Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№6 (28230) 11 ҚАҢТАР СЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Тапсырмалар уаќытында орындалуы тиіс

 Ел тынысы: мың бір мысал

ОСЫНДАЙ ЗАУЫТ БАР

Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов Мемлекет басшысының Үкіметтің 2013 жылғы 11 қазандағы кеңейтілген отырысында берген тапсырмаларын жүзеге асыру мəселелері бойынша кеңес өткізді, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.

Жаркент крахмал-сірне кəсіпорны жылына əлемдік сапаєа сай 30 мыѕ тонна ґнім шыєарады Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Елбасының ауыл шаруашылығы саласын дамытып, шикізат өндірумен шектелмей қайта өңдеу жұмысын тереңдету туралы берген тапсырмасына сəйкес, Алматы облысында ашылған Жаркент крахмал-сірне зауыты бүгінде бір ғана жүгеріден əлемдік стандартқа сай 18 түрлі өнім шығаруда. Нақтылай түссек, азық-түлік өнеркəсібінде шырын түрінде, ал мал шаруашылығында азық ретінде пайдаланылады. Зауыттың техникалық жабдықтары Германия, Түркия, Франция мемлекеттерінен əкеліп орнатылғандықтан, əлемдік стандартқа сай келеді. 2007 жылы Президент Нұрсұлтан Назарбаев тың өз қолынан «Алтын сапа» сыйлығын алған кезде ұжым мүшелері алдарына əрдайым жоғары жетістіктермен көрініп, əлемдік сапаға сай өнім өндіріп, агроөндіріс кешені кəсіпорындарының туы іспетті болуға міндеттеме қойған-тын. Бүгінде сол уəде үдесінен шығып отыр. Жаңа зауыттың іске кірісуі өңірдегі əлеуметтік мəселелердің де оң шешімін табуына ықпал етіп, бүгінгі таңда 270 адамды жұмыспен қамтамасыз

етуде. Кəсіпорынның барлық жұмысшылары əлеуметтік кепілдікпен қамтамасыз етілген. Крахмал-сірне зауытының жазиралы Жаркент жерінен ашылуы бекер емес. Кеңестік дəуірдің ұжым дастыру кезеңінен бері қатар орналасқан Панфилов, Ұйғыр, Еңбекшіқазақ аудандары жұмысшылары жүгері өсіруді негізгі кəсібіне айналдырып, ерте көктемде құнарлы топыраққа егіп, ала жаздай дала аруын күтіп, баптап өсіріп алтын күзде таутау өнім жинап, нəпақаларын сол өнім берекелілігінен табуға əбден машықтанған. Дала аруы деп те əспеттелетін жүгерінің 60 мың тоннасын аталған зауыт алғашқы кезеңде екі жаққа да тиімді бағамен сатып алып өңдеуде. Негізі жүгеріден алынатын крахмал осы өсімдік бойындағы қосалқы көмірсуы глюкоза қалдықтарынан түзілетін амилоза мен амилопектиннен тұрады. Ұн тəрізді ақ ұнтақ картоп, бидай, жүгері крахмалы кулинариясы жəне кондитер фабрикаларында пайдаланылады. Ал сірне – крахмалдан толымсыз қышқыл гидролизі жолымен алынатын қою шəрбат тəрізді тəтті өнім. Сірне өндірісіне крахмал гидролизі, қышқылды бейтараптандыру, гидролизатты тазалау,

Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев хабарлағандай, 2013 жылы Іс-шаралар жоспарының белгіленген барлық пункттері мерзімінде орындалған. Ол сондай-ақ, көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимыл жасаудың кешенді жоспарын толықтыру жөнінде хабарлап, мемлекеттік басқарудың деңгейлері арасындағы өкілеттіктерді одан əрі шектеу, жекеше лендірудің екінші толқыны шеңберінде кəсіпорындар мен нысандар санын ұлғайту, мемлекетжекеменшік əріптестігі жобаларына даму институттарының, зейнетақы қорларының, қаржы ұйымдарының қаржыларын

сірнені қайнатып қоюландыру, салқындатып, буып-түю кіреді. Крахмал-сірнелік өнеркəсіп глюкозалық қант пен тағамдық глюкозаны шығарады. Глюкоза өндірудегі шикізат – крахмал. Кристалдық глюкоза таза да тəтті, əрі тез сіңетін жоғары сапалы тамақ өнімі. Кондитерлік нан-тоқаш өнімдерін, жеміс консервілерін, қоюлатылған сүт, балмұздақ, ликер-арақ өнімдерін жəне кулинариялық өзге өнімдерді шығару үшін глюкоза пайдаланылады. Біле білсек, бұл Жаркент крахмалсірне зауытының құндылығын арттырады.

Сөйтіп, Жетісу жерінде Қазақстан ғана емес Орталық Азияда салынбаған, салынған күнде дəл осы өңірдегідей жүгеріні өздері өсіріп, өздері өңдеп əлемдік стандартқа сай сапамен рынокқа шығарған зауыт жүйелі жұмыс жүргізуде. Басты ұстанымы – əлемдік сапаға сай шығарған өнім сапасын төмендетпеу. Сөйтіп, сенім биігінен түспей өңір халқын тұрақты жұмыспен қамти отырып, əлеуметтік мəселелердің оң шешімін таба беруіне ықпал ете беретіндіктеріне нық сенімді. Жалпы, Жаркент крахмалсірне зауытын уақыт талабына сай салып, жөндеу жұмыстарын

«Мыѕжылдыќтыѕ проблемасын» шешті Оны жїзеге асырєан ќазаќтыѕ айтулы єалымы, академик Мўхтарбай Ґтелбаев «Егемен Қазақстан».

Елордадағы ЕҰУ-дың Еуразиялық математика институтының директоры Мұхтарбай Өтелбаев «Новье-Стокс теңдеулерінің мықты шешімінің болуы» атты еңбегін аяқтап, оны ғылыми басылымда жариялады. Онда ғалымның алтыншы математикалық «мыңжылдықтар проблемасының» екінші есебін шешкені жан-жақты дəйектелген.

Бұл еңбектің маңыздылығы, аталмыш мəселе «мыңжылдықтың проблемасы» делініп келген ең күрделі 7 математикалық есептердің қатарына енгендігінде жатыр. Атап өтетін жайт, осы проблемалардың əрқайсысын шешуде Клэй математикалық институты 2000 жылдың басында 1 миллион АҚШ долларын бəйгеге тіккен болатын. Қазіргі таңда мыңжылдықтың жеті проблемасының тек біреуі ғана (гипотеза Пуанкаре) шешімін тапқан. Оның иесі

 Жағымды жаңалық

Арман болєан газ – ауылда Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Осыдан он шақты жыл бұрын Талас ауданындағы Амангелді газ кен орнына бұрғы тісі алғаш рет батырылған кездегі қуаныш үстінде кежегесі кейін тартқан кейбіреулер «мұның қызығын көргенше кім бар, кім жоқ» деп уайым соғып еді. «Көрінген таудың алыстығы жоқ» деген рас екен. Облыстың сол тұстағы əкімі Серік Үмбетовтің біліктілігімен жүзеге асқан жоба өткен он жылдың бедерінде өңір экономикасының дамуына айтарлықтай үлес қосты. Ауылдағы ағайындар үшін екі қолға бір жұмыс та табылды. Енді, міне, арман болған сол газ облыс орталығынан шалғайда жатқан ауыл тұрғындарының үйіне де кіргізіле бастады.

Жақында облыс əкімі Кəрім Көкірекбаев осы аудандағы Талапты, Бостандық, Аққұм, Тамабек жəне Сейілбек ауылдарындағы үйлерге қосылған табиғи газ қуанышына ортақтасып қайтты. Аталған ауылдардағы 2195 үйдің иелері енді табиғи газдың қызметін ауылда отырып-ақ пайдаланатын болады. Ол үшін бюджеттен өткен жылы 475, 3 миллион теңге жұмсалыпты. Биыл жұмыс жалғасын тауып, енді Сəду Шəкіров, Ойық жəне Тұрымқұл ауылдары тұрғындарының отбасыларына да табиғи газ жеткізіліп беріледі. Бұл игілікке мемлекет қаржысынан 464,7 миллион теңге бөлініпті. Жамбыл облысы, Талас ауданы, Талапты ауылы.

тарту мəселелері бойынша өз ұсыныстарын ортаға салды. Сол сияқты кеңесте жүзеге асырылған іс-шаралар бойынша мемлекеттік органдар басшыларының есептері тыңдалды. Мемлекет басшысының барлық тапсырмалары сапалы жəне уақытында орындалуы тиіс. Бұл жерде формальдылыққа жол беруге болмайды. Сондықтан əрбір мемлекеттік орган, əрбір басшы барлық тапсырмалардың жүзеге асу тетіктерін тағы бір рет қарап шығуы керек. Біз бұл мəселелерді тұ рақты негізде қарап тұруды одан əрі де жалғастыра беретін бо ламыз, деп түйіндеді сөзін С.Ахметов.

 Бəрекелді!

 Алаш абыройы

Сүлеймен МƏМЕТ,

Кїнімізді шуаќты ету – елімізді ќуатты ету 2-бет Берен талант Бердібек 4-бет Жапанєа біткен бəйтерек 5-6-беттер Дїние додасыныѕ дїбірі 8-бет

– Григорий Перельман еді. Ол осы жаңалық үшін Филдсовский сыйлығына ие болған. Мұхтарбай Өтелбаевтың толық мақаласы «Математика журналының» 2013 жылғы №4 санында (http://www.math. kz/index.php/ru/) жарық көрді. Еске сала кетейік, автордың ғылыми қызығушылық саласына функционалдық анализ жəне оның қолданыстары, дифференциалдық операторлардың спектрлік жəне функционалдық кеңістік теориясы, есептеу

Алматы облысы.

математикасы, шекаралық есептердің жалпы теориясы кіреді. Академик – 2002-2003 пен 2004-2005 жылдары «Алтын адам» байқауында «Ғылым» номинациясы бойынша «Жыл адамы», «Жылдың ғылыми қайраткері» атақтарын иеленген. Ғылым мен техниканың дамуына елеулі үлес қосқан ғалымдар мен мамандарға арналған мемлекеттік ғылыми стипендияның да, сонымен бірге, «Ғылым мен технологиялар» номинациясы бойынша Экономикалық ынтымақтастық ұйымы, Отанымыздың ең жоғары атағы саналатын ғылым мен техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығының да лауреаты.

АҚПАРАТТАР аєыны  Елімізде Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің қолдауымен «Тұран ТВ» телеарнасының тұсауы кесілді. Осы жылдың 1 ақпанынан бастап эфирге шығатын телеарна туризмді насихаттап, халқымызды саламатты өмірге баулитын хабарларды жəне салт-дəстүріміз туралы құнды деректерді жұртшылық назарына ұсынатын болады.  Қазақстандық спортшылар Сочи Олимпиадасына дайындалу үшін Еуропаға аттанды. Ұлттық құрама сапында Алексей Королев, Сабыржан Момынов, Константин Соколенко, Марат Жапаров, Радик Жапаров жəне Алексей Пчелинцев бар.  Астана қаласындағы көпқабатты 48 тұрғын үйдің лифтісі ауыстырылады. Жалпы, бас қалада 4 мыңнан астам лифт бар. Олар пайдалану мерзіміне қарай келешекте кезең-кезеңімен жаңартылады.  Алматы қаласы əлем туристері үшін тартымды 10 қаланың қатарына енді. «The Rough Guide» басылымы жариялаған сауалдамада саяхатшылардың қалауымен оңтүстік астана 7-орынға табан тіреген. Статистикалық дерекке жүгінсек, елімізге келетін шетелдік туристердің 80 пайызы Алматының əсем табиғатын тамашалағысы келеді.

жүргізуде «Универсал» өндірістік компаниясының президенті Зəкіржан Кузиевтің ерен еңбек сіңіргенін айта кету керек. Жылына 30 мың тонна өнім шығаратын зауыттың тек жобасын қаржыландыруға 1800,0 теңге жұмсалғаны көп нəрсені аңғартады. Ең бастысы, зауыт халық қажеттілігін толық өтеп отыр. Өңір жұртшылығы еш алаңсыз үйреншікті кəсібі – жүгерісін егіп, пісіп жетілген соң іргедегі зауытқа апарып өткізіп, еңбегінің өтеуін алатынына кəміл сенімді.

 Қарағанды облысы, Теміртау қаласындағы əлеуметтік бейімдеу орталығы базасы жанынан əлеуметтік патруль қызметі құрылды. Бұл жерде жұмыс істейтін қызметкерлер шақыру бойынша қала көшелеріне шығып, үй-күйі жоқ адамдарға көмек көрсетеді. Осы арқылы əлеу меттік түйінді түйткілді біртіндеп шешуге мүмкіндік жасалғалы отыр.  Батыс Қазақстан облысының Зеленов ауданында мұнай өнімдерін сақтайтын станса салынуда. Жобаның жалпы құны 1,3 млрд. теңгені құрайды. Станса іске қосылғанда мұнда 9300 тонна мұнай өнімі сақталады.  Кеше қарлы бұрқасынға байланысты «Астана – Қостанай» тас жолы жабыл ды. Мамандар бүгін де бұл жолға жолаушылардың сапарлап шықпауы керектігін ескертеді. Сондай-ақ, кеше «Ас тана – Петропавл» тас жолы да ішінара жабылған болатын.  Шымкент қаласында алдағы мерзімде муниципалды автопарк пайдалануға беріледі. Оның жалпы құны 2 млн. теңгені құрайды. Бұл қаржы жеке инвесторлар есебінен бөлінген. Bnews.kz, Egemen. kz хабарлары бойынша дайындалды.

«Бесоба» орнына «Шапаєат» бой кґтерді Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бұдан бір жыл бұрын Қарағандыдағы « Бесоба» тұрғын үй кешенінде орын алған жайсыз жағдай бүгінде ұмытылуға айналды. Осындағы құлап қалған бес қабатты үйдің орнына жаңадан тұрғызылған мекенжай бой көтеріп үлгерді. Бұрынғысынан апат алдында амалсыздан уақытша жатақханаларға қоныстан дырылған тұрғындардың бірқатары бұл күнде қайта оралып, баспаналы болып жатыр. Алғаш келіп қоныс тепкен Қалкен Ержановтың, Айнұр Тəжібаеваның отбасыларына берілгендей 294 пəтер дайын тұр. Ащы оқиға сабақсыз қалған жоқ. Үйдің сапалы салынуына баса көңіл бөлінді. Табаны мен іргетасы берік қаланып,

монолиттік каркастан құйылды. Құрылыс барысында жұмыстың барлық ережелері сақталуы ұдайы назарда ұсталды. Үйді пайдалануға алуға мемлекеттік қабылдау комиссиясы тарапынан да талап жоғары болды. Қазір «Шапағат» аталатын осы шағын ауданда жаңа тұрғын үй кешені күннен-күнге сап түзей түсуде. Қаланың бас көшесі – Республика даңғылы бойындағы қыратта қанат жайған үйлер тұрғындарына барлық əлеуметтік-тұрмыстық жағдайлар жасалған ол өз алдына бөлек қалашыққа айналғалы тұр. «Мейірім барда мұң жоқ» дейді халық даналығы. Осы бір сөз мəніне қоныстанушылар тікелей көз жеткізіп, көңілдеріне қуаныш нұры құйылуда. ҚАРАҒАНДЫ.

 Оймақтай ой

Адам – барлық нəрсенің өлшемі.

ПРОТОГОР.

 Бір ауыз сөз

Жоќтыѕ тїбі жоєалу емес пе? Сүлеймен НҮСІП.

«Егемен Қазақстан» газетінің таяудағы нөмірінде (8 қаңтар, 2013 ж.) «Айна айна емес, халық – айна» деген шағын мақала жарық көрді. Шынында, халықтың айна екені анық. Бəрін көріп-біліп отыр. Бірақ ой түбіндегі алтын жауһары – елдің жайы, Елбасы айтқан тəуелсіздіктің мəңгілігі, жұрттың бірлігі, ұрпақтың келешегі. Осындай ұлы мақсаттың орындалатынына сеніп, жеңіл желпінуге бой алдырмай, ой-санаға кір түсірмей, төзімділікпен қазыналығын танытып келеді. Ал біздің шенді шенеуніктер, əкім-қаралар, халық қалаулысы делінетін депутаттар, сол халықтың айна екенін, бəрін көріп-біліп отырғанын естен шығарып алып, кейде санаңа сыймайтын уəждер айтатыны бар. Соның бір парасы – олардың, яғни атқамінерлердің «кедейлігі». Сөздеріне сенсек, декларация

өткізгендегі айтқандарына ұйысақ, сұхбат бергендегі мысалдарына қарасақ, «үйлері» жоқ, «күйлері» кемшін. Алатын айлықтары шайлығына жете бермейді-мыс. Қызыл коммунист депутаттың бірі əр айдағы еңбекақысының жарты миллион екенін, көлікті несиеге алуға ұмтылып жүргенін алға тартқаны бар. Тіпті, халық екі тізгін, бір шылбырды қолдарына ұстатып, қадір тұтып, қарап отырған кейбір азаматтар арзандатылған 20-30 мыңның костюм шалбарын киетінін «жария» ететінін қайтерсің? Сонда олар осы сөздерді қауым қабылдайды деп ойлай ма екен? «Жұрттың көз алдында жүргендер солай жұпыны өмір сүріп жатса, былайғы елдің халі қалай? Бір үзім нанға зар болып жүрген жоқ па? Төрт керегеге қолы жетіп, ұл-қызын асырауға шамасы бар ма?» демеске шарамыз жоқ. Сөйтесің де, ірі

қалалардың іші-сыртындағы салтанатты сарайлар кімдікі екен, артынан Сұлтанмахмұт Торайғыровша сөз саптап: «Біздерде мынандай бар, мынандай бар», деп байлығымыздың барына тəуба дейміз. Артынан осы байлық барда «кедей» шенеуніктердің жағдайы онша құрдымға кете қоймайтынын ойша түсініп, əлгі сарайларды көз алдымызға елестеткенде, тағы да Сұлтанмахмұттың: «Кесені қолыма алып қарай бердім, Ішінде нақақ көзден жас бар ма деп» келетін өлеңі ойға оралады. Артынан атам қазақтың «жоқтың түбі жоғалады» деген сөзі еске түсіп, сол шіркіндер, айна халықтың алдында жалған ақталмай-ақ, үнсіз жүре берсе қайтер еді дейсің. Бүгін олардың дəулеті «кем» болғанмен, ертең мол екені айдай əлем алдында ақиқатқа айналарын кім жоққа шығара алады?


2

www.egemen.kz

Еліміздің тəуелсіздік алуы мен Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың оны орнықтырудағы қызметі, Қазақстанды əлемге таныту жолындағы ұлан-ғайыр еңбегі бүгінгі күні жетілген экономикасы бар тұрақталған елге айналдырды. Елбасының жасап жүрген ауқымды əлеуметтік деңгейге көтерілген ойпікірлерін бүгінде өркениетті елдердің басшылары мен үлкен ғалымдарының мойындап, жоғары бағалап жүргені тағы ақиқат. Оның əлемдік қоғамдық дамудың мəселелері жайындағы ой-пікірлері де көптеген тілектестерін тауып, əлем тіршілігінің қайта құрылуына, мемлекеттер қарым-қатынастарын жақсарту ісіне үлес қосып келе жатқаны да көпке мəлім. Еуразия одағын, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығын, Шанхай ынтымақтастық ұйымын құру жөніндегі идеялар мен оның іске асуы біздің Елбасымыздың есімімен тығыз байланысты. Оның əлемдік жиындар мен кездесулерде айтатын халықаралық мəселелер жөніндегі ойлары да əрқашан қызығушылық тудырады. Ал, «Дағдарыстан шығудың кілті» атты мақаласы əлемдік мемлекеттер аумағындағы қаржы жүйесін қайта құру туралы тың тұжырым болды. Осының бəрі Қазақстан басшысының əлем мемлекеттері есептесетін биік тұлғасын көрсетіп отыр.

11 қаңтар 2014 жыл

жасалып жатқан жұмыстардың бəрі бізді жігерлендіреді, қанаттандырады. Сонымен бірге, Елбасы айтқан идеялардың өзімізде кейде іске аспай қалатынын да ашық айтуымыз керек. Қазақстанда экологиялық жағдайдың ауырлығы аз сөз болып жүрген жоқ. Бұл жөнінде Елбасының өзі де талай айтқан. Мемлекет басшысының нұсқауымен осыдан төрт-бес жыл бұрын «Экологиялық қауіпсіздік» тұжырымдамасы қабылданған. Онда мемлекеттегі экологиялық проблемаларды шешу үшін экологиялық білімді дамыту қажеттігі, жалпы халықты экологиялық сауаттандыру шараларын жүргізу сөз болды. Ал қазір соның бірі де іске асқан жоқ. Тіпті, кейбір басшылар экология десең, шошынып қарайды. Сол экологияны мектепте пəн ретінде оқыту үшін кезінде оқулықтар да дайындалды. Əуелде оны мектеп кестесіне кіргізген министрлік кейін өз ұсыныстарынан өздері бас тартты. Экологиялық мəселені шешу үшін болашақ жастарға табиғаттың болмысын сақтауда ағаш отырғызу жеткіліксіз. Экологиялық кадрлар дайындап, бұл жүйеде арнайы білім берудің жолдарын қарастыру

Кїнімізді шуаќты ету – елімізді ќуатты ету Əлия БЕЙСЕНОВА,

академик, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты.

Қандай ел болмасын оның дамуының, қалыптасуының ұзақ тарихы бар. Бір-бірімен жалғасып жатқан мəдени мұралары бар. Халықтың ой-өрісі дамыған елдермен тепетең тұрып сөйлесіп, өз пікірін өткізе алатын ТМД елдеріндегі ерекше тұлға – біздің Елбасымыз. Мен Астанада Президент қатысқан жəне сөз сөйлеген екі үлкен жиынға қатыстым. Екеуінен алған əсерім Елбасы жайлы бұрынғы түсінігімді тіпті де тереңдетіп жіберді. Мен оны ұлы тұлға деп санаймын. Пікір, ой айту өз алдына, оны дəлелді, түсінікті етіп, биік деңгейде жеткізу тіпті бөлек. Əріптестерінің бəрімен де ол еркін араласып, сөйлесе алады. Сырт ел өкілдері біздің Елбасымен есептесіп, оның айтқандарын мақұлдап құрмет көрсетеді. Мұның бəрі Қазақстан халқы үшін үлкен абырой. Мен қатысқан екі жиынның бірі Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде өткен Еуразия университеттері ассоциациясының ХІ съезі де, екіншісі – соның ертеңінде болған екінші Астана экономикалық форумы еді. Еуразия университеттерінің съезі 1994 жылы Мəскеудің М.В.Ломоносов атындағы мемлекеттік университетінде Президент Н.Назарбаев ұсынған Еуразиялық одақ құру туралы бастаманың өміршеңдігіне арналды. Бұл бастаманың біраз уақыт қолдау таппай, біртіндеп барып іске асқаны, сөйтіп, халықаралық қатынастарда оң нəтижесін бере бастағаны көпке белгілі. Мұны Президент сөйлеген сөзінде өзі де атап өтті. Сонымен бірге, ол бүгінгі экономикалық дағдарыс туралы ой қозғады. Сырт қарағанда, біріне бірі қатысы жоқ осы екі идеяның түп тамырында «ескі ойлау жүйесінен арылып, жаңаша топшылау» қажеттігі жайлы жаңашыл ой жатқанын аңғардым. Өзгеріп жатқан заман қашан да жаңа идеялар ұсынуды қажетсінеді. Алқалы басқосуда Н.Назарбаев Еуразиялық кеңістіктің ғылыми қоғамдастығы, əлемде болып жатқан үрдістер жөнінде өз көзқарасын білдірді. Еуразиялық одақ іске асырған экономикалық, əскери-саяси жəне мəдени-гуманитарлық байланыстардағы табыстарға тоқталды. Осы жолдағы жетістіктерімізге кең талдау жасап, ТМД, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, Еуразиялық экономикалық қоғамдастық жəне Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы ауқымын кеңейту мəселелерін саралады. Жəне ғаламдық қаржы-экономикалық дағдарыстың салдарымен жүйелі күресуді, Қазақстан, Ресей мен Беларусь арасындағы Кеден одағының

құрылуы – болашақ үшін дегенді тарата айтты. Бұдан мен Еуразия идеясының əлемдік маңызы биік екенін ұқтым. Елбасының Еуразия идеясы, ел астанасын Қазақстан жерінің шеткі аймағынан Еуразия орталығына орналастыру, оны көркейту, дамыту, сол аймақта ұлттар бірлестігі жəне қауымдастығын құру болашаққа жаңа жол сілтеді. Қазақстанның əлемдік жарыста орнын белгілеп, келешектегі дамуына үлкен ықпал ететін ЭКСПО-2017 дүниежүзілік көрмесін өткізу құқығына ие болуы Отанымызды əлем елдеріне танытудың жаңа кезеңі ғана емес, инновациялық өрлеу бағытын анықтайтын қуатты серпін рөлін атқарды. «ЭКСПО көрмесін – жаһандық маңыздылығы жағынан ірі экономикалық форумдармен, туристік тартымдылығы бойынша əлемдегі ең танымал спорттық ойындармен салыстыруға болады. ЭКСПО көрмесін өткізу арқылы Қазақстан «жасыл экономиканы» дамытуға тікелей септігін тигізетін жаңа технология мен инновация алады», – деді Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстанның қазіргі экономикалық жағдайы бізді болашақтан үлкен үміт күтуге жетелейді. Мен айтар едім, біз ұзақ уақыт емес, бас-аяғы 20 жылдан сəл ғана аса уақыт ішінде теңдесі жоқ өркениетті елдердің қатарына қосылдық. Жолдаулардағы дамыған 50 елдің қатарына қосылу идеялары жүзеге асып, ендігі кезекте дамыған 30 елдің қатарына жету бағдарламасы ұсынылды. Ұзақ уақыттан бері көптеген форумдарға қатысып жүргендегі менің түйген ойым,

əбден қажет. Осылардың барлығын есептей отырып, Елбасы «жасыл экономиканы» дамыту бағдарламасын ұсынды. Əрине, бізде істеліп жатқан істер көп. Қазір министрлер де оянды. Орта кəсіптік білімді дамытуға қаражат бөлініп жатыр. Кеңес дəуіріндегі ғылым бағыты жалпыадамзаттық құндылықтарды дамытуға бағытталмаған еді. Өзіндік ойлау, іздену мүмкіншіліктері болмады. Қазіргі кезең жеке тұлғаның өзіндік ойлануына, ізденуіне, қоғамдағы болып жатқан кез келген құбылысқа араласуына мол мүмкіндік беріп отыр. Жаратылыстану ғылымдарының жүйесінде нақты шекара жоқ. Қазіргі кезде əлемдік тəжірибеде ғылыми ізденістерге бөлінетін қаржының мөлшері қандай деген сұраққа жауап іздер болсақ, іргелі зерттеулерге – 13-15%, қолданбалы зерттеулерге – 25-30% жəне ғылыми-зерттеулерді əзірлеуге 55-60%ды құрайды. Ал, Қазақстанның қаржылық құрылымында: іргелі зерттеулерге – 22%, қолданбалы зерттеулерге – 47,5% жəне ғылыми-зерттеулерді əзірлеуге 22,8%-ды құрайды. Қазіргі таңда ғылымға жасалған қамқорлықтың арқасында ҰҒА-да екі рет сайлау өткізіліп, барлық ғылым салаларына жастар тартылып, ғылымның болашақ дамуына жол ашылуда. Білім беру саласында адамның əл-ауқатын арттырып, жаңаша ойлайтын жеке тұлғаны қалыптастыру үшін кластерлік жүйені пайдалану керек. Білімнің, ғылымның жəне халықтың əлеуметтік жағдайын шешу үшін оларды ұштастырудың тиімділігі осында. Қазақстаннан басқа ТМД елдерімен жəне бірқатар дамыған елдермен салыстырғанда, дағдарыстан шығудың бізде алдын ала ойластырылған жүйесі болғандықтан, үлкен қиындыққа ұрынбай, нарықтық талапқа төтеп беріп, эко но микамыздың тұрақтылығын сақтап келеміз. «Біткен іске мінші көп, дайын асқа жеуші көп». Ел ішінде мінсіз Астанаға да мін тағушы табылар. Ондағы сəулетті ғимараттар да сынға түсер. Алайда, дүниежүзілік сəулет өнерінің соңғы жобалары негізінде əлемнің танымал сəулетшілерінің басын қосып, Елбасының ақылымен жаңа қала салынғаны – тарихи шындық. Мұны ешкім жоққа шығара алмайды. Қазағым, елім! Бүгін сенің ұлттық намысыңды оятатын, жүрегіңе қуаныш ұялататын байтақ жерің бар, кеңпейілді елің бар, Арқа төсіне орнаған Астана деген қалаң бар. Оның дамуына, өркендеуіне əрбір қазақ азаматы тек қуана білуі керек, соған үлесін қосып, адалдықтың нышанын көрсет, ар мен намысыңды қорға. Қазақ елінің байлығын паш ет! Астана – Қазақ елінің бойтұмары. Қай кезде де өрісті ел – өркенді.

Департаменттіѕ жаѕа єимараты Щучье қаласында Бурабай ауданаралық Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің жаңа ғимараты пайдалануға берілді. Небəрі жарты жылда қатарға қосылған қос қабатты кеңседе жұмыс тиімділігін арттыруға бағытталған барлық жағдайлар қарастырылған. Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Салтанатты шараға Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Нұртай Əбіқаев пен Ақмола облысының əкімі Қосман Айтмұхаметов қатысып, сəулетті үйдің жібек бауын кесті. Қызмет бөлмелерін аралап көрген ҰҚК төрағасы облыс құқық қорғау органдары басшыларымен, іргелес аудан əкімдерімен,

мекеме басшыларымен мəжіліс өткізді. Онда өңір басшысы сөз сөйлеп, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Ақмола облысы бойынша департаментінің бастығы Дəулет Қысталасов, облыс прокуроры Мұратбек Исадилов, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Бурабай ауданаралық департаментінің бастығы Асқар Айтбаев өңірдегі оперативті жағдай туралы баяндады. – Бұл – уақыт талабына сай

жабдықталған ауданаралық деңгейдегі бірегей ғимарат, – деді Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Нұртай Əбіқаев. – Бурабай – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың айрықша назарындағы жауҺар өлке. Мұнда туризм индустриясымен қатар, ел мерейін көтерер халықаралық қарым-қатынастарды нығайтуға бағытталған шаралар ауқымы кең. Сондықтан, ұлттық қауіпсіздік мəселелеріне ерекше назар аударылады. Жұмыс барлық бағытта жүргізілуі тиіс. Бүгінгі шарамыз тиімділікті арттыруға септігін тигізеді деп білемін. Ақмола облысы.

 Жазылған жайдың жаңғырығы

(«ПИК – күрмеуі күрделі кооператив», «Егемен Қазақстан», 26 желтоқсан, 2013 жыл)

Баршаныѕ «бас ауруы» еді Қилыбай ҚУАНЫШБАЕВ, еңбек ардагері.

Əр отбасы үшін тұрғын үйдің жайлылығы қажет. Бүгінгі жаңарған дəуірде салынғанына 40-50 жылға таяған ескі үйлер туралы дəл бұлай дей алмайсың. Неге? Мұның нақты бірнеше себебі «Егемен Қазақстан» газетінде «ПИК – күрмеуі күрделі кооператив» деген сараптамалық мақалада талданды. Автор мəселені өте орынды көтеріп отыр. Шындығында, пəтер иелері кооперативтерінің тұрғындардан ақша жинағаннан өзге бітіріп жатқан шаруасын көрмейміз. Алайда, ПИК басшылары пəтер иелерінен қанша қаржы жиналады, қалай жұмсалатыны туралы жақ ашпайды. Тұрғындар ПИК-тің штатында қанша адам жұмыс жасайтынын да, олардың қанша жалақы алатынын да білмейді.

Жалпы, ПИК төңірегінде күрделенген мəселе көп. Əсіресе, бір күрек бойынан-ақ жерасты суы жылтылдап көріне бастайтын біздің Атырау үшін бұл аса өзекті мəселе. Себебі, соңғы жылдары əр қалада тұрғын үй құрылысы қарқынды жүргенмен, негізгі тұрғын үй қоры бұдан 30-50 жылдай бұрын салынған, жертөлелері лас-қоқыс суға толы, кірме дəліз бен пəтер бөлмелері қысы-жазы масадан арылмайтын ғимараттар. Рас, арнайы агенттік құрылды, тұрғын үй қоры, пəтер иелері кооперативтері (ПИК-тер) туралы ережелер шықты. Осы салаға жылма-жыл қыруар қаржы бөлінсе де, еліміздің барлық қалаларында ескі тұрғын үй қорының жайлылығы жақсарып кете қоймай тұр. Қайда да коммуналдық шаруашылыққа бөлінген қаржы көпқабатты

үйлердің жертөлелеріне жетпей қалады. Жергілікті коммуналдық қызмет басшылары жекешеленген үйдің жай-күйіне біз жауапты емеспіз деп, барлық міндетті ПИКтерге аудара салады. Қолында не қаржысы, не техникасы жоқ ПИК-терден қандай қайыр болмақ? Олардың аула сыпырудан, пəтерақы жинаудан басқаға шамасы жетпейді. Мəселен, өзіміз тұратын көпқабатты үйдің жертөлесін лас судан тазартуға қаржы жинадық, техника жалдадық. Пластикалық құбыр тартқыздық, жылу жүйесі үшін есептегіш қондырғы орнаттық. Баршаның есінде болар, Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев 2011 жылғы Жолдауында тұрғын үйдің жайлылығына кішігірім проблема деп қарамады. Бұл Елбасы арнайы айналысар ірі мəселенің бірі болмаса да, ел халқының бір бөлігінің көкейкесті проблемасы ретінде көңіл бөлді. Сөйтіп, «тұрғын үй қатынасының оңтайлы моделін құру», сондай-ақ, «жөндеу мен қалпына келтіру ісін қосыла қаржыландыру тетігін жасау» жөніндегі міндеттерді айқындап берген еді. Енді, міне, «Егемен Қазақстан» газетінде тұрғын үй төңірегіндегі қиюы қашқан проблема арнайы қозғалғаннан кейін баршаның «бас ауруы» іспетті түйіндер біртіндеп оң шешімін тауып қала ма деген сенім ұялап отыр. Үкімет бұл мəселені егжей-тегжейлі зерттеп, бақылау жасағаны жөн. Атырау облысы.

Ґз баспанасына ґзі селќос ќараєан соѕ тірлік оѕа ма? Айболат ДҮЗЕЕВ,

«Қазфосфат» ЖШС-нің жұмысшысы.

Үлкен қалалардағы көпқабатты үйлердің біріндегі жайлы пəтерге қол жеткізу, əрине, арман. Бірақ сол аңсаған арманыңыз орындалып, қоныс тойын тойламай жатыпақ құрылысшылардың салдырсалақтығынан қалған кемшіліктер алдыңыздан андағайлап шыға бастаған кезде кəдімгідей абдырап қаласыз. Ал егер пəтерді кетеуі кеткен ескі тұрғын үйдің бірінен сатып алсаңыз, онда жағдайыңыз тіпті қиындады дей беріңіз. Иіс-қоңысы мүңкіген жертөле, шіріген құбыр, жамау-жасқауы жалбыраған шатыр, өмірі сыпырылмайтын кіреберіс пен аула дейсіз бе, бəрі «мені көрдіңіз бе» дегендей күн сайын жүйкеңізге тиіп бітеді. Бір өзінде 1190 көпқабатты тұрғын үйі бар біздің Тараз қала сы, шындығында, көркем де таза шаһар. Бірақ ондағы тұр ғын үйлердің бəрін бірдей «біздерде мынадай бар, мынадай бар» деп, ауласы мен кіреберісін үлгі етіп көрсете аламыз ба? Əй, қайдам. Мəлімет бойынша, 1190 көпқабатты тұрғын үй дің 337 көпқабатты тұрғын үйін ғана біріктірген небəрі 36 пəтер иелерінің кооперативі бар деп естиміз. Дегенмен, олардың жұмысына риза халықты тағы көрмейсің. Кооперативтерінен көмек болмаған соң көпқабатты тұрғын үйлердің иелері не істейді? Əрине, қала əкімдігіне шағымданады. Ал əкімдік қыз меткерлері заң бойынша

жекеменшік иелерінің ісіне араласа алмайды. Олардың басшысын қызметінен алмақ тұрмақ, кеңсесіне шақырып, тұрғындарың арыз-шағымы бойынша тапсырма беруге де құқы жоқ. Өйткені, пəтер иелері кооперативінің басшысын тұрғындардың өздері сайлап алған. Міне, осындай келелі проблемалар «ПИК – күрмеуі күрделі кооператив» атты мақалада өте орынды көтеріліп отыр. Бұдан шығаратын қорытынды – ПИК басшыларының жауапсыздығына тұрғындардың өздері кінəлі. Өздері тұрып жатқан ортақ баспананың тағдырына басқа емес, ең алдымен өздері өте селқос қарайды. Əкімдікке арызданып келгенімен, қала басшысының өкілі арыз түскен аулаға барып жиналыс өткізіп, мəселенің мəнісін анықтайын десе, əлгі шағым иелерінің ешқайсысын таппай қалады. Басқа

тұрғындар да бой көрсетпейді. Сондықтан біздің қалада ПИК құрып, «өз күнін өзі көруді» ұйғарған тұрғындардың қатары əлі əзір көбеймей тұр. «Жұмысы жақсы» деп мақтауға тұратын 1 немесе 2 пəтер иелері кооперативі бар болса бар шығар, бірақ қазіргі кезде олардың өздері де əрең күн көріп отырған сияқты. Айтайын дегенім, бір кездері ПИК дегеннің орнына, «Қызмет көрсету компаниясы» деген мекеме құрып, халыққа қалтқысыз қызмет көрсету арқылы көпқабатты тұрғын үйлердің мəселесін шешу керектігі жайлы ұсыныстар болғанын естігенбіз. Үкімет қаперіне алып, қолдайтын-ақ мəселе. Бірақ, өкінішке қарай, ол қолға алынбай қалды. ТАРАЗ.


3

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Мəселенің мəнісі

Енгізілген ґзгерістер ґзекті Ертарғын АСТАЕВ, Сенат депутаты.

Өткен жылы уақыт талабына орай, көптеген заңдарға өзгерістер енгізілді немесе енгізу мəселесі жан-жақты қаралды. Үкіметтің 2013 жылға арналған заң жобалау жұ мыстарының жоспарындағы өзекті заңдар қатарында «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын атап өтуге болады. Бұл келелі іс Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі шаралар туралы Қазақстан Прези дентінің 2012 жылғы 18 желтоқсандағы №449 Жарлығымен бекітілген еді. Жаңа бюджет саясатының тұжырымдамасын іске асыру мақсатында аталмыш құжатта жеке тұлғалардың мүлкіне, көлік құралдарына салықтарды, сондай-ақ, темекі, алкоголь өнімдеріне акциздер мөлшерлемелерін арттыру нормалары қарастырылған еді. Біз осы мəселелерді өңірлерде болғанда жұртшылыққа жанжақты баян еттік. Ендігі жерде осы туралы басылымдар арқылы да салық төлеушілерге оның ерекшелігін ұғындырып отырсақ, артықтық етпейтін тəрізді. Көптің көкейіндегі салыққа қатысты мəселені жеңіл автомобильдер бойынша таратып айта кетсем деймін. 2013 жылғы 31 жел тоқсаннан кейін шыға рылған немесе жасалған, болмаса құрастырылған көліктер ел аумағына сол мерзімде əкелінген жағдайда салынатын салық 35 айлық есептік көрсеткіш мөлше рін де болады. Бұл дегеніңіз, қозғалтқыш көлемі 3000-нан жоғары жəне 3200-ді қоса алғанда текше сантиметр болса, салық көлемі де тиісінше 35 айлық есептік көрсеткішті құрайды, ал 46 айлық көрсеткіш мөлшерлемесі бойынша салынатын салық 3200-ден жоғары, яғни 3500-ді қоса алғандағы көлем десек, көліктердің күшқуатына қарай төлейтін қаржы да көбейіп отырады. Мəселен, 130 айлық есептік көрсеткіш мөлшерлемесі бойынша салық салынатын 4000-нан, тіпті, 5000ды қоса есептегенде сонша текше сантиметр болған кезде, қозғалтқыш көлемінің төменгі шегінен асқан əрбір бірлікке салынатын сома 7 теңгеге ұлғайып отырады. Мұнымен қатар, көлік құралдарына салықты арттырудан босатылған халықтың жеке санаттарына арналған жеңілдіктердің жойылғанын да айта кетсек дейміз. Мысалы, бұл 2013 жылғы 31 желтоқсаннан кейін уəкілетті органда тіркелген немесе қайта тіркелген, қозғалтқышының көлемі 4000 текше сантиметрден жоғары жеңіл автокөліктерге тиесілі. Ал қозғалтқыш көлемі 4000 текше сантиметрге дейінгі жеңіл автокөліктердің жеке стандарттарына арналған əлеуметтік жеңілдіктер бұрынғыша сақталып қалды.

Астана жəне Алматы қалаларында 1 шаршы метрге 60 мың, сондай-ақ, облыс орталықтарында сондай көлемге 36 мың теңге тұрғын үйдің базалық бағасын екі есеге арттыру, тұрғын жайдың 1 шаршы метрінің базалық құнын нарықтық бағамен үйлестіруге мүмкіндік береді. Салықтың жоғары мөлшерлемесі қайта қарастырылуда. Ең төменгі мөлшерлеме құны 2 миллион теңгеден кем мүлікке бекітіліп, ол 0,05 пайыз құрайды. Ең жоғары мөлшерлеме құны 450 миллион теңгеден асатын мүлікке бекітілді. 2 946 600 теңгеге қосымша 450 000 000 теңгеден асса төлейтін сома 2 пайызды құрайды. Халықты əлеуметтік зиянды тауарларды тұтынудан сақтау мəселесіне орай, темекі жəне алкоголь өнімдеріне акциздердің мөлшерлемелерін арттыру жөнінде көптен айтылып келе жатқан еді. Бұл арнайы жоба 2016 жылы күшіне енуі тиіс. Алкогольдік өнімдердің мөлшерлемесі (коньяк, бренди, шарап өнімдері, тек сырадан басқасы): 2014 жылдың 1 қаңтарынан 2015 жылдың 1 қаңтарына дейін 100 пайыз, спирттің 1 литрі 1000 теңгеге, 2015 жылы 1200 теңгеге, 2016 жылы 1600 теңгеге көтеріледі. Ал бұл көрсеткіш қазіргі заңнамада қалай десек, акциз мөлшерлемесі 100 пайыз спирттің 1 литрі 500 теңгені ғана құрап отыр. Сол секілді темекі өнімдерінің акциз мөлшерлемесін де едəуір көбейту көзделуде. Қолданыстағы Салық кодексінде биылғы жылы 1000 дана темекіге салынатын акциздер өлшемін 1550 теңгеден 3000 теңгеге дейін ұлғайту қолға алынуда. Жаңа заң нұсқасына сай 2015 жылдан 1000 дана темекіге 3 мыңнан 3900 теңгеге дейін, 2016 жылы 3900-ден 5 мың теңгеге дейін өсіру ниеті орнықтырылады. Тағы бір айтатын мəселе, заң талабына орай, кенттер мен ауылдар, ауылдық маңызы бар қалалар үшін белгілі бір мөлшерлемелерден басқа нысандар салуға арналған жəне тиімді мақсаттар үшін пайдаланылмайтын, болмаса заңнаманы бұза отырып қолданған жер учаскелері бойынша базалық салық мөлшері өсетін болады. Айталық, уəкілетті орган меншік иесіне немесе жер пайдаланушыға жер учаскесін қажетіне тиімді қолдана алмайтын жағдайда жазбаша ескерту жасалған күннен бастап салық 10 есеге ұлғайтылады. Жаңа заң талабына сай кейбір дербес ұйымдар, мəселен, Назарбаев Университеті секілді білім ордалары уақытша қосымша құн салығынан босатылады. Мұнымен қатар, заңда экономикада жеке салаларды қолдау бойынша аз-кем жеңілдік нормалар ескерілгенін айта кеткеніміз мақұл. Əсіресе, салық саласына əкімшілік етуде кейбір түсінбеушіліктер кездесіп жататыны, оны дұрыс жолға қою жан-жақты қарастырылған. Бір сөзбен айтқанда, салық саласына жоғарыдағыдай өзгерістер енгізу уақыт талабынан туындап отырғаны анық. Ендігі жерде бұл істі тиянақты жүргізу, іске асыру қайқайсымызға да міндет деп білемін.

 Депутат дабылы Бүгінгі күні біздің еліміздің өзекті проблемаларының бірі СПИД дертін тудыратын ВИЧ инфекциясы болып отырғанын көбіміз біле бермейміз. СПИД деген сөздің өзі орыс тіліндегі «Синдром приобретенного иммунного дефицита» деген сөздердің бастапқы əріптерінен алынғанын жұртшылық есінен əлі шығарып үлгермесе керек. Ал ВИЧ оны таратушы вирус. Осы обаның бізде шарықтай көтеріліп бара жатқанына көңіл аударатын адамдар аз. Өйткені, қай күндегі қазақы салғырттықпен өзі немесе жақындары ауырмаған əркім оны алыста, өзіне еш қатысы жоқ індеттей көреді. Бірақ бұл оба «ə, қойшы» деп салғырттықпен қарайтын кезеңнен өтіп кетті. 2012 жылдың мəліметтеріне қарағанда, оған ұшыраған адамдар саны бізде 19 748-ге жетіпті. Масқара сан емес пе?! 2000 жылы індетке ұшырағандар саны 1347 ғана болған. Енді 20 мыңға артып отыр. Демек, 2000 жылғымен салыстырғанда, 15 есеге жақын өскен! Бұл – өте алаңдатарлық жағдай. ВИЧ инфекциясы қан, ана сүті жəне жыныстық қатынас арқылы таралады. Əсіресе, қан құйылған кезде инфекциясы бар шприцтер

Єасыр індеті салєырттыќты кґтермейді Тұрсынбек ӨМІРЗАҚОВ, Мəжіліс депутаты.

қолданылса, бірнеше адамға бірден жайылады. Оның мысалын біз өз басымыздан өткізген халықпыз (Шымкент, 2007 жыл). БҰҰ-ның СПИД туралы жасаған баяндамасында 2001 мен 2011 жылдар аралығында Қазақстан ВИЧ-тің кең таралуы жөнінен дүние жүзінде 9-шы орын алған. 2000 жылдан бері елімізде осы індеттен 1200-ге жуық адам көз жұмған. Осынау дертке ұшыраған адам дардың 75 пайызы (2006 жыл) əйел болып отыр. Сонымен бірге, ВИЧ-тің саламатты өмір сүріп, есірткі қолданбай, дұрыс жүретін адам арасында артуы да алаңдатады. ВИЧ инфекциясы таралуының алдын алу – бүгінгі күнгі басты міндеттердің бірі. Біздің Үкіметіміз оған қатты көңіл бөліп отырғанын айтпай кетуге болмайды. Мəселен, алдын алу жəне күресу

 Депутат дауысы Ақмола облысының ормандары кешегі Кеңес Одағы Министрлер Кеңесінің 1959 жылғы 14 сəуірдегі қаулысына сəйкес бірінші топқа, негізінен топырақ қорғауға ғана жарамды орман-тоғай категориясына жатқызылып келген-ді. Соған қарамастан, 1965-2004 жылдар аралығында қылқан жапырақты орманның омырау тұсынан 32 сантиметр биіктіктен асатын ағаштарды кесу үзбей жүргізілді. Соның салдарынан орманды алқаптың тепе-теңдігі бұзылды. 1990-1998 жылдар аралығында орманды алқаптарда болған өрттің кесірінен де үлкен залал келді. Орманнан ағаш кесу жоғарыдағы құзырлы орындардың əмірімен түрлі жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер мен жеке кəсіпкерлерге берілді де, олар өз пайдалары үшін тек іске жарамды деген қарағайларды ғана кесіп, тасып əкетіп жатты. Ағаш көшеттерін отырғызумен мүлдем айналысқан жоқ. Орман арасы кесілген ағаштардың бұтақтарынан аяқ алып жүргісіз күйге түсті. Ол бұтақтар қурап, шіріп, өрт шығу жəне орманның түрлі зиянкестерінің көбею қаупін тудырды. Бұған жол бермес үшін орманшылар орманды өз қолдарымен тазартып, қурап қалған бұталарды қауіпсіз жерге шығарып, өртеп жүрді.

шаралары үшін бюджеттен 2011 жылы – 800 млн., 2012 жылы – 1 млрд., ал былтыр 4 млрд. теңгеден артық қаражат бөлініпті. Бірақ, халық арасында осынау індет кең таралып бара жатыр. Өйткені, халыққа оның залалы, қасіреті жəне жұғатын жолдарын кеңінен тарататын шаралар əлі де кемшін соғуда. ВИЧ-тен қорғанудың нақты жолдарын біле бермейтін адамдар əлі де арамызда кездесіп қалады. Қорғанудың əлеуметтік роликтері өте сирек көрсетіледі. Олардың өтімділігі де төмен екенін айтпай кетуге болмайды. Ал оқу орындарында жастарға СПИД-тің залалы мен жұғу жолдарын айтып отыратын тұрақты жұмыс жүргізілмейді. Олар тек анда-санда, оқтатекте бір болатын дəрістермен шектеледі. Немесе ондайларды ТВ-дан ұйымдастырудың да өткірлігі шамалы. Өйткені, жастар ТВ-дан өзіне қолайлы

Орманды саќтау ґзімізге байланысты Жабал ЕРҒАЛИЕВ, Сенат депутаты.

Міне, осындай келеңсіздіктер орын ала бастаған тұста орманшылар мен табиғат қорғаушылар дабыл қағып, сонан кейін Қазақстан Республикасының Үкіметі 2004 жылдың 23 сəуірінде №460 қаулысымен 2004-2014 жылдар аралығында, яғни 10 жыл бойы қылқан жапырақты орман алқаптарынан ағаш кесуге тыйым салған болатын. Бұл орманның санитарлық жағдайының жақсаруына, жерден енді ғана бой алып, жаңадан көтеріле бастаған балапан ағаш түрлерінің аяқасты болмай өсуіне ықпал жасады. Жыл сайын ағаш отырғызу алаңы ұлғая түсті. Ағашты ретсіз, жөнжосықсыз кесу күрт тыйылды. Отап кесуден жəне өрттен селдірей бастаған орман алқаптары қалың жынысты нуға айнала бастады.

Міне, орманды балташының балтасынан құтқарып, тыныс берген он жыл да өте шықты. Енді Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 9 тамыздағы №815 қаулысына сəйкес 100 жəне одан да жоғары жастағы қарағайларды кесу қайта басталғалы отыр. Діңі жуан, бұтағы əбден қатып жайылып кеткен бұл ағаштарды кесіп, жерге сұлату барысында көктеп тұрған жас ағаштарға залал келеді, олар сынады, содан кейін қурап, өспей қалулары да əбден мүмкін. Орман арасы тағы да кесілген ағаштардың бұтақтарымен ластанып, өрт шығу қаупі күшейе түспекші. Қазақстанды жасыл елге айналдыру жөніндегі Елбасының тапсырмасына сəйкес Астана мен Бурабай – Көкшетау аралығындағы ормандарды бір-бірімен жалғастырып, тұтас орманды аймақ жасау үшін ағаш көшеттерін отырғызу жұмыстары қазір қызу жүргізілуде. Сонымен бірге, ЭКСПО-2017 көрмесінің өткізілуіне

 Фотокүнделік

Бюджет ќаражаты Оныѕ барынша тиімді жəне їнемді пайдаланылуы ќамтамасыз етілуге тиіс Мəжілісте палата Спикері Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен өткен жаңа жылдағы алғашқы жалпы отырыста депутат Гүлжан Қарақұсова Премьер-Министр Серік Ахметовке депутаттық сауал жолдады. Онда төмендегі мəселе көтеріледі:

Суретті түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

Ґмірде бойєа жиєанныѕ бəрі керек Мектеп бітірушілердіѕ аттестатпен бірге наќты бір мамандыќты алып шыќќаны ґте маѕызды Мəжіліс депутаты.

Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында білім жəне кəсіби машыққа арнайы тоқталып, келешекте қандай бағдар ұстанатынымыз туралы айтқан болатын. Осы маңызды Жолдауында Елбасы: «Орта жəне жоғары білім берудің оқу жоспарларының бағыттылығы мен басымдықтарын оларға тəжірибелік машықтарға үйрету бойынша жəне тəжірибелік біліктілікке ие болу бағдарламаларын қосып, өзгерту керек», деді. Нарық кезеңінде жұмыссыз қалған азаматтарды жаңа мамандыққа оқыту ісі – өте құптарлық бастама. Елбасының бастамасымен жəне тікелей тапсырмасы

бойынша жүзеге асып жатқан «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасы халқымыздың өнімді еңбек етуіне қолайлы жағдай жасау үшін əзірленгені белгілі. Бағдарлама жүзеге асып жатқан 2 жылға жуық уақыт ішінде еңбек нарығындағы ахуал зерделеніп, тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етудің тəсілдері мен тетіктері екшеленді. Ең бастысы, бағдарлама шеңберінде еліміздің көптеген азаматтары жаңа жұмыс орындарын тапты. Біз бүгінгі таңда аталған бағдарлама шеңберінде отызды орталаған, қырықтың қырқасына шыққан, елуді еңсерген азаматтарымызды оқытып жатырмыз. Алайда, жасы ұлғайған сайын адамның жаңа саланы меңгеріп кетуі өте қиын екені де анық. Соңғы жылдары жіті мəн берілмей жүрген бір мəселе бар. Көбіміз Кеңес Одағы тұсында білім алдық. Ол кезеңнің

байланысты Астана мен Ақмола облысының төңірегін жасыл желекпен көркейту де аса маңызды істердің бірі болса керек-ті. Міне, осы жайды ескере отырып, Үкімет Ақмола облысының орманды алқаптарынан ағаш кесуге тағы да 10 жылға тыйым салу жағын қарастырса ұтымды болмақ. Бұл астаналық облыс аумағының орманды алқаптарының жайқалып өсуімен бірге, қалың жынысты нуға айналуына, жыл сайын отырғызылып жатқан ағаш көшеттерінің нығая түсуіне, олардың əбден өсіп, жетіліп кетуіне ықпал етер еді. Соңғы жылдары Ақмола облысының мемлекеттік орман қорына таяу жатқан ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдалану көлемі де кеміп, яғни, дəнді дақылдар себу мен мал жаю азайғалы бұл араларда табиғи жолмен қарағай мен қайың, басқа да ағаш өскіндері жаппай бой көтере бастады. Бұл бұрынғы орман аумақтарының ұлғая бастағандығын көрсетеді. Міне, осыны да ескеріп, түгендеу жұмыстары барысында мұндай жерлерді де мемлекеттің орман қорына қосуды ұмытпау керек. Бұл Ақмола облысының орман қорының молая түсуіне жəне де өсіп келе жатқан көк желектерді қорғауға, сақтауға оң ықпал етпекші.

 Сауал салмағы

 Сізді не толғандырады?

Əлихан ТОЙБАЕВ,

бағдарламаға ауыса салады. Сондықтан барлық оқушы жастарға проблеманың өткірлігін тұрақты түрде жеткізіп, арнайы, міндетті сабақтар өткізуді қолға алмаса, оқта-тектегі əре кет тер əсер ете қоймайды. Тиімді бағдарламалар мен міндетті оқулар арқылы жастарға ғасыр індетінің зардабын жеткізу осы істегі бүгінгі күнгі басты мақсат болуы керек. Дамыған шетелдерде ВИЧ инфекциясының бар-жоғын анықтау үшін жастар арасында тұрақты түрде зерттеулер жүргізіліп тұрады. Соның нəтижесінде арнайы бағдарламалар қабылданады. Бізде ондай атымен жоқ. Біз жоғарыда мемлекет тарапынан СПИД-пен күресу жəне оның алдын алу шаралары үшін ұлан-ғайыр қаражат бөлініп жатқанын атап өттік. Ал осын дай қарапайым шаралар өткі зілмесе, ол қаражат қайда жұмсалып жатыр? Мені, халық қалаулысы əрі экономист маман

ретінде осы мəселе ойландырады. Сондықтан мен жуырда ПремьерМинистр С.Ахметовтің атына депутаттық сауал жолдап, оның келесі сұрақтарға жауап беруін өтіндім: Біріншіден, мемлекет алдын алу жəне күресу шаралары үшін ұлан-ғайыр қаражат бөліп жатса да біздің елде ВИЧ инфекциясының тез таралып, СПИД дертіне ұшыраған адамдар санының арта түсуінің қандай себебі бар? Екіншіден, халықтың ғасыр дертіне қарсы əрекетке дайын болуы үшін қандай құлақтандыру шаралары жүргізілді жəне алдағы уақытта жүргізілетін болады? Үшіншіден, оқушы жастар арасында осы індетке қарсы қандай бағдарламалар əзірленіп, іске асырылды немесе қандай шаралар жоспарлануда? Төртіншіден, ВИЧ инфекциясын жұқтырғандардың арасында əйел адамдар санының тұрақты түрде өсуінің себебі неде? Соны тексерген, алдын алу шараларын белгілеуге тырысқан амалдар жасалды ма? Міне, осы сұрақтар негізінде арнайы бағдарламалар жасалып, шаралар белгіленсе, ғасыр індетінің таралуын тоқтатуға ілкім де бір себебі болар еді деп ойлаймын.

де үлгі аларлық жақсы тұстары болды. Айталық, еліміздің ауылдық жерлердегі барлық мектептерінде міндетті түрде 9-11 сыныпта оқушыларға машина, трактор жүргізу сабағы болды. Ол кезде тек қана жүргізу емес, трактор, машина жөндеуге де үйрететін. Мектеп түлегі аттестатпен бірге трактор немесе машина жүргізу куəлігін алып шығатын. Сондықтан бүгінгі таңда мектеп бітірушілердің аттестатпен бірге нақты бір мамандықты алып шыққаны өте маңызды болып отыр. Автокөлік жүргізушісі, ағаш ұстасы, темір ұстасы (слесарь), дəнекерлеуші, сантехник, аспазшы мамандықтары бойынша дəрістер берілсе, жастардың нарық заманы кезінде қиын дыққа ұшырамай, тез жетіліп кетуіне мүмкіндік жасалар еді. Мəселен, қазір студенттер қосымша табыс табу үшін

мейрамханаларда даяшы болып жұмыс істеп жүр. Даяшы мамандығын мектеп қабырғасында меңгерсе, олардың қазіргіге қарағанда көп артықшылық алатыны анық. Өмірде бойға жиғанның бəрі керек. Кейбіреулері оқу бітірген соң, ол жұмыстарды істемесе де, бір кездері пайдаға асуы мүмкін. Мəселен, кейін жеке көлік сатып алатын болса да, оны жүргізуді жас кезінде меңгергені аса маңызды рөл атқаратыны даусыз. Бүгінгі күні ауылдарда жас механизаторлар жетіспейді. Комбайншылар мүлдем жоқ. Бұрыннан келе жатқан аға ұрпақ өкілдері зейнеткерлікке кеткенде, ол жұмыстарды кім атқарады? Ал қазір мектеп базасында соның бəрін жүзеге асыруға толық мүмкіндік бар. Қиын кезеңдерде де соның бəрі ауыл мектептерінде болған. Орта буын адамдарының басым бөлігі сол үдерістен өткені анық. Соның бірі – өзіммін. Қазіргі кезде мұндай тəжірибе əлемнің көптеген елдерінде бар. Білім жəне ғылым министрлігі халықтың игілігі үшін қажетті бастамаларды жүзеге асырады деген сенімдеміз.

«Біздің депутаттық сауал жолдауымызға бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің бюджет қаражатын тиімсіз пайдалануының көптеген фактілері себеп болып табылады. Қарамағында ауқымды штат саны бола тұра, мемлекеттік органдар өздерінің бірқатар функцияларын ведомстволық бағыныстағы акционерлік қоғамдарға, жауапкершілігі шектеулі серіктес тіктерге, мемлекеттік кəсіп орындарға жəне тағы басқаларға олардың шоттарына атқарылған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер үшін ірі қаржы қаражатын аудара отырып, бере салуда. Мем лекеттік тапсырмалар тізбесіндегі олардың қызметтерінің сипат тамасында елеулі бөлігін қазақстандық қамту мониторингі, қазіргі заманғы басқару технологияларын енгізу, талдамалы зерттеулер жүргізу жəне т.б. бойынша көрсетілетін қызметтер алып отыр. Бұл қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы заңнама талаптарын ескере отырып, ашық негізде сатып алуға немесе бұл жұмыстардың түрлерін министрліктердің өздерінің күштерімен атқаруға болады. Кезекті ведомстволық бағыныстағы ұйымды құра отырып, бюджеттік бағдарламалардың əкімшілері көрсетілетін қызметтерді, жұмыстарды «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заң нормаларын қолданбастан сатып алады. Ел Үкіметі бекіткен мемлекеттік тапсырмалар Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасында көзделген конкурс тық рəсімдер қолданылмай, бекітілген республикалық бағдарламаларды

іске асыру шеңберінде орындалуда. Бюджеттік өтінімдерді жасау кезінде бюджеттік бағдарла малардың əкімшілері бюджет қаражатының барынша тиімді жəне үнемді пайдаланылуын қамтамасыз етуге тиіс. Кейіннен өзгелер атқарған жұмысты өзіміз атқардық деп есептемеу үшін қаржыландыру жоспарында көзделген іс-шараларды ведомстволық бағыныстағы ұйымдарға бере салмай, мемле кеттік органдардың өздері əзірлеуі жəне іске асыруы тиіс. Қазақстан Республикасы Президентінің бюджеттік шығыстарды оңтайландыру туралы тапсырмасын ескере отырып, оларды пайдаланудың тиімділігі, біздің ойымызша, ведомстволық бағыныстағы заңды тұлғаларды қаржыландыруды шектеу есебінен айтарлықтай арта түсер еді. Мұның бар лығы жан-жақты əрі мұқият қарауды талап етеді. Жоғарыда айтылғанды ескере отырып, Сізден мемлекеттік органдар бөлігінде ведомстволық бағыныстағы ұйымдар мен олардың штат саны, сондай-ақ, мемлекеттік органдардың атқарылған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер үшін ведомстволық бағыныстағы ұйымдарға бөлген бюджет қаражатының жалпы көлемі жəне оларды 2011, 2012 жəне 2013 жылдарда пайдаланудың тиімділігі туралы ақпарат беруді сұраймыз. Сонымен бірге, сізден жекелеген акционерлік қоғамдардың жұмыс істеуінің орындылығы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің позициясын білдіруді сұраймыз».


4

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

● Ойласу

Берен талант Бердібек

Қазақ балалар əдебиетінің қазіргі алтын сақасы, тоқсаннан асқан ақсақалы Мұзафар Əлімбаев қайсар қаламгер, дара талант Бердібек Соқпақбаев туралы бір мақаласының тақырыбын «Берен талант Бердібек» деп қойғаны бар. Шынында, сол берен талант биыл жазға салым 90 жасқа толғалы отыр. Жыр жампозы Мұқағали Мақатаев: «Жылдар өтеді, жаңа ұрпақ келеді, біздің əрқайсымызды солар өз орнына қояды. Мен өз жайымда мынаны айтамын. Мен ХХІ ғасыр ұрпақтарының құрдасымын, бəлкім, одан да əрідегі ұрпақтың туысымын да», деген екен. Бұл сөзді Бердібек Соқпақбаевқа да ортақ десек, орынды болар. Мұндай абырой-беделге тек дара талант иелері, алыптар шоғыры ғана жетсе керек. Сондай халқының жүрегінен, əсіресе, жас ұрпақтың ойынан ойып тұрып орын алған, керемет шығармаларымен, келістіріп суреттеген кейіпкерлерімен бірге жасасып келе жатқан, тұғыры мықты тұлға Бердібек Соқпақбаевтың өз оқырмандарымен тағы бір қауышатын жылы биылғы жыл. Жазушының қай шығармасын алсаң да өзі өмір сүрген қоғамның кесір-кесапатын астарлап айтып, əжуамен жеткізіп, баланың сөзі ғой дегізіп отырады. Ғажап шеберлік! Ол кісінің ақындығы да керемет еді. Кейде төңірегіндегі іс пен сөздің үйлеспей жататынын көргенде бір шумақ өлеңмен түйреп түсіп, болмаса ақиқатты: «Қарын тоқ, киім бүтін, уайым көп, Қалқайып əзер жүрмін, құлайын деп. Ойласам жер тағдырын, ел тағдырын, Еріксіз кемсеңдеймін жылағым кеп», деп айтып сап қарап тұратын. Мінеки, осындай айтулы жазушының еңбегін елеп, абыройын көтеру жөнінде өткен жылдың тамыз айында «Егемен Қазақстан» газетінде, белгілі

жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Мархабат Байғұттың «Бірегей Бердібектің бер бағасын...» атты көлемді дүниесі жарық көріп, онда қаламгердің атына Алматыда, Талдықорғанда көше беру, өзге де игі шаралар ұйымдастыру жөнінде мəселе көтеріп, бұған қатысты Үкімет арнайы қаулы қабылдаса, Алматы облыстық əкімдігі ұйымдастыру жұмыстарын ертерек қолға алса деген тілегін талқыға тастаған еді. Содан бері де біраз уақыттың жүзі болды. Қимыл, қозғалыс жоқ. Балалардың сүйікті жазушысының 90 жылдығы елімізде қалай аталып өтеді деген мəселе енді жұртшылық арасында айтыла бастады. Өткен жылдың желтоқсан айында болған халықаралық ПЕН-клубының алқалы жиынында, айтулы қаламгер, бүгінгі қазақ сөзінің көшбасында тұрған көсемі Əбдіжəміл Нұрпейісов: «Шетелде Бердібек Соқпақбаевты кім біліп жатыр?» деп сұрақты төтесінен қойып, қадірлі замандасының өлмес дүниесінің өрісін кеңейтіп, əлемге таныту мəселесін қозғады. Мұны біз абыз ақсақалдың естір құлаққа, сезер жүрекке ескертуі деп білеміз. Шындықтың шырайын келтіріп, ақиқатты астарлап жеткізген болмысы бөлек тұлғаның мерейтойы ел көлемінде қалай өтеді, əсіресе, туған топырағындағы биліктің тұтқасын ұстап отырған Алматы облысындағы əкімдік қызметкерлері қандай қам-қарекетте екен, атаусыз қалдырмай атап өтуге ұмтылыстары бар ма деген ойды ортаға сала отырып, Отанымыздың екі аймағынан бұл туралы өз байламдарын жұртқа жеткізуді құп көрген білімдар профессор мен белгілі ақынның мақаласын ұсынып отырмыз.

Классик Қадыр ЖҮСІП,

Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы.

