде білім алады. Білім беру саласындағы ынтымақтастықтың негізгі бір бағыты – қазақстандық ұстаздардың, жас ғалымдар мен студенттердің Омбы облысында өтетін халықаралық ғылымитəжірибелік конференцияларға қатысуы болып табылады. Ынтымақтастық мəдени салада да ойдағыдай дамып келеді. Мəселен, өткен жылы Омбы қаласындағы Шоқан Уəлиханов көшесі толықтай қайта жөндеуден өткізілді, коммуникациялары жаңартылды жəне көше бойы түгел көгалдандырылды. Ұлы ғалым, атақты саяхатшы атындағы бұл жер бүгінде қаладағы ең көрікті мүйістердің біріне айналып отыр. Омбы қаласының тұрғындары сөз етіп отырған көше бойынан демалушыларды, Қазақстаннан келген қонақтарды жиі кездестіретіндіктерін айтады. Оның үстіне Қазақстанның Ресейдегі консулдығының ғимараты да осында орналасқан. Əрі мұ нда Шоқан Уəлихановтың ескерткіші бар. Омбылықтар ағартушы ғалымды ерекше құр меттейді. Өйткені, олар Шоқан Шыңғысұлының Омбы қаласының даңқына өзіндік зор үлес қосқанын жақсы біледі. Омбы облысы Ресейдегі көпұлтты өңірлердің бірі болып саналады. Бұл өңір Ресей Федера циясында ұлтаралық қатынастарды дамыту жөніндегі субъектілердің бестігіне кіреді. Облыста 120-дан астам ұлт тұрады, өңір халықтар достығы ретінде өзге аймақтарға үлгі болып табылады. Қазір 60-тан астам ұлттық-мəдени бірлестік жұмыс істейді. Олар өздерінің салт-дəстүрлерін, мəдени құндылықтарын жаңғыртумен қатар, халықтар достығын нығайтуға да өз үлестерін қосып келеді. Солардың бірі əрі бірегейі – «Мөлдір» қазақ мəдени орталығы мен «Шоқан жолы» мəдени қоғамдық ұйымы. Ресей Федерациясы, Омбы облысы.

жолдары да ширақ. Сондай-ақ, еліміздің батыстағы қақпасы – Оралды да Батыс Еуропа – Батыс Қытай жолдарына қосу мүмкіндігі жоқ емес. Сондықтан да, ел Парламенті бұған баса назар аударуда. Əрі бұл мəселені түбегейлі түрде талқылауға ден қоюда. Бұған қоса бүгінде аталған мəселеге қатысты кешенді шаралар шоғырын қолға алуға да тура келеді. Түйіп айтқанда, агломерация Қазақстандағы қоныстану институтының жаңа жүйесі іспеттес. Мұны ғылыми интеграция шеңберінде де бірлесіп, басқосып шешу жолдары бар екені белгілі болып отыр. Сондай-ақ, агломерация терминін урбанизация, конурбация жəне мегаполис ұғымдарынан тыс, бөлек қарастырудың жөні жоқ. Бұл ретте елімізде тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында көрініс бергендей «жабайы» урбанизацияның белең алуына жол беруге болмайды демекпіз. Сондайақ, агломерациялық қала атану қайда деп бұдан ат-тонды ала қашудың да еш қисыны жоқ секілді. Өйткені, оның өткел бермес асу емес екендігі айдан анық. ОРАЛ.


6

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

● Дүние жəне дағдарыс

ƏРІ-СƏРІ КЇЙ КЕШКЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ МЕН ƏЛ-АУҚАТ

Тарихи жоєары экономикалыќ ґсім басќа бір елді ќуып жету, ўмтылу жаєдайында немесе соєыстан кейінгі Еуропа мен Жапониядаєыдай ќайта ќалыптасу жаєдайында кездеседі

1700 жылдан кейін

Əлемдік экономикалыќ ґсім жылына

Халыќ ґсімі

1,6%

0,8%

Бўл цифрлар шаєындау болып кґрінуі мїмкін. Алайда ґмір деѕгейініѕ кґтерілуіне осыныѕ ґзі жеткілікті болды

Томас Пикетти Париж экономикалыќ мектебініѕ профессоры

Еуразиялық интеграция институты əзірлеген.

БРИТАНДЫҚ ОТБАСЫЛАР КІРІСІ Британдыќ отбасылар кірісі 2008 жылєы даєдарысќа дейінгі уаќыттаєы деѕгейге əлі жеткен жоќ

600 фунт

2014 жылєы британдыќтар кірісініѕ айырмашылыєы

16 940 фунт

2013 жылєы халыќтыѕ жан басына шаќќандаєы орташа табысы

Кірістердіѕ тґмендеуініѕ тґменгі нїктесіне 2013 жылы ќол жеткізілді ДАЄДАРЫСЌА ДЕЙІНГІ КІРІСТЕР ДЕЅГЕЙІНЕ ЌОЛ ЖЕТКІЗУ 2016 жылєа таман мїмкін болмаќ Еуразиялық интеграция институты əзірлеген.

Байлыќ пен жоќшылыќ ќайшыласќан заман

бүгінгі күнгі жаһанның ең күрделі де келелі проблемаларының бірі Жер бетіндегі байлық атаулының тең жартысына жуығы адамдардың аз шоғыры қолдарына жиылып, планета тұрғындары басым бөлігінің жоқшылық шеңберінде тұрып жатқандары, сондай-ақ əлемдегі мемлекеттердің көпшілігінің қарыздың құрсауына əбден шырматылып қалғаны болып отыр. Бұл өзекті екі мəселенің екеуі де адамдар арасындағы əлеуметтік қайшылықтарды бұрынғыдан бетер өршіте түсетін фактор болмақ. Болашақта жұртшылықтың қалың тобының қолдауымен орын алатын бой көтерулер мен бұлқыныстардың дені осы жайттар төңірегінен туындайтынында күмəн жоқ. Ал жылдан жыл ұзаған сайын бұл екі арадағы алшақтық пен өсімнің көлемі қарқындап ұлғайып, қарыштап өсіп барады.

Ќазынаныѕ жартысы дəулетті адамдардыѕ ќолында Үстіміздегі жылғы қаңтар айының 19-ындағы мəлімет бойынша, Жер бетіндегі барлық байлықтың жартысына жуығы адамдардың 1 пайызының қолдарына шоғырланып қалғаны белгілі болды. Осының есебін жүргізген кедейшілікпен күрес жөніндегі Oxfam агенттігі алдағы уақыттарда бұл деңгейдің тек жоғары қарай өсе беретінін де болжап отыр. Олай болатыны, байлықты байлыққа ұрып, оның қатарын қомақты ете түсушілердің үлесі соңғы жылдары өте тез өсіп келеді. Онысы түсінікті де. Ақшаның ауқымы көбейген сайын оның қосқан əр пайыз таза табысының көлемі де көп болады. Міне, осылайша, 2009 жылы бар айлықтың 44 пайызын иемденген қазіргі заманның байлары былтыр оны 48 пайызға дейін жеткізген. Сарапшылар енді тым алысқа ұзамайақ, 2016 жылы «шіріген байлардың» еншілері 50 пайыздық мөлшерден емінеркін асып кететінін айтады. Бұдан арғысы тура «табаға түскен майдай» болып сырғып ала жөнелмек. Демек, шектен шыққан бай мен шетке шыққан кедейлердің ара-жігі бірте-бірте барынша кеңірек ажырай түспек. Бұл, сөз жоқ, екі дүниенің арасындағы қақтығысты, текетірес пен тайталасты, ұрыс-керіс пен соғысты көбейтпесе, азайта қоймайды. Сол замандарда кез келген жерде, кез келген күні «араб көктемі» секілді буырқаныстар мен бұлқыныстар бұрқ етіп жатса, таң қала да қоймайтын шығармыз. Зерттеушілер еңбегінің қорытындылары бұл жолы тура Давоста өткен дəстүрлі жыл сайынғы Бүкілəлемдік экономикалық форум басталардың

қарсаңында ғана дайын болды. Осы алқалы жиында сөз алған Oxfam ұйымының атқарушы директоры Винни Байаниима байлар мен кедейлер арасындағы мынадай алшақтықты шұғыл қысқартпаса, əлемдік апат болғалы тұрғанын жайып салды. «Мұндай зор алшақтық естен тандырар лық жағдай», деп бағалады ол. Осыған орай ұйым басшысы мұндай теңсіздікті шешу үшін барлық елдердің үкіметтерін жеті тармақтан тұратын жоспар құруға шақырды. Бұлардың арасында салық төлеуден жалтаратын компаниялармен барынша батыл күрес

Кедейлер ќатары кґбейіп келеді Бүгінде Жер шары жұртының жартысынан астамы өте кедейшілік қалыпта тұрады. Олардың жеке мүлік-мүкəмалының номиналды бағасы 2,2 мың доллардан аспайды. Ал Бүкілəлемдік банктің бағалауы бойынша, күніне 2 доллардан да кем ақшаға өмір сүретіндердің саны қазір 2,5 - 3 млрд. адамды құрайды. Соның ішінде шектен тыс кедейліктің теперішін көріп, күн сайын 1 доллар да шығын шығара алмайтындар қатары 1-1,2 млрд. адамға шамаласады. Басқаша айтқанда, планета тұрғындарының 40-48 пайызы кедей тұрса, 16-19 пайызы өтемөте кедейшілік қалпын кешіп келеді. Бір назар сала кететін жайт, XX ғасырдың 80-ші жылдарынан XXI ғасырдың бас жағына дейін Жер бетінде өте кедей тұратындардың мөлшері шамамен 200 млн. адамға азайыпты. Бұған дені Қытайдағы сіңірі шыққан кедейлердің күрт кемуі негізінде қол жеткізілген. Ал 90-шы жылдардың басында əлемдегі екінші тұрғыны көп ел – Үндістанда ең кедей тұратындар көлемін қысқартуға бағытталған

пəрменді шаралар қолға алынды. Мұның есесіне, Африканың оңтүстік Сахарасы өлкесі жағында соңғы 20 жылда кедейкепшіктер көлемі күрт көбейіп кетті. Бүгінгі таңда əлемдегі қас кедейлердің үштен екі бөлігі əлі де Шығыс жəне Оңтүстік Азия елдерінде, төрттен бір бөлігі Африка Сахарасының оңтүстігінде тұрады. Ал жекелеген елдерді алып қарасақ, олардың көпшілігінде кедейлік деңгейі өте-мөте шеткі шекке келіп тұр. Мысалы, осы ғасырдың басында Замбия тұрғындарының 76 пайызы күніне 1 доллар да жарата алмайтын болып қалыптасты. Нигерияда бұл көрсеткіш – 71, Мадагаскарда – 61, Танзанияда 58, Гаитиде 54 пайызды құрайды. XX ғасырдың 90-шы жылдарынан мұндай кедейшілік қамыты бұрынғы социалистік елдер лагеріндегі елдерге де іліне бастады. Мысалы, қазіргі Молдовада жұрттың 64 пайызы кедей, 22 пайызы өте кедей саналады. Моңғолиядағы көрсеткіш бұдан да жоғары. Ол тиісінше 75 жəне 27 пайыздарды еншілейді. Қазір ғалымдар мен мамандар

жүргізу мен күнкөрістің ең төменгі мөлшерін қайта қарау мəселелері де айтылды. Ол Давоста өткен жылы өткен форумда да жұрт құлағын елең еткізетін деректерді алға шығарып еді. Атап айтқанда, əлемдегі ең бай деген 85 адам кедей кісілердің 50 пайызының (3,5 млрд. адам) қолына жиналған мүкəмалдар мен ақшаға пара-пар келетін байлыққа ие болып отыр. Бір жылдың ішінде бұған да өзгеріс еніп үлгерген. Енді кембағал жұртшылықтың тең жартысының жиған-тергеніндей дүние əлемдегі ең бай саналатын 80 адамның қолында тұр.

осы кедейшілік құрсауынан қалай шығуға болатыны жайын да талқылап жатыр. Олардың пайымдарынша, кедейшілікті шешудің ең басты факторы экономикалық өсім болмақ. Өйткені, экономикалық өсім ғана мемлекеттің жалпы ұлттық табысы көлемін арттыра алады. Осының арқасында тұтыну қоры қалыптасады. Сонымен бірге, экономикалық өсім қаншама қарқынды болғанымен, кедейшіліктің көлемін сол қалпында ұстап тұруға да болады. Бұл негізінен сол нақтылы мемлекеттің демографиялық өсімімен тығыз байланысты. Мұның мəнісі, біршама тəуір жасалып келе жатқан экономикалық өсім халық санының артуына ілесе алмай қалады. Мұндай жағдайды, мəселен, Нигерия бастан кешуде. Сондықтан бұл елде қазір жалпы ішкі өнімнің өсуінен келіп жатқан табыстың рахатын аттөбеліндей байлар ғана көріп отыр. Кейінгі жылдардағы тəжірибелер қазір өте өткір саналып тұрған кедейшілік проблемасын жекелеген бір елдердің күш салуымен шешудің аса қиынға түсетінін айғақтап берді. Сол себепті де оны əлемдік ауқымда алып қарастырып, халықаралық деңгейді көтермей, жоқшылықтың ошағын жойып жіберуге болмайтыны белгілі болып қалды.

Ќарызєа белшеден батќан мемлекеттер саны да кґп Бүгінгі берекесі қашқан кезеңде бай мен кедейдің ара-жігі бір-бірінен қалай тез ажырап бара жатса, əлемдегі мемлекеттердің қарыздары да солай өскен үстіне өсе түсуде. Əлбетте, бұрнағы жылғыға қарағанда, былтырғы қаржы жылы біршама табысты болған сияқты. Бірақ бұл мемлекеттер арасындағы қарыздың мөлшері арта түсуіне титтей де əсер ете алған жоқ. Мұны McKinsey Global Institute компаниясы шығарған есеп те дəлелдей түседі. Оның тексеруі бойынша, мемлекеттердің қаржы дағдарысынан кейінгі қарызы бір жыл ішінде тағы 57 триллион долларға артқан. Есепте əлемнің экономикалық жағынан барынша жоғары елдері жалпы ішкі өнімнің мөлшерін рецессия мен

қаржы дағдарысына дейінгі, 2007 жылғы деңгейді сақтап қалған. Сонымен бірге, жалпы əлемдік қарыздың көлемі 2014 жылдың екінші тоқсанында $199 трлн.-ға жеткені айтылады. Осы аралықта қарыз ауқымының айтарлықтай өзгерістерді де бастан кешкені бар. Егер салыстырып қарасақ, бұл 2007 жылы $142 трлн. болса, 2000 жылдың соңында 87 трлн.-ға дейін түсіп еді. Бұдан кейін қарыз қайтадан көтерілу жолына түсті. Жоғарыдағы баяндамада бұған үш түрлі фактордың əсер еткені атап көрсетіледі. Біріншіден, мұның негізін мемлекеттік қарыздар құраған. Екіншіден, тұрғындардың ұдайы қарызға батуы артқан. Бұған қоса, Солтүстік Еуропа мен бірқатар Азия елдерінде тұрғын үйлер бағаларының

күрт көтерілулері орын алған. Үшіншіден, Қытайдың қарызы бұрынғысынан 4 есеге ұлғайған. Мұнда тек мемлекеттің ғана емес, сонымен қатар, тұрғындар мен корпорациялардың да қарыздары есепке алынады. Міне, осының кейінгісінің соңғы уақыттары қатты өсе бастағаны да байқалады. Тек АҚШ, Ұлыбритания, Ирландия, Испания секілді елдерде ғана дағдарыс басталғалы тұрғындар қарыздарының деңгейі төмен түскен. Ал басқа елдерде бұл көрсеткіш керісінше көтеріліп кеткен. Мысалы, Австралия, Канада, Дания, Швеция, Нидерланд, Малайзия, Оңтүстік Корея жəне Таиланд сияқты елдерде бұл айрықша байқалған. Əлем əзірге осындай бір-біріне кереғар күйді кешіп келе жатыр.


7

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

● Дүние жəне дағдарыс

ƏБІГЕРЛІ ƏЛЕМ Əлем баспасөзі бір күннен бір күнге бергісіз оқиғалардың тізбегін тоқтау сыз ұсынып жатыр. Интернет желісінде демалыс деген атымен жоқ. Мезгілдің қай уағында ашып қалсаң да, ондағы қарақұрым қаптаған ақпарат агенттіктері мен порталдарынан жарқ

етіп шыға келеді. Қайсысын басып қалсаң да, жаңалықтың небір түрін көресің. Əлбетте, жаңалықтың да жақсысы мен жаманы бар. Сонымен бірге, мұның екеуіне де жатқызуға келмейтін, бірақ адамды ойлануға еріксіз мəжбүр ететін, бүгінгіңді

ойлай отырып, ертеңіңе көз жүгіртіп қоюға себеп болатын таспа жолдар да жеткілікті. Бұларға қарап тұрсаң, «Бағдадта бəрі тыптыныш» деп айтуға болмайтынын ұғынасың. Сондықтан солардың бірқатарын сіздерге оқуға ұсындық.

Батыс басылымдары не дейді? Ғалымдар жанартаудың атқылауынан бүкіл əлемдегі ауа райының күрт өзгеріп кетуі мүмкін екенін айтып отыр. Оқымыстылар вулканды көп жылғы зерттеудің нəтижесінде осындай шешімге келді. Тек 2014 жылдың өзінде осы маңда 2 мың реттен аса жер сілкінісі болған. Ал Йеллоустон супервулканы əрбір 30 мың жылда бір рет оянып тұрады. Соның келесі кезеңі осы уақытқа тура келіп тұрған сияқты. Жанартау атқылауының қауіптілігі оның Американың солтүстік бөлігін басып қалатынында ғана емес, содан кейін Жерге орасан зор мөлшерде радиация келіп түседі. Ол «ядролы қысты» əкеледі. Жоғарыда озон тесігі пайда болады. АҚШ вулканологы Хэнк Хесслер алдағы екі аптаның көлемінде жанартаудың атқылай бастайтынын болжап отыр.

Британия депутаты Латвияға Еуроодақтан шығуға кеңес берді

«Ұлыбританиядағы біріккен корольдік тəуелсіздігі партиясы (UKIP) атынан сайланған парламент депутаты Дуглас Карсвелл Латвияға Еуроодақтан шығу туралы ойлануға кеңес берді», деп жазды The Times басылымы. Саясаткер 2017 жылы Ұлыбританияда мемлекеттің Еуроодақта бұдан əрі болу-болмау мəселесін талқылайтын референдумның өткелі тұрғанын айта келіп, ЕО-ның басқа елдеріне, соның ішінде Латвияға да осы тұрғыда Ұлыбританиядан үлгі алудың дұрыс болатынын білдірді. «Ұлыбритания ЕО-ны тастап кеткен кезде басқа елдер де бұл турасында ойланады деген үміттемін. Олардың өз елдеріне өздері қожайын болулары керек. Біз сіздерге жақсы көрші бола алар едік, еркін сауда жөнінде жəне басқа да мəселелер бойынша келісімдер жасар едік», – деді ол. Латвия Еуропа одағына 2014 жылғы 1 қаңтарда кірді. Бірқатар сарапшылар одақтың кеңейе түскенінен тек проблемалар ұлғая береді, дегенді айтады. Себебі, біртұтас валюта одағына кірген мемлекеттер өздерінің бұрынғы экономикалық түйткілдерін толық шешіп біткен жоқ. Бұған қоса, Еуроодақтың жетекші ойыншылары жаңа салық түрлерін енгізуден бастап, сыртқы бағытты таңдап алуға дейінгі аралықтағы көптеген мəселелер бойынша бір-бірлерімен келісімге келе алмайды. Ұлыбритания премьер-министрі Дэвид Кэмерон өзінің партиясы 2015 жылғы мамыр айында өтетін сайлауда жеңіске жетер болса, 2017 жылы Ұлыбританияның Еуроодақтан шығу мүмкіндігін қарастыратын референдум өткізуге бірнеше рет уəде беріп қойды. Ал қоғамдық пікірді зерттеудің ең соңғы мəліметтері Ұлыбританияның ЕО құрамынан шығуын қалайтын ел тұрғындарының саны 42 пайыз болса, одақта қалуды жақтайтын жұрттың мөлшері 37 пайыз екенін көрсетті.

Марин Ле Пен: АҚШ-тың мақсаты – Еуропада соғыс ашу

«Француздың «Ұлттық майдан» партиясының лидері Марин Ле Пен Еуропа саясаткерлерінің Украинадағы жағдайға байланысты мінез-құлықтарын сынға алды», деп хабарлады Le Figaro газеті. Ле Пен өзінің Twitter-дегі микроблогына «Еуропа саясаткерлерінің бəрі бар мақсаты «кəрі құрлықта» соғыс ашу болып отырған Вашингтонның ықпалында кетті», деп жазды. «Украинаға келер болсақ, біз мұнда өзімізді америкалықтардың малайлары сияқты ұстап жүрміз. Еуропа астаналарына бұл мəселеде АҚШ-қа тəуелді болмаудың жолын табатын кемеңгерлік жетіспей тұр», – деп атап өтті ол. Сонымен қатар, Ле Пен украин үкіметін «бейбіт тұрғындарды

Батыс Роуханидің отставкасын ұйымдастыруға мүдделі

бомбаның астына алғаны үшін» айыптады. «Еуропа бұл жанжалды шындыққа келгенде, ауыздарын ашпауды жөн көріп отыр», – деп ойын тарқатты бұдан əрі. «Американың мақсаты НАТО-ны Ресейдің шекарасына апарып қою үшін Еуропада соғыс ашу», – деп жазды «Ұлттық майданның» лидері. Оның ойынша Украинадағы жағдай тек қана дипломатиялық жолмен шешілуі тиіс. «Ұлттық майдын» 2014 жылғы наурызда өткен муниципалитет сайлауында 6,8 пайыз дауыспен үшінші орын алған еді. Ал Еуропарламенттің соңғы сайлауында бұл органдағы орны санын 3-тен 22-ге жеткізді. Өткен жылдың қараша айында Ле Пен партия басшылығына қайта сайланды.

шаруашылығы мен туризм саласында қатты зардап шектік», деді министр. Еске сала кетейік, Украинадағы оқиғалардың шиеленісуі салдарынан АҚШ пен Еуро одақ алдымен Ресейдің жекелеген тұлғалары мен компанияларына қарсы санкциялар енгізді, сосын экономиканың тұтас секторларына қарсы шектеу шараларын қолдана бастады. Ресей бұған жауап ретінде АҚШ-тан, Еуроодақ елдерінен, Канададан, Австралиядан жəне Норвегиядан келетін тауарларға тоқтау салды. Мұндай тыйым салынған азық-түлік өнімдері қатарында сиыр еті, шошқа еті, құс еті, шұжық, балық, көкөніс өнімдері, жеміс-жидек, сүт өнімдері болды. Бұдан бұрын Ресей президенті Батыс елдерінің Ресейге қарсы енгізіп жатқан санкциялары елге шығын мен зиян əкелгеніне қарамастан, олардың өздері үшін де тиімді болмайтынын айтқан еді.

Еуроодақ Ресейге қарсы санкция салдарынан 21 млрд. еуро жоғалтты

«Еуроодақ Ресейге қарсы салынған санкциялар салдарынан 21 млрд. еуроға жуық қаржы жоғалтып отыр. Испанияның сыртқы істер министрі Хосе Мануэль Гарсия-Маргалью осылай деді», деп жазды Marca газеті. «Санкциялар біздер үшін тым қымбатқа түсті. ЕО дəл қазіргі сəтке дейін одан 21 миллиард еуро жоғалтты. Біз Испанияда ауыл

ГРЕКИЯДАЄЫ КЕДЕЙШІЛІК

Қуатты жанартау Американы жойып жіберуі мүмкін

«Америкада адам айтса нанғысыз апаттың орын алып қалуы ықтимал. АҚШтың Йеллоустон қаласы маңындағы супервулкан құдайдың кез келген күні бұрқ ете қалатындай болып тұр», деп жазды Chicago trimune газеті.