«Егемен Қазақстан» газетінің өткен жылғы 1 тамыздағы нөмірінде «Үкімет назарына» айдарымен жарияланған жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Мархабат Байғұттың «Бірегей Бердібектің бер бағасын» атты мақаласын тұшына оқыдым. Автор көтерген мəселенің жүрегіме жаққаны сондай, өзім қадір тұтатын жазушының қиыла қараған суретін көре отырып, керемет қимастық сезіммен онымен кездескен сəт ойыма оралды. Алматыға ғылыми іссапармен барған сексенінші жыл дар дың аяқ кезінде академик Зейнолла Қабдоловпен бірге келе жатқанбыз. Гоголь мен Желтоқсан көшелерінің қиылысар тұсында Бердібек ағамен кездесіп қалдық. Зекең онымен іш тарта сөйлесіп, амандық-саулық сұрасты. Жай ғана сөйлейтін адам екен. Бұрын тек газет-журналдардан суретін көргенім болмаса, жүзбежүз жолығуым бірінші рет. Жүзінде адамды баурап алатын жылылығы, сөйлеген сөзі, байсалдылығы бірден аңғарылды. Мен екі əдебиет корифейінің көшеде кездесіп, сөйлескенін көріп, бір əдемі сезімге кенелдім. Бердібекті кім білмейді? Бұл жазушының шығармашылық «тұтқынына» баяғыда-ақ түскен едік қой. Əдебиет алыптарының сəлемдесуі 4-5 минуттай шамасында болды. Бердібекпен қоштасқаннан кейін Зекеңмен арамызда төмендегідей диалог өрбіді. – Жаңағы адамды таныдың ба? – деді Зекең. – Əрине, Зеке, Бердібек қой ол. – Өзін таныдың, атын білесің. Ал енді оның затына бойладың ба? – Зеке, шығармаларының бəрін де оқыған едім, – дедім мен. – Бұл адам, бұл – Бекең – Бердібек – қазақ əдебиетінің классигі! Зейнолла ағаның «классик» дегені кейін есімнен бір шықпады. Иə, біз бала кезімізде Марк Твеннің «Геклиберри Финнің басынан кешкендері», «Том Сойер дің таңғажайып оқиғалары», Стивенсонның «Қазына

аралы», Даниэль Дефоның «Робинзон Крузо», Джонатан Свифтің «Гулливердің саяхаттары», Жюль Верннің романдарын оқып, таңғалып, қиялымыз шарықтаған соң, өткен ғасырдың елуінші жылдары сол қиялдың шарықтату шыңын қазақ жазушыларының шығармалары алған-ды. Көңілге ерекше шабыт берген жазушының бірі, бірі емес-ау, бірегейі – Бердібек Соқпақбаев болды. Студент кезімізде «Балалық шаққа саяхат», «Менің атым – Қожа», «Жекпе-жек», «Өлгендер қайтып келмейді», «Қайдасың, Гауһар?» деген туындыларын бірінен соң бірін қызыға оқығанбыз. Міне, қолымда 1987 жы лы шыққан таңдамалы шығармаларының екі томдығы. Бұрынғы оқығандарымды тағы да еске түсіру үшін бір шолып өттім. Бердібектің биылғы 90 жылдығы қарсаңында қайта бір оқып шығу керек деп шештім. Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінде бірқыдыру жылдар менің жүктемемде «Қазақ балалар əдебиеті» атты пəн болып еді. Студенттерге дəріс оқып жүрген кезімде мен балалар əдебиетінің прозадағы классигі – Бердібек те, поэзиядағы классигі – Қадыр Мырзалиев деген тоқтамға келдім. Бұл – менің өз пікірім. Бердібектің «Менің атым – Қожа» повесі аттас кино дүние жүзін аралап кетті. Бүкіл əлем балаларының сүйікті кейіпкері – Қожа. Ал Қожа кім? Бұл – қазақ əдебиеті тудырған бейне. Оны дүниеге əкеліп, əлемді аралатқан Бердібек. Осы бір ғана шығарма жазушыны заңғар биікке көтерді. Қазақ балалар əдебиетін де, қазақ жазушысын да дүние жүзіне танытты. Қазақтың əрбір баласы балалар əдебиетінде Қожаны біледі. Француз композиторы Руже де Лиль жалғыз туындысы – «Марсельезасымен», Польша композиторы Михаил Огинский жалғыз шығармасы – «Полонезімен» əлемге əйгілі ұлы адамдар атанды. Ал қазақ жазушысы Бердібек Соқпақбаев «Менің атым – Қожамен» əлемнің ұлы жазушысына айналды. Оның ұлылығы əлдеқашан, бұдан жарты ғасыр бұрын дəлел денсе де, оның талантын

мойындамай келе жатқанымыз əрине, өкінішті. Бұл – біздің елдігімізге сын. Қазақ əдебиетінің інжу-маржаны Қасымның (Аманжолов) «Абдолла» дастаны болса, балалар əдебиетінің інжу-маржанға айналған жауһары –«Менің атым –Қожа»! Бұл ешқандай дəлелдеуді қажет етпеуі де, талассыз болуы да қажет. Солай десек те, халықтың сүйікті жазушысына айналған Бердібекті көзі тірісінде елемесек, енді өмірден өткеннен кейін де еске алу сиреп бара жатқандай. Сонда одан нені қызғанамыз? Əлде өзімізден асып кетеді дедік пе? Бердібектей талантты жазушының шығармашылығын насихаттау, атын есте қалдыру секілді кейінгі ұрпаққа өнеге боларлық шараларды іске асыруға кесірін тигізіп тұрғандай. Талантты мойындаудан гөрі өзімізді дəріптеуге келгенде кеудемізді қағып, көкірегімізге тау сыймай кетеді. Өзімізді кемеңгер санаймыз. Өзімізді көбірек дəріптейміз. Өзімізді классик дəрежесіне жеткізбек болып, аянбастан, ерінбестен, қоймастан жарнама жасауға бейімбіз. Дақпырттанып мақтанамыз-ай келіп. Осы қылықпен халыққа таныламыз деген мақсатымыз бар. Көпшілік жұрт

ондайлардың ешбір шығармасын оқымаса да мақталып жатқан соң: «Шынында да классик екен ғой», деген ойға қалады. Сондай дəрежені қолдан жасаудың тамырына балта шабылмай келеді. Шығармаларымыз дүниеге келсе, мақтаттырып, өзімізден кішілерге сала құлаш мақала жаздыртамыз. Қанша мақтағанмен, нашар шығарма мықтыдан бəрібір оза алмайтынын білмейміз. Сөйте тұрып, «Маған сыйлық бер» деп өжектейміз. «Менің шығармама неге мемлекеттік сыйлық берілмейді», «Маған неге халық жазушысы деген атақ берілмейді?» деп байбалам саламыз. Ал атақты алғаннан кейін «шығармаларымызды» дəріптеуді тоқтатудың орнына одан сайын үдете түсіп, теледидардан да, радиодан да сөйлеп, газет-журналдарға көл дей мақала жариялатамыз. Осы тұста, «беделге» ие болған «классикті» мақтауға жандайшаптар да шаршамайды. Себебі, өзін мақтаған соң, классиктер біз туралы жылы сөз айтады деп дəмеленеді. Солай болады да! «Сыйға-сый, сыраға-бал» дегендей, бірін-бірі асыра мақтап жатқан заманда Бердібектей талантты жазушы ұмыт қалмай қайтсін! Əдебиеттегі «пұшаймандықты»

білген, көрген Бердібек Соқпақбаев мұндай «ханталапайдан» өзін аулақ ұстады. Өзін дара ұстады. Ешбір мақтаусыз, дəріптеусіз клас сик атанды. Өзін біреуге мақтатуға да құмар болмады. Сыйлық алу үшін пысықайлық таныт пады. Оның талантын тек оқыр ман қатарындағы қарапайым жұртшылық қана таныды. Шы найы сүйіспеншілігін білдірді. Халықтың сүйіспеншілігі барлық атақтардан да, сыйлықтардан əлдеқайда абыройлы, əлдеқайда биік еді. Мұқағали Мақатаевқа «халық сүйіспеншілігі» сыйлығы оқырман жүрегі арқылы берілген еді. Тоталитаризм, шовинизм заманында Мəскеуді жаудан қорғаған Бауыржан Момышұлына, Рейхстагқа алғаш ту тіккен Рахымжан Қош қарбаевқа, жауынгерлік тапсырмамен əуеге 300 рет көтерілген, өлім отын шашып жатқан жау ошағын бомбылаған, бірнеше рет жараланса да қазақтың қайсарлығын таныта білген ұшқыш Хиуаз Доспановаға, фашистерге қырғын салған партизан Қасым Қайсеновке Кеңес Одағының Батыры атағы қазақ болғандықтан берілмей қалды. Бердібек Соқпақбаев та батырларымыз секілді қыз ғаныштың құрбаны болды. Ұсынылған сыйлықтан құр қалды. Жазушының талантына қызға нышпен қарау əлі де бəсең си қой маған секілді. Зиялы қауым өкілдері жазушының шығармасын насихаттауға соншалықты құлықты емес. Бірақ халықтың шынайы сүйіспеншілігіне бөленген жазушының таланты бұдан ортайып қалған жоқ. Шығармашылық мұрасы да жоғалған емес. Дегенмен, əлі де Бердібек Соқпақбаевтай дара жазушының мұрасын насихаттауға жете көңіл бөлінуі қажет. Əсіресе, 90 жылдық мерейтойы қарсаңында ғана еске алумен шектелмей, кейінгі ұрпаққа өнеге боларлық іс-шара ұдайы өткізіліп тұруы тиіс. Өйткені, Бер дібектей талант екінші рет өмірге келмейді. «Менің атым – Қожа», «Балалық шаққа саяхат» секілді туындылар екінші рет жазылмайды. Қорыта айтқанда, Бердібек Соқ пақбаевтың Алаш баласына ортақ жазушы екенін мойындауымыз қажет. Сол себептен, жазушының мұралары барлық өңірде насихатталса, 90 жылдығын Алатаудан асып бүкіл қазақ халқы атап өте алса, нұр үстіне нұр! Атырау облысы.

Шыєармалары – халыќ ќазынасы, ўрпаќ несібесі

Бердібек Соқпақбаев қызы Самалмен бірге.

Қазақ балалар əдебиетінің классигі, балалардың ғана емес, ересектердің де сүйікті жазушысы Бердібек Соқпақбаев туралы қазақтың көрнекті ақыны Қадыр Мырзалиев: «Бəріміз де бала болдық. Қазір есейдік, ересек тарттық. Дегенмен, сонау кезіміздегідей пəк емеспіз. Ал сол

көңіл-күйімізді айна қатесіз бейнелеген «Менің атым – Қожаны» барлығымыз оқып шықтық. Біз соны жазған Бердібек ағамызға сол кезде-ақ балалық көңілдің Мемлекеттік сыйлығын сыйлап қойғанбыз...», деп жазып еді. Мемлекеттік деп аталатын дəрежелі сыйлықты алмаса да,

халық атынан берілетін кез келген сыйлыққа лайықты жазушының кейіпкерлері Қожа ғана емес, Жанар, Жантас, Сұлтандар кешегі аға буынның жастық шағының айнасындай болатын. Қожа туралы кітап əлемнің көптеген тілдеріне аударылды, орыс жəне француз оқырмандары мен көрермендері де оның лайықты бағасын берді. Қожа мақтаншақ кейіпкер емес, ақылы бар, ата-анаға, достарға мейірімі бар «есті тентек». Оның кейбір шалыс басқан қылықтарының өзін жазушы кейіпкерлердің көзқарасы, жан-сезімі арқылы ақтап алады.Сондықтан да қазақ балалар əдебиетіндегі Тазша бала, Ыбырай Алтынсарин əңгімесіндегі Асан мен Үсен секілді Қожа да қазақ балалар əдебиеті галереясының құрмет тақтасына алтын əріптермен жазылуға лайықты қаҺарман. Қазіргі қазақ фильмдерінің бірде-бірі «Менің атым – Қожаның» шаңына да ілесе алмай жатқаны бір жағынан ізденістің аздығы десек, екінші жағынан сценарий авторы Бердібек ағамыз бен фильм режиссері Абдолла Қарсақбаевтың шеберлігінің нəтижесі дер едік. «Ме нің атым – Қожа» фильмі

фран цуздың Канн қаласындағы жас тар мен балаларға арналған кинофильмдердің халықаралық фестивалінде арнайы сыйлыққа ие болуы да ел мерейін өсірген құбылыс болатын. Балалар жазушысы болу қиынның қиыны екенін əдебиет сыншылары айтудай-ақ айтып келеді. Бала тілін табу, олардың психологиясын тану үшін қаламгер аз тер төккен жоқ. Жазушының «Пионер» жəне «Балдырған» журналында, Шəкен Айманов атындағы «Қазақфильм» студиясында, Қазақстан Жазушылар одағында балалар əдебиеті жөнінде əдеби кеңесші болып қызмет атқаруы да өз жемісін берген болуы керек. Сол тұста балалар əдебиеті де одан əрі дамып, кең өріс алды. Қаламгердің «Өлгендер қайтып келмейді», «Қайдасың, Гауһар?», «Балалық шаққа саяхат», «Жек пе-жек» секілді кітаптары бұл күндері оқырмандар іздеп жүріп оқитын, кітап дүкендері сөрелерінен таба бермейтін жауһарлар қатарында. Жазу шы ның тырнақалды шығармаларын өлең жазудан бастағанын біреу білсе де, көбі біле бермейді. Оның «Бұлақ»

атты өлеңдер жинағы 1950 жылы жарық көрген болатын. Алайда, қаламгердің сүйікті жанры проза болды. Бұл жанрда ол өзін нағыз тұлпар ретінде таныта білді, көсіле шапты жəне алысқа шапты. Өткен жылы «Егемен Қазақстан» газетінде жарық көрген жазушы Мархабат Байғұттың Үкімет назарына ұсынылып отырған «Бірегей Бердібектің бер бағасын» деп аталған мақалада орынды ұсыныстар айтылған екен. Біз де соларға толық қосыламыз. Бердібектің бағасын беру жəне оның əдеби мұрасына шынайы қамқорлық керек. Ол – халық қазынасы, жас ұрпақтың несібесі. Осыны қаламгерлер ғана емес, іс басында отырған лауазым иелері ұқса, қане?! Əсіресе, Бекеңнің атажұрты саналатын Алматы облысының əкімі бірінші ескерсе құба-құп. Оны өзгелер қолдап жатса, өсер елдің ұрпағына тəн жақсы қасиет болар еді. Ақылбек ШАЯХМЕТ, Ахмет Байтұрсынов атындағы ҚМУ профессоры, жазушы. ҚОСТАНАЙ.

ШАРАЙНА

Əлем жаңалықтары

Дауєа іліккен дипломат еліне ќайтты АҚШ-та визалық алаяқтық жасады деп айыпталған Үндістан сыртқы істер министрлігінің жоғары лауазымды қызметкері Девиани Хобрагаде Нью-Йорктен Делиге жеткізілді. Үндістан сыртқы саясат ведомствосы хабарлағандай, Хобрагаде Үндістан сыртқы істер министрлігінде жұмысын жалғастырмақ, ал оның балалары болса, бұрынғыша АҚШ-та тұрып жатыр. 2013 жылдың желтоқсанында мəлім болғанындай, Хобрагаденің үй күтушісі 2013 жылдың желтоқсанында құқық қорғау органдарына дипломат оған АҚШ-та белгіленген ең төменгі деңгейден төмен жалақы төлейді деп шағымданған болатын. Соның салдарынан Хобрагаде визалық алаяқтық жасады деген күдікпен қамауға алынған еді. Жергілікті БАҚ-та жазылғандай, оның үй күтушісі үшін алынған визалық құжаттарда оның еңбекақысы нақтылы төленгеннен жоғары болып көрсетілген.

Содырлар шабуылы сəтсіз аяќталды Сирия аумағында əрекет етіп жүрген содырлар уландырғыш газ əзірлеу үшін пайдаланылатын химиялық заттар қоры сақталған қоймаға екі мəрте шабуыл жасап, олары сəтсіз аяқталған. Бұл туралы бейсенбі күні ливандық Daily Star газеті аты аталмаған батыстық дипломатқа сілтеме жасай отырып хабарлаған көрінеді. Оның айтуынша, бұл туралы Химиялық қару-жараққа тыйым салу жөніндегі ұйым жанындағы Сирияның өкілі атқару кеңесінің жабық отырысында мəлімдеген. Сирия өкілі осы отырыста шабуылдарға табысты түрде тойтарыс берілгенін атап көрсеткен. Айта кету керек, Сирияның химиялық арсеналы 2014 жылдың жазына таман толық жойылатын болады деп күтілуде.

Ле Пен Еуроодаќты ќўлатуєа шаќырды Француздық «Ұлттық майдан» оңшыл партиясының басшысы Марин Ле Пен бейсенбі күні Еуроодақты құлату үшін қолынан келгеннің бəрін жасайтындығын айтып, уəде берді. Еуроодақты жақсарту үшін не істеуге болады? Ол үшін оны құлатуға қол жеткізу керек. Мен өзім осынау еуропалық бірлестіктен бір ғана нəрсені – жарылысты күтемін, деп атап көрсеткен ол француз журналистеріне. Ле Пеннің пікірінше, Еуроодақтың күйрейтін сəтін күтуге болады. Мүмкіндігінше оған жағдай да жасау керек. Тек содан кейін ғана еркін ұлттар Еуропасы құрылысына кірісуге болады.

Бес округте тґтенше жаєдай Экл өзеніне химикаттардың түсіп кетуіне байланысты АҚШ-тың Батыс Вирджиния штатының губернаторы штаттың бес округінде төтенше жағдай жариялады. Америкалық БАҚ-тың хабарлауынша, округтер билігі құбыр арқылы келетін суды ішуге жəне ас əзірлеуге пайдалануға тыйым салған. Оны тек техникалық мақсатта ғана пайдалануға болады. Мұндай тыйым жүз мыңға тарта жергілікті тұрғындарды қамтып отыр. Мамандардың мəліметіне қарағанда, суға тіпті айтарлықтай ірі көлемде болғанның өзінде адам өмірі үшін қауіп тудырмайтын метилциклогексан заты түсіп кеткен көрінеді.

Кастро кґпшілік алдында кґрінді Кубаның бұрынғы көсемі Фидель Кастро соңғы 9 айда алғаш рет көпшілік алдына шықты. Бұл туралы кубалық бұқаралық ақпарат құралдарына сілтеме жасай отырып баспасөз агенттігі хабарлады. Үкіметтік Granma газетінің мəліметіне қарағанда, 87 жастағы Кубаның экс-лидері жақында кубалық суретші Алексис Лейваның Гаванадағы арт-студиясының ашылуына қатысқан. Ол өзінің жұрт алдына шыққанын зор қошеметпен қарсы алған суретшілер мен тұрғындарға қызу сəлем жолдады деп атап көрсеткен аталмыш басылым. Сол сияқты үкіметтік сайтта Кастроның Лейвамен сөйлесіп тұрған фотосуреті де жарияланған көрінеді.

Кїнніѕ ысуы рекордтыќ деѕгейге жетті Австралия аумағының 34 жерінде 50 градусқа жеткен рекордтық ыстық тіркеліп отыр. Бұл жылдың қазіргі мезгілі үшін шамадан тыс ыстық болып есептеледі. Австралия метеорологиялық бюросының маманы Карли Браганзаның пікірінше, мұндай ыстыққа жаһандық жылыну мен ауа райына салқындатушы əсер ететін муссонның Австралияға уақытында келмеуі себепкер болып отыр. Оның айтуына қарағанда, мұндай шектен тыс ыстықтың алдағы аптада да жалғасуы мүмкін.

Əскери нысандаєы жарылыс Ирактың астанасы Бағдадтағы əскери нысанда болған қуатты жарылыс салдарынан жиырма бір қызметші қаза тауып, 35 адам түрлі дене жарақаттарын алған. Бұған дейін ел астанасында болған жарылыстан 13 адамның қаза тауып, 30 адамның жарақат алуы туралы хабарланған болатын. Жарылыс Ирак армиясына жаңадан шақырылған жауынгерлер тұратын орталық орналасқан «Əл-Мутанна» əуежайында орын алған. Бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, бомбыны жанкешті терроршы іске қосқан көрінеді. Əзірге террорлық актіге байланысты жауапкершілікті ешкім өз мойнына алған жоқ. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


 Қазақ елі 1909 ЖЫЛ. КҮЗ. ТАҢ

Қарт жырау таңға жақын тағы да оянып алып, киіз үйдің жабық түңдігіне тесіле қарап жатты да қойды. Тамыздың соңғы күндері жер дымқыл тартып, күн суытқан. Ел-жұрт таудан жазыққа, қыстауға қарай ақырын жылжып көшуге бет қойған. Жырау сырма шапанын жамылып, кебісін жолай аяғына іле далаға шықты. Далада қоңыр салқын жел бар екен. Басына киім кимей шыққанын тақыр басы тоңғанда барып аңғарды. Артына бұрылған жоқ. Мойнына салған жұқа байламаны басына орап, адымдай басып қыр бетіне ілгерілей берді. Қарт жыраудың көңілін жайлаған өксік бар еді. Там-тұмдап таусылып бара жатқан қайраткүш бар еді. Ендігі күні қанша қусаң жеткізбейтін арман бар еді. Есте сақталмай ұмыт болған, бірақ кезінде көңілді гу-гулеткен қызба өлең, қуатты өлең шіркіндер қарт жырауды далада адыра қалдырған. Əлде албырт жастық қызық қуған, қыз қуған, той мен айтыстан талмай, Алатаудың қайран шалқар жайлауларында сайран салған кездерінде бармақ тістер əттеген-айларға ұрынатынын қайдан білсін?!. Білмеді ғой... Қайран жастық шақ! Ол кез өтпейтіндей, мəңгі сенімен бірге болатындай көрінуші едіау!.. Енді шау тартқан көңілді жыр күмбірлетпейді. Жыраудың ұққаны, Тəңірдің өзі ауызға салатын жыр жолдарының құдіретті күшке ие болып, көк аспанның астында, жапжасыл көгалды даланың төсінде, саңқылдай сарнайтын кезі де көпке созылмайды екен. Өлең шіркін елу мен алпыстың арасында шоқалақтап, қамсыз, еркін шабытты қуатынан айырыла бастайтынын анық таныды. Қан салқын, ой шабан, сонан шабыт оты қайдан лаулап жансын.?! Қайран қамсыз күндер, айлар, жылдар бəрі де мынау ұлан-ғайыр Дешті Қыпшақ даласында жоғалып тынды ғой. Дешті Қыпшақ даласы мен алып Алатау қарт жыраудың ертедегі жырларын біртіндеп санасынан өшіре бастаған. Далада айтылған жырларын жел жұлмалап қалың сахараның ішіне алып кеткен. Бұ дүниеде сөзім ғасырларға жетсін десең, қағазға түсіру керек екен. Қайран қамсыз қазақ, домбыра тартып, жыр төгіп жүргенде, сол жырларын мына орыстар құсап қағаз бетіне түсіре бермепті. Бəрін есте бекіту дегендері құр далбаса болды. Бəрін есте бекіту мүмкін еместігін енді ғана, бір аяғымен көрді жағалаған тұста ғана аңғарды. Ұланғайыр қазақ даласында небір əулиелердің, небір тура билердің, небір жыршылардың сөздері адам жадынан жоғалып, келмеске кетті ғой. Қандай өкініш десейші?!. Қандай қасірет десейші?!. Қарап тұрса, бұ қазақтың бойында қасіреттен басқа түк жоқ екен. Дəл бүгін қарт жырау соны анық таныды. Оны да шау тартқан, дауысын тат басқан, қарлығыңқы үн жабысқан, аралас-құралас орта шашыла бастаған кезде аңғарыпты. Қазақ даласы да дəл қазір, бұрынғы сабырлы, салтанатты, рухты кезінен əбден айырылған. Қазақ даласында түшкірсең де жазалы боласың, түшкіруді оқалы шекпен жамылған, сары сақалды орыспен шешуге тура келген. Бұ даланы билейтін халық емес, ақ патшаның шенеунігі болғаны жанын жейтін. Бұл атаусыз дерт еді. Пірі болған Сүйінбайдың өмірден озып, осы қорлықты көрмей кеткенін көңіліне медеу тұтады. Дешті Қыпшақ даласының бар қасіреті осы қағылез, қимылы ширақ, сөзі мерген қарттың ғана жүрегін тас-талқан қылып күйретіп жатқандай болатын. Зерделей қарап тұрса, бұ қазақ заманды ойымен билеген жақсыларының сөзіне құлақ аспапты. Халықтың пайдасын ойлаудан таймаған аз ғана шоғыр жақсылардың ойларын да түсінбепті. Қазақ бұ тірлікте ұшқыр аттай дала төріне зулап-ақ шыққанымен, тез алқынып, тез шаршап, сол шаршауға тез көндігіп өз күлтөкпесінде қала беріпті. Оны өзіне ар да санамапты... Қазақтың қарғысы қатты. Соның бірі: «Өзің білме, білгеннің тілін алма». Сөзге ұста, іске шолақ қазақтың сөзі мен ісі біте қайнаспай жатыр-ау!.. – Ата, шайға жүріңіз, – деген немере дауысын естіді. Алатаудың қарлы сілемінен көтеріліп келе жатқан таңның алғашқы шапағы көк шөпке түсіп, дүние жарық сəулеге толды. Ал жыраудың жүрегін жайлаған мұң тарқамады. Оның күпті жүрек болып күн кешкеніне талай жылдар өткен. Қарт жыраудың дəл басып танығаны кісенге түскен Дешті Қыпшақ даласы, дербестігін жоғалтқан қазақ елі, аузы құлыптаулы халық, тума жырынан айырылған жырау – шын бақытсыздар осы төртеуі болатын. Қарт жыраудың жүрегі шаншыды, сонымен бірге, күпті көңілдің тот басқан қоңырауының күмбірі естілді. Оң қабағы тартты. Ерні дірілдеді. Көзі жайнап сала берді. Шақырайып шыққан күнге қарсы қарап тұрып жүрегін қысқан бір шумақ өлеңді салқын, сабырлы көңілмен екі рет дауыстап айтып шықты. Дуадақ болдым шөлі жоқ. Аққу болдым көлі жоқ. Дауылпаз болдым үні жоқ. Асыл болдым құны жоқ. Бір шумақ жырмен, қазақтың үш жүз жылдық бодандығы мен құлықсыз қасіретті күйін айтып тастағанына өзі де таңырқай қарап қалып еді. Орнынан тұра беріп, ұйыған тізесін сипалаған күйі: – Құдіреті күшті Тəңірім! Адасып келген мына бір шумақ жыр да ғасырлар қойнауында жоғалып тынар. Біздің жырымыз қағаз бетіне түспей, сонан да сақталмай, өміріміз де құмға сіңген судай татымсыз болды-ау, – деп қинала ойлады. Немересі атасының сап-салқын саусақтарынан ұстады. Жаңағы тосыннан туған төрт жол өлеңнен соң ерні əлі де дірілдеуін қоймаған. Бірақ, жыр, шіркін қайтып тумады. Төрт жол өлең төрт таған болып қалды. Төрт таған ой – төрт қасірет еді. Қазақты етегінен тартатын қасіреттер болатын.

5

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

 Толғауы тоқсан тіршілік ұғу қиын болды. Қызылдардың ойыны қатты екен. Сөзін ұқпағанды атып, асып тастау, тар қапасқа қамау түкке тұрмайтын болды. Қазақ даласы түрмеге толып кетті. Оған кірген адам бар, шыққан адам жоқ болды. Қоқан мен Ақ патшаның кезінде домбыра шертіп, əн салатын айтулы қазақ-қырғыз айтыстары дəуірлеп тұрушы еді, енді бəрі өзгерді. Адам да өзгерді. Заман да өзгерді. Өзгермеген мынау жирен аты, қайыңнан ойылған домбырасы, сонсоң өзі. Бұл Жабайдың ұлы Жамбыл жырау еді. Мұның бір кезде қырғыз бен қазақты аузына қаратып айтқан жырлары, атақты айтыстары енді ұмыт болған. Соның көбін өзі де ұмытқан. Есіне түсіру керек. Домбырамен. Өзінің ес-ақылымен. Үкілі домбырадан үкі түскен. Дауысының бояуы қашқан. Өңі кетіп, бетін əжім басқан. Бастан бақ тайған кез еді. Домбырасын құшақтаған қартқа сабырлы жүзді, денесі мол пішілген жас қазақ сəлем берді. Іші-бауырына кіріп сөз сөйледі. Ата тегінен өзіне дейін бəрін сұрап жатыр. Біліп жатыр. Қарт Жамбыл бұл жігіттің өзін білмейтінін ұқты. – Əй, қу бала, не ғып толғай бересің, – деп мырс етті. – Білгім келгені ғой, ақсақал, білгім келгені. Жағдайыңыз келіспей тұр-ау, – деп қиналғаным да рас. – Маған жаның ашыса бір тостаған қымыз əкеп берші, кəне?!.

Жапанєа біткен бəйтерек

– Жүр, ата, жүр. Əжем тосып қалды, – деді немересі. – Əжеңнің тосқанын қойшы. Тəңірді тостырып қойып жүрмейік?!. Біздің жүрегіміздің жылуын Тəңір тосып қалып жүрмесін. – Тəңір деген кім, ата?.. Қарт жырау немересіне жалт қарағанымен, үндеген жоқ. Тəңірдің кім екенін осы таңда, алпыс сегіз жасқа келген жыраудың өзі де білмеуші еді. Түрін көрмегенімен, əміріне көнген, қасиетті Тəңірді кəрі жырау əлі танып болмаған. Сонан да тұңғыш рет немеренің сұрағы, Дешті Қыпшақ даласында жауапсыз қалған.

1913 ЖЫЛ. ЖАЗ. ТАЛТҮС

Романов əулетінің таққа отырғанына 300 жыл толуына орай орыс империясының түкпіртүкпірінде той жүріп жатты. Сондай тойдың бірі Алматыдағы қазіргі 28 панфиловшылар саябағында өтті. Жетісудың бай манаптары, əкімдері, орыс шонжарлары бас қосты. Ақ патшаны мақтауға сол саябаққа Дешті Қыпшақ даласынан қазақтың ақындарын жинады. Қарт жырауды да сол тойға əкелген. Келмеуіне болмады. «Күштінің арты диірмен тартады». Сол тойда қарт жырау қазақтың танымал бай шонжарлары орыстың алдында құрдай жорғалағанын көріп есінен танды. Намысы ойнады. «Бұ қазақтың рухы майырылып, намысы өлген тұсы осы болар, – деп желдей азынады. – Азына, дала, азына!..» Есті мемлекеті болмаған, ойлы басшысы болмаған ел – ессіз ел. Ол жел айдаған қаңбақпен тең. Өз ырқынан айырылған халықта қаңбақ құрлы қауқар жоқ. Өз ырқынан айырылу өліммен тең. Оның бүгіні де, ертеңі де жоқ. Тобыр ел болмайды. Ел деп саналмайды. Ел қатарына жатпайды. Үйсін, найман саңлағы Өстепкеде жиылдың Елде жүрген егейлер Қалада құр үйілдің, Ұлық көрсең ұйлығып Желді күнгі қамыстай Жапырылып иілдің Келтірдіңдер намысты, Бек қорланып күйіндім... Жыраудың қазақ байлары мен орыс ұлықтарының бірге кездесіп, бірге жүргенін бұл тұңғыш көруі еді. Сонан да қазақтың байларының майысқақ мінездерін көріп жаны түршіккен. Қазақтың бұ құлдықтан енді қайтып құтылмайтынын қарт жырау іштей ұққан. Содан болар, көңілі шерге толған. «Жəрмеңкеден соң қалада қал, ақындармен бірге болып демал», деген байшыкештердің қолқа сөздеріне қарт жырау құлақ та аспады. Жаны оңаша қалуды қалаған. Сəуір айы жылы болған соң өзінің қоңырша киіз үйін тіктірді. Сол үйде ертелі-кеш домбырасын шертіп жатты да қойды. Көңілге алғаны, жанға дауа бермегені көкіректі күмбірлеткен өлеңқұсты болашақ өмірге қалай сақтау керек деген тынымсыз ой еді. Есінде əлі жүрген тарихи эпостарды, қиссаларды, дастандарды, аңыздарды қалай ел есінде мəңгіге қалдыру керек?.. Киіз үйде отырып алып бір жаз бойы жырла десе жырлар, ал бұның сол жырларын қағаз бетіне түсіріп жазып алар кісі қайда? Ондай озық туған қазақ Дешті Қыпшақ даласында бар ма? Əуелі оны ойлайтын қазақ ортасы бар ма? Бар болса қайда?!. Бар болса оны қалай таппақ керек?!. Сол даладағы алып жыраулардың ешқайсысының сөзі қағаз бетіне түспепті. Бірақ... Дала жыры дала халқының есінде ғана сақталып келіпті. Атасы баласына, баласы немересіне аманат қылып жыр сыйды өткізе беріпті. Жүз мыңдаған жыр жолдары халықтың есінде қалай жатталып жүре бергеніне таңғаласыз. «Манастай» алып жыр да қырғыз манасшыларының жадында жатталған. Қазақтың «Ер Тарғын», «Қобыланды», «Алпамыс»

сияқты батырлар жырын да қазақтар ғасырлар бойы естерінде сақтап келген. Бұл неткен есі де, санасы да сергек халық. Бұл эпос жырларды жыршы он шақты күн қоңыр кештен ала таңға дейін талмай жырлайтын болған. Ол кездері жаздың бір тұтам түнінде жан адам ұйықтамаушы еді. Қазір жыр жырлайтын отырыстар сиреген. Қарт жыраудың пайымдауынша, ата-бабалары ғұмыр кешкен, сауық-сайран салған далалық өркениет пен мынау бүгінгі заман ұстанған өркениет екі бөлек дүние. Құрығы ұзын сары сақалдар қазақтың аяғын кісендеп болған. «Қазақтың бүгінгі тірлігі қақпанға түскен қасқырдың халінен де жаман ба?» – деп ойлады. Жүрегі суынды. Жаны түршікті. Қарт жыраудың тағы бір тамырын басып танығаны, ауызша айтатын өлеңмен жазба өлеңнің айырмасы атшаптырым жатқандығы. Біздің жырымыз бір бөлек əлем, жазба өлең бір бөлек əлем. Нақыш бөлек, ой иірімдерін беру бөлек, ойды алға тарту да бөлек. Сөз саптауы да ерекше. Сол ерекше ақын ның бірі Сарыарқаның аға сұлтаны Құнанбайдың ұлы Ибраһим мырзаның өлеңдерін желпілдеген жыраулық леппен лекілдеп жүріп, санаға жеткізе алмапты. Не жазуды? Неге жазуды? Не үшін жазуды сол Ибраһим – Абай мырзадан үйрену керегін қарт жырау əбден ұққан. Əйтсе де, кейіндеу ұққан. Ибраһимнің ойы көңілден ажырамай жүрегін толқыта берген соң барып, ақын өлеңдерін де, өзін де ерекше жақын тартқан. Көңілім қайтты достан да, дұшпаннан да, Алдамаған кім қалды тірі жанда? Алыс-жақын қазақтың бəрін көрдім, Жалғыз-жарым болмаса анда-санда. Пайда үшін біреу жолдас бүгін таңда, Ол тұрмас бастан жыға қисайғанда. Мұнан менің қай жерім аяулы деп, Бірге тұрып қалады кім майданда. Ендігі жұрттың сөзі – ұрлық-қарлық, Саналы жан көрмедім сөзді ұғарлық. Осы күнде, осы елде дəнеме жоқ Мейір қанып, мəз болып қуанарлық. Өлеңді қалай-қалай өрбітеді, саңлақ сабазың, а!.. Нағыз өлең осы ғой!.. Жалын мен оттан жаралған өлеңді ұғатын қайсың бар? Сөз бөлек. Сана бөлек. Халқына деген ниеті бөлек. «Партия жиып, пара алған, көңілі кедей байсыңдар» дейді. Мұндай сөзді қазақтың қай ақыны айта алған. Шоқтығы биік шерменде ой ғой бұл. Ал, Дешті Қыпшақ даласы өзінің кең тынысты тіршілігінен айырылған. Қазақ түңлігінен айсыз қараңғы түндерде мұң сорғалап тұратынды шығарған.

1925 ЖЫЛ. ЖАЗ. ТАЛТҮС

Осыдан бір күн бұрын таңмен таласа тұрып, жирен атты ерттеп мініп Алматыға жүріп кеткен. Көп жылдар бойы жабыққан, жалғыздыққа, қарттыққа мойынсынған бір кездегі асау жырау көңілі тіршілік тауқыметінің қамытына біржола үйреншікті болған. Шаруаға ыңғайы жоқ жыраудың домбыра шертіп, жыр айтқаннан басқаға икемі де, құлқы да жоқ еді. Қанды сорған Қоқан хандығын орыс патшасы тұншықтырды; ендігі жерде қазақтың билігі орыс шенеуніктеріне ауысты, ендігі сүлік сол орыстар болды, қазақты солар аяусыз сора берді. Момын қазақ бəріне көнді. Жат десе жатты, тұр десе тұрды. Бар білгені сол болды. Кеудесіне намыс қонған ер қазақтарды иə атты, иə асты, иə Сібірдің зынданында ұстады. Сонан кейін патша құлап қызылдар келді. Оларың Алла мен Адалдықты адам ұғымынан алып тастады. Алласыз, Адалдықсыз қалай тіршілік етуге болады деп, қарт жырау жиі ойлайды. Ақтардың ойын ұққанмен, қызылдардың ойын

– Қазір бəрін реттейміз, ақсақал. Қасына ерген жастау жігітті көк базардың қымыз сататын тұсына жұмсап жіберді. Қарт басындағы бөркін алып, қол орамалымен маңдайының терін сүртті. Таңдайы кеуіп жұтына алмады. Кемпіріне қалаға барамын деп айтуды да ұмытып, астынан су шыққандай болып, таң атар-атпастан жол жүріп кеткен. Соңғы кездері қарт жырау жиі-жиі атын ерттеп жүріп кететін болған. Сүйінбай жырау да қартайғанда жалғыз кететін. Жидебайда жан тапсырған ИбраһимАбай мырза да жалғыздықты көп жазған. Ибраһим мырза халқына арнап небір кəусар сөздер айтты, оны халқы ұқпады, жер ем деді, ембеді, оқу оқы деді, оқымады, Алланы сүй деді, сүймеді, Адамға махаббатпен қара деді, қарамады. Адамзатқа бауырым деп қара деді, ол ишаратын қазақ мүлдем ескермеді. Надан қазақ Ибраһимнің өзін де, сөзін де керек қылмады. Мұндай елден Ибраһим да іргесін аулақ салып, бөлек жатып алды. Аяулы ұлдары өлді. Жалған дүниеде жалғыз қалды. Мұң мен шерге көмілді. Қайғы қамытын киіп, қападан жан тапсырды ғой жарықтық. Бұл өзі барлық ойлы адамның басына бітер қасірет болса керек. Орыс ортасында оқыған оқымысты баласы осы Алматыда қайтыс болды. Жас жігіт бір тегене қымызды көтеріп жетіп-ақ келді. – Қазір нан мен палау да келеді, – деп қуана жымиып тұр. Қымызды сапырып-сапырып жіберіп бір тостағанын қарттың қолына ұстатты. Қаталап отырған қарт жырау қоңыр тостағанды төңкеріп тастағанда, маңдайынан бұрқ етіп тер шықты. – Ақсақал, тағы біреуін тартып жіберіңіз. – Құйма, қымызды сапырып отырып сөйле. Жəйлəндім. Сен қайдан жүрген «қыдырсың», жігітім? – деп қарт жырау жігіт ағасы болған сабырлы қазаққа енді түстей қарады. Сүйегің кім? Соны айта отыр. – Жол сіздікі. Жөн де сіздікі. – Мақұл. Мен Алатаудың Жамбыл деген жырауымын. Сүйегім екей. Шапырашты боламыз. – Сіздің кім екеніңізді бағана бір ақсақал айтты. Сонан соң сізге əдейі сəлем беріп, сыйқұрмет көрсеткім келгені ғой. Мен туған елден қуылып, босып жүрген қазақпын. Өлең-жырға əуеспін. Руым тобықты. Есімім Ғафиз. – О, Тəңірі-ай! Ибраһим мырзаның туысымын де. – Абай бабама да, сізге де туыспын. Қалқаман-Мамыр боламын. – Ой, дөкей жігіттің өзі болдың ғой. Нағашылап келіп жатырмын де?.. – Жоқ, ақсақал. Тобықтыны босытып, Шыңғыстаудан қудалап жатыр. Жидебайдан сəн кетті. Абай атам елдің киесі де, рухы да болды ғой. Сол асыл адам ортадан кеткен соң-ақ құл-белсенділер басынды. Тексіздер көтерілген заман келді ғой, ақсақал. Қарт жырау үндеген жоқ. Жас бала жігіттің ыстық нан мен майлы палау əкелгенін де байқамады. «Сонда замана желі қалайқалай соғып тұр?» – деп ойлады қарт жырау. Қазаққа бас бірігер сəт туғандай көрінді. Сол береке-бірлікті қазақ аңсағалы қашан?!. Ал мына оқыған жігіт қудалауда жүр. Қазақтың рухы болған Жидебайды күлталқан қылып күйретті дейді. Шаңырағын ортасына түсірді дейді. Бұл Ибраһим-Абайдың құлағаны емес, қазақтың құлағаны ғой. Бірақ оны ұғар ес қайда? Алауыз қазақтың басы еркіндік алғанда да бірігер түрі жоқ-ау осы?! Бұл ой қарт жыраудың шаршап-шалдыққан жүрегінің тас-талқанын шығарды. – Ақсақал не ойлап кеттіңіз? – деп сұрады Ғафиз қалың ойға көміліп кеткен қартты сергіткісі келіп. – Қайтесің сұрап... Ойды ой қуалап басы мəңгірген. Қарт жырау тағы да біраз үнсіз қалды. – Маған ілесіп ауылға жүр. Нағашы жұртың ғой, бауыр басып кетерсің, – деді қарт жырау.

(Соңы 6-бетте).

Отто мен Федор ер ќанатыныѕ ќадірін біліп, кіндік ќаны тамєан топыраќќа тəу етеді Қазығұрт ауданындағы менің туған ауылым Қаржанда кеңес дəуірінде оншақты отбасы тұрды. Ұлы Отан соғысы енді басталған шақта Еділ бойынан біз жаққа күштеп қоныс аударылған олардың егделері мен жастары көрші-қолаңмен қазақша сөйлесетін-ді. Балалары бізбен мектепте қазақша оқыды. Тау түкпіріндегі елді мекеннің жалғыз білім мекемесінде орыс сыныбы қайдан бола қойсын. Ауылдас немістердің ересектері əке-шешелерімізбен, ағаəпкелерімізбен қоян-қолтық еңбек етіп, кеңшардың егінін екті, малын бақты. Жалпы, елдегі ортақ шаруаны жергілікті тұрғындармен бірге тізе қосып, үзеңгі жолдастай қауымдасып атқарысып жататын еді. Қазақтың салт-дəстүріне де тұрмыстары сіңіскендігі соншалық, əлде көзіміз үйреніп кеткендік пе, ұлтының өзгелігі аса байқала бермеуші еді. Даланың желі қақтаған жүздері кəдімгі өзімізге ұқсап, қараторыланып, тотығып Қаржантаудың баурайындағы көркем ауылда жүретін-ді. Əйтеуір, қазақ пен неміс бір-бірімен мидай араласып, дəмдес-тұздас болып, тонның ішкі бауындай тату өмір кешіп жатты. Жерлес сол неміс отбасыларының ішінде бала-шағасы ең көп Густав Гектің əулеті болды. Жастар жағы оны өз ағаларымыздай көке дейтінбіз. Қосағы Мəрия апаймен тоғыз перзент өсірді. Сегіз ұл, бір қызының қатарында Оттосы мен Федясы бала күнінен ат жалын тартып мінді. Мал төресі – жылқыға сұмдық құмарлығымен бізді қайран қалдыратын-ды. Қыл құйрықтың түрін түстеп, мінезін мəністегенде, жасын айырып, сымбатын сипаттағанда кəнігі атбегілердің өздерімен сын салыстыратыны таңдандыратын еді. Екеуінің тік тұяқтыға жандарын салған қызығушылықтары жылқы малын бірге бағатын ауылдастары мен əкесінен жұғысты-ау деп топшылайтынбыз. Жылқының пірі – Қамбар ата тұқымына құштар сол бауырларымыз киелі түліктің бірнеше түрін өздері де баптады, жүйріктер жаратты. Көкпар десе, атбəйгені естісе делебелері қозып, ішіп отырған астарын қоя салып, тақымдарын қысып шыға келетін еді. Торқалы тойда аталған жүлде үшін тұмарлы тұлпарларын қосты. Серке тартқан додаларға қарулы білектерін сыбанып, отқызулы қалың дүрмектің дулы ортасына тайсалмай лап қойды. Құланның құлағында ойнаған жампоз шабандоздар Отто мен Федя желсаңлақтарының ащы тері алынған талай шабыстан қанжығалары сыбағасыз қайтып көрмепті. Зымыран заман да өзгерді. Еліміз Тəуелсіздік туын тік ті. Біздің ауылдағы неміс ағайындардың тағдыры талқыға түсті. Біз білгенде он шақты отбасы болған олар бұл кезде жиырманың басын құрап, атамекені – Германия асты. Үлкендері өскен, кішілері туған жерін қимай-қимай қоштасып, ауылдастарымен əрең бауыр ажыратып, алысқа аттанғандарын жерлестері əлі күнге сағынышпен еске алады. Қазір Қаржанда қазақ жігіттерінің етегін ұстаған үштөрт қыздарынан тараған үрімбұтақтары бар. Яғни жиендері. Бізге де ауылда өскенмен, қалада тұру маңдайға жазылыпты. Ұмытпасам, бұдан он бес жылдай бұрын кіндік қаным тамған мекеніме бардым. Қаржантаудың бөктерінде шыңдардың қой науынан жарып шығып, сарқырап ағып, кең аңғарды əнге де, сəнге де бөлеген арынды өзен жағасында киіз үй тігіп тастап, отбасыларымен демалып жатқан Отто мен Федяны жолықтырдым. Бір-бірімізді жазбай танып, шұрқырасып, қауышып жатырмыз. Германиядан келгендеріне үш күн болыпты. «Туған жерде аунап-қунап, өткенді жадымызда жаңғыртып жатқанымыз, міне. Туған жердің ауасы да шипа, жусаны да жұпар, жуасы да тəтті» деп, қуаныштарын жасыра алмай, мəз-мейрам. Жайраң қағады қос туыс.

О, Құдайдың құдіреті! Қанша уақыт өтсе де жəне тек неміс елінде біржола тұрып жатса да қазақша сайрайды. Мақалдатып, мəтелдетіп сөйлейтін бұрынғы ақеділ ділмарлығы! Əлі сол біз көрген қалпы. «Кешегі сенбі базарда ағайындардан текті айғырдың төлі, асыл тұқымды қос арғымақ сатып алдық. Содан ауыздықтап жібердік те, былай шыға жайдақ міне салып, айналайын ауылымыздың маңындағы Шағылсайдың жазығында көсілтіп бір ағыздық-ай! Енді бір аптадай елде болып мына балаларды да атқа мінгізіп, əкелерінің туған жерін аралатып қайтсақ деген ниетіміз. Бəлкім, ат тұяғын тай басар!» дейді екеуі бірінің сөзін бірі іліп əкетіп. – Сəйгүліктерің енді қайда? – деймін жан-жағыма қарағыштап. – Жиеніміз Меңлібектің үйінде. Бағымын соған тапсырдық. Жем-шөбін əперіп кетеміз. Күтімінің ақысын да жемейміз. Өзіміз Құдай жолын бұйыртса, жылда демалыста туған жерге келіп, шалқұйрықты тізгіндеп, саумал самалға кеуде керіп, сары далада сағыммен жарысып, мауқымызды бір басып қайтқанға не жетсін! «Жылқы күнде мінілсе – есек, айына мінілсе – ат, жылына мінілсе – тұлпар» демей тін бе едік. Шашасына шаң жұқтырмайтын жүйрікке желді қамшы етіп, жанымызды қанаттандырып жүрмейміз бе?! Жылқы малы – көңіл күйдің кілті емес пе! – дейді ағалы-інілі екі жақтан қосарланып. – Сонша алыстан... – Оның рас. Ту-у-у қияннан ит əуре болып ненің күні туды бұларға, демек сауалыңды ұқтым, – деп Отто менің көкейімде оқталған ойымды жөпелдете қағып əкетіп састырды. – Иə, сұрағың өте орынды. Біз тұратын Кельн, Майндағы Франкфурт қалаларында фермерлер ат ұстайды. Ипподром да бар. Бірақ табиғилылықтың орны қашанда бөлек. Ипподромның жан-жағы биік етіп қоршалған. Одан гөрі ұшы-қиырсыз далада қас шекеден жел соқтырып, жанарыңнан жас парлап, тізгін тартпай көсіле шабу бір ғанибет қой! Оның үстінде көзімізді ашқан туған жерде, ең қызықты, ең бақытты күндерді бастан кешірген ауылда, адамдық тəлім-тəрбие алып өскен топырақта жал-құйрығы төгілген сұлу жылқымен жүйткігенді неміс еліндегі жайбарақат ат мінгендермен ешқашан салыстырмас едім. Еуропаның нақ ортасындағы Германиямен көптеген мемлекеттер шекаралас. Iргедегі оларға реті келгенде демалыс күндері қыдырыстап барып тұрамыз. Ал біз үшін, атап айтқанда, мен жəне Федя үшін мына Қаржан Щвейцариядан артық. Əкеміз бен шешемізге де солай еді. Жарықтықтар талқаны таусылғанша Қаржанды айтып өтті. Туған жерге осы келісімізде еңбекақымыздан ай сайын ақша жинадық. Алла қаласа, бұдан кейін туған жерге атбасын тұрақты бұруға нəсіп етсін! Ағынан жарылған бауырлармен қимастықпен қайырластық. Отто мен Федяның сол жолығудан соң да кейде біреуі немесе екеуі бірдей туған ауылы Қаржанға талай келіп-кетіп жүргенін естідім. Майлы топырағына балалық, жастық шақтарында табандары күйген туған ауылына алыстан ат арылтып əр соққан сайын жиендерінің бағымында бапталған жансерік жүйріктерімен көзге ыстық құла дүзде еркін бір жүйткітіп жүретіндерін, көкпарға да дөп келсе, оған да қызуқандылықпен араласып кететіндіктерін де құлақ шалатын-ды. Мен жеті дарияның арғы жағынан кіндігін кесіп, кірін жуған жеріне Отто мен Федор Гектердің ат ізін суытпай келіп тұратындықтарына айрықша қызықтым. Ал өзімнің Шым кент тен қамшы салым тұстағы ауылыма көп жылдардан бері жолым түспей қойғанына қынжылдым. Жеңіс БАҺАДҮР.

Оңтүстік Қазақстан облысы.


6

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

(Соңы. Басы 5-бетте).

«Даѕќ» саябаєыныѕ салтанаты

– Рахмет, ақсақал, нағашыларымды сағаламақ ойда болғаным рас, бірақ мен қуғында жүрмін. Сізге пəлем тиіп кетер. Менің ендігі бет алғаным Бішкек. Көп тобықты сонда кетіп жатыр. Қазақ даласында бізге əзір тыным болмас. Абай бабам туралы айтқан ойларыңыз көңіліме қонды. Жақсыда жаттық жоқ деген сөз қазақ ортасында əлі де тірі екен. Соны місе тұттым. Алабұртқан көңілді тоқтаттым. – Ибраһим мырза үшін де, текті ортадан шыққандарың үшін де қудалап жатыр ғой. Құлдар құрған үкіметке тектілердің не керегі болсын?!. Қанша жұлқынса да құлдан адам шықпайды. Қарғаны қалай бүркіт жасамақ, Құдай-ау!.. Бұл адасу бара-бара азғындыққа айналуы бек мүмкін.

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ойыл ауданының орталығында «Даңқ» саябағы салынып жатқаны туралы бұрын да жазғанбыз. Жақында Ойыл ауылында жаңадан бой көтерген осы саябақ салтанатты жағдайда ашылды. Саябақтың салтанатты ашылу рəсіміне ауданға жұмыс сапарымен келген облыс əкімі Архимед Мұхамбетов қатысты. Аталмыш саябақтың құрылысы облыстық «Көркейе бер, туған жер!» акциясының аясында «Анвар» ЖШС қолдауымен жүргізілді. Жалпы аумағы 5,5 мың шаршы метрден асатын саябақ алаңына қазақтың аяулы қыздарының бірі Ботагөз батырға арналған ескерткіш орнатылып, екі жүзден астам ағаш көшеттері отырғызылған. Ботагөз батыр – тама Есет батырдың қызы, Əжібай бидің келіні. Ол жасынан өжет,

Көп қарға тең келмейді бір сұңқарға, Көп жылқы тең келмейді бір тұлпарға. Жақсының əрқашанда жөні бөлек, Жаман адам жарамас бір қымтарға. Дешті Қыпшақ даласы тірі болсын десек, жыры, əні, салт-дəстүрі тірі болуы керек. Қазақтың жыры тірі болса, жаны да тірі болады. – Қарт жырау қымыздан жұтып, сəл бөгеле берді де лезде сөзін қайта жалғастырды. – Жортқанда жолың болсын, жақсы ауылдың баласы. Қайда жүрсең де аман бол. Əумин! Сəл бөгеліп барып: – Сен мына өлеңді бұрын-соңды естіп пе едің? Сəлем айт, барсаң Абайға Кеңесі кеткен талайға. Ауырды жеңген қара жер, Сабырлы болсын қалайда! Бір жұтқан судай дүниесін, Ащысын татып күймесін. Жапанға біткен бəйтерек, Жалғызбын деп жүрмесін! Кемелге келген асыл-ай, Тасқынды Тəңір басуы-ай! Нар көтерген ауырға, Арқасын тоссын жасымай! – деді. Қарт жырау да, тобықты Хафиз де үнсіз. Көздерін көтермеген күйі ой əлеміне еніп кеткен болса керек. – Керемет жыр! Келісті жыр! Реквием! Бұл сіздің Абай атамның ұлы Əбдірахман өлгенде көңіл айтқан өлеңіңіз, – деп сүйсінді Хафиз. – Бұл сөзімді Абай естіген екен ғой, – деп қарт жырау ойланып отырып қалды. Əжімге толы бет-жүзі лезде қарасұр тартыпты. – Əй, асыл сабазым-ай! Сөзім жеткен екен ғой. Жүректен құйылған жырға көңілі тыншыды ма екен?.. Көпке бармай өзі де о дүниеге аттанып кетті ғой... – Иə... – Жапанға біткен бəйтерек еді ғой жарықтық!.. Ибраһим-Абайдың өлгенін естігенде бір күн бойы бүк түсіп жатып, іші-бауыры езілгендей күй кешкенін есіне алды. Қазір де көз алды жыбырлап тұр еді. Ерні де дірілдеуін қоймаған.

1928 ЖЫЛ. ЖАЗ. КЕШ Қаладан шығып ауылды бетке алған тұста атын бір шоқытып алып, жүрдек аттың жайлы аяңында шалқайып отырып ойға берілді. О, Тəңірі! Көз алдында осыдан екі жыл бұрынғы көрініс. Өз елінде босқын болып күн кешкен текті атаның балалары туралы шындық жанын жеген. Иə, сонда базарда көрген сабырлы қазақтың кесек мінезі, ойлы сөзі, үлкенге деген мейірімі көңілін босатқан. Тектіні текті ғана таныр. Тексіз – адам тани алмас. Олардың өздерін тануға да, халқын көтеруге де шамалары жетпейді. Дұрысы ол туралы ойланбайды. Ондай ой олардың санасына дарымайды. Көңілдерін тербетпейді. Топас жаратылған пенде топас болып күн кешеді. Ақ патшаның боданында өткен үш ғасырда, қазақ бойындағы көп қадірлі қасиетін жоғалтқан. Қазақ өзгерген. Орыстанған ұлт өзінің Тəңір берген болмысынан ажырай береді екен. Орыстану адамдық келбеттен айырылу, ұлттық тəрбиеден ая үзу, адам ретінде, халық ретінде жоғалу. Өзге ұлтқа боданға түскен қай халықтың да көретіні ұлт ретінде жоғалу, ұлттық қасиеттен айырылу. Қарт жырау атбасын бос жіберген екен, жирен ат көлденең аққан өзен бойына келіп тоқтап тұрып қалды. Қып-қызыл арайлы күн орнына қонуға көкжиекке төніп келіпті. Тау арасының салқын ауасы жеңіл көйлектен өтіп барады. Қоржынынан жеңіл матадан тігілген жеңіл өзбек шапанын алып киді. Сонда барып аңғарды, жирен аты қарт жырауды Сүйінбай ұстазының моласының басынан бірақ шығарыпты. Тау ішіне қалай ендеп кіріп кеткеніне жырау таңырқап барып аттан түсті де, қыратқа қарай жаяу тартты. Жирен аты ауыздықпен су ішті. Пысқырынды. Алысқа ұзап кеткен иесінің соңынан ерді. Қырат иегіндегі Сүйінбайдың бейітінің қасына келіп тізерлеп отырды. Құран оқыды. Табақтай қып-қызыл күн көкжиектен төмен құлдырап бара жатыр еді. Орнынан тұрып, асықпай тізесін уқалады, күннің соңғы шапағы астында құрғақ тал жинады. Құрғақ шөпті қоса жұлды. Шақпақ таспен от тұтатты. Əуелі шөптің бықсыған иісі шықты, артынша қалың түтін будақтады, сол түтін көзден жас ағызды. Жирен аттың ертоқымын алып, жүгенін сыпырды да сауырынан қағып-қағып жіберді. Өзі енді ғана көтерілген оттың қасына жайғаған ертоқымға басын қойып, көк шөпке шалқасынан жатты. Қыр арқасы, белі үзіліп түсердей болып қақсап берген. Қара көк аспанда жұлдыз енді ғана қонақтаған кез еді. Жақын жерде ауыл барын білсе де, ешқайда барғысы келмеді. Жаны жалғыздықты қалаған. Сол жалғыздықты Тəңірі бұған дəл бүгін қиып беріпті. Тəңірге сол үшін мың алғыс айтты. Көк базарда көрген тобықты жігіттің көзінен мұң көргенімен, бет əлпетінде ойсырай жеңілген адамның болмысы көрінбеген. Тəуекелге бойсұнған ширақ, мəрт жігіттік кескін келбеті қарт жырауға ұнаған. Сарыарқадан Алматыны жағалап босып келіп жатқан қазақтарды күнде көреді. Бірсыпырасына дастарқанынан дəм таттырып, тау арасымен Бішкекке асар тұсты көрсетіп те жіберген. Аштықтан өзектері талған қазақтар Алатаудың биік шатқалдарынан асып өтіп,

Жапанєа біткен бəйтерек

Бішкекке жете ала ма екен, деп қарт жиі ойлайтын. Алдындағы малын тартып алған соң-ақ, аш-жалаңаш қалған қазақ аштықтан қынадай қырылып жатқан. Өкіметтің газеті де, радиосы да аштықтан қырылып жатқан қазақтар туралы тіс жармады. Қазақ өлмесе өме қапсын деп үкімет басындағы қызыл комиссар қазақтар да, атқамінер жандайшаптар да, озбыр сатқындар да, қазақ елін тулақтай тартқылап быт-шытын шығарған. Белдеріне тапанша тағынған қазақтың сұмырай жандайшаптары өз ұлтын құртуға барларын салған. Қазақты қазақ осылай құртқан... Қара жерді тасырлатып шапқан арғымақтар тұяғының дүбірі даланы дүрліктірді. Сол дүбірге жиырма бір ғасырлық дала жырларының дүмпуі қосылды. Дала – азан-қазан. Қайран қазақтың даласы. Сені соқамен тілгіледік, жатқа сыйға бердік, тиынға саттық. Біз сені ардақ тұтпадық, қайран дала, біз сені өлімге қидық. Өзіміз де сенімен бірге құритынымызды білмедік. Бұ дүниеде Ана-Даласын сатқан халық оңбасын! Бұ дүниеде Ана-Даласын өлімге қиған елді қарғыс атсын!.. Анасын өлтірген перзенттің жер басып тірі жүруі əділет пе?!. Қарт жырау көк шөпке жеңіл шапанын төсеп жатқан еді, мазасыз дөңбекшіген кəрі дене аласұрды. Уһілеген үні үкіні оятты. Кəрі жырауға қосылып Алатаудың үкісі қоса уһілеп берді. Аспандағы жұлдыз біткен жерге ағып түсіп жатыр. Жо-жоқ, сонау Алатаудың шығыстағы биігінің қақ төбесінде жарқыраған сүмбіле жұлдыз зымырай жерге құлдырады. Тамыз — жұлдыз ағатын ай еді ғой. Таңның саумал сəулесі енді ғана қара жерге ұмтылып берген. Қарт жырау оянып кетті. Бұлақ басына барып тастай су ішті. «Жамбылжан, сен маған келмей кетіп-ең...» Сүйінбайдың дауысы дəл қасынан естілді. Қарт өзін ыңғайсыз сезінді. «Келейін деп келгем жоқ, адасып келдім, Сүйеке!», – деді өтірікті жек көретін ұстазына қарт жырау шындықты көлденең тартып. «Сен де қартайыпсың, Жамбыл!..» «Қартайдым, Сүйеке! Жалғанның қызығы таусылды!». «Маған қосылуға асықпа. Қара жерді таптай тұр, Жамбыл!». «Таптағаннан не пайда, жалықтым! Жыр көші де мені тастап барады, Сүйеке!..». «Жыр шіркіннің жаныңды тулатпағаны сенің жүрегіңді қапаға бөлейді ғой, тегі...» «Дұрыс айттыңыз, біліп айттыңыз, Сүйеке!». «Басыма келіп мінəжат еттің. Енді тағы бір түлеп бағарсың... Шаршама, Жамбыл, шаршама! Жұмақтың аты жұмақ қой, бірақ қара жердей ыстық болмайды екен, Жамбыл. Қара жерден асқан ешнəрсе жоқ екен. Сен соны ұқ, Жамбыл. Қара жерді жайлаған пенделер Адамға айналса деп арманда, Жамбыл. Пенде Адам болғанда ғана жер бетінде жұмақ орнайды. Жұмақты тұрғызатын Адам. Сонан да Адам Адам болып бағуы керек. Сен отырған жерде мен де отырғанмын, Жамбыл!..» «Сүйеке, дəл осы қыраттың үстінде екеуміз малдас құрып əңгіме-дүкен құрғанымыз есіңізде ме?» «Есімде, Жамбыл, есімде... Қара жерді қарс басқан кез көзден ұшқанымен, жан көзінен кеткен жоқ». «Сүйеке, жүрек көзін білуші ем. Жан көзі де болады екен-ау!» «Жамбыл, жан көзі, ар көзі, сана көзі деген де бар екенін ұмытпа. Көкте де көз бар. Жерде де көз бар. Жұмақтың өз көзі бар. Тозақтың өз көзі бар. Тəңірдің өз көзі бар». «Сүйеке, осы Дешті Қыпшақ даласына қожалық еткен беттерін түк басқан қызылдарда көз бар ма?..» «Олар жендеттер ғой, Жамбыл! Олардың көзі қанға толы. Қандыкөз пəлекеттерден аулақ бол. Өз далаңда өз бағаңды түсіріп алып жүрме, Жамбыл! Сен қара жерді еркін басқан

қазақтың соңғы жампоз жыршысысың!.. Соны есіңде ұста. Берік ұста!. Тəн рахаты үшін жаныңды сатпа. Мен білсем, бұл дүниеде де, о дүниеде де жан рахатынан артық ешнəрсе жоқ, Жамбыл! Соны ұқ! Сол ұққаныңнан айырылма. Айныма!.. Қара жерде пендеге керегі екіүш ақ аршын қара топырақ. Тіршілікте жиып жүргеніңді о дүниеге өткізе алмайсың. Бұл жақта хан да жоқ, төре де жоқ, патша да жоқ – пара беретін, пара алатын озбыр сатқындар да жоқ. Олар көрлерінде өкіріп, тозақта күндізтүні бір тоқтамай шыңғырып жатады. Олардың дауысынан жан түршігеді. Бірақ, олардың жанайқайын сендер, тірілер естімейсіңдер. Сендер естісеңдер, пенде емес, адам болуға бар жандарыңды салар едіңдер, Жамбыл». «Менің пірім Сүйінбай, сөз сөйлемен сыйынбай...» «Тəңірге сыйын, Жамбыл, Тəңірге!». «Тіршілікте Тəңірге, қара өлеңде өзіңізге сыйынып келдім, Сүйеке! Менің ұстанымым осы болды. Сол ұстанымнан таймадым». Қарт жырау жирен атына мініп, атбасын ауылына бұрды. Таң алдында Сүйінбаймен өткен кеңес оның жан дүниесін толқытып-ақ кеткен. Бұ дүниеде бекер ешнəрсе жоқ қой, Сүйінбай пірімен кездескенін қарт жырау жақсылыққа жорыды. Бұл Жамбылдың Сүйінбайдай пірімен соңғы кездесуі, соңғы қоштасуы еді.

1943 ЖЫЛ. ЖАЗ. ЫМЫРТ

Неміс басқыншылары мен кеңес мемлекеті арасындағы екінші дүниежүзілік соғыс өршіп тұрған кез болатын. Сол жазда соғыстағы баласы Алғадай қаза тапты. Алғадайдың өлімі қарт жыраудың жан дүниесін күйретіп кетіп еді. Тоқсанның жетеуіне жеткен Жамбыл Жабаев қайтып бойын тіктеп, еңсесін көтере алмады. Бұ жалғанның қызығы ол үшін баяғыда таусылып болған еді. Қаусап біткен тəнін Кеңес үкіметі əлі де сүйрелеп жырын жырлатып келеді. Қарт жырауға мұның енді еш қажеті жоқ болатын. Алғадайдың өліміне қатты күйзелген қарт жырау мұң шағады. Күңіренеді. Алатауды айналсам Алғадайды табам ба? Сарыарқаны сандалсам, Саңлағымды табам ба? Өлім деген – у екен Мендей кəріп адамға. Күнде үйімде күңіренем Көзіме жас алам да?

1944 ЖЫЛ. КҮЗ. ТҮН Қарт жыраудан хал кеткен кез еді. Құлағы естуден қалған. Жүріп-тұруы да ауырлаған. Сөндің бе жарқыраған шамшырағым?! Қалдың ба тас бекініп, қос құлағым? Жатсам да төсек тартып дəрменім жоқ, Сен болып сөйлетесің жалғыз жағым. Қалыппын ие болмай өзіме-өзім, Əлім жоқ, күш қайратты өтті кезім, Балалар, өлгенімше болысыңдар, Сендерге сол-ақ айтар соңғы сөзім. Бұл кəрілік жеңген жыраудың хатшысы ақын Ғали Ормановқа айтқан базына тілегі болатын. Сондай бір талмаусырап жатқан тұсында есіне екі шумақ өлең оралды. Кезінде ИбраһимАбайға арнап жазған өлеңі еді. Ғалиға жаздырып қалдырған. Мынау тұрған Абайдың суреті ме? – Өлең-сөздің ұқсаған құдіретіне. Ақыл, қайрат, білімді тең ұстаған, Қарсы келер Абайдың кім бетіне! Ақын атын таратқан əрбір тұсқа, Соңғыларға қалдырған үлгі-нұсқа. Арғын, Найман сөзіне таңырқаған, Қандай арман бар дейсің бұл туыста! Терең ойдың түбінде теңізі бар, Тесіле көп қарасаң көңіл ұғар. Сол тереңге сүйсініп жан үңілмей, Есіл сабаз ызамен өткен шығар!

– Бұл керемет өлең болды, Жəке!.. – деген сонда Ғали ақын. Жамбыл жауап қатпаған. Өзгенің қолпаштауын қыран бүркіт жыршы қарт қайтсін-ай!.. Өз бағасын өзі білген, онысын сырт көзге көрсетпеген мықты емес пе?!. Ал қазір сол екі шумақ өлеңді күбірлеп жатып, көзіне жас алды. Ибраһим сабаз өмірден ызамен өтті. Ал мен ше?.. Жабайдың ұлы Жамбыл қалай қайтпақ, тəңірі-ау?!.

1945 ЖЫЛ. КӨКТЕМ. ТАҢ

Əлдекім төніп келіп, дəл құлағына: «Фашисті жеңдік!» – деп қуана дауыстады. «О, бəрекелді! Тəңіріме мың алғыс!» деп күбірледі қарт жырау. Құлағына айғайлағанды білегінен тартып, тұрғыз мені дегендей ым жасады. Құлағына айғайлаған бозбала мен екі-үш əйел əупірімдей сүйемелдеп қарт жыраудың басын əзер көтеріп, қабырғаға арқасын сүйеп отырғызды. Үйге сүйінші сұраған ел де жиналып қалып еді. – Бір шыны жылы шəй беріңдер! – деді жырау. – Домбырама қол жалғаңдар. Төсек тартып жатып қалғаннан бері қолына домбыра ұстамап еді. Қарт жырау еті қашып, қушиған иықтарын қомдап, бойын тіктеген болды. Жылы шəйді екі жұтып жөтелді. Соңғы үш ай бойы талмаусырап жатқан қарттың бойын жиып алғанына үй ішіндегілер таңғалысты. Үйге сыймағандар аулаға аяқ тіреді. Қарт жырау көне домбырасын дыңғырлатып ұзақ отырды. Оң қабағы тартты, ерні дірілдеп қоя берді. Көкірегін өлең қысып келе жатыр еді. Əлден уақытта жыраудың ауылдастарына таныс қарлығыңқы дауысы естілді. Дауысы əлсіз болғанымен жігерге толы болатын. Жұрт тырп етпестен жыраудың сөзіне құлақ салды. Қарт жырау осы жырдың өміріндегі соңғы жыры болып қалатынын сезгендей, бойын да, ойын да жиып батырдың соңғы ұрысқа шыққанындай ерекше ұмтылыс танытты. О, Тəңірі-ай! Тілінен де, санасынан да жоғалған, ұмыт болған небір ойлы сөздер, ұтымды нақыштар еш қиналусыз-ақ түйдектүйдек болып көкіректен атып шығып жатты. Отанға деген махаббатқа толы асыл жыр. Қанатын жайған ерлік жыры. Қан майданда қаза тапқан қазақтың батыр ұлдары мен қыздары туралы алмас жыр. Қазақтың болашағы туралы арман жыр. Қарт жыраудың Алматыға кеткен хатшы ақындарға ызасы келді. «Енді өлсем де арманым жоқ» атты соңғы жыры қағазға түспей қалатынына өкінді. Көруден қалып бара жатқан көздің қиығына мөлтілдеп жас үйірілді. Қарт жырау сол түні талықсып барып ұйқыға кеткен. Бұл ұйқы да емес еді, өлі мен тірінің ортасында аласұрған делдал хал болатын. «Енді өлсем де арман жоқ» – соңғы жыры болып қалғанын жырау ұққан, жас күнінде дүниеге əкелген асау жырлары уақыттың уысында кетіп мəңгіге жоғалғанындай, мынау соңғы жыры да бұл жалғаннан өзімен бірге кете ме? Тағы бір ұққаны – артында қаңқу сөздің ел аралап жүре беретіні болатын. Өзегін өртеген өкініш шіркін таусылған ба?!. Дешті Қыпшақ даласында сайран салған жас, пері жыршының сыршыл сайыпқырандай саңқылдаған айбынды жырларын, сол сайын дала жұтты. Уақыт жетегінде жан тапсырды. Мойынқұмның белдерінде, Алатаудың асқарында қыз қуған, жыр қуған кездер Қарабастау, Құлансаз жайлауларында келмеске кетті. ...Тəңірге табынған, өлімнен қорықпаған Дешті Қыпшақ даласының соңғы тарлан жырауы Жамбыл Жабайұлының рухына бас иген –

Роллан СЕЙСЕНБАЕВ.

–––––––––––––––––––––

Суреттерді салған С.ПОЖАРСКИЙ.

шешен болып өскен, қазақ жерін шапқыншы қалмақтардан азат етуге қатысқан Ботагөз батырдың Əжібай бидің ауылына шапқан шапқыншыларды талқандаған жер – Темір ауданының аумағында «Қалмаққырған» деп аталады. Облыс əкімі «Даңқ» саябағымен бірге Ботагөз батырдың ескерткішін салтанатты түрде ашты. Ескерткіштің ашылуында сөз алған өңір басшысы Көкжар жерінің тарихи мұраларға бай екенін, құнды жəдігерлердің көптеп сақталғанын айтты. Ол биылдан бастап Ойылға газ құбырын тарту жұмыстары басталатынын жеткізді. Бұл мақсатқа бюджеттен 380 млн. теңге қаржы бөлініпті. Салтанатты сəтте облыс əкімі ауданда мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы аясында салынған алты тұрғын үйдің кілтін тапсырды. Ақтөбе облысы.

 Сақтансаң – сақтайды

Жолєа жауапты мекемелер даярлыќты кїшейтті Павлодар облысында қарлы бұрқасынның басталғанына екінші тəулік болды. Осыған орай коммуналдық сала мекемелері күшейтілген дайындыққа көшті. Халықаралық маңызы бар жолдар қардан тазартылып, көліктердің жүруіне мүмкіндік жасалды. Əзірге жыл басынан бері жолға қатысты оқыс оқиға тіркелген жоқ. «Қазір жекелеген аймақтарда жел тұрып, оның арты қарлы бұрқасынға ұласуда. Біздің аймақ та осындай жағдайды бастан кешіп отыр. Жекелеген техникалардың ескіргеніне қара мастан, респуб ликалық маңызы бар 141

шақырым жолдың қауіпсіздігін қатаң бақылауға алдық», дейді Павлодар облысы бойынша жолдарға қызмет көрсету бөлімінің жетекшісі Сергей Омаров. Ауа райын болжайтын мамандар осы аптаның аяғына дейін жекелеген облыстарда бұрқасын болуы ықтимал екенін айтуда. Соның ішінде жоғарыда аталған өңір де бар. Бірақ, осындағы ма мандар жолаушылар үшін қауіпсіздік шараларын қатаң бақылауда ұстайтынына сенім білдіріп отыр. Данияр ТҮЙМЕБАЙ.

Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті (бұдан əрі – Есеп комитеті) «Қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталық» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – «ҚБЗЖО» РМК) директорының бос лауазымына орналасуға конкурс жариялайды Конкурстың өткізілетін күні жəне орны: 2014 жылғы ақпан, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрліктер үйі, 10-кіреберіс, Есеп комитеті, анықтама телефондары: (8-7172) 70-70-33, 70-70-40. «ҚБЗЖО» РМК, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрліктер үйі, 10-кіреберіс, Есеп комитеті, анықтама телефоны: (8-7172) 74-17-48. Кəсіпорын қызметінің негізгі мəндері қолданбалы ғылыми зерттеулерді жүзеге асыру, сондай-ақ мемлекеттік қаржылық бақылау қызметкерлерін қайта даярлау жəне олардың біліктілігін арттыру болып табылады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық, заң немесе техникалық білімінің болуы; Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылау жəне ғылым саласындағы заңдарын білуі; басшы лауазымдарда кемінде бес жыл жұмыс тəжірибесінің болуы. Қонкурсқа қатысуға өтініш ұсыну мерзімі жəне құжаттарды қабылдау күні: осы хабарландыру жарияланған күннен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде.

ОҚО Арыс қаласының əкімдігі кəсіпкерлік жəне ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер учаскелерін жалға беру жөнінде конкурс жариялайды Жер учаскелерінің тізбесі №Ауылдық округ атауларыБарлық жер көлемі га/ш.м

Оның ішінде

Жалға беру мерзімі

1-га жердің жалға беру құны

Жер учаскелерінің орналасқан жері (км)

СуарТəліЖайымалы мі лым 1Ақдала а/о94 га 94 49 13,0 8 2Ақдала а/о80 га 80 49 13,0 8 3Ақдала а/о91 га 91 49 13,0 8 Конкурс 2013 жылы 13 ақпандағы сағат 16.00-де Арыс қаласы, Əл-Фараби көшесі, №3 үй, қала əкімдігінің кіші мəжіліс залында өтеді.

Хабарландыру

Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылығы басқармасы. №019 «Инновациялық тəжірибені тарату жəне енгізу жөніндегі іс-шараларды өткізу» жөніндегі облыстық бюджеттік бағдарламасы бойынша 2015 жылға арналған инновациялық жобаларды анықтау бойынша конкурс өткізеді. Конкурстық құжаттамалар ОҚО, Шымкент қаласы, Тоқаев көшесі, №17 үй, 2-қабат, 7-бөлмеде қабылданады, тел. 8 (7252) 54-5329. Конкурстық құжаттарды қабылдау жəне конкурс өткізу мерзімі: – Конкурс құжаттамаларды қабылдау мерзімі 20.01.2014 жылдан 07.02.2014 жылға дейін; – Конкурсты өткізу күні 25.03.2014 жыл. Конкурстық құжаттамаларды əзірлеу жөніндегі Қағида www.agro-uko.gov.kz сайтында орналасқан.

Объявление

Управление сельского хозяйства Южно-Казахстанской области проводит конкурс по определению инновационных проектов на 2015 год по областной бюджетной программе №019 «Услуги по распространению и внедрению инновационного опыта». Конкурсная документация принимается по адресу: ЮКО, г.Шымкент, ул. Токаева, №17, 2-этаж, 7-кабинет. Телефон для справок: 8 (7252) 54-53-29. Сроки приема конкурсной документации и проведения конкурса: – Сроки приема конкурсной документации с 20.01.2014 г. до 07.02.2014 года. – Конкурс состоится 25.03.2014 г. Правила о конкурсной документации размещены на сайте www.agro-uko.gov.kz

«MAG ИНВЕСТ» АҚ осы арқылы «Сбербанк» ЕБ АҚ-пен ірі мəміле жасағандығы туралы хабардар етеді. Барлық сұрақтар бойынша хабарласу мекенжайы: Алматы қ., Əл-Фараби д-лы, 13, 1В-блогы, 2-қабат немесе мына телефон арқылы: 311 10 83.

ИП ВИКТОРИЯ серия 12915 № 0471086 от 15.01.2013 г. прекращает свою деятельность, претензии принимаются по тел: 8 7021897947.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақстан халқы Ассамблеясы «Қоғамдық пікір» зерттеу институтының директоры, Қазақстан халқы Ассамблеясы Ғылыми-сарапшылық кеңесінің мүшесі Ботагөз Іслəмқызы Рақышеваға АНАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Батыс Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің басшылығы, жеке құрамы жəне Ардагерлер кеңесінің ұжымы Ішкі істер министрлігінің еңбек сіңірген ардагері, Қызыл Жұлдыз орденінің иегері, Батыс Қазақстан милициясы ұжымын ұзақ уақыт басқарған милиция генерал-майоры Владимир Леонтьевич АЛЕХИННІҢ өмірден өтуіне байланысты марқұмның туғандары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Мұндай білікті басшы бола білген жақсы жанның есімі біздің жүрегімізде əрдайым сақталады.


www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

7

Бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: C-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес немесе басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі; C-O-6 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі; C-R-4 санаты үшін: білімі – жоғары. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі. – “Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы” Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-0102/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы № 5084 тіркелген). Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары

Санат С-3 C-4 C-О-4

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 118516 160157 106344 143501 84563 114032

Санат C-О-5 C-О-6 C-R-4 C-R-5

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 64063 86485 57656 78157 56375 76235 49970 67907

I. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің Мəдениет комитеті (010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі 8, Министрліктер үйі, 15 кіреберіс, 5 қабат, 527 кабинет, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 74-04-61, e-mail: madeniet@mki. gov. kz) бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Мəдениет комитетінің Музыка өнері басқармасының басшысы, С-3 санаты. 1. 1. Басқарманың жалпы жұмысына жетекшілік ету. 1. 2. Басқарманың орындауына жүктелген мақсаттар мен міндеттерге жауапкершілік, музыка, хореография саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыруға қатысу. 1. 3. Музыка өнері саласында нормативтік құқықтық актілер əзірлеуге қатысу. Мемлекеттік жəне салалық бағдарламалардың жобаларын дайындау жұмыстарына қатысу. 1. 4. Басқарманың құзіреті шегінде шығармашылық одақтармен, мəдениет жəне өнер қайраткерлерімен, республикалық бағыныстағы ұйымдармен жұмысты үйлестіру. 1. 5. Мемлекеттік республикалық өнер ұйымдарының жанрлық бейімділігін жəне қызмет тегін айқындауға қатысу. 1. 6. Өнер туындыларын жасауға арналған мемлекеттік тапсырыстарды қалыптастыруға қатысу. 1. 7. Бағыныстағы республикалық ұйымдардың жетекшілерін іріктеу мен тағайындау, олармен келісім-шартқа отыру жөнінде ұсыныс енгізу. Басқарманың құзіреті шегінде республикалық мəдениет ұйымдары басшыларын, ұйымдарын аттестаттаудан өткізу. 1. 8. Мəдениет, өнер қайраткерлеріне мемлекеттік, салалық наградалар беру туралы ұсыныстар енгізу. 1. 9. ҚР Президенті Əкімшілігінің тапсырмаларын, Үкіметі қаулыларының орындалуын бақылау. 1. 10. Музыка өнері саласында əлеуметтік маңызы бар жəне мəдени ісшараларды дайындау мен өткізуді ұйымдастыру. 1. 11. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру, мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдармен, бағыныстағы жəне басқа ұйымдармен өз құзыреті шегінде қызметтік хат алмасуды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары музыкалық (əнтану, аспаптық орындаушылық, дəстүрлі əн өнері, вокалдық өнер, дирижерлеу, композиция, өнертану). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. 2. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Мəдениет комитетінің Жоспарлау жəне бюджетті орындау басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста болу уақытына). Функционалдық міндеттері: 2. 1. «Бухгалтерлік есеп туралы» ҚР Президентінің Жарлығына жəне бухгалтерлік есеп жүргізу Нұсқаулығына сəйкес, республикалық жəне жергілікті бюджет есебінен ұсталатын мекемелердің бухгалтерлік есептілікті жүргізуді Комитетте қамтамасыз ету. 2. 2. Бюджеттік бағдарламаларды орындауға жəне қалыптастыруға қатысу. 2. 3. Бухгалтерлік-есептік ақпараттың толық жəне дұрыс құрылуын қамтамасыз ету. 2. 4. Комитетпен жүзеге асырылатын барлық шаруашылық операциялардың бухгалтерлік есептерінің шоттарда көрінуінің толықтығын, уақтылығын жəне дұрыстығын қамтамасыз ету. 2. 5. Кассалық операциялардың есептерінің жасалуының толықтығын, уақтылығын жəне дұрыстығын қамтамасыз ету. 2. 6. Шоттардағы қаржы құралдарының жəне қолма-қол ақшаның жылжуына бақылау жасауды қамтамасыз ету (бюджеттік, депозиттік, қаржылық). 2. 7. Тауарлы-материалдық құндылықтар жəне негізгі құралдардың жылжытылуына жəне шығуына бақылау жасауды қамтамасыз ету. 2. 8. Мемориалдық ордерлерді құрастыруды қамтамасыз ету. 2. 9. Республикалық бюджеттік бағдарламаларды игеру бойынша статистикалық есепті əзірлеу жəне жинақтау. 2. 10. Республикалық бюджеттің орындалуын бақылайтын Есеп комитетіне жəне ҚР Қаржы министрлігіне қаржыландыру жоспарын орындау бойынша бюджеттік есептердің құрылуын жəне белгіленген мерзімде тапсырылуын қамтамасыз ету. 2. 11. Əр айдың 15-нен жəне 30-нан кешіктірмей жалақыны есептеу жəне төлеуді қамтамасыз ету. ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитетіне əлеуметтік төлемдер жəне жеке табыс салығы есептілігін тапсыру. 2. 12. Жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарнасының есебін жүргізуді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді, қаржы-экономикалық қызметі саласындағы қатынастарды реттейтін ҚР заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерін білу. II. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының Ішкі істер департаменті, 020000, Ақмола облысы, Көкшетау қ. М. Горький көшесі, 35а, каб. 26, анықтама телефондары 29-10-42, 29-10-35 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы, «С-О-4» санаты, 1– бірлік. Функционалдық міндеттері: Қызметтік құжаттардың уақытылы өтуі мен сақталынуы, есептеу, тіркеу бойынша жұмысын ұйымдастыру мен бақылау, ағымдағы мұрағаттағы құжаттамалық материалдарды сақтау, номенклатуралық істерді əзірлеу, істерді дұрыс қалыптастыру үшін бақылауды жүзеге асыру. Келіп түсетін жəне жолданатын хат-хабарды өңдеу. Іс-жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды енгізу мен жетілдіру. Құпиялылық режімі бойынша комиссиясының жұмысына қатысу. ІІД басшылығымен азаматтарды қабылдау бойынша жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 2. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының бөлім басшысы – ІІД бастығының баспасөз – хатшысы, «С-О-4» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Тіл саясаты аясындағы жоспарларды, ісжүргізу тілінің сапасында мемлекеттік тілдің функциялануын қамтамасыз ету. Мемлекеттік тілді оқыту бойынша жұмысты талдау мен жүргізілуін ұйымдастыру. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің жұмыс қызметіне арналған сөз тіркестері мен терминдерді қолдану бойынша сөздіктерді, анықтамаларды, оқу құралын, əдістемелік ұсыныстарды жетілдіру. Ішкі істер органдарының қызметіне тиісті, өзінің құзыреті шегінде бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара əрекеттесу, БАҚ жарияланымдар мониторингін ұйымдастыру, Брифингтер, пресс-конференциялар, интернет-конференцияларды өткізу мен оны ұйымдастыру, ақпараттық хабарландырулар мен прессрелиздерді тарату. Ішкі істер органдарының интернет-сайтының аясында ақпараттық материалдарын толықтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 3. Заң бөлімінің басшысы, «С-О-4» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Қызмет бөлімімен басшылық ету мен жұмысын ұйымдастыру. Бөлімнің жұмысын жоспарлап тапсырмалардың орындалуын бақылайды. Өзінің құзыреті шегінде басқа мемлекеттік органдарында жəне соттарда бөлім қызметкерлерінің жəне ІІД басқа өкілдерінің қатысуын қамтамасыз етеді, қатысады. Қызметкерлерді ІІО-нан шығару, тəртіптік жазаларды салу туралы ІІД бұйрықтарының жобаларын бөлім қызметкерлерімен талқылау бойынша жұмысын ұйымдастырады. Конкурстық құжаттамалардың, келісім-шарт жобаларының құқықтық сараптамаларын ұйымдастыру. Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес, ведомстволық нормативтік құқықтық актілері мен ішкі істер органдарының нормативтік құқықтық базасын жетілдіру сұрағы бойынша қызмет жұмысын үйлестіреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 4. Есірткі бизнесімен күресу басқармасының, əкімшілік полиция басқармасының, мемлекеттік тіл жəне ақпарат бөлімінің кеңсе маманы, «С-О-6» санаты, 3-бірлік. Функционалдық міндеттері: Ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Келіп түсетін жəне жолданатын хат-хабарды өңдеу, белгіленген жеріне жеткізу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 5. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, «С-О6» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Қызметтік құжаттардың уақытылы өтуі мен сақталынуы, есептеу, тіркеу бойынша жұмысын ұйымдастыру ағымдағы мұрағаттағы құжаттамалық материалдарды сақтау. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс хат-хабарын өңдеу. Іссапар құжаттарын даярлау, іссапарға келген қызметкерлерді тіркеу. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына

қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 6. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының бухгалтерлік есеп жəне есептілік бөлімінің есеп тобының жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Еңбекақыны есептейді. Жетілдірілген кестесін құрастырады. Қызметкерлерге ақша аттестаттарын толтырады. Ай сайынғы есептілікті құрастырады, зейнетақы қоры мен өтемақылық төлемдер бойынша айналымды тізімдерді енгізу бойынша бақылауды жүзеге асырады. Жеке шоттарының сақталынуы мен оларды мұрағатқа тапсыруды қамтамасыз етеді. Біржолғы өтемақыны, жəрдемақыны есептеуді жүзеге асырады. ІІД аппаратының барлық құрылымдарының штаттық тəртібін сақтау бойынша бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 7. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының бухгалтерлік есеп жəне есептілік бөлімінің материалдық есеп тобының жетекші маманы, «С-О6» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Құндылығы аз жабдықтарының мүліктікматериалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебін ұйымдастыру. ІІД аппараты бойынша қайтарусыз алынған жəне тапсырылған материалдық құндылықтарға есепті қамтамасыз ету. Материалдық құндылықтарды есептеу тобына жататын бухгалтерлік құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету. Материалдық-жауапты тұлғалардың толық материалдық жауапкершілігі туралы келісім-шартты ресімдеу, материалдық құндылықтарды сақтау орындарына кенеттен тексеріс жасап жылғы инвентаризацияны өткізуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 8. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының бухгалтерлік есеп жəне есептілік бөлімінің есеп жиынтығы мен есептік тұлғалармен тапсырушылармен есеп айырысу тобының жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Басқа да дебиторлық жəне кредиторлық есеп айырысуды жүргізу, дебиторлық жəне кредиторлық қарыздардың уақытылы төленуін қамтамасыз ету. №6 ордер – журналын құрастыру. Орындалған жұмыстар мен қызметіне есеп жүргізу. Келісім-шарт бойынша көрсетілген қызмет үшін іс жүзінде төленген сомасын уақытында тарату. Бюджет аясында бухгалтерлік есеп құрастыру үшін кредиторларды, дебиторлардың ай сайынғы талдамасының ұсынысы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес еңбек өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 9. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының жоспарлау жəне қаржыландыру тобының жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Бағдарлама мен бюджет мөлшерінде шығыстар мен сметасын дайындау. Облыс ІІД аппараты мен ІІД құрылымдары бойынша қаржыландыруды үлестіру. Бюджеттік құралдарды мақсатты жəне уақытылы қолдану. Банктік құжаттарды өңдеу. Бюджет бойынша ордерлердің – журналын құрастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 10. Заң бөлімінің жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Өзінің құзыреті шегінде басқа да мемлекеттік органдары мен соттарда, белгіленген тəртіпте Департаменттің мүддесін қорғайды. Қадағалау мен аппеляциялық шағымдарының пікірлерін дайындауды жүзеге асырады. Сотқа дейінгі таластарды реттеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Қызметкерлерді ІІО-нан шығару, тəртіптік жазаларды салу туралы келістіру үшін келіп түсетін ІІД бұйрық жобаларын талқылауын жүзеге асырады. Талаптық жұмысының жағдайына бақылау мен талдауды қамтамасыз етіп, оны жетілдіру бойынша ұсыныстарын енгізеді. Сотқа дейінгі шешімдерді біржолата қабылдау үшін талаптарды ІІД еріп жүреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 11. Тылмен қамтамасыз ету басқармасының мемлекеттік сатып алу тобының бас маманы, «С-О-5» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Потенциалды жеткізіп берушілер үшін конкурстық құжаттамасының бекітілуіне ұсыныс пен оны жетілдіру. Мемлекеттік сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсы мен өткізілуге дайындық туралы ақпаратты жариялау. Өткізілген ашық конкурстың қорытындылары бойынша хаттамаларды ресімдеу, жұмыс пен қызметін, тауарларды сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсын өткізу мен ұйымдастыру. ІІД бойынша өткізілген мемлекеттік сатып алулар туралы мемлекеттік статистикалық есеп беруді құрастыру. Сатып алынатын тауарлар, жұмыс пен қызмет көлемін жəне номенклатура талдауы. Мемлекеттік сатып алулардың веб порталы арқылы есеп беруді енгізу. Мемлекеттік сатып алулар бойынша ҚАІІББ-не тəжірибелік жəне консультациялық көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 12. Тылмен қамтамасыз ету басқармасының мемлекеттік сатып алу тобының жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Потенциалды жеткізіп берушілер үшін конкурстық құжаттамасының бекітілуіне ұсыныс пен оны жетілдіру. Мемлекеттік сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсы мен өткізілуге дайындық туралы ақпаратты жариялау. Өткізілген ашық конкурстың қорытындылары бойынша хаттамаларды ресімдеу, жұмыс пен қызметін, тауарларды сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсын өткізу мен ұйымдастыру. ІІД бойынша өткізілген мемлекеттік сатып алулар туралы мемлекеттік статистикалық есеп беруді құрастыру. Сатып алынатын тауарлар, жұмыс пен қызмет көлемін жəне номенклатура талдауы. Мемлекеттік сатып алулардың веб порталы арқылы есеп беруді енгізу. Мемлекеттік сатып алулар бойынша ҚАІІББ-не тəжірибелік жəне консультациялық көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 13. Тылмен қамтамасыз ету басқармасының ғимараттар мен салынымдарды пайдалану тобының жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Коммуналдық қызмет бойынша есеп жəне есеп беру, жоспарлау, келісімдерді жасау. ІІД əкімшілік ғимараттарында техникалық паспорттарды енгізу. Капиталды жəне ағымды жөндеу жұмыстарын есептен шығаруында қатысу. Ғимараттардың күзгі-қысқы кезеңдеріне дайындық. ІІД əкімшілік ғимараттарында рұқсаттамалық режімін ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технология (құрылыс) мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 14. Медициналық тобының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау тобының эпидемиолог дəрігері – жетекші маманы, «С-О-6» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Инфекциялық аурулардың, жарақаттардың алдын алу, төмендету жəне жою жөніндегі іс-шаралардың ұйымдастырылуына жəне өткізілуіне санитарлық бақылауды жүзеге асыру. Санитарлық-гигиеналық мəселелер бойынша заңнамалық, нормативтік актілердің ұйымдастырылуына жəне əзірленуіне бақылау жасау. ІІД, ҚАІІББ арнайы мекемелерінде санитарлық-сауықтыру іс-шаралары бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Медицина саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 15. Есіл аудандық ішкі істер бөлімінің қаржымен қамтамасыз ету тобының бас маманы, «С-R-4» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Бухгалтерлік есепті жүргізу, басқарманың бухгалтерлік есептілігін құрастыру; бюджеттік емес қорлар мен əртүрлі деңгейдегі бюджетке салықтарды аудару мен жинау жəне аударылымдарды жүргізу; қаржы қызметін жетілдіру бойынша ұсыныстарды енгізу мен əзірлеу, ЗЖҚ салынымдарды, аударылымдарды жүзеге асыру, қазынашылық органдарына тіркелумен сатып алу хаттамаларын жəне келісім-шарттарды ресімдеу. Ішкі істер бөлімдерінің қаржылық қызметін басшылыққа алу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 16. Ақкөл, Аршалы, Астрахан, Атбасар, Бұланды, Бурабай, Егіндікөл, Есіл, Еңбекшілдер, Жақсы, Жарқайың, Зеренді, Сандықтау, Целиноград аудандық ішкі істер бөлімдерінің, Көкшетау қ. , Степногорск қ. ішкі істер басқармаларының мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 18-бірлік. Функционалдық міндеттері: Тіл саясаты аясындағы жоспарларды, ісжүргізу тілінің сапасында мемлекеттік тілдің функциялануын қамтамасыз ету. Мемлекеттік тілді оқыту бойынша жұмысының талдауы мен жүргізілуін ұйымдастыру. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің жұмыс қызметіне арналған сөз тіркестері мен терминдерді қолдану бойынша сөздіктерді, анықтамаларды, оқу құралын, əдістемелік ұсыныстарды жетілдіру. Ішкі істер органдарының қызметіне тиісті, өзінің құзыреті шегінде бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара əрекеттесу, БАҚ жарияланымдар мониторингін ұйымдастыру, Брифингтер, пресс-конференциялар, интернет-конференцияларды өткізу мен оны ұйымдастыру, ақпараттық хабарландырулар мен прессрелиздерді тарату. Ішкі істер органдарының интернет-сайтының аясында ақпараттық материалдарын толықтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 17. Аршалы, Бұланды, Егіндікөл, Еңбекшілдер аудандық ішкі істер бөлімдері кеңсенің жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 4-бірлік. Функционалдық міндеттері: Ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс құжаттарын өңдеу, оларды белгіленген орынға жеткізу. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің бар болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 18. Атбасар аудандық ішкі істер бөлімінің, Степногорск қ. ішкі істер басқармасының, Кадр жұмысы тобының жетекші маманы – психолог, «С-R-5» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Қызметкерлермен психодиагностикалық зерттеу жүргізеді жəне ұсыныстар дайындайды, психологиялық көмек көрсетеді, ІІО-ның қызметкерлерінің жеке тұлғаларының деформациялаудың психологиялық алдын алу бойынша іс-шараларды ұйымдастырады. Қызметкерлерді кəсіби міндеттерін орындауларына дайындау, жұмысқа деген қабілеттерін қалпына келтіру жəне денсаулықтарын сақтау, психологиялық релаксация кабинетінің жұмысын ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету бойынша

іс-шараларды жүзеге асырады. Экстремалды жағдайларда жедел-қызметтік міндеттерді орындағаннан кейін жеке құрамға психологиялық көмек көрсетеді. Тəжірибеде психологиялық көмек жəне оңалдырудың жеке бағдарламаларын əзірлейді жəне жүзеге асырады. Қызметтік ұжымдардың бірыңғай болуының психологиялық əдістері, кəсіби міндеттерді орындауға жұмылдыру бойынша бастықтармен жəне ұжымдармен əлеуметтік-психологиялық тренингтер ұйымдастырады жəне жүргізеді Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білім беру бойынша немесе əлеуметтік ғылымдар саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 19. Жақсы аудандық ішкі істер бөлімі көші-қон полициясы тобының жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Азаматтарды құжаттандыру, тұрғылықты жері бойынша тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша жұмысты ұйымдастыру. Дайын құжаттарды беру, жоғалту бойынша істерді жүргізу, уақытша куəліктерді беру. Ф-1 арызын толтыру сапасына, негізділігі мен заңдылығына тексеру. Жұмыс жоспарын, бөлім жұмысы бойынша ай сайынғы есептерді құрастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 20. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасының құжаттармен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс құжаттарын өңдеу, оларды белгіленген орынға жеткізу. Қызметтік құжаттарды басып, көбейту. Іссапар құжаттарын əзірлеу, іссапарға келген қызметкерлерді тіркеу. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің бар болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 21. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы тылмен қамтамасыз ету бөлімшесінің мемлекеттік сатып алу тобының жетекші маманы, «С-R5» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Потенциалды жеткізіп берушілер үшін конкурстық құжаттамасының бекітілуіне ұсыныс пен оны жетілдіру. Мемлекеттік сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсы мен өткізілуге дайындық туралы ақпаратты жариялау. Өткізілген ашық конкурстың қорытындылары бойынша хаттамаларын ресімдеу, жұмыс пен қызметін, тауарларды сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурсын өткізу мен ұйымдастыру. ІІБ бойынша өткізілген мемлекеттік сатып алулар туралы мемлекеттік статистикалық есеп беруді құрастыру. Сатып алынатын тауарлар, жұмыс пен қызмет көлемін жəне номенклатура талдау. Мемлекеттік сатып алулардың веб порталы арқылы есеп беруді енгізу. Мемлекеттік сатып алулар бойынша ұсыныстарды енгізу жəне əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 22. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы қаржымен қамтамасыз ету бөлімшесінің жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 2-бірлік. Функционалдық міндеттері: Еңбекақыны есептейді. Жетілдірілген кестесін құрастырады. Қызметкерлерге ақша аттестаттарын толтырады. Ай сайынғы есептілікті құрастырады, зейнетақы қоры мен өтемақылық төлемдер бойынша айналымды тізімдерді енгізу бойынша бақылауды жүзеге асырады. Жеке шоттарының сақталынуы мен оларды мұрағатқа тапсыруды қамтамасыз етеді. Бір жолғы өтемақыны, жəрдемақыны есептеуді жүзеге асырады. ІІБ барлық құрылымдарының штаттық тəртібін сақтау бойынша бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 23. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы заң тобының жетекші маманы, «С-R-5» санаты, 1-бірлік. Функционалдық міндеттері: Өзінің құзыреті шегінде басқа да мемлекеттік органдары мен соттарда, белгіленген тəртіпте құрылымның мүддесін қорғайды. Қадағалау мен аппеляциялық шағымдарының пікірлерін дайындауды жүзеге асырады. Сотқа дейінгі таластарды реттеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Қызметкерлерді ІІО-нан шығару, тəртіптік жазаларды салу туралы келістіру үшін келіп түсетін құрылымның бұйрық жобаларын талқылауын жүзеге асырады. Талаптық жұмысының жағдайына бақылау мен талдауды қамтамасыз етіп, оны жетілдіру бойынша ұсыныстарын енгізеді. Сотқа дейінгі шешімдерді біржолата қабылдау үшін талаптарды құрылымға еріп жүреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. III. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстықатқару жүйесі комитетінің Ақмола облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаменті, 020000, Көкшетау қаласы Б. Момышұлы 174, анықтама телефондары, факс (8-7162) 78-11-02, əкімшілік мемлекеттік бос орынға байқау жариялайды: қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы – 1 бірлік, С-О-5 санаты бойынша. Функционалдық міндеттері: Бюджеттік қаражаттардың мақсатты қолданылуын жүргізеді, бухгалтерлік есебін жүргізу, облыстық Қазынашылық басқармасы арқылы жүргізілетін операцияларды тіркеу, қаржылық жылға бюджеттік өтінімдерді құрастырады, айлық, тоқсандық есептерінің белгіленген мерзімдерде орындалуын, қаржылық құжаттамаларды рəсімдейді, бюджеттік есеп жағдайын бақылау, құндылықтардың сақталуын бақылайды. Байқауға қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі – жоғары экономика, бизнес жəне əлеуметтік ғылымдар саласында (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы). Тестілеу бағдарламасына сəйкес, сондайақ функционалдық міндеттерді орындау үшін қажет нормативтік құқықтық актілерді білу. Іс жүзіндегі тəжірибелік жұмысы – мемлекеттік қызметтегі жұмысы тəжірибесі 1 жылдан кем болмауы немесе саладағы жұмыс тəжірибесі 2 жылдан кем болмауы, осы санаттағы нақты қызметтік функционалдық бағытына сəйкестігі. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Ақмола облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаменті, 020000, Көкшетау қаласы Б. Момышұлы 174, анықтама телефондары, факс (8-7162) 78-11-02, əкімшілік мемлекеттік бос орынға байқау жариялайды: қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы – 1 бірлік, С-О6 санаты бойынша. Функционалдық міндеттері: ҚАЖ комитетіне жиынтық өтінімдер жəне міндеттер бойынша қаржыландыру жоспарына жеке есептерге өзгертулер енгізу жөнінде талдау ұсынады, бөлімшелерден айлық кредиторлық жəне дебиторлық берешектер бойынша есептерді жинақтастырады жəне ҚАЖ комитетіне жолдайды, Департаменттің тоқсандық жəне жылдық жиынтық балансының кредиторлық жəне дебиторлық берешектер жөнінде есептер құрастырады, ҚАЖ комитетіне бөлімшелерден ақпаратты жинақтастырады жəне жиынтық жасайды, сонымен бірге азаматтардың жəне басқа ұйымдардың сұраныстары жөнінде ақпарат жинақтастырады, Департаменттің тоқсандық жəне жылдық жиынтық балансының 4-20 формасы бойынша жиынтық есебін құрастырады. Байқауға қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі – жоғары (арнайы орта білім рұқсат етіледі) экономика, бизнес жəне əлеуметтік ғылымдар саласында (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы). IV. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Қарағанды облысы бойынша департаменті, 100008, Қарағанды қаласы, Костенко к-сі, 6 43 каб. , анықтама телефондары: 8(7212)411827 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (1 бірлік, С-О-5 санаты, негізгі қызметкерінің бала күтіміне байланысты жалақысы сақталмайтын демалысы кезеңінде). Функционалдық міндеттері: Департаменттің мұрағат ісін жүргізу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерінің уақтылы орындалуының жəне есебін жүргізу жəне бақылау. Кіріс жəне шығыс хатхабарлар құжаттарымен жұмысты жүзеге асыру. Департаменттің іс қағазын мемлекеттік тілде жүргізу. Бөлімнің қызметіне қатысты бұйрық жобаларын дайындау. Негізгі қызмет, жеке құрам, демалыс пен іссапар бұйрықтарын тіркеуді жүргізу. АИС ЕУОЛ деректер қорын жүргізу, «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау туралы» № 1-ОЛ статистикалық есеп нысанына тексеру жүргізу. АСУК деректерінің автоматтандырылған банкін жүргізу. Жұмыс уақыты есебінің табелін жүргізу. Департаменттің іс номенклатурасын əзірлеу. Мемлекеттік тілді енгізу бойынша іс-шараларды ұйымдастыру жəне жүргізу. Азаматтардың заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Бөлім жұмысымен байланысты хаттар, анықтамалар, ақпараттық материалдар дайындау. Конкурсқа қатысушыға қойылатын талаптар: Жоғарғы заң немесе «Құжат жүргізу жəне басқарманы құжаттамалық қамтамасыз ету» мамандығы бойынша жоғарғы білім. Орта білімнен кейінгі заң немесе «Құжат жүргізу жəне басқарманы құжаттамалық қамтамасыз ету» мамандығы бойынша практикалық тəжірибесі болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне депутаттар мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңдарын, «Мемлекеттiк қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы», «Əкiмшiлiк тəртіп туралы», «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтан туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, осы санаттың нақты лауазымның тиісті мамандығы салаларындағы қатынасты реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білу. Осы санаттың лауазымдары бойынша қызметтiк мiндеттерi орындау үшiн қажеттi басқа да бiлiмдер. V. Қазақстан Республикасының Əділет министрлігі Сот актілерін орындау комитетінің Атырау облысы Сот актілерін орындау Департаменті (индекс 060000, Атырау қаласы, Ж. Молдағалиев көшесі, 29 а үй, анықтама үшін байланыс телефоны: /8-7122/ 45-82-90, электрондық мекен-жайы е. kisa03@minjust. kz) «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік бос лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды. 1. Атырау аумақтық əкімшілік айыппұл өндіру жөніндегі бөлімі филиалының сот орындаушысы (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс уақытына) – 2 бірлік, (С-О-4 санаты). Функционалдық міндеттері: ҚР «Атқару өндірісі жəне сот орындаушылар мəртебесі туралы» Заңының талаптарын, атқару құжаттарын уақтылы жəне сапалы орындау. Сот актілерін орындау Департаментінің бақылаудағы жəне басқа тапсырмаларын орындау, атқарған жұмысы туралы ақпарат ұсыну. Атқарылған жұмыс жайлы статистикалық есеп беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік білімі; осы бос лауазымның мамандануына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу. VI. Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің техникалық реттеу жəне метрология комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменті, 070004, Өскемен қаласы, Қазақстан к-сі, 5, анықтама үшін телефон 8 /7232/ 26-73-58, 25-45-23 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Семей қаласы бөлімінің бас маманы (С-О-5) – 1 санаты. Функционалдық міндеттері: техниқалық реттеу жəне өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы нормативтік құқықтық актілермен белгіленген талаптарды орындау жөнінде мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру жəне техникалық реттеу саласында кəсіпорындар мен ұйымдарға əдістемелік жəне тəжірибелік көмек көрсету, өзінің құзыреті шегінде басқа да функциялар атқару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі – жоғары техникалық, экономикалық, заңгерлік, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының «Техникалық реттеу», «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету» заңдарын, Қазақстан Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының

мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», Қазақстан Республикасының техникалық реттеу жəне өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы қатынастарды реттейтін нормативті-құқықтық актілерді, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі, Word, Excel, E-mail, Internet компьютер бағдарламаларында жұмыс істей білуі. VII. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Көліктік бақылау комитетінің «Қостанай облысы бойынша Көліктік бақылау инспекциясы» ММ-сі мемлекеттік əкімшілік лауазымдардың бос орнына конкурс жариялайды. 110003, Қостанай қ. , Чехов көшесі 105а, Анықтама үшін телефон 8 (7142) 56-85-25. Факс 8 (7142) 56-85-14. 1. Құқықтық жəне əкімшілік жұмыс бөлімінің басшысы, санаты С-О4 (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Бөлім қызметіне жалпы жетекшілікті жүзеге асыру. Мемлекеттік органда əзірленетін темір жол, автомобиль көлігі жəне су көлігі саласындағы құқықтық актілердің жобаларына құқықтық сараптама жүргізу. Сотта мемлекеттік органның мүддесін қорғау, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бойынша жұмыстар жүргізу. Əкімшілік заңнама нормалары талаптарының сақталуына бақылауды жүзеге асыру. Кадрлық жұмысты ұйымдастыруды жүзеге асыру. Қызметкерлер тарапынан жасалған бұзушылықтар фактілері бойынша қызметтік тексеріс ұйымдастыру жəне жүргізу. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік білім. 2. Құқықтық жəне əкімшілік жұмыс бөлімінің бас маманы, санаты С-О-5 (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Талап-арыз жұмыстарын жүзеге асыру; сотта мемлекеттік орган мүддесін қорғау; барлық ұйымдар мен мекемелерде меншік түріне қарамастан мемлекеттік органның мүддесі мен құқығын қорғау жəне ұсыну. Заң жұмыстарына байланысты іс жүргізу. Əкімшілік заңдардың заңды түрде қолданылуын қамтамасыз ету. Əкімшілік заңнама нормалары талаптарының сақталуына бақылауды жүзеге асыру. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңнамасының орындалуын жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша жұмыс жұмыстар жүргізу. Қызметкерлердің іссапарын рəсімдеу жəне есебін жүргізу. Жеке іс парақтарын рəсімдеу. Қызметкерлер тарапынан жасалған бұзушылықтар фактілері бойынша қызметтік тексеріс жүргізу. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік білім. 3. Бухгалтерлік есеп жəне қаржы жұмысы бөлімінің басшысы, санаты С-О-4 (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Инспекцияның бухгалтерлік есебін, қаржыландыру жұмысын ұйымдастыруды жүзеге асырады, бағдарлама жəне бағдарлама тармақтары бойынша істегі экономикалық классификация құрылымына сəйкес Инспекцияны қаржыландыру шығыс сметасының дұрыс жасалуын бақылау. Материалдық жəне қаржылық ресурстардың орынды жəне тиімді пайдаланылуын, бухгалтерлік есептің, тауар, қызмет жəне қызмет көрсетуді сатып алудың ұйымдастырылу дұрыстығын бақылауды жүзеге асыру. Құжаттардың мезгілінде жəне дұрыс ресімделуі мен жасалған операциялардың заңдылығына, бухгалтерлік есептіліктің белгіленген уақытында жасалуы мен ұсынылуына алдын ала бақылауды жүзеге асыру. Жалақы есептеу жəне есепке алу. Бюджеттік тапсырыстар əзірлеу. Инспекция бойынша штаттық кесте құру. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық білім. 4. Бухгалтерлік есеп жəне қаржы жұмысы бөлімінің бас маманы, санаты С-О-4 (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Тауарлық-материалдық құндылықтарды қабылдау, жіберу жəне есепке алу жұмысын ету, олардың сақталу мерзімін ескеру, рəсімдеу жəне кіріс-шығыс құжаттарын тапсыру ережелерін сақтай отыра қоймалық есеп жүргізу, мемлекеттік сатып алу туралы есептілік дайындау жəне ұсыну, тауарлық-материалдық құндылықтар мен МБП, активтерді түгендеу нəтижелері бойынша есептер жасау. Тозуды есептеу, келісім шарт бойынша жеткізіп берушілермен есеп жасау, өзара есептесуді салыстырмалы жүргізу, есеп айырысудың уақтылы жүргізілуін бақылау. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңына сəйкес тауарларды, қызметтер мен жұмысты мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырады жəне жүргізеді. Мемлекеттік сатып алу туралы есептіліктерді дайындау жəне ұсыну. Электрондық мемлекеттік сатып алу жүргізу, вебпорталда мемлекеттік сатып алулар бойынша есептіліктер ұсыну. Жеткізіп берушілермен жұмыс жасау, заңды жəне жеке тұлғалармен келісім шарт жасау. Ұйымдастыру-қаржылық құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету, оларды рəсімдеу жəне белгіленген тəртіпте мұрағатқа тапсыру. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Банктік жəне кассалық операцияларды дайындау жəне өткізу. Іссапар шығындары бойынша аванстық есепті жүзеге асыру. Статистикалық есеп жасау жəне тапсыру. Қатаң есептегі бланктер бойынша есеп құрастыру жəне жүргізу. «ҚЕБ» АЖО бойынша мəліметтерді уақтылы жəне сапалы енгізу, ААЖ КМБ орталық серверіне мəліметтерді уақытында жіберу. Бөлімге жүктелген басқа да міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық білім. Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Көліктік бақылау комитетінің «Батыс Қазақстан облысы бойынша Көліктік бақылау инспекциясы» ММ-сі мемлекеттік əкімшілік лауазымдардың бос орнына ашық конкурс жариялайды. 090000, Орал қ. , Ж. Досмұхамбетов көшесі 16, Анықтама үшін телефон (факс) 8 (7112) 51-00-06, E-mail: ktk. zko@mtk. gov. kz: 1. Қаржылық жұмыс жəне бухалтерлік есеп бөлімінің бастығы (санаты «С-О-4», 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Бухалтерлік есеп мүліктерін ұйымдастыру, шаруашылық операциялар мен міндеттер, басқалай активтер мен пассивтер, олардың сақталуын бақылау, заңды жəне жеке тұлғалармен қаржылық жоспарлардың орындалу үдерісіндегі туындайтын есептеулер. Бюджеттік заңнамасындағы сəйкестілік есептерін құрастыру. Бекітілген бюджеттік бағдарламалар жоспарына сəйкес бөлінген құралдардың тиімді жəне уақытылы орындалуын қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарына сəйкес тауарларды мемлкеттік сатып алуларды өткізу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес мамандықтары (есеп жəне аудит, экономика, қаржы) бойынша жоғарғы білімі. 2. Қаржылық жұмыс жəне бухалтерлік есеп бөлімінің бас маманы (санаты «С-О-5», 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Есеп беру мен бухалтерлік есепті, қаржылық жəне есептілік операцияларды жүргізу: нысандық киім есеп мен оларды жоюды бақылау, есепберетін тұлғалармен жұмыстар (іс-сапарлар мен шаруашылық шығындар), төлем құжаттарын қалыптастыру; қаржылық құралдардың шығыстары мен кірістері бойынша кассалық операциялар есебін жүргізу, бағалық құны тез жойылатын заттар есебі жəне оларды жоюды бақылау, дебеттер жəне кредиттермен жұмыс (жеткізушілер мен мердігерлердің салыстыру актісін жүргізу). Қызметкерлердің жалақысын есептеуді жəне аударуды, басқа да бюджетке түсетін төлемдерді жəне аудармаларды іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес мамандықтары (есеп жəне аудит, экономика, қаржы) бойынша жоғарғы білімі. 3. Құқықтық жəне əкімшілік жұмыс бөлімінің бас маманы («С-О-5», 2 бірлік). Функционалдық міндеттері: Лауазымға тағайындау, ауыстыру, жұмыстан босату, тəртіптік жазаға тарту мен көтермелеу сұрақтары бойынша жұмыстарды жүргізу; кадрларды орналастыру мен таңдау бойынша жұмыстар жүргізу мен ұйымдастыру. Аттестацияны жүргізу мен дайындау жəне əкімшілік лауазымдарға бос орындар үшін конкурстар бойынша жұмыстарды жүргізу жəне ұйымдастыру. Мекемелердің жұмыстары бойынша нормативтік құқықтық актілерді қалыптастыру. Мемлекеттік сатып алуларды заңдылық қамтамасыздандыру. Бөлім құзыретіне кіретін сұрақтар бойынша ақпараттар мен есептерді дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес мамандықтары (есеп жəне аудит, экономика, қаржы) бойынша жоғары білім сөздерін» – «Құқық бойынша (құқықтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Білім беру» немесе «Гуманитарлық ғылымдар» бойынша жоғары білім Автомобиль көлігіндегі бақылау бөліміне жетекші маман («С-О-6» 2 бірлік). Функционалдық міндеттері: Қазақстан Республикасымен ратификацияланған халықаралық келісім шарттарға сəйкес Қазақстан Республикасы аумағымен өтетін халықаралық автомобильдік тасымалдаулардағы рұқсат беру жүйесін, көліктік бақылау бекеттерінде Қазақстан Республикасы аумағымен өтетін автокөлік құралдарын, жалпы пайдаланатын автомобиль жолдарындағы, қалалардың шекараларындағы немесе ауылдардағы соның ішінде отандық жəне шетелдік ірі көлемді жəне ауыр салмақты автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасы аумағымен жүруін бақылауды жүргізу; Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғарғы немесе ортабілімнен кейінгі техникалық, заң немесе экономикалық білімінін болуы; «Атырау облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясы» ММ Атырау қаласы, Азаттық даңғылы 15, индекс: 060006. Телефон 8(7122)327263, 327365, 327431 (факс), бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға конкурс жариялайды. 1. Атырау облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясының темір жол көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысы С-О-4 санаты, (1– бірлік). Функционалдық міндеттері: ҚР Көлік жəне коммуникация министрлігінің жəне Көліктік бақылау комитетінің бұйрықтарын, КБИ-ның ережесін, лауазымдық міндетін мүлтіксіз орындау; бөлімге тікелей басшылық жасауды жүзеге асыру; бөлім қызметкерлерінің арасында келіп түскен тапсырмалардың орындалуын бақылау; көлік саласында ҚР заңдарын сақтауды бақылау; шаруашылық субъекттерді тексеру; қатаң есептегі бланктарды сақтау, есепте ұстау жəне беруді қамтамасыз ету; əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу талаптарын орындалуын бақылау, есеп жүргізу; жүк жəне жолаушылар тасымалына, қауіпті жүктер тасымалдауға рұқсат беру жүйесі талаптарының орындалуын бақылау; темір жолдағы жылжымалы құрамның техникалық ахуалын, кірме жолдардың, бағыт ауыстырғыштардың локомотив жəне вагон деполарды тексеруді ұйымдастыру; заңды жəне жеке тұлғалармен ҚР темір жол қызметтерін реттейтін нормативтік құқықтық акттармен белгіленген талаптарын сақтауды бақылайтын қызметтердің жұмысын бағыттайды; апаттық жағдайларда тексеру комиссиясының жұмысына қатысады; темір жол құрамының жəне жолдармен тупиктерді ұстау бойынша ережелерді бұзушыларды анықтау бойынша шаралар қолданады; жылжымалы теміржол құрамын тіркеу бойынша жұмыс ұйымдастырады. Бөлім қызметін үйлестіру; əр қызметшінің міндетін нақтылы айқындау, жоспарлау, басқа қадағалау – бақылау органдарының өкілдері мен бірлесе жұмыс істеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім техникалық, заңгерлік, гуманитарлық, көлік жұмысымен байланысты мамандықтары. VIII. Бас көлік прокуратурасы, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 14 үй, анықтама телефондары: 8 (7172) 30-17-05, 31-17-15, электрондық мекен-жайы 7172226@prokuror. kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға конкурс жариялайды: 1. Бас көлік прокуратурасының Аппаратының бас маманы, (санаты С-О-5) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: жұртшылықты прокуратура органдарының қызметі туралы ақпараттық қамсыздандыру бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Прокуратура органдарының беделін арттыру. Бұқаралық ақпарат құралдарымен, заңнаманы насихаттау мəселелері бойынша өзге құқық қорғау жəне мемлекеттік органдардың баспасөз қызметтерімен өзара іс қимыл жасау. Баспасөз мəслихаттарын, брифингтерді ұйымдастыру жəне өткізу, БАҚ мониторингін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: гуманитарлық немесе əлеуметтік ғылымдар бойынша немесе заң мамандығы бойынша жоғары білімнің болуы. Гуманитарлық немесе əлеуметтік ғылымдар бойынша немесе заң мамандығы бойынша орта білімге рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын, Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңын, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» Заңын білуі, мемлекеттік тілді білгені жөн. 2. Бас көлік прокуратурасының Қызылорда, Жетісу жəне Солтүстік Қазақстан көлік прокуратураларының жетекші маманы (санаты С-R-5) – барлығы 3 бос орын (Солтүстік Қазақстан көлік прокуратурасындағы бос орын бойынша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты еңбек демалысының мерзіміне). Функционалдық міндеттері: барлық кіріс жəне шығыс хат-хабарларды қабылдау, есепке алу, тіркеу, алғашқы өндеу жəне мақсатына қарай беру; электронды деректер базасында белгіленген тіркеу-бақылау кəртішкелерінің тиісті бөлімдерін қалыптастыру жəне толтыру; прокуратураның негізгі қызметіне байланысты бұйрықтарды, өкімдерді тіркеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: гуманитарлық немесе əлеуметтік ғылымдар бойынша немесе заң мамандығы бойынша жоғары білімнің болуы. Гуманитарлық немесе əлеуметтік ғылымдар бойынша немесе заң мамандығы бойынша орта білімге рұқсат етіледі. Қазақстан

Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» 2000 жылғы 27 қарашадағы Заңын, Қазақстан Республикасының «Ұлттық мұрағат қоры жəне мұрағаттар туралы» 1998 жылғы 22 желтоқсандағы Заңын білуі, мемлекеттік тілді білгені жөн. Алматы облысының прокуратурасы, Талдықорған қаласы, Гайдар көшесі, №17 үй, 3-қабат, 305 кабинет, анықтама телефондары: 8 (7282) 2734-12, 27-22-08, электрондық мекен-жайы 7282382@prokuror. kz, əкімшілік мемлекеттік бос лауазымдарға конкурс жариялайды: 1. Құпиялық режімді қамтамасыз ету жəне мемлекеттік құпиялар туралы заңдардың қолданылуын қадағалау тобының бас маманы, (С-O-5 санаты) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: құпия іс жүргізуді ұйымдастыру жəне жүргізу; құпия құжаттарды көбейтудің, оларды есепке алудың, сақтаудың жəне оларды құпиялық мұрағатта, мұражайда қолданудың белгіленген тəртібін қамтамасыз ету; құпия құжаттарды таратудың ережелерін сақтауды қамтамасыз ету; шифрлік телеграммаларды құрудың, есепке алудың жəне сақтаудың белгіленген тəртіптерін қамтамасыз ету жұмыстары, облыс прокуратурасының аса қажетті номенклатурасын, өте құпия жəне құпия істерді əзірлеуге қатысу; құпия құжаттар мен істердің мұрағаттарда қабылдаудың жəне сақтаудың тəртібін жүзеге асыру, құжаттардың құпиялығына арнайы сараптама жүргізу, істерді жою жəне мемлекеттік сақтауға тапсыру; құпия режім мен құпия іс жүргізу бойынша жұмыс қалпын тексеруді жүргізуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білімнің болуы. Тестілеу бағдарламасына сай Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын білуі. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білу. Алматы облысы прокуратурасының Аппаратының бас маманы (СО-5 санаты) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: облыстық прокуратура органдарының құқықтық түсіндіру жұмыстарын бақылап, мемлекеттік тілді дамыту, іс жүргізу жұмыстарын ұйымдастырады; прокуратура қызметіне қатысты орталық жəне жергілікті баспа мекемелерінің бас редакторларымен, телерадиокомпаниялардың, ақпараттық агенттіктердің жетекшілерімен, өкілдерімен жəне құқық қорғау органдарының баспасөз хатшыларымен қызметтік қарым-қатынас жүргізу. Облыстық прокуратура органдарының пресс-релизін, жарияланым құжаттарын дайындауды, ақпараттық арнайы мəлімдемелерді жариялауды қамтамасыз етеді. Радио, теледидар, баспа бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдардың шығуын, Бас прокуратураның, облыс прокуратурасының веб-сайттарында ақпараттардың шығуын қамтамасыз етеді. Конференция, семинар, жиналыстарға қатысады, төмен тұрған прокуратура органдарына əдістемелік, тəжірибелік құқықтық түсіндіру жəне ақпараттық-насихаттау жұмыстарын жүргізуге байланысты көмек көрсетеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіби білімнің болуы. Мемлекеттік қызметте екі жылдан кем емес немесе басшы лауазымдарда бір жылдан кем емес еңбек өтілі бар немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда үш жылдан кем емес еңбек өтілі бар, соның ішінде басшы лауазымдарда бір жылдан кем емес еңбек өтілі бар болған жағдайда немесе мемлекеттік қызметшілерді мемлекеттік бағдарлама бойынша даярлау мен қайта даярлау оқуларын мемлекеттік тапсырыс негізінде аяқтаған (бакалавриат), сондай-ақ Республикалық комиссиямен бекітілген кадрларды шетелде даярлау бағдарламасына сəйкес жоғары оқу орында арнайы мамандықтар алған жағдайда рұқсат етіледі. 3. Алматы облысы прокуратурасының қаржы жəне ақпараттандыру бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: есепке алуды жəне негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің есеп-қисабына, арзан құралдарға ҚСХҚЕС есебінің əдісі бойынша автоматтандырылған 1С бухгалтерлік бағдарламамен негізгі құралдар-1 формасымен карточкаларды толтыра отырып, бақылау жүргізеді. Автоматтандырылған 1С бухгалтерлік бағдарламамен №9, 10,12, 13 м/о қалыптастыра отырып, есептілікті толтырады. Активтер мен материалдық құндылықтарды есептен шығару бойынша құжаттарды əзірлейді. Материалдық құндылықтардың қозғалысы мен айналым тізімдемесі бойынша автоматтандырылған 1С бухгалтерлік бағдарламаны қалыптастырады. Материалдық құндылықтар мен ақшалай қаражатты жыл сайын түгендеу жүргізуге байланысты құжаттарды даярлайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық білімнің болуы. Егер прокуратура органдарындағы мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе облыстың мемлекеттік органдарында осы бағытта екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар болса, орташа арнайы білімге рұқсат етіледі. Маңғыстау облысының прокуратурасы, 130000, Ақтау қаласы, 15 шағынаудан, анықтама телефоны 8 (7292) 605185, электрондық мекенжайы 7292380@prokuror. kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға конкурс жариялайды: Мемлекеттік құпияларды сақтау тобының бас маманы (С-O-5 санаты) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: құпия іс жүргізуді ұйымдастыру жəне жүргізу; құпия құжаттарды көбейтудің, оларды есепке алудың, сақтаудың жəне оларды құпиялық мұрағатта қолданудың белгіленген тəртібін қамтамасыз ету; құпия құжаттарды таратудың ережелерін сақтауды қамтамасыз ету; шифрлік телеграммаларды құрудың, есепке алудың жəне сақтаудың белгіленген тəртіптерін қамтамасыз ету жұмысы, облыс прокуратурасының аса қажетті номенклатурасын, өте құпия жəне құпия істерді əзірлеуге қатысу; құпия құжаттар мен істердің мұрағаттарда қабылдаудың жəне сақтаудың тəртібін жүзеге асыру, құжаттардың құпиялығына арнайы сараптама жүргізу, істерді жою жəне мемлекеттік сақтауға тапсыру; құпия режім мен құпия іс жүргізу бойынша жұмыс қалпын тексеруді жүргізуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білімнің болуы. Тестілеу бағдарламасына сай Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын білу. Компьютерде Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс жасай білу. ІХ. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Өнеркəсіп комитеті, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 47 үй, «транспорт Тауэр» ғимараты, анықтама үшін телефон: (8-7172) 24-16-48 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Машина жасау басқармасының басшысы, С-3 санаты, 1 бірлік. Функционалдық міндеттері: Басқарма жұмысын ұйымдастыру; басқарма құзыреті шегінде бағдарламаларды, іс-шаралар жоспарларын жəне басқа да құжаттарды əзірлеу, Басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша талдамалы материалдарды дайындау; өз құзыреті шегінде салалық жəне мемлекеттік бағдарламалар, заң жобалары мен нормативтік құқықтық актілер бойынша қорытындыларды дайындауға қатысу, Басқармадағы құжаттардың орындалуын бақылауды жүзеге асыру. Машина жасау саласында мемлекеттік реттеуді жақсарту бойынша ұсыныстарды жасау. Машина жасауда мемлекеттік саясатты қалыптастыруға өз құзыреті шегінде қатысу. Комитет басшылығы айқындайтын басқа да өкілеттіліктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары келесі мамандық бойынша: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе машина жасау саласындағы техникалық ғылымдар жəне технологиялар 2. Экспорттық бақылау жəне лицензиялау басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 2 бірлік. Функционалдық міндеттері: Қызмет түрлеріне, экспорт пен импортқа лицензияларды беру немесе беруден бас тарту туралы ұсыныстарды əзірлеу; Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын əзірлеуге жəне қарауға қатысу; кеден аумағынан тыс өнімді қайта өңдеуге рұқсаттарды, транзиттеуге рұқсаттарды, кепілдемелік міндеттемелерді (соңғы тұтынушы сертификаттарын) беруге арналған материалдарға қорытынды дайындау; тауарларды экспорттық бақылауға жататын өнімдерге жатқызу туралы қорытындылар беру; лицензиаттардың белгіленген біліктілік талаптарын жəне лицензиялық ережелерін сақтауына бақылауды жүзеге асыру; лицензиаттардың лицензиялау саласында Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғандығы туралы хаттамалар жасау; лицензиялау саласындағы комиссиялардың, комитеттердің, жұмыс топтарының жұмысы үшін есептерді, баяндамаларды жəне өзге құжаттарды дайындау; Экспорттық бақылау аясында шетел мемлекеттер жəне халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты жүзеге асыру бойынша материалдармен ұсыныстар əзірлеу. Мұрағатқа басқарманың құжаттарын уақытылы жəне дұрыс беру жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары келесі мамандық бойынша: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе қызмет көрсету (бағалау). 3. Өнеркəсіптік саясат басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтіміне кету демалысы кезеңіне. Функционалдық міндеттері: Басқарма құзыреттігіне кіретін мəселелер бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімдерінің жобаларын əзірлеуге, Индустрияландыру картасына қосу үшін инвестициялық жобаларды іріктеуге қатысу, Кеден одағы, ЕурАзЭҚ жəне алыс шетелдер шеңберінде халықаралық ынтымақтастық саласындағы ұсыныстарды дайындауға қатысу. Кеден одағы, ЕурАзЭҚ техникалық регламенттері бойынша ұсыныстар мен ұстаным келіссөздерін əзірлеуге қатысу. Басқарманың іс қағаздарын жүргізу. Белгіленген мерзімдерде бақылау құжаттарының орындалуын қамтамасыз ету. Басқарма құзыреттігіне кіретін мəселелер бойынша Министрлік алқасына, Үкіметтің отырыстары мен селекторлық мəжілістеріне, министрлік басшылығының өңірлерге сапарларына материалдарды дайындауды қамтамасыз ету. Басқарма құжаттарын мұрағатқа уақытында, дұрыс беру (тапсыру) бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Министрліктің құзыретіне кіретін нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге жəне оларға сараптама жүргізуге қатысу. Басқарма басшысы жəне Комитет басшылығы жүктеген өзге де өкілеттіліктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары келесі мамандық бойынша: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес нысандағы өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысанда толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалдық куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша сəйкесті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Конкурс комиссиясының қарауына құжаттарды қабылдау мерзiмiнде азаматтардың өздерi əкеліп берген немесе поштамен жiберген (қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетілген құжат тігілетін папкада орналастырылған) құжаттары қабылданады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінде немесе ҚР Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: C-3 санаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; С-4, C-O-4, C-O-5, C-O-6, C-R-4, C-R-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Аталмыш лауазымдарға орналасатын үміткерлер үшін көтерме ақы шығындары, тұрғын үй жəне жеңілдіктер берілмейді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.kz


8

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

● Айбын

Əскерлердің 2014 оқу жылындағы жауынгерлік дайындық жоспарына сəйкес автокөліктердің үш күндік маршы басталды. Бұл жолы автокеруен жасайтын марштың ұзақтығы 200 шақырымды құрайды. Кеше Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабы бастығының бірінші орынбасары, генерал-майор Руслан

Машиналар маршы

Əлімов əскери техниканың жорыққа дайындығы жəне маршты өткізу барысымен танысты. Жауынгерлік жорыққа 83205-əскери

бөлімінің 40-қа жуық автотехникасы тартылып отыр. Шартты ауданға белгіленген уақытта келіп жеткен олар қысқа мерзім ішінде жеке құрамның жауын герлік

дайындығы мен тұрмысын қамтамасыз ете алатын барлық қажетті элементтерден тұратын далалық лагерь құрды. Сонымен қатар, далалық жағдайда

● Спорт

төрт модульді штабтық машина сынақтан өткізілді. Бұл жауынгерлік құрылғы Орталық Азия мемлекеттерінің ішінде əзірге Қазақстанда ғана бар. Кешен Қазақстан əскерінің иелігіне 2012 жылы түскен болатын. – Жауынгерлік марштарды жасай білу əскерлердің негізгі машықтарының

бірі болып табылады. Бүгінгі іс-шараны өткізудегі негізгі тапсырмалардың бірі əскери қызметшілердің əскери техниканы жүргізудегі техникалық машықтарын жетілдіре түсу болып отыр, – деп атап өтті 83205-əскери бөлімінің командирі, полковник Айдар Абдрахман. «Егемен-ақпарат».

● Жағымды жаңалық

Тґрт балабаќша – ґскіндер игілігіне

ДЇНИЕ ДОДАСЫНЫЅ ДЇБІРІ ХХІІ Ќысќы Олимпиаданыѕ басталуына 27 кїн ќалды

ѕ АЌШ доллары Алтын жїлдеге – 250 мыыла чемпион 50 мың еуро немесе Қазақстан спортш Биылғы Сочи Олимпиадасында і орындарды иеленіп дел ры чемпион атанып немесе жүл а мемлекет тарапыынш бой үр дəст ан асқ ыпт қал са, жат . нан қомақты сыйақыға ие болады мың АҚШ доллары берілсе, Дастан КЕНЖАЛИН, төртінші, бесінші жəне алтын«Егемен Қазақстан». шы орын алған спортшыларға ырылады. Онда Был тыр Оли мпи я ойы н- да сыйақы тапс – 30 мың , нға оры і дар ы ның чем пио нда ры мен төр тінш мың, ал10 – нға оры ң нші рды бесі ола е жүлдегерлеріне жəн АҚШ мың 5 нға жат тық тыр ушы лар ына тө- тын шы оры і. ілед бер ы лар исдол ленетін қаржы жағы мин Ал басқа елдерге келсек, трліктер мен республикалық Оли мпи ада чем пибюджеттік комиссияның оты- Рес ейд е млн . руб ль нем е4 на ысоны рыстарында қаралып, жар АҚ Ш дол лар ы тың жең імп азы мен жүл де- се 122 мың ару сьт е бірі нші Бел , гер лер іне мын ада й көл емд е бер ілсе мың доллар сыйақы сыйақы тапсырылатыны бел- орынға 150 тын ы хаб арл ангілі болды. Яғни, отандаста- тап сыр ыла Олимпиада чема айд Қыт ны ды. рымыз Олимпиада чемпио бер ілет ін сый ақы атанып жатса, оған 250 мың пио нын а у. Бұл елде бірінші АҚШ доллары табыс етіледі. бұдан азда мың АҚШ долла50 нға АҚШ оры Екінші орынға – 150 мың далса, Францияда дол лар ы, үші нші оры нға 75 ры тағайын

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

68 мың АҚШ долларын алады. Германия болса, үздік спортшыларына 25 мың еуро немесе 34 мың АҚШ долларын дайындап отыр. Канадада 13 мың еуро немесе 17,500 АҚШ доллары таға йын дал ған . Бір қыз ығы , спортшылары Олимпиада чемпионы атанып жатса да сыйақы бер мей тін елд ер де бар . Мысалы, Жаңа Зеландия, Солтүс тік Кор ея, Нор веги я мен Швецияда Олимпиада үздігіне ақшалай сыйақы бермейді. Бірақ спортшыларын басқа жағынан қамтамасыз ететіні анық. Ал жүлделі орындардан үміткерлері көп елдер бəріне 250 мың, 150 мың жəне 75 мың доллардан берсе, біраз шығынға бататыны тағы бар. Осыны да ескеру керек секілді.

Болливуд жўлдыздары Олимпиадаєа баратын їнді спортшысына аќша жинап жатыр

Сочидегі Олимпия ойындарына баратын бірнеше дүркін Азия чемпионы Шива Кешаванға қаржылай көмек көрсету үшін Үндістан мен өзге де мемлекеттерден «Ketto» онлайн-платформасы арқылы 15 мың долларға жуық қаражат жиналды. Айдар ӨРІСБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Осыдан үш жыл бұрын тасқыннан зардап шеккен Жəнтікейде, Екпін, Ақсуат жəне Ақжар ауылдарында жаңа балабақшалар есіктерін айқара ашты. Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Сонымен қатар, ауданда ардагерлер орталығы мен тауарлық жұмыртқа шығаратын цех қолданысқа берілді. Жаңа балабақшалар бүлдіршіндерді тəрбиелеуге қажетті жабдықтармен толық қамтамасыз етілді. Ауданда «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасының жү зеге асу қар қыны да жақсы. Жəнтікей ауылында тауарлы жұмыртқа өндіретін цехтың ашылуы соның дəлелі. Ауылдың сұранысын толық жабу үшін 500 тауықтың болғаны жеткілікті,

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы.

«ОPTIMA-6600» обырдыѕ алдын алады «Егемен Қазақстан».

Мемлекет тарапынан онкологиялық аурулар мəселесіне жіті назар аударылып отыр. Сондықтан ерте диагностикалау бағдарламаларын дамыту жолымен обыр ауруларының профилактикасын жетілдіру қолға алынуда. Жақында облыстық онкологиялық диспансерге заманауи компьютерлік томограф орнатылды. 64 кесінділік «Optima-6600» компьютерлік томографының іске қосылу рəсіміне облыстық

денсаулық сақтау басқармасының басшылары қатысты. Облыста бұрын болмаған құрылғы енді онкоауруларды анықтап қана қоймай, сонымен бірге, аурудың алдын алуға да септігін тигізеді. Заманауи аппаратты аталған медициналық мекеме 2 жыл күтіпті. Сондай-ақ, диспансерде иммуно гис тохимиялық зертхана ашы лып, сүтбезі қатерлі ісігін молекулалық деңгейде зерттеп, тиімді ем қолдануға қол жеткізілген. Денсаулық сақтау басқармасы мамандарының айтуынша, бүгінгі күні онда қызмет ететін 12 маман

Алматы қаласындағы дəрігер лердің білімін жетілдіру институ тында 4 айлық курстан өтіп, бі лік ті ліктерін арттырып келген. Сондай-ақ, онкодиспансерде мамандандырылған көмек көрсету мақсатында герцептин, авастин, иресса, тайверб жəне нексавар атты таргенттік препараттар мен жаңа химиялық емдеу əдістері енгізіліп отыр. Облыста өткен жылы 5005 адам обыр ауруы бойынша есепке алыныпты. ТАРАЗ.

● Мəссаған!

45 кило марихуанамен ўсталды 6 қаңтарда сағат 22:00-де Жамбыл облысы ІІД «Дельта-Долина» аймақаралық есірткі бизнесіне қарсы кү рес бөлімі қызметкерлері Шу ауданында есірткімен айналысушыны құрықтады. Жедел-іздестіру шараларын жүргізу барысында жоғарыда аталған ауданның Белбасар ауылының 20 жасар жергілікті тұрғыны ұсталды, іс-шараны жүргізу кезінде темекінің екі қағаз қорабында салмағы 45 килодан асатын марихуана тəркіленді. Күдікті марихуананы сату үшін сақтағандығын айтты. Аталмыш оқиға бойынша қылмыстық іс қозғалды. Қазіргі таңда сезікті уақытша ұстау изоляторына тоғытылды, деп хабарлады Жамбыл облысы ІІД баспасөз қызметі.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

мемлекет-жекеменшік əріптестігі негізінде жүзеге асты.

● Басты байлық Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ,

Танымал болливуд жұлдызы Кунал Капур жетекшілік еткен компания аталмыш қорға 1 млн. рупий аударды. Кейіннен спортшыға қаржылай қолдау көрсетуге теннисші Леандер Паес, сондай-ақ, Абхишек Баччан мен Фрида Пинто атты актерлер де атсалысқан. Жиналған қаржы негізінен Шива Кешаванға жаңа шаңғы сатып алуға жұмсалатын көрінеді. Шива Кешаван 1998 жылы Жапонияда өткен Олимпиадада ең жас шаңғышы ретінде өнер көрсеткен болатын. Кейіннен ол 2002, 2006 жəне 2010 жылдары өткен Олимпиадаларға қатысып, Азияда шаңғы спортынан бірнеше рет рекорд жасаған еді. «Мен Гималайдың бөктерінде туыпөстім. Ол жерде қыста, көшелердің барлығы қармен жабылған кезде, жергілікті балалар қолдан жасалған шаңғы мен шаналарын алып шығып, сырғанап ойнайтын. Осылайша, мен қысқы ойын түрлеріне қатты əуестеніп, 1996 жылдан бастап Үндістанда өткізілген жарыстардан қалмайтын болдым, – дейді спортшы ИТАР-ТАСС тілшісіне берген сұхбатында. – Жарыстардың бірінде маған австриялық жаттықтырушының көзі түсті. Менің спортшылық мансабым сол кезден басталды». Алайда, он жылдан астам уақыттан бері Шива Кешаванның өз шаңғысы болмаған. Сондай-ақ, оған осы күнге дейін үкімет тарапынан ешқандай көмек көрсетілмеген екен.