«Иранның сыртқы істер министрлігі Батыстың қазір елдің президенті Хасан Роуханиді отставкаға жіберуге қатты ынталы болып отырғанын мəлімдеді», деп жазды Reuters агенттігі. Иран сыртқы істер министрі Мухаммед Джавад Зариф АҚШ мемлекеттік хатшысы Джон Керримен кездесуі кезінде ядро бағдарламасы бойынша мəмілеге келе алмау «прагматик президент Хасан Роуханидің құлауына» алып баратынын жеткізді. Reuters хабарлағандай, Иран шенеуніктері бұл əңгімені Зарифтің Батыстың басқа да дипломаттарымен кездесуі кезінде де көтерген. Ол сонымен бірге Роуханидің орнына президент тағына консервативті шеңбердің өкілдері келетінін білдірді. Батыс Иранмен бұл саладағы келіссөздің сəтсіз аяқталуы Роухзаниге залал келтіретінін мойындағанымен, Зарифтің бұл сөзі тек тактикалық қулық болуы мүмкін дегенді айтып отыр. Америка жағы сондайақ Зарифтің Керримен кездесуінде мұндай əңгіме айтқанын да жоққа шығарды.

Гаити халықаралық көмекке зəру

«Жер-əлемді опан-топан еткен сұмдық зілзаладан кейін Гаити күлден қайта тұрғандай енді ғана есін жиып келеді», – деп жазды Швейцарияның Tribune de Jeneve газеті. Сол жер сілкінісінде 250 мың адамы топырақтың астында қалған ел əлі де қирандылардың ортасында тұрып жатыр. Ал халықаралық қауымдастық уəде еткен көмектің көп бөлігі құрғақ сөз күйінде қалып қойды. Егер өлместің күнін көріп келе жатқан бұл ел халқының осы кезге дейін аман-есен тұруларына Венесуэла мұнайының біраз септігі тиді. Бірақ бұл қашанға дейін созылады? Бұдан бес жылдан сəл ғана бұрын, 2010 жылғы 12 қаңтар күні Гаитидің астанасы Порт-о-Пренс қаласына жақын жерде күшті жер сілкінісі орын алды. Санаулы ғана секундтар ішінде негізінен кірпіштен салынған үйлердің қатты қағаздан құрастырылған үйшіктер сияқты тас-талқан болды. Солтүстік жарты шардағы ең кедей елдің тұрғындары осылай заматында қатты бір қаһардың астында қалды. Содан кейін Гаитидің қоғамдық ғимараттары мен ірі сауда орталықтары сейсмикалық жағынан шыдамды етіліп, қайта тұрғызылып шықты. Ал тұрғын үйлерге келсек, мұны айтуға болмайды. Оны əркім өзінің шамасы жеткенше, қайта тұрғызып алып жатыр. Бірақ олар тағы да баяғы қалыптарына басып, баспаналарды қалай болса солай етіп соғып жатыр. Мұны Швейцарияның даму жəне ынтымақтастық дирекциясы (DEZA) портал тілшісіне берген сұхбатында ерекше атат өтті. Елде көптеген үгіт жəне ағарту науқандары өткеніне қарамастан, жұрт баяғыша үйлерді құрылыстың қарапайым ғана нормалары мен ережелерін сақтап салудың өзіне оншалықты құлықты болмай отыр. Ал техникалық қауіпсіздік туралы сөз етудің өзі артық. Зілзаланың салдарынан мұнда 1,5 млн. адам біржола баспанасыз қалған болатын. Айқарма бетті дайындаған Серік ПІРНАЗАР, «Егемен Қазақстан».

АФИНА МЭРИЯСЫНДАЄЫ ЇЙСІЗДЕРГЕ КҐМЕК КҐРСЕТУ ЌЫЗМЕТІ: «Кґптеген адамдар ґмір сїру їшін барєан сайын бір тарелка тегін кеспе сўрайтын болуда»

жўмыссыз

2014 жылы кедейшілік шегінде ґмір сїріп жатќан адамдар саны ґсті. Елдегі 11 миллион тўрєынныѕ

1 млн. 200 мыѕы

жўмыссыздар, олардыѕ кґбі жəрдемаќы алмайды

Еуразиялық интеграция институты əзірлеген.

ЛАТВИЯДАЄЫ ЭКОНОМИКАЛЫЌ АХУАЛ

Латвия тўрєындарыныѕ

4%-ы ел экономикасындаєы жаєдай жаќсы деп есептейді.

50%-ы

мемлекеттіѕ ќаржылыќ жаєдайын нашар деп баєалаєан. Шамамен осынша адам ел дўрыс емес баєытта дамып барады деп есептейді. Қазіргі заманғы даму институты əзірлеген.

Le Parisien газетініѕ сайтында жїргізілген сауалнама нəтижелері басылым оќырмандарыныѕ 53,8%-ныѕ 7 ќаѕтарда Парижде орын алєан терактіден кейін ґздерініѕ ќауіпсіздігі їшін ќорќатындыќтарын айєаќтаєан.

Сауалнамаєа

мыѕнан астам адам ќатысќан ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Еуразиялық интеграция институты əзірлеген.


8

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

Елшініѕ министрмен кездесуі

● Əлем жəне Қазақстан

Қазақстанның Канададағы елшісі Константин Жигалов осы елдің Мемлекеттік сыртқы істер жəне консулдық қызмет министрі Лин Еличпен кездесті.

Кездесу барысында өткен жылы министр Л.Елич Астана экономикалық форумына алғашқы рет қатысқан ҚазақстанКанада əріптестігінің сəтті қорытындыларын талқылады. Осыдан соң ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Ержан Ашықбаевтың маусымда Оттаваға жəне 2014 жылғы қыркүйекте ҚазақстанКанада парламенттік “достастық тобының” тең төрағасы – Қауымдар палатасының депутаты Леон Бенуа бастаған Канада Парламенті делегациясының Алматы мен Астанаға сапарлары жүзеге асты. Олар, сонымен қатар, Атом қуатын бейбіт

Достыќ ауанындаєы байланыстар байламы жоєары Иран Ислам Республикасы елшілігінің Орталық Азия елдері бойынша маманы.

1991 жылдың желтоқсанында, Қазақстан өзінің тəуелсіздігін жариялағанда оны ресми таныған, Алматыда елшілігін ашқан ең алғашқы мемлекеттердің бірі – Иран. Тарихта үнемі мəдени жəне діни ортақтастықтар негізінде жалғасып келген қарым-қатынастар Қазақстан Үкіметінің құрылуымен жаңа кезеңге аяқ басты. Қазақстан өзінің ұлттық билігінің негіздерін нығайтумен айналысып жатқан тəуелсіздіктің алғашқы онжылдығында Иран геосаяси, экономикалық жəне мəдени əлеуетіне сүйене отырып, Қазақстанмен байланыстарын кеңейте түсті. Иранның геосаяси орналасуы Орталық Азияның сыртқы əлемге шығуының ең қысқа, ең қауіпсіз жəне ең тиімді бағыты болғандықтан, осы аймақтың Иранмен өзара іс-əрекеттер жасауының негізгі себебінің біріне айналды. 1996 жылы Иранның солтүстік-шығыс шекарасында Серахс-Теджен теміржолының ашылуы Орталық Азиядағы құрлықпен қоршалған мемлекеттердің, атап айтқанда, Қазақстанның сыртқы əлеммен байланысу жолының ашылу кезеңі болды. Енді, міне, 18 жыл өткеннен кейін, Иран Ислам Республикасының Президентімен бірге Қазақстан Республикасы мен Түрікменстан президенттері Нұрсұлтан Назарбаев пен Гурбангулы Бердымұхамедовтің қатысуымен 2014 жылғы 3 желтоқсанда Инчебурун шекарасында ашылған Иран – Түрікменстан –Қазақстан үшжақты теміржолының салынуымен, Каспий теңізі шығысындағы өнеркəсіптік жəне мұнайлы аймақтардың ашық теңіздермен ең жақын байланысына жаңа бағыт орнады. Наурыз – Иран мен Қазақстан арасындағы ортақ мереке, қазақ халқы оның бастауында ирандықтар тұр деп біледі жəне жыл сайын көктем мезгілі келгенде осы ұлттық жəне дəстүрлі оқиғаны қуанышпен атап өтеді, өзінің ежелгі атадан балаға жеткен дəстүрлерін Наурызда жаңғыртып, оны сақтап қорғауға зор мəн береді. Тарихи кезеңдерде ұлы Түркістанның бір бөлігі болған Қазақстан оңтүстігінің ирандық өркениетпен мəдени жақындығы көп. Мəуереннаһр мен оңтүстік Түркістандағы ғылым мен мəдениеттің бесігі Тараз қаласы болса, ұлы философ əл-Фараби мен əйгілі мистик Қожа-Ахмет Ясауи сынды ұлы тұлғалар осы өңірден шықты. Ал Қазақстан мұрағаттары мен кітапханаларындағы көптеген парсылық қолжазбалар қос тараптың жазу мен тіл саласындағы терең байланысын баяндайды. Қазақстан ұлттық кітапханасында жүзге жуық парсы қолжазбалары болса, Ұлттық ғылым академиясының кітапханасында да көптеген парсы қолжазбалары сақталған. Олардың қатарында Хафиз, Сағди, Бидел жəне Жамидің өлең жинақтары бар жəне екі мемлекет те осы бағалы туындыларды қорғап, сақтауды жəне болашақтың игілігіне пайдалануды қалайды. Фирдоусидің «Шахнамасы» қазақ əдебиетіне əсер еткен жазба туындылардың бірі болып табылады. Абай сынды əйгілі қазақ ақындары мен əдебиетшілері Фирдоусидің өлеңдері мен «Шахнаманы» дəріптейді. Қазіргі таңда Қазақстанда бірқатар парсы тілінің ұстаздары мен мамандары осы əйгілі шығарманы қазақ тіліне аудару үстінде. Осы күнге дейін бұл шығарманың төрт томы аударылып, жарық көрді. Айта кетейік, қазақтың ұлы ақыны Абай өзінің қара сөздерінде: «Балаларымыз алдымен ана тілін үйреніп, кейін түркі мен парсы, сонан соң арап жəне орыс тілдерін үйренгені жақсы», десе, ақын Шəкəрім Құдайбердіұлы да осы тілдермен таныс еді жəне оның Хафизден əсер алғаны аян. Қазақстан тəуелсіздік тізгінін ұстаған соң, ортақ тарихи жəне мəдени мұралардан бастама алатын қолдағы құндылықтар екі елдің қарымқатынастарының дамуы үшін, əсіресе, соңғы жиырма жылда мəдени саладағы қатынастарды қалыпты өркендетуге негіз болды. Иран мен Қазақстанның мəдени байланыстары 1993 жылы үкіметаралық мəдени келісімге қол қойылуы мен елшіліктің мəдени өкілдігін ашуымен басталды. Жалпы алғанда, осы мерзім ішінде айтарлықтай ғылыми, мəдени жəне білім қарым-қатынастары орнықты. Иран мен Қазақстан арасындағы мəдени шараларының бірі–ЖОО-ларда парсы тілі кафедрасын ашып, оның жұмысын нығайту болды. Қазіргі уақытта Қазақстанның əл-Фараби, Абылай хан, Абай атындағы, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық жəне Ақтау қаласының

университеттерінде парсы тілі оқытылады, сондай-ақ, əр жыл сайын парсы тілінің үздік оқытушылары мен студенттері білім арттыру курстарына қатысуға жəне Иранның мəдениетімен көбірек танысу мақсатында жол тартуда. Екі елдің дамып келе жатқан қарым-қатынастарын сақтап, нығайту саяси, экономикалық жəне мəдени салалардағы байланыстарды жан-жақты жүргізуге байланысты. Мəдени байланыстар Иран мен Қазақстан қарымқатынастарында маңызды үлеске ие болып қана қоймай, басқа салаларды толықтырушы рөлін атқарады. Былайша айтқанда, экономикалық жəне саяси байланыстардың дамуы екі елдің салт-дəстүрлері жəне мəдениетімен танысуды қажет етеді. Бұл іс, ғылым, өнер салаларының өкілдерінің, жоғары оқу орындарының байланыста болуымен жəне олардың ынталы түрде араласуымен жүзеге асады. Осы орайда, Иран Ислам Республикасының президенті доктор Руханидің жуықтағы Қазақстанға сапары барысында Назарбаев халықаралық университетіндегі баяндамасы өте маңызды. Доктор Рухани осы сөзінде мəдени байланыстардың маңыздылығын қуаттап, тарихтағы Ислам өркениетінің адамзат қоғамына жасаған бағалы қызметін атап өтіп, ƏлФараби сынды əйгілі тұлғаны аймақ халықтары əсіресе, Иран мен Қазақстан үшін ортақ мирас жəне біріктіруші фактор деп атады. Қоғамдық пікірді қалыптастыру мен қоғамдық дипломатия тетіктерін пайдалану мемлекеттердің мүдделерін жүзеге асыру құралына айналған қазіргі əлемде, Иран мен Қазақстан қолда бар мəдени əлеует күшін біле отырып, оларды өз қарым-қатынастарын тереңдетуге жұмсауға ниетті. Қазақстан тəуелсіздік алған кезден-ақ, өзінің аймақтық жəне халықаралық арена дағы жұмысында Иранмен арада байланыс орнатты. Таяу Шығыс жəне мұсылман мем лекеттерімен байланыстарын дамытуды өзінің сыртқы саясатының күрделі бағытына айналдырған Қазақстан тез арада Экономикалық ынтымақтастық ұйымы мен Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына мүше болып, тіпті 2011 жылы Иранның қолдауымен, ИЫҰ сыртқы істер министрлері кеңесін қабылдауға жəне төрағалық міндетін атқару мүмкіндігіне ие болды. Азиядағы өзара ықпалдастық жəне сенім жөніндегі кеңесті құру Қазақстанның аймақтық əріптестік шеңбердегі шараларының бірі болды десек, Иран осы ұйымның белсенді мүшелерінің бірі болып есептеледі. Өткен жиырма жылда Иран мен Қа зақстанның түрлі саяси, экономикалық жəне мəдени салалардағы екіжақты байланыстары сындарлы ырғақпен дамыды. Соңғы жылдары оның екпіні көптеген себептермен, тəуелсіздіктің алғашқы он жылындағыдай болмағанымен, екі мемлекет зор əлеуеті бар екендігін түсіне отырып, алдағы мүмкіндіктерді пайдалануға бел буды. Орталық Азияның ең ірі жəне ең тұрақты мемлекеті Қазақстанның экономикалық даму үдерісі, жақсы технологиялар мен түр лі кəсіптерге ие ирандық компанияларға көпте ген мұрсат, мүмкіндіктер ашуда. Қазіргі уақытта бірқатар ирандық компаниялар Қазақстанда құрылыс, тұрғын үй салу, ауылшаруашылығы жəне жол құрылысы салаларында белсенділік көрсетуде. Қосжақты экономикалық келісімдер əсіресе 2014 жылы Теһранда өткен екі мемлекеттің үкіметаралық бірлескен комиссиясының 13-ші отырысы мен жеке меншік секторлары арасындағы кəсіби отырыстардағы келісімдерінің жүзеге асырылуымен, экономикалық қарым-қатынастар көлемі қазіргі 1 млрд. долларға жуық мөлшерден алдағы уақытта 2 млрд. доллардан астам көрсеткішке жетеді деп күтілуде. БҰҰ мен оған қарасты ұйымдар тəрізді халықаралық шеңбердегі ынтымақтастықта парламентаралық қарым-қатынастар екі елдің əлемдік сахнадағы байланыстарының маңызды бөлігін құрайды. Иран аймақтық жəне халықаралық əріптестіктерде Қазақстанға – дүниежүзінің түрлі аймақтарымен тең байланыста болуды қалайтын мемлекет ретінде ынтымақтастық жасауға зор мəн береді. Осы орайда өткен жылдың қазан айында Женевада БҰҰ-ның Адам құқығы кеңесінің отырысында екі мемлекет бір-бірінің ұстанымдарын қолдады. Қазақстан 2017-2018 жылдарға жəне Иран 2029-2030 жылдарға БҰҰ-ның Қауіпсіздік кеңесіне тұрақсыз мүше болуға үміткерліктерін жариялады жəне доктор Рухани мырзаның

«Егемен-ақпарат».

Жоєары əлеует аталєан жїздесу

Иран – Ќазаќстан:

Хасан КАРРАБИ,

мақсаттарда пайдалану саласындағы ынтымақтастық туралы үкіметаралық келісімнің күшіне енгенін жəне «Bombardier» компаниясы мен «Q400» ұшақ үлгілерін жеткізу мен Қазақстанда жаңа əуе компаниясын құру туралы Өзара түсінушілік меморандумына қол қоюын қуаттады. Əңгімелесу барысында К.Жигалов пен Л.Елич екі жақты сауда-инвестициялық байланыстардың маңыздылығын атап өтті. Қазақстан-Канада Іскерлік кеңесін жақын арада құру екі мемлекеттің экономикалық əріптестігіне тың серпін қосатын болады. Л.Елич Қазақстанда қызмет

ететін канадалық компаниялардың демеушілік қолдауымен іскерлік мағлұматнамалардың басылымын қошеметтеді. Іскерлік мағлұматнама канадалық инвестицияларды Қазақстан экономикасына тарту мен іскерлік байла ныстарының кеңеюіне бағытталған. Тараптар екіжақты қатынас пен өзекті халықаралық мəселелерді, соның ішінде Қазақстанның 20172018 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты емес мүшелікке өтуі бойынша қазіргі жағдайы талқыланды. Елші министрді Президент Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауының негізгі тезистері жайында хабарлады.

Қазақстанға соңғы сапары барысында, тараптар осы үдерісте өзара қолдау көрсетуді ұйғарды. Ортақ мүдделер негізінде халықаралық жүйені реттеуге атсалысу жəне əлемдік шешімдер қабылдау үдерісіне белсенді қатысу екі елдің осы форматтағы ынтымақтастығын құрайды. Қазақстан тəуелсіздікке қол жеткізген соң елдегі Кеңес заманынан қалған ядролық қаруларды Ресейге тапсырып, қарусыздандыру мен ядролық қаруларды таратпау саласындағы белсенді мемлекетке айналды. Соңғы жылдары атом электр стансасын салуда жəне күн сайын ұлғайып келе жатқан өзінің энергия саласындағы қажеттілігін қамтамасыз етуді көздеп отырған, əлемдегі ең ірі уран өндіруші ретіндегі Қазақстан, Иранның бейбіт ядролық қуатқа ие болу құқығын қолдайды. 2011 жылғы желтоқсанда Иранға қарсы қысымдар мен санкциялар өршіп тұрған кезде Қазақстан Президенті Иранның ядролық бағдарламасына қатысты қосарлы стандарттар қолдану мен аймақтағы өзге елдердің ядролық қарулары жөнінде жақ ашпауды сынға алды. Өткен жылғы тамыз айында екі мемлекет басшысы қабылдаған бірлескен мəлімдемеде де бұл тақырып қуатталды. Осындай достық ұстаным, 2013 жылғы наурыз бен сəуірде Алматыда Иранның алтылық топпен ядролық келіссөздерінің екі кезеңінің өткізілуіне себеп болды. Халықаралық сахнадағы маңызды үдерістің бірі болып есептелетін бұл келіссөздер, Қазақстанның Алматыны аймақтың дипломатиялық байланыстар орталығына айналдыру талпыныстарына айтарлықтай септігін тигізді. Қазақстан Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов 2014 жылы желтоқсанда, мемлекетінің келіссөздерді қайта қабылдауға ынталы екендігін қайталап, Иран мен алтылық арасындағы ядролық келіссөздер 2015 жылдың бірінші жартысында нəтижеге жетер деген үміт білдірді. «Иран мен Батыс арасындағы келісім Қазақстан үшін маңызды, ол аймаққа əсіресе экономикалық тұрғыдан аса оңтайлы əсер етеді», деп қуаттады ол. Иран мен Қазақстанның құрылықтағы ортақ шекарасы болмағанымен, Каспий теңізі арқылы көршілес болып саналады. Екі мемлекеттің Каспий мəселелері жөніндегі əріптестігі қосжақты қарым-қатынастардың маңызды бөлігін құрайды. Иран мен Қазақстан Каспийге байланысты істерде үшінші тараптың араласпауы мен қатыспауы, Каспийдің қоршаған ортасы мен жануарлар дүниесін қорғау, сауда кемелерінің жүзу еркіндігі мен осы теңіздің қауіпсіздігін қамтамасыз ету тəрізді мəселелерде ортақ пікірге ие. Ресейдің Астрахань қаласында Каспий теңізі жағалау мемлекеттері басшыларының соңғы саммиті барысында доктор Рухани жəне Назарбаевтың қолдауымен, ұлттық егемендік аймағы үшін 15 мильдік аумақты тағайындау туралы шешім қабылданды, бұл, Каспийдің құқықтық мəртебесін толықтыру бағытындағы айтарлықтай ілгерілеу болып саналады. Бұған қоса, екі мемлекеттің порттары арасында да осы теңіз аумағында жүйелі сауда қарым-қатынастар бар. Иранда 11- ші үкімет қызметке кіріскен соң, оны алғашқы қолдаған мемлекеттердің бірі Қазақстан болды жəне Нұрсұлтан Назарбаев 2013 жылдың тамызында доктор Руханидің ұлықтау рəсіміне қатысты. Иран Ислам Республикасы президентінің өткен жылы қыркүйектегі Астанаға ресми сапары, яғни доктор Руханидің Орталық Азияға алғашқы қосжақты сапары, Иранның аймақтық саясаттағы Қазақстанның алатын орнын ғана емес, екі тараптың ынтымақтастықты дамытудың алдында жаңа бағыттар тұрғандығын көрсетті. Осы сапар барысында қол қойылған үкіметтік құжаттармен қатар, доктор Рухани мен Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өткен екі мемлекет кəсіпкерлерінің бірлескен форумында Иран мен Қазақстанның жекеменшік салаларының арасында көптеген сауда келісімдері жасалды. Екі президент содан көп ұзамай тағы екі маңызды аймақтық оқиғаға, яғни Душанбеде өткен ШЫҰ басшыларының саммитіне жəне Астрахань қаласында өткен Каспий теңізі жағалау елдері президенттерінің саммитіне қатысты. Өткен бір жыл ішінде екі мемлекет басшыларының екіжақты жəне көпжақты бағдарламалар аясында жеті рет кездесуі, тараптардың байланысындағы қолайлы əрекетті аңғартады, осы саяси жақындық ісжүзінде, атап айтқанда, экономикалық жəне халықтар арасындағы алыс-берістегі екіжақты ынтымақтастықтарды дамытуға əсерін тигізеді деп үміттенеміз.