дейді жеке кə сіпкер Б.Ожаев. Іскер азамат істің көзін тауып, 2 миллион теңге көлемінде несие алыпты. Енді халықтың алғысына ие болып отыр. Бұл нысандар

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернетбасылымынан (www.egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: КХДР Оңтүстік Кореяның ұсынысынан бас тартты. Ауғанстандағы АҚШ сарбаздары қолынан бейкүнə сəби қаза тапты. Ресейдегі село аспанға сəуле шашатын петарданың кесірінен өртеніп кете жаздады. Малайзия мамандары ерімейтін шоколад дайындап шығарды. Қарағанды тұрғыны 10 млн. теңге ұтып алды.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айдар ӨРІСБАЕВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 10 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жария ланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №222 ek


9

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 20 желтоқсан

№1353

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 жəне «Қазақстан Республикасының əуе кеңiстiгiнде ұшудың негiзгi қағидаларын бекiту туралы» 2012 жылғы 18 қаңтардағы № 103 қаулыларына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай өзгерістер енгізілсін: 1) «Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 қаулысына: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалары осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 2) «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігінде ұшудың негізгі қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 18 қаңтардағы № 103 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 26, 358-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының əуе кеңістігінде ұшудың негізгі қағидаларында: 382-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «382. Кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарына əзірліктің үш дəрежесі белгіленеді: 1) № 1 əзірлік: іздестіру-құтқару ƏК шұғыл ұшып көтерілуге əзір, қозғалтқыштар сынақтан өткен, электрмен қоректендірудің жердегі көздері іске қосылған, авариялық-құтқару мүлкі əуе кемесінің бортында жəне шұғыл түрде пайдалануға əзір; ұшқыштар құрамы, парашюттік-десанттық құтқару тобы (бұдан əрі –ПДҚТ) əуе кемесінде, ал техникалық құрам - əуе кемесінің жанында; экипаждарға міндет қойылған жəне қажет болған жағдайда, ұшу барысында радио арқылы нақтыланады, экипаж командирі ұшуды басқару пунктімен радиобайланыста болады; ЖІҚТ қойылған міндеттерді орындау үшін шұғыл түрде шығуға əзір болады; тікұшақтың ұшып көтерілуі жəне ЖІҚТ-ның шығуы – 10 минуттан кешіктірілмейді; ұшақтың ұшып көтерілуі – команда берілгеннен кейін 15 минуттан кейін; 2) № 2 əзірлік: іздестіру-құтқару ƏК ұшуға əзір, қозғалтқыштар сынақтан өткен, авариялық-құтқару мүлкі ƏК бортында жəне пайдалануға дайындалды; ПДҚТ-ның ұшқыштар құрамы мен техникалық құрамы ƏК-ге жақын арнайы белгіленген орында болады; экипаждарға ұшып шығуды ұйымдастыру жəне іздестіру тəсілі жөнінде нұсқаулар берілді; іздестіру жөніндегі міндет ұшып көтерілу алдында жəне қажет болған жағдайда, ұшу кезінде нақтыланады; ЖІҚТ-ның жеке құрамы бөлімше басшысы айқындаған орында болады, ЖІҚТ мүлкі мен жарақтары жиналған жəне міндеттерді орындауға шығуға дайындалған көлік құралдарына тиелген, көлік құралдарының тұрған орны əуеайлақ ауданында ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқаулықта көрсетілген; тікұшақтың ұшып көтерілуі жəне ЖІҚТ шығуы – команда берілгеннен кейін 20 минуттан кешіктірілмейді; ұшақтың ұшып көтерілуі – команда берілгеннен кейін 30 минуттан кешіктірілмейді; 3) № 3 əзірлік: іздестіру-құтқару ƏК, автомобильдер жəне басқа да іздестіру-құтқару құралдары пайдалануға дайындалған жəне белгіленген орындарда (əуеайлақтарда, тұрақтарда немесе гараждарда) болады; ПДҚТ мен ЖІҚТ-ның ұшқыштар құрамы, техникалық жəне жеке құрамы оқуда, жұмыста жəне демалыста; іздестіру-құтқару ƏК ұшып көтерілуі, ЖІҚТ шығуы жазда 30 минуттан, қыста 45 минуттан кешіктірілмей; Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі авиациясының іздестіру-құтқару ƏК № 3 əзірліктен ұшып шығуы үшін қажетті уақыт аралығы жазда 2 сағат 30 минутты, қыста 3 сағатты құрайды. Демалу кезеңінде, жұмыстан тыс уақытта (азаматтық авиацияның экипаждары үшін резервте тұрған кезде) – ұшып көтерілу уақыты 2 сағат 20 минуттан кешіктірілмейді. Ескертпе: 1) № 3 əзірліктен № 2 əзірлікке ауысу уақыты – 10 минут (демалыс жағдайынан, жұмыстан тыс уақытта – 2 сағат 10 минут); 2) № 3 əзірліктен № 1 əзірлікке ауысу уақыты – 20 минут (демалыс жағдайынан, жұмыстан тыс уақытта – 2 сағат 20 минут); 3) № 2 əзірліктен № 1 əзірлікке ауысу уақыты – 10 минут. Іздестіру-құтқару ƏК экипаждарының: № 1 əзірлікте болу уақыты – 2 сағаттан аспайды; № 2 əзірлікте болу уақыты – тəулік бойы (2 тəуліктен аспайды). Кейіннен № 3 əзірлікке ауыса отырып, ұшу кезеңіне ғана № 2 əзірлікте кезекшілік атқару кезеңінде – 7 тəулік; № 3 əзірлікте – 15 тəуліктен аспайды.». 3. Осы қаулы 1-тармақтың 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін1) тармақшасын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 20 желтоқсандағы №1353 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1296 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалар 1. Жалпы ережелер 1. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидалар (бұдан əрі – Қағидалар) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған əуе кемелерін (бұдан əрі – ƏК), сондай-ақ олардың жолаушылары мен экипаж мүшелерін іздестіруді жəне құтқаруды ұйымдастыру тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидалардың ережелері Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды қамтамасыз етудің іздестіру-құтқару қызметін бірлесіп құратын барлық мемлекеттік органдардың, əуе қозғалысына қызмет көрсету, əуе қозғалысын басқару органдарының, іздестіру-құтқару командаларының, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерінің, ƏК мен əуежайларды пайдаланушылардың арасында жауапкершілікті бөлу жəне іс-шараларды ұйымдастыру арқылы іске асырылады жəне қамтамасыз етіледі. Ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету қызметінің ұйымдастырушылық схемасы осы Қағидаларға 1-қосымшада келтірілген. 3. Осы Қағидаларда: 1) авариялық хабардар ету тəртібі, апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған əуе кемелерін, сондай-ақ олардың жолаушылары мен экипаж мүшелерін іздестіруді жəне құтқаруды ұйымдастыру схемасы; 2) персоналға жəне əуе қозғалысына қызмет көрсету, əуе қозғалысын басқару органдарын, іздестіруқұтқару командаларын, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерін, əуе кемелері мен əуежайларды пайдаланушыларды қажетті жабдықпен жəне байланыс құралдарымен жарақтандыруға қойылатын талаптар; 3) іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) (бұдан əрі – ІҚО (Ж)) жүргізу жоспарын əзірлеу, келісу жəне бекіту тəртібі; 4) барлық мемлекеттік органдардың, əуе қозғалысына қызмет көрсету, əуе қозғалысын басқару органдарының, мемлекеттік органдардың іздестіру-құтқару командаларының, авариялық-құтқару қызметтерінің, ƏК жəне əуежайларды пайдаланушылардың арасында іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету бойынша жауапкершілікті бөлу жəне іс-шараны ұйымдастыру; 5) азаматтық авиация ұйымдары ІҚО (Ж) жүзеге асырған жəне оларды қамтамасыз етуге қатысқан жағдайда, олардың шығындарын өтеу тəртібі айқындалады. 4. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар пайдаланылады: 1) авариялық кезең – əртүрлі жағдайлар кезіндегі айқынсыздық кезеңін, алаңдаушылық кезеңін немесе апат кезеңін білдіретін жалпы термин; 2) авариялық жағдай – əуе кемесін мəжбүрлі түрде қондыру қажет болатын ұшудағы ерекше жағдай немесе апаттық жағдайға ұласып кетуді болғызбау үшін экипажға физикалық жəне психологиялық ауыртпалық түсіретін жəне одан жоғары кəсіби шеберлікті талап ететін жағдай; 3) алаңдаушылық кезеңі – оның кезінде əуе кемесі мен оның бортындағы адамдардың қауіпсіздігі үшін қауіп бар жағдай; 4) апат кезеңі – əуе кемесіне жəне оның бортындағы адамдарға елеулі жəне тікелей қауіп төніп тұрғанына немесе жедел көмектің талап етілетіндігіне негізді сенімділіктің болуымен сипатталатын жағдай; 5) айқынсыздық кезеңі – əуе кемесінің жəне оның бортындағы адамдардың қауіпсіздігіне қатысты сенімсіздіктің болуымен сипатталатын жай-күй; 6) галс – əуе кемесінің бұрылыстан бұрылысқа дейінгі жол сызығы; 7) жердегі іздестіру-құтқару командасы (бұдан əрі – ЖІҚК) – арнайы оқытылған персоналдан тұратын жəне ІҚО (Ж) жүргізуге арналған жабдықтармен жарақталған команда; 8) квадрат – іздестіру мен құтқару ауданының шекараларындағы төрт жағы бірдей тікбұрыш нысанындағы жер; 9) қауіпті жүктер – денсаулық, қауіпсіздік, мүлік немесе қоршаған орта үшін қатер туғызуы мүмкін жəне «Қауіпті жүктерді əуемен қауіпсіз тасымалдау жөніндегі техникалық нұсқаулықтың», ИКАО, ДОС 9284 АN-905, қауіпті жүктер тізбесінде көрсетілген бұйымдар немесе заттар; 10) құтқару – апатқа ұшырау жағдайындағы адамдарды құтқару, оларға алғашқы медициналық немесе өзге де көмек көрсету жəне оларды қауіпсіз орынға жеткізу мақсатындағы операция; 11) парашюттік-десанттық құтқару тобы (бұдан əрі – ПДҚТ) – мемлекеттік авиацияның ІҚО (Ж) жүргізу үшін арналған жарақтармен жасақталған жəне іздестіру-құтқару əуе кемесінің персоналы құрамына кіретін авиациялық құтқарушылардан тұратын топ; 12) тіркеу мемлекеті – тізіміне ƏК енгізілген мемлекет; 13) Іздестіруді жəне құтқаруды үйлестіру орталығы (бұдан əрі – Үйлестіру орталығы) – іздестіру-құтқару қызметінің жұмысын тиімді ұйымдастыруға жəрдем көрсету үшін, Қазақстан Республикасының іздестіру жəне құтқару аудандарының шегінде ІҚО (Ж) жүргізуді үйлестіру үшін жауапты орган; 14) Щ-код – ƏК экипажы мен əуе қозғалысына қызмет көрсету (бұдан əрі – ƏҚҚ) жəне əуе қозғалысын басқару (бұдан əрі – ƏҚБ) органдарының диспетчерлері арасындағы, сондай-ақ əуежайлар арасындағы байланыс үшін кодтық таңбалау мен қысқарту; 15) іздестіру мен құтқарудың авиациялық күштері мен құралдары – экипаждары жəне құтқару мен тіршілікті қамтамасыз ету құралдары бар ƏК, авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтары, сондай-ақ апат орнына оларды қондыру құралдары (парашют жүйелері, құтқару контейнерлері, парашют тұғырнамалары) бар ПДҚТ жəне ЖІҚК; 16) іздестіру мен құтқарудың қосалқы орталығы (бұдан əрі – Қосалқы орталық) – Үйлестіру орталығына бағынатын, соңғысын толықтыру үшін құрылған орган; 17) іздестіру – əдетте Үйлестіру орталығы немесе Қосалқы орталық үйлестіретін, қолда бар персонал мен апатқа ұшырау жағдайындағы адамдардың орналасқан орнын анықтауға арналған құралдар пайдаланылатын операция; 18) ІҚО (Ж) – апатқа ұшыраған əуе кемелерінің жолаушылары мен экипаждарын іздестіру жəне құтқару мақсатында жүргізілетін іс-шаралар кешені; 19) іздестіру-құтқару ƏК – ІҚО (Ж) жүргізу үшін арналған арнайы жабдықпен жəне арнайы мүлікпен жарақтандырылған кез келген ƏК, сондай-ақ арнайы жабдықтарсыз ІҚО (Ж) жүргізуге тартылатын ƏК; 20) іздестіру-құтқару қызметі – авариялық мониторинг, байланыс, үйлестіру, іздестіру мен құтқару, алғашқы медициналық көмек көрсету немесе мемлекеттік жəне жеке меншік ресурстарды, оның ішінде өзара іс-қимыл жасайтын əуе, теңіз жəне басқа да кемелер мен қондырғыларды пайдалана отырып, медициналық себептер бойынша эвакуациялау функцияларын жүзеге асыру; 21) іздестіру-құтқару күштері мен құралдары – олардың экипаждары, құтқару жəне тіршілікті қамтамасыз ету құралдары бар іздестіру-құтқару əуе кемелерін, авариялық-құтқару мүлкі, оларды апат орнына жеткізу жарақтары мен құралдары бар ПДҚТ жəне ЖІҚК, байланыс, бақылау жəне басқару органдары мен пункттерін қамтитын ұғым; 22) мемлекеттік авиация басқармасының пункті – мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органның құрылымдық бөлімшесі; 23) іздестіру жəне құтқару ауданы (бұдан əрі – ІҚА) – оның шегінде ІҚО (Ж), сондай-ақ іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілігі қамтамасыз етілетін айқындалған көлемдегі аймақ; 24) NОТАМ – электр байланысы құралдарымен таратылатын жəне кез келген аэронавигациялық жабдықты, қызмет көрсету мен қағидаларды қолданысқа енгізу, олардың жай-күйі немесе өзгерісі туралы ақпаратты немесе олар туралы уақтылы ескертудің ұшуларды орындауға байланысты персонал үшін маңызды мəні бар қауіп туралы ақпаратты қамтитын хабарлама; 25) ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы үйлестіруші – нақты бір ауданда ІҚО (Ж) үйлестіру үшін тағайындалған адам; 26) ІҚО (Ж) үйлестіруші – нақты орын алған немесе болжамды авариялық жағдайға байланысты ден қою шараларын үйлестіру үшін уақытша тағайындалған лауазымды адам; 27) ƏК үйлестіруші – ІҚО (Ж) үйлестірушіге жəне ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы үйлестірушіге қолдау көрсету мақсатында бірнеше ƏК-нің ІҚО (Ж) қатысуын үйлестіретін адам немесе адамдар тобы; 28) КОСПАС-САРСАТ жүйесі – 406 МГц жиілігінде сигналдар тарататын авариялық маяктарды анықтау үшін арналған халықаралық спутниктік жүйе. 5. Іздестіру жəне құтқару мыналарды қамтиды: 1) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған ƏК туралы іздестіру-құтқару қызметінің авариялық хабардар етуі; 2) ІҚО (Ж) ұйымдастыру жəне жүргізу; 3) іздестіру мен құтқарудың авиациялық күштері мен құралдарын басқару. 6. Іздестіру жəне құтқару мақсаттары үшін азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органдардың, табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның иелігіндегі органдар мен ұйымдардың іздестіру мен құтқаруды жүзеге асыру жүктелген басшылары ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастырады. 7. Ұшуларды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету мыналарды қамтиды: 1) ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарының іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілігін ұйымдастыру; 2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын авариялық-құтқару мүлкімен жəне жарағымен жарақтандыру; 3) ƏК жəне ұшқыштар құрамын құтқару жəне тіршілікті қамтамасыз ету құралдарымен жарақтандыру. 8. ІҚО (Ж) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК жолаушылары мен экипаждарын құтқару мақсатында ұйымдастырылып, жүргізіледі. Олар мыналарды қамтиды: 1) кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының ұшып шығуын (шығуын) ұйымдастыру; 2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару, олардың өзара əрекет етуін ұйымдастыру жəне күшейту; 3) апатқа ұшыраған ƏК-ні іздестіру; 4) ƏК ішінен зардап шеккендерді шығару жəне оларға алғашқы медициналық көмек көрсету; 5) адамдарды апат орнынан, соның ішінде медициналық мекемелерге эвакуациялау. 9. Іздестіру мен құтқару Қазақстан Республикасының барлық аумағында ұйымдастырылады, онда іздестіру мен құтқару аудандары белгіленеді. Іздестіру мен құтқару аудандарының шекаралары ұшу ақпаратындағы аудандармен не болмаса жергілікті диспетчерлік пункттердің не болмаса салалардың немесе іздестіру-құтқару ƏК іс-қимылдары радиустарының жауапкершілік аудандарына сəйкес келеді. 10. Қазақстан Республикасынан тысқары жерде авиация ұшуларын іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын тиісті халықаралық шарттар негізінде жүзеге асырылады. 11. Шет мемлекеттердің ƏК ұшуын Қазақстан Республикасының аумағында іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға сəйкес Қазақстан Республикасының ƏК тең негізде жүзеге асырылады. 2. Барлық мемлекеттік органдардың, əуе қозғалысына қызмет көрсету, əуе қозғалысын басқару органдарының, іздестіру-құтқару командаларының, мемлекеттік органдардың авариялыққұтқару қызметтерінің, əуе кемелерін пайдаланушылар мен əуежайлардың арасында іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету бойынша жауапкершілікті бөлу жəне іс-шараларды ұйымдастыру 12. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге жалпы басшылықты Үйлестіру кеңесі жүзеге асырады. Үйлестіру кеңесі консультациялық-кеңесші орган болып табылады жəне табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар сал ын ы нның м ы ж н м м и ци ын ы н ың нш шмм н ы ы Үй ң н м ы и ци ын ы нның ы Үй ң нң мын н ым ы м м н ы й ш

болып табылады, олар іздестіру-құтқару қызметін құру жəне оның жұмысын қамтамасыз ету жəне аталған қызметтің жұмысын жоспарлауды тиісті түрде үйлестіру үшін жауапты болады. Үйлестіру орталығын құрамы мен жұмыс тəртібі табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның, азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органдардың, құрамына авиациялық бөлімшелер кіретін басқа да мемлекеттік органдардың бірлескен шешімімен айқындалады. 13. Үйлестіру кеңесі мынадай функцияларды атқарады: 1) министрліктердің, ведомстволардың, ƏК пайдаланушылардың авиациялық оқиға орын алған жағдайда іздестіру мен құтқаруды, апатқа ұшырау жағдайындағы адамдарға көмек көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі қызметтерін үйлестіреді; 2) Қазақстан Республикасы экономикасының түрлі саласындағы авариялық-құтқару қызметтерімен өзара іс-қимыл жасауды ұйымдастырады; 3) шет мемлекеттердің іздестіру-құтқару қызметтерімен бірлесіп, ІҚО (Ж) жəне іздестіру-эвакуациялау жұмыстарын жүргізуге арналған келісімдер мен шарттарды қарайды; 4) іздестіру, құтқару жəне эвакуациялаудың жаңа техникалық құралдарына тапсырыстарды əзірлеу, беру жəне оларды пайдалануға беру кезінде бірыңғай техникалық саясат жүргізеді, сондай-ақ іздестіру-құтқару техникасы мен жарақтарының жаңа үлгілерін сынақтан өткізуге қатысады; 5) Қазақстан Республикасы авиациясының ұшуларын іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды қарайды; 6) іздестіру-құтқару ƏК экипаждарын, ПДҚТ, ЖІҚК персоналдарын даярлау бағдарламаларын (курстарын) қарайды; 7) іздестіру мен құтқару аудандарының, мемлекеттік, азаматтық жəне эксперименттік авиацияға қатыстылығына қарай іздестіру-құтқару əуе кемелерінің, күштері мен құралдарының кезекшілігін ұйымдастыру аудандарының шекараларын белгілейді. 14. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде қызметтердің іс-қимылдарын үйлестіруді қамтамасыз ететін жедел орган – Үйлестіру орталығы болып табылады. Апатқа ұшырау жағдайындағы (апатқа ұшыраған) мемлекеттік əуе кемелерінде ІҚО (Ж) жүргізу тиімділігін арттыру үшін мемлекеттік авиацияның Қосалқы үйлестіру орталығы (бұдан əрі – мемлекеттік авиацияның ҚҮО) құрылады. 15. Үйлестіру орталығы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның шешімімен аэронавигациялық ұйымның Əуе қозғалысын жоспарлау бас орталығының базасында құрылады жəне тəулік бойғы негізде тұрақты жұмыс істейді. Мемлекеттік авиацияның ҚҮО мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органның шешімімен мемлекеттік авиацияның басқару пунктінің базасында құрылады. 16. Үйлестіру орталығы (не болмаса Үйлестіру орталығының келісімі бойынша мемлекеттік авиацияның ҚҮО) мынадай функцияларды орындайды: 1) Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшырау жағдайындағы жəне апатқа ұшыраған ƏК туралы ақпаратты қабылдайды жəне бұл туралы азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы, табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органдарды ақпараттандырады; 2) авариялық жағдай кезінде жəне олардың даярлығын тексеру кезінде кезекші іздестіру-құтқару ƏКні көтеруге команда береді; 3) Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК экипажы мен жолаушыларын іздестіру мен құтқарудың бастапқы жоспарын əзірлейді; 4) ƏК-нің мемлекеттік тиістілігіне қарамастан Қазақстан Республикасының аумағында апатқа ұшыраған (апатқа ұшырау жағдайындағы) ƏК экипажы мен жолаушыларын іздестіру жəне құтқару жұмыстарын үйлестіреді; 5) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган мен табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті орган тағайындаған іздестіру жəне құтқару пункттері арқылы халықаралық спутниктік іздестіру жəне құтқару жүйесінен (бұдан əрі – КОСПАС-САРСАТ) алынған апат сигналдары туралы ақпаратты алады жəне оны іздестіру жəне құтқару аудандарындағы кезекші іздестіру-құтқару құралдарына жеткізеді; 6) Қазақстан Республикасының аумағында жауынгерлік іс-қимылдар барысында апатқа ұшыраған ƏК экипажын іздестіруді жəне құтқаруды ұйымдастырады; 7) кезекшілік жоспарына сəйкес тиісті іздестіру жəне құтқару ауданында іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының ƏК кезекшілік атқаруын бақылайды; 8) азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы, табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органдарды олардың сұрау салуы бойынша кезекші құралдар туралы хабардар етеді; 9) шектес мемлекеттердің Үйлестіру орталықтарымен тұрақты негізде қажетті байланыс орнату жəне оны қолдау мақсатында ынтымақтастықты ұйымдастырады. 17. Үйлестіру орталығының: 1) радиотелефон байланысында қолданылатын ағылшын тілін білетін оқытылған авиация персоналы; 2) тəулік бойғы жұмыс режимі; 3) іздестіру жəне құтқару ауданына қатысты карталары; 4) бағыттарды межелеу жəне орналасқан жерін белгілеу құралдары; 5) барлық ƏК пайдаланушыларының жəне олардың Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды орындайтын ресми өкілдерінің телеграфтық AFTN мекенжайлары мен телефон нөмірлері; 6) іздестіру мен құтқарудың əрбір ауданы үшін ІҚО (Ж) жүргізуді ұйымдастыру жоспарлары бар. 18. Үйлестіру орталығы мыналармен: 1) ƏҚҚ органдарымен, мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен; 2) іздестіру жəне құтқару аудандарындағы ІҚО жедел штабтарымен; 3) табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның Республикалық дағдарыс орталығымен (бұдан əрі – РДО); 4) КОСПАС-САРСАТ халықаралық спутниктік іздестіру мен құтқару жүйесінің ақпарат қабылдау орталығымен; 5) мемлекеттік авиация басқармаларының пункттерімен; 6) əуеайлақтық метеорологиялық органдармен; 7) Үйлестіру кеңесінің тұрақты құрамына кіретін мемлекеттік органдардың өкілдерімен жедел жəне тұрақты екі жақты байланыс құралдарымен жарақталады. Байланыс құралдары таратылатын хабарламаларды əрі қарай талдау үшін дыбыс жазу аппаратурасымен жабдықталады. 19. Үйлестіру орталығы, мемлекеттік авиацияның ҚҮО өз қызметінде авиация саласындағы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын, Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның стандарттары мен ұсынымдарын жəне азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органдармен келісілген ережелерді басшылыққа алады. Үйлестіру орталығының мамандары өз жұмысында азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органмен келісілген лауазымдық нұсқаулықтарды басшылыққа алады. Үйлестіру орталығы мамандарының лауазымдарына аэронавигациялық ұйым белгілеген біліктілік талаптары азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органмен келісіледі. 20. Үйлестіру орталығы басшылығының шешімімен əрбір ІҚО (Ж)-ға: 1) Үйлестіру орталығының немесе оған бағынысты органның не мемлекеттік авиацияның ҚҮО-ның құрамына кіретін персонал арасынан ІҚО (Ж) үйлестірушісі; 2) операция жүргізілетін жерде ІҚО (Ж) жалпы басшылықты жүзеге асыратын операция жүргізілетін жердегі үйлестіруші тағайындалады. Операция жүргізілетін жердегі үйлестіруші Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 23 мамырдағы № 562 ҚБПҮ қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының аса маңызды ұшуларын ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету қағидасында көзделген ерекшеліктерді ескере отырып, табиғи жəне техногендік төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің жанынан құрылған іздестіру жəне құтқару аудандарының ІҚО (Ж) жедел штабының (бұдан əрі – Жедел штаб) басшысы болып табылады; 3) Үйлестіру орталығының немесе мемлекеттік авиацияның ҚҮО шешімі бойынша жедел штабтың құрамына бірнеше іздестіру-құтқару ƏК пайдалануды үйлестіруді жүзеге асыратын ƏК үйлестірушісі (аэронавигациялық ұйымның мамандары арасынан немесе іздестіру жəне құтқару ауданындағы мемлекеттік авиация өкілінен) тағайындалады. 21. ІҚО үйлестірушісінің міндеттері: 1) авариялық жағдайға қатысты деректерді алу жəне жинау; 2) нақты бір авариялық жағдайға қарай ІҚО (Ж)-ның бастапқы жоспарын əзірлеу; 3) ІҚО (Ж) жүру барысына талдау жасау; 4) қосымша іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын тарту мақсатында мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау; 5) РДО, мемлекеттік авиацияның ҚҮО, сондай-ақ шекаралас мемлекеттердің Үйлестіру орталықтарымен іс-қимылдарды үйлестіру; 6) ІҚО (Ж)-ға қатысты ақпаратты нақты жəне тұрақты түрде жаңартылған жазбасын хронологиялық тəртіппен жүргізу; 7) авариялық кезеңді жариялау/жабу; 8) функциясына авиациялық оқиғалар мен инциденттерді тексеру кіретін уəкілетті мемлекеттік органдарды хабардар ету; 9) ІҚО (Ж) жүргізу барысы туралы қорытынды есеп беруді дайындау болып табылады. 22. ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы үйлестірушінің (бұдан əрі – ІҚО (Ж) басшысы) міндеттері: 1) ІҚО (Ж) жүргізу орнында бөлінген күштер мен құралдарды басқару; 2) Үйлестіру орталығымен, РДО-мен ІҚО (Ж) жүргізудің бастапқы жоспарын іске асыру бойынша өзара іс-қимыл жасау, оны əрі қарай əзірлеу жəне нақтылау; 3) ІҚО (Ж) жүргізу орнында байланыс орнату əдістерін айқындау; 4) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылын бақылау; 5) ІҚО (Ж) жүргізудің қауіпсіздігін қамтамасыз ету; 6) Үйлестіру орталығына, РДО-ға ІҚО (Ж) жүргізу нəтижелері туралы күнделікті есеп беру; 7) ІҚО (Ж) жүргізудің барлық жағдайларын тіркеу (іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының ІҚО (Ж) жүргізу орнына келу жəне осы ауданнан кету уақыты; тексерілген аудандар; іздестіру кезінде қолданылған жол желілері арасындағы аралық; табылған заттар мен белгілер; қолданылған іс-қимылдар; алынған нəтижелер); 8) ІҚО үйлестірушісіне жəне РДО-ға, тартылған күштер мен құралдардың басшыларына қайтып талап етілмейтін күштер мен құралдарды босату жөнінде ұсынымдар беру; 9) Үйлестіру орталығына, РДО-ға тірі қалған адамдар саны мен олардың тектері туралы ақпарат беру; 10) Үйлестіру орталығына, РДО-ға қосымша қажет көмекке сұрау салу болып табылады. 23. ƏК үйлестірушісінің міндеттері: 1) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету: ƏҚҚ органдарымен өзара іс-қимыл жасап, ƏК қауіпсіз эшелонда ұстау; ІҚО (Ж) үйлестірушісін ІҚО (Ж) жүргізу орнындағы метеожағдай туралы хабардар ету; əуе кемесінің аймаққа кіру жəне одан шығу нүктесін, сондай-ақ ұшудың абсолюттік биіктіктерін белгілеу; іздестіру-құтқару əуе кемелеріне жіберілетін жəне олардан келетін радиохабарламаларды фильтрлеу; ІҚО (Ж) кезінде бөлінген радиожиіліктерді қолдануды үйлестіру; ƏҚҚ-ның шектес органдарымен орындалатын іс-қимылдарды үйлестіру; 2) міндеттердің бірінші кезектілігін айқындау жəне оларды бөлу: іздестіру-құтқару ƏК экипаждарының ІҚО (Ж)-ны орындаудың жалпы жоспары туралы ақпарат алуын қамтамасыз ету; іздестіру жəне құтқару ауданын қамтуды бақылау жəне тиісті деректер ұсыну; іздестіру-құтқару əуе кемелерінің экипаждарына ІҚО (Ж) басшысы қойған міндеттерді орындау жөніндегі нұсқаулық өткізу; 3) іздестіру ауданын қамтуды үйлестіру: ІҚО шарттарының өзгеруіне ден қою жəне іздестірудің тиімділігін бақылау; ІҚО (Ж) басшысына іздестіру-құтқару əуе кемелерінің үнемі даярлығын қамтамасыз ету жөнінде ұсынымдар беру; 4) Үйлестіру орталығына жиынтық ақпар беру; 5) ІҚО (Ж) басшысымен тұрақты өзара іс-қимыл жасау, оған іздестіру-құтқару əуе кемелерін пайдалану бойынша əдістемелік көмек көрсету болып табылады. 24. Іздестіру мен құтқарудың əрбір ауданында кезекші іздестіру-құтқару ƏК тағайындалады. Кезекші іздестіру-құтқару ƏК жауапкершілік аудандарын бөлу азаматтық, мемлекеттік жəне эксперименттік авиациядағы іздестіру-құтқару əуе кемелерінің қолда бар құрамына сүйене отырып, сондай-ақ іздестіруқұтқару əуе кемелерінің іс-қимылдары радиусымен əуе трассаларының, жергілікті əуе желілерінің, авиациялық жұмыстар жүзеге асырылатын аудандардың бағыттарын қамту шартымен Үйлестіру орталығының шешімімен жүзеге асырылады. Кезекші іздестіру-құтқару əуе кемелерін шоғырландыру олардың Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 18 қаңтардағы №103 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының əуе кеңістігінде ұшудың негізгі қағидаларының (бұдан əрі – ҰНҚ) 382-тармағында белгіленген мерзімдерде ұшуға əзірлігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін əуеайлақтарда немесе қону алаңдарында жүзеге асырылады. 25. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган Үйлестіру кеңесінің шешімін азаматтық авиация қарамағына жатқызылған іздестіру-құтқару ƏК кезекшілігін ұйымдастыру үшін аэронавигациялық ұйымға жібереді. Аэронавигациялық ұйым Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен əуе кемелерін пайдаланушылармен Үйлестіру орталығының шешіміне сəйкес азаматтық авиацияның қарамағына жатқызылған іздестіру жəне құтқару аудандарындағы іздестіру-құтқару ƏК кезекшілігіне арналған шарт жасайды. Іздестіру-құтқару əуе кемелерінің кезекшілігі мыналарды қамтиды: 1) іздестіру-құтқару ƏК кезекші экипажының кезекшілік кезеңінде кезекшіліктің белгіленген мерзімінде үнемі əзір болуы; 2) іздестіру-құтқару ƏК кезекшісінің кезекшілік кезеңінде кезекшіліктің белгіленген мерзімдерінде ұшуға үнемі əзір болуы; 3) кезекші экипажды іздестіру жəне құтқару ауданына ұшу үшін іздестіру-құтқару ƏК-нің шоғырланған жеріне жеткізуді қамтамасыз ету; Іздестіру-құтқару ƏК кезекшілігінің құнына қосымша дайындық жəне ІҚО (Ж) орындау деңгейін арттыру мақсатында оқу-жаттығу үшін ұшу кіреді. Оқу-жаттығу үшін ұшуды орындауға бөлінген қаражатты Үйлестіру орталығының шешімі бойынша жағдайды нақтылау үшін ІҚО (Ж) жүргізу кезеңіндегі кезекші іздестіру-құтқару əуе кемесінің алғашқы ұшуына жұмсауға болады. Аэронавигациялық ұйыммен іздестіру-құтқару ƏК-нің іздестіру жəне құтқару аудандарында кезекшілікке арналған шарт жасасқан іздестіру-құтқару ƏК-ні пайдаланушы экипаждың жəне ƏК-нің белгіленген мерзімде ұшып шығуға үнемі əзір болуын қамтамасыз етеді жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес шарт талаптарының орындамағаны үшін жауапты болады. 26. Үйлестіру кеңесінің кезекші іздестіру-құтқару ƏК-нің жауапкершілік аудандарын белгілеу жөніндегі шешімінде мыналар көрсетіледі: 1) іздестіру-құтқару ƏК-нің іздестіру жəне құтқару ауданындағы əрекетінің радиусі, ƏК-нің ұшутехникалық сипаттамаларына қойылатын талаптар; 2) іздестіру жəне құтқару аудандарының шекаралары; 3) іздестіру-құтқару ƏК кезекшілігінің белгіленген мерзімдері (тəулік бойы немесе регламент бойынша, күнтізбелік кезең); 4) кезекші іздестіру-құтқару ƏК-нің іздестіру жəне құтқару ауданындағы ұшу сағаттары көрсетілген оқу-жаттығу ұшулары; 5) іздестіру-құтқару ƏК-нің жабдықталмаған қону алаңдарына қону қажеттігі туралы талаптар; 6) экипаждың ІҚО (Ж)-ға қажетті рұқсатының болуы туралы мəліметтер; 7) əзірлік дəрежесі; 8) іздестіру жəне құтқару ауданының ерекше жағдайларына сүйене отырып, кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ге қойылатын қосымша талаптар. 27. ƏК-нің барлық түрлерін іздестіру-құтқару мүлкімен, жарағымен жарақтандыруды, сондай-ақ іздестіру экипаждарын дайындауды иелігінде немесе меншігінде ƏК бар министрліктер мен ведомстволар, авиакомпаниялар (ƏК пайдаланушылар) жүзеге асырады. 28. Табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті орган ІҚО (Ж) үшін кəсіби авариялық-құтқару қызметтерінің күштері мен құралдарын бөледі. Авариялық-құтқару қызметтері персоналының ЖІҚК мəртебесі бар. Кəсіби авариялық-құтқару қызметтерінің жəне құрамаларының ІҚЖ үшін тартылған персоналының саны əрбір іздестіру жəне құтқару ауданы үшін ІҚО (Ж) жүргізуді ұйымдастыру жоспарында айқындалады. 29. Мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті орган Үйлестіру кеңесінің шешіміне сəйкес азаматтық авиацияның қарамағына жатқызылған іздестіру жəне құтқару аудандарына парашюттік қызметтің кезекші нұсқаушылары, құтқарушылар, медициналық жəне инженерлік-техникалық қызметкерлер құрамынан құралатын ПДҚТ-ға мамандарын бөледі. ПДҚТ-ға тарту тəртібі ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарымен айқындалады. 30. Теңіздердің акваториялары мен ішкі су айдындарында апатқа ұшыраған ƏК-нің экипаждары мен жолаушыларын іздестіру мен құтқаруды қамтамасыз ету үшін ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларына сəйкес теңіз жəне өзен кемелері тартылады. 31. КОСПАС-САРСАТ жүйесінен апат туралы ақпарат қабылдау үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган мен табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның бірлескен шешімімен іздестіру жəне құтқарудың байланыс пункттері тағайындалады (КОСПАС-САРСАТ жүйесінен ақпарат қабылдау үшін іздестіру жəне құтқарудың түйісу нүктелері). 32. Авиациялық ІҚО (Ж) ұйымдастыру жəне жүзеге асыру кезінде бастапқы кезеңде, мүмкіндігінше іздестіру жəне құтқару ауданындағы ƏК экипажы тартылады. 33. ІҚО (Ж) ұйымдастыру жəне жүргізу кезіндегі ƏҚҚ органдарының негізгі міндеттері: 1) əуе кемесіндегі апат кезеңі туралы ақпаратты өзара əрекет етуші ƏҚҚ пункттерінен жəне Үйлестіру орталығынан қабылдау жəне оларға тарату; 2) іздестіру-құтқару ƏК-нің бірінші кезекте ұшып шығуын қамтамасыз ету; 3) өздерінің іздестіру жəне құтқару аудандарында əуе қозғалысына қызмет көрсету; 4) апат ауданындағы іздестіру-құтқару ƏК-нің ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету; 5) ІҚО (Ж) жүргізу ауданында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 506 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану қағидасына (бұдан əрі – Əуе кеңістігін пайдалану қағидасы) сəйкес ƏҚБ органы арқылы əуе кеңістігін пайдаланудың тиісті режимдері мен шектеулерін қамтамасыз ету болып табылады. 34. Əуежайларды (əуеайлақтарды) пайдаланушылар ІҚО (Ж) жүргізуде кез келген мүмкін болатын көмекті көрсетеді.

Персоналға жəне əуежайларды (əуеайлақтарды) қажетті жабдықтармен жабдықтауға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 сəуірдегі № 404 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының əуежайларында ұшуды авариялық-құтқарумен қамтамасыз ету қағидасымен айқындалады. 35. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары, ұйымдар ƏК-ні іздестіру мен құтқаруды жүргізу кезінде қолдан келетін кез келген көмекті көрсетеді жəне іздестіру-құтқару күштері мен құралдары келгенге дейін адамдарды құтқару, оларға медициналық жəне басқа да көмек көрсету, сондай-ақ ƏК мен оның бортындағы құжаттаманы, жабдықтар мен мүлікті қорғау бойынша қажетті шаралар қабылдайды. 36. ƏК жолаушыларын, экипаждарының мүшелерін апат орнынан эвакуациялау апатқа ұшыраған əуе кемесін пайдаланушының күшімен жəне құралдарымен немесе шығыстарды кейіннен пайдаланушы өтеп беретін өзге де күштермен жəне құралдармен жүзеге асырылады. 37. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК-ге қажетті көмек көрсету үшін: 1) басқа мемлекеттердің іздестіру-құтқару күштері мен құралдарына; 2) осы ƏК-нің иесі мен пайдаланушысына; 3) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК тіркелген мемлекет билігіне Қазақстан Республикасының аумағына кіруге рұқсат беріледі. Шетелдік іздестіру-құтқару ƏК-ге рұқсат беру тəртібі Əуе кеңістігін пайдалану қағидаларында белгіленеді. Шет мемлекеттердің ЖІҚК рұқсат беру тəртібі Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзге тəртіп белгіленбесе, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады. 3. Дайындық іс-шаралары 1-параграф. ІҚО (Ж) өткізу жоспарын əзірлеу, келісу жəне бекіту тəртібі 38. Əрбір іздестіру жəне құтқару ауданына осы Қағидалардың 2-қосымшасында қамтылған іздестіру жəне құтқару ауданында (саласында) ІҚО (Ж) ұйымдастырудың жəне жүргізудің үлгілік жоспары негізінде іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізуді ұйымдастыру жоспары (бұдан əрі – ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспары) əзірленеді. Əзірленген ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын Үйлестіру кеңесінің басшысы, табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның облыстық аумақтық бөлімшесінің басшысы жəне Үйлестіру кеңесінің құрамына кіретін мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органның өкілі бекітеді. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын əзірлеу бойынша жұмыстарды жүзеге асырады. 39. ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларын азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы жəне табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органдардың, басқа мүдделі мемлекеттік органдардың, пайдаланушылар мен басқа да ұйымдардың өкілдері бірлесіп əзірлейді. Жоспарлар ІҚО (Ж) үшін тағайындалған қолда бар күштер мен құралдардың мүмкіндігін ескеріп əзірленеді. 2-параграф. Іздестіру-құтқару күштері, құралдарының жəне басқару органдарының кезекшілігін ұйымдастыру 40. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету үшін мынадай кезекшіліктер ұйымдастырылады: 1) іздестіру-құтқару ƏК мен экипаждардың; 2) апат сигналдарын уақтылы қабылдау жəне тарату үшін ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарының; 3) ЖІҚК, авариялық-құтқару жасағы, құтқару жасағы, ПДҚТ жəне басқаларының; 4) Үйлестіру орталығының жəне мемлекеттік авиацияның ҚҮО кезекші ауысымының; 5) «КОСПАС-САРСАТ» халықаралық спутниктік жүйесінен ақпарат қабылдау пунктілерінің кезекші ауысымдарының кезекшілігі. 41. Азаматтық авиацияда іздестіру-құтқару ƏК кезекшілігі аэронавигациялық ұйымның азаматтық ƏК пайдаланушыларымен жасаған шарттарының негізінде жүзеге асырылады. Мемлекеттік авиацияның кезекші іздестіру-құтқару ƏК бөлу тəртібін мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті орган айқындайды. Басқа іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын бөлу жəне олардың əзірлігін қамтамасыз ету тəртібі қарамағында осындай күштер мен құралдар бар уəкілетті орган басшысының шешімімен айқындалады. 42. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, іздестіру-құтқару ƏК-нің кезекшілікті ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарларына сəйкес атқаруын күн сайын бақылауды жүзеге асырады. Аэронавигациялық ұйыммен шарт жасаған кезекші іздестіру-құтқару ƏК пайдаланушылар белгіленген уақытта Үйлестіру орталығына іздестіру-құтқару ƏК-нің кезекшілікке түскен экипажы туралы, іздестіруқұтқару ƏК-нің ұшу орындауға даярлығы туралы күн сайын баяндайды. 43. Іздестіру-құтқару экипажы кезекшілікке түсер алдында ƏК тиесілі авиакомпанияның (пайдаланушының) ұшу қызметінің басшысы (немесе оның орынбасары) (мемлекеттік авиацияда – тікелей бастық немесе оның орынбасары) нұсқаулық өткізеді. Нұсқаулық барысында іздестіру-құтқару экипажы: 1) кезекшілікке міндет алады; 2) ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша нақты шараларды белгілейді; 3) іздестіру жəне құтқару ауданының шекараларын жəне кезекшілік уақытына арналған ұшу жоспарын нақтылайды. ƏК авиакомпанияның (пайдаланушының) тұрақты шоғырлану орнынан (мемлекеттік авиацияда – тұрақты орналасу пунктінен) тыс орнында болған жағдайда, нұсқаулықты байланыс құралдарын пайдалана отырып өткізуге рұқсат беріледі. 44. Кезекшілікке түсер алдында іздестіру-құтқару экипажы: 1) іздестіру-құтқару ƏК кезекші экипажының нұсқаулығын зерделейді; 2) нормативтік құқықтық актілердің іздестіру жəне құтқару жөніндегі талаптарын зерделейді; 3) іздестіру-құтқару ƏК-нің ұшар алдындағы дайындығын өткізеді; 4) іздестіру-құтқару ƏК-нің бортындағы авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарының бар болуын жəне олардың жай-күйін тексереді; 5) ауа райының іс жүзіндегі жай-күйін жəне болжамын зерделейді; 6) байланыс арналарының жарамдылығын тексереді. 45. Іздестіру-құтқару экипаждарының кезекшілік атқаруға əзірлігін бақылауды ƏК пайдаланушының ұшу қызметінің басшысы не оның орынбасары (мемлекеттік авиацияда – тікелей бастық не оның орынбасары) жүзеге асырады. 46. Кезекшілікке бөлінген іздестіру-құтқару ƏК-ні, ұшуға белгіленген мерзімдерін сақтаған жағдайда, жаттығу мақсатындағы ұшу немесе əуеайлақ ауданындағы өндірістік қызметке кезінде қолдануға рұқсат береді. 47. Кезекші іздестіру-құтқару экипажының құрамына кіретін ПДҚТ күндіз де, түнде де түрлі климаттық географиялық жағдайларда парашютпен секіруге əзір болуы керек. 48. Мемлекеттік авиацияның ЖІҚК басшысы бұйрықпен тағайындалады, ол ауысымға түсер алдында: 1) команданың жеке құраммен жасақталғанын; 2) топ құрамының ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі өз міндеттерін білуін; 3) қажетті жеке жарақпен жабдықталғандығын жəне олардың барын; 4) көлік құралдарының даярлығын жəне автомобиль жолдары схемасының бар болуын; 5) байланыс құралдарының жарамдылығын; 6) авариялық-құтқару мүлкінің бар болуын жəне олардың жай-күйін тексереді. 3-параграф. Іздестіру-құтқару экипажының персоналына жəне іздестіру-құтқару əуе кемесіне қойылатын талаптар 49. Мемлекеттік авиацияның іздестіру-құтқару экипаждарының құрамына жерүсті жəне ұшу дайындығынан өткен жəне азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен Авиациялық персоналға куəлік беру жəне жарамдылық мерзімін ұзарту қағидасына сəйкес алған арнайы рұқсаты бар ұшу құрамы тағайындалады. Мемлекеттік авиацияның іздестіру-құтқару экипаждарының құрамына əскер түрлерінің жауынгерлік даярлық курсына сəйкес алған арнайы рұқсаты бар ұшу құрамы кіреді. 50. Іздестіру-құтқару ƏК осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес құтқару мүлкімен жəне жарағымен жарақталады. 4-параграф. ЖІҚК, ПДҚТ қажетті жабдықпен жəне байланыс құралдарымен жарақталуына қойылатын талаптар 51. ПДҚТ осы Қағидаларға 4-қосымшаға сəйкес техникалық құралдармен жарақталады. 52. ЖІҚК осы Қағидаларға 5-қосымшаға сəйкес техникалық құралдармен жарақталады. 53. ПДҚТ мен ЖІҚК жарақтандыру табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы жəне мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті орган көрсетілген мемлекеттік органдардың жеке құрамын жарақтандыруға жəне күтіп ұстауға бөлген бюджеттік қаражат шегінде жүзеге асыралады. 5-параграф. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған əуе кемелері туралы хабарламаларды қабылдауды жəне таратуды ұйымдастыру 54. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК жолаушылары мен экипаждарын уақтылы табу жəне оларға көмек көрсету үшін «Апатқа ұшырадым» дегенді білдіретін «СОС» – телеграфтық бірыңғай халықаралық кодтық сигналы (ағылшын тіліндегі аббревиатурасы «SOS»), МЭЙДЕЙ – радиотелефондық (ағылшын тіліндегі қысқартылған аббревиатурасы MAYDAY), сондай-ақ авиациялық Щ-кодта көрсетілген қауіп туралы шұғылдық жəне ескерту сигналдары орнатылған. 55. Апат туралы хабарды қабылдау үшін əуеайлақтарда (тікұшақ айлақтарында), ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарында 121,5 МГц жиілігінде авариялық арна ұйымдастырылады. 56. Апат сигналдары əуе кемесінің бортындағы байланыс, хабар беру жəне пеленгация құралдарымен: 1) аса жоғары толқынды (бұдан əрі – АЖТ) жəне қысқа толқынды (бұдан əрі – ҚТ) радиостанциялармен телефон режимінде; 2) ҚТ радиостанциялар – телеграф режимінде (экипажда борт радист бар болған жағдайда); 3) тану аппаратурасымен; 4) қайталама радиолокация аппаратурасымен беріледі. 57. Апат туралы сигналдар «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігінде ұшудың негізгі қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 18 қаңтардағы № 103 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының əуе кеңістігінде ұшудың негізгі қағидаларына (бұдан əрі – ҰНҚ) 9-қосымшаға сəйкес ашық мəтінмен таратылады. 58. ƏК экипажынан апат туралы хабарлама алған барлық жерүсті радиостанциялары оған апат сигналын қабылдағаны туралы дереу растау жіберіп, онымен сенімді радиобайланыс орнату шараларын қабылдайды жəне сол жиілікте басқа радиостанциялармен радиоалмасуды тоқтатады. 59. Апат сигналын қабылдаған ƏК экипажы апат сигналын қабылдағаны туралы растау таратады жəне бұл туралы дереу ƏҚҚ (ƏҚБ) органына хабарлайды. 60. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК-мен радиобайланыс орнатқан ƏК экипажы сол экипаждан алған хабарламаны ƏҚҚ (ƏҚБ) органына ретрансляция жасайды жəне оған өз əуе кемесінің ұшуы, жолаушылары мен экипажы үшін қатер төндірмей, қолдан келген көмегін көрсетеді. Апатты көзімен көрген ƏК экипажы ƏҚҚ (ƏҚБ) органына өзінің бақылауы жəне апат орын алған орынның координаттары туралы баяндайды, апатқа ұшырау жағдайындағы немесе ұшыраған ƏК-мен байланыс орнатып, оның жай-күйін анықтайды жəне координаттарын нақтылайды, байланыстың мүмкін деген барлық құралдарын қолданып, бақылау нəтижелері туралы жақын жердегі ƏҚҚ (ƏҚБ) пунктіне баяндайды. 61. Əуеайлақтан тыс жерге амалсыз қонғаннан кейін апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған экипаж авариялық радиоқұралдарды жұмысқа дайындайды. Бұл ретте байланыс апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК экипажда мүшелерінде бар авариялық-құтқару радиоқұралдарының түріне қарай 121,5 МГц (243 МГц), 2182 кГц жиілігінде немесе теңіз күштерінен көмек сұраған жағдайда 8364 КГц жиілігінде жүзеге асырылады. 62. Іздестіру-құтқару ƏК-нің дыбысы пайда болған немесе оны көзбен шолып қадағалау кезінде апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК-нің экипажы апат туралы таратуы жəне онымен екі жақты радиобайланыс орнатуы керек, егер екі жақты байланыс орнату мүмкін болмаса, апат туралы хабар таратуды 1,5-2 минут ішінде келтіру үшін сигналдар таратумен («Маяк» режимі) кезектестіреді; ƏК экипажымен екі жақты байланыс орнатылған кезде радиостанция жұмысының одан кейінгі тəртібін іздестіруқұтқару ƏК командирі айқындайды. 63. Топтық пайдаланымдағы ҚТ-радиостанциясымен жұмыс кезінде апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған экипаж мынадай тəртіппен əрекет етеді: 1) құрлықта: мəжбүрлі қонғаннан кейін, радиостанция мен оның антенналарын өрістеткен соң апат туралы хабарлама əрбір таратқан сайын 3 минутқа қабылдау режиміне көше отырып, 8364 кГц жиілікте телеграф жəне телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі; мəжбүрлі қонғаннан кейін алғашқы тəуліктердің əрбір сағатының басында 10-12 минут ішінде «СОС» сигналын автоматты түрде тарату режимі іске қосылады, қалған уақытта радиостанция телеграф режимінде қабылдауға қосылады. Келесі тəуліктерде əрбір сағаттың басында радиостанция 5 минутқа «СОС» сигналын автоматты түрде тарату режиміне қосылады, одан кейін 5 минут телеграф режимінде қабылдау жүзеге асырылады. Қалған уақытта радиостанция өшіріледі. 2) теңізде: мəжбүрлі қонғаннан (суға қонғаннан) кейін радиостанция мен оның антенналарын өрістеткен соң апат туралы хабарлама əрбір таратқан сайын 3 минутқа қабылдау режиміне көше отырып, 8364 кГц жиілікте телеграф жəне телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі; 8364 кГц жиілікте апат туралы хабарлама берілгеннен кейін 2182кГЦ жиілігінде телефон режимінде апат туралы хабарламаны үш реттік тарату жүргізіледі; əрбір сағаттың келесі 1-минутынан 3-минутына дейін жəне 31-минутынан 33-минутына дейін əрбір берілген сайын қабылдау режиміне көше отырып, 2182 КГц жиілікте апат туралы хабарлама қайталанады. Екі жақты радиобайланыс орнатылған кезде кейінгі жұмыс қабылданған нұсқауларға сəйкес жүргізіледі. 64. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған əуе кемесінің экипажымен 121,5 МГц жиілігіндегі байланысты іздестіру ауданына бірінші болып жеткен ƏК немесе корабль (кеме) орнатады. Кейіннен апатқа ұшыраған экипажбен екі жақты байланыс тек ІҚО (Ж) басшысының нұсқауы бойынша 121,5 МГц жиілігінде жүзеге асырылады. ЖІҚК бағыттау ІҚО (Ж) басшысы көрсеткен арнада жүзеге асырылады, ал ЖІҚК жəне ПДҚТ-ның апатқа ұшырағандармен тікелей байланысқа шығуы 121,5 МГц арнасында жүзеге асырылады. 65. ІҚО (Ж)-ге қатысатын ƏК, теңіз жəне өзен корабльдері өздерінің арасындағы өзара іс-қимыл мақсатында радиобайланысты 130 МГц жиілігінде жүзеге асырады. 66. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару ІҚО (Ж) басшысы белгілеген арнада жүзеге асырылады: 1) əуеайлақ ауданында ƏҚҚ, ƏҚБ органдарының жұмыс жиілігінде; 2) авариялық жиілікте - 121,5 МГц; 3) арнайы бөлінген жиілікте - 123,1 МГц. 67. ПДҚТ өзінің шақыру белгісі ретінде 10-нан 19-ға дейінгі, ал ЖІҚК - 20-дан 29-ға дейінгі екі мəнді сандық индексті қоса отырып, тұрақты орналасатын əуеайлақтың трассалық шақыру белгісін пайдаланады. 68. Азаматтық авиацияда іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу үшін байланыс құралдарын даярлауды жəне ұшуды радиотехникалық қамтамасыз ету аэронавигациялық ұйым филиалының (өкілдігінің) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің (бұдан əрі – РТЖБҚ) басшысына жүктеледі. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған əуе кемесінің экипажына көмек көрсету үшін барлық байланыс құралдарын дереу қолдану жəне ұшуды радиотехникалық қамтамасыз ету ұшу басшысының (ƏҚҚ аға диспетчерінің) немесе ƏҚБ органының лауазымды адамының шешімі бойынша жүзеге асырылады. 69. Апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған əуе кемесіне көмек көрсету үшін телефон жəне телеграфтық байланыс арналарын ұсыну бірінші кезекте жүргізіледі. Апат туралы хабарлама – басқа хабарламаларға қарағанда басымдығы бар хабарлама. 70. Экипаждың апаттың алдын алу үшін қолданған шаралары нəтижесінде əуеайлаққа дейін əрі қарай ұшудың қауіпсіздігіне сенімділік туындаса, дереу қауіптің жойылғаны туралы хабарлама тарату қажет. 4. Оқыту жəне оқу-жаттығулар 1-параграф. Іздестіру мен құтқаруды үйлестіру орталығының мамандарын, іздестіру-құтқару əуе кемелерінің үйлестірушілерін жəне іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) үйлестірушілерін даярлау жөніндегі талаптар 71. Үйлестіру орталығының мамандары оқудан, жұмыс орнында тағылымдамадан жəне біліктілігін тексеруден өтеді. Үйлестіру орталығының мамандарын оқыту азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен оқыту жəне біліктілігін арттыру бағдарламалары бойынша ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету бойынша даярлауды қамтиды. 72. Оқыту аяқталғаннан кейін Үйлестіру орталығының мамандарына ІҚО (Ж) (SMC) үйлестірушісі біліктілігі беріледі. 73. Үйлестіру орталығының мамандарын жұмыс орнында тағылымдамадан өткізуді жəне біліктілігін тексеруді нұсқаушылар мен Үйлестіру орталығының бастығы жүргізеді. 74. ƏК үйлестірушілерін даярлау жəне біліктіліктерін арттыру азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен оқыту жəне біліктілігін арттыру бағдарламалары бойынша жүзеге асырылады. Оқыту аяқталғаннан кейін аэронавигациялық ұйымның мамандарына ƏК үйлестірушісі біліктілігі беріледі. 75. Үйлестіру орталығы өз мамандарын даярлау, тағылымдамадан өткізу жəне қайта даярлау жоспарын бекітеді, сондай-ақ қайта даярлаудан уақтылы өткізуді есепке алуды жүргізеді. 2-параграф. ЖІҚК мен ПДҚТ даярлауға қойылатын талаптар 76. ЖІҚК: 1) арнайы даярлықтан; 2) ІҚО (Ж)-ға алдын ала даярлықтан өтеді. 77. ЖІҚК мыналарды атқара алуға тиіс: 1) апат туралы хабарлама қабылдау жəне тарату; 2) радиобайланыстың авариялық арналарының жұмысқа қабілеттілігін тексеру; 3) басқа іздестіру-құтқару командаларымен радиобайланыс жүргізу; 4) борттық авариялық-құтқару мүлкін жəне авариялық құтқару құралдарын (мемлекеттік авиацияның ЖІҚК) қолдану; 5) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын апат орнына бағыттауды жүзеге асыру; 6) авариялық ƏК-ден зардап шеккендерді эвакуациялау жəне шығару, оларға дəрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсету, зардап шеккен адамдарды апат орнынан эвакуациялау. 78. ПДҚТ мыналарды атқара алуы керек: 1) қиылысқан жəне жетуі қиын жерлерде жол көрсету, топографиялық картаны қолдану жəне азимут

бойынша ауысу; 2) ІҚО (Ж) жүргізу кезінде қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, түрлі іздестіру тəсілдерін қолдану; 3) апатқа ұшыраған ƏК-ден кемесіндегі зардап шеккендерді эвакуациялау жəне шығару, оларға дəрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсету; 4) түрлі климаттық жəне физикалық-географиялық жағдайларда тірі қалу қағидаларын қолдану; 5) əуе кемесіндегі өртті сөндіру тəсілдері мен құралдарын қолдану; 6) іздестіру-құтқару ƏК-ні қондыру үшін алаң таңдау жəне таңбалау. 79. ПДҚТ мүшелері түрлі климаттық жəне географиялық жағдайларда кез келген уақытта парашюттен секіруді орындауға даярлықтан өтеді. 80. Медициналық қызметкер, егер ол ЖІҚК жəне ПДҚТ құрамында болса: 1) тікелей апат орнында дəрігерге дейінгі көмек немесе алғашқы медициналық көмек көрсетуді; 2) эвакуациялау кезектілігін, тасымалдау түрін айқындау жəне апатқа ұшырағандарды медициналық мекемелерге уақтылы эвакуациялауды қамтамасыз етуді атқара білуі керек. 3-параграф. Оқу-жаттығулар өткізу 81. Жұмыстың тиімділігінің жоғары дəрежесіне қол жеткізу үшін ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге тартылған күштерге оқу-жаттығу өткізу жəне құралдарды пайдалану ұйымдастырылады. Оқу-жаттығулар ІҚО (Ж) жүргізу ықтималдығы елеусіз болған уақыт кезеңінде өткізіледі. 82. Жаттығулар былай бөлінеді: 1) шынайы авариялық жағдайда сенімділікті қамтамасыз ету үшін барлық іздестіру-құтқару күштері арасында белгіленген байланыс арналары мен құралдарын кезең-кезеңімен қолдануға байланысты оқужаттығулар; 2) іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын өрістетпей, дағдарыс жағдайына əзірленген сценарийлер негізінде ден қою шараларын көрсетуді көздейтін штабтық оқу-жаттығулар; 3) апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған əуе кемесін білдіретін объектіні іздестіру мақсатында ІҚО (Ж) ұйымдастыру жоспарында көзделген іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын қатыстырып өткізілетін толық масштабты (далалық) оқу-жаттығулар. 83. Осы Қағидалардың 80-тармағында көрсетілген оқу-жаттығуларды өткізу туралы шешімді (олардың мақсаты мен өткізу жоспарын əзірлеуді қоса алғанда) Үйлестіру кеңесінің басшысы қабылдайды. 5. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу тəртібі 1-параграф. Авариялық хабардар ету 84. ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары, пайдаланушылар, аэроклубтар апатқа ұшырау жағдайындағы немесе апатқа ұшыраған ƏК туралы ақпарат алған кезде ҰНҚ айқындалған тəртіппен қажетті көмек көрсету жөнінде мүмкін болатын барлық шараларды қолдануға жəне ІҚО (Р) жүргізу жоспарына сəйкес іздестіру-құтқару командаларын, мемлекеттік органдардың авариялық-құтқару қызметтерін, ƏК пайдаланушыларын дереу ақпараттандырады, сондай-ақ өз құзыреті шегінде авариялық оқиғаға немесе тосын оқиғаға тексеру жүргізуді ұйымдастыру үшін азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті органдарға хабарлайды 85. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалар мен астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары, жеке жəне заңды тұлғалар ƏК-нің апатқа ұшырауы жөнінде өздеріне белгілі болған барлық жағдайлар туралы табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органға немесе жақын маңдағы əуеайлаққа дереу хабарлайды. 86. ƏҚҚ органдарының диспетчерлері, ƏҚБ органдарының лауазымды адамдары ƏК апаты туралы хабарды алған кезде ƏК-ні табу, оның координаттарын айқындау, онымен радиобайланыс орнату, апаттың сипатын жəне ƏК командирінің одан кейінгі іс-қимылдар туралы шешімін анықтау үшін дереу шаралар қабылдайды. Қабылданған ақпаратты белгіленген схема бойынша хабарлауды жүргізетін ƏҚҚ органының ұшу басшысына (аға диспетчеріне) немесе ƏҚБ органы басшысына дереу баяндайды. 87. Үйлестіру орталығы, ұшу басшысы, ƏҚҚ органдарының диспетчерлері апат туралы хабарды қабылдаған кезде ол туралы мемлекеттік авиация басқармасының пунктін хабардар етеді. 88. Авариялық хабардар ету белгіленген схемалар бойынша жүргізіледі. 2-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу кезінде шешім қабылдау жəне басқару жүйесі 89. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде шешім қабылдау жəне басқару жүйесі мына деңгейлерге бөлінеді: 1) ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңі; 2) ІҚО (Ж) аймағын кеңейту кезеңі; 3) ІҚО (Ж)-ның аяқталу (тоқтату) кезеңі. 90. ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңінде іс-қимылдарды үйлестіру мен шешім қабылдауды Үйлестіру орталығы РДО-мен келісе отырып жəне қажет болған кезде мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен өзара ісқимыл жасай отырып, жүзеге асырады. ІҚО (Ж)-ның бастапқы кезеңі уақыт бойынша қайсысының бұрын басталуына қарай, апаттық кезең басталған сəттен жедел штаб жұмысы басталғанға дейін немесе апаттық кезең жабылғанға дейін тарайды. 91. ІҚО (Ж) аймағын кеңейту кезеңінде ІҚО (Ж) басшысы РДО-мен жəне қажет болған кезде, Үйлестіру орталығымен жəне мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен өзара іс-қимыл кезінде шешім қабылдауды қамтамасыз етеді. ІҚО (Ж) аймағын кеңейту кезеңі жедел штаб жұмысы басталғаннан (оның алғашқы кеңесінен) бастап авариялық кезең жабылғанға дейін тарайды. 92. ІҚО (Ж) аяқталу кезеңінде ІҚО (Ж) басшысы авиациялық оқиғаны тексеру жөніндегі комиссияның басшысымен өзара іс-қимылда шешім қабылдауды қамтамасыз етеді. ІҚО (Ж) тоқтату жəне осындай тоқтатуға байланысты іс-қимылдар туралы шешім қабылдауды ƏК иесі мен жедел штаб басшысының ƏК-ні, оның жолаушылары мен экипажын іздестіруді тоқтату туралы келісімі бойынша авиациялық оқиғаны тексеру жөніндегі комиссияның басшысы қабылдайды. 3-параграф. Авариялық кезең уақытындағы Үйлестіру орталығы іс-қимылдарының тəртібі 93. Авариялық кезеңдегі ƏК туралы ақпаратты қабылдағаннан кейін Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиация ҚҮО-мен бірлесіп: 1) қабылданған ақпаратты бағалайды; 2) талап етілетін операцияның ауқымын айқындайды жəне іс-қимылдардың бастапқы жоспарын əзірлейді; 3) іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда береді. 94. Іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда берген кезде мыналар ескеріледі: 1) олардың орналасқан жерлерінің апат ауданынан алыстығы; 2) метеорологиялық, климаттық жағдайларға, жергілікті жердің бедері мен ондағы кедергілердің болуына қарай авиациялық, жерүсті құралдарын қолдану мүмкіндіктері. 95. ƏҚҚ (ƏҚҰ) органдары ƏК-нің авариялық кезеңде екені нақтыланған кезде Үйлестіру орталығын, мемлекеттік авиация ҚҮО-ны хабарландырады. 96. Егер авариялық кезеңдегі ƏК жөніндегі ақпарат ƏҚҚ органдарынан емес, басқа ақпарат көздерінен қабылданған болса, Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиация ҚҮО-мен бірлесіп, аталған жағдайдың авариялық кезеңнің қайсысына жататындығын айқындайды. 97. Айқынсыздық кезеңі туындаған кезде Үйлестіру орталығы ƏҚҚ (ƏҚҰ) органдарымен жəне РДО-мен бірлесіп, келіп түскен ақпаратты бағалайды. 98. Алаңдаушылық кезеңі туындаған кезде Үйлестіру орталығы ол туралы дереу РДО-ға хабарлайды. РДО алаңдаушылық кезеңінің туындағаны туралы ІҚО (Ж) басшысын тағайындау үшін болжамды іздестіру мен құтқару ауданының табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның аумақтық бөлімшесінің кезекші қызметін хабардар етеді. 99. Апат кезеңі басталған кезде Үйлестіру орталығы: 1) ƏК тұрған орынды анықтайды, оның тұрған орнын анықтау кезінде болуы мүмкін қатенің шамасын айқындайды жəне осы деректердің негізінде іздестіру аймағының көлемін айқындайды; 2) РДО-мен бірлесіп, болжамды іздестіру мен құтқару аудандарындағы ІҚО (Ж) жедел штабтар арқылы іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын шұғыл түрде іс-қимылға енгізеді, сондай-ақ жағдайдың дамуы бағалау негізінде кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда береді; 3) апатқа ұшыраған ƏК пайдаланушысын хабардар етеді жəне операцияның барысы туралы ақпарат береді (ол туралы ақпарат бар болса); 4) көмегі талап етілуі мүмкін немесе аталған операция оған қатысты болуы мүмкін шекаралас мемлекеттердің іргелес аумақтарының Үйлестіру орталығына (қажет болған кезде) хабарлайды; 5) егер авариялық жағдай туралы ақпарат басқа дереккөзден қабылданған болса, тиісті ƏҚҚ органын хабарландырады; 6) қолда бар ақпарат негізінде ІҚО (Ж) өткізу бойынша бірінші кезектегі іс-шаралар жоспарын құрады жəне оны мемлекеттік авиация ҚҮО жəне РДО-мен келіседі; 7) авиациялық оқиғаны тексеруді ұйымдастыру, ƏК тіркеу мемлекеті мен пайдаланушы мемлекеті үшін ақпарат ұсыну үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органды хабардар етеді. 100. Апат кезеңі туралы хабарландырудан кейін Үйлестіру орталығы оған тартылған ІҚО (Ж)-ның қатыстырылған жедел штабтарына авариялық кезеңнің барлық жағдаяттары мен оқиғалардың əрі қарай дамуы туралы ақпараттандырады. 101. Авариялық кезеңге қатысты кез келген ақпаратты алған ІҚО (Ж) жедел штабтары оларды Үйлестіру орталығына тапсырады. 102. Үйлестіру орталығы жауапкершілік аймағында авариялық кезеңдегі ƏК бар ƏҚҚ органына оны осы ƏК-ге тапсыру үшін қабылданған іс-қимылдар туралы ақпаратты жолдайды. 103. Айқынсыздық, алаңдаушылық жəне апат кезеңдері үшін Үйлестіру орталығы мамандары ісқимылдарының бақылау тізбесі Осы Қағидаға 6-қосымшада белгіленген. 4-параграф. Апатқа ұшыраған əуе кемелерін іздестіру мен құтқаруды ұйымдастыру кезінде іздестіру мен құтқару ауданының ІҚО (Ж) жедел штабы іс-қимылының тəртібі 104. Іздестіру мен құтқару аудандарында ІҚО (Ж)-ны тікелей басқаруды табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органның аумақтық бөлімшелері жанында құрылған ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету жөніндегі жауапкершілік аудандары-ның ІҚО (Ж) жедел штабтары (бұдан əрі – Жедел штаб) жүзеге асырады. Жедел штаб төтенше жағдайлардың алдын алу жəне жою жөніндегі аумақтық комиссиялар құрамында құрылады. 105. Жедел штаб өзінің жауапкершілік ауданы шегінде ІҚО (Ж) жүргізу жоспарын əзірлейді. Штаб 1:1000000 (іздестіру ƏК-нің радиотехникалық іздестіруді жүргізуі үшін); 1:500000 (іздестіру ƏК-нің көзбен шолып іздестіруді жүргізуі үшін); 1:200000 (ЖІҚК-ның көзбен шолып іздестіруді жүргізуі үшін) масштабтағы жауапкершілік ауданы карталарының жиынтығымен қамтамасыз етіледі. 106. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын басқару процесінде жедел штаб: 1) зардап шеккендерді тез табу жəне дереу көмек көрсету мақсатында барлық бөлінген іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылдарын ұйымдастырады; 2) іздестіру-құтқару ƏК-ні апат орнына бағыттайды; 3) отын қорын, тəуліктің жарық уақытын, сондай-ақ, метеожағдайдың нашарлауы жағдайындағы ісқимылды ескере отырып, əрбір іздестіру-құтқару экипажы үшін іздестіру ауданын айқындайды. 107. ІҚО (Ж)-ны басқару кезінде ІҚО (Ж) бойынша жауапкершілік ауданының ІҚО (Ж) штабының негізгі міндеттері: 1) іздестіру мен құтқару жүргізу кезінде əуе жəне жерүсті іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының іс-қимылдарын тікелей басқару; 2) іздестіру мен құтқаруға тартылған күштер мен құралдардың үйлескен іс-қимылдарын қамтамасыз ету; 3) іздестіру мен құтқару процесінде күштер мен құралдарды өсіруді қамтамасыз ету болып табылады. 108. ІҚО (Ж) өткізуді тікелей басқаратын жедел штабтар: 1) өздеріне бағынышты органдарға нұсқау береді жəне ол нұсқаулар туралы РДО-ға хабарлайды; 2) Үйлестіру орталығын оқиғалардың дамуы туралы ақпараттандырады; 3) қажет болған кезде РДО арқылы іздестіру мен құтқару үшін қосымша əуе жəне жерүсті іздестіруқұтқару күштері мен құралдарын сұратады; 4) РДО мен Үйлестіру орталығына күн сайын ІҚО (Ж)-ның орындалу барысы туралы есеп береді. 109. Жедел штабтардың нұсқау беруі жəне ұшудағы іздестіру-құтқару ƏК-ден ақпарат қабылдауы ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары немесе ƏК үйлестіруші арқылы жүзеге асырылады. 5-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарды) орындау кезінде іздестіру-құтқару əуе кемелері экипаждарының іс-қимылдары 110. Іздестіру-құтқару ƏК экипажы ұшып шығуға команда алысымен дереу ұшу алдындағы дайындыққа кіріседі, оның процесінде: 1) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында ұшуды жүргізу қағидаларының талаптарына сəйкес немесе мемлекеттік авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен мемлекеттік авиацияда ұшуды жүргізу қағидаларының талаптарына сəйкес қажетті құжаттарды жəне ұшу карталарын алу жəне ресімдеу; 2) ұшу ауданындағы метеожағдай мен ауа райы болжамы туралы ақпаратты алу; 3) апатқа ұшыраған ƏК іздеу ауданын, үлгісі мен нөмірін нақтылау; 4) радиобайланыс жүргізу тəртібін нақтылау; 5) ƏК-нің іздестіру радиоаппаратурасының даярлығын, авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарының бар болуы мен жай-күйін нақтылау; 6) ПДҚТ міндеттерін жəне ПДҚТ-мен өзара іс-қимыл тəртібін жəне экипаждағы міндеттерді нақтылау; 7) ұшып шығуға даярлығы туралы хабарлау қажет. 111. Шұғыл түрде ұшып шығу кезінде кезекші іздестіру-құтқару экипаждары ҰНҚ 139-тармағына сəйкес іздестіруге ұшып шыға алады. Бұл ретте іздестіруге міндеттер қою, апатқа ұшырау жағдайындағы жəне апатқа ұшыраған ƏК мен экипаж туралы, метеожағдай, ұшу бағыты мен биіктігі, əуе жəне жерүсті іздестіру-құтқару күштерімен өзара іс-қимыл тəртібі туралы деректерді нақтылау жəне басқа ақпаратты тарату экипаж ұшып көтерілгеннен кейін радио арқылы жүзеге асырылады. 112. Іздестіру-құтқару экипаждарының бұдан кейінгі ұшып шығуын ұйымдастыру кезінде міндеттер қоюды, мүмкіндігінше, ұшып шығу алдында ƏК үйлестірушісі арқылы ІҚО (Ж) басшысы жүргізеді, ал ұшу алдындағы дайындық процесінде көзбен шолып іздестіру үшін іздестіру ауданын жан-жақты зерделей отырып, ұшу карталары қосымша дайындалады. 113. Іздестіру-құтқару ƏК ұшуына диспетчерлік қызмет көрсетуді ƏК ұшып бара жатқан жауапкершілік ауданындағы ƏҚҚ органы жүзеге асырады, ал бақыланбайтын əуе кеңістігінде ұшу кезінде ұшу-ақпараттық қызмет көрсету қамтамасыз етіледі. 114. ƏҚҚ органы ІҚО (Ж) басшысын немесе ƏК үйлестірушісін іздестіру экипаждарының ұшып шығуы жəне жұмысы туралы хабардар етеді. 115. Ұшып көтерілу жəне берілген биіктікке жеткеннен кейін іздестіру-құтқару ƏК экипажы: 1) іздестіру аппаратурасының борттық кешенін іске қосады (бар болса); 2) ƏҚҚ (ƏҚБ) органымен радиобайланысты тоқтатпай тұрып, тыңдау үшін байланыстың авариялық арнасын іске қосады; 3) ƏҚҚ (ƏҚБ) органының диспетчеріне нұсқаулықта айтылған уақыттық мерзімде, бірақ 15 минуттан сиретпей іздестіру нəтижелері туралы баяндайды. 116. Іздестіру ауданына шығу барлық навигация құралдарын кешенді пайдалана отырып, сондай-ақ: 1) авариялық радиостанцияның жұмысы кезінде – іздестірудің радиотехникалық құралдарының көмегімен; 2) апатқа ұшырағандармен радиобайланыс бар болған кезде – олардың нұсқауы бойынша; 3) апат орнында басқа ƏК бар болған кезде – оның нұсқауы бойынша; 4) ƏҚҚ (ƏҚБ) органының командалары бойынша жүзеге асырылады. 117. Апатқа ұшырағандарды радиотехникалық құралдарды қолданумен іздестіру негізгі іздестіру əдісі болып табылады. Апатқа ұшырау жағдайындағы жəне апатқа ұшыраған ƏК-ні радиотехникалық іздестіруді орындау əдістемесі осы Қағидаларға 7-қосымшаның 2-бөлімінде келтіріледі. 118. Іздестіру-құтқару ƏК-нің авариялық радиомаяктан (радиобуй) ұшып өту уақыты мен орны туралы экипаж өзі байланыста болған ƏҚҚ органына баяндайды жəне апатқа ұшырағандарды көзбен шолып табу үшін төмендеуге рұқсат беруді сұрайды. 119. Егер радиотехникалық іздестірудің нəтижесінде апатқа ұшырағандар табылмаса жəне олармен байланыс орнатылмаса, ІҚО (Ж) басшысының шешімі бойынша көзбен шолып іздестіру жүргізіледі. Іздестірудің қолданылған əдісіне (радиотехникалық немесе көзбен шолу) қарамастан, іздестірудің алғашқы екі күнінде ұшу борттық іздестіру аппаратурасының іске қосылған кешенімен орындалады (бар болса). 120. Көзбен шолып іздестіру көзбен шолып іздестіру палеткаларын пайдалана отырып, берілген квадраттар бойынша жүзеге асырылады. Іздестіру ауданын квадраттарға бөлуді ІҚО (Ж) басшысы немесе ƏК үйлестірушісі жүзеге асырады. Іздестіру ауданын квадрат бойынша зерттеудің кезектілігі іздестіруқұтқару əуе кемесінің экипажына ұшу алдында немесе ұшып шыққаннан кейін радиобайланыс арналары арқылы көрсетіледі. Көзбен шолып іздестіруді орындау əдістемесі осы Қағидаларға 7-қосымшаның 4-бөлімінде келтірілген. 121. Көзбен шолып іздестіру кезінде экипаж құрамына бақылаушылар кіреді. Іздестіру-құтқару ƏКнің командирі əрбір экипаж мүшесі мен бақылаушыға ұшып өтетін жерді қарау секторларын айқындайды. 122. Іздестіру-құтқару ƏК-нің радиотехникалық іздестіру кезіндегі ұшу биіктігі мынадай шектерде тағайындалады: 1) В жəне С санатты ұшақтар үшін – 3000-8100 м.; 2) А санатты тікұшақтар мен ұшақтар үшін – 1200-2100 м. 123. Іздестіру-құтқару ƏК-нің көзбен шолып іздестіру кезіндегі ұшу биіктігі мынадай шектерде тағайындалады: 1) В жəне С санатты ұшақтар үшін – жергілікті жер бедерінің үстінен 500-600 м.; 2) А санатты тікұшақтар мен ұшақтар үшін – жергілікті жер бедерінің үстінен 100-300 м. 124. Ашық ауа райы кезінде жергілікті жердегі объектілерді көзбен шолып табудың қашықтығы осы Қағидаларға 8-қосымшада келтірілген. 125. Көзбен шолып іздестіру кезінде бүйірлік жолақтарды 25 % жаба отырып, берілген іздестіру ауданын тұтас қарап шығу қамтамасыз етіледі. Осы мақсатта галстардың арасында мынадай қашықтықты ұстану қажет: 1) қиылысқан жергілікті жер үстінде - 0,5 шақырым; 2) орман үстінде - 1 шақырым; 3) қалың орман үстінде - 0,5 шақырым; 4) ашық жер үстінде - 2 шақырым. Галстардың ұсынылатын ұзындығы - 10-20 шақырым. 126. Қиылысқан жергілікті жер үстінен жəне қалың орманның үстінен көзбен шолып іздестіруді бастау алдында немесе радиоіздестіру процесінде өрт ошақтарын, түтіндерді немесе болуы мүмкін апат орнының басқа да белгілерін табу мақсатында іздестіру ауданын жалпы қарап шығуды қамтамасыз ететін жоғары биіктікте шолып ұшу орындалады.

Жалғасы 10 бетте


10

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 9-бетте). 127. Тауда іздестіру ұшуын орындау кезінде шатқалдар, аңғарлар, тау өзендері қаралады. Тау шыңдары мен бөктерлерін қарау барлық жағынан (көлденеңінен) жүргізіледі. 128. Апатқа ұшырағандармен байланыс орнатылған кезде іздестіру-құтқару ƏК экипажы олардан апат орны мен сипаты, физикалық жай-күйі жəне қажетті көмек туралы сұрайды, сигналдық немесе қолда бар құралдармен өзі туралы белгі бере отырып, авариялық радиостанцияны «Маяк» режиміне қосуға команда береді. 129. Апат орны анықталған кезде іздестіру-құтқару ƏК экипажына: 1) апат орнының координаталарын айқындау жəне картаға түсіру; 2) ƏК бортындағы құралдардың көмегімен апат орнын белгілеу (мүмкіндігінше); 3) радиомен немесе ƏК-нің эволюцияларымен апатқа ұшырағандарға олардың табылғандығы туралы осы Қағидаларға 9-қосымшаға сəйкес хабарлау; 4) апатқа ұшырағандарға жедел көмек қажет, ал қонуды орындау мүмкін болмаған жағдайда, ПДҚТ, авариялық-құтқару мүлкі мен жарақтарын түсіру; 5) басқа іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын бағыттауды қамтамасыз ету; 6) егер отын қоры мүмкіндік берсе, ауыстырғанға немесе ƏҚҚ (ƏҚБ) органының диспетчері апат ауданынан кету туралы нұсқау бергенге дейін апат ауданының үстінен ұшуды жалғастыру қажет. 130. Су бетінде апатқа ұшыраған жолаушылар немесе ƏК экипажын тапқан кезде іздестіру-құтқару ƏК экипажы түтін, суды бояйтын маркерлер, жүзіп жүрген белгілер немесе ƏК бортында бар басқа құралдардың көмегімен апат орнын белгілеуді жүргізеді. 131. Іздестіру-құтқару ƏК-нің экипажы апат орнын тапқан кезде радиобайланыс арналары арқылы ƏҚҚ (ƏҚБ) органының диспетчеріне: 1) UTC бойынша сағатта жəне минутта анықталған уақытты, апат ауданының координаталарын; 2) ƏК-нің жай-күйі мен жағдайын, авариялық ƏК-ден эвакуцияланған жолаушылар мен экипаж мүшелерінің болуын жəне көрінетін жағдайын; 3) радиобайланыс арналары бойынша апатқа ұшырағандарға жіберілген ақпаратты; 4) апат ауданындағы ауа райын; 5) жергілікті жер бедерінің бағасын жəне апатқа ұшыраған ƏК мен адамдар тұрған жер (су) бетінің жайкүйін (теңіз толқынын, мұз жағдайын); 6) қозғалу құралдарын (су, теміржол, автокөлік, жегін көлік) пайдалану мүмкіндігін; 7) апатқа ұшырағандарға көмек көрсету үшін қабылданған іс-қимылдарды хабарлайды. 6-параграф. Іздестіру-құтқару əуе кемелері экипаждарының апатқа ұшырағандарға көмек көрсету жəне эвакуациялау бойынша іс-қимылдары 132. Іздестіру-құтқару ƏК экипажы қону үшін алаңды таңдап, оның координаттарын ƏҚҚ (ƏҚБ) органының диспетчеріне хабарлайды. Қонғаннан кейін ол туралы баяндайды жəне апатқа ұшырағандарды эвакуациялау бойынша өз іс-қимылдарын ІҚО (Ж) басшысымен келіседі. ІҚО (Ж) басшысымен радиобайланыс болмаған кезде ƏК командирі апатқа ұшырағандардың қону жəне эвакуациялау қауіпсіздігін қамтамасыз ететін барлық факторларды ескере отырып, апатқа ұшырағандарды эвакуациялау тəсілін дербес таңдайды. Қону үшін алаң таңдау жəне оны орындау Қазақтан Республикасының азаматтық авиациясында ұшуды жүргізу қағидаларының жəне ƏК-ні ұшу кезінде пайдалану жөніндегі нұсқаулықтың талаптарына сəйкес жүзеге асырылады. Қонуды орындау мүмкін болмаған кезде іздестіру-құтқару ƏК командирі ПДҚТ-ны парашюттік тəсілмен жерге түсіреді немесе оларды ілініп тұру режимінен түсіру құрылғысының немесе шығырдың көмегімен тікұшақтан түсіреді. 133. Қонғаннан кейін іздестіру-құтқару ƏК командирі бірінші кезекте зардап шеккендерге дəрігерге дейінгі жəне алғашқы медициналық көмек көрсетуді жəне оларды жақын əуежайға немесе медициналық мекемеге эвакуациялауды ұйымдастырады. Дəрігерге дейінгі немесе алғашқы медициналық көмек апат орнында өзіне-өзі жəне өзара көмек ретінде көрсетіледі. Дəрігерге дейінгі немесе алғашқы медициналық көмекті тікелей апат орнында ПДҚТ, ЖІҚК құрамына кіретін медициналық персонал көрсетеді, ал оны көрсету мүмкін болмаған жағдайда, жақын медициналық мекемелерде көрсетіледі. Зардап шеккендерді эвакуациялау кезектігі мен тасымалдау түрін апат орнында медициналық персонал айқындайды, бұл ретте радио арқылы мамандардан консультация алу мүмкіндігі қолданылады. 134. Апатқа ұшыраған ƏК-де өрт болған кезде іздестіру-құтқару ƏК экипажы қонғаннан кейін ПДҚТмен бірлесіп адамдарды, бірінші кезекте жарақат алғандарды ƏК-ден эвакуациялауға дереу кіріседі жəне бір уақытта өрттің алдын алу шараларын қабылдайды. ПДҚТ есебінің жетекшісі немесе іздестіру-құтқару ƏК-нің командирі экипаж мүшелері мен құтқарушылар арасында міндеттерді бөле отырып, эвакуацияны басқарады. Өртті сөндіру үшін іздестіру-құтқару ƏК бортындағы құралдарды, сондай-ақ қолда бар құралдарды (су, құм, топырақ жəне т с.с.) барынша қолдану қажет. Мүмкін болса, жергілікті тұрғындарды қатыстыру керек. 135. Іздестіру-құтқару ƏК экипаждары мен ПДҚТ, ЖІҚК мүшелері əуе кемесіндегі авариялық люктер мен шығатын жерлерді жəне фюзеляжды ашатын орынды білуі керек. 136. Апатқа ұшырағандарды тікұшақ бортына тартып көтеру əдетте құтқарушының көмегімен ілініп тұру режимінде жүргізіледі. 137. Суда апатқа ұшыраған ƏК экипажы немесе жолаушылары табылған кезде іздестіру-құтқару ƏК экипажы: 1) қажет болған кезде, апатқа ұшырағандарға жүзетін апаттық-құтқару құралдары мен басқа мүлкі бар төсемді лақтырады; 2) апатқа ұшырағандарды ƏК бортына көтеру жəне эвакуациялау мүмкіндігін бағалайды. 138. Ұшақтардан жерге түсіру парашюттік тəсілін, ал тікұшақтан төмендегі тəсілдердің бірін қолданумен орындалады: 1) парашюттік тəсілімен; 2) парашютсіз жерге түсу; 3) түсіру құрылғысының немесе электр шығырдың көмегімен тікұшақ тоқтап тұрған режимде. 139. Адамдарды су бетінен тікұшақ бортына көтеру құтқарушылардың көмегімен жүзеге асырылады. Суға құтқарушыларды түсіру мүмкін болмаған жағдайда тікұшақ командирі зардап шеккендерді орналастыру жəне əрі қарай бортқа көтеру үшін оларды шөміш-себет немесе басқа құрылғыны судағы немесе жақын жердегі адамдарға келтіру не жақындату тəсілімен көтеру туралы дербес шешім қабылдай алады. 140. Тікұшақтағы құтқарушыларды суға түсіру алдында зардап шеккендерге жүзетін құралдар (үрмелі қайықтар, сал жəне т.б.) лақтырады, ал құтқарушылар гидрокостюм немесе құтқару белдіктерін киеді. 141. Су үстінде тоқтата тұру үшін тоқтатуды орындауды гидрометеожағдайды ескере отырып жəне Тікұшақты ұшу кезінде пайдалану басшылығының ұсынымдарына сəйкес тікұшақ командирі жүзеге асырады. 142. Зардап шеккендерді эвакуациялау кезектілігін ПДҚТ құрамындағы медицина қызметкерінің баяндауы бойынша ПДҚТ жетекшісі немесе іздестіру-құтқару ƏК командирі айқындайды. 143. ПДҚТ-ны жерге түсіру, апатқа ұшырағандарды қону тəсілімен немесе ілініп тұру режимімен эвакуациялау мүмкін болмаған жағдайда, адамдардың тірі қалуын қамтамасыз ету үшін апаттық-құтқару жарақтары мен арнайы жүктері бар салынған төсемді лақтырады. 144. Корабльдерді, кемелерді апат ауданына бағыттау радио арқылы, ал радиобайланыс жоқ кезде – орнатылған көзбен шолу сигналдары арқылы іздестіру-құтқару ƏК экипажы жүзеге асырады. 145. Егер апатқа ұшыраған ƏК суға батып кеткен болса, онда іздестіру-құтқару ƏК командирі суға бату орнын белгілеу немесе осы жерді сипатты бағдармен байланыстыру (торауылдау) үшін барынша мүмкін болатын дəлдікпен буй, радио немесе радиолокациялық маяк немесе бортта бар басқа құралдарды тастайды. ƏК суға батқан жəне таңбалау құралдары тасталған орын туралы экипаж командирі ƏҚҚ (ƏҚБ) диспетчеріне хабарлайды жəне кейінгі іс-қимыл туралы нұсқау алғанға дейін объекті үстінен ұшуды жалғастырады. 146. ІҚО (Ж) орындалғаннан кейін іздестіру-құтқару ƏК командирі нəтижелер туралы ІҚЖ басшысына немесе ƏК үйлестірушісіне баяндайды. ІҚО (Ж) басшысының нұсқауы бойынша баяндама жазбаша нысанда беріледі. 7-параграф. Апат туралы хабарламаны қабылдаған əуе кемесі командирінің əрекет ету тəртібі 147. Егер ƏК командирі басқа ƏК-нің апатқа ұшырағанын анықтаса, ол (өзі басқарып отырған ƏК-нің ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша жағдайларды қоспағанда): 1) оның əуе кемесі оқиға орнынан кетуге мəжбүр болғанша немесе Үйлестіру орталығының нұсқауына сəйкес ƏҚҚ органы оның қажеті жоқ екендігі туралы хабарлағанға дейін апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-ні бақылауды жүргізеді; 2) апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-нің орналасқан жерін анықтайды; 3) мүмкіндігінше ƏҚҚ органына мына мəліметтерді хабарлайды: апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК үлгісін, тану белгілерін жəне жай-күйін; географиялық координаттарда немесе тор координаттарында немесе радионавигациялық құрал орналасқан жердегі белгілі болған жерүсті бағдары немесе пункттегі арақашықтық пен шынайы пеленгте көрсетілген оның орналасқан орнын; Дүниежүзілік үйлестірілген уақыттың (UTC) сағаты жəне минуттарымен көрсетілген бақылау уақыты; байқалған адамдардың саны; адамдардың апатқа ұшыру жағдайындағы əуе кемесінен кету фактісі; оқиға орнындағы метеожағдайлар; тірі қалғандардың сыртқы физикалық жай-күйі; оқиға орнына қолжетімділіктің оңтайлы, айқын жерүсті бағыты. 148. Егер оқиға орнына іздестіруші-құтқарушы емес ƏК бірінші болып келсе, оқиға орнына алғашқы іздестіруші-құтқарушы ƏК келіп жеткенге дейін ол өзінен кейін келген барлық басқа ƏК-нің іс-қимылдарына басшылық жасауы керек. Егер осы кезеңде осындай ƏК ƏҚҚ (ƏҚБ) органымен байланыс орната алмаса, ол өзара келісу негізінде, алғашқы іздестіруші-құтқарушы ƏК келіп жеткенге дейін іс-қимылдарды басқару жауапкершілігін осындай байланысты орната жəне жүргізе алатын басқа ƏК-ге тапсырады. 149. Жерден сигнал берілген кезде ƏК осы сигналды түсінгендігін немесе түсінбегендігін немесе егер бұл іс жүзінде жүзеге асырылмайтын болса, тиісті көзбен шолу сигналының көмегімен көрсетеді. 150. ƏК командирі апат туралы хабарды қабылдаған кезде мүмкіндігіне қарай: 1) егер ол хабарланса, апатқа ұшыраған ƏК-нің орналасқан жерін белгілейді; 2) мүмкін болса, таратушы радиостанцияның пеленгісін анықтайды; 3) ƏҚҚ (ƏҚБ) диспетчеріне радиобайланыс арналары арқылы апат туралы хабардың қабылданғандығын айтады; 4) өз əуе кемесінің жай-күйі мен отын қорын ескере отырып, апат туралы хабарламада көрсетілген жерге бағыт алады; 5) барлық қабылданған мəліметтерді тарата отырып, ƏҚҚ (ƏҚБ) органын хабарламаны қабылданғаны туралы ақпараттандырады. 151. Су үстіндегі кемені апат орнына бағыттау қажет болған жағдайда, ƏК иелігінде бар кез келген құралдың көмегімен, қажет болған кезде, маневр қолдана отырып, осы Қағидаларға 9-қосымшаға сəйкес нақты нұсқаулар береді. 152. Əуе кемесі тірі қалғандарға немесе ЖІҚК-ге қандай да бір ақпаратты беру қажет болған жағдайда жəне бұл ретте екі жақты байланыс жоқ болса, іс жүзінде жүзеге асырылған жағдайда радиобайланыс орнату үшін авариялық радиостанцияларды лақтырады немесе осы Қағидаларға 9-қосымшаға сəйкес ақпарат таратады. 153. «Əуе - жер беті» жəне «жер беті - əуе» көзбен шолу сигналдарын қолдану кезінде сипаттамаға сəйкес мəні болады. Олар көрсетілген мақсаттар үшін ғана қолданылады жəне бұл ретте шатастыруы мүмкін басқа сигналдар қолданылмайды. 154. Осы Қағидаларға 9-қосымшаға сəйкес сигналдар анықталған кезде ƏК осы қосымшада келтірілген сигналдардың мəніне сəйкес қажетті əрекет етеді. 8-параграф. Қоғаммен жəне бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау 155. Апатқа ұшырау жағдайындағы (апатқа ұшыраған) ƏК жолаушылары жəне экипаж мүшелерінің туыстарымен, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара əрекет ету үшін ІҚО (Ж) басшысы өкіл тағайындайды. 156. Өкіл ІҚО (Ж) жүргізу барысы туралы мынадай ақпарат түрінде жүйелі түрде ақпараттандыруды қамтамасыз етеді: 1) ІҚО (Ж) жүргізудің жалпы себептері; 2) апатқа ұшыраған ƏК үлгісі; 3) ƏК иесінің/пайдаланушысының атауы (тегі) (тек əуе кемесі иесі/пайдаланушысының ақпараттандыруынан жəне одан рұқсат алғаннан кейін ғана); 4) рейстің нөмірі (тек əуе кемесі иесі/пайдаланушысының ақпараттандыруынан жəне одан рұқсат алғаннан кейін ғана); 5) ƏК бортындағы адамдардың саны; 6) іздестірудің жалпы ауданы; 7) іздестіруге жұмылдырылған ƏК саны мен үлгісі, ұшу сағатының саны; 8) жерүсті іздестіру жөніндегі іс-шаралар (қажет болған кезде); 9) іздестіруге қатысып жатқан басқа уəкілетті органдар туралы толық мəлімет; 10) жақын туыстары ақпарат алу үшін байланыс телефонының нөмірі; 11) қосымша ақпарат алу үшін байланыс телефонының нөмірі; 12) бұқаралық ақпарат құралдары үшін байланыс телефонының нөмірі. 157. Өкіл келіп түскен ақпаратты жаңартып отыру үшін ІҚО (Ж) басшысымен жəне Үйлестіру орталығымен тікелей байланыста болуы қажет. 158. Тексеру процесінде зиян келтіруге жол бермеу үшін тағайындалған өкіл бөгде адамдармен талқылаудан, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары үшін сұхбат барысында оқиғалардың себептері немесе оның алдын алудың мүмкін əдістері туралы өз пікірін немесе болжамын білдіруден аулақ болуы керек. 159. Азаматтық тұлғалардың арасынан қайтыс болғандардың тегі, оған туыстарының келісімі алынбағанға дейін жария етілмеуі керек. Туыстарына хабарлағанша қаза тапқан, тірі қалған жəне жарақат алғандар саны туралы мəліметтер ашылады. Əскери қызметшілер арасынан қаза тапқандардың тектері олар қарасты əскери бөлім басшысының нұсқауы бойынша ғана жарияланады. 160. Тірі қалғандардың тектері оларды нақты сəйкестендіргенге дейін жарияланбауы керек. 6. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) аяқтау жəне тоқтата тұру 1-параграф. Жалпы ережелер 161. ІҚО (Ж) мына жағдайларда аяқталған болып есептеледі: 1) іздестіру-құтқару операцияларына байланысты ƏК немесе адамдардың енді апатқа ұшырау жағдайында еместігі туралы ақпарат келіп түскенде; 2) іздестіріліп жатқан ƏК немесе адамдар табылған жəне тірі қалғандары құтқарылғанда; 3) «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 102-бабына сəйкес апат кезеңінде ƏК, оның жолаушылары мен экипажын іздестіруді тоқтату туралы шешім қабылданғанда. Іздестіру-құтқару ƏК, ЖІҚК жəне ПДҚТ ІҚО (Ж) жүргізгеннен кейін бастапқы орналасқан жерге қайтып келгенде ІҚО (Ж) толық аяқталды деп есептеледі. 162. ІҚО (Ж) апатқа ұшыраған ƏК болуы мүмкін (ықтимал) орналасқан жері туралы жаңа деректер қабылданған жағдайда қайта басталады. 2-параграф. Іздестіру-құтқару жұмыстарының аяқталуына байланысты іс-қимылдар 163. ІҚО (Ж) аяқталуы туралы Үйлестіру орталығы дереу ІҚО (Ж)-ға қатыстырылған барлық органдарды, орталықтарды, қызметтерді немесе құралдарды хабардар етеді. Бастапқы хабарлама телефон (радио) арқылы, ал қорытынды хабарлама ІҚО (Ж) аяқталған сəттен бастап бір тəулік ішінде жүзеге асырылады. 3-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) нəтижелері туралы есептілік жəне оны сақтауды ұйымдастыру 164. Үйлестіру орталығы мемлекеттік авиацияның ҚҮО-мен бірлесіп, жүргізілген ІҚО (Ж) нəтижелері туралы есепті бір ай мерзімде ресімдейді жəне оның көшірмелерін авиация саласындағы жəне мемлекеттік авиацияның уəкілетті органдарына, табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органға жолдайды. Есептілік форматы осы Қағидаларға 10-қосымшаға сəйкес белгіленеді. 165. Есептілікті сақтауды ІҚО (Ж) аяқталған күннен бастап бес жылдың ішінде Үйлестіру орталығы жүзеге асырады. Үйлестіру орталығы əрбір есептілікке сəйкестендіру нөмірін береді. 4-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларының (жұмыстарының) шығыстарын өтеу тəртібі 166. Əуе кемелері ІҚО (Ж)-ға қатысқан азаматтық авиация ұйымдарына іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда берілгеннен бастап ІҚО (Ж)-ны аяқтауға немесе тоқтата тұруға жəне тартылған ƏК-ні бастапқы орналасқан жеріне қайтаруға (орналастыруға дейінгі) кезеңде туындаған іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстар мемлекеттік бюджет есебінен өтеледі. 167. Азаматтық авиация ұйымы ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезінде мемлекеттік бюджет есебінен шығындарды өтеу үшін ІҚО (Ж) аяқталғанын немесе тоқтатылғанын хабарлаған күннен бастап отыз жұмыс күнінен кешіктірмей азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға дəйектемелер мен есептері бар мынадай материалдарды ұсынады: 1) еркін нысанда жасалған жəне ұйымның басшысы мен ұйымның бас бухгалтері қол қойған келтірілген шығындарды өтеу туралы өтінішті (қаржы қаражатын бөлу үшін заңдық жəне банктік деректемелерді көрсете отырып (банктің атауы, оның БСК, банк ЖСК, ағымдағы жəне жинақ шотының нөмірін қоса алғанда); 2) ұйым басшысы, ұйымның бас бухгалтері мен ІҚО (Ж) тартылған əуе кемесінің командирі растаған ұшу бағыттарын жəне ұшу уақытын көрсете отырып, ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезінде орындалған ұшу туралы мəліметтерді қамтитын ұшудың жұмыс жоспарларының көшірмелері; 3) олардың бастапқы орналасқан жеріне қайта оралуын қоса алғанда, ІҚО (Ж) жүзеге асыру кезінде ұшудың нақты орындалуын растайтын аэронавигация ұйымынан алынған анықтама; 4) осы ұшулардың жұмыс жоспарының негізінде авиаотын жəне басқа да жанар-жағармай материалдарының нақты шығысының мөлшері, сондай-ақ төлемге қойылған есеппен расталған оның құны туралы мəліметтер; 5) «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 1-тармағының 24) тармақшасына сəйкес азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен субсидияланған бағыттарда ұшуды орындау кезінде ұшу сағатының өзіндік құнын есептеу жөніндегі нұсқаулықтың негізінде жүргізілген ƏК ұшу сағатының өзіндік құнының есептемесі. 168. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстарды өтеу туралы өтінішті тіркеу азаматтық авиация ұйымының өтінішті қабылдағаны туралы растау бере отырып, іздестіру-құтқару жұмыстары мен жасалған төлемдерге кеткен шығыстарды өтеуге арналған өтініштерді тіркеу журналында жүзеге асырылады. 169. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган осы Қағидалардың 167-тармағында көрсетілген материалдарды тіркеу күнінен бастап он жұмыс күні ішінде оларды тексереді жəне: 1) дəйексіз немесе толық емес ақпарат анықталған жағдайда азаматтық авиация ұйымы ұсынған материалдарды қайтару себебін көрсете отырып қайтаруды; 2) азаматтық авиация ұйымын хабардар ете отырып, шығындарды өтеу үшін Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасында белгіленген тəртіпте одан əрі іс-қимылдарды жүзеге асырады. 170. Осы Қағидалардың 167-тармағында көрсетілген материалдар қайтарылған жағдайда, Азаматтық авиация ұйымы оларды алған күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде анықталған кемшіліктерді жою шартымен азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға көрсетілген материалдарды қайта ұсынады. Оларды

11 қаңтар 2014 жыл

қайта қарастыру тəртібі осы Қағидалардың 167–169-тармақтарына сəйкес айқындалады. 171. Ұсынылған материалдардағы бұрын анықталған кемшіліктерді қайта жоймаған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган ІҚО (Ж)-ны жүзеге асыру кезіндегі шығыстарды өтеу үшін қарауға себебі көрсетілген бас тартуды өтініш берушіге жібереді. 172. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстар өтелгеннен кейін іздестіру-құтқару жұмыстары мен жасалған төлемдерге кеткен шығыстарды өтеуге арналған өтініштерді тіркеу журналында күні, төлем мөлшері жəне төлем құжатының нөмірі көрсетілген тиісті жазба жүргізіледі. 173. Іздестіру-құтқару жұмыстарына кеткен шығыстарды мемлекеттік бюджет есебінен өтеуге үміткер азаматтық авиация ұйымы мен азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган арасындағы оның құнын өтеу себебі бойынша туындаған даулар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген сот тəртібімен шешіледі. 174. Төлемдерді заңсыз алуға бағытталған іс-қимылдар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауапкершілікке алып келеді. 5-параграф. Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) талқылау 175. ІҚО (Ж)-ны аяқталғаннан кейін азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы жəне табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органдар осындай операцияға қатыстырылған персоналдың, апатқа ұшыраған ƏК пайдаланушысының жəне басқа да мүдделі мемлекеттік органдар мен тұлғалардың қатысуымен ІҚО (Ж)-ны талқылау ұйымдастырылады. ІҚО (Ж) талқылау ІҚО (Ж) əдістерінің тиімділігін арттыру мен жетілдіру мақсатында жүзеге асырылады. ІҚО (Ж) жүргізудің тиімсіздігі салдарынан адамдардың кінəлілігін белгілеу талқылау нысанасы болып табылмайды. 176. Талқылаудың қорытындылары бойынша азаматтық жəне мемлекеттік авиация саласындағы жəне табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органдар ұшуды іздестіруқұтқаруды қамтамасыз етуді жетілдіру жөнінде ұсынымдар əзірлейді, таратады жəне олардың орындалуын бақылайды. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 1-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету схемасы

7. Егер байланыс құралдарының көмегімен алдын ала іздестіру кезінде кеменің орналасқан жері анықталмаған болса, алаңдаушылық кезеңін жариялау. Байланыс құралдарының көмегімен əуе кемесін іздестіру 1. ƏК-нің келмегендігіне көз жеткізу үшін межелі əуежай жəне қосалқы əуежайлармен байланыс орнату. Барлық бақыланбайтын əуежайлар мен əуеайлақтардағы тұрақ алаңының физикалық тексерісін сұрату. 2. Ұшып шығу жəне қайтып оралмау фактісін растау үшін ұшып шыққан əуежаймен байланысу. Ұшу жоспарының мəліметтерін тексеру. 3. Із-түзсіз жоғалған ƏК-мен радиобайланыс орнатуға əрекет етуді өтініп, аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы немесе оған жақын орналасқан ƏК-ге шектес жатқан ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары арқылы хабарласу. 4. Аталған ƏК ұшып өтуі мүмкін аудандардың шегінде орналасқан ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарын жəне əуе шабуылына қарсы қорғаныс əскерін авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. Метеорологиялық ақпарат 1. Көру деңгейі жəне оларды нашарлататын, мысалы, тұман, түтін немесе мұнар сияқты факторлар, сондай-ақ метеожағдайдағы соңғы өзгерістердің уақыты. 2. Желдің бағыты мен жылдамдығы, сондай-ақ соңғы уақытта болған өзгерістер. 3. Бұлттылық, бұлттардың төменгі шегі жəне т.б., сондай-ақ соңғы уақытта болған өзгерістер. 4. Ауа температурасы. 5. Барометрлік қысым. 6. Жауын немесе қар жауып жатқаны немесе жауғаны туралы, сондай-ақ жауын-шашынның басталған немесе оның аяқталған уақыты. 7. Найзағай, қар, бұршақ, мұз қиыршығы немесе көктайғақ сияқты қолайсыз құбылыстар болып жатқаны немесе болғаны туралы, сондай-ақ олардың басталу жəне аяқталу уақыты. 2. Алаңдаушылық кезеңі үшін Үйлестіру орталығы кезекші ауысымының іс-қимылын бақылау тізбесі Бастапқы іс-қимыл Ескертпе: айқынсыздық кезеңі үшін бақылау тізбесінің пункттерін ескеру қажет. 1. Көмек көрсету үшін кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда (командалар) беру. 2. Схемаға сəйкес авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 3. ƏҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы ƏК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру. 4. Егер авариялық ƏК-де қалыпты пайдалану режимі қалпына келтірілген болса, онда ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары арқылы оның қауіпсіздігі кепілдендірілген жағдайға дейін оның бақылауын жүзеге асыру қажет. 5. Көмек көрсету аяқталған кезде, алаңдаушылық кезеңін жабу. 6. Егер жағдай нашарласа жəне ƏК-ге маңызды жəне тікелей қауіп төніп тұрса, апат кезеңін жариялау. Əуе кемесі есепті уақытта келмеген жағдайға арналған қосымша бақылау тізбесі 1. Кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ні авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 2. Апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-мен байланыс орнату өтінішімен ƏҚҚ органдарына хабарласу. 3. Ұсынылған ұшу жоспарын талдау. 4. ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарын жəне ƏҚҚ əскерін авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 5. ƏҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындау жағдайындағы ƏК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру. 6. Белгіленген схема бойынша авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 7. Шектес үйлестіру орталығын авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер авариялық ƏК ұшуы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса). 8. Іздестіруді жоспарлауға жəне ІҚҚ (Ж)-ның бастапқы жоспарын пысықтауға кірісу. 9. Кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда (командалар) беру жəне оны бастапқы іздестіруді жүргізу үшін жіберу. 10. Егер ƏК тұрған орын анықталса, барлық мүдделі тараптарды хабарландыру. 11. Егер жағдай нашарласа жəне болжамдағандай ƏК-ге маңызды жəне тікелей қауіп төніп тұрса, апат кезеңін жариялау.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 2-қосымша Іздестіру мен құтқару ауданында (облысында) іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) ұйымдастыру мен жүргізудің үлгілік жоспары Негізгі бөлім 1. Оларға сəйкес жоспар жасалатын құжаттар. 2. Облыс аумағында іздестіру мен құтқаруды ұйымдастыру жəне өткізу. 3. Іздестіру-құтқару күштері жəне ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз ету құралдары кезекшілерінің жауапкершілік аудандары. 4. ІҚО (Ж) жүргізу үшін бөлінген күштер мен құралдар. 5. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының облыс аумағында шоғырлану орындары. 6. Облыс аумағындағы іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілерін хабардар ету тəртібі. 7. Түрлі ведомстволар мен ұйымдар арасында өзара іс-қимылды ұйымдастыру. 8. ІҚО (Ж) жүргізу кезінде байланыс ұйымдастыру. 9. Емдеу-эвакуациялау іс-шараларының жоспары. Қосымша 1. Іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының кезекшілерін жəне олардың өзара əрекет етуін ұйымдастыру схемасы. 2. Кезекші іздестіру-құтқару күштері мен құралдарының жауапкершілік ауданының картасы. 3. ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі хабардар ету жəне жедел байланыс схемасы. 4. Облыс аумағындағы климаттық-географиялық жəне гидрометеорологиялық жағдайлар. 5. Облыс аумағында ІҚО (Ж) жүргізу кезіндегі жедел штабтың құрамы. 6. Телефон анықтамалығы. Жоспар ІҚО (Ж)-ға тартылған мемлекеттік органдар мен тұлғалар қабылдаған іс-қимылдардың бөлшегін: 1) іздестіру мен құтқару ауданында ІҚО (Ж) жүргізу тəсілдерін; 2) қолда бар байланыс жүйелері мен құралдарын пайдалануды; 3) басқа іздестіру жəне құтқару үйлестіру орталықтарымен бірлесіп қабылданған іс-қимылдарды; 4) бағыт бойынша ұшып келе жатқан ƏК мен теңіздегі суүсті кемелерін авариялық хабардар ету əдістерін; 5) ІҚО (Ж) жүргізу тапсырылған адамдардың міндеттері мен құқықтарын; 6) метеорологиялық немесе басқа жағдайлардан туындаған құралдарды қайта орналастыру ықтималдығын; 7) метеомəліметтер мен болжамдарды, NOTAM хабарламасын қабылдау əдістерін; 8) суға қонуға мəжбүр болған ƏК-ні суүсті кемелері орналасқан аудаға бағыттау əдістерін; 9) іздестіру-құтқару ƏК-ні апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-ге бағыттау əдістерін; 10) заңсыз қол сұғу объектісі екендігі белгілі болған немесе болжанған ƏК-ге қатысты көмек көрсету үшін ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары мен басқа мүдделі ведомстволармен өзара іс-қимылда қабылдануға жататын бірлескен шараларды; 11) ІҚО (Ж) кезінде қолданылған ƏК мен суүсті кемелерін, сондай-ақ жерүсті көлік құралдарына мүмкін болатын шекте қызмет көрсету жəне отын құю жөніндегі шараларды қамтиды.

Бұл əдіс кезінде іздестіру ауданы бір уақытта бірнеше бір ƏК-мен немесе дəйекті түрде бір ƏК-мен қарастырылатын бірнеше іздестіру учаскелеріне (жолақтарына) бөлінуі мүмкін. Іздестіру апатқа ұшыраған ƏК-нің тұрған жерінің ең ықтимал учаскесінен (жолағынан) басталуы керек. Галстар арасындағы қашықтық (25% жабуды қамтамасыз еткен жағдайда) «Гребенка» тəсілімен іздестіру кезіндегі ƏК арасындағы аралық сияқты орнатылады. Тексеру жолақтары арасындағы интервал галстар арасындағы қашықтықтың жартысына тең етіп алынады. Айналымдар санын азайту үшін галстардың тік сызықты учаскелерін мақсатты түрде тексеру жолақтарының бойымен бағыттау. «Параллель галстау», «Кеңейтілетін квадрат жəне берілген бағыт» тəсілдерімен іздестіру кезінде галстардың арасындағы ұсынылатын қашықтық: 1) қиылысқан жерде – 0,5 км; 2) орманда – 1 км; 3) қалың орманда – 0,5 км; 4) ашық жерде – 2 км. Галстардың ұзындығы 10-20 км.

Заңсыз араласу актілері болған жағдайдағы қосымша бақылау тізбесі 1. Белгіленген схема бойынша авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 2. Іздестіру-құтқару ƏК-ні авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету. 3. Шектес үйлестіру орталығын авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер авариялық ƏК ұшуы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса). 4. Одан кейінгі іс-қимылдарды Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Терроризмге қарсы орталығының нұсқауына сəйкес жүзеге асырылатын болады. 5. Егер ƏК құрлыққа немесе суға мəжбүрлі түрде қонуға ниет білдіру немесе қонуы мүмкін болмаса, апат кезеңін жариялау.

3) «Кеңейтілетін квадрат» əдісімен іздестіру (7-сурет) əуе кемесі апат орны туралы деректер болған жағдайда қолданылады. Іздестіру апатқа ұшыраған экипаждың орналасқандығы болжамдалған белгілі нүктенің маңындағы ауданды бір кісілік əуе кемесімен зерттеуден құралады. Маршруттың көршілес параллель учаскелерінің арасындағы қашықтық аймақты тұтас көруге кепілдік беруге тиіс. 3) «Кеңейтілетін квадрат» тəсілімен іздестіру (7-сурет) əдетте ƏК-нің апат орны туралы деректер болған кезде қолданылады. Іздестіру апатқа ұшыраған экипаждың тұруы болжалған белгілі нүктенің айналасындағы ауданды бір кісілік ƏК-мен тексеруден құралады. Маршруттың көршілес параллель учаскелерінің арасындағы қашықтық аймақты көруге кепілдік беруі керек.

3. Апат кезеңі үшін Үйлестіру орталығының кезекші ауысымы іс-қимылын бақылау тізбесі Ескертпе: айқынсыздық жəне алаңдаушылық кезеңдері үшін бақылау тізбелерінің пункттерін ескеру қажет. 1. Шектес үйлестіру орталығына авариялық хабардар етуді қамтамасыз ету (егер əуе кемесінің ұшуы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасына жақын жүзеге асырылса). 2. Кезекші іздестіру-құтқару ƏК-ні көтеруге команда беру жəне оны апат орнына (егер ол белгілі болса) жіберу. 3. Бастапқы іздестіру іс-қимылдарының жоспарын əзірлеу. 4. ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары арқылы іздестіру-құтқару ƏК экипажына өткізілген операцияға қатысты ақпаратты ұсыну. 5. ІҚО (Ж) жүргізу орнында үйлестіруші (ІҚО (Ж) басшысы) тағайындау туралы мəселені РДО-мен келісу. 6. ІҚО (Ж) жүргізу орнында ƏК үйлестірушісін тағайындау. 7. Тағайындалған ІҚО (Ж) басшысына іс-қимылдардың бастапқы жоспары туралы ақпаратты тапсыру. 8. Апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК туралы соңғы радиолокациялық ақпарат туралы ƏҚҚ (ƏҚБ) органдары мен ƏҚҚ əскерін сұрастыру. 9. Оқиға куəгерлерімен байланыс ұйымдастыру үшін РДО органдарына хабарлама мен байланыс телефонын беру. 10. ƏҚҚ органы арқылы аталған бағыт бойынша ұшуды орындайтын ƏК тарапынан көмекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру. 11. ƏҚҚ органы арқылы апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-ні байланыс жасау. 12. Қолданған шаралар туралы апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-мен ақпараттандыру. 13. Апатқа ұшырау жағдайындағы ƏК-ні пайдаланушымен байланыс орнату жəне байланыс жасау. 14. Деректерді тіркеу жəне іздестіру іс-қимылдары мен іздестіру тиімділігін бағалауға қатысты тиісті карталарды жүргізу. 15. Сəтті іздестірген жəне құтқару операциясы аяқталған жағдайда, апаттық кезеңді жабу. 16. Талап етілген қорытынды есептерді дайындау. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 7-қосымша Апатқа ұшыраған əуе кемелерін іздестіруді жүргізу əдістемесі 1. Апатқа ұшыраған əуе кемелерінің экипаждарын іздестіру ауданын анықтау əдістемесі Қосымша мəліметтер болмаған жағдайда, жалпы көріністе іздестіру ауданы мынадай жағдайда айқындалуы мүмкін (1-сурет):

4) «Берілген маршрут» əдісімен іздестіру (8-сурет) апатқа ұшыраған ƏК маршрутының учаскесі бойымен өтетін берілген жол сызығы бойынша орындалады. Əдіс іздестіру ауданы іздестіру-құтқару ƏК-нің берілген ұшу биіктігінде іздестіру аппаратурасы ісқимылының ені 0,5-0,7 қашықтықты құрайтын жолақты құрғанда ғана қолданылады.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 3-қосымша Іздестіру-құтқару əуе кемелерін мүлікпен жəне керек-жарақпен жасақтау 1. Құтқару мүлкі мен керек-жарағының тізбесі: № 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21.

Мүліктер мен керек-жарақтар Ұйықтау қапшығы Палатка Құрғақ азық (бір тəулікке) Қаптамадағы алюминийден жасалған су құйылған фляга Қоректендіру блогы бар авариялық радиостанция Сигналдық патрондар Уранин Пышақ Батареясы бар электр шамы Құтқару кеудешесі (белдігі) Дəрі қобдишасы Санитарлық зембілдер 10-20 л суы бар термос Балта Сүймен Ағаш кесетін қол арасы Үшкір күрек Сіріңке Дүрбі СУ-Р (тікұшақтар үшін) Құрғақ жанармай (таблетка тəрізді)

Өлшем бірлігі жиынтық жиынтық жиынтық дана жиынтық дана орам дана жиынтық дана жиынтық дана дана дана дана дана дана дана дана жиынтық таблетка

Саны 2 1 1 2 2 10 4 2 2 2 1 1 1 2 1 1 1 1 1 2 20

мұнда: ІМБП – іздестіру маршрутының бастапқы пункті; ІМСП – іздестіру маршрутының соңғы пункті; L – іздестіру радиотехникалық аппаратурасының қамту (тексеру) жолағының ені; l – іздестіру ауданының ені. 8-сурет «Берілген маршрут» əдісімен іздестіру Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 8-қосымша 1) жұмыс картасына апатқа ұшыраған ƏК-нің, ұшу кезінде онымен байланыс болған (А нүктесі) соңғы бақылау нүктесінен, ол келмеген немесе онымен байланыс орнатылмаған (В нүктесі) нүктеге дейінгі берілген ұшу бағытының учаскесі (АВ) енгізіледі; 2) карта масштабында бағыт учаскесінің бойымен (АВ) А нүктесін ұшып өткен кезде ƏК орнын айқындаудың қателіктерінің мəніне тең, ені ±r болатын жолақ салынады (a, f, g, b жолақтары); 3) В нүктесінен бағыт сызығына көлденең S жолын ұшып өту уақыты ішінде ƏК-нің L бүйірге ең үлкен ауытқуына тең Ве жəне Вd бөліктері қалады. Картада пайда болған пішін (а, d, е, b, с) апатқа ұшыраған ƏК ең ықтимал тұрған жердің ауданы болады.

2. Құтқару мүлкі мен керек-жарағының тізбесінің 1-20-тармақтарында көрсетілген құтқару мүлкі мен керек-жарағы арнайы жұмсақ қаптарға немесе контейнерлерге салынады. Мүлік (жүзу құралдарынан басқа) су өтпейтін қаптарға салынады. 3. Құтқару кеудешелері (белдіктері) байламдардан алынады жəне олар үшін көзделіп қолдануға дайындалған ораммен тиеледі. 4. Қаптардың (контейнерлердің) сыртқы бетіне жиынтықтың ішіндегіні белгілейтін ені 50 мм түрлі-түсті сақиналы жолақ түріндегі таңба бекітіледі: ҚЫЗЫЛ – дəрі-дəрмек пен медициналық көмек көрсету құралдары; КӨК - су жəне азық-түлік; САРЫ - киім-кешек, ұйықтау қапшықтары, палатка; ҚАРА - радиостанциялар, сигналдық құралдар, ыдыс-аяқ;

Радиостанциялары бар жүріп өту мүмкіндігі жоғары автомашиналар Жүріп өту мүмкіндігі жоғары көлік құралына орнатылған жəне дауыс зорайтқыш құрылғымен жабдықталған басқарудың жылжымалы командалық пункті Тікұшақ үшін қону алаңын белгілеуге арналған ақ жəне қызыл түсті жалаушалар (əрбір түсте 8 данадан) Қондыру шашкалары (түтінді) Компас Батареялар жиынтығы бар электр шамы Көзбен шолып іздестіру палеткасы бар 1:200000 масштабтағы жергілікті жердің топографиялық карталары Дүрбі Қолғаптар (брезент) Металл кесуге арналған бензинді ара Балта Сүймен Үшкір күрек Бақан Слесарь құралдары: шойбалға, кескіш, балға, қол ара Өрт сөндіргіш Батареялар жиынтығы бар мегафон Фотоаппарат Санитарлық зембілдер Медикаменттер Пышақтар (ЖІҚК-нің əрбір мүшесіне) Бензоплитка (Примус) 4 орындық палатка Ішетін суы бар 12-20 литрлік термос Саптыаяқ, қасықтар (ЖІҚК-нің əрбір мүшесіне) Азық-түлік (əрбір адамға, тəулікке)

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26

Өлшем бірлігі дана дана

2. Азық-түлікке, суға, жылы киім-кешекке мұқтажбыз 3. Қ а н д а й б а ғ ы т қ а ж ү р у д і көрсетіңіз 4. Осы жерге қонуға болады 5. Көрсетілген бағытта қонуға жақындаңыз 6. Бұл жерге қонуға болмайды

дана

16

дана дана жиынтық жиынтық

10 2 6 2

дана жұп дана дана дана дана дана жиынтық дана жиынтық дана дана жиынтық дана дана дана дана дана жиынтық

2 6 1 4 2 4 1 1 2 2 2 2 2 1 1 2 1 1-еуден 1

1. Жарақтандыру табелі:

Маусым бойынша ҚПДТ əрбір мүшесіне ұшу киім-кешегі ҚПДТ-ның əрбір мүшесіне арналған парашюттік жүйе (даярлық деңгейі бойынша) ҚПДТ-ның əрбір мүшесіне запас парашюттік жүйесі Сақтандыру аспабы (əрқайсысына) Парашюттік биіктік өлшегіш (əрқайсысына) Секундомер (əрқайсысына) Парашютшінің қорғаныш шлемі (əрқайсысына) Арқан пышағы (арқан кескіш) (əрқайсысына) Құтқару кеудешесі (белдігі) (əрқайсысына) Компас Батареялар жиынтығы бар электр қалта шамы Қаптамадағы ішетін су құйылған фляга Су өтпейтін байламдағы желге төзімді сіріңкелер Пышақ-ара Бес саусақты техникалық қолғаптар 1 тəулікке арналған тамақ өнімдері (бұқтырылған ет, құрғақ нан, қоюлатылған сүт, шай, жарма) (əрқайсысына) Р-855УМ (Р-855А1) радиостанциясы Оплеткасы бар 2 мл 5% йод спирттік ертінді ампуласы (пеналда) Көлемі 5 м х 5 см лейкопластырь Көлемі 7 м х 14 см тазартылған медициналық дəке бинті 2 орындық палатка Р-855УМ радиостанциясына арналған пеленгациялық антенна

17. 18. 19. 20. 21. 22.

Апатқа ұшыраған əуе кемесі экипажының мүшесі беретін белгі немесе сигнал Адам пішінінің көмегімен Парашюттің көмегімен Жатқан адамның пішіні Парашюттің күмбезі ортасында жатқан адамның пішіні бар шеңбер нысанында жерге төселген Отырған адамның пішіні Парашюттің күмбезі үшбұрыш болып жиналған Қолдары жоғары көтеріліп екі жаққа шама- Парашюттің күмбезі ұзына бойы созылған лы жайылған адамның пішіні Екі қолын созып, тізерлеп отырған адамның Парашюттің күмбезі шаршы түрінде пішіні жиналған Қолдарын қонуға кіру бағытында алға Парашюттің күмбезі қону «Т» түрінде қарай созып түрегеп тұрған адамның пішіні жиналған Қолдары жоғары көтеріліп крест түрінде Парашюттің күмбезі крест түрінде жиналған көрсетілген адамның пішіні

2. Іздестіру-құтқару ƏК тарататын көзбен шолу белгілері мен сигналдары 2-кестеде келтірілген. 2-кесте.

Парашюттік-десанттық құтқару тобын (ПДҚТ) техникалық құралдармен жарақтандыру

Мүлік жəне керек-жарақтар

Табу қашықтығы (шақырым) 1,6-1,8 1,0-1,4 2-4 8-12 2-4

Іздестіру-құтқару операцияларын (жұмыстарын) жүргізу кезінде қолданылатын сигналдар мен кодтар

1 1

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 5-қосымша

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.

Ұшу биіктігі (метр) 200 200 200 300 300

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 9-қосымша

1. Ұшу оқиғасы болды, зардап шеккендер бар

Саны

2. Техникалық құралдардың тізбесі іздестіру жəне құтқару ауданының климаттық, физикалықгеографиялық, басқа да жағдайларына жəне міндетті орындаудың ерекшеліктеріне байланысты нақтыланады жəне толықтырылады.

Жыл, тəулік уақыты қыс жаз қыс жəне жаз түн түн

1. Апатқа ұшырағандарға таратылған көзбен шолу белгілері мен сигналдары 1-кестеде келтірілген. 1-кесте

Жерүсті іздестіру-құтқару командаларын ЖІҚК техникалық құралдармен жарақтандыру

Мүлік жəне керек-жарақтар

Қадағалау объектісі Бір адам (адамдар тобы) Əуе кемесі От Жыпылықтаушы шам

№ Белгінің, сигналдың мəні

1. Жарақтандыру табелі:

1. 2.

2. 3. 4.

2. Апатқа ұшырағандарды радиотехникалық іздестіруді орындау əдістемесі Апатқа ұшыраған ƏК экипажын іздестіру-құтқару ƏК жəне радиоторауылдауыш аппаратураның ерекше жоғары жиілігінің (ЕЖЖ) жəне (ЖЖ) көмегімен іздестіру іздестірудің негізгі əдісі болып табылады.

Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 4-қосымша

Ауа райы ашық болғанда жергілікті жердегі объектілерді көзбен шолып табу қашықтығы № 1.

Өлшем бірлігі жиынтық дана дана дана дана дана дана дана дана дана жиынтық жиынтық қорап дана жұп жиынтық

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Саны

дана дана дана дана дана дана

1 2 1 2 1 1

2-сурет. Автоматты радиокомпасты пайдалана отырып (АРК) авариялық радиостанцияға шығу үшін маневр: Апатқа ұшыраған ƏК орналасқан жері анықталған ауданға шыққаннан кейін іздестіру-құтқару ƏК экипажы авариялық радиостанция сигналын анықтағанға дейін іздестіруді жүзеге асырады. АРК–У2, АРК–УД, ЮР-26 радиокомпастарының көмегімен жұмыс істейтін авариялық радиостанция (радиомаяк) сигналы табылған кезде, ƏК, радиоторауылдауыш ЕЖЖ-ның курстық бұрыштарының көрсеткіштер индикациясының беріктігіне көз жеткізген соң, іздестіру-құтқару ƏК экипажы ƏК-ні көрсетілген радиостанцияға əкелуді жүзеге асырады. Радиокомпастың курстық көрсеткішінің (ККР) көрсету тілі 180 0 градусқа бұрылуы бойынша айқындалатын авариялық радиостанция (радиомаяк) ұшып өткеннен кейін экипаж зардап шеккендерді көзбен шолып табуды қамтамасыз ететін ұшу биіктігінде оған қайта шығуды ескере отырып, маневр (2-сурет) орындайды. 3. Іздестіру ауданын көзбен шолу үшін квадраттарға бөлу тəртібі Көзбен шолып тексеру кезінде іздестіру ауданы көзбен шолып іздестіру торы бар палеткаға сəйкес көлемі 20х20 шақырым болатын квадраттарға бөлінеді (3-сурет). Қажет болған жағдайда 20х20 шақырым квадрат палеткаға сəйкес 10х10 шақырым болатын 4 квадратқа бөлінеді. Ойлы-қырлы жерлері көп орманды жерді жан-жақты тексеру үшін жерүсті іздестіру-құтқару командасы 10х10 шақырым квадратты 5х5 шақырым болатын 4 квадратқа бөледі. ІҚЖ басшысы (үйлестірушісі) бірінші кезектегі тексерулердің квадратын жəне іздестіру бағытын айқындайды. Көзбен шолып іздестіру торы бар палетканы пайдаланған кезде: 1) палетканың ортасын əуеайлақтың бақылау нүктесімен (ƏБН) сипатты бағдарымен немесе болжамды апат ауданының орталығымен біріктіру; 2) палетканың көлденең осін шынайы меридианның солтүстік бағытымен немесе болжамды ұшу бағытының перпендикуляр осімен біріктіру; 3) картада пайда болған квадраттарды палетка нөміріне сəйкес нөмірлеу. 4. Апатқа ұшыраған əуе кемелерінің экипаждарын көзбен шолып іздестіру тəсілдері Егер іздестіру ауданын радиотехникалық құралдар көмегімен іздестіру нəтижесінде апатқа ұшырағандар табылмаса жəне олармен байланыс орнатылмаса, ІҚО (Ж) басшысының (үйлестірушісінің) шешімімен «Гребенка», «Параллель галстау», «Кеңейтілетін квадрат жəне берілген бағыт» тəсілдерімен жүзеге асырылатын көзбен шолып іздестіру жүргізіледі: 1) «Гребенка» тəсілімен іздестіру (4-сурет) əдетте аз уақытта үлкен ауданды қарау мақсатында жəне іздестіру-құтқару ƏК-нің саны жеткілікті болған жағдайда қолданылады. «Гребенка» тəсілі көзбен шолып көру мен іздестіру аппаратурасының іс-қимылының қашықтығы шамамен 75% құрайтын аралықта параллель тік сызықты бағыттар бойынша бірлесіп ұшу арқылы ƏК тобымен іздестіру ауданын бір уақытта тексеру болып табылады. «Гребенка» тəсілі іздестіру-құтқару ƏК орналасу орнынан алыстаған кезде іздестіруді ұйымдастыру кезінде қолданылады.

2) «Параллель галстау» тəсілімен іздестіру (5,6-сурет) қолда бар іздестіру-құтқару ƏК саны жеткіліксіз болған жағдайда жəне ауқымды ауданды тексеру үшін қолданылады.

2. Техникалық құралдардың тізбесі іздестіру жəне құтқару ауданының климаттық, физикалықгеографиялық, басқа да жағдайларына жəне міндетті орындаудың ерекшеліктеріне байланысты нақтыланады жəне толықтырылады. 3. Көрсетілген техникалық құралдар ыдыстарға қатталады жəне парашютпен немесе парашютсіз лақтыра отырып, іздестіру-құтқару əуе кемелерімен оқиға орнына жеткізуіне дайындалады. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 6-қосымша 1. Айқынсыздық кезеңі үшін Үйлестіру орталығының кезекші ауысымының іс-қимылын бақылау тізбесі Бастапқы іс-қимыл 1. Іздестіру-құтқару операциясының (жұмысының) үйлестірушісін айқындау. 2. ƏК-нің ұшуы барысында оның жіберілгені жəне белгіленген пунктіге келмеуі туралы соңғы деректерді тексеру. 3. Осы қосымшаның 2-бөліміне сəйкес ƏҚҚ (ƏҚБ) органдарына байланыс құралдарының көмегімен іздестіруді жүргізуге жəрдем көрсету. 4. Осы қосымшаның 3-бөлімінде белгіленген формат бойынша метеорологиялық ақпаратты сұрату. 5. Хабардар ету схемасы бойынша барлық мүдделі органдарды хабардар ету. 6. Əуе кемесінің тұрған орны анықталған жəне ол қауіпсіздікте болғанда, белгісіздік кезеңін жабу жəне барлық мүдделі органдарға қажетті хабарландыруды жіберу.

5-сурет. Бір ұшақпен «Параллель галстау» тəсілімен іздестіру

№ Белгінің немесе сигналдың мəні

Іздестіру-құтқару ƏК экипажы беретін белгі немесе сигнал ƏК эволюцияларымен Зымырандардың көмегімен Көлденең жазықтықтағы шұғыл бұрылыс (табылған адамдардың үстінен шеңбер жасау) Жасыл зымыран Көмекті осы жерде күтіңіздер, Көлденең кеңістікте сегіздікпен ұшу Қызыл зымыран сіздерге əуе кемесі келеді Көрсетілген бағытта жүріңіздер Ұшақтың апатқа ұшырағандардың үстімен Сары зымыран қозғалыс курсы бағытында ұшуы Сіздерді түсіндім Қанаттан қанатқа тербелу Ақ зымыран Сіздерді түсінбедім Батпырауықша ұшу Екі қызыл зымыран Қону бағыты мен жерге жақындау Кейіннен бұрыла отырып төмен құлдилау Екі жасыл зымыран орнын белгілеңіздер

1. Сіздерді көріп тұрмын 2. 3. 4. 5. 6.

3. Іздестіру мен құтқаруды жүргізу кезінде қолданылатын «Жер-əуе» халықаралық көзбен шолу белгілері 3-кестеде келтірілген. 3-кесте № 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Белгінің мəні Көмек талап етіледі Медициналық көмек талап етіледі Жоқ немесе теріс Иə немесе оң Осы бағытта қозғаламыз Операциялар аяқталды Біз барлық адамдарды таптық Біз бірнеше адамды ғана таптық Біздің іздестіруді жалғастыратын жағдайымыз жоқ жəне базаға ораламыз Екі топқа бөлінді. Əрқайсысы көрсетілген бағытпен бара жатыр 11. ƏК осы бағытта екендігі туралы мəліметтер алынды 12. Ештеңе табылмады. Іздестіруді жалғастырудамыз

Белгі V X N Y | LLL LL -|-|XX /___/ -> -> NN

4. Белгілердің көлемі 2,5 м. кем емес жəне оларды барынша дəрежеде көрінетіндей етіп жасау қажет. Белгілер мата жолағының, парашют материалының, ағаш, тастар кесектерінің көмегімен қойылады. Белгілерді жердің бетіне орналастыру топырақты таптау, бетін маймен сырлау жолымен жүзеге асырылады. Белгілерге сигналдық зымырандардың, түтіннің, шағылысқан жарықтың, радионың көмегімен назар аудартуға болады. 5. Егер жерден берілетін белгілер ƏК экипажына түсінікті болса, онда ол мынадай сигналдар береді: 1) күндізгі жарық кезінде - ƏК қанаттарымен шайқалу; 2) қараңғылық түскен кезде - қону шамдарын екі рет жағу жəне өшіру, егер əуе кемесі олармен жабдықталмаса, аэронавигациялық оттарын екі рет жағу жəне өшіру. Жоғарыда көрсетілген сигналдардың болмауы жерден берілген белгінің түсінікті болмағанын білдіреді. 6. ІҚО (Ж)-ны теңізде орындау кезінде мынадай сигналдар беріледі: 1) егер ƏК экипажына суүсті кемесіне апатқа ұшырау жағдайындағы əуе немесе суүсті кемесіне бағыт алу өтінішін беру қажет болса, онда ƏК экипажы мынадай маневрлерді жүргізеді: суүсті кемесінің үстінен айналымдар орындайды; суүсті кемесінің тұмсық бөлігінің алдынан төменірек биіктікте кесіп өту жəне қанаттарымен шайқалуды орындайды, жапқышын ашып-жабуды немесе ебелегінің қадамын өзгертуді жүзеге асырады; суүсті кемесі жүріп бара жатқан бағытқа шығады; 2) егер осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген сигнал арналған суүсті кемесінің көмегі одан əрі талап етілмесе, онда ƏК экипажы суүсті кемесінің артқы бөлігіне жақын жерден кильватер сызығын төмен биіктікте кесіп өтеді жəне қанаттарын шайқауды орындайды, жапқышын ашып-жабуды немесе ебелегінің қадамын өзгертуді жүзеге асырады; 3) суүсті кемесінің экипажы осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген сигналдың алынғандығын растау үшін мынадай сигналдар береді: ақ жəне қызыл тік жолақтары бар кодтық жалаушаны барынша жоғары көтереді (бұл сигналдың түсінікті болғанын білдіреді); сигналдық шамның көмегімен Морзе коды бойынша «Т» əріптерінің қатарын таратады; бағытты өзгерту жəне ƏК соңынан жүру. 7. Берілген нұсқауларды орындау мүмкін болмаған кезде суүсті кемесінің экипажы: 1) «N» халықаралық туын (шахмат тақтасы түріндегі көк жəне ақ шаршылар) көтереді; 2) сигналдық шамның көмегімен Морзе коды бойынша «N» əріптер қатарын таратады. 8. Көзбен шолу сигналын беру құралдары пиротехникалық, жарық техникалық, дыбыстық жəне түстік болады: 1) пиротехникалық құралдарға зымырандардың əр алуан түрлері жəне сигналдық патрондар жатады; 2) жарық-техникалық құралдарға қол сұғылмайтын авариялық қорлар (бұдан əрі – ҚАҚ) мен үрлемелі құтқару құралдарының жиынтығына кіретін сигналдық айналар жəне қол шамдары мен сигналдық шырағдандардың əр алуан түрлері жатады; 3) дыбыстық құралдарға дыбыстық зымырандар мен ысқырықтар жатады; 4) түстік құралдарға қоршаған ортаны қарама-қарсы түстерге бояуға арналған химиялық заттар жатады. 9. Түнгі жəне күндізгі əрекет ететін сигналдық патрон (бұдан əрі – ТКСП) тəуліктің кез келген уақытында қолданылады. Ол олардың біреуі – қызыл түсті отпен, ал екіншісі қызғылт-сары түтін бөліп жанатын екі бөліктен тұрады. Əрбір бөліктің жану уақыты 30 секундты құрайды. Түнде оттың жəне күндіз түтіннің көріну қашықтығы: 1) 500 м биіктіктен - түнде 25-30 шақырымға жəне күндіз 8-10 шақырымға; 2) су бетінде кемеден түнде 20 шақырымға жəне күндіз 6 шақырымға жетеді. Патрондарды іске қосу үшін қақпағын бұрап алу, бауды суыру жəне баудың ұшындағы сақинаны қолды созып тұрып күрт жұлқып қалу қажет. ТКСП-да патронның түнгі бөлігінің қақпағында ойық бар. Тұтанған патронды жел бағытында созылған қолмен 15-75° бұрышпен ұстау керек. Жүзу құралдарын ұшқынмен бүлдіруге жол бермеу үшін патронды судың үстінде ұстау керек. 10. «РПСП - 40К» маркасындағы қызыл түсті патрон күндізгі жəне түңгі уақытта сигнал беру үшін қызмет етеді. Сигналдық патронды пайдалану қағидасы патронда көрсетілген. Атуға арналған құрылғысы бар қызыл түсті сигналдық патрон апатқа ұшырау жағдайындағы экипаждың тұрған орнын анықтау мақсатында іздестіру-құтқару ƏК-ге сигналдар беруге арналған. Атуға арналған құрылғы автоқалам түріндегі металлдан жасалған өзекті білдіреді, оның бір ұшында

(Соңы 11-бетте).