Қазақстан Республикасының Катардағы елшісі Асқар Шоқыбаевтың осы елдің бұрынғы басшысы, Əмірдің əкесі шейх Хамад бен Халифа Əл-Танимен кездесуі болып өтті. Кездесу барысында Əмірдің əкесі Қазақстан елшісін оның Катар Мемлекетіндегі дипломатиялық миссиясының басталуымен құттықтап, Қазақстан-Катар қарым-қатынастарының жоғары əлеуетін атап өтті. Шейх Хамад өз елінің Қазақстан Республикасымен жан-жақты бай ланыстарының дамуы мен күшеюіне үлкен мəн беретіндігін атап өтті. Ол өзінің Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевпен өткізген кездесулерін жылы сезіммен еске ала отырып, Елбасының мемлекетіміздің қалыптасуы мен дамуына қосқан орасан зор үлесін аса жоғары бағалай келе,

Елбасына сəлемі мен жылы лебіздерін жеткізуді сұрай отырып, Дохаға сапармен келуін күтіп отырғандығына назар аударды. А.Шоқыбаев Қазақстан тəуелсіздікке ие болғалы бері саяси, экономикалық жəне əлеуметтік салаларда қол жеткізген жетістіктері туралы айтып берді. Сонымен қатар, сұхбат барысында екіжақты ынтымақтастықтың күн тəртібіндегі, сауда-экономикалық жəне инвестициялық байланыстарды күшейту, Катардың Қазақстандағы инвестициялық жобаларға қатысуы, Қазақстан-Катар үкіметаралық комиссиясының отырысын өткізу, Қазақстанның

АЌБАЛЫЌ (Соңы. Басы 1-бетте). Теңіз аттас аудандағы тағы бір ірі балық өңдеу кəсіпорны – «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС. Зауытта тұрақты 80 адам жұмыспен қамтылған. Жыл басынан бері 400 тоннаның үстінде балық қабылданып, өңделген. Соңғы жылдары балық өнімдерінің экспорт көлемі артып келеді. Мысалы, 2014 жылы құны 3,1 миллион АҚШ доллары болатын 500 тоннадан астам балық өнімдері Грузия, Дания, Польша, Австрия, Германия елдеріне экспортталды. 2006 жылдан бастап, еліміздің «Қызыл кітабына» енген «Арал қаяз» балығының генофондын сақтау жобасы жүзеге асырылып келеді. Жоба басталғалы бері 4550 мың дана қаяз балығының шабақтары күріштік алқаптардан жиналып, уақытша тоғанда өсіріліп, Кіші Арал теңізіне жіберілуде. Қаяз балығының аналық тобының қалыптасып, уылдырық шашу жасы 10-11 жыл екендігін ескерсек,

алдағы 5-6 жылда қаяздың аналық тобы қалыптасып, табиғи өсу деңгейіне жететін болады. Балық өнімінің көлемін арттырудың бірден-бір жолы тауарлы балық шаруашылықтарын ұйымдастыру. Тауарлы балық шаруа шылықтарын дамыту облыста өткен жылдан бастап қолға алына бастады. Соңғы 2 жыл да 9 шаруашылыққа осындай мəр тебе берілді. Алдағы үш жыл дың көлемінде мұндай

2017-2018 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне сайлануға, Азық-түлік қауіпсіздігі бойынша Ислам ұйымының кеңсесін Астанада құру туралы бастамаларына Катардың қолдау білдіруі, сондай-ақ, Астана қаласында Шейх Тəмим бен Хамад Əл-Тəнидің атындағы мектеп пен Семей қаласында республикалық сауықтыру орталығын салу сияқты көкейкесті мəселелер талқыланды. Жалпы алғанда, Əмірдің əкесі Қазақстан мен Катар арасындағы екіжақты ынтымақтастықты нығайту бойынша барлық бастамаларды қолдайтындығын жəне оның іске асырылуын өзінің жеке бақылауына алатындығын жеткізді. «Егемен-ақпарат». шаруа шылықтың санын 20-ға жеткізу жоспары бар. Осы арқылы ауыл дық жерлерде қосымша жұмыс орындарының ашылуына жағдай жасалады. Балық шаруашылығын өркендетуде өңір басшылығы үлкен бастамаларды қолға алды. Айталық, облыс əкімдігі өңірдегі балық шаруашылығын дамытудың 20152017 жылдарға арналған «Жол кар тасын» бекітті. Аталмыш құжаттың негізінде қыруар жұмыс жасалмақ ниетте. Қызылорда облысы.

Əуедегі медицина əлеуеті (Соңы. Басы 1-бетте). Бұл ғажап техниканың жəне білікті дəрігерлер мен фельдшер лердің арқасында қаншама өмір жалғасты десеңізші. «УАЗ» жəне «Нива» жедел жəрдем машиналарының жабдықталуы көңіл қуантады, ауруға дəрігерлік көмек көрсетуге қолайлы. Осы техникаларды үнемі жарақтылықта ұстайтын 9 жүргізуші еңбек етеді. Жүргізушілер Алмат Шаңдыбаев, Игорь Нұралин, Бигелді Қамбаров, Болат Дендербаев өз кəсі бінің шеберлері. Олар қандай қиындықтан да жол тауып, ауруды діттеген жеріне жеткізіп жүр. – «Аэро» əуе компаниясынан «Ан-2» ұшағын жалға алу төлемін республикалық бюджет көтереді. Оның бір сағаты 80 мың теңге тұрады. Жақында бұл ұшақ күрделі жөндеуден өткізілді. Ол ауруларды алып жүруге бұрынғыдан гөрі қолайлы болды. Мұнда балаларды, əсіресе, шала туған сəбилерді алып жүруге қолайлы жағдай жасалған, ұшақта реанимациялық үстел, медициналық құралдар үстелі бар. Ал, «ЕврАзияЭйр» ком паниясының «МИ-8» тікұшағы тиісінше 400 мың теңгеге түседі. Сондықтан негізінен «Ан-2» ұшағын пайдаланамыз. Бұдан басқа да қолқоржынға немесе шабаданға салынған жүрек соғысын жасанды қалпына келтіру, тыныс алдыру, тыныс жолдарын тазарту, ЭКГ сияқты осы заманғы жетілдірілген аппаратуралар науқасқа дер кезінде қажетті медициналық қызмет көрсетуге кепілдік береді.

Дəрі-дəрмекпен қамтамасыз етуде кемдік жоқ, – дейді санитарлық авиация бөлімшесінің меңгерушісі Зинаида Бисенбаева бізбен əңгімесінде. Құтқарушы дəрігерлер мен медбикелер бөлімше құрылғаннан бергі төрт жылда 900 шақыруға автокөлікпен, 100 шақыруға ұшақпен барып, медициналық көмек көрсеткен, 200 ота жасалып, 500 жаңа туған сəбиді, оның ішінде күні жетпеген 213 шарананы ажалдан арашалап қалған. 60 адамды Астана жəне Алматы қалаларындағы ғылыми медициналық орталықтарға жеткізуге себебі тиді. Жол апаты, улану жəне басқа бақытсыздық жағдайда жүздеген адамның өмірін сақтап қалды. Өткен жылдың алты айында ғана ауыр науқастардан 505 шақыру түскен. 63 ауруға ұшақпен, бір шақыруға тікұшақпен жетуге тура келді. Дəрігерлер сол жерде əртүрлі 15 ота жасады. Аудандардан 150 ауыр халдегі сырқат жеткізілді. Соның 97-сі бала. – Біздің жұмысымыз аса жауапты да күрделі. Тағдыры қыл үстіндегі жанның бізге соңғы үмітін артатынын да жақсы түсінеміз. Сонау облыс орталығынан 600 шақырым қашықтағы Дияр ауылынан жас келіншектің қатты ауырып жатқаны туралы хабар келді. Біздің дəрігерлер дереу жолға жиналды. Барса, келіншектің бойындағы шарана жатыр сыртына біткен, қан көп кеткен əрі ол жерде операция жасау мүмкін емес. Сондықтан дереу іске кіріскен дəрігерлер қан құйып, аудан орталығына

жеткізген, сол жерде ота жасап, ананы ажал тырнағынан аман алып қалды. Екінші бір жағдай, көршілес Атырау облысы Қызылқоға ауданында жол-көлік оқиғасы кезінде жаңа туған сəби ұстап отырған адамның қолынан ұшып кетіп, басы жарылған, миға зақым келген. Бұл жағдайда да біздің дəрігерлер «Ан-2» ұшағымен дереу барып үлгеріп, сəбиді аманесен Ақтөбеге жеткізді. Дереу ота жасалып, жас ананың үкілі үміті – бала аман қалды. Қазір он айдан асты, сəби өсіп жатыр. Мұндай жағдай күнделікті өміріміздің ырғағына айналып кетті. Осылай алдын алмағанда арты неге соғарын кім білген, – дейді Зинаида Орынбасарқызы. Президент еліміздің басты байлығы адамдардың денсаулығы екенін үнемі айтып келеді. Құр ғана айтып келе жатқан жоқ, денсаулық сақтау саласының дамуын ұдайы қолдап отыр. Осындай қолдау арқасында, биыл облыстағы санитарлық авиация түріндегі медициналық қызмет көрсетуге бұрынғы 8 миллион теңге орнына 24 миллион теңгеге жуық қаржы бөлініп, республикалық бюджет есебінен үш есеге артуының өзі бұл салаға қаншалықты мəн беріліп отырғанын көрсетсе керек. Біз əңгімелеп отырған облыстық медициналық жедел жəрдем ауруханасының санитарлық авиация бөлімшесінің бүгінгі тыныстіршілігі де бұған нақты мысал болары сөзсіз. Ақтөбе облысы.


 Қазақ хандығы-550

 Ашылмаған аралдар

«Жігіттің жолбарысы, арланы бар, Ақиық, арғымағы, тарланы бар, жұтаса малдəулеті, оқасы жоқ, Татитын мал-дəулетке арманы бар», деп жыр дүлдүлі Қадыр Мырза Əлі айтқандай, мал-дəулеттен бұрын, халықтың арманын, ұлттың еркіндігін алға шығарып, осы жолдан өмір бойы танбаған арыстарымыз туралы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Абылай аңсаған азаттық» («Егемен Қазақстан» 2 қазан, 2013 ж.) атты мақаласында «Қазақ халқы талайлы тағдырында ұлтқа ұстын болған хандардан, ел қорғаған батырлардан, кемел билерден кенде болмаған», деп тайға таңба басқандай етіп жазған еді. Солардың бірегейі Абылай хан десек, өткен аптаның соңында Астанадағы Қ.Қуанышбаев атындағы Мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрында Қазақ хандығының 550 жылдығына орай «Абылай ханның арманы» атты тарихи драманың тұсауы кесілді. Аталмыш қойылымды көруге Мемлекеттік хатшы Г.Əбдіқалықовамен бірге Мəдениет жəне спорт министрі А.Мұхамедиұлы, елордадағы зиялы қауым өкілдері келді.

Қыстың шытырлаған сарышұнақ аязында, жаздың шіліңгір аптабында қара базарда, құрылыста жүрген өндірдей қарагөздерді көріп, неге жастарымыз түрлі кəсіпті игермейді дейтін ой көбіміздің басымызға келген. Өзге ұлттың жігіттерінен тұратын, бармағынан бал тамған аспазды, шебер шаштаразды, ағаш ұсталарын көргенде неге біздің балалар бойында бар қабілетке емес, жұртқа қадірлі болып көрінетін мамандықтарға қарай жүгіреді деген сұрақ сөзсіз көлденеңдейді.

Ќолґнер мен фотоґнер

Аќталєан арман Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Шығарманың авторы – белгілі жазушы, дарынды драматург Думан Рамазан болса, режиссері – Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері талантты азамат Болат Ұзақов. Осы арада автор мен режиссердің бұдан бұрын да «Кенесары – Күнімжан» деген тарихи дүниені сахналап, көрермендердің ықыласына бөленгенін айта кетуді парыз санаймыз. Жалпы, сөз ұс тап, өнер қуған жігіттер тың ізденістерімен қазақ деген жұрттың арғы-бергі тарихын қозғай отырып, аласапыран замандардағы ұлтымыздың ұлы қасиеттерін, береке-бірліктерін, алдыңғы толқынның айтқанына көніп, ақылман дардың дегеніне иланудың жол-жоралғысын бүгінгі ұрпаққа тағылым етіп жүр. Жаңа қойылымдағы оқиға да ой-санаңа тың серпін береді. Шы мылдық түрілгенде, төрден орын алған қазақтың қазыналы қариясы мен немере қысқа да нұсқа Қазақ хандығының 550 жылдығы биыл тойланғалы жатқанын, оған ұйытқы болған Елбасы екенін əңгімелейді. Одан кейін Абылай ханның жоңғар тұтқынына түскен кезінен бастап, халқы ақ киізге отырғызып хан көтерген сəті көз алдыңнан өтеді. Тұтқынға түскен Абылайға қоқаңдап қыр көрсеткен қалмақ батыры Жалбының «Мынау

Шарыш ағамды өлтірген қанды қол қарақшы!», деп қоқаңдағанда, Қалдан Серен қонтайшының қызы – Топыш сұлу «Білем, бірақ ерлік жасап, батырлық танытатын жер бұл емес. Бұның ендігі тағдыры ұлы мəртебелі патшамыздың қолында», деп тойтарыс береді. Осы сəт сырттан Қалдан келеді. Абылай одан айылын жимай қасқайып қонтайшының қатарына бет алады. Жалбы (Қасымхан Бұғыбай) бастағандар Абылайдың басын имекке тыраштанады. Ол «Дұшпаныма бас имеймін!» дегенде, жалпылдаған Жалбы «Иілмейтін бас кесіледі» деп түсін суытқанда, «Бастың иілгенінен, кесілгені жақсы» деп қасқайып тұрады. Бұдан кейінгі жердегі Абылай мен Қалдан Сереннің арбасатын тұсы «Айтшы, қане, бас батырым, Шарышты қалай өлтірдің?». «Қалдан, мен Шарышты жекпе-жекте өлтірдім... Сен секілді қапыда қолға түсіріп, ордамда қан қаптырған жоқпын! Бұлай істеу хан түгілі қараға да жараспас. Мен сияқты қапияда қор болмай, жекпежекте жан тапсырған Шарышта не арман бар?!» дейді де, мысқылмен «Сен арманыңды өзіңмен бірге алып барады екенсің ғой! Олай болса, арманда кетпей, кеудеңнен жаның шығар алдында ақырғы арызыңда айтып қал!» деп Қалдан сұс көрсеткенде «Иə, Шарышша қан майданда мерт болсам, арманым не?! Қайран күштің қызығын көре алмай, қапылыста қолға түстім. Бұл арман емей немене?! Кең-байтақ жеріме қала салдырып, қазағымды отырықшы елге айналдырсам деп едім. Ол ойымды орындай алмай, халқымды аңша жосыған күйінде қалдырып барамын. Болмаса, өзекті жанға бір өлім, ажал аса қорқынышты емес! Тағы да арман етерім – төрт атадан бері жалғыз ем, ұрпағым жоқ еді. Бір өзімнің ғана емес, төрт атаның тұқымы

9

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

тұздай құритыны жанымды жегідей жеп, өзегімді өртеп тұрғаны», деп бір қайырғанда Қалданның сұсты жүзіне қан жүгіргендей болып «Сен-дағы менің Ежен қарағымдай жалғыз екенсің ғой», дейді. Кескінкелбетіне көзі тойып, сөзі ет жүрегін елжіреткен Қалдан: «...өлімге қимайтын анық бекзат... Жеке киіз үй тігіп, сонда апарып ұстаңдар» деп бұйырады. Бұған Жалбы жар салып қарсылық көрсетеді. Бірақ Қалдан адуынды ақылсыздың сөзіне иліге қоймайды. Қайта қазақ жұртының батырлығына тəнті екенін тілге тиек етеді. Абылай мен Топыш арасындағы көңіл құсын аңғармаған болып ұшыратын қысқа əңгіме, Топыш пен Жалбының сөз қағысуы əсерлі шыққан. Абылай мен Əмірсана арасындағы алма-кезек сөз біраз құпияның бетін ашады. Екеуі қылышпен алақандарынан қан шығарып тұрып серттеседі. Бұл атам қазақтан қалған өз қолыңды өзің кеспейсің дегенді білдіргендей. Қалдан Сереннің ордасына қазақ елшілерін Қазыбек би (Аманжол Молдахмет) бастап келеді. Алғашқы сөз сайысы қатқылдау басталып, артынан жүздеріне жылу жүгіреді. Əсіресе, Қазыбек бидің «...біз қазақ деген мал баққан елміз. Ешкімге соқтықпай жай жатқан елміз, жайлап жатқан мекеніміз, қасиетті қазақ даласы. Елімізден құт-береке қашпасын деп, жерімізді жаулар

баспасын деп, найзаға үкі таққан елміз. Дəм-тұзымызды ақтай білген, досымызды сақтай білген елміз...», деп тегеурінді сөздерін термелей келіп, «...Шымырмын деме, шыныңды айт, шымшуырмен қайырылар. Қасарысқан хан болсаң, қарысқалы келгенбіз. Сен – қалмақ болсаң, біз – қазақ, қарпысқалы келгенбіз. Сен – темір болсаң, біз – көмір еріткелі келгенбіз... Қане, қонтайшы, тыңдайық, қайтарасың ба ханымызды, бітімің мен жөніңді айт!» дейді қатуланып. Мына сөздің зорына, бидің алмас қылыштай жарқылдап тұрған түр-тұлғасына сүйсінген Қалдан «Қасарыссаң, ханды да жеңетініңе көзім жетті», деп біраз талаптарын айтып, Абылайды тұтқыннан босатады. Тарихи драмадағы тағы бір назар аударатын көрініс Топыш қыздың əкесіне жүрек қалауын айтуы дер едік. Іштен шыққан «шұбар жыланның» арбасып тұрған жұртқа бет бұрғанын алғашында ер тоқымын бауырына алған аттай тулағанмен, артынан «Көз жасыңа қалмайын! Бердім тілеуіңді», дейді. Осындай қарым-қатынас Абылай мен Қалдан Серен арасында жымдаса келіп, Қытай мен Ресейге байланысты ойларын ортаға салады. Тотыдайын таранған Топыш сұлуды сеніп тапсырғаны үшін Абылай алғысын білдіріп, «Жақсылықты білмейтін тексіз емеспін!» деп аттанады. Топыш Абылайға Қасымдай ұл сыйлайды. Ендігі бір назар аударатын нəрсе, Абылай хан ордасындағы хан кеңесі. Кеңес үстіндегі Төле би, Бұқар жырау, Əйтеке би, Қазыбек би, Жəнібек тархан, Қабанбай батыр арасындағы ырғасулар, Абылайдың шамырқанып, айға шапқандай мінезбен сөйлеуіне əкеледі. «Мен кіммін? Иə, қанішер Абылайдың Уəлиінен қалған жалғыз тұяқ – Əбілмансұрмын!», деп

өткен жолын тарата айтып, елдің жайын қозғайды. Ентелеген жаудан ығып-бұғу қатер екеніне көз жеткізеді. Сөзге тоқтаған игі жақсылар бұра тарт қан ойларынан қайтіп, жұмған жұдырықтай бірігіп жауға аттанады. Жеңіс тұғырынан көрінеді. Шығармадағы тағы бір елеулі көрініс Қытай мен Ресей елшілерінің Абылай хан алдына алмакезек келуі еді. Алғашқы тұста Қытай елшісі На-Ванг (Дастан Əлімов) жорғалай басып келіп, өзінің жоралғысын ұранқайлар мен торғауыттарға шабуыл жасап, малдарын айдап кетіп жатыр екенсіздер деп ішкі қыл-қыбыр ойын жеткізгенде Абылай: «Біз ешқандай да ұранқайлар мен торғауыттардың жеріне басып кіргеміз жоқ, тек кезінде солар иеленіп кеткен қазақ жерін өзімізге қайтарып алдық. Тарбағатай өлкесі, Ертістің жоғары алқаптары, Іленің бойы қазақтардың ежелгі мекені. Біз ол жерлерге қазақтарды қоныстандырамыз. Осыны императордың назарына жеткізіңіз», дегенде елші «Жоңғарлар жайлаған жердің барлығы да біздің иелігіміз. Ал сіздер өз елдеріңіздің топырағын қапысыз қорғаңыздар... Сөзбұйдаға салсаңыздар, ұлы патшамыздың қаһары на ұшырайсыздар!» деп қыр көрсеткенде Абылай Цин империясы өзін Жоңғар хандығының құқық мұрагері санайтынын, шындығына келгенде, ол жерлер

қазақтың атамекені екенін, бір кездері қалмақтар күшпен басып алғанын айтып, «Қандай күші асқан мемлекет болса да, егер бізге қоқан-лоқы жасаса, табандап қарсы тұрамыз! Алтай мен Атыраудың, Ертіс пен Еділдің, Арқа мен Алатаудың арасындағы ұланғайыр атырап, көшпелі қазақ жұртының бағзыдан бергі ірге тепкен атақонысы, алтын бесік ата жұрты», дейді де тиімді ұсынысқа қарсы емес екенін жеткізеді. Қытай елшісі имене басып, иіліп келсе, ал орыс елшісі Иван Ураков (Кеңес Нұрланов) осқырынып, орта жүзге хан болып сайланғаннан кейін Петербургке барып, куəландырылған белгі алу қажеттілігін ескерткенде: «Мені халқым хан сайлады, ендеше бұған қоса айрықша бір куəлік алудың қажеті қанша?» деп оның жер туралы пікіріне «Жер – біздікі. Оған ешкімнің дауы болмаса керек. Сондықтан бас жаққа барыспайық, елші мырза», деп қайырып тастайды. Қытай мен Ресей арасындағы жайды қозғап барып, кім жағына шығасыз дегендей емеурін танытқанда Абылай: «Бізге бəрінен де тыныштық қымбат. Құдай қосқан көршілерімізбен тату-тəтті ғұмыр кешіп, бейбіт өмір сүргіміз келеді», деп сөз аяғын түйеді. Кезінде асып-тасқан Жоңғар мемлекетінің жойылуының «сырсипаты» тарихи драмада жан-жақты көрініс тапқан. Əсіресе, Əмірсана мен Топыштың арасындағы қасіретті сөздер жанды күйзелтеді. Бас тағы бақты бағаламай, тақ таласы осы күйге түсіргенін Топыш көзінің жасын алты тарам етіп тұрып, Жоңғар мемлекетін құлатып, халқының мойнына қыл бұрау салып, аяққа таптатқандарға қарғыс айтқан тұс, отпен ойнап опынған сəт кімге де болса сабақ боларлық. «Ішімнің удай ашып,

бара жатқаны-ай! Елжіреген елімай, қалжыраған халқым-ай!» деп зар төгеді кешегі Топыш сұлу. Абылай мен сүйкімді баласы Қасымның (Айбар Өмірбек) алмакезек əңгімесі, ұлының əкесіне дулыға мен қылышты ұсынуы – ұрпақ сабақтастығын көрсетіп тұрғаны анық. Соңында хан бастаған батырлар мен билер сахна төрінен көрінгенде, бүкіл азат қазақ елінің бүгінгі береке-бірлігі көз алдыңа келгендей болады. Əсіресе, басында айыр қалпағы мен иығындағы ақ шапаны, беліндегі кемер белдігі, от шашқан жанарымен астасып кететін хан тұлғасы жұртымыздың жұдырықтай жұмыр, білектей берік екенін дəйектейді. Осы арада Шəкəрім ақынның «Қазаққа Абылайдан өкіметті хан болды ма? Алғашқы хан болғандағы арманы – қала салғызбаққа 70-ке келгенше жетпіс үйдің басын бір жерге қоса алды ма? Елі білмей, өзі білген ер – дарияның жүзіндегі жанқадай ағынға амалсыз айдалып жоғалады да» деген сөзі ойға оралады. Басы бірікпеген Жоңғардың жоғалуын жоғарыда айттық. Тарихи драманың өн бойында Абылай хан бастаған батырдың, бабалардың қиынқыстау кезеңдегі ақыл-парасаты, көрегендігі əдемі баяндалған. Былайғы кезде жеке жүргендей көрінгенмен, елдік іске келгенде ұйысып кететін сəті шыққан. «Айбарлы Абылай аңсаған асқақ ар-

манға, ұлы мұратқа бүгінгі ұрпақ жетті» деп, Президент Нұрсұлтан На зар баев айтқандай, қазақты бүгінгі күнге жеткізген осы берекебірлігі. Бірте-бірте ширап, ширыққан, шыңдалған Абылай бейнесін бұған дейін Халық Қаһарманы Қасым Қайсеновтің тұлғасын кинода сомдаған, «Дарын» мемлекеттік сыйлығының лауреаты Қуандық Қыстықбаев, Қалдан Серенді талантты актер, тірі Мұқағали атанған Жанқалдыбек Төленбаев, болмысы бөлек Жолбарыс сұлтанды Жəнібек Мұсаев, Əмірсананы Ержан Нұрымбет, Топыш сұлуды Айман Қарпсейітова, билерді халық əртісі Тілектес Мейрамов жəне Болат Ыбыраев, батырларды Мейрам Қайсанов жəне басқалар ойнады. Қойылымның соңында Мемлекеттік хатшы Гүлшара Əбдіқалықова тарихи тақырыптағы аталған спектакль Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақ хандығының 550 жылдығын мерекелеу жөніндегі тапсырмасы бойынша қойылып отырғанына ризашылығын білдіріп, біз жоғарыда дəйек келтірген Президенттің Абылай ханның 300 жылдығына арнаған ма қаласында аталып өтілген ішкі ынты мағымызды, сүттей ұйыған татулығымызды айтып, осындай тарихи дүниені шығарған ұжымға ілтипат танытып, шаңырақ кеңейсін деген тілегін жеткізіп, гүлдестесін тапсырды. Театрдың көркемдік жетекшісі, Қазақстанның халық əртісі Талғат Теменов, тарихи драманы көруге келген жұртшылыққа ризалығын білдіріп, қазақ өнері туралы, əсіресе, театр жайына тоқталып, елордада бой көтерген сəні мен салтанаты келіскен еңселі үйлерді көз алдыға елестетіп, алдағы уақытта сондай жаңа ғимарат Қазақ театрына да бұйырады деген үкілі үмітін алға тартты.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Сол сияқты, өзге ағайындар фотоөнерді түпкілікті игеріп жүрген де, тоңдырмайтын, аш қалдырмайтын осындай кəсіптерді кəсіпқойлық тұрғыда игеруге қазақ баласына не кедергі деп талай ойлағанбыз. Бас басына бастық болу қайда? Дегенмен, басшы да, қосшы да болмай-ақ өз ісінің майталманына айналған абыройлы замандастар бар. «Жігітке жеті өнер аз» дегенді кəсіпқой фототілші Жеңіс Ысқабайға қаратып айтуға болар еді. Егер ол өзі ойған ағаш төсек, өз қолымен қалпына келтірген жəдігер жиһаздарды əлеуметтік желілерде көрсетпегенде, оның 2000шы жылдары «Азия дауысы» деген халықаралық байқаудың болғанын, шетелден келген өнерпаздарға, оның ішінде, жүлделі орын алған жеңімпаздарға өз қолынан шыққан ұлттық музыкалық аспаптардың кішкентай бір бөлшегін сыйлап отырғанын ұмытқан да екенбіз. – Егер мен қазір ақша қусам – тек тойларды фотоға түсіріп, соған тоғайып жүре беруіме болар еді. Мен үшін фотоөнер, ағаш ою, сурет – мұның бəрі де шығармашылық, күн делікті ізденіс пен оқудан тұра ды. Бір бұйымды жасауға кейде бір ай, кейде екі ай кетеді. Ескі жұмыстарыма қарап, кей дүниелерді дұрыс жасағаныңды түсінесің. Бірақ, тірнектеп жинаған білімнің арқасында ғана сапалы дүниелер шығып жатыр. Студент кезімде жəй фотоаппаратқа сурет түсіріп жүрдім. Əке-шешем берген қаражаттың тең жартысын осыған жұмсайтын едім. Келекеле əскерде жүргенімде қолыма «Зенит» фотоаппараты түсті. Оның сапасын көріп, фото түсіруге одан да қатты қызыға бастадым. Бұл іс мені «Алматы ақшамы» газетіне фототілші етіп алып келді. Сол жылдардағы тəжірибем мені Серік Үмбетовтей ел ағасымен табыстырды. Мен ол кісінің жеке фотографы болып жүргенде, осы кəсіпті терең меңгеруге көп мүмкіндік алдым. Серік Əбікенұлы маған ең бастысы шығармашылық еркіндік пен жеке кабинет берді. Бүкіл фототехникамен қамтамасыз етті. Осыдан кейін жұмысым нəтижелі бола бастады. Фотошығару ісінде жоғары сапаға көтеріле бастаған тұс та осы. Құр фотоға түсіріп қоймай, жұмыстарыма ұлттық нақыш беріп, фотоны əрлеудің соңғы жетістіктерін үйрендім. Сурет бетін ақындардың өлеңдерімен, журналистердің мақалаларымен толықтырып əрлесем, авторларын тас тамай көрсетіп, фотоальбомдарды толық мəлімет беретіндей етіп жасадым. Елдің бəрі сол кезде маған «Сен жақсы фотографсың» деп

мақтау айтып жүрді. Бірақ, мен өзімді əлі күнге дейін мықты фотографпын деп есептемеймін. Ал негізгі мамандығым – сəулетші. Бірақ, мен көп уақытты суретші ұстазым Геннадий Пактың шеберханасында өткіздім. Инемен құдық қазғандай əртүрлі қолөнердің қыр-сырын үйрендім. Геннадий Борисович «Адам қартайғанша оқу оқыса да, көп нəрсені білмей кетеді» деп айтып отыратын. Сол рас екен. Сондықтан, бəрін білу мүмкін емес, тіпті, кейде біліп тұрғаныңды да ұмыта бастауың мүмкін. Ал фотография қолмен салынатын сурет өнерінен бір ғана айырмашылығы бар. Ол – жылдамдық. Қас қағым сəтті тарих қойнауына енгізу. Жазуды оқуға, бейнебаянды көруге уақыт керек. Ал, фотографияның ерекшелігі көзге түскен бойда көз алдыңа өткен шақты алып келеді. Ал ағаш ою өнеріне қалай келдім. Сақпай атам шебер болатын. Əкем де, бауырлары да бəрі өнерлі. Бірақ ешқайсысы кəсіп етіп, дамытпаған. Атам қырық өрме қамшы өргенде кем кетіксіз өретін. Қамшыларын неше түрлі темірмен əшекейлейтін. Сол Сақпай атам жылқышы болды. Ешкіммен шаруасы жоқ, өз ісін

ғана білетін адам еді. Оған қамшы керек, ер-тұрман керек, соның бəрін өзі ағаштан ойып жасай беретін. Бұл кісінің қамшысындай қамшыны əлі көрмедім десем де болады. Бұл өнер сол Сақпай атамнан жұққан шығар?! Ағаш жиһаздарды жасауға шəкіртім «Дарын» мектебінің түлегі Бейбіт Сəрсенбайұлы көмектесіп жүр. Сонымен, біраз өнерді бойына жинаған қазіргі заманның баласына табыс көзі қайдан? Жеңісті қолынан келетін барлық ісі кезегімен асырап отыр десе де болады. – «Жусан» студиясы – менің шығармашылық əлемім. Мұнда кез келген адам келіп фотоға түсе салмайды. Бағасына көнсе – түседі. Түсірген суреттердің бəрін шетінен қолдарына ұстата салмаймын. Өзіме ұнамаса, ол суретті иесіне бермеймін. Көңілімнен шыққанша жұмыс істей беремін. Кейбір фотолар бір айға дейін дайын болмайды. Кей тапсырысты төрт ай бойы жасаған кезім де болды. Фотоөнер де кейде жылдам, кейде баяу жүреді. Қазір қазақтың күрес өнерін дамытып отырған «Қазақстан барысы» жобасымен келісімшартпен жұмыс жасап жүрмін. Үш жыл болды, жарыстарын түсіремін, фотошежіресін, альбомдарын жасаймын. Бүкіл Қазақстанның барлық түкпірінен жиналған балуандар «Жусан» студиясында болды. Фотоөнер – мен үшін кəсіп, Қолөнері – атамнан қалған мұра. Бұл мен үшін ермек. Онымен түпкілікті айналысып кететіндей үлкен кəсіпкер емеспін. Əркім, өзінің кəсібін сүйіп істеуі керек. Ағайын-туысты са-

лып алған мамандыққа деген махаббатың болмаса, ол істі сапалы атқара алмайсың жəне оған құлқың да болмайды. Алысқа бармай-ақ, осы фотография саласын алсақ та, шыртылдатып шетінен түсіре берсем, фотограф болып шығамын деп ойлайтындар жеткілікті. Бұл өнер екенін көбісі түсіне бермейді. Мысалы, мүсіншілікті, қала безендіру ісінде жүрген сапасыз жұмыстарды ала йықшы. Көркемдігі, тепетең дігі сақталынбаған жұмыстар ды кəсіпқойлар бірден байқай д ы. Кейбір ескерткіштердің ансамблінің үйлесім таппауы, мүсіндерді анатомиядан мүлде хабары жоқ адамдар жасағандай көрінеді. Бір түйір лирикасы жоқ, сананы селт еткізбеген туындылар – ізденбеудің, өз кəсібіне жоғары деңгейде машықтанбағандықтан. Өзіне еш көңілі толып көрмеген, үнемі ізденіс, ұдайы жетілу жолында жүрген Жеңіс Ысқабайды фотоөнер – еліміздегі ең айтулы оқиғаларға ортақтастырды. Жақсылармен жолдас етіп, жайсаңдардың тағылымымен қауыштырғаны сөзсіз. Фотоөнер – бұл да өнердің өнері. АЛМАТЫ.

 Айбын

Жаѕа авиациялыќ техниканы меѕгеруде ҚР ҚК ƏҚК Əскери-əуе күштерінде жаңа авиациялық техниканы қару-жарақ сапына қоюмен қатар, сол техниканы ұшқыштар құрамының меңгеруін ұйымдастыруға ерекше көңіл бөлінеді. Алматы қаласының авиациялық базасында оқу-жаттығу ұшуы барысында майор Раиль Құрбанғалиев тұңғыш рет экипаж командирі ретінде С-295 испандық əскери көлік ұшағын басқарып өз бетінше ұшты. Тұңғыш ұшу алдында əскери қызметші көп еңбектеніп, жерде түрлі жаттығу құрылғыларында жаттықты. Майор Құрбанғалиев кеме командирі көмекшісі лауазымынан авиациялық жасақ командирі лауазымына дейін

көтерілген. Алдында ол Ан-26 мен Ан-12 ұшақтарын меңгеріп, олармен 900 сағаттан артық ұшқан. 2014 жылы Севилия қаласындағы (Испания) Airbus Military даярлау орталығында теориялық курстан өтіп, сертификат алды. Ал ұшудан қайта даярлықты Қазақстанда ҚР ҚК ƏҚК ƏƏК нұсқаушы ұшқышы майор Дмитрий Гроцтың жетекшілігімен өтті. С-295 ұшағы ҚР ҚК ƏҚК

Əскери-əуе күштері сапына 2013 жылы қабылданғандығын айта кеткен жөн. Бүгінгі таңда ҚР ҚК ƏƏК-де аталмыш ұшақтың төртеуі бар. Əрдайым ұшқыштар мен инженерлік-техникалық құрамды жеделдетіп даярлау жұмыстары жүргізіледі, жылдан-жылға қазақстандық ұшқыштардың шеберлігі тек қана артып келеді. «Егемен-ақпарат».


10

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

Қазақстан Республикасының Заңы

Мемлекеттiк жастар саясаты туралы Осы Заң мемлекеттік жастар саясаты саласында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді. 1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР 1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) жас маман – жиырма тоғыз жасқа толмаған, техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген жəне білім туралы құжатта көрсетілген мамандық бойынша үш жылдан аспайтын уақыт жұмыс істеп жүрген Қазақстан Республикасының азаматы; 2) жас отбасы – ерлi-зайыптылардың екеуi де жиырма тоғыз жасқа толмаған отбасы не баланы (балаларды) жиырма тоғыз жасқа толмаған ата-ананың бiреуi тəрбиелейтін толық емес отбасы; 3) жастар – Қазақстан Республикасының он төрт жастан жиырма тоғыз жасқа дейiнгi азаматтары; 4) жастарға арналған əлеуметтік инфрақұрылым – мемлекеттік жастар саясатын іске асыру үшін қажетті объектілер (үйлер, құрылыстар, ғимараттар), сондай-ақ жас азаматтардың денсаулығын сақтау, оларға білім беру, оларды тəрбиелеу, əлеуметтік қызмет көрсету, дене бітімін, рухани жəне имандылық тұрғысынан дамыту, олардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету жəне олардың қоғамдық қажеттіліктерін қанағаттандыру жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар жүйесі; 5) «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасы – мемлекеттік жастар саясатының іске асырылуын талдауды жəне оны жетілдіру жөніндегі ұсынымдарды қамтитын жыл сайынғы есеп; 6) мемлекеттiк жастар саясаты – мемлекет жүзеге асыратын жəне жастарды қолдау мен дамытуға бағытталған əлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық жəне құқықтық шаралар жүйесі; 7) мемлекеттік жастар саясаты мəселелері жөніндегі уəкілетті орган (бұдан əрі – уəкілетті орган) – мемлекеттік жастар саясаты саласында басшылықты жəне салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган; 8) өңірлік жастар форумы – жергілікті атқарушы органдар мен жастар арасындағы өзара іс-қимылдың өңірлік деңгейін қалыптастыру мақсатында өткізілетін жастар өкілдерінің форумы; 9) республикалық жастар форумы – өңірлік форумдарда сайланған жастар өкілдерінің мемлекеттік органдар мен жастар арасындағы өзара іс-қимылдың жалпыұлттық деңгейін қалыптастыру мақсатында өткізілетін форумы. 2-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясаты саласындағы заңнамасы 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттiк жастар саясаты саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi жəне осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк-құқықтық актiлерiнен тұрады. 2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше қағидалар белгiленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары қолданылады. 3-бап. Мемлекеттік жастар саясатының мақсаты, міндеттері жəне қағидаттары 1. Мемлекеттiк жастар саясатының мақсаты жастардың рухани, мəдени, білім алып, кəсіби жəне дене бітімінің толыққанды дамуы, шешімдер қабылдау процесіне қатысуы, ойдағыдай əлеуметтенуі жəне олардың əлеуетін елді одан əрі дамытуға бағыттау үшін жағдайлар жасау болып табылады. 2. Мемлекеттік жастар саясатының міндеттері: 1) жастардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау; 2) жастарды елдің əлеуметтік-экономикалық жəне қоғамдық-саяси өміріне тарту; 3) азаматтыққа тəрбиелеу жəне қазақстандық патриотизм сезімін нығайту болып табылады. 3. Мемлекеттік жастар саясаты: 1) мəдени, имандылық жəне рухани құндылықтардың басымдығы; 2) азаматтық, жауапкершілік, еңбексүйгіштік; 3) конфессияаралық келісім мен этносаралық тағаттылық; 4) ұрпақтар сабақтастығы, отбасылық тəрбиенің басымдығы; 5) мемлекеттік жастар саясатын қалыптастыруға жəне іске асыруға жастардың қатысуы; 6) мемлекеттік жастар саясатын қалыптастыруға жəне іске асыруға ғылыми, кешенді жəне дəйекті көзқарас қағидаттарына негізделеді. 4-бап. Мемлекеттік жастар саясатының негізгі бағыттары Мемлекеттік жастар саясатының негізгі бағыттары: 1) қолжетімді жəне сапалы білім беруді қамтамасыз ету, ғылыми-техникалық əлеуетті дамыту; 2) денсаулықты сақтау жəне нығайту, саламатты өмір салтын қалыптастыру; 3) жұмысқа орналасу мен жұмыспен қамту үшін жағдайлар жасау; 4) жастар арасында кəсіпкерлік қызметті дамыту үшін жағдайлар жасау; 5) жас отбасылар үшін қолжетімді тұрғын үй жүйесін дамыту; 6) құқықтық мəдениет деңгейін арттыру, сыбайлас жемқорлық көріністеріне төзбеушілікке тəрбиелеу; 7) экологиялық мəдениетті қалыптастыру; 8) дарынды жастарды дамытуға жəрдемдесу; 9) мəдени бос уақыт пен демалыс үшін жағдайларды қамтамасыз ету болып табылады. 2-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЖАСТАР САЯСАТЫ САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰЗЫРЕТІ 5-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті Қазақстан Республикасының Үкіметі: 1) мемлекеттік жастар саясатының негізгі бағыттарын əзірлейді жəне оның жүзеге асырылуын ұйымдастырады; 2) Қазақстан Республикасының Президентіне «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасын енгізеді; 3) «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығын беру тəртібін, оның ақшалай сыйақы мөлшерін жəне

номинацияларын бекітеді; 4) өзіне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, заңдарымен жəне Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды. 6-бап. Уəкілетті органның құзыреті Уəкілетті орган: 1) мемлекеттік жастар саясатын қалыптастырады жəне іске асырады; 2) мемлекеттік жастар саясаты мəселелері бойынша жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді жəне оларға əдістемелік басшылық жасауды жүзеге асырады; 3) жастар ұйымдарымен мемлекеттік жастар саясаты мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) мемлекеттік жастар саясаты мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 5) мемлекеттік жастар саясаты мəселелері бойынша түсіндіру жұмысын жүзеге асырады; 6) мемлекеттік жастар саясатын ғылыми жəне əдістемелік қамтамасыз етуді жүзеге асырады; 7) мемлекеттік жастар саясаты саласындағы нормативтік-құқықтық актілерді əзірлейді жəне бекітеді; 8) «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасын дайындау жəне оны Қазақстан Республикасының Үкіметіне енгізу жөніндегі жұмысты ұйымдастырады жəне үйлестіреді; 9) əкімдіктер жанындағы жастар істері жөніндегі кеңестер туралы үлгілік ережені əзірлейді жəне бекітеді; 10) республикалық жастар форумын өткізу тəртібін жəне өңірлік жастар форумы туралы үлгілік қағидаларды əзірлейді жəне бекітеді; 11) жастар ресурстық орталықтары туралы үлгілік ережені əзірлейді жəне бекітеді; 12) «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығын беру тəртібін əзірлейді; 13) жастардың волонтерлік қызметін дамытуға жəрдемдеседі; 14) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 7-бап. Білім беру саласындағы уəкілетті органның құзыреті Білім беру саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар ұйымдарымен білім беру мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 3) білім беру мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 8-бап. Ғылым саласындағы уəкілетті органның құзыреті Ғылым саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар ұйымдарымен ғылым мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 3) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 9-бап. Денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органның құзыреті Денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар ұйымдарымен денсаулық сақтау мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 3) жастар арасында денсаулық сақтау жəне саламатты өмір салтын насихаттау мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 10-бап. Еңбек жөніндегі уəкілетті мемлекеттік органның құзыреті Еңбек жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастарды жұмысқа орналастыруға жəне жұмыспен қамтуға жəрдемдесу жөнінде шаралар əзірлейді; 3) «Жастардың еңбек биржасы» бірыңғай ақпараттық порталының жұмыс істеуін қамтамасыз етеді; 4) жастар ұйымдарымен жастарды жұмысқа орналастыруға жəне жұмыспен қамтуға жəрдемдесу мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 11-бап. Кəсіпкерлік жөніндегі уəкілетті органның құзыреті Кəсіпкерлік жөніндегі уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар жүзеге асыратын кəсіпкерлік қызметті дамыту жөнінде шаралар əзірлейді; 3) жастар ұйымдарымен жастар арасында кəсіпкерлік қызметті дамыту мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 12-бап. Мəдениет саласындағы уəкілетті органның құзыреті Мəдениет саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде:

1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) дарынды жастарды жəне болашағы бар жастар шығармашылық ұжымдарын іздестіру мен қолдауға бағытталған іс-шаралар кешенін жүзеге асырады; 3) жастар ұйымдарымен мəдениет мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) жастардың мəдениет, қоғамдық келісім мен ұлттық бірлікті нығайту мəселелері жөніндегі бастамаларын қолдауға бағытталған мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 13-бап. Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы уəкілетті органның құзыреті Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастардың қатысуымен спорт түрлері, оның ішінде ұлттық, техникалық жəне қолданбалы түрлері, бұқаралық спорт бойынша жарыстар өткізеді; 3) дене шынықтыру жəне спорт саласындағы білім мен жетістіктерді, саламатты өмір салты қағидаттарын, оның ішінде жастар арасынан жоғары дəрежедегі спортшылардың қатысуымен насихаттауды жүзеге асырады; 4) жастар ұйымдарымен дене шынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 5) жастар арасында дене шынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 6) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 14-бап. Діни қызмет саласындағы уəкілетті органның құзыреті Діни қызмет саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар арасында конфессияаралық келісім мен діни тағаттылықты нығайту бойынша түсіндіру жұмысын жүзеге асырады; 3) жастар ұйымдарымен конфессияаралық келісім мен діни тағаттылықты нығайту бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) жастар арасында конфессияаралық келісім мен діни тағаттылықты нығайту мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 15-бап. Ішкі істер органдарының құзыреті Ішкі істер органдары өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы жөнінде шаралар қолданады; 3) жастарды əскери-патриоттық тəрбиелеу жөнінде шаралар қолданады; 4) жастар ұйымдарымен жастар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 5) жастар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 6) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 16-бап. Қорғаныс министрлігінің құзыреті Қорғаныс министрлігі өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастарды əскери-патриоттық тəрбиелеу жөнінде шаралар қолданады; 3) жастар ұйымдарымен қорғаныс жəне əскери қызмет мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 17-бап. Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уəкілетті органның құзыреті Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар арасында экологиялық мəдениетті қалыптастыру жөнінде шаралар қолданады; 3) жастар ұйымдарымен қоршаған ортаны қорғау мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 4) жастар арасында қоршаған ортаны қорғау мəселелері бойынша мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды жəне іске асыруды жүзеге асырады; 5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 18-бап. Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уəкілетті органның құзыреті Бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уəкілетті орган өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) жастар ұйымдарымен бұқаралық ақпарат құралдары мəселелері бойынша өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты жүзеге асырады; 3) мемлекеттік жастар саясаты мəселелері бойынша мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізу жөніндегі мемлекеттік тапсырысты орналастырады; 4) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің

жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 19-бап. Жергілікті өкілді жəне атқарушы органдардың құзыреті 1. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың жəне астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті өкілді органы өз құзыреті шегінде: 1) жылына кемінде бір рет жергілікті атқарушы органдар басшыларының мемлекеттік жастар саясатының іске асырылу барысы туралы есептерін тыңдайды; 2) əкімдіктер жанындағы жастар істері жөніндегі кеңестердің қызметіне қатысады; 3) жылына кемінде бір рет мемлекеттік жастар саясатының іске асырылу мəселелері бойынша жария тыңдаулар өткізеді; 4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес аза маттардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 2. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың жəне астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы өз құзыреті шегінде: 1) мемлекеттік жастар саясатын іске асырады; 2) өзекті проблемаларды анықтау жəне шешу, мемлекеттік жастар саясатын іске асырудың тиімділігін арттыру үшін мониторинг жүргізуді жəне жастардың қажеттіліктерін бағалауды қамтамасыз етеді; 3) жастарды жұмыспен қамту жəне жұмысқа орна ластыру саясатын іске асыруды қамтамасыз етеді, еңбек нарығының жəне жас мамандарды жұмыс қа орналастыру практикасының мониторингін ұйымдастырады; 4) жастардың волонтерлік қызметін жəне жастардың өзін-өзі басқаруын дамытуға жəрдемдеседі; 5) жастар ресурстық орталықтарын құрады, олардың қызметін қамтамасыз етеді жəне үйлестіреді; 6) өңірлік жастар форумын өткізуді қамтамасыз етеді; 7) қазақстандық патриотизмді, конфессияаралық келісім мен этносаралық тағаттылықты нығайту жөнінде шаралар қолданады; 8) Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін, жергілікті мемлекеттік басқару мүдделерінде өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. 3-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ЖАСТАР САЯСАТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ЖƏНЕ ІСКЕ АСЫРУДЫҢ ТЕТІКТЕРІ 20-бап. Республикалық жəне өңірлік жастар форумдары 1. Жастар форумы республикалық жəне өңірлік деңгейлерде өткізіледі. 2. Республикалық жастар форумы: 1) орталық мемлекеттік органдар мен жастар, жастар ұйымдары арасындағы диалог пен өзара іс-қимылды; 2) мемлекеттік жастар саясатын іске асыру мəселелерін талқылауды қамтамасыз етеді. 3. Республикалық жастар форумында «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасы талқыланады, орталық жəне жергілікті атқарушы органдардың есептері тыңдалады, оның қорытындылары бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметіне мемлекеттік жастар саясатын жетілдіру жөнінде ұсынымдар енгізіледі. 4. Өңірлік жастар форумы: 1) жергілікті атқарушы органдар мен жастар, жастар ұйымдары арасындағы диалог пен өзара іс-қимылды; 2) мемлекеттік жастар саясатын іске асыру мəселелерін талқылауды; 3) мемлекеттік жастар саясатын жетілдіру жөнінде ұсынымдар тұжырымдауды қамтамасыз етеді. 21-бап. Мемлекеттік жастар саясаты саласындағы консультативтік-кеңесші органдар 1. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Жастар саясаты жөніндегі кеңес консультативтіккеңесші орган болып табылады, оның өкілеттіктерін, қызметін ұйымдастыру жəне оның тəртібін Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды. 2. Əкімдіктер жанындағы жастар істері жөніндегі кеңестер Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құрылатын жəне өз қызметін мемлекеттік жастар саясатын жетілдіру жəне ведомствоаралық өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыру жөнінде ұсынымдар тұжырымдау мақсатында жүзеге асыратын консультативтік-кеңесші органдар болып табылады. 3. Жастар ұйымдарын дамыту жөніндегі үйлестіру кеңесі Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құрылатын жəне өз қызметін жастар ұйымдарының тиімді өзара іс-қимыл жасауы, қызметін үйлестіруді күшейту жəне одан əрі жетілдіру жөнінде ұсынымдар тұжырымдау мақсатында жүзеге асыратын, уəкілетті орган жанындағы консультативтік-кеңесші орган болып табылады. 4. Орталық атқарушы органдарда үкіметтік емес ұйымдармен, оның ішінде жастар ұйымдарын тарта отырып, өзара іс-қимыл жасау жəне ынтымақтастық жөніндегі кеңестер құрылуы мүмкін. 22-бап. Жастарға арналған əлеуметтiк инфрақұрылым 1. Мемлекеттік органдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес жастарға арналған əлеуметтік инфрақұрылым құруды жəне оның жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. 2. Жастар ұйымдары Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тəртіппен үйлерді, құрылыстарды, ғимараттарды жəне өздерінің жарғылық мақсаттарын жүзеге асыру үшін қажетті өзге де мүлікті өтеусіз пайдалануға алуы мүмкін. 23-бап. Жастар ресурстық орталықтары 1. Жастар ресурстық орталықтары жастар мен жастар ұйымдарын қолдау жəне дамыту үшін қызметтер көрсету мақсатында құрылады. 2. Жастар ресурстық орталықтары жастардың бастамаларын ақпараттық-əдістемелік, консультациялық сүйемелдеу мен қолдауды, жастар арасындағы ахуалдың мониторингін жəне оны талдауды жүзеге асырады. 3. Бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын жастар ресурстық орталықтары көрсететін қызметтер тегін ұсынылады.