(Соңы. Басы 9-10-беттерде). сигналдық патрондарды бұрап кіргізуге арналған бұрандалы тесігі бар, құрылғының корпусына соққылы əскери серіппе жəне көтеруге арналған құрылғы орнатылған. Атуға арналған құрылғы мен сигналдық патрондар қорапқа немесе қаптамаға жиналады. 11. Сигналдық айна күн сəулелерімен шағылысқан (күн қояншасы түрінде) жарық сигналын беруге арналған. Айна əрленген тегіс бетті болаттан дайындалған. ҚАҚ жиынтығындағы айнамен берілген «сəулені» табу қашықтығы - 14 шақырым, топтық сал жиынтығындағымен - 37 шақырым. «Сəулені» ұшаққа дəлдеу айнаның сыртқы жағына жазылған нұсқаулыққа сəйкес жүзеге асырылады. 12. Сигналдық бояғыш - əуеден жақсы көрінетін, суға түскен кезде күндіз сарғылт-жасыл, ал түнде ашық-жасыл флюоресценциялаушы үлкен дақ түзетін ұнтақ. Оның көмегімен қарды да бояуға болады, ол үшін ұнтақты қардың үстіне себу қажет. Бояғыштың көмегімен қар үстіне əртүрлі белгілер салуға болады. Қазақстан Республикасының аумағында ұшуды іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру жөніндегі қағидаларға 10-қосымша Жүргізілген іздестіру-құтқару операциясы туралы есеп беру форматы Іздестіру-құтқару операциясы туралы есеп (атауы, сəйкестендіру нөмірі) 1-бөлім. Іздестіру объектісі туралы ақпарат (ƏК, рейс нөмірі, пайдаланушы, борттық жабдық, апат орны, мерзімдері көрсетілген болжамды бағыты, авариялық жағдайсың сипаты, метеожағдай). 2-бөлім. Іздестіру-құтқару операциясы туралы ақпарат: 1. Үйлестіру орталығының іс-қимылы 1) Журналдағы жазбалар бойынша бастапқы əрекеттердің қысқаша сипаттамасы. 2) Жұмылдырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдары, ден қою уақыты. 3) Іздестіру объектісіне қатысты негізгі болжамдар. 2. Іздестіру операциясы 1) Іздестіру жоспарының негіздемесі. 2) Іздестіру жоспарындағы кез келген өзгерістерді түсіндіру. 3) Іздестіру ауданын, қатыстырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдарын жəне метеожағдайды қоса, күнделікті іздестіру операцияларын қысқаша сипаттау. 4) Іздестіру объектісін анықтаған жағдайда, іздестіру жəне құтқару объектісінің тұрған орны, тірілердің болуы, қаза болғандар саны, іздестіру-құтқару құралдарынан объектіні табу қашықтығы, іздестіру əдісі, уақыты, іздестіру шарттары туралы ақпаратты, авариялық радиомаяктар туралы мəліметті жəне іздестіру объектісіне жататын басқа да ақпаратты беру. 5) Іздестіру объектісі табылмаған жағдайда, себебін көрсету (жалпы түрде). 3. Құтқару операциясы 1) Тірі қалғандардың жай-күйі. 2) Жұмылдырылған іздестіру-құтқару күштері мен құралдары. 3) Эвакуация туралы толық ақпарат. 4) Туындаған мəселелер, егер ондайлар орын алған болса. 3-бөлім. ІҚО тоқтату/тоқтата тұру: 1. Іздестіру объектісі табылды (күні/уақыты, тұрған орны, тірі қалғандар, зардап шеккендер, із-түссіз жоғалғандар жəне т.б.). 2. Іздестіру уақытша тоқтатылды (іздестіруді тоқтата тұруға берілген рұқсат, тірі қалғандар, зардап шеккендер, із-түссіз жоғалғандар жəне т.б.). 4-бөлім. Қорытындылар/ұсыныстар: 1. ІҚО үйлестірушісінің қорытындылары. 2. Келешекте осыған ұқсас жағдайлар мен оқиғаларға жол бермеуге жəрдем көрсету үшін ІҚО үйлестірушісінің ұсыныстары. 3. Үйлестіру орталығы басшысының ескертулері. 4. Іздестіру жəне құтқару үйлестірушісінің ескертулері. Қосымша: 1. Метеорологиялық мəліметтер. 2. Көзбен шолып бақылауды жүзеге асырған тұлғалардың хабарламалары. 3. ІҚО карталары. 4. Іздестіру-құтқару құралдарын пайдалану (ұшу сағаттары). 5. Табылған заттар тізбесі. 6. Фотосуреттер (егер ондайлар болса). 7. Тарату тізімі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 24 желтоқсан

11

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

№1390

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар (бұдан əрі – өзгерістер мен толықтырулар) бекітілсін. 2. Осы қаулы өзгерістер мен толықтырулардың 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 3-тармағының он төртінші, он бесінші, он алтыншы, он жетінші абзацтарын жəне өзгерістер мен толықтырулардың 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 2-тармағының жиырма алтыншы, жиырма жетінші абзацтарын, 3-тармағының жиырма екінші, жиырма үшінші абзацтарын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 1390 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Жол шаруашылығын құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 5 қыркүйектегі № 845 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1998 ж., № 31, 269-құжат): 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған: 1) Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидалары; 2) Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру қағидалары бекітілсін.»; 1) көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдаланудың тəртібінде: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидалары»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Жол қозғалысына қатысушылардың: 1) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына жəне осы Қағидаларға сəйкес жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары бойынша еркін, кедергісіз жүруге; 2) жол органы мен əкімшілік полициясы бөлімшелерінің лауазымды адамдарынан жолдар бойынша қозғалыстың тоқтатылуының немесе шектелуінің себептері туралы түсіндірме алуға; 3) жүру шарттары, көрсетілетін қызметтер туралы, жол органының жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі құқықтары мен міндеттері жəне жауапкершілігі туралы толық жəне дұрыс ақпарат алуға; 4) жол-көлік оқиғасы болған жағдайда, оқиға болған жерде, сол сияқты медициналық мекемеге бара жатқан жолда кепілдік берілген тегін медициналық көмек көлемін, сондай-ақ жол-көлік оқиғасы кезінде жол органынан, əкімшілік полицияның бөлімшелерінен жəне қызметі жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге байланысты лауазымды адамдардан басқа да қажетті дəрігерге дейінгі көмек алуға; 5) жол-көлік оқиғасының нəтижесінде көлік құралы жəне (немесе) жүк зақымданған жағдайларда заңнамада белгіленген тəртіппен залалдың өтелуіне; 6) жол органы лауазымды адамдарының іс-əрекеттеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен шағымдануға құқығы бар.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Автомобиль жолдарындағы жəне жол құрылыстарындағы қозғалыс қауіпсіздігіне қауіп төндіретін ақауларды байқаған көлік құралдарын жүргізушілер мен азаматтар ақауларды өз күштерімен жою бойынша қолдарынан келетін шаралар қабылдауға немесе ол туралы жол органына немесе əкімшілік полицияның бөлімшесіне дереу хабарлауға тиіс.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Жолдарда жұмыс жүргізуге автомобиль жолдарын басқарушы немесе осы Қағидаларда көзделген жағдайларда əкімшілік полицияның бөлімшелері берген жұмыс жүргізу құқығына рұқсат (ордер) болған кезде ғана жол беріледі. Автомобиль жолдарын басқарушылар тиісті рұқсатты (ордерді) берген кезде жұмыс жүргізу басталғанға дейін үш жұмыс күні бұрын əкімшілік полицияның бөлімшелерін хабардар етеді.»; 12-тармақта: 1) тармақшаның бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «1) жол органымен:»; 2) тармақшаның бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «2) əкімшілік полицияның бөлімшелерімен:»; 12-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «12-1. Жол органы өтініш берілген сəттен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей жүргізілетін автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орнатуды келісуді қоспағанда, жеті жұмыс күнінен кешіктірмей келісуді жүргізеді (техникалық шарттар мен паспорттар беруді жүзеге асырады). Əкімшілік полицияның бөлімшелері келісуді жеті жұмыс күнінен кешіктірмей жүргізеді.»; 14, 15 жəне 16-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «14. Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарымен жүруге арналған автокөлік құралдарының рұқсат етілген параметрлерін, Қазақстан Республикасының аумағында iрi габаритті жəне ауыр салмақты жүктерді тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру қағидаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды. 15. Жол органының жұмыс жобасын бұзып жүзеге асырылатын объектілердің құрылысын тоқтатуға құқығы бар. 16. Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінің жерлері жол органының немесе концессионердің иелігінде жəне пайдалануында болады əрі автомобиль жолдарын дамытуға, абаттандыруға ғана арналған. Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары жолақ бөлігінің жол органы немесе концессионер пайдаланбайтын жер учаскелерін: 1) жалпы пайдаланымдағы халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде – автомобиль жолдары жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган; 2) жалпы пайдаланымдағы облыстық немесе аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде – облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы жолдың көліктік-пайдаланылу сапасының төмендеуіне жол бермеу, көлік құралдары қозғалысының қауіпсіздігі мен қоршаған органы қорғау талаптарын сақтау шартымен сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін жеке жəне заңды тұлғаларға қысқа мерзімді уақытша жер пайдалануға берілуі мүмкін.»; 19-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «19. Барлық санаттағы жолдар үшін қонақ үйлер, мотельдер, кемпингтер, техникалық қызмет көрсету станциялары, тамақтану жəне сауда пункттері жол органымен келісілгеннен кейін жер төсемінің жиегінен 50 м-ден жақын емес қашықтықта жобаланады жəне орналастырылады. Жол органымен келісілгеннен кейін таяу жердегі автомобильге жанармай құю станциялары барлық санаттар үшін жер төсемінің жиегінен 25 м-ден жақын емес қашықтықта жобаланады жəне орналастырылады. Автомобильге жанармай құю станциясының аумағына кіру жəне одан шығу, сондай-ақ тамақтану жəне сауда пункттеріне жəне басқаларына кіреберіс жолдар көлік пен жүргіншілер қозғалысы қауіпсіздігінің талаптарына жауап беруі тиіс.»; 23-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «23. Жол органынан инженерлік коммуникацияларды төсеуге рұқсат алу үшін осы жұмыстарды жүргізетін ұйым:»; 23-3-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «23-3. Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарынан түсетін жерлер мен жүктерді тиеуге жəне түсіруге арналған алаңдар орнатуға жол органының келісімін алу үшін автомобиль жолдарын пайдаланушылар мынадай құжаттарды:»; 25-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Жол органы өкілінің жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету бөлігіндегі нұсқаулары міндетті болып табылады.»; 26-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «26. Жолдарда орындалған қалпына келтіру жұмыстарын қабылдап алуды жол органы мердігер ұйымның қатысуымен жүзеге асырады жəне ол екі жақты актімен ресімделеді.»; 4-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «4. Жол органы мен автомобиль жолдарын басқарушылардың автомобиль жолдарын пайдаланушыларға қатысты құқықтары мен мiндеттерi»; 27-тармақта: бірінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «27. Автомобиль жолдарын, көпірлерді, жол өтпелерін, қозғалысты ұйымдастыратын техникалық құралдарды жəне басқа құрылыстарды басқаруға, ұстауға жəне жөндеуге жауапты жол органы автомобиль жолдарында көлік құралдары қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында:»; жетінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «əкімшілік полиция органдарымен өзара іс-қимыл жасай отырып, оларды жою жөніндегі шараларды əзірлеу мақсатында жол-көлік оқиғаларының есебін жүргізуге, олардың пайда болуына ықпал еткен себептер мен жағдайларға талдау жасауға;»; оныншы абзац мынадай редакцияда жазылсын: «əкімшілік полиция бөлімшелеріне жол-көлік оқиғаларын тексеруге көмек көрсетуге, сондай-ақ егер жол-көлік оқиғасы оған себепші болған жол жағдайлары бойынша болса, қызметтік тексеру жүргізуге;»; 28, 29, 30 жəне 31-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «28. Темір жолдар арқылы өткелдерді, сондай-ақ шлагбаумдардың барлық түрлерін автомобиль жолдарымен бір деңгейде ұстауды жəне өтпелерді күзетуді теміржол дистанциялары немесе тиісті теміржол иелері, ал жалпы пайдаланылатын автомобиль жолдарының теміржол арқылы өтуін ұстауды жол органы жүзеге асырады. 29. Жабын түрлері жетілдірілген негізгі жолдардың жүру бөлігінің ластануын болдырмау үшін олардан түсу жəне шығу жолдарының барлығы құмайт жəне құм топырақты жерлерде ұзақтығы кемінде 50 м жəне басқа топырақты жерлерде кемінде 100 м, ал қиыршықтас төселген жолдарда кемінде 25 м қатты жабын төсеу қажет. Жалпы пайдаланымдағы жолдарды кесіп өтетін жəне олармен түйісетін, түсу жəне шығу жолдарында қатты жабын төсеуді олар қарамағына берілген кəсіпорындар, ұйымдар, шаруашылықтар өз қаражаты есебінен, жол органының техникалық бақылауымен жүзеге асырады. 30. Жолдарды салуды немесе қайта жаңартуды жүргізетін жол органы жолда орналасқан жер учаскелерін мақсатты арналуына сəйкес одан əрі пайдалануға жарамды күйге келтіреді. 31. Жол органының қызметкерлері жол элементтерін зақымдайтын немесе ластайтын көлік құралдарын не арнайы рұқсаты жоқ ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты көлік құралдарын автомобиль жолының жүріс бөлігінен заңнамасында белгіленген тəртіппен шығаруды талап етуге құқығы бар.»; 32-тармақтың үшінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «жол органының, автомобиль жолдарын басқарушылардың немесе осы Қағидаларда көзделген жағдайларда, əкімшілік полиция бөлімшелерінің тиісті келісімінсіз жөндеу жұмыстары мен басқа жұмыстар жүргізуге;»; 33-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «33. Жол органы əкімшілік полициямен жəне табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар саласындағы уəкілетті органмен бірлесіп, экстремальды жағдайларда (қолайсыз ауа райы-климаттық жағдай, дүлей апаттар, өрт, автомобиль жолдарының көтергіш қабілетінің жоғалуы), сондай-ақ жөндеуқұрылыс жұмыстары жүргізілген кезде ол туралы жергілікті атқарушы органдарды жəне тиісті жол белгілерін орната отырып, автомобиль жолдарын пайдаланушыларды хабардар ете отырып, көлік құралдарының қозғалысын шектейді немесе тоқтатады.»; 37-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «37. Жол конструкцияларының жүк көтеру қабілеті төмендеген немесе олардың бүлінуі қаупі жағдайында жол органы не ол учаскелерде қозғалысты тоқтатады не біліктегі салмағын шектеу белгілерін орнатады. Жүк көтеру қабілетін төмендететін ақауы бар жасанды құрылыстарға автомобильдің массасын немесе біліктегі салмақты шектейтін белгілер қойылады. Бұзылу қаупі төнген жағдайларда қозғалыс тоқтатылады.»; 38 жəне 39-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «38. Жүк көтеру қабілетінің жойылуына байланысты қозғалыс тоқтатылған немесе шектелген жол учаскелерінде шұғыл тасымалдар, тасымалдарды жүзеге асыратын көлік құралының иесі бұзылуын жоюға жəне жолдың жүк көтеру қабілетін қалпына келтіруге жұмсалған шығынды толық өтеуі шартымен ғана, жол органының жəне автомобиль жолдарын басқарушылардың рұқсаты бойынша жүргізілуі мүмкін. Бұлардың қатарына метеорологиялық құбылыстар мен төтенше жағдайлардың зардабын жою үшін қажетті тасымалдар жатпайды. 39. Жол жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде қозғалысты шектеу жəне тоқтату жұмыс жүргізілетін жерлерде қозғалысты ұйымдастыру жөніндегі қолданылып жүрген нұсқаулықтарға сəйкес жол органымен келісім бойынша жүзеге асырылады.»; 44, 45 жəне 46-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

«44. Бұқаралық жəне спорттық іс-шараларды өткізу кезінде жолдарда қозғалысты шектеу немесе тоқтату туралы шешімді əкімшілік полиция бөлімшелері қабылдайды. 45. Жол органы, лауазымды тұлғалар, азаматтар жəне басқа да автомобиль жолдарын пайдаланушылар осы Қағидалардың талаптарын бұзғаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес жауапты болады. 46. Жолдың немесе жолдың жолақ бөлігінің шегінде жұмыс жүргізуші ұйымдар мен азаматтар жол органымен келісілген техникалық шарттар мен жұмыс мерзімдерін сақтамағаны, сондай-ақ жұмыс жүргізу аймағында да, уақытша кіретін жəне шығатын жерлерде де қозғалыстың қауіпсіздігін сақтамағаны үшін заңда белгіленген тəртіппен жауапты болады.»; 2) көрсетілген Қағидаларға 1 жəне 2-қосымшалар осы қаулыға 1 жəне 2-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 3) көрсетілген қаулымен бекітілген Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру тəртібінде: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру қағидалары»; 3-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «3. Жол органы немесе концессионер пайдаланбайтын жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігіндегі жер учаскелерін жолдың көліктік-пайдалану сапасының төмендеуіне жол бермеу, көлік құралдары қозғалысының қауіпсіздігі мен қоршаған органы қорғау талаптарын сақтау шартымен сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін жеке жəне заңды тұлғаларға шарт бойынша:»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыруға рұқсат алу үшін объектілердің иелері жол органына немесе жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары иелігіне қарайтын жергілікті атқарушы органдарға осы Қағидаларға қосымшада белгіленген нысан бойынша өтініш береді. Өтінішке түстік шешімі мен мөлшері бар объектінің эскизі, сондай-ақ объектілер иелерінің өкілі жүгінген кезде уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдік етуге құзыреттілігін куəландыратын құжат қоса беріледі. Жол органы немесе жергілікті атқарушы органдар өтінішке сəйкес объектілердің орналасу орнын айқындайды (немесе басқа орын ұсынады), сондай-ақ сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерінің өлшемдері мен көркемдік орындалуының Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сəйкестігін тексереді.»; 15-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «15. Құжаттамаларды тиісінше ресімдемей жəне оны жол органында немесе жергілікті атқарушы органдарда келіспей, сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін өз бетінше орналастыруға тыйым салынады.»; 4) көрсетілген Қағидаларға қосымша осы қаулыға 3-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. «Бөлiнбейтiн iрi көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005 жылғы 24 қаңтардағы № 51 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 3, 24-құжат): тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесін бекіту туралы»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Қоса беріліп отырған Ірi көлемдi жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесі бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген Бөлiнбейтiн iрi көлемдi жəне ауыр салмақты жүктердi Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесінде: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Ірi көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесі»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Ірi көлемдi жəне ауыр салмақты жүктердi Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесі (бұдан əрi – Ереже) Қазақстан Республикасының «Автомобиль көлігi туралы» 2003 жылғы 4 шiлдедегi, «Автомобиль жолдары туралы» 2002 жылғы 17 шілдедегi Заңдарына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 25 қарашадағы № 1650 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Жол қозғалысының ережелеріне, Көлiк құралдарын пайдалануға жіберу жөніндегі негiзгi ережелер мен жол қозғалысының қауiпсіздiгiн қамтамасыз ету бойынша лауазымды адамдар мен жол қозғалысына қатысушылардың мiндеттерiне, «Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарымен жүруге арналған автокөлік құралдарының рұқсат етілген параметрлерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 19 қаңтардағы № 62 қаулысына жəне Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік жəне құқықтық актілерiне сəйкес əзiрлендi.»; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Ереже автокөлік құралының көлемі мен салмағын ескере отырып, жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары арқылы жəне елді мекендердің көшелері арқылы жүріп өту үшін Қазақстан Республикасы аумағында белгіленген автокөлік құралдарының рұқсат етілген көлемдік жəне салмақтық өлшемдерінен асатын жүктерді тасымалдауды жүзеге асыру тəртібін реттейді.»; 3-тармақта: 2), 3) жəне 4) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «2) ілесіп жүру автомобилі – жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралына автомобиль жолдарымен ілесіп жүретін, тиісті тану белгілері бар Қазақстан Республикасы Ішкі істер органдарының əкімшілік полиция бөлімшелерінің (бұдан əрі – əкімшілік полиция) ақысыз негізде ұсынатын патрульдік автомобилі; 3) бақылаушы органдар – көлік жəне коммуникация саласындағы уəкілетті органның аумақтық органдары, əкімшілік полиция жəне Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы автокөлік құралдарын өткізу пункттеріндегі кеден органдары (бұдан əрі – кеден органдары); 4) Арнайы рұқсатқа бақылау талоны – iрi көлемді жəне (немесе) салмағы ауыр отандық жəне шетелдiк автокөлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағымен жүріп өтуі үшiн төленген алым сомасын растайтын құжат;»; 10) тармақша алынып тасталсын; 12) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «12) отандық жəне шетелдiк iрi көлемді жəне (немесе) салмағы ауыр автокөлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағымен жүріп өтуі үшін алым «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген тəртіппен алынатын iрi көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өтуі салдарынан автомобиль жолдарына жəне жол құрылыстарына келтiрiлген залалды ақшалай өтеу (бұдан əрі – автокөлiк құралдарының жүріп өтуі үшiн алым;»; 15) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «15) Арнайы рұқсат – Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген Қазақстан Республикасының автомобиль жолдары бойынша жүруге арналған автокөлiк құралдарының жол беретін параметрлерінен көлемi, салмағы жəне (немесе) осьтiк жүктемелерi бойынша артық, жүгi бар немесе жүксiз, Қазақстан Республикасының аумағы бойынша отандық жəне шетелдiк iрi көлемдi жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлiк құралдарының жүрiп өтуiне құқық беретiн рұқсат беру құжаты (бұдан əрі – Арнайы рұқсат);»; 4 жəне 5-тармақтар алынып тасталсын; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты жүктерді автокөлік құралымен автомобиль жолдары арқылы тасымалдауға осы Ережеге 1 жəне 2-қосымшаларға сəйкес нысандар бойынша Арнайы рұқсат пен оның бақылау талоны болған жағдайда ғана рұқсат етіледі.»; мынадай мазмұндағы 6-1-тармақпен толықтырылсын: «6-1. Қазақстан Республикасының ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдары бойынша рұқсат етілген ең ауыр салмағы Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген, автокөлік құралының жол берілген жалпы салмағынан асатын өзі аударғыш автомобильмен жүктерді тасымалдауға жол берілмейді.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өтуіне Арнайы рұқсат алу үшін отандық тасымалдаушы: 1) Халыққа қызмет көрсету орталығына; 2) www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрі – портал) арқылы; 3) кеден органдарына осы Ережеге 3-қосымшаға сəйкес белгіленген нысандағы өтінішпен жүгінеді. Шетелдік тасымалдаушы рейске шыққанға дейін бес жұмыс күнінен кешіктірмей уəкілетті органға немесе кеден органдарына осы Ережеге 3-қосымшаға сəйкес белгіленген нысандағы өтінішпен жүгінеді.»; 9-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «9. Өңіраралық жəне халықаралық тасымалдау бағытын келісу жүргiзілетiн келiсушi ұйымдардың тiзбесi автомобиль жолдары жөнiндегi уəкiлеттi мемлекеттiк орган басшысының шешімімен бекітіледі.»; 12-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «12. Автомобиль жолдары жөнiндегi уəкiлеттi мемлекеттiк органмен жəне жергілікті атқарушы органдармен тасымалдау бағытын келісу, егер:»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Келісуші ұйым мəлімделген бағытқа келісуді жүргізеді немесе мынадай мерзімдерде: 1) жергілікті тасымалға бір жұмыс күні ішінде; 2) өңіраралық жəне халықаралық тасымалға үш жұмыс күні ішінде негізді бас тартуды жазбаша түрде не электрондық құжат нысанында ұсынады.»; 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Егер тасымалдаушы ұсынған бағыт бойынша ipi көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өтуі мүмкін болмаса немесе егер оны жүзеге асыру үшін жол жамылғысын немесе жол құрылыстарын нығайту бойынша қосымша шаралар жүргізу талап етілетін болса, келісуші ұйым бұл туралы уəкілетті органды немесе кеден органдарын жазбаша түрде не электрондық құжат нысанында хабардар етеді жəне жүрудің басқа бағытын ұсынады немесе тасымалдау жүзеге асырылғанға дейін күшейту жұмыстарының қажетті кешенін орындайды.»; 17, 17-1, 18 жəне 19-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «17. Уəкілетті органға өтiнiш түскен кезде оны тіркеу жəне ондағы мəлiметтердi: 1) ұсынылған ақпараттың толықтығы не нақтылығы; 2) жүкті тасымалдауға қойылатын автокөлік құралының техникалық сипаттамаларының сəйкестігі тұрғысынан тексеру жүргізіледі. Арнайы рұқсатты алу үшін өтінішті уəкілетті орган немесе кеден органдары, ол келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде, ал осы Ереженің 12-тармағында көзделген тасымалдау маршрутын келісу талап етілмеген жағдайларда, бір жұмыс күні ішінде қарайды. 17-1. Уəкілетті орган немесе кеден органдары осы Ереженің 12-тармағында көзделген жағдайларда өтінішті қарау барысында тасымалдаушының өтінішін келісуші ұйымдармен келісуді жүргізеді. Келісуші ұйымнан белгіленген мерзімде жауап болмаған жағдайда, тасымалдаушының өтініші келісілген болып есептеледі. 18. Егер өтініште ақпарат толық болмаса жəне (немесе) нақтылы болмаса, уəкілетті орган немесе кеден органдары өтініш тіркелген күннен бастап екі жұмыс күні ішінде жазбаша түрде не электрондық құжат нысанында өтініш қабылдамағаны туралы хабарлайды. 19. Уəкілетті орган немесе кеден органдары осы Ереженің 17-тармағында көрсетілген мерзім ішінде тасымалдаушыны Арнайы рұқсатты беру жəне «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген ставкалар бойынша жəне тəртіппен ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өткені үшін төленуі қажет алым сомасы туралы тасымалдаушыға хабарлайды немесе Арнайы рұқсат беруден жазбаша түрде дəлелді бас тартуды береді.»; 25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «25. Арнайы рұқсатты уəкiлеттi органмен ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралы Қазақстан Республикасының аумағымен немесе Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасында орналасқан, автокөлік құралдарын өткізу пункттері арқылы Қазақстан Республикасының аумағына кірген кезде кеден органдары қозғалыс маршрутын белгілегеннен жəне «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген мөлшерлемелер бойынша автокөлік құралдарының жүріп өтуі үшін алым сомасы төленгеннен кейін бір жұмыс күні ішінде беріледі. Бұл ретте, Арнайы рұқсатты уəкілетті орган не кеден органдары толтырады жəне мөрмен куəландырады.»; 28-тармақ алынып тасталсын; 29-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «29. Ілесіп жүру автомобилінің болуы қажет болған кезде oсы Ереженің 42-тармағында көзделген жағдайларда уəкілетті орган немесе кеден органдары əкімшілік полицияға Арнайы рұқсатта көрсетілген бағыт бойынша iрi көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралына ілесіп жүру қажеттілігі туралы тиісті хабарламаны жолдайды. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Əкімшілік полиция комитеті халықаралық жəне өңіраралық тасымалдауларды жүзеге асыру кезінде уəкілетті органның немесе кеден органдарының хабарламасын алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ілесіп жүруді ұйымдастырады, ол туралы уəкілетті органды хабардар етеді. Облыстың, қаланың немесе ауданның əкімшілік полициясы жергілікті тасымалдауды жүзеге асыру кезінде уəкілетті органның хабарламасын алған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде ілесіп жүруді ұйымдастырады, ол туралы уəкілетті органды немесе кеден органдарын хабардар етеді.»; 50-тармақтың 1) жəне 2) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «1) отандық тасымалдаушы – Халыққа қызмет көрсету орталығына, портал арқылы не кеден органдарына; 2) шетелдік тасымалдаушы – уəкiлетті органға немесе кеден органдарына жүгiнуі тиіс.»; 5-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «5. Ірi көлемдi жəне (немесе) ауыр салмақты жүктердi тасымалдайтын автокөлік құралдарының техникалық жай-күйіне жəне жабдықтарына қойылатын қосымша талаптар»; 65-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «65. Ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының автомобиль жолдары арқылы жүруін бақылауды уəкілетті органмен Қазақстан Республикасының аумағындағы көліктік бақылау бекеттерінде, кеден органдары Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы автокөлік құралдарын өткізу пункттерінде, сондай-ақ арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдары арқылы өзінің Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде жүзеге асырады.»; 67-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «67. Сызықтық өлшеу жабдығы, соның ішінде арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдары мен автомобильдік таразылар жарамды жай-күйде болуы жəне олардың метрологиялық тексеруден өткені туралы сертификаты болуы тиіс.»; 70 жəне 71-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «70. Егер осы Ереже талаптарының бұзылу фактісі анықталған жағдайда, тасымалдаушы жəне (немесе) жүк жөнелтуші Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (бұдан əрі – Кодекс) сəйкес əкімшілік жауапкершілікке тартылады, ал автокөлік құралын одан əрі пайдалануға анықталған бұзушылық жойылғанға дейін тыйым салынады. 71. Осы Ереже бұзылған жағдайда, уəкілетті орган немесе кеден органдары Кодексте көзделген əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шараларын қабылдайды жəне тасымалдау мынадай жағдайларда: 1) автокөлік құралының салмақтық жəне (немесе) көлемдік параметрлерін асыра отырып жол жүру бағыты бойынша əрі қарай жүрген жəне барлық жол жүру бағыты бойынша автокөлiк құралдарының жүріп өтуі үшiн алым сомасын төлеп, іс жүзінде жүріп өткен жолдың бөлігі үшін келісу жүргізбей осы Ережеде белгіленген тəртіппен Арнайы рұқсатты тасымалдаушы алғаннан кейін – ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының Арнайы рұқсатсыз жүріп өткені анықталған кезде; 2) Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарымен жүруге арналған автокөлік құралдарының рұқсат етілген параметрлеріне сəйкес келтіру үшін автокөлік құралын артық жүктен босатуды жүргізгенде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағынан Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы автокөлік құралы шыққан кезде жəне іс жүзінде жүріп өткен бағыттың бір бөлігі үшін автокөлiк құралдарының жүріп өтуі үшiн алым сомасын тасымалдаушы төлеген жағдайда – Арнайы рұқсат берілместен ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өткені анықталған кезде; 3) автокөлiк құралдарының жүріп өтуі үшiн төленген алымға қосымша осы Ережеде белгіленген тəртіпті бұза отырып жəне салмақтық жəне көлемдiк өлшемдердi іс жүзінде көрсете отырып, осы Ережеде белгілеген тəртіппен Арнайы рұқсатты ала отырып, іс жүзінде жүріп өткен бағыт үшін автокөлiк құралдарының алымын тасымалдаушы төлегеннен кейін – iрi көлемдi жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлiк құралы өлшемдерінің бiрi Арнайы рұқсатта көрсетілгендерден асып кеткені анықталған кезде; 4) тасымалдаушы нақты жүріп өткен бағыт бойынша автокөлік құралдарының жүріп өтуі үшін алым сомасын төлеген жəне осы Ережеде белгіленген тəртіппен Арнайы рұқсатты алғаннан кейін – iрi көлемдi жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлiк құралының жолды Арнайы рұқсатта көрсетілген бағыттан ауытқи отырып жүргені анықталған кезде; 5) уəкілетті орган Арнайы рұқсаттағы мерзімді ұзартқаннан кейін – ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының Арнайы рұқсатта көрсетілген мерзімдерден ауытқи отырып жүргені анықталған кезде жалғастырылады. Арнайы рұқсаттағы ұзарту мерзiмі күнтiзбелiк он бес күннен аспауы тиіс; 6) осы Ереженің 29-тармағында көзделген мерзімде əкімшілік полициясы ілесіп жүру автомобилін бөлгеннен кейін – осы Ереженің 42-тармағында көзделген жағдайларда ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының ілесіп жүру автомобилінсіз жүргені анықталғанда.»; көрсетілген Ережеге 1, 2 жəне 3-қосымшалар осы қаулыға 4, 5 жəне 6-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 3. «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы автокөлік құралдарының жүріп өтуін регламенттейтін кейбір мəселелер туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2008 жылғы 31 желтоқсандағы № 1345 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 49, 558-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағы арқылы автокөлік құралдарының жүріп өту жəне рұқсат құжаттарын беру ережесінде: 3-тармақта: бірінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «3. Осы Ереже Қазақстан Республикасының жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары жəне елдi мекендердің көшелері арқылы мынадай автокөлік құралдарының жүріп өту тəртiбiн белгiлейдi:»

мынадай мазмұндағы алтыншы абзацпен толықтырылсын: «өзі аударғыштар (жүкті түсіру үшін механикалық еңкейтілетін шанағы бар, жүкті өзі түсіретін автомобильдер, тіркеме немесе жартылай тіркемелер).»; мынадай мазмұндағы 9-1-тармақпен толықтырылсын: «9-1. Көлік саласындағы уəкілетті органмен шет мемлекеттердің құзыретті органдарымен осы Ереженің 6-тармағында көрсетілген рұқсат құжаттарының бланкілерімен тепе-тең алмасу жүргізілмесе, онда олардың берілуі сұрау салу негізінде жүзеге асырылады.»; 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Рұқсат құжаттарын алу тасымалдаушыларды Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өтетін көлік құралдары мен жүктерге кедендік құжаттарды кейіннен ресiмдеу мiндетiнен босатпайды.»; 17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «17. Қазақстан Республикасының заңнамасына жəне халықаралық шарттарына сəйкес халықаралық автомобиль тасымалдарын жүзеге асыру үшін қажет рұқсат жəне басқа да құжаттар (халықаралық көліктік жүкқұжат (CMR), инвойс, коносамент немесе тасымалданатын жүкке басқа да коммерциялық құжат) автокөлік құралдарының жүргізушілерінде болуы жəне уəкілетті мемлекеттік органдардың лауазымды тұлғаларының талап етуі бойынша ұсынылуы тиіс.»; мынадай мазмұндағы 18-1 жəне 18-2-тармақтармен толықтырылсын: «18-1. Мемлекеттерімен рұқсат беру құжаттарының бланкілерін тепе-тең айырбастау жүргізілмеген шетелдік автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттік жүріп өтуі «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген ставкалар бойынша Қазақстан Республикасының аумағымен автокөлік құралдарының жүруі үшін алым сомасы төленгеннен кейін уəкілетті органмен Қазақстан Республикасының аумағындағы көліктік бақылау бекеттерінде немесе кеден органдарымен Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы автокөлік құралдарын өткізу пункттерінде (бұдан əрі – кеден органдары) берілетін транзиттік жүруге арналған рұқсат негізінде жүзеге асырылады. 18-2. Өз мемлекетінің тіркеу жəне айырым белгісінсіз Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзитпен жүретін шетелдік автокөлік құралының жүріп өтуі «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген ставкалар бойынша Қазақстан Республикасының аумағымен автокөлік құралдарының жүруі үшін алым сомасы төленгеннен кейін уəкілетті органмен немесе кеден органдарымен берілетін транзитпен жүріп өтуге арналған рұқсат негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының аумағы бойынша транзиттік рейстен кері бағытта бара жатқан шетелдік жүк автокөлік құралына Қазақстан Республикасының аумағында жолшыбай жүк тиеуге Қазақстан Республикасының аумағымен жүріп өтуге арналған қосымша рұқсат болған кезде ғана рұқсат етіледі.»; 27 жəне 28-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «27. Қазақстан Республикасының Үкiметi белгілеген Қазақстан Республикасының автомобиль жолдары арқылы жүруге арналған автокөлік құралдарының жол беретін параметрлерінен көлемі, салмағы жəне (немесе) осьтік жүктемелері бойынша артық, жүгі бар немесе жүксіз, Қазақстан Республикасының аумағы арқылы отандық жəне шетелдік iрi көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралдарының жүріп өтуі рұқсат құжаттың – ауыр салмақты жəне (немесе) iрi көлемді автокөлік құралдарының жүріп өтуіне арнайы рұқсаттың (бұдан əрі – арнайы рұқсат) негiзiнде жүзеге асырылады. 28. Арнайы рұқсатты уəкiлеттi органмен ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралы Қазақстан Республикасының аумағымен немесе Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасында орналасқан автокөлік құралдарын өткізу пункттері арқылы Қазақстан Республикасының аумағына кірген кезде кеден органдарымен қозғалыс маршруты белгіленгеннен жəне «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының кодексінде белгіленген мөлшерлемелер бойынша автокөлік құралдарының жүріп өтуі үшін алым сомасы төленгеннен кейін беріледі. Бұл ретте, Арнайы рұқсатты уəкілетті орган не кеден органдары толтырады жəне мөрмен куəландырады.»; мынадай мазмұндағы 28-1-тармақпен толықтырылсын: «28-1. Қазақстан Республикасының ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдары бойынша рұқсат етілген барынша салмағы Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген автокөлік құралының жол берілген жалпы салмағынан асатын өзі аударғыш автомобильмен жүктерді тасымалдауға жол берілмейді.»; 29-тармақ алынып тасталсын. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1390 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлiгiнің Автомобиль жолдары комитеті __________________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не заңды __________________________________ тұлғаның толық атауы) __________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) __________________________________ тұлғалардың жеке басын куəландыратын __________________________________ құжаттардың деректемелері, байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТIНIШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналарымен, байланыс жəне электр беру желiлерiмен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне темір жолдармен жəне басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына техникалық шартты беруiңiздi сұраймын. Жолдар мен жол құрылыстарын қалпына келтiру бойынша жұмыстардың қаржыландырылуын қамтамасыз етуге мiндеттенемiн. Егер жұмыстар елді мекендердің шегінде көзделетін болса: Жергiлiктi атқарушы органдардан берілген № ____ құжат-рұқсаты. __________________________________________________________________ (күні) (рұқсатты берген органның атауы) Күні _______ Алушы _______________________________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесiнiң аты немесе заңды тұлғаның не уəкiлеттi тұлғаның атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 1390 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларына 2-қосымша Қазақстан Республикасы Көлiк жəне коммуникация министрлiгiнің Автомобиль жолдары комитетi __________________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не заңды __________________________________ тұлғаның толық атауы) __________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) __________________________________ тұлғалардың жеке басын куəландыратын __________________________________ құжаттардың деректемелерi, байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТIНIШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарынан шығатын жерлер мен жүктердi тиеуге жəне түсiруге арналған алаңдар орнатуға техникалық шартты берудi сұраймын. Автомобиль жолының титулы (атауы) ___________________________, Жүргiзiлетiн жұмыс түрi ______________________________________, Мекенжайы __________________________________________________. Күнi _______ Алушы _______________________________________________ (жеке тұлғаның тегi, аты, əкесiнiң аты немесе заңды тұлғаның не уəкiлеттi тұлғаның атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 1390 қаулысына 3-қосымша Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлiгiнде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру қағидаларына қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлiгiнің Автомобиль жолдары комитеті ____________________________________ (жергiлiктi атқарушы органның құрылымдық бөлiмшесi) ____________________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не заңды __________________________________ тұлғаның толық атауы) __________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) __________________________________ тұлғалардың жеке басын куəландыратын __________________________________ құжаттардың деректемелерi, байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТIНIШ Халықаралық жəне республикалық/облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама орналастыруға паспорт беруiңiздi сұраймын.

9. Автокөлік құралын жүкті тасымалдауға жауапты ұйымның өкілдері тексерді жəне Жол қозғалысы ережесі мен Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесінің талаптарына сəйкес келеді __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (ұйым, Т.А.Ə., мөрмен куəландырылған қолы, күні) Ескертпе: арнайы рұқсаттың барлық бағандары біркелкі сиямен толтырылуы тиіс (толтырылмаған бағандар сызылып тасталады). ---------------------------------------- кесу сызығы ---------------------------------------Ірі көлемді жəне ауыр салмақты көлік құралдарының жүруіне АРНАЙЫ РҰҚСАТ ТҮБІРТЕГІ №_________ Жүріп өткен үшін алымдар есебі___________________________________ __________________________________________________________________ Төлем сомасы___________________________________________________ __________________________________________________________________ (жазбаша) Жүргізуші______________________________________________________ __________________________________________________________________ (Т.А.Ə., қолы, күні) Рұқсат берген уəкілетті өкіл_______________________________________ __________________________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə., мөрмен куəландырылған қолы, күні) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1390 қаулысына 5-қосымша Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесіне 2-қосымша Iрi көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының жолдары бойынша жүруiне № ___________ АРНАЙЫ РҰҚСАТҚА БАҚЫЛАУ ТАЛОНЫ Iрi көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы бойынша жүргенi үшiн алынатын алымның сомасы ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (жазбаша) Ескерту: осы бақылау талоны ірi көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының жолдары бойынша жүруіне арналған тиісті Арнайы рұқсатқа мiндеттi қосымша болып табылады. теңге 1000000 2000000 3000000 4000000 5000000 6000000 7000000 8000000 9000000

100000 200000 300000 400000 500000 600000 700000 800000 900000

10000 20000 30000 40000 50000 60000 70000 80000 90000

1000 2000 3000 4000 5000 6000 7000 8000 9000

100 200 300 400 500 600 700 800 900

10 20 30 40 50 60 70 80 90

1 2 3 4 5 6 7 8 9

Iрi көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының жолдары бойынша жүруiне № ___________ АРНАЙЫ РҰҚСАТТЫҢ TYБIPTEГIНЕ БАҚЫЛАУ ТАЛОНЫ Iрi көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы бойынша жүргенi үшiн алынатын алымның сомасы ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (жазбаша) Арнайы рұқсатты алдым_______________________________________________ ____________________________________________________________________ (тасымалдаушының Т.А.Ə., қолы, күні) Ескерту: осы бақылау талоны iрі көлемдi жəне ауыр салмақты көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының жолдары бойынша жүруiне арналған тиiстi арнайы рұқсаттың түбіртегiне мiндеттi қосымша болып табылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 1390 қаулысына 6-қосымша Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесіне 3-қосымша ________ облысы (қаласы) бойынша кедендік/көліктік бақылау органының басшысына Iрі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты автокөлік құралының жүріп өтуіне арнайы рұқсатты алу үшін ӨТІНІШ Тасымалдаушының атауы____________________________________________ ЖСН/БСН_________________________________________________________ Мекенжайы, телефоны_______________________________________________ Автомобильдің маркасы ________мем.нөмірi__________________________ Тіркеменің (жартылай тіркеменің) маркасы_______мем.нөмірi____________ Көлік құралының түрі Изотермиялық шанақтың болуы Əуе немесе оған балама аспаның болуы Жүру бағыты_______________________________________________________ Бағыттың жалпы ұзақтығы, км____________________________________ оның ішінде қалалардың аумағы бойынша, км_______________________ Жүргізушінің Т.А.Ə._____________________________________________ Ілесуші адамның Т.А.Ə.______________________________________________ Ілесіп жүру түрi____________________________________________________ Жүктің атауы мен салмағы, т.__________________________________________ АКҚ жүк көтергіштігі _______________________________________________ Жүру күні мен уақыты___________________________________ Автокөлік құралының жүгін қоса есептегендегі нақты салмақтық жəне көлемдік өлшемдері Өлшемдерi Жол бетінен биіктігі, м Ені, м Автокөлік құралының ұзындығы, м

Нақты

Толық салмағы, т Тіркеменің толық салмағы, т АКҚ-ның дөңгелектік өрнегi

Рұқсат етілген

Асқаны

1-білік 2-білік 3-білік 4-білік 5-білік 6-білік 7-білік 8-білік 9-білік

Еңістігі Біліктердің ара қашықтығы, м Білікке нақты жүктеме, т.с. Білікке рұқсат етілген жүктеме, т.с. Асқаны, %

Автокөлік құралының ең кіші бұрылу радиусы___________________________ Қосымша деректер____________________________________________________

________________________________________ (тасымалдаушының лауазымы, Т.А.Ə.)

________________ (М.О. қолы)

Өтініштің берілген күнi_____________ Келісуші органның шешімi_________________________________________

________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.)

________________ (М.О. қолы)

Келісуші органның шешімi__________________________________________

________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.)

________________ (М.О. қолы)

Күнi _______ Алушы _______________________________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесiнiң аты немесе заңды тұлғаның не уəкiлеттi тұлғаның атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтосқандағы №1390 қаулысына 4-қосымша Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесіне 1-қосымша Қазақстан Республикасының жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары бойынша ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты көлік құралдарының жүріп өтуіне АРНАЙЫ РҰҚСАТ №_________ ___________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ автокөлік құралының (маркасы, моделі, нөмірлік белгісі) __________________________________________________________________________ ______________________________________________________________ (бағыт бойынша өтетін елді мекендердің атауы, жолдың ұзақтығы км-мен) бағыты бойынша жүруіне 1. Көлік құралының өлшемдері: автокөлік құралының жалпы салмағы, т ұзындығы, м дөңгелек осьтерінің орналасу схемасы жəне олардың ара қашықтығы, м

жүктің салмағы, т ені, м биіктігi жүкпен бұрылудың ең аз мөлшердегі радиусы, м

осьтер бойынша жүктеме, т 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

2. Ілесіп жүру үшін бөлінген көлік құралдары______________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (маркасы, моделі, нөмірлік белгісі) 3. Жүкті тасымалдаушы ұйымның атауы, мекенжайы мен телефоны __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 4.____________сағ. бастап__сағ. дейін (жылы, айы, күні)___км/сағ. аспайтын жылдамдықпен___________жолдарымен жүруге рұқсат етіледі __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ ---------------------------------------- кесу сызығы ---------------------------------------АРНАЙЫ РҰҚСАТ ТҮБІРТЕГІ №__________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (маркасы, моделі, нөмірлік белгісі, көлік құралының өлшемі, бағыт нөмірі, бастапқы жəне соңғы пункті, жолдың ұзақтығы км-мен) 5. Қозғалыстың ерекше жағдайлары_________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (ілесіп жүретін автомобильдердің қозғалыс тəртібін, қозғалысқа басқа қатысушыларды тасымал туралы хабар ету тəсілін, жүктеме түрін, оның көпірлерден өткізу тəртібін жəне т.б. көрсету) 6. Рұқсат берілді_________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (уəкілетті органның атауы, Т.А.Ə., мөрмен куəландырылған қолы, күні) 7. Жүріп өткені үшін алымдар есебі________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Төлем сомасы_____________________________________________________ __________________________________________________________________ (жазбаша) 8. Ірі көлемді жəне ауыр салмақты жүктерді Қазақстан Республикасының аумағында тасымалдауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру ережесінің негізгі талаптарымен танысқандар: Негізгі тартқыштың жүргізушісі_____________________________________ __________________________________________________________________ (Т.А.Ə., қолы) Жүкті шығарып салушы тұлға______________________________________ __________________________________________________________________ (Т.А.Ə., қолы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 24 желтоқсан

№1391

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасының сауда мақсатында теңізде жүзу саласындағы халықаралық шарттарының талаптарына сəйкес теңіз көлігі мамандарын даярлау куəліктерінің тізбесі мен нысандарын бекіту туралы «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабы 2-тармағының 31-1) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) Қазақстан Республикасының сауда мақсатында теңізде жүзу саласындағы халықаралық шарттарының талаптарына сəйкес теңіз көлігі мамандарын даярлау куəліктерінің тізбесі; 2) Қазақстан Республикасының сауда мақсатында теңізде жүзу саласындағы халықаралық шарттарының талаптарына сəйкес теңіз көлігі мамандарын даярлау куəліктерінің нысандары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының сауда мақсатында теңізде жүзу саласындағы халықаралық шарттарының талаптарына сəйкес теңіз көлігі мамандарын даярлау куəліктерінің тізбесі 1. «Қауіпсіздік мəселелері бойынша барлық теңізшілерге арналған бастапқы даярлау мен нұсқау»; 2. «Құтқару қайықшалары мен салдар жəне шапшаң кезекші қайықшаларды қоса алғанда, кезекші қайықшалар бойынша маман»; 3. «Кеңейтілген бағдарлама бойынша өртпен күрес»; 4. «Кемеде алғашқы медициналық көмек көрсету»; 5. «Кемедегі медициналық күтім»; 6. «Командалық құрамның кемені қорғауға жауапты адамдарын даярлау»; 7. «Күзетуге қатысты мəселелер бойынша барлық теңізшілерге арналған даярлау немесе нұсқау»; 8. «Жолаушылар кемелерінің капитандарын, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын, сондай-ақ басқа да персоналын даярлау мен олардың біліктілігі»; 9. «Мұнай танкерлері мен химиялық заттарды тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамының тұлғаларын бастапқы даярлау»; 10. «Мұнай танкерлеріндегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау»; 11. «Химиялық заттарды тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау»; 12. «Газ тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын алғашқы даярлау»; 13. «Газ тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау». Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 1-нысан Беткі жағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы КУƏЛІК «Қауіпсіздік мəселелері бойынша барлық теңізшілерге арналған бастапқы даярлау мен нұсқау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса)) Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/1-бөлімінің, A-VI/1-1, A-VI/1-2, A-VI/1-3, A-VI/1-4-кестелерінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) бағдарлама: жеке аман қалу тəсілдерін; өрт қауіпсіздігі мен өртпен күресті; алғашқы медициналық көмек көрсетуді; жеке қауіпсіздік пен қоғамдық міндеттерді қамтиды.

(Соңы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте).

11 қаңтар 2014 жыл

М.О.

20__ ж. «__» _________ дейін жарамды Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

М.О.

Артқы жағы

Оқу орнының (орталықтың) басшысы _____________________ (қолы) Т.А.Ə.

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan

Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

CERTIFICATE «Medical care on board» № XXXXXXXX

National emblem of the Republic of Kazakhstan

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given)) has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/I, tables A-VI/1-1, A-VI/1-2, A-VI/1-3, A-VI/1-4 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 6-нысан Беткі жағы

on the program including: personal survival techniques; fire prevention and fire-fighting; elementary first-aid; personal safety and social responsibilities

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

Official Seal

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 2-нысан Беткі жағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы

National emblem of the Republic of Kazakhstan

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/2-бөлімінің, A-VI/2-1, A-VI/2-2-кестелерінің талаптарына сəйкес

CERTIFICATE «Training of ship security officers» № XXXXXXXX

______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы)

Оқу орнының (орталықтың) басшысы _____________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/2, tables A-VI/2-1, A-VI/2-2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

Қазақстан Республикасының Елтаңбасы КУƏЛІК «Күзетуге қатысты мəселелер бойынша барлық теңізшілерге арналған даярлау немесе нұсқау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

КУƏЛІК «Кеңейтілген бағдарлама бойынша өртпен күрес» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы

National emblem of the Republic of Kazakhstan

National emblem of the Republic of Kazakhstan CERTIFICATE «Security-related training and instruction for all seafarers» № XXXXXXXX

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 11-нысан Беткі жағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы КУƏЛІК «Химиялық заттарды тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса)) Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/1-бөлімінің, A-V/1-1-3-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________ М.О. 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan CERTIFICATE «Advanced training of masters, officers and ratings for chemical tankers cargo operations» № XXXXXXXX This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given)) has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/1-1, table A-V/1-1-3 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center)

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 12-нысан Беткі жағы

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/6, tables A-VI/6-1, A-VI/6-2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

Official Seal

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 8-нысан Беткі жағы

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given)) has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/3, table A-VI/3 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__ Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 4-нысан Беткі жағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/2-бөлімінің, A-V/2-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________ М.О. 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan

Артқы жағы

National emblem of the Republic of Kazakhstan CERTIFICATE «Training and qualification of masters, officers, ratings and other personnel on passenger ships» № XXXXXXXX

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 5-нысан Беткі жағы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 9-нысан Беткі жағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

КУƏЛІК «Кемедегі медициналық күтім» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса)) Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/4-бөлімінің, A-VI/4-2-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________

National emblem of the Republic of Kazakhstan CERTIFICATE «Basic training of masters, officers and ratings for liquefied gas tankers cargo operations» № XXXXXXXX This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given)) has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/1-2, table A-V/1-2-1 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Official Seal Expires until «__» _________ 20__

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/1-1-бөлімінің, A-V/1-1-1-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) М.О.

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan

CERTIFICATE «Basic training of masters, officers and ratings for oil and chemical tankers cargo operations» № XXXXXXXX

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы КУƏЛІК «Газ тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса)) Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/1-2-бөлімінің, A-V/1-2-2-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

М.О.

КУƏЛІК «Мұнай танкерлері мен химиялық заттарды тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын бастапқы даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 13-нысан Беткі жағы

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/2, table A-V/2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Official Seal Expires until «__» _________ 20__

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

CERTIFICATE «Medical first aid on board» № XXXXXXXX

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/4, table A-VI/4-1 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended ___________________________________________ (name of the training center)

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/1-2-бөлімінің, A-V/1-2-1-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) М.О.

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/4-бөлімінің, A-VI/4-1-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы)

КУƏЛІК «Газ тасымалдайтын танкерлердегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын алғашқы даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

КУƏЛІК «Жолаушылар кемелерінің капитандарын, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын, сондай-ақ басқа да персоналын даярлау мен олардың біліктілігі» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

КУƏЛІК «Кемеде алғашқы медициналық көмек көрсету» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

Official Seal

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Official Seal

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/1-1, table A-V/1-1-2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Official Seal Expires until «__» _________ 20__

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

CERTIFICATE «Advanced fire-fighting» № XXXXXXXX

М.О.

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

_____________________________________________ (name of the training center)

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Official Seal

CERTIFICATE Advanced training of masters, officers and ratings for oil tankers cargo operations № XXXXXXXX

Артқы жағы

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

М.О.

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/3-бөлімінің, A-VI/3-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы)

National emblem of the Republic of Kazakhstan

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/6-бөлімінің, A-VI/6-1, A-VI/6-2-кестелерінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы)

Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

М.О.

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 7-нысан Беткі жағы

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 3-нысан Беткі жағы

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/5, table A-VI/5 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center)

CERTIFICATE «Proficiency in survival craft, rescue boats and fast rescue boats» № XXXXXXXX

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-V/1-бөлімінің, A-V/1-1-2-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________ М.О. 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__

КУƏЛІК «Мұнай танкерлеріндегі жүк операцияларына қатысты капитандарды, командалық жəне қатардағы құрамның тұлғаларын кеңейтілген бағдарлама бойынша даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

Official Seal

_____________________________________________ (name of the training center)

Қазақстан Республикасының Елтаңбасы

Артқы жағы

THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN

Берілген күні 20__ ж. «__» _________ 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə.

Ұлттық талаптарға жəне түзетулері бар Теңізшілерді даярлау мен дипломдау жəне вахта жұмысын атқару туралы 1978 жылғы халықаралық конвенцияның A-VI/5-бөлімінің, A-VI/5-кестесінің талаптарына сəйкес ______________________________________________________ даярлау курсын сəтті аяқтады (даярлауды өткізген оқу орнының атауы) Берілген күні 20__ ж. «__» _________ М.О. 20__ ж. «__» _________ дейін жарамды

____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

Official Seal

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1391 қаулысымен бекітілген 10-нысан Беткі жағы

КУƏЛІК «Командалық құрамның кемені қорғауға жауапты адамдарын даярлау» № ХХХХХХХХ ____________________________________________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса))

КУƏЛІК «Құтқару қайықшалары мен салдар жəне шапшаң кезекші қайықшаларды қоса алғанда, кезекші қайықшалар бойынша маман» № ХХХХХХХХ

М.О.

Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-VI/4, tables A-VI/4-2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Official Seal Expires until «__» _________ 20__

_____________________________________________ (name of the training center)

2013 жылғы 24 желтоқсан

has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/1-1, table A-V/1-1-1 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Date of issue «__» _________ 20__ Official Seal Expires until «__» _________ 20__

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

CERTIFICATE «Safety familiarization basic training and instruction for all seafarers» № XXXXXXXX

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given))

Оқу орнының (орталықтың) басшысы ________________________ (қолы) Т.А.Ə. Артқы жағы THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN National emblem of the Republic of Kazakhstan CERTIFICATE «Advanced training of masters, officers and ratings for liquefied gas tankers cargo operations» № XXXXXXXX This is to confirm, that _____________________________________________ (Family name, first name, other name (if given)) has successfully completed the course of training in accordance with the national requirements and requirements of section A-V/1-2, table A-V/1-2-2 of the International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978, as amended _____________________________________________ (name of the training center) Official Seal

Date of issue «__» _________ 20__ Expires until «__» _________ 20__ Head of the training institute (center) _______________________ (signature) full name

№1392

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Қазақстан Республикасының азаматтық əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасын бекіту туралы» 2011 жылғы 25 тамыздағы № 962 жəне «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) «Қазақстан Республикасының азаматтық əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 25 тамыздағы №962 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №52, 728-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының Азаматтық əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасында: 2-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Бекітілген үлгілік конструкциясы жоқ əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығын сертификаттауды əуе кемелерінің пайдаланушыларын біріктіретін коммерциялық емес ұйымдарды тарта отырып, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган жүзеге асырады.»; 7-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығына сертификаттық байқап тексеру жүргізуі жəне азаматтық əуе кемесінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісін жасауы;». 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Азаматтық əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығына сертификат беру үшін осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес өтінім ресімделеді. Өтінімге мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 4) қолданылатын түрлендірулерді көрсете отырып, үлгі сертификатының көшірмесі немесе конструкцияның ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін растайтын барабар құжат; 5) бекітілген техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті); 6) əуе кемесінің қайта жабдықталғаны жөніндегі ақпарат (қайта жабдықталған жағдайда); 7) жаңа əуе кемесінің үлгі сертификатына сəйкестігін растайтын əзірлеуші зауыттың сертификаты; 8) алдыңғы пайдаланушының техникалық қызмет көрсету бағдарламасынан (регламентінен) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен жаңа техникалық қызмет көрсету бағдарламасына (регламентіне) көшу жөніндегі қосымша жұмыстар көлемі туралы деректер; 9) орталық жəне жүктеме деректерді көрсете отырып, қолданыстағы құрастырудағы əуе кемесінің салмағын өлшеу жөніндегі деректер; 10) үлгілік конструкцияға жауап беретін ұйым құрастырған ең төменгі жабдықтың негізгі тізбесі бар болған жағдайда пайдаланушы құрастырған ең төменгі жабдықтың бекітілген тізбесі; 11) ұшуға жарамдылық директиваларының мəртебесі; 12) ресурстары шектеулі агрегаттардың мəртебесі; 13) орындалған түрлендірулердің мəртебесі; Осы тармақтың 1), 11), 12) жəне 13) тармақшаларында көрсетілген құжаттардағы мəліметтер өтінім азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органда тіркелген күнге дейін кемінде күнтізбелік 30 күн ішінде ұсынуы тиіс. Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе ол уəкілеттік берген адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады.»; мынадай мазмұндағы 8-1 жəне 8-2-тармақтармен толықтырылсын: «8-1. Бұдан бұрын Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органы берген ұшуға жарамдылық сертификаты болған азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау кезінде өтініш беруші осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес өтінімді ресімдейді. Өтінімге мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 4) ұшуға жарамдылық директиваларының мəртебесі; 5) ресурстары шектеулі агрегаттардың мəртебесі; 6) орындалған түрлендірулердің мəртебесі. Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе ол уəкілеттік берген адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады. 8-2. Бекітілген үлгілік конструкциясы жоқ əуе кемесінің ұшуға жарамдылығына сертификат беру өтініміне мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 4) осы Қағидаға 4-қосымшаға сəйкес коммерциялық емес ұйым берген азаматтық əуе кемесінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісі; 5) қолданылатын түрлендірулерді көрсете отырып, дана сертификатының көшірмесі; 6) бекітілген техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті) (алғашқы беру кезінде); 7) Ұшуда пайдалану жөніндегі нұсқауға сəйкес негізгі орналасқан жеріне дейін ұшуға рұқсат етілген ең төменгі жабдықтың негізгі тізбесі немесе ақаулар мен істен шыққан жерлердің тізбесі болған жағдайда, пайдаланушы жасаған ең төменгі жабдықтың бекітілген тізбесі (алғашқы беру кезінде). Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе ол уəкілеттік берген адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады.»; 10, 11 жəне 12-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «10. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын бағалау үшін осы Қағидаға 3-қосымшаға сəйкес ұшуға жарамдылыққа сертификаттаудың үлгілік бағдарламасына сəйкес əзірленген əуе кемесінің нақты түріне арналған ұшуға жарамдылықты сертификаттау бағдарламасын қолданады. Əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттық байқап тексеру азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен сертификаттық байқап тексеру жүргізу жөніндегі мемлекеттік авиация инспекторларына арналған нұсқау материалын пайдалана отырып жүзеге асырылады. 11. Өтініш беруші азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның мемлекеттік авиация инспекторларының сертификатталатын əуе кемесіне қолжетімділігін қамтамасыз етеді жəне əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін бағалау үшін пайдаланушы құжаттамасын көрсетеді. 12. Пайдаланушы құжаттамасын сараптау жəне əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін бағалау жөнінде жүргізілген жұмыстардың нəтижелері бойынша азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган осы Қағидаға 4-қосымшаға сəйкес азаматтық əуе кемесінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісін жасайды. Сертификаттық байқап тексеру кезінде сəйкессіздіктер анықталған жағдайда, өтініш беруші азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның бекітуі үшін күні мен ескертулерді жою жөніндегі жауапты адамдарды көрсете отырып, түзету іс-қимылдарының жоспарын жасайды. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган түзету іс-қимылдарының жоспарын бекіткен сəттен бастап сертификаттау мерзімінің ағымы анықталған сəйкессіздіктер жойылғанға дейін тоқтатыла тұрады.»; 13-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Ұшуға жарамдылық сертификаты осы Қағидаға 5-қосымшаға сəйкес нысан бойынша азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтінім берілген күнінен бастап күнтізбелік 30 күннен аспайтын мерзімде беріледі. Қосымша зерделеу немесе тексеру жүргізу қажет болған жағдайларда, қарау мерзімі күнтізбелік 30 күннен аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін, ол жөнінде өтініш берушіге қарау мерзімі ұзартылған сəттен бастап күнтізбелік үш күн ішінде хабарланады.»; мынадай мазмұндағы 13-1-тармақпен толықтырылсын: «13-1. Азаматтық əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығына сертификаттық байқап тексеру жүргізу үшін «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) айқындалатын тəртіппен жəне мөлшерде алым алынады. Əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау көрсетілген алым мемлекеттік бюджетке төленгеннен кейін жүзеге асырылады.»; мынадай мазмұндағы 2-1-тараумен толықтырылсын: «2-1. Ұшуға жарамдылық сертификатының қолданысын тоқтата тұру жəне кері қайтарып алу 13-2. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган ұшуға жарамдылық сертификатының қолданысын мынадай жағдайларда тоқтата тұрады: 1) əуе кемесі ұшуға жарамды күйде ұсталмайды; 2) авариялық-құтқару жабдығында ақау бар; 3) ұшуға жарамдылық сертификатының қолданыс мерзімі өтіп кеткен; 4) əуе кемесіне техникалық қызмет көрсету мен оны жөндеу оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі бағдарламаға (регламентке) сəйкес орындалмайды. 13-3. Ұшуға жарамдылық сертификатының қолданысы тоқтатыла тұрған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган ұшуға жарамдылық сертификаты қолданысының тоқтатыла тұру себебін көрсетеді. Ұшуға жарамдылық сертификаты тоқтатыла тұрған күннен бастап алты ай ішінде əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкессіздігі жойылмаған жағдайда, ол кері қайтарып алынады. 13-4. Ұшуға жарамдылық сертификатының қолданысы тоқтатыла тұрған жағдайда, оны қалпына келтіруді азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган анықталған сəйкессіздіктерді пайдаланушы жойғаннан жəне азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган жойылған сəйкессіздіктер бойынша қосымша тексеру жүргізгеннен кейін ғана жүзеге асырады. 13-5. Ұшуға жарамдылық сертификатының қолданысы тоқтатыла тұрған немесе ол кері қайтарып алынған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган қабылданған шешім туралы пайдаланушыға жəне аэронавигациялық ақпарат қызметіне дереу хабарлайды. 13-6. Ұшуға жарамдылық сертификаты кері қайтарып алынған жағдайда, пайдаланушы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға құжаттың түпнұсқасын дереу қайтарады.»; осы Қағидаға 1, 2, 3, 4 жəне 5-қосымшалар осы қаулыға 1, 2, 3, 4 жəне 5-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 2) «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 71, 1027-құжат) қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген «Азаматтық əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартында: 7-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) мемлекеттік қызметті көрсету мерзімдері мемлекеттік қызметті алушы осы стандарттың 11-тармағында айқындалған қажетті құжаттарды тапсырған сəттен бастап – осы стандартқа 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша уəкілетті органға өтінімді берген күннен бастап күнтізбелік 30 күн. Қосымша зерттеуді немесе тексеруді жүргізу қажет болған жағдайларда, қарау мерзімі күнтізбелік отыз күннен аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін, ол жөнінде мемлекеттік қызмет алушыға қарау мерзімі ұзартылған кезден бастап күнтізбелік үш күн ішінде хабарланады.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Мемлекеттік қызмет ақылы болып табылады. «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес республикалық бюджет кірісіне осы стандартқа 1-1-қосымшаға сəйкес мөлшерлемелер көлемінде аударылатын алым алынады. Алымдардың сомалары белгіленген ставкалар бойынша айлық есептік көрсеткіштерде алым төлеу күні есептеледі жəне осы стандарттың 11-тармағында көрсетілген құжаттар берілгенге дейін төленеді.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын; «11. Мемлекеттік қызметі алу үшін мемлекеттік қызметті алушы немесе оның уəкілетті өкілі сенімхат бойынша осы стандартқа 1-қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасының əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру туралы өтінімді əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы серификатын алу үшін мынадай құжаттарды қоса бере отырып ұсынады: 1) осы стандартқа 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) қолданылатын түрлендірулерді көрсете отырып, үлгі сертификатының көшірмесі немесе конструкцияның ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін растайтын барабар құжаттың көшірмесі; 4) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 5) бекітілген техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті); 6) əуе кемесінің қайта жабдықталғаны жөніндегі ақпарат (қайта жабдықталған жағдайда); 7) жаңа əуе кемесінің үлгі сертификатына сəйкестігін растайтын əзірлеуші зауыттың сертификаты; 8) алдыңғы пайдаланушының техникалық қызмет көрсету бағдарламасынан (регламентінен) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен жаңа техникалық қызмет көрсету бағдарламасына (регламентіне) көшу жөніндегі қосымша жұмыстар көлемі туралы деректер; 9) орталық жəне жүктеме деректерді көрсете отырып, қолданыстағы құрастырудағы əуе кемесінің салмағын өлшеу жөніндегі деректер; 10) үлгілік конструкцияға жауап беретін ұйым құрастырған ең төменгі жабдықтың негізгі тізбесі бар болған жағдайда, пайдаланушы құрастырған ең төменгі жабдықтың бекітілген тізбесі; 11) ұшуға жарамдылық директиваларының мəртебесі; 12) ресурстары шектеулі агрегаттардың мəртебесі; 13) орындалған түрлендірулердің мəртебесі. Осы тармақтың 1), 11), 12) жəне 13) тармақшаларында көрсетілген құжаттардағы мəліметтер өтінім азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органда тіркелген күнге дейін күнтізбелік 30 күн мерзімнен аспауға тиіс. Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе оның уəкілетті адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады.»; мынадай мазмұндағы 11-1 жəне 11-2-тармақтармен толықтырылсын: «11-1. Бұдан бұрын Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органы берген ұшуға жарамдылық сертификаты болған, азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау кезінде өтініш беруші мынадай құжаттарды қоса бере отырып, осы стандартқа 1-қосымшаға сəйкес өтінімді ресімдейді: 1) осы стандартқа 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 4) ұшуға жарамдылық директиваларының мəртебесі; 5) ресурстары шектеулі агрегаттардың мəртебесі; 6) орындалған түрлендірулердің мəртебесі. Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе ол уəкілеттік берген адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады. 11-2. Бекітілген үлгілік конструкциясы жоқ əуе кемесінің ұшуға жарамдылығына сертификат беру өтініміне мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) осы стандартқа 2-қосымшаға сəйкес əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне оның ұшуға жарамдылығын айқындау актісі; 2) егер əуе кемесі жалға алынатын болса, жалға беру шарты мен қабылдау-тапсыру актісінің көшірмелері; 3) əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 4) осы стандарттың 4-қосымшаға сəйкес коммерциялық емес ұйым берген азаматтық əуе кемесінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісі; 5) қолданылатын түрлендірулерді көрсете отырып, дана сертификатының көшірмесі; 6) бекітілген техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті) (алғашқы беру кезінде); 7) Ұшуларды пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сəйкес негізгі орналасу жеріне ұшуға рұқсат етілген ең төменгі жабдықтың негізгі тізбесі немесе ақаулықтар мен бас тартулар тізбесі болған жағдайда,

(Соңы 13-бетте).