24-бап. «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы 1. «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы мемлекеттік жастар саясатын іске асыруды ғылыми қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен құрылады. 2. «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығы ғылыми зерттеулер жүргізеді жəне мемлекеттік жастар саясатын іске асыруды əдістемелік қамтамасыз етуді жүзеге асырады. 3. «Жастар» ғылыми-зерттеу орталығының қызметін қаржыландыру бюджет қаражаты есебінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады.

25-бап. Жастарға арналған əлеуметтік қызметтер 1. Жастарға арналған əлеуметтік қызметтер өз қызметін жастардың зияткерлік, рухани, дене бiтiмiнің, шығармашылық тұрғысынан дамуы, кəсiби даярлығы жəне кəсіпкерлік əлеуетін іске асыру үшін жағдайлар жасау мақсатында жүзеге асырады. 2. Жастарға арналған əлеуметтік қызметтер қызметінің негізгі бағыттары: 1) өмірлік қиын жағдайда жүрген, арнаулы білім беру ұйымдарынан жəне ерекше режімде ұстайтын білім беру ұйымдарынан оралған, алкоголизмнен, нашақорлықтан, уытқұмарлықтан емдеуден өткен жастарға, сондай-ақ мүгедектер қатарындағы жастарға психологиялықпедагогикалық, медициналық-əлеуметтік, заң көмегін жəне консультация беруді жүзеге асыру; 2) жастардың құқыққа қарсы əрекеттерінің профилактикасы; 3) тұрғылықты жері бойынша жастардың бос уақытын ұйымдастыру; 4) жастардың кəсiпкерлiк қызметiн қолдау мен дамыту; 5) жастардың өзiн-өзi басқаруын дамытуға жəрдемдесу; 6) Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де əлеуметтік маңызы бар бағыттар болып табылады. 26-бап. Халықаралық ынтымақтастық 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясаты саласындағы халықаралық ынтымақтастығы Қазақстан Республикасы заңнамасының жəне Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының негізінде жүзеге асырылады. 2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мемлекеттік жастар саясаты саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа: 1) жастар мен жастар ұйымдарын Қазақстан Республикасы мүшесі болып табылатын халықаралық ұйымдардың қызметіне тарту; 2) тəжірибе алмасуға, достық жəне іскерлік қарымқатынастарды дамытуға ықпал ететін іс-шараларды ұйымдастыру; 3) Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де іс-шараларды ұйымдастыру арқылы жəрдем көрсетеді. 27-бап. Мемлекеттік жастар саясатын қаржылық қамтамасыз ету Мемлекеттік жастар саясатын қаржыландыру бюджет қаражаты жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады. 4-тарау. ЖАСТАРДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЖАСТАР САЯСАТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА ЖƏНЕ ІСКЕ АСЫРУҒА ҚАТЫСУЫ 28-бап. Жастар ұйымдары 1. Жастар ұйымы үкіметтік емес ұйым болып табылады, оның қызметі жастарды дамытуға, олардың өзін-өзі көрсетуіне, құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға, сондай-ақ жастардың əлеуметтік, мəдени, білім алу, рухани жəне өзге де қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталады, жастар өкілдері оның мүшелері (қатысушылары) болып табылады. 2. Жастар ұйымдары: 1) мемлекеттік жастар саясатының өзекті мəселелерін талқылауға; 2) мемлекеттік жастар саясаты саласындағы консультативтік-кеңесші органдардың қызметіне; 3) республикалық жəне өңірлік жастар форумдарының жұмысына; 4) жастардың өзін-өзі басқару органдарының қызметіне қатысуға құқылы. 29-бап. Жастардың волонтерлік қызметі 1. Жастардың волонтерлік қызметі жеке жəне заңды тұлғалардың мүдделерінде өтеусіз негізде жүзеге асырылатын ерікті, қоғамға пайдалы қызмет болып табылады. 2. Жастардың волонтерлік қызметі саяси партияларды жəне діни бірлестіктерді қолдауға бағытталмауға тиіс. 30-бап. Жастардың өзін-өзі басқаруы 1. Жастардың өзін-өзі басқаруы тұлғалық жəне кəсіби өсу, қоғамда ойдағыдай əлеуметтену, өзінің зияткерлік жəне шығармашылық əлеуетін іске асыру үшін жағдайлар жасау жөніндегі жастар қызметін ұйымдастыру нысаны болып табылады. 2. Жастардың өзін-өзі басқару органдары Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес негізгі орта, орта (жалпы орта, техникалық жəне кəсіптік білім беру), орта білімнен кейінгі, жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында жəне еңбек ұжымдарында құрылуы мүмкін. 5-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР 31-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тəртiбi 1. Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. 2. «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы» 2004 жылғы 7 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2004 ж., № 16, 95-құжат; 2007 ж., № 10, 69-құжат; № 20, 152-құжат; 2010 ж., № 22, 130-құжат; 2011 ж., № 6, 49-құжат; № 11, 102-құжат; 2013 ж., № 14, 72, 75-құжаттар; 2014 ж., № 1, 4-құжат) күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2015 жылғы 9 ақпан. № 285-V ҚРЗ

Қазақстан Республикасының Заңы

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы 1-бап. 2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 9, 65-құжат; № 19, 147-құжат; № 20, 152-құжат; № 24, 178-құжат; 2008 ж., № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 8, 44-құжат; № 9-10, 50-құжат; № 17, 82-құжат; № 18, 84-құжат; № 24, 122, 134-құжаттар; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 10, 48-құжат; № 24, 146, 148-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2,

3-құжаттар; № 11, 102-құжат; № 16, 128-құжат; 2012 ж., № 3, 26-құжат; № 4, 32-құжат; № 5, 41-құжат; № 6, 45-құжат; № 13, 91-құжат; № 14, 92-құжат; № 15, 97-құжат; № 2122, 123-құжат; 2013 ж., № 2, 13-құжат; № 3, 15-құжат; № 7, 36-құжат; № 9, 51-құжат; № 10-11, 56-құжат; № 14, 72, 75-құжаттар; № 15, 78, 81-құжаттар; № 16, 83-құжат; № 23-24, 116-құжат; 2014 ж., № 2, 10-құжат; № 7, 37-құжат; № 8, 44, 49-құжаттар; № 11, 67-құжат; № 14, 84-құжат; №

16, 90-құжат; № 19-1, 19-11, 96-құжат; № 21, 122-құжат) мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін: 1) 29-баптың 1-тармағы мынадай мазмұндағы 2-1) тармақшамен толықтырылсын: «2-1) осы тармақтың 3), 4), 5) жəне 6) тармақшаларында белгіленген жағдайларды қоспағанда, жұмысқа алғаш кірген жас маманмен екі жылдан кем емес белгілі бір мерзімге;»;

2) 36-баптың 5-тармағының үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «он сегіз жасқа толмаған адамдарға, сондай-ақ техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында білім беретін оқу бағдарламаларын меңгерген, алған мамандығы бойынша жұмысқа алғаш кіретін, бірақ оларды бітірген күннен бастап бір жылдан кешікпей кіретін адамдарға;».

2-бап. Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2015 жылғы 9 ақпан. № 286-V ҚРЗ


 Өнеге

Ізгі із Жетпістің жотасынан өтсе де желтоқсан айы келіп, ел-жұрт Тəуелсіздігіміз туралы əңгіме айта бастайтын сəтте қатты толқиды. Толқиды дегеніміз жəй сөз болып қалар, жаны ауырып, жүрегі сыздайды. Өйткені, ол осы бір атабабаларымыздың сан мың жылдан бергі арманы болған Тəуелсіздіктің қазаққа оңай жолмен келмегенін біледі. Əлем елдерімен терезесі тең қатынас құрып, əлем картасынан ойып тұрып орын алатын, тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты да егемен ел болу жолына жеткенше бұл қазақ нешеме тар жол, тайғақ кешу тағдырды басынан өткергенін біледі. Дербес мемлекет болып, өз тағдырын өзі шешу де оңайлықпен келген емес, қазаққа. Сондықтан болар, жүрегі сыздап, жаны ауыратыны. Қазақтың сол сан ғасырлық арманын осыдан жиырма сегіз жыл бұрын желтоқсан айында алаш ардақтысы Мағжан ақын «мен жастарға сенемін» деп бар үмітін артып кеткен қазақ жастары алаңға алып шыққан еді. Кеңестік жүйенің қатаң тəртібі мен талай жылғы қатып қалған «мен білермен» жүйесінің жібін үзіп, ұлттық үн танытқан жастардың сол бір ерлігі ұлтжанды талай қазақты ұйқысынан оятып, ел болу жолында бірлестірген еді. Өзі

оянып қана қоймай, өзгені де қазақ тағдыры үшін күрескер, ұлтжанды болуға үндеген ел азаматтарының қатарында бүгінде халық арасында «Жаңғыру» қоғамдық бірлестігі арқылы жақсы танымал Дəурен Сатыбалдыұлы да бар еді. Оңтүстік Қазақстан облысының Шақпақ баба топырағында өмірге келген Дəукеңнің қайраткер, күрескер болмауға құқы да жоқ еді. Күрескер топырақта өмірге келген, əкесі де қазақ тағдыры жолында қуғын-сүргінді аз көрген жоқ. Ашаршылықтың дəмін татып, Ұлы Отан соғысының ауыртпалықтарын мойындарымен көтерген атаананың бар арманы көздеріне көрінген ұрпағының аман-есен болып, елдің бір кірпіші болып қалануы еді. Ал бұл сенімді қазақтың тағдырына қолмен жасалған ашаршылықтың соңғы дəмін татып, балалық деген бал шақтарын соғыс зұлматы ұрлаған Дəурен ағаның құрдастарының бойында елдік қасиет басым-тын. Намысшыл еді олар. Алға ұмтылғыш, алдына қойған мақсаттары да айқын болатын олардың. Бүгінде Дəурен Сатыбалдыұлының елінің болашағы, тағдыры үшін жұдырықтай жүрегін ауыртып, жанұшырып жүргені сол қасиеттерінің жемісі екені даусыз. Сексен алтыншы жылғы

жастардың қуатты үнінен бастау алған Тəуелсіздікті тарихқа ендіру де, егемендігіміздің туын тік ұстап алға жылжу да оңай болған жоқ. Қоғамда оппозициялық көзқарастар пайда болды. Қоғамдық бірлестіктер құрылып, мемлекетіміздегі өзгерістерге өзіндік ой-пікір білдірушілер тобы құрылды. Олардың арасында қыңыр пікір айтушылар да көп болды. Бірақ Дəурен Сатыбалдыұлы өзі құрған «Жаңғыру» қоғамының алдына – қазақ халқына адал қызмет етіп, мемлекетіміздің дамуына азаматтық үн қосу, елдің іргесінің аман болуына, ел арасына іріткі салушыларға жол бермеудің жолын іздестіру мақсатын қойды. Қоғамдық бірлестіктің атауының өзі айтып тұрғандай, ел тарихындағы жаңару мен жаңғыру жолдарын халыққа жеткізу болды. Тəуелсіздігіміздің тұсауы кесілген күннен бүгінгі күнге

дейінгі «Жаңғырудың» қызметіне көз жүгіртіп отырса, қоғам өзінің алдына қойған сол мақсатынан жаңылмағындарына қуанады. Өтпелі кезең өмірлерін тығырыққа тіреген жандардың жанынан табылып, мұңайған жетімнің маңдайынан сипай алғандарына қуанады. Сонау өтпелі кезең тұсында ұрпағының болашағы үшін қала жағалап, өз жерім, өз топырағым деп қала іргесіндегі ұлтарақтай жер үшін жандарын құрбан етуге əзір болған қазағына араша түсе алғаны үшін өзін жұбатады. Бүгінде қала іргесіндегі «Шаңырақ», «Бақай» сияқты ауылдарда қазағының түтіні түзу шығып жатса, олардың осы бақытты жағдайына өзінің дəнекер болғанына сүйінеді. Ана тілі үшін қаншама күреске түсті десеңізші. Қазір шүкір, сол қол жетпестей болған қазақтың армандары түгел орындалғандай. Бұл жеңіс пен бақ-дəулет Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың сындарлы шақта бірлік пен ынтымақты, елдік пен татулықты ту етіп, Тəуелсіздікті баянды, егемендігімізді еңселі ете білуінің арқасы деп бағалайды Дəурен Сатыбалдыұлы. Тəуелсіздікпен бірге халқымыз арманның орындалғанына қол жеткізді. Соған сүйінеді ол. – Тəуелсіздік күні қарсаңында мені толқытатыны да еліміздің осы биігі, армандарымыздың ақиқатқа айналуы, – дейді жетпістен асса да елім деп əлі елпеңдеп жүрген «Жаңғыру» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, «Қалқаманның елі аман» кооперативінің жетекшісі Дəурен Сатыбалды. Шаршадым, жалықтым демейді. Қазақ баласының басына қиын жағдай түсе қалса, күні

бүгінге дейін жанынан табылып, араша болар жол іздеп жүреді. Халқына деген жанашырлығынан болар, Дəурен Сатыбалдыұлын Алматы жұрты ғана танымайды, ел жақсы біледі. Ұлтжанды азаматтың елі мен қазағына сіңірген еңбегін Елбасы да елеп, Алғыс хатымен марапаттағаны бар. Жуырда бір топ азаматтар бас қосып Дəкеңе қалалық мəслихаттың босаған депутаттарының орнына қайта депутат сайлау шарасына қатысу жөнінде ұсыныс білдірді. Бұл да елдің азаматына деген үлкен сенімі. Азаматтардың бұл ұсынысы Дəурен Сатыбалдыұлының мерейін тағы бір өсіріп тастаған еді. Дəукеңнің осы жасқа келгенде көз жеткізген бір ақиқаты – аққа қара жұқпайтыны, халыққа сіңірген адал еңбектің елеусіз қалмайтыны. Оны шаршатпайтын да осы ақиқат. Топырақтанушы мамандығынан елтанушы азамат биігіне жеткен елжанды азаматтың ендігі арманы – байлығымыз да, бақытымыз да болған Тəуелсіздігімізді қөздің қарашығындай сақтауға, еліміздің ертеңі – жас ұрпақтың бойына отан сүйгіштік қасиетті дарытып, елсүйер азаматтар тəр биелеуге үлес қосу. Үш ұлдың атасы, олардан тараған ұрпақтардан тұ ратын əулеттің тірегі Дəурен Са тыбалдыұлының бұл мұраттарының орындаларына ол кісінің бойындағы елінің ертеңгі нұрлы болашағына деген сенімі тірек бола алады.

АЛМАТЫ.

Қанат ЕСКЕНДІР, «Егемен Қазақстан».

 Басты байлық

Ґмір оты Тəтті ұйқыдан шырылдаған телефон даусы оятты. Трубканы көтергенде: «Салауат Сілəмжанұлы, жеті түнде мазалағаныма кешіріңіз… Жан сақтау бөліміндегі өкпесіне ота жасаған науқас Əлімгереевтің жағдайы тым нашарлап барады. Аузы-мұрнынан аққан қан тоқтау бермей тұр. Кеңсіріктің бер жағына тампон да жасадық. Ар жағына жасай алмадық. Қан ұйытатын дəрілік сұйықтарды да құйып жатырмыз. Нəтижесіз», – деді кезекші дəрігер. Алғашында: «Отоларинголог дəрігерді шақыртыңдар!» – деп айтайын деген. Ол ойынан тез айнып: «Қазір келемін», – деп трубканы қойды. Оның себебі, мұрын қуысының арғы жағына бара беру кез келген дəрігердің қолынан келе бермейтін шаруа. Арнайы қолы білетін маман болмаса, тыныс мүшесіне зақым кеп, өзі əлсіз науқастың жағдайын одан əрі ауырлатып жіберуі əбден мүмкін. Білдей мекеменің басшысы ретінде жан тыныштығын ойлап, басқа маманды шақыртыңдар десе де болғандай еді, қолынан келетін іске өзгені шақыртуды жөн көрмеді. Мұндай кезде бұйрық айтқаннан гөрі, бел шешіп іске кірісетін əдеті. Оны қарамағандылар да біліп алған. Оның үстіне бар жағдайды күн демей, түн демей хабарлап отырыңдар деп қатаң талап қойған өзі. Киімін киіп, сыртқа шыққанда автокөлік те келіп тұр екен. Аурудың аузы-мұрнынан аққан қанды тоқтатып, тыныштандырып болған кезде таң сібірлеп ата бастады. Ал науқас қаперсіз ұйқыға кетті. Жоспар бойынша атқарылатын жұмыстарды бірінші кезекке қойған жөн. Əсіресе, аудандар эпидемиологиялық ахуалды жіті бақылауда ұстауы керек. Құдайға шүкір, соңғы он жылда Алматы облысының денсаулық сақтау саласы туберкулездің таралу көрсеткіштері жағынан да, осы ауру кесірінен болатын

11

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

өлім-жітімді азайту жөнінде де үлкен жетістіктерге жетіп жүр. Сонда да болса тоқмейілсуге болмайды. Құрт ауруының таралуына толық тосқауыл қою үшін əрбір ауылдағы, аудандағы алғашқы медициналық көмек көрсететін емхана дəрігерлерін əлі де болса осы іске жұмылдыру қажет. Туберкулез – əлеуметтік ауру. Сон дықтан оған қарсы күрес шараларын ұйымдастыруда дəрігерлердің рөлін ғана емес, басқа да əлеуметтік жағдайларға баса назар аудартқан жөн. Əсіресе, ветеринарлық, санитарлықэпидемиологиялық қызметтердің, тіпті, ішкі істер қызметкерлерінің туберкулезге қарсы күрес мамандарымен осы жұмыстарды бірлесіп атқаруы жайлы айту керек. Диспансерлік есепте тұрған, туберкулез ошағына айналу қаупі сейілмеген, ескі науқастарды оқшауландыру үшін жеке пəтер бөлу, басқа əлеуметтік көмек мəселелері бар. Соны тағы да мəселе етіп көтеру керек. Бөлінетін əлеуметтік көмек түрлері əр ауданда əртүрлі. Яғни, кей жердің бас дəрігерлері жергілікті əкімдерге мəселенің маңыздылығын жете түсіндіре алмайды. Мұндай шараларды дұрыстап жолға қоймаса, қауіп бұлты сейілмейді. Құрт

ауруы шыққан отбасының мектеп жасына дейінгі балаларын арнайы балабақшалармен қамту əлі толық шешілмеген. Ол осының бəрін жүйелеп, облыс əкімі орынбасарының төрағалық етуімен өтетін үлкен жиында өзінің жасайтын баяндамасын пысықтап шыққанда тағы бір жұмыс күні басталып кеткен еді. Бұл Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі, Алматы облыстық туберкулезге қарсы диспансерінің бас дəрігері Салауат Сəрсембаевтың күнделікті өмірінен алынған бір көрініс қана. Медицина сияқты жұмысы күрделі салада қызмет істейтін, егемен еліміздің өркендеуіне үлесін қосып келе жатқан, өз ортасында белгілі азаматтардың көпшілікке беймəлім тұстары көп-ақ. Сондай жандардың бірі, өз саласының белгілі майталманы Салауат десем, артық айтпаған болар едік. Ол 1978 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтын аяқтағаннан кейін еңбек жолын өзінің туған ауылы Ақсу өңірінен бастады. Сол кездегі учаскелік аурухананың жұмысын жандандырған жас хирург дəрігер жайлы ауыл тұрғындары əлі күнге дейін айтып отырады. Оны мақтайтын да жөні бар. Бұрын аудан орталығына келетін науқастар дертіне шипаны ауыл іргесіндегі ауруханадан тауып, бір қуанып қалған еді. Алайда, жергілікті халықтың ол қуанышы ұзаққа бармады. Жақсы маманды шағын ауылға тұрақтатпады. Оған басты себеп болған оқиға сол кездегі облыстық аурухананың бас дəрігері Юрий Пьяновтің кезекті бір іссапармен Ақсу ауданын аралап келгенінен басталды. Назарынан ештеңе тыс қалмайтын, тəжірибелі ұйымдастырушы жөн сұрасып, сөйлесе келе біліктілігі жоғары жас маманды тез байқады. Жұмысын ұршықша үйірген сауатты маман оған бірден ұнады. Қайтарында ол Салауатты облыстық ауруханаға қызметке шақырды.

Салауат Сілəмжанұлы сол кезде əрі-сəрі күй кешкені рас. Күтпеген жерден алдында екі таңдау тұрды: біріншісі – аудан көлемінде медициналық қызмет көрсету болса, екіншісі – облыстық аурухананың маманы болып, білімін шыңдау. Ол екінші жолды таңдады. Сол таңдауына күні бүгінге дейін өкінбейді. Сөйтіп, ол 1983 жылы Талдықорған қаласындағы облыстық аурухананың табалдырығын аттады. Бір жарым ай білімін жетілдіргеннен кейін, жұмысы ауыр да күрделі реанимация бөлімшесінен бір-ақ шықты. Мұнда сол кездің өзіндеақ облыс көлемінде танымал бола бастаған Берік Бейсекенов, Мақсұт Қалажанов, Бақыт Дəркембеков сияқты білікті анестезиолог-реаниматолог дəрігерлермен бірге қызмет істеді. Бөлімшеге жедел медициналық көмекті қажет ететін ең ауыр, ажал аузындағы науқастар түсетін. «Сол бөлімшеде істегенім, мен үшін үлкен өмір мектебі болды», – дейді Салауат. Кейін тағы да білімін жетілдіріп, құлақ, тамақ, мұрын емдейтін жеке бағытта мамандандырылған лор бөлімшесіне ауысты. Бұл бөлімшенің жұмысы да жеңіл емес еді. Əсіресе, ойнап отырып, оқыс жағдайда өңешіне, кеңірдегіне, өкпесіне түрлі заттар жұтып қойып, дем жетпей қиналған жас сəбилердің өмірлеріне қауіп төнген сəттерді айтсайшы! Қолды-аяққа тұрмай, шырылдаған сəбилерімен қосылып егілген ата-аналарының өздері кейде кедергі келтіретін. Ондай жағдайда дəрігерге жүктелетін міндеттің ауырлығын тілмен айтып жеткізу мүмкін емес еді. Сол бөгде заттарды кеңірдектен не өкпенің ұшар басынан аппарат арқылы тез суырып алу – маманнан біліктілікті, ептілікті, сабырлылықты талап ететін. Дəрігердің осындай біліктілігі оны Талдықорған қалалық халық депутаттары кеңесінің депутаты болып сайлануына ықпал етті. Сол кезден бастап оның ұйымдастырушылық қабілеті айқындала бастады. Осылайша, ол 1996 жылы өзі қызмет істейтін облыстық аурухананың бас дəрігерінің орынбасары қызметіне

тағайындалды. Екі жылдан соң, əлеуметтік қиын жағдайларға байланысты ел арасында өршіп тұрған туберкулезбен күрес саласына ауысып, облыстық туберкулезге қарсы диспансердің бас дəрігері болды. Қанша жүгі ауыр болса да, өзіне тəн күш-жігерімен жаңа жұмысқа бел шеше кірісті. Нəтиже оңай келмейді. Ол осы саланың өркендеуіне, жаңа белесті бағындыруына күні бүгінге дейін жан аямай еңбек етіп келеді. Соның арқасында облыстағы туберкулезбен күрес саласы еліміз бойынша ең алдыңғы қатардан орын алды. Тынымсыз еңбек жемісін бермей қойған жоқ. Бұл басқаратын облыстық туберкулезге қарсы диспансері еліміз бойынша озық тəжірибе мектебіне айналды. Бүгінде Алматы облысы туберкулез ауруының таралу көр сеткіштері жағынан ең аз таралған аймақ болып саналады. Салауат Сəрсембаевтың ел алдындағы ұлан-ғайыр еңбегі еленбей қалған жоқ. Ол басқарған мекеме облыс көлемінде емдеу м екемелерінің арасында өткен жарыстың бірнеше дүркін жеңімпазы. Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатымен, сондай-ақ, облыс əкімінің, Денсаулық сақтау ми нистрінің грамоталарымен бірнеше рет марапатталған. 2007 жылы ол осы саланың жетекші мамандары құрамында АҚШ-та өткен «Туберкулез ауруының қазіргі дəрілерге төзімді түрлеріне қарсы күрес» атты халықаралық жобаға қатысып қайтты. Бұдан бөлек Салауат 2011 жылы осы саланың ең таңдаулы мамандары қатарына Францияда өткен Бүкілдүниежүзілік конгрестің делегаты болды. Отбасында ол өнегелі отағасы. Тұңғыштары – Нұрлан заң қызметкері болса, кенжелері – Абай əке жолын қуған дəрігер, ал келіні – Əйгерім Қуаныш пен Əлима сияқты немерелерді дүниеге əкелген ана ғана емес, барша сəбиді емдейтін балалар дəрігері. Мырзахмет ЕРЕЖЕПОВ, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі.

ТАЛДЫҚОРҒАН.

 Бəрекелді!

Мўќтаж балаларєа компьютер сыйлады «Beeline Қазақстан» компаниясының ұзақ мерзімді «Шексіз мүмкіндіктер» республикалық қайырымдылық жобасының арқасында еліміз бойынша əлеуметтік мекемелерде ерекше білім алуды қажет ететін мүмкіндігі шектеулі балалар 50 Мбит/сек жылдамдықтағы тегін интернетке қол жеткізетін болды. Биылғы жылғы жобаның алғашқы қатысушысы – «Кеңес» кешенді сауықтыру орталығы. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Құрылғанына 23 жыл толып отырған «Кеңес» кешенді сауықтыру орталығында бүгінде қозғалу, сөйлеу, ойлау қабілетінің ақаулары мен психикалық бұзылыстары бар балалар туылған сəтінен бастап 18 жасқа толғанша оқып, білім алады. Сауықтыру орталығы ауыр ауытқушылықтары бар балаларды қолдаумен, əлеуметтік бейімдеумен, əлеуметтендірумен, ықпалдандырумен айналысады, сондай-ақ, ерекше білім алу мұқтаждықтары бар балаларды қарапайым балалар ортасына қосумен айналысады.

Cонымен бірге, аталмыш орталық бүкіл республика бойынша осындай дамуында əртүрлі ақаулары бар балаларға арналған авторлық əдістемелер үлгісін əзірлеп, таратады. – Біздің орталықтың негізгі міндеті – осындай ерекше балалар үшін қоғамда қолайлы климат жасау. Біздің қызметкерлер 23 жыл бойы өз тəрбиеленушілерін сауықтыруда өз үлестерін қосып, кешенді жобалар дайындап келеді. Міне, осы қызметті атқаруда интернеттің мүмкіндігі мол. Онымен қоса, өзімізге қажетті маңызды ақпараттарды жинап, пайдалануға, сондай-ақ, тəрбиеленушілердің алдағы уақытта жұмысқа тұрып кетуі үшін

компьютер үйретіп, интернет-сауаттарын ашуына да үлкен көмек болмақ. Біз Beeline компаниясына жаңа мүмкіншіліктер ұсынғаны үшін алғысымызды білдіреміз, – деді орталықтың бас директоры Майра Сүлеева. Аталмыш жобаға келсек, Beeline Business брендінің əлеуметтік бастамасы 2014 жылы іске қо сылған. Нарықтың корпоративтік сегментіндегі бірегей бренд мобильді жəне тиянақталған қызметтер көрсетеді, оның бағдарламасы бойынша Павлодар, Алматы, Шымкент жəне Петропавл қалаларындағы əлеуметтік мекемелер жылдамдықты интернетке қосылған. Осы уақытқа дейін бір жарым мыңға жуық бала жылдамдықты интернетке қол жеткізсе, олардың арасында көру жəне есту қабілеті бұзылған, тірек-қозғалыс аппаратының сырқатына шалдыққан балалар да бар. 2015 жылдың соңына дейін республика бойынша 12 мекемені қосу жоспарлануда. Барлық мекемелер компанияның корпоративтік волонтерлік бағдарламасы

шеңберінде Beeline қамқорлығындағы нысан мəртебесіне ие болады. – Біздің əлеуметтік жобамыз – жұмысқа орналасуда өз құқықтары барысында туындайтын қиындықтарды жоюға бағытталған, – деп түсіндірді 2Day Telecom (TM Beeline Business) ЖШС-нің бас директоры Тұңғышбек Батталханов. – Айта кетерлік жайт, өткен аптада Қазақстанда «Мүге дектердің құқықтары жөніндегі конвенцияны бекіту туралы» заң жобасы қабылданды. Бұл – еліміздің жасаған үлкен қадамы, өйткені, заңның қабылдануы мүмкіндігі шектеулі адамдарға басқа азаматтармен қатар білімге, еңбекке, ақпаратқа жəне байланысқа қол жеткізуіне мүмкіндік береді. 2Day Telecom ЖШС компаниясы «Үйдегі Интернет» жəне Beeline Business сауда маркаларымен ҚР аумағындағы жетекші тиянақталған байланыс операторларының бірі болып табылады. 2014 жылдың үшінші тоқсанының қорытындысы бойынша, Beeline қызметтерін 9,8 миллион клиент пайдаланып, 2DayTelecom ЖШС-нің «Үйдегі Интернет» қызметіне 300 мыңнан астам абонент қосылған.

Бəріміз білетін Бельгер

Алматы қаласындағы М.Əуезов атындағы академиялық драма театрдан əдебиетсүйер қауым қазақтың белгілі қаламгері Герольд Бельгерді соңғы сапарға шығарып салды.

Азалы жиында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың көңіл айту жеделхатын оқып берген Мəдениет жəне ақпарат министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы келешекте Герольд Бельгер есімі еленетінін жеткізді. Көзі тірісінде: «Қазақ топырағынан нəр алған мен үшін қазақтың қоржынының толық болғаны аса қажет. Көпшіл адам ретінде маған немістің шұжығы мен сырасы жетіспесе де, қазақтың қазысы мен шұбаты жаныма жақын. Ең бастысы, көкірегімде қазақылықтың күйі ойнамаса, мен өзімді кемеліне келген адаммын деп есептемеймін», деп жазып кеткен Герағамен қоштасуға халық өте көп жиналды. Марқұмның қаламдас достары мен тірісінде пікірлес болған азаматтар, шығармашылығын құрметтейтін əрі жақын араласа білген оқырмандары, белгілі зиялы қауым өкілдері, бəрі ортаға шығып, соңғы қоштасу сөзін тебірене сөйледі. Алматы қаласында

орна ласқан Германия консул дығының бас өкілі Ренате Шимкорайт қазақ қаламгері Герольд Бельгер туралы: «Ол қазақ-неміс халқына қатар қызмет еткен тұлға болды. Екі ұлттың арасын əдемі жалғап, біздерді бауырластыруға өмірін арнады», деген пікірін білдірді. Белгілі қоғам қайраткері, айтулы ақын Олжас Сүлейменов жазушының қазақ халқының жадында əрдайым сақталатынын, оның еңбектері ұзақ жасайтынын тілге тиек етті. Көпшілік ішінен қос ұлын жетектеп шыққан бір оқырман: «2010 жылы дүниеге келген егіздерімнің бірін – Герольд деп, екіншісін Бельгер деп атадым», дегенде қоштасуға келген жұрт тебіреніп кетті. Қазақ мəдениеті мен əдебиетінің көкжиегін кеңейтуге атсалысқан Герольд Бельгерді соңғы сапарға шығарып салғанда Алматының ауа райы да мейлінше жайлылық танытты. Қанат ЕСКЕНДІР, «Егемен Қазақстан».

Алдағы тендер туралы хабарландыру «№4 қалалық клиникалық аурухана» шаруашылық жүргізу құқығындағы МКК 20 050 000,00 теңге сомаға 2015 жылға медициналық мақсаттағы бұйымдарды жəне профилактикалық препараттарды сатып алу жөнінде тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын тауарлардың толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауар мына мекенжайға жеткізілуі тиіс: Алматы қ., Папанин к-сі, 220. Жеткізу мерзімі – 2015 ж. ішінде. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесінің 8-9-тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2015 ж. 2 наурызға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Алматы қ., Папанин к-сі, 220, мемлекеттік сатып алу бөлімі, жұмыс күндері сағат 9.00-ден 17.00-ге дейін немесе мына электронды пошта мекенжайы бойынша: goszakup@gkb4.kz Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 2015 жылғы 3 наурызда сағат 10.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттер 2015 ж. 3 наурызда сағат 12.00-де мына мекенжайда ашылады: Алматы қ., Папанин к-сі, 220, мемлекеттік сатып алу бөлімі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (727) 300-36-11; 300-36-19.

Объявление о предстоящем тендере. ГКП «Городская клиническая больница №4» на праве хозяйственного ведения объявляет о проведении тендера по закупкам изделий медицинского назначения и профилактических препаратов на 2015 год на сумму 20 050 000,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товар должен быть доставлен по адресу: г. Алматы, ул. Папанина, 220. Срок поставки – в течении 2015 г. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в пп. 8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 2 марта 2015 г. по адресу: г. Алматы, ул. Папанина, 220, отдел государственных закупок, в рабочие дни, время с 9.00 до 17.00 часов или по электронной почте по адресу: goszakup@gkb4.kz Окончательный срок представления тендерных заявок до 10 часов 00 мин. 3 марта 2015 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 12 часов 00 мин. 3 марта 2015 г. по следующему адресу: г. Алматы, ул. Папанина, 220, отдел государственных закупок. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефонам: 8 (727) 300-36-11; 300-36-19.

Халықаралық Бизнес Университеті (UIB) 2015-2016 оқу жылына лауазымдардың бос орындарына конкурс жариялайды: 1.Кафедра меңгерушісі: Маркетинг жəне ақпараттық жүйелер – 1 Бухгалтерлік есеп жəне аудит – 1 Журналистика жəне халықаралық қатынастар – 1 Экономика жəне менеджмент – 1 Қаржы жəне несие – 1 Қойылатын біліктілік талаптары: жоғары кəсіби білім, ғылым докторы, PhD докторы немесе ғылым кандидаты ғылыми дəрежесі, қауымдастырылған профессор (доцент) немесе профессор ғылыми атағы, педагогикалық қызметкерлер немесе жетекшілік құрам лауазымында 5 жылдан кем емес еңбек өтілінің болуы. 2.Тілдер орталығының директоры: Қойылатын біліктілік талаптары: жоғары кəсіби білім, ағылшын, қазақ жəне орыс тілдерін жақсы білуі, ғылыми дəрежесі мен ғылыми атағының болуы, педагогикалық қызметкерлер немесе жетекшілік құрам лауазымында 5 жылдан кем емес еңбек өтілінің болуы. Конкурсқа қатысу үшін өтініш беру мерзімі – хабарландыру жариялаған күннен бастап бір ай ішінде. Қосымша ақпараттар алу үшін мына мекенжайға хабарласу қажет: Алматы қ., Абай даңғылы, 8а, тел. + 77272598009, 2596445, e-mail: hr.head@uib.kz, lawyer@uib. kz. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды online режімінде: kkk.uib.kz сайты арқылы жіберуге болады. «АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212-офис, БСН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 «Еуразиялық банк» АҚтың Алматы қ. №6 филиалында), «В.Н. Гулидов атындағы Красноярск түсті металдар зауыты» ААҚ-пен ірі мəміле жасау туралы шешімдерді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларын иеленуші акционер Aquila Gold B.V. қабылдағаны жөнінде хабарлайды.

АО «АК Алтыналмас» (Жамбылская область, г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в Филиале №6 АО «Евразийский банк» г.Алматы), сообщает о принятии Aquila Gold B.V., акционером, владеющим всеми голосующими акциями общества, решений о заключении крупных сделки с ОАО «Красноярский завод цветных металлов имени В.Н. Гулидова».

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.


12

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 26 ақпанда сағат 10.00-ден бастап www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Казақстан Республикасы Үкiметiнiң 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендiру объектiлерiн сату қағидасымен республикалық меншіктегі объектілерді сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. Газ-3102 121 автокөлігі, м/н 031CS 10, 2007 ж.ш. Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 6 020 000 теңге, ең төменгі бағасы – 432 175 теңге, алғашқы баға – 602 000 теңге, кепілді жарна – 90 300 теңге. 2. УАЗ-330302 автокөлігі, м/н 032CS 10, 2007 ж.ш. Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 8 540 000 теңге, ең төменгі бағасы – 613 085 теңге, алғашқы баға – 854 000 теңге, кепілді жарна – 128 100 теңге. 3. Астық қоймасы, жалпы алаңы 687,7 ш.м. Қостанай облысы, Ұзынкөл ауданы, Ершовка кенті. Баланс ұстаушы – «ҚР АШМ ауыл шаруашылығы дақылдарының сортын сынау жөніндегі Қостанай облыстық инспектурасы» ММ. Бастапқы бағасы – 49 270 000 теңге, ең төменгі бағасы – 4 366 770 теңге, алғашқы баға – 4 927 000 теңге, кепілді жарна – 739 050 теңге. 4. ВАЗ-21213 автокөлігі, м/н Р 750 СА, 2004 ж.ш. Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 183. Баланс ұстаушы – Қостанай облысы бойынша кедендік бақылау департаменті. Бастапқы бағасы – 2 110 000 теңге, ең төменгі бағасы – 151 476 теңге, алғашқы баға – 211 000 теңге, кепілді жарна – 31 650 теңге. 5. Ваз-21101 автокөлігі, м/н 034CS10, 2007 ж.ш. Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 646 000 теңге, ең төменгі бағасы – 463 762 теңге, алғашқы баға – 646 000 теңге, кепілді жарна – 96 900 теңге. 6. Шевроле Нива автокөлігі, м/н Р 929 СН, 2006 ж.ш. Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 6 490 000 теңге, ең төменгі бағасы – 465 916 теңге, алғашқы баға – 649 000 теңге, кепілді жарна – 97 350 теңге. 7. Mercedes Benz автокөлігі, м/н 041CS10, 1998 ж.ш. Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 13 190 000 теңге, ең төменгі бағасы – 946 907 теңге, алғашқы баға – 1 319 000 теңге, кепілді жарна – 197 850 теңге. 8. Уаз-515140 автокөлігі, м/н Р 565 ВА, 2001 ж.ш. Қостанай облысы, Əулиекөл ауданы, Құсмұрын кенті. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК-161/4 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 5 360 000 теңге, ең төменгі бағасы – 384 793 теңге, алғашқы баға – 536 000 теңге, кепілді жарна – 80 400 теңге. 9. Toyota Avensis автокөлігі, м/н Р 687 СО, 2007 ж.ш. Қостанай қаласы, Баймағамбетов көшесі, 195. Баланс ұстаушы – «Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығы» РМҚК Қостанай облыс тық филиалы. Бастапқы бағасы – 17 030 000 теңге, ең төменгі бағасы – 1 222 580 теңге, алғашқы баға – 1 703 000 теңге, кепілді жарна – 255 450 теңге. 10. Паз-3205а1 автокөлігі, м/н Р 858 BN, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Жітіқара кенті. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК-161/3 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 4 860 000 теңге, ең төменгі бағасы – 348 898 теңге, алғашқы баға – 486 000 теңге, кепілді жарна – 72 900 теңге. 11. Паз-32050 R автокөлігі, м/н Р 509 BH, 2001 ж.ш. Қостанай облысы, Жітіқара қ. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК161/3 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 7 010 000 теңге, ең төменгі бағасы – 503 246 теңге, алғашқы баға – 701 000 теңге, кепілді жарна – 105 150 теңге. 12. Паз-3205 автокөлігі, м/н Р 371 BR, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Жітіқара қ. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК161/3 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 486 000 теңге, ең төменгі бағасы – 348 898 теңге, алғашқы баға – 486 000 теңге, кепілді жарна – 72 900 теңге. 13. Газ-322132-220 автокөлігі, м/н Р 190 BS, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Жітіқара кенті. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК-161/3 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 504 000 теңге, ең төменгі бағасы – 361 821 теңге, алғашқы баға – 195 000 теңге, кепілді жарна – 75 600 теңге. 14. Гараж, жалпы аланы 42,9 ш.м. Қостанай облысы, Лисаков қаласы, Верхнетобольская көшесі, 15/5. Баланс ұстаушы – ҚР ҚМ Кедендік бақылау комитетінің «Қостанай облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 38 120 000 теңге, ең төменгі бағасы – 3 378 552 теңге, алғашқы баға – 3 812 000 теңге, кепілді жарна – 571 800 теңге. 15. «Обаған» кедендік бекетінің БӨПнің ғимараты, жер телімінсіз бөлшектеуге, Қостанай обласы, Ұзынкөл ауданы, Обаған кенті. Баланс ұстаушы – ҚР ҚМ Кедендік бақылау комитетінің «Қостанай облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 35 040 000 теңге, ең төменгі бағасы – 3 105 574 теңге, алғашқы баға – 3 504 000 теңге, кепілді жарна – 525 600 теңге. 16. ИЖ-2717-230-24 автокөлігі, м/н Р 902 BD, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Рудный қаласы, 50 лет Октября көшесі, 38. Баланс ұстаушы – «Рудный индустриялық институты» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 3 020 000 теңге, ең төменгі бағасы – 216 805 теңге, алғашқы баға – 302 000 теңге, кепілді жарна – 45 300 теңге. 17. Газ-3302-14 автокөлігі, м/н Р 901 BD, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Рудный қаласы, 50 лет Октября көшесі, 38. Баланс ұстаушы – «Рудный индустриялық институты» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 5 020 000 теңге, ең төменгі бағасы – 360 385 теңге, алғашқы баға – 502 000 теңге, кепілді жарна – 75 300 теңге. 18. Газ-322132-220 автокөлігі, м/н Р 341 СВ, 2004 ж.ш. Қостанай облысы, Қостанай қаласы, «УК-161/11 мекемесі» РММ аумағында. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ ҚАЖК «УК-161/11 мекемесі» РММ. Бастапқы бағасы – 5 040 000 теңге, ең төменгі бағасы – 361 821 теңге, алғашқы баға – 504 000 теңге, кепілді жарна – 75 600 теңге. 19. Газ-2705-34 автокөлігі, м/н Р 489 ВТ, 2005 ж.ш. Қостанай қаласы, Садовая көшесі, 100. Баланс ұстаушы

– «Қостанай облысы бойынша сот сараптамасы орталығы» ММ. Бастапқы бағасы – 6 990 000 теңге, ең төменгі бағасы – 501 811 теңге, алғашқы баға – 699 000 теңге, кепілді жарна – 104 850 теңге. 20. Ваз-21074 а/к, м/н 338AF10, 2004 ж.ш. Қостанай қаласы, Əл-Фараби көшесі, 113. Баланс ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқығын қорғау жөнін дегі агенттігі «Қостанай облыстық тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі департамент» РММ. Бастапқы бағасы – 2 230 000 теңге, ең төменгі бағасы – 160 091 теңге, алғашқы баға – 223 000 теңге, кепілді жарна – 33 450 теңге. 21. Ваз-21074 автокөлігі, м/н Р 517 AF, 2004 ж.ш. Қостанай қаласы, ƏлФараби көшесі, 113. Баланс ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі агенттігі «Қостанай облыстық тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі департамент» РММ. Бастапқы бағасы – 2 230 000 теңге, ең төменгі бағасы – 160 091 теңге, алғашқы баға – 223 000 теңге, кепілді жарна – 33 450 теңге. 22. Ваз-21074 автокөлігі, м/н 329AF10, 2004 ж.ш. Қостанай қаласы, Əл-Фараби көшесі, 113. Баланс ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі агенттігі «Қостанай облыстық тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі департамент» РММ. Бастапқы бағасы – 2 230 000 теңге, ең төменгі бағасы – 160 091 теңге, алғашқы баға – 223 000 теңге, кепілді жарна – 33 450 теңге. 23. Ваз-21074 автокөлігі, м/н 563AF10, 2004 ж.ш. Қостанай қаласы, Əл-Фараби көшесі, 113. Баланс ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі агенттігі «Қостанай облыстық тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі департамент» РММ. Бастапқы бағасы – 2 220 000 теңге, ең төменгі бағасы – 159 373 теңге, алғашқы баға – 222 000 теңге, кепілді жарна – 33 300 теңге. 24. Газ-31105 100 автокөлігі, м/н Р 036 РК, 2007 ж.ш. Қостанай қаласы, Алтынсарин көшесі, 118 А. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық прокуратурасы» ММ. Бастапқы бағасы – 3 130 000 теңге, ең төменгі бағасы – 224 702 теңге, алғашқы баға – 313 000 теңге, кепілді жарна – 46 950 теңге. 25. Ваз-21213 автокөлігі, м/н Р 655 AU, 1993 ж.ш., Қостанай қаласы, Набережная көшесі, 43. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 5 890 000 теңге, ең төменгі бағасы – 202 244 теңге, алғашқы баға – 589 000 теңге, кепілді жарна – 88 350 теңге. 26. Газ-5201автокөлігі, м/н Р 654 BW, 1990 ж.ш., Арқалық қаласы, Дачный ауылы, Приозерный көшесі, 3-үй. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 1 870 000 теңге, ең төменгі бағасы – 64210 теңге, алғашқы баға – 187000 теңге, кепілді жарна – 28 050 теңге. 27. Уаз-31512 автокөлігі, м/н Р 677 BW, 1996 ж.ш., Арқалық қаласы, Дачный ауылы, Приозерный көшесі, 3-үй. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 4 170 000 теңге, ең төменгі бағасы – 143 185 теңге, алғашқы баға – 417 000 теңге, кепілді жарна – 62 550 теңге. 28. Москвич-2126 автокөлігі, м/н н P 056 АК, 1997 ж.ш., Қостанай қаласы, Набережная көшесі, 43. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 2 420 000 теңге, ең төменгі бағасы – 83 095 теңге, алғашқы баға – 242 000 теңге, кепілді жарна – 36 300 теңге. 29. Газ-3110 411 автокөлігі, м/н Р 985 СК, 2002 ж.ш., Қостанай қаласы, Набережная көшесі, 43. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 1 840 000 теңге, ең төменгі бағасы – 63 180 теңге, алғашқы баға – 184 000 теңге, кепілді жарна – 27 600 теңге. 30. Mitsubishi Galant автокөлігі, м/н Р 411 BW, 2001 ж.ш., Қарабалық ауданы, Ленин көшесі, 1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облысы бойынша салық департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 7 690 000 теңге, ең төменгі бағасы – 264 050 теңге, алғашқы баға – 769 000 теңге, кепілді жарна – 115 350 теңге. 31. Таран аудандық жылжымайтын мүлік жөніндегі орталығының кеңсесі, жалпы алаңы, 72,1 ш.м. Таран ауданы, Тобыл стансасы, Элеватор көшесі, 75, 47-48-пəтер. Баланс ұстаушы – «Қостанай облысы бойынша жылжымайтын мүлік жөніндегі орталық» РМҚК. Бастапқы бағасы – 43 680 000 теңге, ең төменгі бағасы – 1 666 481 теңге, алғашқы баға – 4 368 000 теңге, кепілді жарна – 655 200 теңге. 32. Газ-3110 автокөлігі, м/н Р 019 СS, 2003 ж.ш., Қостанай қаласы, Пушкин көшесі, 100/1. Баланс ұстаушы – «Қостанай облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 1 850 000 теңге, ең төменгі бағасы – 63 523 теңге, алғашқы баға – 185 000 теңге, кепілді жарна – 27 750 теңге. 33. Ғимарат, жалпы алаңы 205,7 ж.ш., 1960 ж.ш. Қарабалық ауылы, Новоселов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – ҚР АШМ АӨК МИК «Қостанай облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы бағасы – 95 550 000 теңге, ең төменгі бағасы – 4 534 345 теңге, алғашқы баға – 9 555 000 теңге, кепілді жарна – 1 433 250 теңге. 34. Ваз-2106 автокөлігі, м/н 183КР10, 1998 ж.ш., Қостанай қаласы, Абай көшесі, 11. Баланс ұстаушы – «ҚР ІІМ Қостанай академиясы» РММ. Бастапқы бағасы – 1 630 000 теңге, ең төменгі бағасы – 53 969 теңге, алғашқы баға – 163 000 теңге, кепілді жарна – 24 450 теңге. 35. Ваз-2106 автокөлігі, м/н 184 КР 10, 1996 ж.ш., Қостанай қаласы, Абай көшесі, 11. Баланс ұстаушы – «ҚР ІІМ Қостанай академиясы» РММ. Бастапқы бағасы – 1 560 000 теңге, ең төменгі бағасы – 53 565 теңге, алғашқы баға – 156 000 теңге, кепілді жарна – 23 400 теңге. 36. Уаз-31512 автокөлігі, м/н 182КР10, 1996 ж.ш., Қостанай қаласы, Абай көшесі, 11. Баланс ұстаушы – «ҚР ІІМ Қостанай академиясы» РММ. Бастапқы бағасы – 4 130 000 теңге, ең төменгі бағасы – 141 811 теңге, алғашқы бағасы – 413 000 теңге, кепілді жарна – 61 950 теңге. 37. Volkswagen Passat автокөлігі, м/н 172КР10, 1996 ж.ш., Қостанай қаласы, Абай көшесі, 11. Баланс ұстаушы – «ҚР ІІМ Қостанай академиясы» РММ. Бастапқы бағасы – 4780000 теңге, ең төменгі бағасы – 164 130 теңге, алғашқы бағасы – 478 000 теңге, кепілді жарна – 71 700 теңге. 38. Камаз-5320 автокөлігі, м/н 173КР10, 1993 ж.ш., Қостанай қаласы, Абай көшесі,