(Соңы. Басы 12-бетте). пайдаланушы жасаған ең төменгі жабдықтың бекітілген тізбесі (алғашқы беру кезінде); Құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің немесе ол уəкілеттік берген адамының қолымен жəне мөрімен куəландырылады. 21 жəне 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «21. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижесімен келіспеген жағдайда, шағым Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігіне 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайы бойынша ұсынылады, электрондық поштаның мекенжайы: mtc@mtc.gov.kz, кеңсенің телефоны: 8 (7172) 24-14-19. Мемлекеттік қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады. Уəкілетті органның жұмыс кестесі: демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда, сағат 13:00-ден 14:30ға дейін түскі үзіліспен күн сайын сағат 9:00-ден 18:30-ға дейін. 22. Қызмет дұрыс көрсетілмеген жағдайда, шағым уəкілетті орган басшысының атына 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайғы бойынша беріледі, электрондық поштаның мекенжайы: kga_info@mtc.gov.kz, қабылдау бөлмесінің телефоны: 8 (7172) 24-26-05. Мемлекеттік қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады.»; мынадай мазмұндағы 22-1-тармақпен толықтырылсын: «22-1. Мемлекеттік қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен жүгінеді. Мемлекеттік қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады.»; көрсетілген стандартқа 1, 2 жəне 3-қосымшалар осы қаулыға 6, 7 жəне 8-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; осы қаулыға 9-қосымшаға сəйкес 1-1-қосымшамен толықтырылсын. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармақтың 1) тармақшасының он бірінші, жиырма сегізінші, отыз алтыншы, елу бірінші, елу екінші абзацтарын жəне 2) тармақшасының бесінші, алтыншы, жетінші, он үшінші, жиырма тоғызыншы, отыз сегізінші абзацтарын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

5. Əуе кемесін қарап шығу жəне құжаттарды тексеру Р/с №

Сəйкес- Сəйкестікті сіздік бағалау позиция(+/-) сының нөмірі 1. Пайдаланушы базасындағы ƏК құжаттамасын ұшуға жарамдылық сертификатын ұзарту тұрғысынан тексеру 2) Формулярлардың (паспорттардың) жай-күйі жəне жүргізілуі

3) 4) 5)

1) 2)

ӨТІНІШ 1. Мемлекеттік тізілімге ______ ж. «__»__________№_____болып енгізілген əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттаудан өткізуді жəне сертификат беруді сұраймын. Үлгісі___________________________________________________________ Əуе кемесінің мақсаты_____________________________________________ Əуе кемесінің сериялық (зауыттық) нөмірі____________________________ Əуе кемесінің жасалған күні________________________________________ Дайындаушының атауы ___________________________________________ Дайындаушы мемлекет____________________________________________ Үлгі сертификаты (немесе балама құжат):_______№__берілген күні______ Өтініш беруші туралы мəліметтер: Мекенжайы______________________________________________________ Телефон:____________________Факс:_______________________________ Электрондық поштаның мекен жайы (бар болса)_______________________ Егер ƏК пайдаланушы – жеке тұлға болса: Тегі, аты, əкесінің аты______________________________________________ Егер ƏК пайдаланушы – заңды тұлға болса: Ұйымның толық атауы_____________________________________________ Басшының тегі, аты, əкесінің аты____________________________________ Өзара іс-қимылды қамтамасыз етуге жауапты қызметкердің тегі, аты, əкесінің аты, телефоны________________________________________________________ 3. ƏК данасының орналасқан жері _________________________________ 4. ƏК данасын жөндеу мен техникалық қызмет көрсетуді жүргізген техникалық қызмет көрсету мен жөндеу ұйымының атауы, мекен жайы______________________________ __________________________________ 5. Əуе кемесінің ұшуы___________________________________________ - пайдалану басталғаннан бастап:________сағ.________қонуы_________жыл - соңғы жөндеуден кейін:___________сағ.__________қонуы___________жыл 6. Жөндеуге дейін ресурстың қалдығы:______сағат______соңғы____жыл 7. Салмағы, кг________________. Орталықтау, % САХ______________ 8. Əуе кемесіне түзету, өзгерту жұмыстарын жүргізген ұйым___________ 9. Пайдаланудың техникалық деректеріне енгізілген, жүргізілген жетілдірудің нəтижесі болған өзгерістер көрсетілсін (егер орын алса): ұшуда пайдалану жөніндегі нұсқау:______________________________ техникалық пайдалану жөніндегі нұсқау:_________________________ техникалық қызмет көрсету регламенті:______________________________ 10. RVSM бойынша əуе кемесінің ұшуға жіберу туралы ақпарат:_________ 11. Əуе кемесі ИКАО __________ санаты бойынша ұшуға рұқсат берілген. 12. Əуе кемесінде орнатылған радиотарату аппаратурасы бойынша деректері. 13. Əуе кемесінің ұйымдастырылған тректер жүйесіндегі (OTS) рұқсаты бойынша деректер Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасы азаматтық əуе кемесінің ұшу жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасына 2-қосымша Нысан «Бекітемін» Пайдаланушының бірінші басшысы ___________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20__ ж. «__»_________. Əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне ұшуға жарамдылығын айқындау АКТІСІ

3) 4) 5) 6) 7)

1)

3. Салон əжетхана есігінің сыртқы жағында күлсалғыштың бар екеніне көз жеткізіңіз

11)

3)

əжетхана есігінің сыртқы жəне ішкі жағында «Темекі шегуге болмайды» деген тақтайшаның болуына көз жеткізіңіз əжетханаға отыратын жерде «Қоқыс тастауға болмайды» белгісінің болуына көз жеткізіңіз

4)

түтін детекторының орнатылғанына көз жеткізіңіз

5)

қоқыс багының үстінде автоматты өрт сөндіргіштің бар екеніне көз жеткізіңіз

7)

барлық қоқыс бактарының таза екеніне жəне онда жанбайтын материалдан жасалған пакеттер орнатылғанына көз жеткізіңіз ұшақтың салонына кірер кезде ƏК деректерінің жанбайтын тақтайшасының болуы

2)

8) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 1)

7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 15) 16) 17)

Соңғы жөндеу күні Соңғы жөндеуден кейінгі жұмысы

18)

Жөндеуге дейінгі ресурс қалдығы (сағат)

20)

19)

Жөндеулер саны 1) 2)

Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасына 3-қосымша Əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттаудың ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМАСЫ 1. Жалпы мəліметтер Əуе кемесі: борттық № _____________ сериялық нөмірі ___________________ Ұшуға жарамдылық сертификаты _______________________________________ (кім берген, қолданылу мерзімі) ƏК пайдаланушы/өтініш беруші ________________________________________ ұйым атауы ƏК-ті білдіретін тұлға _________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.) Тексеру күні (к/а/ж) ___________________________________________________ Тексерушілердің Т.А.Ə., лауазымы, тексеру үшін негіздеме:________________ ____________________________________________________________________ Тексеру орны ________________________________________________________ 2. Планер Ресурстар жəне қызмет ету мерзімдері қызметтің жөндеуаралық мерзімі жыл (бірінші жөндеуге дейін): ұшу жөндеуаралық мерзімі (бірінші ұшу сағаттары Белгіленген ресурс: сағаттары жөндеуге дейін): қону қону ƏК шығарылған/пайдаланыла соңғы жөндеу мерзімі күрделі Атқарылған жұмысы басталған күні (с/а/ж) (с/а/ж) жөндеулер саны: ПББ _________ұшу сағаттары қонулар СЖК _________ұшу сағаттары қонулар Соңғы мерзімді ТҚ күні ТҚ кім орындады: соңғы ұшу мерзімі (с/а/ж) мерзімді ТҚ соңғы (с/а/ж) түрі: түрінен кейінгі атқарым: ұшу сағаттары қонулар

3. Күш құрылғысы Жалпы мəліметтер Ресурстар жəне қызмет ету мерзімдері Деректер Сериялық нөмірі Пайдалану басталған күн Соңғы жөндеу күні Жөндеу саны Белгіленген ресурс с/а Жөндеуаралық ресурс с/а (1-ші жөндеуге дейін) ПББ атқарылған жұмысы с/а СЖК атқарылған жұмысы с/а Соңғы кезеңді ТҚК күні, түрі Директивалардыжəне ұшуға жарамды лықта ұстау жөніндегі басқа да міндетті жұмыстарды орындау (жөндеу, бюллетеньдерді, бір реттік жəне əуе кемесінде өнеркəсіптің жасаған жөндеулері)

есіктерде орналасқан авариялық науалары бар контейнерлерге еркін қол жеткізу мүмкіндігінің бар екенін тексеріңіз есіктерді ашу жөніндегі барлық нұсқаулықтардың орнында тұрған-тұрмағанын жəне дұрыс таңбаланғанын тексеріңіз жолаушылар орындықтарының еденге бекітілу құлыптарының жабылғаннын тексеріңіз жолаушылар орындықтарындағы қауіпсіздік белбеулерінің жиынтықта болуын, тазалығын жəне жарамдылығын, таңбалануын қарап шығыңыз авариялық шығатын жерлердегі орындықтардың орналасу дұрыстығын тексеріңіз қанат үстіндегі авариялық шығатын жердің алдында қозғалыс бағыты көрсетілген (егер көзделген болса) тайғанамайтын бөлігі бар екеніне көз жеткізіңіз бортсеріктің əрбір жұмыс орны бел жəне иыққа тағылатын ақаусыз қауіпсіздік белбеулерімен жабдықталғанына көз жеткізіңіз бортсеріктің əрбір орындығының қасында авариялық қалта шамының (егер өндіруші көздеген болса) бар екеніне көз жеткізіңіз тасымалданатын оттегі баллондары белгіленген орындарда орналасқанына жəне бекітілгеніне, сақтау орындары таңбаланғанына көз жеткізіңіз. Баллондардың зарядталғанына, таңбаланғанына, тексерілгеніне көз жеткізіңіз тиісті көлемдегі жəне үлгідегі өрт сөндіргіштер өз орындарында екеніне жəне бекітілгеніне көз жеткізіңіз. Баллондардың зарядталғанына, таңбаланғанына, тексерілгеніне көз жеткізіңіз алғашқы медициналық көмек көрсету қобдишасы белгіленген, таңбаланған жерде орналасқанына көз жеткізіңіз. Қобдиша пломбаланған жəне жарамдылық мерзімі бар авариялық балтаның өз орнында екеніне көз жеткізіңіз шассиді тексеріп қарау терезесіне апаратын есіктің (люктің) таңбаланғанына жəне жарамды жай-күйде екеніне көз жеткізіңіз жеке құтқару кеудешелерінің болуын жəне олардың жарамдылық мерзімін (қажет болса) тексеріңіз жолаушылар жадынамасының бар-жоғын тексеріңіз креслолар арасындағы жолдарда еденде «жүгіртпе жол» авариялық шамдарының болуын жəне жұмыс істеуін тексеріңіз 6. Планер фюзеляждің лак-бояу жабынының жай-күйін қарап шығыңыз. Айқын жөндеуді қажет ететін жерлерге назар аударыңыз жəне жөндеуге арналған құжаттаманы тексеріңіз фюзеляждағы апатты ашу орындарында тиісті таңбалаудың түсірілуін қарап шығыңыз кокта ЛБЖ жарықтары мен зақымданудың бар-жоғын қарап шығыңыз

6) 7)

технологиялық панельдердің (люктердің) жабық екенін, таңбаланудың болуын тексеріңіз

8)

қосымша есіктерде тиісті таңбаланудың болуын қарап шығыңыз

жарық түсіргіш (импульстік) маяктарда, АНО мен шамдарда зақымданудың болмауы тұрғысынан олардың сыртқы жай-күйін қарап шығыңыз 7. Тік жəне көлденең қанаттану 1) киль мен стабилизатордың, бағыт пен биіктік рулінің, артқы обтекателінің сыртқы жай-күйін зақымданулардың болмауына қарап шығыңыз 2) статистикалық электр тогын ажыратушыларды зақымданудың болмауы тұрғысынан қарап шығыңыз 3) стабилизаторды орнату бұрыштарының лимбтарын (белгілерін) қарап шығыңыз 1)

8. Пилондар пилондарда зақымданудың бар-жоғын қарап шығыңыз

2)

технологиялық панельдердің (люктердің) жабық екенін, таңбаланудың болуын тексеріңіз

2)

9. Қанат қанаттың алдыңғы жиектерінде, бетінде жəне механизациясында зақымданудың болмауын қарап шығыңыз қанатта ЖЖМ ағып кету іздерінің болмауын қарап шығыңыз

3)

технологиялық люктердің жабылуы мен олардың таңбалануын қарап шығыңыз

4)

статистикалық электр тогын ажыратушыларда зақымданудың бар-жоғын қарап шығыңыз

1)

10. Жүк бөліктері жүк бөлігінде зақымданудың болмауын, тазалығын қарап шығыңыз

2)

түтін сигнализаторларының (тұтануды анықтау жүйесінің) болуын тексеріңіз

3)

өртке қарсы жүйенің болуын тексеріңіз

4)

6)

люктерде (жүк есіктерінде) зақымданудың болмауын, бекіту тетіктерінің жарамдылығын жəне тиісті таңбаланудың болуын қарап шығыңыз тоқтату (бекіту) жəне жүктерді жылжыту құрылғыларын, сақтандырғыш торларды ақаусыздық мен жұмысқа қабілеттілігі тұрғысынан қарап шығыңыз такелаждық жабдықтың жарамдылығын, оларда зақымданудың болмауын қарап шығыңыз

7)

еден асты кеңістікте коррозиялардың бар-жоғын, жалпы жай-күйін қарап шығыңыз

1)

11. Шасси шассидің алдыңғы жəне негізгі тірек пневматиктерінің жай-күйін жəне тозуын қарап шығыңыз

2)

тежегіш дискілерінің тозу индикаторларының жай-күйін тексеріңіз

3)

амортизациялық тіреулердегі шток айнасының сығымдалуы мен тазалығын тексеріңіз

4)

шасси агрегаттарында, шассидің негізгі жəне алдыңғы тіреу қуыстарында зауыттық трафареттер мен жазбалардың болуын жəне сəйкестігін тексеріңіз шассидің басқару жүйесінің көрінетін бөлігінде зақымданулардың, көрініп тұратын ақаулардың бар-жоғын қарап шығыңыз шассидің алдыңғы жəне негізгі тіреулерінің арбашалары мен дөңгелектерінде зақымданулардың бар-жоғын қарап шығыңыз құбырларда жəне олардың бекітулерінде бүлінулер мен гидросұйықтықтар ағуының баржоғын қарап шығыңыз сақтандырғыш қауіпсіздік құрылғыларының (вымпелдің) болуын, орнатылуын тексеріңіз

5) 6) 7) 8) 1) 2) 3) 4) 5) 6)

3 -қозғалтқыш 4- қозғалтқыш ҚКҚ

12. Қозғалтқыштар, қосалқы күш қондырғысы кіру жəне шығару құрылғыларындағы бітеуіштердің жай-күйін, зақымданудың болмауын жəне олардың таңбалануын қарап шығыңыз капоттарда зақымданудың болмауын, құлыптардың жабылуын, ЖЖМ іздерінің болмауын қарап шығыңыз қозғалтқыштардың капоттарын, ҚКҚ ашыңыз жəне капот асты кеңістікте ЖЖМ іздерінің, бөгде заттардың болмауын қарап шығыңыз құбыр жолдарының бекітілуін, қозғалтқыштың коммуникация жүйелерінің, ҚКҚ жай-күйін зақымданулардың, отын, май ағуының болмауына қарап шығыңыз түтін шығару құрылғысында бөгде заттардың, зақымданулар мен жарықшақтардың, ЖЖМ іздерінің болмауын қарап шығыңыз реверсивтік құрылғыларда зақымданудың болмауын қарап шығыңыз

2)

13. Тікұшақтың құйрық жəне шеткі арқалықтары құйрық жəне шеткі арқалықтарының сыртқы жай-күйін, зақымданудың бар-жоғын жəне жөндейтін жерлердің бар-жоғын қарап шығыңыз құйрық жəне шеткі арқалықтардың лак-бояу жабынының жалпы жай-күйін қарап шығыңыз

3)

стабилизатордың (бар болса) жай-күйін зақымдану тұрғысынан қарап шығыңыз

1)

1) сағат/іріктеу/ іске қосу сағат/іріктеу/ іс-ке қосу

4. Агрегаттар Ресурстар жəне қызмет ету мерзімдері (Əуе бұрандалары, Бас редуктор. Аралық редуктор. Артқы редуктор. Салмақ түсетін бұранданың төлкесі, қиғаштық автоматы) Агрегаттар Деректер Сериялық нөмірі Пайдалану басталған күн Жөндеулер саны Соңғы жөндеу мерзімі Белгіленген ресурс с/а

жолаушыларға арналған ақпараттық таблолардың жолаушылардың көз алдында екендігін тексеріңіз. Көмескі жарық беру жұмыс жағдайында екенін қараңыз авариялық шығатын жерлердің таблолары өз орнында тұрған-тұрмағанын, олардың көмескі жарық беру жүйесінің жұмыс істейтін-істемейттінін тексеріңіз ƏК авариялық шығу жүйесінің жұмыс істейтін күйде болу-болмауын тексеріңіз

жолаушылар салонындағы (жүк бөлігіндегі, ас үйдегі) иллюминаторлардың шынылануын қарап шығыңыз статикалық жəне динамикалық қысым қабылдағыштарда, антенналарда зақымданудың баржоғын, олардың таңбалануын қарап шығыңыз технологиялық тығындардың, «вымпелдердің» болуын жəне жай-күйін тексеріңіз

5)

жыл

1- қозғалтқыш 2 -қозғалтқыш

барлық тақтайшалар оқылатындығына жəне олар өз орындарында орналасқандығына көз жеткізіңіз 5. Жолаушылар салоны жолаушылар салоны интерьерінің тазалығын жəне зақымданудың жоқ екенін қарап шығыңыз

3)

1)

2) 3) 4) 1) 2) 1) 2) 1) 2)

(-1) ұшуға жарамдылық сертификатын беруге кедергі келтіретін сəйкессіздіктер; (-2) келісілген мерзімде жойылған немесе шектеулер енгізілген жағдайда, ұшуға жарамдылығық сертификатын беруге кедергі келтірмейтін сəйкессіздіктер; (-3) ұшуға жарамдылық сертификатын беруге кедергі келтірмейтін жəне сертификаттау процесінде жойылуға жататын сəйкессіздіктер. ҚОСЫМША: сəйкессіздіктер тізбесі ____ парақта (парақтарда). Комиссия төрағасы: ________________________________ (қолы, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері: _____________________________ (қолы, Т.А.Ə.) ТАНЫСТЫМ: Пайдаланушының басшысы: __________ ____________ (қолы) (Т.А.Ə.) Ұшуға жарамдылығын сертификаттау жүргізілген күні: 20 жылғы ____ _____________ Əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау бағдарламасына сəйкессіздіктер тізбесі, үлгісі, № ƏК ұшуға жарамдылығын сертификаттау бағдарламасына сəйкессіздік позициясының №

14. Тікұшақ. Тірек бұранданың қалақшалары тірек бұранда қалақшаларының алдыңғы жиектерінде зақымданудың бар-жоғын қарап шығыңыз. Тірек бұранда қалақшаларының қыздырғыш элементтерін қарап шығыңыз тірек бұранда қалақшаларының жиектерінде зақымданудың бар-жоғын, аэронавигациялық шамдардың жарамдылығын қарап шығыңыз тірек бұранда қалақшаларында триммерлердің (бар болса) жай-күйін қарап шығыңыз тірек бұранда қалақшаларында отсектердің, олардың қосылу орындарының жай-күйін, сондай-ақ қалақшалардың қысым жөнінде дабыл беру жүйесін (бар болса) қарап шығыңыз 15. Бас редуктор. Құйрық жəне аралық редукторлар бас редукторда, құйрық жəне аралық редукторларда зақымданудың бар-жоғын, олардың бекітілу жай-күйін қарап шығыңыз бас редуктордың гидроотсегінде зақымданудың, гидросұйықтықтардың аққан ізінің баржоғын қарап шығыңыз 16. Қисаю автоматы, ұстап тұратын бұранда төлкесі қисаю автоматының жай-күйін, зақымданудың бар-жоғын қарап шығыңыз тірек бұранда төлкесін, көлденең жəне тік шарнирлердің жай-күйін зақымданулардың жəне гидросұйықтықтардың аққан ізінің бар-жоғы тұрғысынан қарап шығыңыз 17. Рульдік бұранда рульдік бұранданың жай-күйін, қалақтарда жəне төлкеде зақымданудың бар-жоғы тұрғысынан қарап шығыңыз вертикаль жазықтықтағы рульдік бұранда қалақтарындағы ауытқулардың қалыптылығын тексеріңіз

ЕСКЕРТПЕ: (*) осы əуе кемесі үшін міндетті емес;

Сəйкессіздік сипаты

Ескертпе

8. Осы акті жасалған күні орындауға міндетті осы үлгідегі əуе кемесінің барлық пысықтаулары орындалды; бекітілген құжаттамада көзделмеген үлгілік конструкцияның өзгерістері жоқ. 9. ҰПЖ өзгерістерін бекіткен ұйым, бекітілген күні ________________________ 10. Азаматтық əуе кемесінің техникалық жай-күйі, ұшуға жарамдылығы жəне Ұшуға жарамдылық сертификатын беру (қолданылу мерзімін ұзарту) мүмкіндігі туралы комиссия қорытындысы _______________________________ Төраға: ___________________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері: _______________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) М.О. 11. Пайдаланушының инженерлік-авиациялық қызметі басшысының азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы туралы қорытындысы (оның ішінде қажетті жабдықтар болған жағдайда, халықаралық трассалар бойынша ұшуға) Қорытынды: «Ұшақтың (тікұшақтың) техникалық ақауы жоқ жəне ол пайдалануға жарамды» немесе «Ұшақтың (тікұшақтың) техникалық ақауы бар жəне ол пайдалануға жарамсыз». Төраға: ___________________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері: ________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) М.О.

Тексерушілер: _______________________________ _______________________________ _______________________________ _______________________________ (қолы, Т.А.Ə.) Таныстым: _______________________________________ (пайдаланушының басшысы, қолы, Т.А.Ə.)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 8-қосымша «Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартына 3-қосымша Нысан «Бекітемін» Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның лауазымды адамы ___________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20__ ж. «__»_________.

Ұшуға жарамдылығын сертификаттау жүргізілген күні: 20 жылғы ____ _____________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 4-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасына 4-қосымша Нысан

Азаматтық əуе кемелерінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау АКТІСІ _________________________________________________________________ (азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган немесе əуе кемелерін пайдаланушыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйым)

«Бекітемін» Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның лауазымды адамы ___________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20__ ж. «__»_________.

20 ___ жылғы « » ________ № ____________ бұйрығына сəйкес мынадай құрамдағы ұшуға жарамдылық басқарамасының мемлекеттік авиация инспекторы:

Азаматтық əуе кемелерінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау АКТІСІ _________________________________________________________________ (азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган немесе əуе кемелерін пайдаланушыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйым) 20 ___ жылғы « » ________ № ____________ бұйрығына сəйкес мынадай құрамдағы ұшуға жарамдылық басқармасының мемлекеттік авиация инспекторы: Мемлекеттік авиация инспекторы:__________________________________ (Т.А.Ə. лауазымы)

Мемлекеттік авиация инспекторы:__________________________________ (Т.А.Ə. лауазымы) Ұшуға жарамдылықты сертификаттау бағдарламасы бойынша ______________________________________________________бағалау жүргізді (ұйымның атауы) Азаматтық əуе кемелерінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісінің мəтіні Актінің қорытынды бөлігінде пайдалану құжаттамасының, оның ішінде азаматтық авиация саласындағы нормативтік құқықтық актілердің техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті) талаптарына, сонымен бірге əуе кемесінің жəне оның құрал-жабдықтарының көрсетілген ұшу түрлеріне (халықаралық, ішкі), əуе тасымалдау түрлеріне жəне/немесе авиациялық жұмыстарға сəйкестігі (сəйкессіздігі) көрсетіледі.

Ұшуға жарамдылықты сертификаттау бағдарламасы бойынша бағалау жүргізді_________________________________________________________ (ұйымның атауы)

Төраға: ______________________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Комиссия мүшелері: _______________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы) _______________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы)

Азаматтық əуе кемелерінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актісінің мəтіні Актінің қорытынды бөлігінде пайдалану құжаттамаларының, оның ішінде азаматтық авиация саласындағы нормативтік құқықтық актілердің техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламенті) талаптарына, сонымен бірге əуе кемесінің жəне оның құрал-жабдықтарының көрсетілген ұшу түрлеріне (халықаралық, ішкі), əуе тасымалдау түрлеріне жəне/немесе авиациялық жұмыстарға сəйкестігі (сəйкессіздігі) көрсетіледі.

Актімен таныстым: Ұйымның басшысы _________________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы)

Төраға: ______________________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Комиссия мүшелері: _______________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы) _______________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 9-қосымша «Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартына 1-1-қосымша

Азаматтық əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығын сертификаттағаны үшін алым мөлшерлемелері

Актімен таныстым: Ұйымның басшысы _________________ _________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 5-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасына 5-қосымша ҰШУҒА ЖАРАМДЫЛЫҒЫ СЕРТИФИКАТЫ CERTIFICATE OF AIRWORTHINESS

барлық азық-түлікті сақтау контейнерлерінде салмағы бойынша шектеулер туралы ақпараттың бар-жоғына көз жеткізіңіз барлық контейнерлер мен кофе-машиналарда бекітуші құлыптардың бар-жоғына көз жеткізіңіз

9)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 3-қосымша

Қозғалтқыштар

4. Ас үй буфеттік-ас үй жабдығын қараңыз жəне электр жабдығының, дабыл беру жүйесінің, борттағы тағамды жылытатын жердің жарамдылығына көз жеткізіңіз ас үй есіктерінде апатты науасы бар контейнерлердің болуын тексеріңіз жəне оларға еркін қол жеткізу мүмкіндігіне көз жеткізіңіз ас үй есігінде оларды ашу тəртібі туралы трафареттердің бар-жоғын тексеріңіз

4) 5)

Комиссия мүшелері: _______________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) М.О. 11. Пайдаланушының инженерлік-авиациялық қызметі басшысының азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы туралы қорытындысы (оның ішінде қажетті жабдықтар болған жағдайда, халықаралық трассалар бойынша ұшуға) Қорытынды: «Ұшақтың (тікұшақтың) техникалық ақауы жоқ жəне ол пайдалануға жарамды» немесе «Ұшақтың (тікұшақтың) техникалық ақауы бар жəне ол пайдалануға жарамсыз». төраға: ___________________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері: ________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.) М.О.

Қызметтің белгіленген мерзімі:

авариялық жабдықтың – түтінге қарсы жəне оттегі маскаларының, авариялық балтаның болуын тексеріңіз түтінге қарсы қаптың өз орнында екенін тексеріңіз

12)

10)

5)

5. Əуе кемесі ___________________________________ көлемінде қаралған, (ТҚ немесе жөндеу кезеңділігінің нысаны) ол туралы __________ формулярына жазу енгізілген ______________________ (күні) 6. Əуе кемесінің жасақталуы _______________________________________ 7. Əуеде соқтығысудың алдын алудың борттық жүйесінің болуы ___________ 8. Осы акті жасалған күні орындауға міндетті осы үлгідегі əуе кемесінің барлық пысықтаулары орындалды; бекітілген құжаттамада көзделмеген үлгілік конструкцияның өзгерістері жоқ. 9. ҰПЖ өзгерістерін бекіткен ұйым, бекітілген күні ________________________ 10. Азаматтық əуе кемесінің техникалық жай-күйі, ұшуға жарамдылығы жəне Ұшуға жарамдылық сертификатын (қолданыс мерзімін ұзарту) беру мүмкіндігі туралы комиссия қорытындысы _______________________________ Төраға: ___________________________________________________ (қолы, күні, Т.А.Ə.)

2. ƏК қарап шығу жəне əуе кемесінің құжаттамасын тексеру 2. Ұшқыштар кабинасы Кеме құжаттамасының тізбесі: əуе кемесінің мемлекеттік тіркелуі туралы куəлік; ұшуға жарамдылық сертификаты; əуе кемесінің шу жөніндегі сертификаты əуе кемесінің радиостанцияларына лицензия; пайдаланушы сертификатының куəландырылған көшірмесі, авиациялық жұмыстар жүргізуге куəлік немесе ұшуларды орындау құқығына куəлік (барлық қосымшалармен); ұшуда пайдалану жөніндегі нұсқау; ұшуды орындау жөніндегі нұсқау (4 бөлім); ең төменгі жабдықтың тізбесі; борт журналы; салмағын өлшеу мен орталықтандыру жөніндегі деректер; қаптаманың мүмкін болатын майысуы мен зақымдануы жөніндегі деректер; кейінге қалдырылған ақаулар тізімі; командир хабарларының түрлері; пайдалануға жіберу сертификаты (Certificate of Release to Service) ұшқыштар кабинасындағы шыныланған фонарьдың тазалығына жəне зақамдану жоқ екеніне көз жеткізіңіз, желдеткіштердің (блистерлердің) оңай ашылатынынын тексеріңіз аспаптардың сыртқы жай-күйінің тазалығын жəне зақымданудың жоқ екенін қарап шығыңыз. ЖҚС панельдерінің таңбалануын қарап шығыңыз ұшқыштар кабинасындағы есіктер мен бекітетін құрылғылардың жай-күйін, жарамдылығын қараңыз. Қорғаныштың болуы ұшқыштар креслоларының сыртқы жай-күйін қарап шығыңыз, жағдайды реттеу тетіктерінің жарамдылығын, иық жəне бел қауіпсіздік белбеулерінің бар болуы мен жарамдылығын тексеріңіз басқару органдарының жалпы жай-күйін тексеріңіз

медициналық қобдишаның болуын, оның пломбалануы мен жарамдылық мерзімін тексеріңіз

6)

1-ші 2-ші 3-ші 4-ші ККО

ресурстық жиынтық бөлшектерінің жұмыс істеген уақытын есепке алу, сериялық нөмірлерді салыстырып шығу (ішінара) ƏК түрлендірулері жəне жөндеулері бойынша құжаттама

əр пилоттың жұмыс орнынан экипаж кабинасына кіру есігінің құлпын қашықтықтан басқарудың болуын жəне жұмыс қабілеттілігін (екі пилотты экипажы бар ƏК үшін) тексеріңіз Мыналардың болуын тексеріңіз: жаһандық позициялау жүйесі (GPS/FMS) мен дерекқордың жаңартылуы (қолданылатын жерлерде); арнайы аймақтарда (MNPS\RVSM\PBN) ұшуларды орындауға навигациялық жабдық (қолданылатын жерлерде); ИКАО 2-3-санаттарының метеоминимум бойынша ұшуларды орындау үшін ұшу-навигациялық жабдықтың екі жиынтығы (қолданылатын жерлерде); жерге қауіпті жақындауды ерте құлақтандыру жүйесінің (ЕGPWS(GPWS)/CPППЗ) жабдығы (сертификатталған ең көп ұшу салмағы 15 т мен 30 жолаушыдан артық ƏК үшін); апатты радиомаяк (ELT) 406 MHz, 121,5 MHz (саны, жиілігі 6 бұйрық, 1 б, 6.17 т. жəне 10 бұйрық, 3 б, 5.1 т. сəйкес); байланыстың тиісті түрі (RCP) орнатылған аудандарда немесе бағыттар бойынша ұшу жабдығы (қолданылатын жерлерде) жеке құтқару кеудешелерінің болуы мен жарамдылық мерзімін тексеріңіз (қажет болған жағдайда) ұшқыштар экипажы мүшелерінің орындарында қалта шамдарының болуын тексеріңіз

4)

2. АƏК-ның ресурсын ұзарту үшін негіз _______________________________ 3. Қозғалтқыш ресурсын ұзарту үшін негіз ____________________________ 4. Қозғалтқыштар мен əуе винттері туралы мəліметтер: _________________

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Азаматтық авиация комитеті бекіткен ТҚК бағдарламасына сəйкес ТҚК орындалуының толықтығы жəне уақтылылығы. Орындалған ТҚК құжаттарының жай-күйі жəне жүргізілуі бір мəртелік тексерулер, ADs жəне тиісті жазбаларды орындау

8)

3)

_____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл

Тексеру бағдарламасы жəне тексерілетін элементтер Тексеріс күні ƏК түрі Пайдаланушы ƏК с/н

9)

2)

Мынадай құрамдағы комиссия: Төраға ______________________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері ___________________________________________________ ____________________________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.) 200__ж. «__» ______________________________ техникалық тексеру жүргізді (əуе кемесінің үлгісі жəне мақсаты) мемлекеттік жəне тіркеу белгілері ____________________ сериялық (зауыттық) нөмірі ______________________________________________________________ 1. Əуе кемесі туралы мəліметтер:

Қозғалтқыш/əуе винті Үлгісі Зауыттық нөмірі Пайдаланудан бері жұмысы (сағат)

Жөндеуаралық ресурс (1-ші жөндеуге дейін) ПББ атқарылған жұмысы с/а СЖК атқарылған жұмысы с/а Соңғы кезеңді ТҚК күні, түрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру қағидасына 1-қосымша

ƏК-нің зауыттан шығарылған күні Белгіленген ресурс Пайдалану басталғаннан бері ұшуы Жөндеу саны Соңғы жөндеу жүргізілген күн мен орын, АЖЗ Соңғы жөндеуден кейінгі ұшуы Жөндеуге дейінгі ресурс қалдығы Жөндеуаралық ресурс

13

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

№ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӨЛIК ЖƏНЕ КОММУНИКАЦИЯ МИНИСТРЛIГI АЗАМАТТЫҚ АВИАЦИЯ КОМИТЕТI 1. Ұлттық жəне тiркеу белгiлерi Nationality and registration marks

Нысан REPUBLIC OF KAZAKHSTAN MINISTRY OF TRANSPORT AND COMMUNICATION CIVIL AVIATION COMMITTEE

2. Дайындаушы жəне əуе кемесiн 3. Сериялық (зауыттық) нөмiрi дайындаушының белгiлеуi Aircraft serial number Manufacturer and manufacturer’s designation of aircraft

4. Əуе кемесiнiң санаты:________________________________________ Aircraft category: 5. Əуе кемесi Қазақстан Республикасы Азаматтық əуе кемелерiнiң мемлекеттiк тiзiлiмiне №______20__ ж. _____________ болып енгiзiлдi. The aircraft is included into State Register of Civil Aircrafts of the Republic of Kazakhstan under No. ____ dated______________ 6. Əуе кемесiне Солтүстiк Атлантика тректерiнiң ұйымдасқан жүйесiнде (OTS) ------------------ бастап ұшуға рұқсат етiлдi. Aircrafts has been permitted to -------------------------- flights within organized track system (OTS) of North Atlantic. 7. Əуе кемесi __________ ұшуға ИКАО-ның ____________ санаты бойынша жiберiлдi. Aircraft has been permitted to the flight according to the ICAO ____________ category. 8. Əуе кемесi __________ RVSM бойынша ұшуға жiберiлдi. Aircraft has been permitted to the flight according RVSM. 9. Осы сертификат жоғарыда аталған əуе кемесiне Қазақстан Республикасының заңнамасына жəне 07.12.1944 ж. Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға сəйкес берiлдi, осы əуе кемесi белгiленген пайдалану шектеулерiне сəйкес ұсталса жəне пайдаланылса, ұшуға жарамды деп есептеледi. This certificate has been issued for the above-mentioned aircraft in accordance with the Legislation of the Republic of Kazakhstan and the Convention on International Civil Aviation of 07.12.1944 and airworthiness code ____________in respect of the above-mentioned aircraft which is considered to be airworthy when maintained and operated in accordance with the foregoing and the pertinent operating limitations. 10. Сертификаттың қолданылу мерзiмi: ____________________ дейiн The certificate is valid till: Азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi органның лауазымды адамы _________________________ М.П. (қолы /signature) Official body Stamp Of the Competent Authority In Civil Aviation Берiлген күнi: Date of issue:

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 6-қосымша «Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартына 1-қосымша ӨТІНІШ 1. Мемлекеттік тізілімге ______ ж. «__»__________№_____болып енгізілген əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттаудан өткізуді жəне сертификат беруді сұраймын. Үлгісі___________________________________________________________ Əуе кемесінің мақсаты_____________________________________________ Əуе кемесінің сериялық (зауыттық) нөмірі____________________________ Əуе кемесінің жасалған күні________________________________________ Дайындаушының атауы ___________________________________________ Дайындаушы мемлекет____________________________________________ Үлгі сертификаты (немесе балама құжат)_______№__берілген күні______ 2. Өтініш беруші туралы мəліметтер: Мекенжайы______________________________________________________ Телефон:__________________Факс:__________________________________ Электрондық поштаның мекенжайы (бар болса)_______________________ Егер ƏК пайдаланушы – жеке тұлға болса: Тегі, аты, əкесінің аты______________________________________________ Егер ƏК пайдаланушы – заңды тұлға болса: Ұйымның толық атауы_____________________________________________ Басшының тегі, аты, əкесінің аты____________________________________ Өзара іс-қимылды қамтамасыз етуге жауапты қызметкердің тегі, аты, əкесінің аты, телефоны________________________________________________________ 3. ƏК данасының орналасқан жері _________________________________ 4. ƏК данасын жөндеу мен техникалық қызмет көрсетуді жүргізген техникалық қызмет көрсету мен жөндеу ұйымының атауы, мекенжайы________________________________________________________________ 5. Əуе кемесінің ұшуы___________________________________________ пайдалану басталғаннан бастап:________сағ.________қонуы_________жыл соңғы жөндеуден кейін:___________сағ.__________қонуы___________жыл 6. Жөндеуге дейін ресурстың қалдығы:______сағат______соңғы____жыл 7. Салмағы, кг________________. Орталықтау, % САХ______________ 8. Əуе кемесіне түзету, өзгерту жұмыстарын жүргізген ұйым___________ 9. Пайдаланудың техникалық деректеріне енгізілген, жүргізілген жетілдірудің нəтижесі болған өзгерістер көрсетілсін (егер орын алса): ұшуда пайдалану жөніндегі нұсқау:______________________________ техникалық пайдалану жөніндегі нұсқау:_________________________ техникалық қызмет көрсету регламенті:______________________________ 10. RVSM бойынша əуе кемесінің ұшуға жіберу туралы ақпарат:_________ 11. Əуе кемесі ИКАО __________ санаты бойынша ұшуға рұқсат берілген. 12. Əуе кемесінде орнатылған радиотарату аппаратурасы бойынша деректері. 13. Əуе кемесінің ұйымдастырылған тректер жүйесіндегі (OTS) рұқсаты бойынша деректер

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы №1392 қаулысына 7-қосымша «Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартына 2-қосымша Нысан «Бекітемін» Пайдаланушының бірінші басшысы ___________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20__ ж. «__»_________. Əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру жəне ұшуға жарамдылығын айқындау АКТІСІ Мынадай құрамдағы комиссия: Төраға ______________________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.) Комиссия мүшелері ___________________________________________________ ____________________________________________________________________ (лауазымы, Т.А.Ə.) 20__ж. «__» ______________________________ техникалық тексеру жүргізді (əуе кемесінің үлгісі жəне мақсаты) мемлекеттік жəне тіркеу белгілері ____________________ сериялық (зауыттық) нөмірі ______________________________________________________________ 1. Əуе кемесі туралы мəліметтер: ƏК-нің зауыттан шығарылған күні Белгіленген ресурс Пайдалану басталғаннан бері ұшуы Жөндеу саны Соңғы жөндеу жүргізілген күн мен орын, АЖЗ Соңғы жөндеуден кейінгі ұшуы Жөндеуге дейінгі ресурс қалдығы Жөндеуаралық ресурс

_____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл _____ сағ ____ қонуы ____ жыл

2. АƏК-ның ресурсын ұзарту үшін негіз _______________________________ 3. Қозғалтқыш ресурсын ұзарту үшін негіз ____________________________ 4. Қозғалтқыштар мен əуе бұрандалары туралы мəліметтер: _________________ Қозғалтқыш/əуе винті Үлгісі Зауыттық нөмірі Пайдаланудан бері жұмысы (сағат)

1-ші 2-ші 3-ші 4-ші ККО

Соңғы жөндеу күні Соңғы жөндеуден кейінгі жұмысы Жөндеуге дейінгі ресурс қалдығы (сағат) Жөндеулер саны

5. Əуе кемесі ___________________________________ көлемінде қаралған, (ТҚ немесе жөндеу кезеңділігінің нысаны) ол туралы __________ формулярына жазу енгізілген ______________________ (күні) 6. Əуе кемесінің жасақталуы _______________________________________ 7. Əуеде соқтығысудың алдын алудың борттық жүйесінің болуы ___________

Р/с№

Əуе кемелерін сертификаттау түрі (санаты, салмағы)

1 1. 1. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 12) 2. 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11)

2 Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау үшін: ұшақтың ұшуға жарамдылығы 136000 килограмнан астам 75000 килограмнан астам, қоса алғанда 136000 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 30000 килограмнан астам, қоса алғанда 75000 килограмға дейін 3 қозғалтқышымен 30000 килограмнан астам, қоса алғанда 75000 килограмға дейін 4 қозғалтқышымен 30000 килограмнан астам, қоса алғанда 75000 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 10000 килограмнан астам, қоса алғанда 30000 килограмға дейін 3 қозғалтқышымен 10000 килограмнан астам, қоса алғанда 30000 килограмға дейін 4 қозғалтқышымен 10000 килограмнан астам, қоса алғанда 30000 килограмға дейін 5700 килограмнан астам, қоса алғанда 10000 килограмға дейін 2250 килограмнан астам, қоса алғанда 5700 килограмға дейін 750 килограмнан астам, қоса алғанда 2250 килограмға дейін 750 килограмнан төмен тікұшақтың ұшуға жарамдылығы 10000 килограмнан астам 1 қозғалтқышымен 5000 килограмнан астам, қоса алғанда 10000 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 5000 килограмнан астам, қоса алғанда 10000 килограмға дейін 1 қозғалтқышымен 3180 килограмнан астам, қоса алғанда 5000 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 3180 килограмнан астам, қоса алғанда 5000 килограмға дейін 1 қозғалтқышымен 2250 килограмнан астам, қоса алғанда 3180 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 2250 килограмнан астам, қоса алғанда 3180 килограмға дейін 1 қозғалтқышымен 2000 килограмнан астам, қоса алғанда 2250 килограмға дейін 2 қозғалтқышымен 2000 килограмнан астам, қоса алғанда 2250 килограмға дейін 750 килограмнан астам, қоса алғанда 2000 килограмға дейін 750 килограмнан төмен

Сертификаттау үшін алым мөлшерлемесі (АЕК) 3

450 437 328 364 401 291 328 364 54 54 36 10 145 91 127 54 72 54 72 54 72 54 10

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 25 желтоқсан

№1397

Астана, Үкімет Үйі

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларын, сондай-ақ аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органдарына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметтеріне қойылатын сертификаттық талаптарды бекіту туралы «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 13-бабының 15-1) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидалары; 2) Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органдарына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметтеріне қойылатын сертификаттық талаптар бекітілсін. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С. АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 желтоқсандағы № 1397 қаулысымен бекітілген Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне азаматтық авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сəйкес əзірленді жəне аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады: 1) аэронавигациялық қызмет көрсету (бұдан əрі – АНҚ) – əуе қозғалысына қызмет көрсетуге, радиотехникалық жабдықты жəне байланыс құралдарын пайдалануға, ұшуларды метеорологиялық жəне іздестіру-құтқарумен қамтамасыз етуге, аэронавигациялық ақпарат беруге байланысты кешенді қызмет көрсету; 2) аэронавигациялық ұйым – əуе қозғалысына қызмет көрсетуді жəне əуе кемесінің бортына қажетті метеорологиялық ақпарат беруді, əуе кеңістігін пайдаланушыларды аэронавигациялық ақпаратпен қамтамасыз етуді жəне радиотехникалық жабдық пен байланыс құралдарын пайдалануды жүзеге асыратын азаматтық авиация ұйымы; 3) өтініш беруші – сертификат алу үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтініш берген заңды тұлға; 4) əуе қозғалысына қызмет көрсету органы – əуе қозғалысына диспетчерлік қызмет көрсету органы, ұшу ақпараты орталығы немесе аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсетуіне қатысты хабарламаларды жинау пункті; 5) əуе қозғалысына қызмет көрсету – əуе қозғалысына ұшу-ақпараттық қызмет көрсету, авариялық хабар беру, диспетчерлік қызмет көрсету (аудандық диспетчерлік қызмет көрсету, қонуға жақындағанда диспетчерлік қызмет көрсету немесе əуеайлақтық диспетчерлік қызмет көрсету); 6) аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификаты – аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификаттық талаптарға сəйкестігін куəландыратын белгіленген үлгідегі құжат; 7) уəкiлеттi орган – Қазақстан Республикасының əуе кеңiстiгiн пайдалану жəне азаматтық жəне эксперименттік авиация қызметі саласында басшылықты жүзеге асыратын орталық атқарушы орган; 8) ұшу-ақпараттық қызмет көрсету – мақсаты ұшудың қауіпсіз жəне тиімді орындалуын қамтамасыз ету үшін консультациялар мен ақпарат беру болып табылатын қызмет көрсету; 9) авариялық хабар беру (авариялық хабар беру қызметі) – іздестіру-құтқару қызметінің көмегін қажет ететін əуе кемелері туралы тиісті ұйымдарды хабардар ету жəне сондай ұйымдарға қажетті жəрдем көрсету үшін ұсынылатын қызмет көрсету; 10) əуе қозғалысына диспетчерлік қызмет көрсету (əуе қозғалысын басқару) – мынадай: əуе кемелері арасында жəне əуе кемелерінің маневр жасау алаңындағы кедергілермен соқтығысуын болғызбау; əуе қозғалысын жылдамдату жəне реттеу мақсаттарында ұсынылатын қызмет көрсету; 11) аэронавигациялық қызмет көрсету түрлері (кіші түрлері) – аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органдары жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметі жүзеге асыратын əуе қозғалысына қызмет көрсетуге, радиотехникалық жабдықты жəне байланыс құралдарын пайдалануға байланысты аэронавигациялық қызмет көрсету. 3. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын (бұдан əрі – ƏҚҚ) жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін (бұдан əрі – РТЖБҚ) сертификаттау үшін «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде белгіленген тəртіппен жəне мөлшерде алым алынады. Сертификаттау көрсетілген алым мемлекеттік бюджетке төленгеннен кейін жүзеге асырылады. 4. Аэронавигациялық ұйымның ƏҚҚ органдарын жəне (немесе) РТЖБҚ сертификаттауды уəкілетті орган жүзеге асырады. 2. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру тəртібі 5. Сертификаттау мынадай кезеңдерден тұрады: 1) өтініш берушінің сертификатты алу үшін қажетті құжаттарды қоса бере отырып, уəкілетті органға өтініш беруі; 2) уəкілетті органның сертификаттауға ұсынған құжаттарға бағалау жүргізуі; 3) уəкілетті органның сертификаттық тексеру актісін жасай отырып, сертификаттық талаптарға сəйкестігі тұрғысынан сертификаттық тексеру жүргізуі; 4) сертификат беру (беруден бас тарту). 6. Өтініш беруші уəкілетті органға Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтінішті жəне Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес құжаттарды (бұдан əрі –құжаттама) ұсынады. 7. Уəкілетті орган өтініш келіп түскен күннен бастап жиырма жұмыс күнінен аспайтын мерзімде ұсынылған құжаттаманың мынадай талаптарға сəйкестігін бағалауды жүргізеді: аэронавигациялық ұйымның құрамына кіретін аэронавигациялық ұйымның бекітілген ұйымдық құрылымының болуы жəне ƏҚҚ органының жəне (немесе) РТЖБҚ қызметінің персонал шататының жинақталуы; өтініш берушінің басшы құрамының аэронавигациялық қызмет көрсетуді ұйымдастыру бойынша тəжірибесі, сондай-ақ аэронавигациялық қызмет көрсетуді қамтамасыз етумен тікелей байланысты, сондай-ақ мамандардың кəсіби білімі мен тəжірибесі туралы деректердің болуы; аэронавигациялық қызмет көрсетуді жүзеге асыру үшін жабдықтың болуы; ұшуды жəне байланысты радиотехникалық қамтамасыз ету құралдарына техникалық қызмет көрсету жəне (немесе) жөндеуді жүргізу бойынша РТЖБҚ қызметінің персоналын оқытуды растайтын мəліметтердің көрсетілген құралдарға техникалық қызмет көрсетуге жəне оларды жөндеуге басқа ұйымдармен жасасқан шарттардың болуы. 8. Құжаттаманы бағалау қорытындысы бойынша жəне олардың Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген талаптарға сəйкестігі бойынша уəкілетті орган Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша сертификаттық тексеру жүргізу туралы шешімді (бұдан əрі – шешім) өтініш берушіге жібереді. 9. Егер бағалау қорытындысы бойынша ұсынылған құжаттамада ескертулер анықталса, онда оларды жою бойынша ұсынымдарды көрсете отырып, шешімде көрсетіледі. Өтініш берушіге осындай шешімді жіберген сəттен бастап, сертификаттау мерзімін есептеу өтініш беруші анықталған ескертулерді жойғанға дейін тоқтатыла тұрады. 10. Оң шешім шығарылған жағдайда, уəкілетті орган үш жұмыс күні ішінде сертификаттық тексеру жүргізу үшін комиссия (бұдан əрі – комиссия) құрады. Комиссияның құрамы, жұмыс мерзімі жəне сертификаттау объектісі уəкілетті орган басшысының бұйрығымен айқындалады.

(Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

(Соңы. Басы 13-бетте). Комиссияның құрамына уəкілетті органның мемлекеттік авиация инспекторлары енгізіледі. Комиссияның бір ƏҚҚ органын немесе РТЖБҚ қызметін сертификаттық тексеруі бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. 11. Аэронавигациялық ұйымның ƏҚҚ органын жəне (немесе) РТЖБҚ қызметін сертификаттық тексеру аэронавигациялық қызмет көрсетудің мəлімделген түрлеріне (кіші түрлеріне) қатысты жүргізіледі. Аэронавигациялық қызмет көрсетудің түрлері мен кіші түрлерінің құрылымы Қағидаларға 4-қосымшада берілген. 12. Аэронавигациялық ұйымның ƏҚҚ органын жəне (немесе) РТЖБҚ қызметін сертификаттық тексеруді мемлекеттік авиация инспекторлары сертификаттық тексеру жүргізу жөніндегі мемлекеттік авиация инспекторлары үшін уəкілетті орган əзірлеген жəне бекіткен нұсқамалық материалдарды пайдалана отырып жүргізеді. 13. Сертификаттық тексеру нəтижесі бойынша комиссия өтініш беруші объектілерінің нақты жай-күйін, тұжырымын, ұсынымдарын жəне сертификат беру (беруден бас тарту) мүмкіндігі туралы қорытындысын көрсете отырып, Қағидаларға 4-қосымшаға сəйкес 2 данада сертификаттық тексеру актісін жасайды. Актіге барлық комиссия мүшелері қол қояды жəне өтініш берушіге танысуға ұсынады. 14. Сертификаттық тексеру актісінде сертификатты берудің мүмкін емес екені туралы қорытынды көрсетілген жағдайда, уəкілетті орган Қағидаларға 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша ƏҚҚ органына жəне (немесе) РТЖБҚ қызметіне қойылатын сертификаттық талаптарға сəйкессіздіктер тізбесін (бұдан əрі – Сəйкессіздіктер тізбесі) қоса береді. 15. Сəйкессіздіктер тізбесін алғаннан кейін өтініш беруші үш жұмыс күні ішінде осы ескертулерді жою мерзімін жəне жауапты адамдарды көрсете отырып, сəйкессіздіктерді жою жөніндегі түзету əрекеттерінің жоспарын бекітеді жəне оны уəкілетті органға келісуге жібереді. Түзету əрекеттерінің жоспарын уəкілетті орган келіскен сəттен бастап сертификаттау мерзімін есептеу анықталған сəйкессіздіктерді жойғанға дейін тоқтатыла тұрады. Түзету əрекеттерінің жоспарында белгіленген мерзімде сəйкессіздіктер жойылғаннан кейін өтініш беруші уəкілетті органға оларды жойғандығы туралы анықтаманы ұсынады жəне сертификаттық тексеру қайта басталады, ол туралы қайта басталған сəттен бастап үш жұмыс күні ішінде өтініш берушіге хабарланады. 16. Егер өтініш беруші түзету əрекеттерінің жоспарында белгіленген мерзімде сəйкессіздіктерді жоймаса, уəкілетті орган бас тартудың себебі көрсетілген сертификат берушіден бас тарту туралы дəлелді жазбаша жауап береді. 17. Уəкілетті орган сертификатты беруді сертификаттық тексеру актісіне қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырады. Екі не одан көп ƏҚҚ органына жəне (немесе) РТЖБҚ қызметіне сертификаттық тексеру жүргізуге өтініш берілген жағдайда сертификат өтініште көрсетілген ƏҚҚ органын жəне (немесе) РТЖБҚ қызметін сертификаттық тексерудің соңғы актісіне қол қойылған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады, 18. Сертификат иеліктен шығарылмайтын болып табылады жəне басқа тұлғаға берілмейді. 19. Қағидаларға 7-қосымшаға сəйкес белгіленген нысандағы сертификат рұқсат етілген аэронавигациялық қызмет көрсету түрлерін (кіші түрлерін) сертификатқа қосымшада көрсете отырып, үш жылға беріледі. Қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін сертификат жарамсыз болып саналады. Сертификат аэронавигациялық ұйымның құрамына кіретін ƏҚҚ органы мен (немесе) РТЖБҚ қызметінің барлығына немесе бір бөлігіне ғана ресімделеді. 20. Сертификаттық тексеру процесінде табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардан не ұшуларға байланысты радиотехникалық қамтамасыз ету құралдарының істен шығуын немесе ақауын жоюдан туындаған не ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесін енгізу жоспарының орындалуына байланысты сертификаттық талаптардан ауытқулар анықталған жағдайда, комиссия сертификаттық талаптарға сəйкессіздіктерді жою кезеңіне белгіленген деңгейге балама ұшу қауіпсіздігі деңгейін қамтамасыз ететін өтініш беруші қабылдаған қосымша шараларды көрсете отырып, қолданылу мерзімі шектеулі сертификатты беру мүмкіндігін белгілейді. Қолданылу мерзімі шектеулі сертификатты беру мүмкіндігі тиісті негіздемесімен сертификаттық тексеру актісінде көрсетіледі. Сертификаттық талаптарға сəйкессіздіктерді жою кезінде сертификат Қағидалардың 19-тармағында белгіленген мерзімге ұзартылады. 21. Уəкілетті орган Заңның 16-3-бабының 2-тармағында көзделген бірінші деңгейдегі бұзылуды анықтау негіздемесі бойынша сертификаттың қолданылу аясын ішінара шектеу туралы шешім қабылдаған жағдайда, уəкілетті орган бірінші деңгейдегі бұзушылық анықталғандарға қатысты рұқсат етілген аэронавигациялық қызмет көрсету түрлерін (кіші түрлерін) алып тастау туралы сертификат иесіне хабарлайды. Сертификаттың қолданылу аясын ішінара шектеу туралы шешім уəкілетті органның тиісті тексеруімен расталған, анықталған бұзушылықтарды сертификат иесі жойған сəтке дейін қолданылады. 22. Сертификат иесінің атауының немесе оның ұйымдық-құқықтық нысанының өзгеруіне байланысты уəкілетті органның сертификат беруі ұсынылған өзгерістерге қатысты бөлігінде Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес нысан жəне Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес құжаттар бойынша өтініш берушінің уəкілетті органға берген өтініші негізінде жүзеге асырылады. Сертификатты беру ақы төлеусіз тиісті өтінішті алған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. 23. Сертификаттың иесі сертификаттың сақталуын қамтамасыз етеді. Сертификат бүлінген немесе жоғалған (ұрланған) жағдайда, сертификаттың иесі уəкілетті органға еркін нысанда жазылған қажетті негіздемесімен бірге сертификаттың телнұсқасын алуға өтініш береді. Уəкілетті орган сертификаттың телнұсқасын беруді өтініш келіп түскен күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүргізеді. Сертификаттың телнұсқасын қосымша тексеру жүргізбей жəне ақы төлемей беріледі. 24. Уəкілетті орган мынадай жағдайларда: 1) аэронавигациялық ұйымның ƏҚҚ органы жəне (немесе) РТЖБҚ қызметі сертификаттық талаптарды сақтамағанда; 2) иелігінде ƏҚҚ органы жəне (немесе) РТЖБҚ қызметі бар аэронавигациялық ұйымның өтініші бойынша анықталған бұзушылықтарды жойғанға дейін сертификаттың қолданысы тоқтатыла тұрады. 25. Сертификаттың қолданылуы тоқтатыла тұрған немесе ол кері қайтарылып алынған жағдайда, уəкілетті орган аэронавигациялық ұйымның құрамындағы ƏҚҚ органына жəне (немесе) РТЖБҚ қызметіне қабылданған шешім туралы хабарлайды. 26. Сертификаттың қолданысы тоқтатыла тұрған күннен бастап алты ай ішінде анықталған бұзушылықтар жойылмаған жағдайда, уəкілетті орган тиісті сертификатты кері қайтарып алады. 27. Сертификатты кері қайтарып алған жағдайда, сертификаттың иесі сертификаттың түпнұсқасын уəкілетті органға дереу қайтарып береді.

МО ____________________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20__ жылғы «___» ___________ Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 4-қосымша Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификаты сұралған, сертификаттауға жататын аэронавигациялық қызмет түрі (кіші түрлері) Қызмет көрсету Көрсетілетін қызмет түрі 1 2 Əуе қозғалысына диспетчерлік қызмет көрсету (ATS) Əуе қозғалысына қызмет көрсету (ATS)

Ұшуды радиотехникалық қамтамасыз ету (байланыс, навигация, бақылау) (CNS)

Ұшу-ақпараттық қызмет көрсету (FIS)

Авариялық хабар беру (AL)

Əуеайлақтық ұшу-ақпараттық қызмет көрсету (AFIS)

Байланыс (С) Радиотехникалық жабдықты жəне байланыс құралдарын пайдалану

Көрсетілетін қызметтің кіші түрі 3 Аудандық диспетчерлік қызмет көрсету Қонуға жақындағанда диспетчерлік қызмет көрсету Əуеайлақтық диспетчерлік қызмет көрсету OFIS деректерін тарату Консультациялар мен ақпараттарды ұсыну Дауыстық деректерді қолдануға негізделген (дауыстық ATIS), əуеайлақ маңында ақпаратты автоматты тарату қызметі Əуеайлақ маңында ақпаратты деректерді тарату желісі (D - ATIS) арқылы автоматты тарату қызметі VOLMET радиохабарларын тарату ---

Авиациялық радиобайланыс (жер – əуе байланысы)

Əуе кеңістігінде NDB сигналдарын қамтамасыз ету Əуе кеңістігінде VOR сигналдарын қамтамасыз ету Əуе кеңістігінде DME сигналдарын қамтамасыз ету

Əуе кеңістігінде ILS сигналдарын қамтамасыз ету

Əуе кеңістігінде GBAS сигналдарын қамтамасыз ету Бір жақты шолу радиолокаторы деректерін ұсыну Байқау (S)

Екі жақты шолу радиолокаторы деректерін ұсыну

ADS-B деректерін ұсыну Əуе қозғалысын басқарудың автоматтандырылған жүйесі (ƏҚБ АЖ) Əуе қозғалысын Əуе қозғалысын басқарудың автоматтандырылған басқаруды автоматқұралдары кешені (ƏҚБ АҚК) тандыру құралдары Əуе қозғалысын басқарудың автоматтандырылған жұмыс орны (ƏҚБ АЖО) Радиолокациялық ақ- Радиолокациялық ақпаратты құжаттау жабдығы паратты, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ететін диспетчерлік Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ететін диспетчерлік қызметтер мен қызметтер мен лауазымды адамдардың сөйлесуін лауазымды тұлғақұжаттау жабдығы лардың сөйлесулерін құжаттау жабдығы

№ ____ 2013 жылғы «____» _____________ ____________________________________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы) ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің атауы) сертификаттау жүргізуге берілген 20__ жылғы «___» ______________________ № _________ өтінімді қарап, мынаны хабарлаймыз: 1. Сіз ұсынған құжаттар аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларында белгіленген талаптарға сəйкес келеді (сəйкес келмейді) (сəйкес келмеген жағдайда сəйкес келмеген тармағы көрсетіледі) _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 2. Сертификаттық тексеру ________бастап __________дейінгі аралықта жүргізіледі. ______________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ Уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам

Ұшу-ақпараттық қызмет көрсету үшін Аудандық диспетчерлік қызмет көрсету үшін Қонуға жақындағанда диспетчерлік қызмет көрсету үшін Əуеайлақтық диспетчерлік қызмет көрсету үшін Авиациялық жұмыстарды орындау үшін Авариялық-құтқару жəне іздестіруқұтқару жұмыстарына арналған авариялық радиобайланыс үшін ƏҚҚ органдарының өзара əрекет етуін қамтамасыз ету үшін Əуежай ішіндегі электр байланысы үшін Тіркелген авиациялық электр байланысы желісі үшін ------I санат II санат III санат III A санаты III B санаты III C санаты Mode A / C Mode S

Сертификаттық тексеру актісі ____________________________________________________________________ (уəкілетті органның атауы) ____________________________________________________________________ 20___ жылғы «___» __________ № ____ бұйрығына сəйкес төмендегі құрамдағы комиссия: Комиссия төрағасы: _______________________________________________________ (Т.А.Ə., лауазымы) Комиссия мүшелері: _______________________________________________________ (Т.А.Ə., лауазымы) _______________________________________________________ (Т.А.Ə., лауазымы) _________________________________________ сертификаттық тексеру жүргізді. (аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің атауы)

_________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы, БСН) мақсатында ____________________________________________________________________ (сертификат алу) ___________________________________сертификаттау жүргізуді сұраймын. Аэронавигациялық қызметтің мəлімделген түрі (кіші түрі): ________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ 1) өтініш беруші: 2) сертификаттау рəсімдерін орындауға; 3) қойылатын сертификаттық талаптарға жауап беруге; 4) өтініш беруші əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жəне нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын мойындайды жəне оларды орындауға, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның аэронавигациялық қызмет көрсетуге бақылау жүргізуді жүзеге асыруына мүмкіндік беруге міндеттенеді. ______________________________________________ (лауазымы/ қолы/ Т.А.Ə./күні) М.О. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 2-қосымша

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификатын алуға берілген өтініші бойынша шешім

-------

Бекітемін Уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам ________________________ қолы, Т.А.Ə. 20___жылғы «___» ______

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификатын алуға арналған өтінім

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 3-қосымша

---

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 5-қосымша

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 1-қосымша

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификатын алуға арналған өтінімге қоса берілетін құжаттар тізбесі 1. Аэронавигациялық ұйымның құрылтай құжаттары: 1) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің* көшірмесі немесе анықтама. 2) жарғының көшірмесі; 3) өтініш берушінің негізгі жұмыс орнының мекенжайы. 2. Аудиттелген жылдық қаржылық есептілік. 3. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органы жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің бағыныштылық нұсқауын қамтитын ұйымдық құрылымы. 4. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органы жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің штат кестесі жəне персоналмен жасақталуы туралы мəліметтер. 5. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органы жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметі туралы ереже. 6. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің құрамына кіретін аэронавигация ұйымның басшы құрамы туралы мəліметтер, басшы құрамының жұмыс тəжірибесі мен білімі туралы тиісті құжаттардың көшірмелері. 7. Аэронавигациялық ұйымның кемінде 3 жыл кезеңге арналған бекітілген даму жоспары. 8. Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлері туралы заңнамасының талаптарына сəйкес сақтандыру міндеттемелері бойынша мəліметтер. 9. Техникалық оқу жəне персоналдың біліктілігін арттыру курстарын жоспарлауды, өткізуді растайтын құжаттама. 10. ƏҚҚ бұзушылығына байланысты күтпеген жағдайлар кезіндегі іс-шаралар жоспары. 11. Соңғы жылға арналған инспекциялық тексерулер актілерінің көшірмелері. 12. Салыстырып тексеру үшін түпнұсқасын ұсына отырып, сертификаттау өткізгені үшін мемлекеттік баж салығын төлеу фактісін растайтын төлеу тапсырмасы данасының көшірмелері. 13. Мыналарды қамтитын ƏҚҚ органының ұшу басшылары, аға диспетчерлері, авиациялық станциялардың операторлары, нұсқаушылар жəне диспетчерлер құрамы туралы мəліметтер: 1) лауазымы; 2) тегі, аты, əкесінің аты; 3) бастапқы даярлығы; 4) диспетчер куəлігінің сыныбы, нөмірі, қолданылу мерзімі, берген орган; 5) дербес жұмысқа берілген рұқсат; 6) медициналық куəландыру, диспетчер, оператор куəлігінің қолданылу мерзімі; 7) байланысты ағылшын тілінде жүргізуге берілген рұқсаты, аяқтағандығы туралы құжатының нөмірі, кім жəне қашан берген; 8) мамандығы бойынша соңғы өткен біліктілігін арттыру курсы; 9) ағылшын тілі бойынша соңғы өткен біліктілігін арттыру курсы; 10) жаттығу құрылғысында даярлықтан өтуі (авариялық жағдайларда байланыс істен шыққан кезде жəне күтпеген жағдайларда əрекет ету жөніндегі дағдыларды үйрену жəне қолдау); 11) жұмыс өтілі; 12) жасы. 14. Диспетчердің, оператордың жұмыс технологиясының көшірмелері (сертификаттау нысанының қолданыстағы əрбір пункті үшін). 15. Жауапкершілік аймақтарының, əуе трассаларының, жергілікті əуе желілерінің, ƏҚҚ секторларының шекаралары енгізілген əуе кеңістігі құрылымының картасы. 16. Соңғы бір жыл ішіндегі əуе трассаларындағы (жауапкершілік ауданындағы) əуе қозғалысының қарқындылығы жəне ƏҚҚ органдарының (аймақтарының) қызмет көрсету мүмкіндіктері туралы анықтама. 17. ƏҚҚ-ны ұйымдастыруға жəне оның қауіпсіздігінің жай-күйіне соңғы жылы жасалған талдау. 18. РТЖБҚ қызметінің басшылық, инженерлік-техникалық құрамы туралы мəліметтер мыналарды қамтуға тиіс: 1) лауазымы; 2) тегі, аты, əкесінің аты; 3) дербес жұмысқа берілген рұқсаты; 4) мамандығы бойынша соңғы өткен біліктілігін арттыру курсы; 5) жасы. 19. РТЖБҚ қызметіне бекітілген жəне сертификаттауға жататын ұшуды радиотехникалық қамтамасыз ету (бұдан əрі – ҰРТҚ) жəне байланыс құралдарының жиынтық тізбесі. 20. ҰРТҚ жəне байланыс құралдарын пайдалану, оларға техникалық қызмет көрсету тəртібін айқындайтын құжаттар: 1) ҰРТҚ жəне авиациялық электр байланыс құралдарын резервтеу бойынша бекітілген нұсқаулықтар тізбесі; 2) ҰРТҚ жəне байланыс құралдарына (жай-күйіне қарай қызмет көрсетілетіндерінен басқа) техникалық қызмет көрсету жəне оларды жөндеу кестесі; 3) ҰРТҚ мен байланыс құралдарына техникалық қызмет көрсету жəне жөндеуге аэронавигациялық ұйымның басқа ұйымдармен жасасқан келісімдерінің көшірмелері; 4) өлшеу жəне бақылау құралдарының есепке алынғаны туралы анықтама; 5) ҰРТҚ жəне байланыс құралдарына жерде тексеру жүргізілгені туралы анықтама; 6) ҰРТҚ жəне байланыс құралдарына ұшу кезінде тексеру жүргізілгені туралы анықтама; 7) ҰРТҚ жəне байланыс құралдарының Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 қаңтардағы №156 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясы əуеайлақтарының (тікұшақ айлақтарының) пайдалануға жарамдылығы нормаларына сəйкес келетіні туралы анықтама; 8) ҰРТҚ жəне байланыс құралдарының соңғы жылдардағы істен шығу жағдайлары туралы анықтама; 9) Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің 2011 жылғы 9 маусымдағы № 349 бұйрығымен бекітілген авиациялық электр байланысын ұйымдастырудың үлгі схемаларына сəйкес авиациялық электр байланысы схемаларының көшірмелері. 21. ҰРТҚ жəне авиациялық электр байланысын ұйымдастыруға жəне қауіпсіздікке жасалған соңғы жылғы талдау. Ескертпе: * «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу жəне филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 24 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енгізілгенге дейін берілген заңды тұлғаны (филиалды, өкілдікті) мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлік заңды тұлғаның қызметі тоқтатылғанға дейін қолданыста болады; ** құжаттардың көшірмелері өтініш берушінің қолымен жəне мөрімен куəландырылады.

---

---

Авиациялық радиобайланыс (жер – жер байланысы)

Навигация (N)

Ескертпе 4 ---------

Қорытынды мəтіні: ________________________________________________________________________ _______________________________________________________________ ______________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Комиссия төрағасы: _____________________________________________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Комиссия мүшелері: _____________________________________________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) _____________________________________________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Актімен таныстым: Аэронавигациялық ұйымның басшысы ___________________________________ (лауазымы/ қолы/ Т.А.Ə.)