11. Баланс ұстаушы – «ҚР ІІМ Қостанай академиясы» РММ. Бастапқы бағасы – 14520000 теңге, ең төменгі бағасы – 498 571 теңге, алғашқы бағасы – 1 452 000 теңге, кепілді жарна – 217 800 теңге. 39. Ваз-21114 автокөлігі, м/н Р 017 AF, 2006 ж.ш., Қостанай қаласы, Быковский көшесі, 4А. Баланс ұстаушы – ҚР ДСƏДМ «Республикалық электронды денсаулық сақтау орталығы» ШЖҚ РМК. Бастапқы бағасы – 6 290 000 теңге, ең төменгі бағасы – 215 979 теңге, алғашқы бағасы – 629 000 теңге, кепілді жарна – 94 350 теңге. 40. УАЗ-31514 автокөлігі, м/н Р 817 КР, 2003 ж.ш., Қостанай қаласы, Перонная көшесі, 8. Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ Көліктегі ішкі істер департаменті Қостанай стансасындағы желілік ішкі істер бөлімі. Бастапқы бағасы – 3 610 000 теңге, ең төменгі бағасы – 123 956 теңге, алғашқы бағасы – 361 000 теңге, кепілді жарна – 54 150 теңге. 41. Иж-27156-001 автокөлігі, м/н Р 795 AF, 1998 ж.ш., Қостанай қаласы, Борцов көшесі, 117. Баланс ұстаушы – Су ресурстары комитетінің «Қазсушар» ШЖҚ РМК ҚФ. Бастапқы бағасы – 3 240 000 теңге, ең төменгі бағасы – 111 251 теңге, алғашқы бағасы – 324 000 теңге, кепілді жарна – 48 600 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталғанға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар! Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік шотына төленеді: № КZ350705012170174006, Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, банк коды 070, БИН 120240011849 КБЕ 11, төлем белгіленген код 171. Назар аударыңыз! Қатысушының хабарламада көрсетiлген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ Сатушының шотына сауда-саттық өткiзу туралы хабарламада көрсетiлген кепiлдi жарнаның аукцион басталуға дейiн жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға қатысу үшiн мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшiн: жеке сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – ЖСН), тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшiн: бизнес сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – БСН), толық атауын, бiрiншi басшының тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 3) кепiлдi жарнаны қайтару үшiн екiншi деңгейдегi банктегi есеп айырысу шотының деректемелерiн; 4) байланыс деректерiн (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзiмiн көрсетіп Тiзiлiмнiң веб-порталында алдын ала тiркелу қажет. Жоғарыда көрсетiлген деректер өзгерген кезде қатысушы бiр жұмыс күнi iшiнде Тiзiлiмнiң веб-порталына енгiзiлген деректердi өзгертедi. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қа тысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді (бұдан əрi – өтiнiм) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион ережесі: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi аукционда жекешелендiру объектiсiн сатып алу ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасы осы Қағиданың сəйкес белгiленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейiн бес минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi жекешелендiру объектiсiн сатып алуға ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру объектiсiнiң соңғы жарияланған бағасы белгiленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендiру объектiсiн сатып алуға ниетiн бiрiншi болып растаған қатысушы саудасаттықтың голланд əдiсi бойынша аукцион жеңiмпазы болып танылады жəне осы жекешелендiру объектiсi бойынша аукцион өткiзiлді деп танылады; 3) егер жекешелендiру объектiсiнiң бағасы белгiленген ең төменгi мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бiрде-бiреуi жекешелендiру объектiсiн сатып алу ниетiн растамаса, онда аукцион өткiзiлді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып саудасаттық өткiзiлген күнi Тізілімнің вебпорталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 75 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсетіп олардың көшірмелерін не нотариалды куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7142) 501-511, 500-688 телефондары арқылы алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 5 наурызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасымен республикалық меншіктегі объектілерді сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі мен электрондық аукционға респуб ликалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1) Уаз-31519 095 02 автокөлігі, 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M307КР, Қарағанды қаласы, Октябрь ауданы, Серова көшесі, 83. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Көліктегі ішкі істер департаментінің Қарағанды-сұрыптау станса сындағы ішкі істер желілік басқармасы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 258000 теңге, кепілді жарна – 38700 теңге. 2) Ваз-21214 автокөлігі, 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 041CS09, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 128000 теңге, кепілді жарна – 19200 теңге. 3) Ваз-21213 автокөлігі, 2006 жылы шыға рылған, мемлекеттік нөмірі М489DH, Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, Бөкейханов көшесі, 33. Баланс ұстаушы –«Қазақстан Республикасы Ауыл ша руашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Қарағанды облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 90000 теңге, кепілді жарна – 13500 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісі мен электрондық аукционға респуб ликалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1) Газ-3110-411 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М753BS, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы, Атасу кенті, Қ.Абжанов көшесі, 62. Баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖК РМК Қарағанды облыстық филиалы. Алғашқы баға – 101000 теңге, бастапқы баға – 505000 теңге, ең төменгі баға – 29366 теңге, кепілді жарна – 15150 теңге. 2) Ваз-21060 автокөлігі, 2003 жылы шы ғарылған, мемлекеттік нөмірі 032CS09, Қарағанды қаласы, Бұқар жырау ауданы, Ботақара кенті, Маяковский көшесі, 33. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Алғашқы баға – 117000 теңге, бастапқы баға – 585000 теңге, ең төменгі баға – 34018 теңге, кепілді жарна – 17550 теңге. 3) Газ-31105-411 автокөлігі, 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 034CS09, Қарағанды облысы, Абай ауданы, Абай қаласы, К.Маркс көшесі, 34. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Алғашқы баға – 267000 теңге, бастапқы баға – 1335000 теңге, ең төменгі баға – 77630 теңге, кепілді жарна – 40050 теңге. 4) Ваз-21060 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 028CS09, Қарағанды

облысы, Шахтинск қаласы, 40 лет Победы көшесі, 48. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Алғашқы баға – 117000 теңге, бастапқы баға – 585000 теңге, ең төменгі баға – 34018 теңге, кепілді жарна – 17550 теңге. 5) Ваз-21061 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 016CS09, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Алғашқы баға – 67000 теңге, бастапқы баға – 335000 теңге, ең төменгі баға – 19480 теңге, кепілді жарна – 10050 теңге. 6) Ашалы кран, Қарағанды қаласы, Октябрь ауданы, Верещагин көшесі, 1. Баланс ұстаушы «Қазсушар» ШЖҚ РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Алғашқы баға – 1150000 теңге, бастапқы баға – 5750000 теңге, ең төменгі баға – 334361 теңге, кепілді жарна –172500 теңге. 7) «Сарыарқа» демалыс орнының мүлік кешені, Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Бектау-ата шатқалы. Баланс ұстаушы – «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС. Ал ғашқы баға – 30711000 теңге, бастапқы баға – 153555000 теңге, ең төменгі баға – 8929183 теңге, кепілді жарна – 4606650 теңге. 8) «Жасыл мыс» демалыс орнының мүлік кешені, Қарағанды облысы, Балқаш қаласы. Баланс ұстаушы – «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС. Алғашқы баға – 50938000 теңге, бастапқы баға – 254690000 теңге, ең төменгі баға – 14810157 теңге, кепілді жарна – 7640700 теңге. 9) Газ-3110-411 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 022CS09, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Алғашқы баға – 90000 теңге, бастапқы баға – 450000 теңге, ең төменгі баға – 26167 теңге, кепілді жарна – 13500 теңге. 10) «Орленок» демалыс орнының мүлік кешені, Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы, Баланс ұстаушы – «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС. Алғашқы баға – 162549000 теңге, бастапқы баға – 812745000 теңге, ең төменгі баға – 47260908 теңге, кепілді жарна – 24382350 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Сатушының өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сатушының шотына сауда-саттық өткізу

туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі негіз болып табылады. Кепілді жарнаны қайтару үшін аукционға қатысушы сауданы ұйымдастырушыға банкте ағымдағы есепшоты бар екенін растайтын анықтама тапсыруы керек. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсетіп Тізілімнің веб-порталына алдын ала тіркелуі қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкес тендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсетіп, Тізілімнің вебпорталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушы ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді жекешелендіру объек тілерін сату қағидасына сəйкес Тізілімнің вебпорталына тіркеуі қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде сатылатын объект бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім вебпорталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату ке лісімшартына қол қойған кезде мына құжаттардың түпнұс қаларын көшір мелерімен бірге міндетті түрде көрсетеді немесе нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондайақ банктен ағымдағы шоттың баржоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжат тың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсетіп көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Электрондық аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың

36-4-тар мағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бас тапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі Қағидаға сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы Қағидаға сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама жеңімпаздың жəне сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қарағанды қаласы, Қазыбек би ауданы, Костенко көшесі, 6-үй, 11-бөлме мекенжайында жеңімпазбен сатып алусату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жер учаскесіне құқық сатып алушыға өтеді, жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес бөлек төлейді. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7212) 42-57-53 телефоны арқылы алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық мүлікті жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізу туралы хабарлайды Тендер 2015 жылғы 26 ақпан сағат 11.00-де əкімшілік ғимаратта мына мекенжайда болады: Қостанай облысы, Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 75, 3-қабат, 16-бөлме. Лот № 1. Барлық инженерліктехни калық құрылғыларымен жапсарлас салынған офистік тұрақжай, ғимараттағы жалпы алаңы 128,1 ш.м., оның ішінде қосалқы алаңы 17 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қарасу ауданы, Қарасу ауылы, Ысқақов көшесі, 70. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ), банктің есепкассалық бөлімін пайдалану үшін. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 55610 теңге. Кепілді жарна – 27805 теңге. Лот № 2. Барлық инженерліктех ни калық құрылғыларымен жапсарлас салынған офистік тұрақжай, ғима раттағы жалпы алаңы 150,0 ш.м. оның ішінде қосалқы алаңы 38,8 ш.м; орналасқан мекенжайы: Қамыс ты ауданы, Қамысты ауылы, Г.Косьма көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ), банктің есепкассалық бөлімін пайдалану үшін. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 63432 теңге. Кепілді жарна – 31716 теңге. Лот № 3. № 15 тұрақжай құрылымы, 2- секция (электрэнергияны қоспағанда жылу жəне коммуникациясы жоқ), ғимараттағы жалпы алаңы – 350,0 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қостанай қ., Мəуленов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Резерв» РМК «Целина» филиалы. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 106761 теңге. Кепілді жарна – 56190 теңге. Лот № 4. Жартытөле тұрақжайындағы тамақтандыру орны жабдығымен, жалпы алаңы 640,9 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қостанай қаласы, А.Байтұрсынов көшесі, 47-үй, № 1а корпус. Баланс ұстаушы – «А.Байтұрсынов

атындағы Қостанай мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 99333 теңге. Кепілді жарна – 188252 теңге. Лот № 5. Тұрақжайдағы тамақтандыру орны жабдығымен, жалпы алаңы 129,0 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қостанай қаласы, Маяковский көшесі, 99/1-үй, № 4 корпус. Баланс ұстаушы – «А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 33831 теңге. Кепілді жарна – 56842 теңге. Лот № 6. Тұрақжайдағы тамақтандыру орны жабдығымен жалпы алаңы 128,8 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қостанай қаласы, Абай көшесі, 28үй, № 3 корпус. Баланс ұстаушы – «А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 23035 теңге. Кепілді жарна – 46011 теңге. Лот № 7. Тұрақжайдағы тамақтандыру орны жабдығымен жалпы алаңы 180,2 ш.м. орналасқан мекенжайы: Қостанай қаласы, Абай көшесі, 28үй, № 2 корпус. Баланс ұстаушы – «А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 33759 теңге. Кепілді жарна – 65903 теңге. Тендер шарты. 1.Тұрақжайды айлық жалдаудың ең үлкен мөлшерлемесі; 2.Мүліктік жалдау шартын жасау мерзімі – 26.02.2015 ж. бастап 25.02.2016 ж. дейін (№ 4, № 5, № 6, № 7 лоттар бойынша жазғы демалыс уақытында 01.07.2015 ж. бастап 31.08.2015 ж. дейін үй-жайдың жабылу шартымен); 3.Нысанды тікелей мақсаты бойынша пайдалану; 4.Университеттің студенттері мен оқыту шылары жəне қызметкерлері үшін ыстық тамақ ұйымдастыру (№ 4, № 5, № 6, №7 лоттар бойынша); 5.Түскі астың орта бағасын 250300 теңге аралығында қамтамасыз ету, студентердің ішіндегі жетім балаларға ең төменгі баға

100-150 теңге аралағында ыстық тамақ ұйымдастыру (№ 4, № 5, № 6, №7 лоттар бойынша). Жалдау ақысының мөлшерлемесіне коммуналдық қызметтердің шығыны мен орынға қызмет көрсетудің шығыны енгізілмейді. Олар бөлек төленеді. Егер тіркелген өтінімдердің саны екеуден кем болса, онда тендер болмады деп жарияланады (бұған екінші жəне одан кейінгі тендерлерді қоспағанда). Тендер өткізу ережесі Комиссия тендер өткізу кезінде нысан үшін бастапқыдан төмен емес жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қам тылған барлық талаптарға сай келетін қатысушыны тендер жеңімпазы деп жариялайды. Тендерлік құжаттарды мына мекенжайдан алуға болады: Қостанай қ., Гоголь к-сі, 75 115-бөлме. Кепілді жарна Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік шотына енгізіледі: № KZ350705012170174006, БИК ККМFKZ2A, 070 банк коды, БСН 120240011849, КБЕ 11, КНП 171, ҚР Қаржы министрлігінің «Қазынашылық комитеті» ММ. Тендерге қатысу үшін қажетті құжаттар тізбесі: - тендерге қатысуға өтінім, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне оның тендер шартын орындау бойынша міндеттемесі жəне тиісті шартты жасауы қамтылады; - желiмделген конвертте тендердiң шарттары бойынша ұсыныстарды; - кепілді жарнаның аударылғандығын растайын төлем тапсырмасының көшірмесі; - салық органының қатысушының салықтық берешегі жоқ екендігі туралы өтінім берілген кезге дейінгі бір айдан кешіктірілмей берілген анықтамасын; - заңды тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың немесе куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін;

- дара кəсіпкер үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, дара кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; - жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме; - жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); - шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын. Мүліктік жалдау шартын жасау мерзімі – 26.02.2015 ж. бастап 25.02.2016 ж. дейін (№ 4, № 5, № 6, № 7 лоттар бойынша жазғы демалыс уақытында 01.07.2015 ж. бастап 31.08.2015 ж. дейін үй-жайдың жабылу шартымен) одан əрі баланс ұстаушымен келісім бойынша ұзарту мүмкіндігімен. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күнінен бастап күттізбелік 10 күннен кешіктірмей жасалды. Өтінімдер қабылдау жалға берушінің мекенжайына құжаттарды тігілген түрінде, беттері нөмірленген жəне мөрленіп (жеке тұлға үшін, егер мұндай болса) тапсыру жағдайында ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2015 жылғы 25 ақпанда сағат 11.00-де аяқталады. Өтінімдер мына мекенжайда қа был данады: Қостанай облысы, Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 75, 16-бөлме. Анықтама алу телефондары: 501-511, 500-510 (факс).


13

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

Жекешелендірудің 2014-2016 жылдарға арналған кешенді жоспарын іске асыру шеңберінде жекешелендіру объектілерін сату туралы мəліметтер (2015 жылғы 9 ақпандағы жағдай бойынша, «Егемен Қазақстан» газетінің 2014 жылғы 27 желтоқсандағы №253 нөмірінде жарияланған ақпаратқа қосымша) № Ұйым БСН р/с 1 2 1 970740000838

Атауы

Объектінің өңірі

Меншік түрі 5 «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ

6 «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» АҚ, Астана қ.

7 10,00

8 13 129 999 495,00

9 13 129 999 495,00

10 12/18/2014

Жеңімпаз түрі 11 жеке тұлға

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

51,00

5 907 305 520,00

5 907 305 520,00

12/31/2014

заңды тұлға Алматық қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

51,00

4 971 814 560,00

4 971 814 560,00

12/31/2014

заңды тұлға Алматық қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

78,47

3 473 298 777,00

3 473 298 777,00

12/31/2014

заңды тұлға Алматық қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Қазақстан темiр жолы» ҰК» АҚ, Астана қ.

23,43

1 659 217 240,00

1 659 217 240,00

12/31/2014

заңды тұлға Астана қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

51,00

1 364 866 590,00

1 364 866 590,00

12/31/2014

заңды тұлға Алматық қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

50,00

1 358 466 000,00

1 358 466 000,00

12/31/2014

заңды тұлға Резидент емес

ЖШС қатысушысына сату

«Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

51,00

431 305 000,00

431 305 000,00

12/31/2014

заңды тұлға Алматы қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«СПК «Каспий» ƏКК» ҰК» АҚ, Актау қ. «Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ.

20,00 51,00

192 077 000,00 90 931 980,00

192 077 000,00 90 931 980,00

12/24/2014 12/31/2014

заңды тұлға Маңғыстау облысы заңды тұлға Алматы қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату ЖШС қатысушысына сату

«Алматы қаласының қаржы басқармасы» КММ, Алматы қ. «Астана қаласының қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті» ММ, Астана қ. «Есіл» ƏКК» ҰК» АҚ, Көкшетау қ. «Зайсан ауданының қаржы бөлімі» ММ, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Зайсан қ. «Тобыл» ƏКК» АҚ, Қостанай қ. «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау» АҚ, Астана қ. «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау» АҚ, Астана қ. «Атырау» ƏКК» ҰК» АҚ, Атырау қ. «Байзақ ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» КММ, Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Сарыкемер ауылы

70,00

59 639 980,00

75 000 000,00

12/12/2014

заңды тұлға Алматы қ.ə.

2

100,00

462 000 000,00

71 262 520,27

1/13/2015

заңды тұлға Алматы қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

49,00

264 170 000,00

10 418 104,32

12/30/2014

заңды тұлға Астана қ.ə.

АҚ акционеріне сату

51,00 51,00

8 000 000,00 6 706 000,00

8 300 000,00 6 800 000,00

4/21/2014 12/26/2014

2 2

10,00 49,00

6 436 698,00 6 250 000,00

6 436 698,00 6 250 000,00

11/26/2014 11/10/2014

заңды тұлға Ақмола облысы жеке тұлға Шығыс Қазақстан облысы жеке тұлға Астана қ.ə. жеке тұлға Жамбыл облысы

12,50

6 250 000,00

6 250 000,00

12/29/2014

жеке тұлға

ЖШС қатысушысына сату

49,00 49,00

5 000 000,00 9 415 350,00

5 000 000,00 3 647 699,51

12/31/2014 12/30/2014

заңды тұлға Атырау облысы жеке тұлға Жамбыл облысы

ЖШС қатысушысына сату 2

28 481 670,00

3 116 435,54

1/30/2015

жеке тұлға

2

1 003 170,00

1 003 170,00

12/31/2014

Оңтүстік Қазақстан облысы заңды тұлға Алматы қ.ə.

3 607 475,00

438 584,74

1/27/2015

заңды тұлға Жамбыл облысы

2

81 889,00

83 000,00

12/26/2014

жеке тұлға

Алматы облысы

2

52 000,00

76 133,20

12/26/2014

жеке тұлға

Алматы облысы

2

2

030540002227

3 4 «Қазақстан электр желілерін басқару Астана қ.ə. компаниясы»АҚ (Кazakhstan Electricity Grid Operating Company) «KEGOC» «Теміржол Энерго» ЖШС Астана қ.ə.

3

030440000940

«Қамқор Локомотив» ЖШС

Астана қ.ə.

4

081240000320

Астана қ.ə.

5

030140002252

«Қазақстандық вагон жасау компаниясы» ЖШС «Теміржол жөндеу» ЖШС

6

050140009654

«Локомотив-2030» ЖШС

Астана қ.ə.

7

060440004255

«Қамқор-Менеджмент» ЖШС

Астана қ.ə.

8

030440002799

«Қамқор Вагон» ЖШС

Астана қ.ə.

9 10

090340004524 121240018998

«Каспий Агро Компани» ЖШС «Қамқор Жылу» ЖШС

Маңғыстау облысы Астана қ.ə.

11

801140000022

Алматы қ.ə.

12

061140003655

«Алматы қаласының көлік холдингі» ЖШС «Елорда-Жарнама» ЖШС

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «Каспий» ƏКК «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) Коммуналдық облыстық

Астана қ.ə.

Коммуналдық облыстық

13

081240006479

«Бəсекелестікті дамыту жəне қорғау орталығы» АҚ

Астана қ.ə.

Республикалық меншік

14 15

070540008203 090140004255 101240003173 070540003331

Ақмола облысы Шығыс Қазақстан облысы Қостанай облысы Жамбыл облысы

«Есіл» ƏКК Коммуналдық аудандық

16 17 18

080540019131

Маңғыстау облысы

«Қазагро» ҰБХ

19 20

110540002343 080740017492

Атырау облысы Жамбыл облысы

«Атырау» ƏКК Коммуналдық аудандық

21

040540000311

«Табыс Бер» ЖШС «Зайсан аудандық əкімдігінің «Зайсантазалық» ЖШС «Аманбай» ЖШС «Жуалы-Рантье» микрокредиттік ұйымы» ЖШС «Жаңа-Қаржы» микрокредиттік ұйымы» ЖШС «Атырау Зелен Строй ЛТД» ЖШС «Ауыл жаңалығы» - «Сельская Новь» Байзақ аудандық газетінің редакциясы» ЖШС «Южтранс» ЖШС

Коммуналдық облыстық

22

040240003107

«Экспресс Консалтинг» ЖШС

Оңтүстік Қазақстан облысы Астана қ.ə.

23

061240006118

24

061240002968

25

070340007812

26

091040003409

27

081240015616

«Талас Тынысы» Талас аудандық газеті» ЖШС «Қарасай ауданының мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Қарасай аудандық мемлекеттік тілді оқыту орталығы» КМҚК «Алматы облысы Талғар аудандық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Мемлекеттік тілді оқыту орталығы» МКҚК «Инвестициялар рентабельділігін зерттеу агенттігі» ЖШС (ИРЗА) «Ақсай-Кірпіш» ЖШС

Астана қ.ə.

Жамбыл облысы Алматы облысы

Алматы облысы

Астана қ.ə.

«Тобыл» ƏКК «Қазагро» ҰБХ

Сатушы/Меншік иесі

«Оңтүстік Қазақстан облысының қаржы басқармасы» 100,00 ММ, Шымкент қ. «Қамқор» жөндеу корпорациясы» ЖШС, Астана қ. 51,00

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) Коммуналдық аудандық «Талас ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» КММ, Жамбыл облысы, Талас ауданы, Қаратау қ. Коммуналдық аудандық «Қарасай аудандық қаржы бөлімі» ММ, Алматы облысы, Қарасай ауданы, Қаскелең қ.

Коммуналдық аудандық

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ («ҚазМұнайГаз» ҰК) Батыс Қазақстан облысы «Орал» ƏКК

департаментінің шотына төленеді: банк - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті; ИИК KZ590705012170179006, БИК KKMFKZ2A, БИН 120340014555; ММ коды 2170179, КБе 11, КНП 171; төлем нің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Қатысушыларға кепiлдi жарнаның кез келген санын енгiзуге рұқсат етіледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқын береді. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақтылы түсуі үшін өтініштерді қабылдау аяқталуға дейін үш күннен кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Аукционға қатысу үшін мына құжаттарды: жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail); ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің вебпорталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тір келу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату объектісі бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының өтінімді қатысу жəне тіркеу бойынша талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сатушының шотына аукцион өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға жіберілген қатысушыға Тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат етіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы ақпараттық хабарламада көрсетілген

49,00

«Талғар аудандық қаржы бөлімі» ММ, Алматы облысы, Талғар ауданы, Талғар қ.

Бастапқы баға, тг.

Сату бағасы, тг.

Сату күні

Жеңімпаз өңірі 12 Халықтық IPO (республика өңірі)

Маңғыстау облысы

Сауда-саттыққа қатысушылар саны 13 41319

ЖШС қатысушысына сату ЖШС қатысушысына сату

ЖШС қатысушысына сату

«Қазақ мұнай жəне газ институты» АҚ, Астана қ.

40,00

60 800,00

60 800,00

12/9/2014

заңды тұлға Алматы қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату

«Орал» ƏКК» АҚ, Орал қ.

5,00

6 000,00

6 000,00

12/24/2014

заңды тұлға Батыс Қазақстан облысы

ЖШС қатысушысына сату

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақмола мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 27 ақпанда сағат 11.00-ден 17.00-ге дейін (Астана қ. уақыты бойынша) www.gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. Ваз-21060 автомобилі, мем.нөмірі С 170 КР, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қаласы, Капцевич көшесі, 220. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының ішкі істер департаменті. Алғашқы баға – 90 000 теңге. Бастапқы баға – 450 000 теңге. Ең төменгі баға – 15 452 теңге. Кепілді жарна – 13 500 теңге. 2. Ваз-2106 автомобилі, мем.нөмірі С 283 КР, 2004 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қаласы, Капцевич көшесі, 220. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының ішкі істер департаменті. Алғашқы баға – 94 000 теңге. Бастапқы баға – 470 000 теңге. Ең төменгі баға – 16 139 теңге. Кепілді жарна – 14 100 теңге. 3. Ваз-21060 автомобилі, мем.нөмірі С 224 КР, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қаласы, Капцевич көшесі, 220. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының ішкі істер департаменті. Алғашқы баға – 162 000 теңге. Бастапқы баға – 810 000 теңге. Ең төменгі баға – 25 032 теңге. Кепілді жарна – 24 300 теңге. 4. Ваз-21060 автомобилі, мем.нөмірі С 233 КР, 2004 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Бурабай ауданы, Щучинск қаласы, Коммунистическая көшесі, 33. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының ішкі істер департаменті. Алғашқы баға – 178 000 теңге. Бастапқы баға – 890 000 теңге. Ең төменгі баға – 27 504 теңге. Кепілді жарна – 26 700 теңге. 5. Skoda Super b автомобилі, мем. нөмірі 017CS03, 2008 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қаласы, М.Горький көшесі, 39. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қа зақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Ақмола облыстық сотының кеңсесі. Алғашқы баға – 2 050 000 теңге. Бастапқы баға – 10 250 000 теңге. Ең төменгі баға – 316 758 теңге. Кепілді жарна – 307 500 теңге. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бас тап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын – 2015 жылғы 26 ақпанда сағат 11.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Ақмола мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру

Сату, %

Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса жекешелендіру объектісінің бастапқы баға сы Қағидаға сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбiр сатылған жекешелендiру объектісі бойынша аукцион нəтижелерi аукцион нəтижелерi туралы электрондық хаттамамен ресiмделедi, оған сатушы жəне жеңiмпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып сауда-саттық өткiзiлген күнi Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелерi туралы хаттама аукцион нəтижелерiн жəне жеңiмпаз сатушының жекешелендiру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою мiндеттерiн белгiлейтiн құжат болып табылады. Жеңiмпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткiзiлген күннен бастап күнтiзбелiк он күннен аспайтын мерзiмде Көкшетау қаласы, М. Əуезов көшесі, 230, 13-бөлме мекенжайында қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғанын жеке басын куəландыратын құжаттың; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсетіп олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7162) 256556, 254715 телефондары арқылы алуға болады.

АШЫҚ ТЕНДЕР ТУРАЛЫ ХАБАРЛАНДЫРУ

«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС 2015 жылға Шардара ЭС ОДС (ОИК) жедел-ақпараттық кешенін жобалау, жабдықпен жəне бағдарламалық қамтамасыз етумен жиынтықтау, монтаждау, іске қосу-реттеу жұмыстары жəне пайдалануға қосу бойынша қызметтерді орындауға ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар мына мекенжайға жеткізілуі тиіс: ОҚО, Шардара қ. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 2015 жылдың төртінші тоқсан. Тендерлік құжаттама топтамасын 17.02.2015 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі: KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ға мына мекенжай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, 226-бөлме, ЦСМТС. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 18.02.2015 ж. сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендерлік комиссия 18.02.2015 ж. сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша ашады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 50-58-31. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mailға жіберу керек: urika77@mail.ru

ОБЪЯВЛЕНИЕ ОБ ОТКРЫТОМ ТЕНДЕРЕ

ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера на выполнение услуг по проектированию, комплектованию оборудованием и программным обеспечением, выполнению монтажных, пуско-наладочных работ и вводу в эксплуатацию оперативно-информационного комплекса (ОИК) ОДС Шардаринских ЭС в 2015 г. Полный перечень закупаемых материальных, финансовых ресурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены по адресу: ЮКО, г. Шардара. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг четвертый квартал 2015 г. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 17.02.2015 г. включительно по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после представления потенциальным поставщиком документа об оплате тендерной документации. Стоимость пакета тендерной документации составляет 1000 (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются (направляются) потенциальными поставщиками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, ул.Энергетиков, 1, 2-этаж, каб. 226, ЦСМТС. Окончательный срок представления тендерных заявок до 13.00 часов 18.02.2015 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной комиссией в 15.00 часов 18.02.2015 г. по следующему адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, кабинет технического директора. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8 (7252) 50-58-31. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать на e-mail: urika77@mail.ru

Әкімхан ЖҰМАДІЛОВ Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген экономисі, Қаржы министрінің бұрынғы орынбасары Əкімхан Жұмаділов 2015 жылғы 8 ақпанда 88 жасқа қараған шағында дүниеден өтті. Əкімхан Жұмаділов 1927 жылы 15 маусымда Алматы об лысындағы бұрынғы Кеген ауданының Қопалы қыстауында туды. Балалық шағы Ұлы Отан со ғ ы сы н ы ң сұ р ап ы л ж ы л дарымен тұспа-тұс келген Ə.Жұмаділов тұрмыстың қиын тауқыметіне қарамастан 15 жасында орта мектепті үздік бітірген соң, аудандық халыққа білім беру бөліміне статистика инспекторы қызметіне шақырылды. Ол жұмыстан қол үз бей жүріп Семейдегі есепкре дит техникумын сырттай оқып бітірді. 1946 жылдың 1 қазанынан бастап зейнет демалысына шыққанға дейін қаржы саласында абыройлы қызмет етті. Кеген, Нарынқол аудандық қаржы бөлімдерінде меңгеруші болды. 1960 жылы Қазақ КСР Қаржы министрлігінің орта лық аппаратына қызметке шақырылды. Бөлім бастығы, денсаулық сақтауды, халыққа білім беруді, мəдениетті, денешынықтыру жəне спортты қаржыландыру басқармасы бастығының орынбасары лауазымдарын атқарып, 1990 жылға дейін осы басқармаға басшылық етті. Министрліктің алқа мүшесі болды. Ал 1990 жылы Қазақ КСР Қаржы министрінің орынбасары болып тағайындалды. Əкімхан Жұмаділов Ленинград жоғары қаржы

мектебінің түлегі еді. Көп жылғы жемісті еңбегі үшін ол «Халықтар достығы» жəне «Октябрь революциясы» ордендерімен жəне көптеген медальдармен, сондай-ақ екі мəрте Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен, КСРО Қаржы министрлігінің грамоталарымен марапатталды. Əкімхан Жұмаділов экономистердің тұтас бір шоғырын тəрбиелеп өсірді. Олар бүгінде жоғары мемлекеттік лауазымдарда ойдағыдай қызмет атқаруда. Ол Отанға қызмет етудің үлгіөнегесі болды, биік ақыл-парасатымен ерекшелене білді. Барлық күш-жігерін жəне білімін республиканың өсіп-өркендеу жолына жұмсады. Əкімхан Жұмаділовтің жарқын бейнесі, адамгершілік тұлғасы, оны білетіндердің жəне Қаржы министрлігінің аппаратында бірге жұмыс істеген замандастарының жадында əрдайым сақталады. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ұжымы.

Солтүстік Қазақстан облысының əкімдігі белгілі жазушы, аудармашы, публицист, қазақ əдебиетінің көрнекті өкілі, жерлесіміз Герольд Карлович БЕЛЬГЕРДІҢ қайтыс болуына байланысты оның отбасы мен туған-туыстарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Солтүстік Қазақстан облысының Шал ақын ауданындағы Ысқақ Ыбыраев ауылының тұрғындары жерлестері, қазақ əдебиетінің көрнекті өкілі, танымал жазушы Герольд Карлович БЕЛЬГЕРДІҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып шын ниеттен көңіл айтады. Айтулы азаматтың асыл бейнесі жүрегімізде əркез сақтала бермек. Петропавл қаласында тұратын Ғалым Қадірəліұлының отбасы мен ұрпақтары көрнекті қаламгер, аудармашы, ұлттық əдебиетіміздің жанашыры, қазақ халқына да, неміс ұлтына да ардақты жерлесіміз, Солтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматы Герольд Карлович БЕЛЬГЕРДІҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына, туған-туысқандары мен жерлестеріне қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


14

www.egemen.kz

11 ақпан 2015 жыл

н а п ќ а ы є а д а Астан

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ. Ел басына ауыр күн туғанда біздің ауылдан 127 азамат Отан қорғауға аттанған екен. Жан алысып, жан беріскен қан майданнан олардың 79-ы ғана туған-туысқандарымен аманесен қауышқан. Жыл өткен сайын бұл аталарымыздың қатары селдіреп, қазір бір ғана ардагер қалды. Ол 90-ға келсе де, тұғырдан тая қоймаған қадірменді Айса Сапанов ақсақал.

Ќуанышыѕ таусылмасын

Ауылдаєы жалєыз майдангер

Оєан аудан орталыєынан пəтер тарту етіліп, зор ќўрмет кґрсетілді Арамызда асқар таудай болып жүрген атамызға басымызды иіп, тағзым етеміз. Болашақ ұрпақты Отанды сүюге, елінің, туған жерінің адал патриоты болуға, ынтымақ пен бірлікті құрмет тұтуға тəрбиелеу ісіне əлі де үлесін қосып келеді. Мектебімізде өтетін тəлім-тəрбие сағаттарында, Тəуелсіздік мерекесі, Отан қорғаушы, Жеңіс күні сияқты мерекелік шараларда өмір ден көргені, түйгені мол атаның əңгімелерін, естеліктерін шəкірттеріміз сүйсіне тыңдайды. Одан үлкен ұлағат ала отырып аға ұрпақ өкілдеріне ұқсауға талпынады. Адамгершілік, азаматтық, ұлтжандылық қасиеттерді бойларына сіңіреді.

Оқушылардан құралған жас тимуршылар атайдың үйіне барып, қолғабыс беріп тұруды дəстүрге айналдырған. Жергілікті əкімдік те сый-сия паттарын жасап тұрады. Жаңа жыл қарсаңында аудан орталығы – Новоишим ауылын да пайда лануға берілген 3 қабат ты тұрғын үйдің жайлы бір пəтері Айса атамызға тарту еті ліп, Ұлы Жеңістің 70 жылдығы қарсаңында зор құрмет көрсетілді. Əсемгүл ЖАНҒҰТТИНОВА, Сарыбұлақ орта мектебінің директоры.

Солтүстік Қазақстан облысы, Ғ.Мүсірепов ауданы.

Жұрттың бəрі Рысжан деп атап кеткен газетіміздің қызметкері Рысбала Нұрсапақызы ƏБДІҚАДЫР асқаралы 60 жастың биігіне көтеріліп отыр. Алғашқы еңбек жолын республикалық «Лениншіл жас» газетінде бастаған Рысжан 1984 жылдан бергі өмірін «Егемен Қазақстан» газетімен берік байланыстырып

 Айтайын дегенім...

«Егемен Қазақстан».

Айлап-апталап кешіксе де ауылда тұратын ағайынды газет-журналдың өзі іздеп барады. Былайша айтқанда, баспасөзге жазылған болса, сөмке асынған пошташы, əйтеуір, бір жеткізеді. Ал қаладағы ағайындар жазылған газет-журналдарын өздері іздеп жүреді. Өйткені, қаладағы қай үйдің кіреберісінде баяғыдай поштаның темір жəшігі бар дейсіз? Содан үйде күндіз ешкім болмай, есікке қыстырып кеткен газеттің қолды болатыны бар. Ақша шығарып, біреу жазылады, екінші біреу қолтығына қыстырып кетіп, қызығын көреді. Рас, ауылға қарағанда қала халқының газет-журналға жазылуға деген ықыласының кем болатыны баяғыдан белгілі. Бəлкім, олар көше бойындағы дүңгіршектерден сатып ала салғанды оңай көретін шығар. Мүмкін қолындағы алақандай ұялы телефон арқылы жаңалықтың беттерін

парақтап, кеңсе түгілі жеке пəтерлердің өзін өрмекшінің торындай шырмап алған интернеттен бəрін оқып отырамыз дейтін шығар. Қалай айтсақ та, қалалықтардың ақ парат алуда мүмкіндігі мол екені рас. Бірақ, шаһар жұртының газет-журналға жазылайын деген қадамының кібіртіктей беруіне бір жағы осы темір жəшік те кінəлі сияқты. Шынын айту керек, көпқабатты үйде тұратындар газет-журналдарының аман-есен қолына тиетініне

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

келеді. Осынау отыз жыл уақыттың өн бойында өзінің жұмысқа деген жоғары жауапкершілігі, əріптестеріне деген құрмет-ілтипаты, кішіге қамқорлығы, үлкенге ізеттілігі зор абыройға бөледі. Ол ұзақ жылдар қызмет істеген газеттің меншікті тілшілер секторының жұмысы қашанда қайнап жататын. Сол жұмыстың қақ ортасында жарқырапжайнап Рысжан жүрді. Тапсырмалардың тілшілерге дереу жеткізілуі, олардың мезгілінде орындалуы мен жедел қабылданып алынуы – Рысжанның жылдар бойы жүйелі түрде атқарған ауқымды ісінің нақты көрінісі. Осындай көп жылғы маңдай терінің нəтижесінде «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталып, «Ақпарат саласының үздігі» төсбелгісін кеудесіне тақты. Əр адамға жан жылуын шашып тұратын Рысжан Нұрсапақызының 60 жылдығына арналған басылым ұжымындағы басқосуда оған деген ақжарылқап тілектердің түйдек-түйдегімен ағытылуының да өзіндік бір заңдылығы мен сыры бар секілді. Өйткені, сымбатты да жаны сұлу Рекеңді үлкен де, кіші де əркез мақтаныш тұтып, үлгі етеді. Бір кездегі əдемі қыз, көрікті келіншек Рысжан қазір ұл мен қызын аялап өсірген, олардан немере сүйген асыл əжеге айналды. Ең бастысы – бар байлықтың бастауы, міне, осы емес пе! Қуанышың мен бақытың əманда қатар жүрсін. Аңсаған арманыңның шыңына көтеріле бер Рысжан! Еліңе адал қызмет етіп, абыройлы болдың, ұлағатты ұрпақ тəрбиелеп, мерейің өсті. Қуанышың таусылмай, өмірдің қызығына тоймай жүре беруіңізге тілектеспіз.

Оѕтїстікте бəйшешек гїлдеді Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Бəйшешек көгілдір көйлегін киген көктемнің алдын ала елге сүйінші сұрап жіберетін хабаршысы сияқты. Ең алғашқы болып күн көзінен сөгілген көбік қарды тесіп шығатын гүл. Айтуға оңай, биыл Оңтүстікте қыс болмады есебі. Жаңа жылды ел күн жылы, жер қарада қарсы алды. Қар емес, жаңбыр төпелеп тұрған жылдар да болған. Бірақ, ақпанның ортасы аумай жатып бəйшешектің гүлдеуін ел неге жорырын білмей жүр. Оны айтасыз, осы қаңтар, ақпанда да шағын ауламыздағы жасыл баудың қылшығы қисайған жоқ.

сен бейді. Əйтпесе, қалада да күн сайын газет қарамаса ішкен асы бойына сіңбейтін көзі қарақты оқырман көп. Қит етсек: «Баяғыда ондай еді, мұндай еді...», деп өткенді аңсап шыға келеміз. Əрине, айтуға тұрарлық дүние болғаннан кейін айтылады да. Бұрын осы пошта жəшіктерін орнатуды сол үйдің құрылысын жүргізетін мердігер мойнына алады екен. Қазір де елімізде қаптаған құрылыс. Мердігерлер зəулім үйлер адам баласына ыңғайлы,

ШЫМКЕНТ.

Егеменқазақстандықтар.

жайлы болу үшін барлығын жасауда. Бірақ, поштаның осы темір қорабына ешкімнің көңілі түспей тұр. Бəлкім оларды да кінəлауға болмас. Өйткені, темір жəшіктер «тендердің» темірдей талабынан əлдеқашан шығып қалған. Жоғарыдан: «Міндетті түрде болсын», деген пəрмен болмағаннан кейін қай құрылыс басшысы өзі біліп қолға алсын?! Меніңше, поштаның темір жəшігі анау айтқандай қымбат тұрмаса керек. Тараз қаласының əкімі Нұржан Календеровтың есептік баян дамасында 573,5 млн. теңгеге 65 пəтерлік екі үйдің құрылысы салынып жатқаны айтылыпты. Ал енді осы үйлерге 6-7 жəшік орнатылу керек. Олардың бағасы жарты миллион теңге бола ма, жоқ па, əй, қайдам... Былайша айтқанда, миығынан күлген миллиондардың табанының астында жататын сома. Бəлкім бұл шаруаны мердігерлер демеу ші ретінде өздері-ақ атқарып тастар. Əйтеуір, осы іске басшылардың талабы, ықыласы керек. Көпқабатты үйлердің кіреберісі газетжурнал салатын жəшіктерден көз тартып тұратын күн болар ма екен?!

«Остап Бендер» Тїркістанда тўрады

Жамбыл облысы.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Үкімет «Моноқалаларды дамыту» мемлекеттік бағдарламасына қыруар қаржы бөліп, шағын қалаларды аяғынан тік тұрғызу, елдің əлеуметтік жағдайын жақсарту мəселелерін шешіп келеді. Алайда, кезінде Қазақстандағы көрікті қалалардың бірі болған, қарт Қаратаудың етегін басып отырған Кентаудың шенеуніктері мемлекеттен бөлінген қаржыны өз қалтасымен шатастырып алған сыңайлы. Қалалық жұмыспен қамту орталығы бағдарламадағы Кентау жəне оған қарайтын ауылдағы тұрғындарға шағын несие бөлу кезінде қалаға мүлдем қатысы жоқ адамдарды да жарылқап тастапты. Қолдан келіп тұрған соң қонышынан басқан мырза шенеуніктер Кентауда тұрмайтын 12 адамға несие беріп жіберген. Көктен қалағанын жер ден бере салған олжаны əркім əртүрлі пайдаланыпты. Мəселен, көрші Түркістанның «Екі Иқан» ауылының тұрғыны мал бордақылауға деп алған 3 млн. теңгесін үйлену тойына жұмсап жіберген. Мал табылар, кейін қалыңдық уəдесін ұстатпай кетеді деп ойлаған шығар. Осылайша, Остап Бендердің немерелері ауылдан да табылып жатыр. Қазір прокуратура осы мəселелерге байланысты заңсыздықтарды анықтауда.

 Масқара!

Параќор полицейлер 8 жылєа бас бостандыєынан айырылып, абаќтыєа ќамалды Сотталушылар іздеуде жүрген жеңіл көліктерді ел аумағы арқылы заңсыз алып өтуге жəрдемдескен ұлттық қауіпсіздік департаменті өкілдеріне пара бермек болған. Мамлют аудандық ішкі істер бөлімі бастығының орынбасары Қ.Бекенов Қырғызстан азаматының интерпол іздеу салған көліктерді Бішкек қаласына тасымалдап жүргенін сезіп, алым талап ету əрекетіне кіріскен. Арам ойын облыстық ішкі істер департаменті басқармасының жедел уəкілі М.Мұхамеджановпен бірге жүзеге асырып, одан қомақты пара алып отырған. Ол үшін «Жаңажол» көліктік бақылау бекетінен қымбат көліктерді еш кедергісіз өткізіп, шетелдік валютамен есеп айырысқан. Əр көлік үшін 500 АҚШ доллары мөлшерінде алым белгілеген. Қырғыз Республикасының тұрғыны

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Жылы қар астында жатты, қазір орып алмасаң, бойымды тіктей алмаймын дегендей, ұзынынан сұлап жатыр. Арқадан келген нағашымыз Кəрібай Шөшіков Қарағандыдағы достарына: «Мен қазір футболкамен далада жүрмін десем, сенбейсіңдер», деп телефон шалған. Қарағандылықтарды қайдам, шымкенттіктер сенеді. Тап қазір қала төңірегінде ойын балалары бəйшешек теріп, асыр салып жүр. «Шымкенттіктер сөйтеді, Шымкентте бəрі болады», дейді біреулер қызбаланғанда. Иə, солай. Жүрегі жылы Шымкент сөйтеді.

 Апырай, ə!

«Тендердіѕ» талабында темір жəшік те болса... Оралхан ДƏУІТ,

 Тосын табиғат

 Құттықтаймыз!

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Ишимовтың контрабандалық жүк тасумен 2013 жылдан бері айналысқанын есептейтін болсақ, қанша «пайдаға» кенелгенін бағамдай беріңіз. Ұлттық қауіпсіздік комитеті облыстық басқармасы шетелдік азаматтың заңсыз əрекетіне тосқауыл қойып, «темір тұлпарларды» тəркілегеннен кейін оңай олжадан айырылмауды көздеген ол тағы да екеуінің «көмегіне» жүгінген. Олар тəркіленген көліктерді кері қайтару мақсатымен ұлттық қауіпсіздік департаментінің қызметкерлеріне 10 мың доллар пара ұсынған. Облыстық сот сотталғандардың апелляциялық шағымдарын қанағаттандырусыз қалдырды. Бақыт РАМАЗАН, журналист.

Солтүстік Қазақстан облысы.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 7 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №498 ek

Profile for Egemen

11022015  

1102201511022015

11022015  

1102201511022015

Profile for daulet
Advertisement