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметіне қойылатын сертификаттық талаптарға сəйкессіздіктер тізбесі Сəйкессіздіктің мазмұны

Ескертпе

Комиссия мүшелері: ________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Таныстым: Аэронавигациялық ұйымның басшысы __________________________________ (лауазымы/ қолы/ Т.А.Ə.) Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 7-қосымша ЕЛТАҢБА Уəкілетті органның атауы Уəкілетті органның мекенжайы Сертификатты берген уəкілетті органның бизнес сəйкестендіру нөмірі Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификаты № ________ 20___жылғы «___» ________ берілді. Қолданылу мерзімі 20___ жылғы «___» ________ дейін. ___________________________________________________________________________ _____________________________________________________________ (аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің атауы, БСН, заңды мекенжайы) Осы сертификат _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ (аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің атауы) аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің осы сертификаттың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымшасында көрсетілген аэронавигациялық қызмет түрлеріне қойылатын сертификаттық талаптарға сəйкес екендігін куəландырады. Сертификат ____________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ _________________________________________________________ (азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның атауы) комиссиясының 20__ жылғы «___» _____________ № ____ сертификаттық тексеру актісі негізінде берілді. ƏҚҚ органына жəне (немесе) РТЖҚБ қызметіне қойылатын сертификаттық талаптарға сəйкестігін тұрақты бақылауды ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның атауы) ______________________________________________________________________ __________________________________________________________________ ______________________________________________________жүзеге асырады. М.О. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам ____________________________ қолы, Т.А.Ə. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификатына № ________ қосымша Сертификаттың қолданылу аясы Қызмет көрсету Қызмет көрсетудің Ескертпе түрі кіші түрі

Қызмет көрсету

№1398

Əуе қозғалысына қызмет көрсету Радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметі

М.О. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам ______________________________ қолы, Т.А.Ə. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 желтоқсандағы № 1397 қаулысымен бекітілген Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органдарына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметтеріне қойылатын сертификаттық талаптар Осы Сертификаттық талаптар Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органдарына жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметтеріне қойылатын талаптарды (бұдан əрі – талаптар) белгілейді. Талаптарда:

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1424 қаулысына қосымша Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасына 1-қосымша ӨТІНІМ

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулы қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 желтоқсандағы № 1398 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Тексеруді жүргізу ережесі мен тексеру жүргізуге құқығы бар адамдардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 10 маусымдағы № 723 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1996 ж., № 28, 241-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Азаматтық əуе кемелерінің мемлекеттік тізілімін құру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 21 мамырдағы №858 қаулысы. 3. «Қазақстан Республикасының əуежайларында халықаралық рейстердің жолаушыларына қызмет көрсетуді жақсарту жөніндегі шаралары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 27 шілдедегі №1132 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 3-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2000 ж., № 31, 383-құжат). 4. «Қазақстан Республикасында азаматтық жəне мемлекеттік авиацияның бірлесіп орналасу əуеайлақтарын пайдалану ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 10 қарашадағы № 1439 қаулысы. 5. «Азаматтық əуе кемелерімен тасымалдауға арналған қауіпті жүктердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 26 маусымдағы №695 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 20, 210-құжат). 6. «Қазақстан Республикасының флагмандық əуе тасымалдаушысын анықтау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 14 тамыздағы № 896 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 27, 295-құжат). 7. «Авиация техникасьш, əуеайлақтарды, əуежайларды меншікке сатып алуға, мүліктік жалға, лизингке, сенімгерлік басқаруға, сондай-ақ өзге де пайдалану құқығына рүқсаттар беру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 19 қазандағы № 1133қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 36, 380-құжат). 8. «Əуеайлақтар мен əуежайларды тарату немесе көшіру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 4 қарашадағы № 1167 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2002 ж., № 38, 394-құжат). 9. «Кез-келген ұйымдық-құқықтық нысандағы авиакомпаниялар орындайтын авиациялық жұмыстардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 3 шілдедегі №645 қаулысы. 10. «Азаматтық жəне эксперименттік авиация əуеайлақтарын мемлекеттік тіркеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 15 желтоқсандағы №1329 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2004 ж., №49, 630-құжат). 11. «Азаматтық, эксперименттік жəне мемлекеттік авиацияның авиация персоналы лауазымдарының тізбелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 27 мамырдағы №524 қаулысы (Қазақстан Републикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., №22, 276-құжат). 12. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 27 мамырдағы №524 қаулысына толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 17 сəуірдегі №291 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., №14, 130-құжат). 13. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 10 маусымдағы №723 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 28 шілдедегі №717 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., №27, 296-құжат). 14. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 18 маусымдағы №613 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 5-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., №39, 342-құжат).

2013 жылғы 30 желтоқсан

Бекітемін Уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам _____________________ қолы, Т.А.Ə. 20___ жылғы «___» ___

мүшелерінің кедергісіз қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Техникалық комиссия күнтізбелік 20 күн ішінде пайдалану құжаттамасын сараптау жəне аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін бағалау жөніндегі жұмыстарды жүргізеді. 6. Пайдалану құжаттамасын сараптау жəне аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкестігін бағалау жөнінде жүргізілген жұмыстардың нəтижесі бойынша техникалық комиссия осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес үш данада аса жеңiл авиацияның əуе кемелерінің пайдалануға жарамдылығы туралы акт (бұдан əрі – акт) жасайды. Актінің бір данасы уəкілетті органнан өтінімнің көшірмесі алынған күннен бастап күнтізбелік 20 күн ішінде азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға жіберіледі, екінші данасы өтініш берушіге беріледі, үшінші данасы əуе кемелерін пайдаланушыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйымда қалады. 7. Техникалық комиссия берген акт ұшуға жарамдылық сертификатын беруге немесе беруден бас тартуға негіз болады. 8. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган актінің оң қорытындысы мен ұсынылған құжаттар негізінде өтініш берушіге осы Қағидаға 3-қосымшаға сəйкес аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын береді. 9. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беруден бас тартылған болса, қайтадан берілген өтінімді азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган оны беруден бас тартудың себептері жойылған жағдайда қарастырады. 10. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау жəне сертификат беру мерзімі азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтінім берілген күннен бастап күнтізбелік отыз күннен аспайды. 11. Ұшуға жарамдылық сертификаты бір жыл мерзімге беріледі. 12. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау үшін «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) айқындалатын тəртіппен жəне мөлшерде алым алынады. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау мемлекеттік бюджетке көрсетілген алым төленгеннен кейін жүзеге асырылады 3. Ұшуға жарамдылық сертификатын тоқтата тұру жəне қайтарып алу 13. Қазақстан Республикасы азаматтық əуе кемелерінің мемлекеттік тізілімінде тіркелген аса жеңiл авиацияның əуе кемелері ұшуға жарамдылығын қолдауға қатысты тексерілуге тиіс. Аса жеңiл авиацияның əуе кемелерінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкессіздіктері анықталған жағдайда, ұшуға жарамдылық сертификатының қолданылуы тоқтатыла тұрады, аса жеңiл авиацияның əуе кемелерінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкессіздіктері жойылғанға дейін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган аса жеңiл авиацияның əуе кемесін пайдаланылуға тыйым салады, уəкілетті орган сəйкессіздік анықталған кезден бастап бұл туралы дереу пайдаланушыға жəне əуе қозғалысын басқару органына ұшуға жарамдылық сертификатының тоқтатыла тұруы туралы хабарлайды. Тоқтата тұрған күннен бастап алты ай ішінде əуе кемесінің ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкессіздігі жойылмаған жағдайда, ұшуға жарамдылық сертификаты қайтарып алынады. Сертификатты қайтарып алу туралы шешім қабылданған күннен бастап күнтізбелік екі күн ішінде уəкілетті орган пайдаланушыны хабардар етеді. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесін пайдаланушы өзі хабардар болған кезден бастап күнтізбелік он күн ішінде аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылық сертификатын уəкілетті органға қайтарады. 4. Ұшуға жарамдылық сертификатының телнұсқасын беру 14. Бүлiнген немесе жоғалған (ұрланған) жағдайда, өтініш беруші еркін нысанда өтініш берген күннен бастап күнтiзбелiк он күн iшiнде ұшуға жарамдылық сертификаты телнұсқа беру арқылы ауыстырылуға тиіс. 15. Ұшуға жарамдылық сертификатының телнұсқасын алу үшiн пайдаланушы өтiнiшке сертификаттың бүліну немесе жоғалу (ұрлану) фактісінің сипаттамасын қоса беруі қажет.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 25 желтоқсан

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне сертификат беру қағидаларына 6-қосымша

1. Аэронавигациялық ұйымның кемінде 3 жыл кезеңге арналған бекітілген даму жоспары, сондай-ақ оларға қол жеткізу стратегиясы мен іс-шаралары. 2. Əзірленген жəне азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органмен келісілген əуе қозғалысына қызмет көрсетуді бұзуға байланысты күтпеген мəн-жайлар кезіндегі іс-шаралар жоспарының болуы. 3. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органында жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінде бекітілген: 1) құрылымдық бөлімшелері туралы ережелерінің; 2) лауазымдық нұсқаулықтарының; 3) əуе қозғалысына қызмет көрсетуді жүзеге асыратын диспетчерлерінің, авиациялық станциялар операторларының жұмыс технологияларының; 4) азаматтық авиация ұйымдарының қызметтерімен өзара іс-қимыл жасау жөніндегі нұсқаулықтарының; 5) авиациялық оқиғалар мен инцеденттер жөніндегі авариялық хабар беру схемасының; 6) ұшуды жəне байланысты радиотехникалық қамтамасыз ету құралдарын пайдалану құжаттамасының; 7) көрсетілетін аэронавигациялық қызмет көрсету түрлеріне қатысты бөлікте, əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына енгізілген соңғы өзгерістер мен толықтыруларды қоса алғанда, персоналды таныстыру жөніндегі, сондай-ақ ұшу қауіпсіздігі бойынша ақпаратты (талдауды) жеткізу жөніндегі нұсқаулықтың болуы. 4. Аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің: Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация министрінің 2011 жылғы 16 мамырдағы № 279 бұйрығымен бекітілген Əуе қозғалысын ұйымдастыру жəне оған қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықты; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 желтоқсандағы №1525 қаулысымен бекітілген Азаматтық авиацияда ұшуды жəне авиациялық радиобайланысты радиотехникалық қамтамасыз ету қағидасын; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 13 мамырдағы № 512 қаулысымен бекітілген Ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тікелей қатысатын авиация персоналын кəсіптік даярлау қағидасын; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 29 желтоқсандағы № 1441 қаулысымен бекітілген Əуе кемелерін пайдаланушыларды аэронавигациялық ақпаратпен қамтамасыз ету қағидасын; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № 1768 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясын метеорологиялық қамтамасыз ету қағидаларын; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 қаңтардағы № 156 қаулысымен бекітілген Азаматтық авиация əуеайлақтарының (тікұшақ айлақтарының) пайдалануға жарамдылығы нормаларын сақтауы. 5. Əуе қозғалысына қызмет көрсету органдарының Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрінің 2011 жылғы 13 маусымдағы № 362 бұйрығымен бекітілген Авиациялық персонал куəлігі берілетін адамдарға қойылатын біліктілік талаптарына сəйкестігі. 6. Ұшуды жəне байланысты радиотехникалық қамтамасыз ету құралдарына (авиациялық əуе электр байланысы, авиациялық жерүсті электр байланысы, навигацияның радиотехникалық құралдары, бақылау жүйелері, əуе қозғалысын басқарудың автоматтандыру құралдары, байқау ақпаратын, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ететін диспетчерлік қызметтер мен лауазымды адамдардың келіссөздерін құжаттандыру жабдығы) жəне оларды электрмен жабдықтау көздеріне пайдалану құжаттамасына сəйкес техникалық қызмет көрсету жəне жөндеуді қамтамасыз ету. 7. Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органын жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметін сертификаттау жəне (немесе) аэронавигациялық ұйымның əуе қозғалысына қызмет көрсету органының жəне (немесе) радиотехникалық жабдықты пайдалану жəне байланыс қызметінің сертификатын алуға берген өтінішіне қоса берілетін құжаттамаға қойылатын талаптардың орындалуы. 8. Аэронавигациялық ұйымда ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесінің (меншікті немесе шарт негізіндегі ұқсас қызмет түрін көрсететін басқа аэронавигациялық ұйымның ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесінің бақылауында) болуы. 9. Метеорологиялық жəне аэронавигациялық ақпаратты алуға шарттың көзделген болуы (егер өтініш беруші мұндай қызметтерді көрсетпесе).

№1424

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасын бекіту туралы» 2011 жылғы 31 наурыздағы № 318 жəне «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі №745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» 2012 жылғы 13 қыркүйектегі №1195 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) «Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы №318 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №28, 342-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Аса жеңіл авиация саласындағы сертификаттау қағидасы (бұдан əрі – Қағида) осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 2) «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қыркүйектегі №1195 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., №71, 1027-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген «Аса жеңіл авиация əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын беру» мемлекеттік қызмет стандартында: 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Мемлекеттік қызмет ақылы болып табылады. Азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау үшін алым мөлшерлемелері «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) белгіленген мөлшерлемелер бойынша жəне тəртіппен республикалық бюджетке төленеді. Салмағы 750 килограмнан төмен азаматтық əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау үшін алым мөлшерлемесі алым төленетін күні қолданылатын 10 айлық есептік көрсеткішті құрайды. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мемлекеттік бюджетке көрсетілген алым төленгеннен кейін жүзеге асырылады.»; 11-тармақта: 2), 3), жəне 4) тармақшалар алынып тасталсын; мынадай мазмұндағы 6) тармақшамен толықтырылсын: «6) азаматтық авиация саласында сертификаттау үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі.»; 21 жəне 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «21. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, шағым 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайы, электрондық поштасының мекенжайы: mtc@mtc. gov.kz, кеңсенің телефоны: 8 (7172) 24-14-19 бойынша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігіне беріледі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады. Уəкілетті органның жұмыс кестесі: демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда, күн сайын сағат 9:00ден 18:30-ға дейін, түскі үзіліс сағат 13:00-ден 14:30-ға дейін. 22. Дөрекі қызмет көрсетілген жағдайда, шағым 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайы, электрондық поштасының мекенжайы: kga_info@mtc.gov.kz, қабылдау бөлмесінің телефоны: 8 (7172) 24-26-05 бойынша уəкілетті орган басшысының атына беріледі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады.»; мынадай мазмұндағы 22-1-тармақпен толықтырылсын: «22-1. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметтер көрсетудің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен жүгінеді. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады.». 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін қаулының 1-тармағы 2) тармақшасының үшінші, төртінші, бесінші, сегізінші жəне тоғызыншы абзацтарын жəне Қағиданың 12-тармағын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1424 қаулысына қосымша Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасы 1. Жалпы ережелер 1. Осы Аса жеңiл авиация саласындағы сертификаттау қағидасы (бұдан əрi – Қағида) «Қазақстан Республикасының əуе кеңiстiгiн пайдалану жəне авиация қызметi туралы» 2010 жылғы 15 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңы 13-бабының 12) тармақшасына сəйкес əзiрлендi жəне аса жеңiл авиация саласындағы сертификаттау тəртiбi айқындайды. 2. Осы Қағидада пайдаланылатын терминдер мен анықтамалар: 1) өтiнiм – өтiнiш берушiнiң сертификаттау рəсімін өту үшiн азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi органға жазбаша өтiнiшi; 2) өтініш беруші – аса жеңіл авиацияның əуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын алу үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтініш берген жеке немесе заңды тұлға; 3) ұшуға жарамдылық – əуе кемесiнiң қауiпсiздiгi мен ұшу сапасын қамтамасыз ететiн ұшу-техникалық сипаттамаларға сай келетін оның техникалық жай-күйі. 3. Аса жеңiл авиацияның əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығын жəне аса жеңiл авиацияның бекітілген үлгілік конструкциясы жоқ əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттауды əуе кемелерін пайдаланушыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйымдарды тарта отырып, азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi орган жүзеге асырады. 4. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнiң техникалық жай-күйiн тексеру жəне ұшуға жарамдылығын айқындау үшiн коммерциялық емес тиiстi ұйымдар азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi органмен келiсiм бойынша аса жеңiл авиацияның əуе кемелерiн тексеру бойынша тұрақты жұмыс iстейтiн техникалық комиссия (бұдан əрi – техникалық комиссия) құрады. Техникалық комиссияның құрамына білікті, əуе кемелерін пайдалануда кемінде бес жыл практикалық тəжірибесі бар техникалық сарапшылар мен ұшқыштар, сертификаттау орталықтарының, ғылыми-зерттеу, сынау жəне басқа да ұйымдар басшыларының келісімі бойынша осы ұйымдардың мамандары кіреді. 2. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығын сертификаттау 5. Сертификаттау мынадай тəртiппен жүзеге асырылады: 1) өтiнiш берушi азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi органға осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес өтiнiм бередi. Өтiнiмге мынадай құжаттар қоса берiледi: аса жеңiл авиацияның əуе кемесi данасының сəйкестiк куəлiгiнiң немесе үлгi сертификатының көшiрмесi; аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнiң мемлекеттiк тiркелгенi туралы куəлiктiң көшiрмесi; аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнің ұшуға жарамдылығын сертификаттау үшін алымның төленгенін растайтын құжаттың көшірмесі; 2) пайдалану-техникалық құжаттамасын сараптау жəне əуе кемесінің ұшуға жарамдылығын айқындау; 3) шешiм қабылдау жəне сертификат беру (беруден бас тарту). Пайдалану құжаттамасын сараптау жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 шілдедегі № 859 қаулысымен бекітілген азаматтық əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығының нормаларына сəйкестігін бағалау жөніндегі жұмыстарды жүргізу үшін уəкілетті орган өтінімнің көшірмесін күнтізбелік бес күн ішінде техникалық комиссияға береді. Өтініш беруші пайдалану құжаттамасына жəне аса жеңiл авиацияның əуе кемесіне техникалық комиссия

1. Тiзiлiмге ____ ж. « ___ » _______ №________ енгiзiлген аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылық сертификатын берудi сұраймын: Түрi_________________________________________________________ Əуе кемесiнiң мақсаты__________________________________________ 1.1. Əуе кемесiнің сериялық (зауыттық) нөмiрi__________________________ 1.2. Əуе кемесi жасалған күн__________________________________________ 1.3. Жасап шығарушының атауы______________________________________ 1.4. Жасап шығарушы мемлекет_______________________________________ 1.5. Үлгi сертификаты (немесе балама құжат): № _____________, берiлген күнi 2. Өтiнiш берушi туралы мəлiметтер: 2.1. Мекенжайы ____________________________________________________ 2.2.Телефоны_____________________ Факсы___________________________ 2.3. Электронды поштасының мекенжайы (бар болса)____________________ 2.4. Жеке сəйкестендiру нөмiрi (ЖСН)_________________________________ 2.5. Бизнес сəйкестендiру нөмiрi (БИН)_________________________________ 2.6. Егер ƏК пайдаланушы – жеке тұлға болса: Тегi, аты, əкесiнiң аты__________________________________________ 2.7. Егер ƏК пайдаланушы – заңды тұлға болса: Ұйымның толық атауы_________________________________________ Басшының тегi, аты, əкесiнiң аты_________________________________ 3. ƏК данасының орналасқан жерi_____________________________________ 4. Соңғы жөндеу жүргiзiлген күнi мен жерi_____________________________ 5. Əуе кемесiнiң ұшуы пайдалану басталғаннан бері:______сағ._____соңғы____________жыл соңғы жөндеуден кейiн:__________сағ._____ соңғы ____________жыл 6. Жөндеуге дейiн қалған ресурс:_______сағ._____соңғы_____________ жыл 7. Массасы, кг________________Орталықтандыру, %_____________________ 8. Техникалық жай-күйін бағалау актiсi бекiтілген күн____________________ 9. Техникалық байқауды кiм жүргiздi__________________________________ 10. Əуе кемесiн жетiлдiрудi, өзгертудi орындаған ұйым, орындау күнi_______________________________________________________________ 11. Пайдаланушының заңды мекенжайы, телефоны, факсы________________ __________________________________________________________________ 12. Пошталық мекенжайы:___________________________________________ М.О. ________________________________ (лауазымы) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1424 қаулысына қосымша Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасына 2-қосымша Нысан «Бекітемін» Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның лауазымды адамы _______________________ (қолы, Т.А.Ə.) 20 ___ жылғы « ___ »_______ Аса жеңiл авиацияның əуе кемелерiнiң пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау АКТIСI __________________________________________________________________________ (ұйымның атауы) 20 ___ жылғы « »_______ _____ № ____________ бұйрығына сəйкес мынадай құрамдағы комиссия: Төраға: ________________________________________________________________________________ (Т.А.Ə. лауазымы) Комиссия мүшелерi: ________________________________________________________________________________ (Т.А.Ə. лауазымы) _________________________________________________________________ (Т.А.Ə. лауазымы) _________________________________________________________________ (ƏК түрі, тіркеу нөмірі, сериялық нөмірі) əуе кемесінің пайдалану құжаттамасын сараптауды жəне ұшуға жарамдылығын бағалауды жүргiздi. Аса жеңiл авиацияның əуе кемесінің пайдалануға жарамдылығы туралы бағалау актiсiнiң мəтiнi Актiнiң қорытынды бөлiгiнде пайдалану құжаттамасының, оның iшiнде техникалық қызмет көрсету бағдарламасының (регламентiнің), əуе кемесінің азаматтық авиация саласындағы нормативтiк құқықтық актiлердiң талаптарына сəйкестігі (сəйкессіздігі), сондай-ақ əуе кемесiнiң жəне оның жабдықтарының ұшудың мəлімделген түрлерiне сəйкестiгi көрсетiледi. Төраға: ______________________________________________________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Комиссия мүшелерi: _____________________________ _____________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) _____________________________ _____________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Актiмен таныстым: Ұйымның басшысы _____________________________ _____________________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1424 қаулысына қосымша Аса жеңiл авиация саласында сертификаттау қағидасына 3-қосымша Қазақстан Республикасының Елтаңбасы _______________________________________________________________ Азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi орган Аса жеңiл авиацияның əуе кемесiнiң ұшуға жарамдылық сертификаты № _____

1. Əуе кемесiнiң үлгiсi мен мақсаты

2. Мемлекеттiк жəне тiркелген тану белгiлерi

3. Сериялық (зауыттық) нөмiрi

4. Əуе кемесi Қазақстан Республикасының Азаматтық əуе кемелерiнiң мемлекеттiк тiзiлiмiне ____ ж. «__» _______ № _______ енгiзiлген. 5. Егер осы əуе кемесi осы сертификаттың ажырамас бөлiгi болып табылатын қосымшада көрсетiлген белгiленген пайдалану шектеулерiне сəйкес күтiп ұсталатын жəне пайдаланылатын болса, ұшуға жарамды деп есептеледi. 6. Конструкцияның салмағы (массасы/кг)____________________________ 7. Орталықтандыру %____________________________________________ _________ж. «_____» берiлдi. ________ ж. «_____» дейiн жарамды. М.О.

Азаматтық авиация саласындағы уəкiлеттi органның басшысы не ол уəкiлеттiк берген адам _____________ ___________ (қолы) Т.Ə.А.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 желтоқсан

№1425

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 сəуірдегі №437 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етедi: 1. «Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 сəуірдегі №437 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №34, 409-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасында: 2-тармақта: 1), 16) жəне 20) тармақшалар алынып тасталсын; 4), 6) жəне 13) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «4) əуе кемесінің бортындағы демалу орны – күшейтілген ұшу экипажының мүшесі үшін бизнес-салонның соңғы қатарындағы кресло, күшейтілген экипаждың қызмет көрсететін персоналы үшін экономикалық сынып салонының соңғы қатарындағы кресло. Ұшатын жұмыс уақыты 13 сағаттан асқан жағдайда, күшейтілген ұшу экипажының мүшелеріне арналған демалу орны тігінен 80° (сексен) жəне одан артық бұрышқа шалқаятын, экипаж кабинасынан жəне жолаушылардан оқшауланған, желдеткішпен қамтамасыз етілген жиналмалы ыңғайлы креслолармен жабдықталуға тиіс. Қос экипажға арналған демалу орны, экипаж кабинасынан жəне жолаушылардан оқшауланған, желдеткішпен қамтамасыз етілген жатып демалу орындарымен жабдықталуға тиіс;»; «6) ең көп жұмыс уақыты – көрсетілген кезеңдердегі жұмыс уақытының жиынтығын құрайтын тізбекті кез келген 7 (жеті) тəулікте (апта), тізбекті кез келген 28 (жиырма сегіз) тəулікте (ай), тізбекті кез келген 365 (үш жүз алпыс бес) тəулікте (жыл) сенімді кəсіптік қызмет үшін экипаждың (экипаж мүшесінің) психофизиологиялық функцияларының қажетті деңгейі сақталатын жалпы жұмыс кезеңі;»; «13) демалыс күні – негізгі əуежайда немесе оның шегінен тысқары жерде демалу уақыты, ол жергілікті уақыт бойынша 2 (екі) түнді қамтиды жəне кемінде тізбекті 36 (отыз алты) демалыс сағатын құрайды;»; 17) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «17) күшейтілген ұшу экипажы – мүшелерінің саны əуе кемесін басқару үшін ең төменгі қажеттіліктен асатын жəне ұшу экипажының əрбір мүшесі ұшу кезінде демалу мақсатында өзіне белгіленген жұмыс орнын тастап, ұшу экипажының əуе кемесін басқару кезіндегі лауазымдық міндеттерге сəйкес келетін біліктілігі бар басқа мүшесімен ауыса алатын ұшу экипажы;»; 25), 26), 27), 29), 30) жəне 35) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «25) ұшу алдындағы демалу уақыты – лауазымдық міндеттерін атқарғанға дейінгі үзіліссіз жəне белгілі бір уақыт кезеңі, онда ұшу экипажының немесе кабина экипажының мүшелері барлық лауазымдық міндеттерін атқарудан босатылады, ұшу алдындағы демалу уақыты ұшудан кейінгі демалу уақытымен сəйкес келуі немесе оның бір бөлігі болуы мүмкін; 26) ұшу арасындағы демалу уақыты – лауазымдық міндеттерін атқару кезеңінен кейінгі жəне оған дейінгі үзіліссіз жəне белгілі бір уақыт кезеңі, онда ұшу экипажының немесе кабина экипажының мүшелері барлық лауазымдық міндеттерін атқарудан босатылады; 27) ұшатын жұмыс уақыты – экипаж мүшесі өзінің ұшуды немесе ұшулар сериясын орындауды қамтитын лауазымдық міндеттерін атқару үшін келген кезде басталатын жəне өзі экипаж мүшесі болып табылатын ұшу аяқталғаннан кейін əуе кемесі толықтай тоқтаған кезде аяқталатын уақыт кезеңі;»; «29) ұшу уақыты: ұшақтар үшін – ұшып көтерілу мақсатында қалып жиналып, əуе кемесі қозғала бастаған сəттен бастап ұшу аяқталғаннан кейін ұшақ толықтай тоқтап, қалыптар орнатылған жəне барлық қозғалтқыштар немесе əуе бұрандаларының айналуы ажыратылған сəтке дейінгі жалпы уақыт; тікұшақтар үшін – ұшып көтерілу мақсатында тікұшақтың тірек бұрандаларының қалағы айнала бастаған жəне қозғала бастаған сəттен бастап ұшу аяқталғаннан кейін тікұшақ толықтай тоқтаған жəне тірек бұрандаларының айналуы тоқтаған сəтке дейінгі жалпы уақыт;

(Соңы 15-бетте).


(Соңы. Басы 14-бетте). 30) ұшудан кейінгі демалу уақыты – лауазымдық міндеттер атқарылған кезеңнен кейінгі үзіліссіз жəне белгілі бір уақыт кезеңі, онда ұшу экипажының немесе кабина экипажының мүшелері барлық лауазымдық міндеттерін атқарудан босатылады, ұшудан кейінгі демалу уақыты ұшу алдындағы демалу уақытымен сəйкес келуі немесе оның бір бөлігі болуы мүмкін;»; «35) пайдаланудағы болжанбаған мəн-жайлар – жоспарлауға болмайтын оқиғалар, мысалы пайдаланушыға байланысты болмайтын алдын ала болжанбаған ауа райы жағдайы, жабдықтардың бұзылуы немесе əуе қозғалысының кідіруі;»; мынадай мазмұндағы 36) тармақшамен толықтырылсын: «36) қолайлы үй-жай – ұшу экипажының жəне кабина экипажының қанағаттанарлықтай демалу мүмкіндігін қамтамасыз ететін жиһаздалған бөлме.»; 7-тармақта: 5) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «5) резервте кезекшілікте болған, ұшып кетуді күту кезінде қолайлы үй-жайларда өткізілген уақыт;»; 11) тармақшадағы «уақыты ретінде айқындалады.» деген сөздер «уақыты;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 12) тармақшамен толықтырылсын: «12) экипаж (экипаж мүшесі) тікелей тренажер кабинасында əуе кемесінің кешенді тренажеры пайдаланылатын жұмысқа жұмсаған уақыты ретінде айқындалады.»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Экипаж мүшесінің жұмыс уақытының ең көп ұзақтығы осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес белгіленеді.»; 9 жəне 10-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «9. Экипаждың (экипаж мүшесінің) ұшу уақытына: 1) ұшақтар үшін – ұшып көтерілу мақсатында қалып жиналып, əуе кемесі қозғала бастаған сəттен бастап ұшу аяқталғаннан кейін ұшақ толықтай тоқтап, қалыптар орнатылған жəне барлық қозғалтқыштар немесе əуе бұрандаларының айналуы ажыратылған сəтке дейінгі жалпы уақыт; 2) тікұшақтар үшін – ұшып көтерілу мақсатында тікұшақтың тірек бұрандаларының қалағы айнала бастаған жəне қозғала бастаған сəттен бастап ұшу аяқталғаннан кейін тікұшақ толықтай тоқтаған жəне тірек бұрандаларының айналуы тоқтаған сəтке дейінгі жалпы уақыт. 10. Коммерциялық əуе тасымалын орындау кезінде экипаж мүшесінің айына жəне жылына ұшу уақытының ең көп ұзақтығы осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес белгіленеді. Коммерциялық əуе тасымалын орындау кезінде экипаж мүшесінің айына жəне жылына ұшу уақытының ең көп ұзақтығы экипаж мүшесінің жазбаша келісімімен тізбекті кез келген 365 (үш жүз алпыс бес) тəулік үшін 900 (тоғыз жүз) сағат жəне тізбекті кез келген 28 (жиырма сегіз) тəулік үшін 100 (жүз) сағат болып белгіленеді.»; мынадай мазмұндағы 12-1-тармақпен толықтырылсын: «12-1. Экипаж мүшесінің ұшатын жұмыс уақытына: 1) кемінде 1 (бір) сағат ұшу алдындағы дайындық уақыты; 2) экипаж мүшесінің ұшатын уақыты; 3) ұзақтығы 2 (екі) сағаттан аспайтын демалуға жəне ас ішуге арналған үзіліс уақытын қоспағанда, əуежайларда (аралық жəне базалық) тұру уақыты; 4) қандай да бір себептер бойынша кешіккен жағдайда, ұшып шығуды күту уақыты; 5) пайдаланушының нұсқауы бойынша кейіннен аралық демалыссыз ұшуды орындай отырып, экипаждың лауазымдық міндеттерін орындау орнына баруына жұмсалған уақыт кіреді. Коммерциялық əуе тасымалын орындау кезінде экипаж құрамын ескере отырып, экипаж мүшесінің ұшу уақытының ең көп ұзақтығы осы Қағидаға 5-қосымшаға сəйкес белгіленеді.»; 13, 14, 15 жəне 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «13. Ұшатын жұмыс уақыты қолайсыз кезеңде басталатын, аяқталатын немесе оны тұтастай қамтитын жағдайларда, ұшатын жұмыс уақытының ең көп ұзақтығы экипаж мүшесінің қолайсыз кезеңде болу уақытының мөлшеріне азайтылады, бірақ 2 (екі) сағаттан аспайды. Ұшатын жұмыс уақыты қолайсыз кезеңнің 50%-дан астамын қамтитын жағдайларда, ұшудан кейінгі демалу уақытының ұзақтығы ұшатын жұмыс уақытының екі еселенген мөлшерінен кем болмауға тиіс. 14. Пайдалануда болжанбаған мəн-жайлар туындаған кезде пайдаланушы əуе кемесі жəне экипаж командирімен келісім бойынша ұшатын тəуліктік жұмыс уақытының ең көп ұзақтығын 1 (бір) сағатқа ұзарта алады. 15. Пайдаланушының шешімі бойынша ұшатын ең көп жұмыс уақытын ұзарту жүргізілгені туралы пайдаланушы мұндай шешім қабылдаудың себептерін көрсетіп, ұзартқаннан кейін 28 (жиырма сегіз) күнтізбелік күннен кешіктірмей уəкілетті органды хабардар етеді.»; «22. Ұшу кестесі ұшудың жоспарланатын уақыты рұқсат етілген ең көп ұшатын жұмыс уақытынан аспайтындай түрде жасалуға тиіс. Осы мақсатта пайдаланушы жоспарланатын ұшу кестесін өзгерту не экипажды жоспарлауды өзгерту бойынша дереу шаралар қабылдайды. Егер ұшу экипажы мүшесінің ұшу қауіпсіздігіне кері əсер ететіндей шамада шаршап тұрғаны белгілі болса немесе болжанса, пайдаланушы ұшу экипажының бұл мүшесіне əуе кемесін басқаруды тапсырмайды.»; 30 жəне 31-тармақтар алынып тасталсын; 34, 35 жəне 37-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «34. Базалық əуежайда ұшу алдындағы демалудың ең аз уақыты, ұзақтығы жағынан қайсысы неғұрлым ұзағырақ болғанына байланысты алдыңғы жұмыс уақытына немесе 12 (он екі) сағатқа тең болуға тиіс. 35. Базалық əуежайдан тыс жерде ұшу алдындағы демалудың ең аз уақыты, ұзақтығы жағынан қайсысы неғұрлым ұзағырақ болғанына байланысты алдыңғы жұмыс уақытына немесе 10 (он) сағатқа тең болуға тиіс.»; «37. Экипаж мүшелеріне аптасына бір демалыс күні беріледі, ол кемінде 36 (отыз алты) тізбекті демалыс сағатын құрайды жəне 2 (екі) түнді қамтуға тиіс, əрбір түн жергілікті уақыт бойынша сағат 22.00-ден 08.00-ге дейінгі аралықтағы 8 (сегіз) сағаттан тұратын кезеңді білдіреді. Демалыс күні демалыс күнінің аяқталуы мен келесі демалыс күнінің басталуының арасындағы кезең 168 (жүз алпыс сегіз) сағаттан аспайтындай түрде беріледі. Ұшу алдындағы жəне ұшудан кейінгі демалу кезеңі демалыс күнінің бір бөлігі болуы мүмкін.»; 42-тармақ алынып тасталсын; 44, 45, 49, 53, 55 жəне 63-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «44. Экипаж мүшесінің демалыс уақыты экипаждың алдыңғы қызметіне тікелей жұмсалған жұмыс уақыты аяқталған жəне барлық лауазымдық міндеттерін атқарудан босатылған сəттен бастап есептеледі. 45. Пайдаланушы экипаж (экипаж мүшесі) үшін əдеттегі кестеге сəйкес салыстырмалы түрде ұзақ күту кезеңдері көзделген əуеайлақтардағы, межеленген пункттердің əуежайларындағы жəне аралық аялдама пункттеріндегі қолайлы үй-жайларда демалуды қамтамасыз етеді.»; «49. Пайдаланудағы болжанбаған мəн-жайлар кезінде əуе кемесі командирінің шешімімен ұшатын жұмыс уақытының ең көп ұзақтығы 2 (екі) сағаттан аспайтын, ал күшейтілген ұшу экипажы пайдаланылған жағдайда, 3 (үш) сағаттан аспайтын уақытқа ұзартылуы мүмкін.»; «53. Егер ұшатын жұмыс уақытының ұлғайтылуы немесе экипаж мүшелерінің демалу уақытының қысқартылуы 1 (бір) сағаттан асып кетсе, пайдаланушы əуе кемесі командирі есебінің көшірмесін қоса беріп жəне қабылданған шешімнің себептерін көрсетіп, көрсетілген оқиғалар орын алған күннен бастап 28 (жиырма сегіз) күнтізбелік күннен кешіктірілмейтін мерзімде бұл туралы уəкілетті органды хабардар етеді.»; «55. Үй резервіндегі кезекшілік уақыты ұзақтығы 12 (он екі) сағат болатын үзіліссіз бір кезеңнен аспауы тиіс. Үй резервтерінің саны шектелмейді. Ұшу тапсырмасын орындау үшін экипаж (экипаж мүшесі) үй резервіндегі кезекшіліктен шақырылып алынған жағдайда, үй резервінде өткізілген уақыт жұмыс уақыты болып есептеледі, бірақ алдағы ұшатын жұмыс уақытына қосылмайды, бір ай үшін жеке есептеледі жəне үстеме жұмысқа жатқызылмайды.»; «63. Оқу жəне (немесе) жаттығу ұшуларын орындау кезінде ұшатын жұмыс уақытының ұзақтығы, ұшу уақыты жəне қонуға бет алу саны бойынша мынадай шектеулер белгіленеді: 1) ұшатын жұмыс уақытының ұзақтығы 10 (он) сағаттан аспайды; 2) ұшатын жұмыс уақытындағы ұшу уақыты 6 (алты) сағаттан аспайды; 3) қонуға бет алу саны 25 (жиырма бес) реттен аспайды; 4) сертификатталған ең ауыр ұшып көтерілу салмағы бес мың жеті жүз килограмнан аз ұшақтар мен сертификатталған ең ауыр ұшып көтерілу салмағына қарамастан тікұшақтар үшін қонуға бет алу саны 40 (қырық) реттен аспайды.»; мынадай мазмұндағы 66-1-тармақпен толықтырылсын: «66-1. Авиациялық жұмыстарды орындау кезінде ұшу экипажының мүшелері үшін ұшатын жұмыс уақыты ішінде қонудың мынадай шекті саны белгіленеді: 1) ұшақта – 45 қону; 2) тікұшақта – 55 қону.»; 71-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) сертификатталған ең ауыр ұшып көтерілу салмағы 5 700 (бес мың жеті жүз) килограмм жəне одан жоғары ұшақтардың экипаждары үшін – жұмыс уақытының 13 (он үш) сағат 00 (нөл нөл) минутқа дейінгі ұзақтығымен 11 (он бір) сағатқа дейін. 1 (бір) тəулікте ұшу уақытын белгіленген нормадан тыс арттыруға 1 (бір) жылдың ішінде 3 (үш) айдан артық жол берілмейді. Бір ай ішіндегі ұшу уақытының ұзақтығы авиациялық жұмыстарды орындайтын экипаждың жазбаша келісімімен 100 сағатқа дейін, бірақ бір жыл ішіндегі ұшу уақытының жалпы ұзақтығы осы Қағидаға 4-қосымшада белгіленген нормалардан асып кетпеуі үшін жылына үш реттен асырмай ұзартылуы мүмкін.»; 72-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «72. Еңбекті ұйымдастырудың вахталық əдісі кезінде əуе кемесінің экипаждары жұмысының ұзақтығы экипаждың барлық мүшелерінің пікірлері мен денсаулық жағдайларын ескере отырып жəне жұмыс уақыты мен демалу уақыты нормалары сақталған кезде 28 (жиырма сегіз) күнтізбелік күн ішінде 15 (он бес) күннен аспауға тиіс. Вахталық əдіс кезінде əуе кемесінің экипаждары жұмысының ұзақтығы экипаж мүшелерінің жазбаша келісімімен күнтізбелік отыз күнге дейін ұзартылуы мүмкін.»; көрсетілген Қағидаға 1, 2 жəне 4-қосымшалар осы қаулыға 1, 2 жəне 3-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; осы қаулыға 4-қосымшаға сəйкес көрсетілген Қағидаға 5-қосымшамен толықтырылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1425 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасына 1-қосымша Экипаж мүшесінің жұмыс уақытының ең көп ұзақтығы Уақыт кезеңі Апта Ай

Сағаттар 60 сағат 190 сағат

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1425 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасына 2-қосымша Коммерциялық əуе тасымалдарын орындау кезінде экипаж мүшесінің айына жəне жылына ұшу уақытының ең көп ұзақтығы Əуе кемелері Ұшақтар үшін Тікұшақтар үшін

Ұшу уақыты (сағат) 28 (жиырма сегіз) тізбекті тəулік 365 (үш жүз алпыс бес) тізбекті тəулік 90 сағат 100 сағат (экипаж мүшесінің 800 сағат 900 сағат (экипаж мүшесінің келісімімен) келісімімен) 80 сағат 800 сағат 90 сағат (экипаж мүшесінің келісімімен)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1425 қаулысына 3-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасына 4-қосымша Авиациялық жұмыстарды орындау кезінде жұмыс жəне ұшу уақытының рұқсат етілетін ең көп нормалары (сағат) Əуе кемесінің түрі 1 пилоты бар ұшақты пайдалану 2 пилоты бар ұшақты пайдалану 1 пилоты бар тікұштақты пайдалану Бортоператорларға арналған 2 пилоты бар тікұшақты пайдалану

Жұмыс уақыты тəулік ай жыл 10 190 1470 10 190 1470 10 190 1470 10 190 1470

Ұшу уақыты тəулік ай 7 80 8 90 7 80 8 90

жыл 700 800 700 800

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1425 қаулысына 4-қосымша Қазақстан Республикасының азаматтық жəне эксперименттік авиациясы əуе кемелерінің экипаж мүшелерінің жұмыс уақыты мен демалысын ұйымдастыру қағидасына 5-қосымша Коммерциялық əуе тасымалдарын орындау кезінде экипаж құрамын ескере отырып, экипаж мүшесінің ұшатын жұмыс уақытының ең көп ұзақтығы Экипаж құрамы Уақыты

Бір экипаж 13 сағат

Күшейтілген экипаж 15 сағат

Қос экипаж 17 сағат

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 желтоқсан

15

www.egemen.kz

11 қаңтар 2014 жыл

№1426

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасын бекіту туралы» 2010 жылғы 18 қазандағы № 1069 жəне «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 қаулыларына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай өзгерістер енгізілсін: 1) «Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 18 қазандағы №1069 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 55, 533-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасы (бұдан əрі – Қағида) осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; 2) «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 71, 1027-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген «Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті беру» мемлекеттік қызмет стандартында: 7-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі күнтізбелік 30 күнді құрайды (қажет болған жағдайда, күнтізбелік 30 күннен аспайтын мерзімге ұзарту мүмкіндігімен);»; 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет ақылы болып табылады. Авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттағаны үшін «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) айқындалған тəртіппен жəне мөлшерде алым алынады. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мемлекеттік бюджетке көрсетілген алым төленгеннен кейін жүзеге асырылады. Штат санына байланысты авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттағаны үшін алым мөлшерлемелері мыналарды құрайды: 1) қоса алғанда 50 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 743 айлық есептік көрсеткіш; 2) 51 адамнан қоса алғанда 200 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 831 айлық есептік көрсеткіш; 3) 201 адамнан қоса алғанда 400 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 871 айлық есептік көрсеткіш; 4) 401 адамнан қоса алғанда 600 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 918 айлық есептік көрсеткіш; 5) 601 адамнан қоса алғанда 1200 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 962 айлық есептік көрсеткіш;

6) 1201 адамнан қоса алғанда 2000 адамға дейін – алым төленетін күні қолданыстағы 1006 айлық есептік көрсеткіш; 7) 2001 адамнан астам – алым төленетін күні қолданыстағы 1057 айлық есептік көрсеткіш.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы немесе сенімхат бойынша оның уəкілетті өкілі куəлік алу үшін уəкілетті органға мынадай құжаттармен қоса осы стандартқа 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтініш береді: 1) авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттағаны үшін алымның төленгенің растайтын құжат; 2) куəліктің* көшірмесі немесе заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтама. Ескертпе: * «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркеу жəне филиалдар мен өкiлдiктердi есептiк тiркеу мəселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» 2012 жылғы 24 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енгізілгенге дейін берілген заңды тұлғаны (филиалды, өкілдікті) мемлекеттік (есептік) тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлік заңды тұлғаның қызметі тоқтатылғанға дейін жарамды болып табылады; 3) өтініш беруші жарғысының жəне құрылтай шартының көшірмелері; 4) өтініш берушінің мынаны қамтитын ақпараты: өтініш беруші қызметінің негізгі орны; ұшудың болжамды түрлері; ұшу жұмысын ұйымдастыру; ұшу жарамдылығын қолдау жүйесі; ұшуды қамтамасыз ету; ұшу персоналының жəне техникалық персоналдың əзірлігі; техникалық қызмет көрсету объектілерінің əзірлігі; əуе кемелерінің əзірлігі; 5) басқарма құрылымы жəне лауазымы, Т.А.Ə., білімі, біліктілігі жəне жұмыс тəжірибесі көрсетілген жауапты тұлғалар; 6) мынадай басшылардың тағайындалғанын растайтын құжаттар: ұшу қызметі; ұшу қауіпсіздігі бойынша инспекция; ұшу жарамдылығын қолдау бойынша; сапаны бақылау бойынша; авиациялық қауіпсіздік бойынша; персоналды даярлау бойынша; 7) үлгісі, моделі, сериясы, ұлттық жəне тіркеу белгілері, ұшуға жарамдылық сертификаттары, радиостанцияларға арналған рұқсаттар, жергілікті жердегі (егер көзделген болса) шуыл бойынша сертификаттары көрсетілген əуе кемелерінің тізімі. Əуе кемелерін жалға алған жағдайда жалға алу (лизинг) шарттарын көрсету қажет; 8) ұшу персоналын жəне жердегі персоналды даярлау мен аттестаттауды ұйымдастыру жөніндегі ақпарат; 9) ұшуды жүргізу бойынша нұсқаулықтың бір бөлігі болып табылатын немесе жеке құжат ретінде əзірленген персоналды алғашқы даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі бағдарлама (нұсқау); 10) ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқау; 11) техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауы; 12) əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламент); 13) сертификатталған ең жоғары ұшып көтерілу массасы 5700 кг астам əуе кемелерін пайдаланатын пайдаланушылар үшін ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі нұсқау; 14) байланыс рəсімдерін (dispatch) қоса алғанда, ұшудың орындалуын басқару жəне оған бақылауды ұйымдастыру жөніндегі ақпарат (dispatch); 15) Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлері туралы заңдарына сəйкес міндетті сақтандырудың сақтандыру полистерінің көшірмелері; 16) пайдаланушының өз авиациялық қызметінің қажетті түрлерін қамтамасыз етуге арналған шарттардың көшірмелері; 17) пайдаланушы басшысы бекітетін əуе кемелерін бояу үлгілері мен мəтіндік сипаттамасы; 18) азаматтық авиация қызметіне заңсыз араласу актілерінің алдын алу жөніндегі шаралар туралы құжаттар; 19) пайдаланушының өзі немесе шарттық негізде жүзеге асыратын ұшу жұмыстарын жерде қамтамасыз ету жөніндегі ақпарат; 20) жұмыс түрлері көрсетілген, сыртқы ұйымдармен техникалық қызмет көрсету шарттарының тізбесі; 21) сыртқы ұйымдармен ұшу жарамдылығын қолдауға арналған шарттардың көшірмелері. Жоғарыда көрсетілген барлық құжаттардың көшірмелері мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының қолымен жəне мөрімен куəландырылады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің телнұсқасын алу үшін уəкілетті органға қажетті негіздемесі жəне осы стандартта көзделген тəртіппен бұрын берілген авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікпен қоса (жоғалту (ұрлау) жағдайларынан басқа) еркін нысандағы өтінішті ұсынады.»; 16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «16. Егер мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушыға қатысты аталған қызмет түрін көрсетуге тыйым салатын сот шешімі болса, мемлекеттік қызметті ұсынудан бас тартылады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушыға осы стандарттың 7-тармағында көрсетілген мерзімде бас тартудың себептері көрсетіліп, жазбаша түрде дəлелді жауап беріледі. Уəкілетті орган мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының құжаттарын алған сəттен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеруге міндетті. Ұсынылған құжаттардың толық болмау фактісі анықталған жағдайда, уəкілетті орган көрсетілген мерзімде өтінішті одан əрі қарау туралы жазбаша дəлелді бас тарту береді. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметті алғанға дейін мынадай талаптарды сақтауы тиіс: 1) мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы ұсынған қызметтер сертификаттық талаптарға сəйкес келуі тиіс; 2) түзету іс-қимылдарының жоспарында көрсетілген сəйкессіздіктер жалпы сертификаттау мерзімі шеңберінде жойылуы тиіс.»; 21 жəне 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «21. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижесімен келіспеген жағдайда, шағым Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігіне 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайы бойынша беріледі, электрондық поштаның мекенжайы: mtc@mtc.gov.kz, кеңсе телефоны: 8 (717 2) 24-14-19. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады. Уəкілетті органның жұмыс кестесі: демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда, сағат 13:00-ден 14:30-ға дейін түскі үзіліспен, күн сайын сағат 9:00-ден 18:30-ға дейін. 22. Көрсетілетін қызмет дұрыс көрсетілмеген жағдайда, шағым уəкілетті орган басшысының атына мына: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы 32/1 мекенжайы бойынша беріледі, электрондық поштаның мекенжайы: kga_info@mtc.gov.kz, қабылдау бөлмесінің телефоны: 8 (7172) 24-26-05. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады. мынадай мазмұндағы 22-1-тармақпен толықтырылсын: «22-1. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады.»; көрсетілген стандартқа 1-қосымша осы қаулыға 2-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы Қағиданың 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармағы 2) тармақшасының бесінші, алтыншы, жетінші, сегізінші, тоғызыншы, оныншы, он бірінші, он екінші, он үшінші, он төртінші, он бесінші жəне он сегізінші абзацтарын, сондай-ақ 4-тармағын, 8-тармағының 1) тармақшасын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1426 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 18 қазандағы №1069 қаулысымен бекітілген Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасы 1. Жалпы ережелер 1. Осы Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасы (бұдан əрі – Қағида) «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 13-бабының 21) тармақшасына, Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның (Чикаго, 1944 ж.) 6-қосымшасына сəйкес əзірленді жəне пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу тəртібін айқындайды. 1. Осы Қағидада мынадай негізгі терминдер мен анықтамалар пайдаланылады: 1) өтінім – өтініш берушінің сертификаттау рəсімінен өту үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға жазбаша өтініші; 2) өтініш беруші – авиациялық жұмыстарды орындауға куəлік алу үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтініш берген жеке немесе заңды тұлға; 3) сертификаттық тексеру – азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган жүзеге асыратын өтініш беруші құралдарының, жабдықтарының, пайдалану рəсімдерінің, технологиялық процестерінің, құжаттамасының, ұйымдық құрылымының, əкімшілік, ұшу жəне жердегі персоналы құзыретінің сертификаттау талаптарына сəйкестігін тексеру; 4) сертификаттық талаптар – азаматтық авиацияны сертификаттау саласындағы нормативтік құқықтық актілерде белгіленген талаптар; 5) ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқау – ұшу тəртібін, ұйымдастырылуын, қамтамасыз етілуін жəне орындалуын регламенттейтін құжат; 6) техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауы – аталған пайдаланушының əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бойынша барлық жоспарлы жəне жоспарлы емес жұмыстарын уақтылы жəне қанағаттанарлық орындалуын басқару мүмкіндігін қамтамасыз ететін пайдаланушы рəсімдерінің сипатын қамтитын құжат; 7) авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік – пайдаланушының осы Қағиданың талаптарына жəне сертификаттық талаптарға сəйкестігін куəландыратын, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган берген құжат; 8) техникалық қызмет көрсету бағдарламасы – техникалық қызмет көрсету бойынша нақты жоспарлы жұмыстардың сипатын жəне оларды орындау мерзімділігін, сондай-ақ сол əуе кемелеріне қатысты пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажетті олармен байланысты рəсімдерді қамтитын құжат. 3. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік үш жыл мерзімге беріледі жəне оны басқа тұлғаға беруге болмайды. 4. Авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттағаны үшін «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде айқындалған тəртіппен жəне мөлшерде алым алынады. Авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттау мемлекеттік бюджетке көрсетілген алым төленгеннен кейін жүзеге асырылады. 5. Пайдаланушы авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікте белгіленген пайдалану талаптары мен шектеулерді сақтайды. 2. Сертификаттауды жүргізу тəртібі 6. Сертификаттау мынадай тəртіппен жүзеге асырылады: 1) өтініш берушінің азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтінімді құжаттармен қоса беруі; 2) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның алдын ала бағалауы жəне өтінім бойынша шешім қабылдауы; 3) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның сертификаттық тексеру жүргізуі; 4) шешім қабылдау жəне авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік беру (беруден бас тарту). 7. Жалпы сертификаттау мерзімі 2 (екі) айдан аспауы тиіс. 3. Өтінім беру, алдын ала бағалау жəне өтінім бойынша шешім қабылдау 8. Өтініш беруші осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтінім жібереді. Өтінімге мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) авиациялық жұмыстарды орындайтын пайдаланушыны сертификаттау үшін төленген алымды растайтын құжат; 2) заңды тұлғаны тіркеу туралы куəліктің көшірмесі, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің* көшірмесі немесе анықтама. Ескертпе: * «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркеу жəне филиалдар мен өкiлдiктердi есептiк тiркеу мəселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» 2012 жылғы 24 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енгізілгенге дейін берілген заңды тұлғаны (филиалды, өкілдікті) мемлекеттік (есептік) тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлік заңды тұлғаның қызметі тоқтатылғанға дейін жарамды болып табылады; 3) өтініш беруші жарғысының жəне құрылтай шартының көшірмелері; 4) өтініш берушінің мынадай ақпараты: өтініш беруші қызметінің негізгі орны; ұшудың болжамды түрлері; ұшу жұмысын ұйымдастыру; ұшу жарамдылығын қолдау жүйесі; ұшуды қамтамасыз ету; ұшу персоналының жəне техникалық персоналдың əзірлігі; техникалық қызмет көрсету объектілерінің əзірлігі; əуе кемелерінің əзірлігі; 5) басқарма құрылымы жəне лауазымы, Т.А.Ə., білімі, біліктілігі жəне жұмыс тəжірибесі көрсетілген жауапты тұлғалар; 6) мынадай басшылардың тағайындалғанын растайтын құжаттар: ұшу қызметі; ұшу қауіпсіздігі бойынша инспекция; ұшу жарамдылығын қолдау бойынша; сапаны бақылау бойынша; авиациялық қауіпсіздік бойынша; персоналды даярлау бойынша; 7) үлгісі, моделі, сериясы, ұлттық жəне тіркеу белгілері, ұшу жарамдылығы сертификаттары, радиостанцияларға арналған рұқсаттар, жергілікті жердегі (егер көзделген болса) шуыл бойынша сертификаттары көрсетілген əуе кемелерінің тізімі. Əуе кемелерін жалға алған жағдайда жалға алу (лизинг) шарттарын көрсету қажет; 8) ұшу персоналы жəне жердегі персоналды дайындау жəне аттестаттауды ұйымдастыру жөніндегі ақпарат; 9) ұшуды жүргізу бойынша нұсқаулықтың бір бөлігі болып табылатын немесе жеке құжат ретінде əзірленген персоналды бастапқы даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі бағдарлама (нұсқау); 10) ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқау; 11) техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауы; 12) əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бағдарламасы (регламент); 13) сертификатталған ең жоғары ұшып көтерілу массасы 5700 кг астам əуе кемелерін пайдаланатын пайдаланушылар үшін ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі нұсқау; 14) байланыс процедураларын қоса алғанда, ұшуды орындауды басқару жəне бақылауды ұйымдастыру бойынша ақпарат (dispatch); 15) сақтандырудың міндетті түрлері туралы Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес міндетті сақтандырудың сақтандыру полистерінің көшірмелері; 16) пайдаланушы өз авиациялық қызметінің қажетті түрлерін қамтамасыз етуге арналған шарттардың көшірмелері; 17) пайдаланушының басшысы бекітетін əуе кемелерін бояу үлгілері мен мəтіндік сипаттамасы; 18) азаматтық авиация қызметіне заңсыз араласу актілерінің алдын алу бойынша шаралар туралы құжаттар; 19) пайдаланушының өзі немесе шарттық негізде жүзеге асыратын ұшу жұмыстарын жерде қамтамасыз ету жөніндегі ақпарат; 20) жұмыс түрлері көрсетілген сыртқы ұйымдармен техникалық қызмет көрсету шарттарының тізбесі; 21) сыртқы ұйымдармен ұшу жарамдылығын қолдауға арналған шарттардың көшірмелері. Жоғарыда көрсетілген барлық құжаттардың өтініш берушінің қолымен жəне мөрімен куəландырылады. Келесі сертификаттау кезінде өтініш беруші азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға өтінімді мəлімделген өзгерістерге қатысты (өзгерістер болған немесе жаңартуды талап ететін) құжаттармен бірге ұсынады. 9. Өтінімді алдын ала бағалау құжаттарда ұсынылған рəсімдермен, практикамен жəне əдістермен жалпы танысуды жəне олардың сертификаттық талаптарға сəйкестігін тексеруді қамтиды. Бұл ретте мынадай мəселелер қаралады: 1) басқарудың ұйымдық құрылымы, практикасы жəне негізгі қағидаттары; 2) осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес басшы құрамның ұшуды ұйымдастыру мен қамтамасыз етудегі тəжірибесі, сондай-ақ ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етумен тікелей байланысты басшы құрамы мен мамандар жөніндегі деректердің болуы; 3) штаттың жинақталуы жəне авиация персоналының əзірлік дəрежесі; 4) өтініш берушінің басқа ұйымдармен əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу, сондайақ авиация персоналын оқыту бойынша жасасқан келісімдерінің болуы; 5) əуе кемелерін экипажбен немесе экипажсыз (мұндай болған жағдайда) жалға алу келісімдерінің (шарттарының) болуы; 6) мыналарға: ұшудың орындалуын ұйымдастыруға жəне тікелей бақылауға; ұшу жарамдылығын қолдау жөніндегі персоналға; əкімшілік жəне операциялық қызметке;

қажетті құжаттаманы сақтауға арналған үй-жайлардың болуы; 7) осы Қағидаға 3-қосымшаға сəйкес ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқаудың болуы жəне оның мазмұны; 8) осы Қағидаға 4-қосымшаға сəйкес техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауының болуы жəне оның мазмұны; 9) ұсынылатын авиациялық жұмыстардың көлемін, əуе кемелерінің үлгілерін, басқару жəне басшылық ету əдістерін, өтініш берушінің басшылық орындарындағы мамандарының құқықтары мен міндеттерін бағалау; 10) əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бағдарламаларының (регламентінің) болуы жəне оның мазмұны. 10. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган алдын ала бағалау шеңберінде ұсынылған құжаттардың сертификаттық талаптарға сəйкестігін қарайды жəне 30 жұмыс күнінен аспайтын мерзімде осы Қағидаға 5-қосымшаға сəйкес олар бойынша шешім қабылдайды, ол туралы өтініш берушіге хабарлайды. 11. Өтінім мен қоса берілген құжаттар осы Қағиданың талаптарына сəйкес болмаған жағдайда, өтінім қайтарылу себептері көрсетіле отырып, қайтарылуға жатады. 12. Өтінім мен құжаттар осы Қағиданың талаптарына сəйкес болған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган өтініш берушіге сертификаттық тексеру жүргізу үшін комиссия (бұдан əрі – Комиссия) құрып, оның құрамына мынадай салалардағы мемлекеттік авиация инспекторларын қосады: 1) ұшуды пайдалану; 2) ұшу жарамдылығы; 3) авиациялық персонал куəліктерін беру. 4. Сертификаттық тексеру 13. Сертификаттық тексеру мемлекеттік авиация инспекторлары үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган əзірлеген нұсқаушы материалды пайдалана отырып, сертификаттық талаптарға сəйкестігін тексеру үшін жүзеге асырылады. 14. Комиссия ұшуды қамтамасыз етудің барлық түрлері бойынша сертификаттық тексеру жүргізеді: 1) құқықтық; 2) қаржылық-экономикалық; 3) ұшуды пайдалану жəне оны ұйымдастыру; 4) ұшу жарамдылығын қолдау; 5) персоналды даярлау; 6) авиациялық қауіпсіздік; 7) аэронавигациялық; 8) əуежай; 9) метеорологиялық; 10) медициналық. 15. Ұшуды жəне жердегі қызметтерді тексеру қойылған міндеттерді шешу үшін авиация персоналының, жердегі құралдардың жəне жабдықтардың əзірлік дəрежесін айқындау мақсатында жүргізіледі. Бұл ретте пайдаланушының жеке немесе шарттық негізде тікелей мағынада пайдаланылатын өндірістік базасының болуы тексеріледі жəне расталады. Ангар құрылыстарының, авиатехниканы жөндеу жəне оларға қызмет көрсету жөніндегі цехтардың, əкімшілік ғимараттардың, қоймалардың жəне басқа да құрылыстардың сертификаттық талаптарға сəйкестігі тексеріледі. 16. Ұшу жұмысын ұйымдастыру, ұшу құрамын даярлау жəне оның біліктілігі азаматтық авиация саласындағы нормативтік құжаттардың талаптарына сəйкес келуі тиіс. 17. Өтініш беруші пайдаланатын барлық əуе кемелерінің қолданыстағы ұшуға жарамдылық сертификаттары немесе Қазақстан Республикасында қолданыстағы деп танылған шетел мемлекеттерінің ұшуға жарамдылық сертификаттары болады. 18. Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде авиациялық жұмыстарды орындаған кезде өтініш беруші басқа елдердің əуежайларында өз өкілдерімен немесе басқа елдердің əуежайларында өкілдіктері бар азаматтық авиация ұйымымен шарт жасасу арқылы техникалық қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. Басқа елдердің əуежайларында техникалық қызмет көрсету тиісті мемлекеттің əуежайларында техникалық қызметті ұйымдастырудың белгіленген тəртібіне сəйкес жүзеге асырылуы тиіс. 19. Сертификаттық тексеру нəтижелері бойынша осы Қағидаға 6-қосымшаға сəйкес сертификаттық тексеру актісі екі данада өтініш беруші объектілерінің нақты жай-күйі, ұсынымдары жəне авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік беру мүмкіндігі туралы қорытындылары көрсетіле отырып жасалады. Актіге комиссияның барлық мүшелері қол қояды жəне танысу үшін өтініш берушіге беріледі. 20. Сертификаттық тексеру жүргізу кезінде сəйкессіздіктер анықталған жағдайда, өтініш беруші күнтізбелік 10 күн ішінде азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекітетін түзету іс-қимылдарының жоспарын əзірлейді. Өтініш берушіге өтінім берілген сəттен бастап жалпы сертификаттау мерзімінен аспайтын мерзімде авиациялық жұмыстарды орындауға арналған сертификатты бергенге дейін сəйкессіздіктерді жоюға мүмкіндік беріледі. 21. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган, егер өтініш беруші түзету іс-қимылдарының жоспарында көрсетілген барлық сəйкессіздіктерді жойған жағдайда ғана авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті беру туралы шешім қабылдайды. 5. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті беру, беруден бас тарту 22. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті беру мүмкіндігі туралы қорытындымен бірге сертификаттық тексеру актісі пайдаланушы сертификатын беру үшін негіз болып табылады. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган шешім қабылданған сəттен бастап үш күн мерзімде осы Қағидаға 7-қосымшаға сəйкес авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті ресімдеуді жəне беруді жүргізеді. 23. Егер: 1) өтініш беруші ұсынған қызметтер сертификаттық талаптарға сəйкес келмесе; 2) өтініш берушіге қатысты оның аталған қызмет түрін көрсетуіне тыйым салатын сот шешімі болса; 3) жалпы сертификаттау мерзімі өткен соң түзету іс-қимылдар жоспарында көрсетілген сəйкессіздіктерді жоймаса, авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті беруден бас тарту жүргізіледі. 24. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік беруден бас тартылған кезде өтініш берушіге бас тарту себептері көрсетіліп, жазбаша түрде дəлелді жауап беріледі. 6. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданылуын тоқтата тұру жəне қайтарып алу 25. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган: 1) пайдаланушы сертификаттық талаптар мен шектеулерді сақтамаған; 2) міндетті сақтандыру түрлері туралы Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына сəйкес сақтандыруды қамтамасыз етпеген; 3) инспекциялық тексеру кезінде, соның ішінде шет мемлекеттерінде белгіленген ұшу қауіпсіздігіне əсерін тигізетін бұзушылықтар анықталған; 4) пайдаланушының жазбаша өтініші болған жағдайларда, авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданылуын тоқтата тұрады. 26. Осы Қағиданың 25-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген жағдайдан басқа, авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданысы тоқтатыла тұрған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган тоқтата тұру себебін көрсетеді жəне авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданысын тоқтата тұру мерзімін белгілейді. Егер əуе кемесін пайдаланушы белгіленген мерзімде анықталған бұзушылықтарды жоймаса, онда азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктерді қайтарып алады. 27. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданысын жаңартуды (егер ол тоқтатылған жағдайда) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган пайдаланушы анықталған кемшіліктерді жойғаннан кейін жəне «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган пайдаланушыға тексеру жүргізгеннен кейін ғана жүзеге асырады. 28. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданысын қалпына келтіру немесе қалпына келтіруден бас тарту жөніндегі шешімді азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган тексеру аяқталған сəттен бастап үш күн мерзімде пайдаланушыға жазбаша түрде хабарлайды. 29. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің қолданылуы тоқтатыла тұрған немесе ол қайтарылып алынған жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган қабылданған шешім туралы 3 жұмыс күні ішінде пайдаланушыны жəне аэронавигациялық ақпарат қызметін хабардар етеді. 30. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті қайтарып алу кезінде пайдаланушы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға құжаттың түпнұсқасын дереу қайтарады. 7. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке өзгерістер енгізу, телнұсқасын беру 31. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке өзгерістер: 1) пайдаланушының өтінімі бойынша; 2) пайдаланушыны жоспарлы жəне (немесе) жоспарлы емес тексеру нəтижелері бойынша азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органның шешімімен енгізіледі. 32. Пайдаланушының атауы, оның мəртебесі, ведомстволық тиесілігі өзгерген жағдайда, егер олар сертификаттық талаптарға сəйкессіздіктерге əкеп соқтырмаса, куəлікке жəне пайдалану жөніндегі арнайы ережелерге тиісті өзгерістер енгізіледі. Өзгерістер енгізу мерзімі өтінім берілген сəттен бастап күнтізбелік 10 күнді құрайды. 33. Пайдаланушы бұрын пайдаланылмаған əуе кемелерінің басқа түрлерін сатып алған жағдайда, пайдаланушы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға осы Қағидаға 8-қосымшаға сəйкес өтінімді құжаттармен қоса жолдайды. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган өтінімді алған сəттен бастап он күн мерзімде: 1) ұсынылған құжаттарды қарайды; 2) пайдаланушыға енгізілген өзгерістерге қатысты бөлікте инспекциялық тексеру жүргізеді, оның нəтижелері бойынша авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі. 34. Азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган мəлімделген əуе кемесін пайдалану жөніндегі арнайы ережелерге енгізуден бас тартқан жағдайда, өтініш берушіге күнтізбелік 10 күн ішінде бас тартудың себептері көрсетіліп, жазбаша түрде дəлелді жауап беріледі. 35. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік бүлінген немесе жоғалған (ұрланған) жағдайда, азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган күнтізбелік 10 күн ішінде авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің телнұсқасын береді. 36. Пайдаланушы авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің телнұсқасын алу үшін азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға еркін нысандағы өтінішті қажетті негіздемелерімен жəне бұрын авиациялық жұмыстарды орындауға берілген куəлікпен (жоғалғаннан (ұрланғаннан) басқа) қоса береді. Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 1-қосымша Нысан Уəкілетті орган басшысына Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алуға (ұзартуға) өтінім 1. ________________________________________________________ (авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алу, қолданылу мерзімін ұзарту) мақсатында_________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы) сертификаттау жүргізуді сұраймын. 2. Өтініш берушінің СТН (ЖСН):________________________________. 3. Өтініш беруші заңды тұлғаның немесе жеке тұлғаның банктік деректемелері: _____________________________________________________. 4. Өтініш беруші – заңды тұлғаның орналасқан жері (мекенжайы) немесе өтініш беруші – жеке тұлғаның тұрғылықты жері:_____________________. 5. Өтініш берушінің пошталық (нақты) мекенжайы:___________. 6. Байланыс телефондары/факсы/электрондық поштасының мекенжайы, АФТН коды:________________________________________. 7. Əуе кемелер орналасқан əуеайлақ (алаңқай)__________________. 8. Мəлімделген авиациялық жұмыстардың түрлері:___________________. 9. Қазақстан Республикасының шегінде немесе одан тыс жерлерде ұшу өңірлері:______________________________________________________. 10. Жоспарланған ұшуды бастау күні:_________________________. 11. Басшы персонал Лауазымы

Т.А.Ə., туған жылы, телефоны

Тағайындау туралы бұйрық

Білімі

Т.А.Ə., Жұмысқа қабылдау туған жылы туралы бұйрық

Маманның куəлігі (медициналық қорытынды)

Жұмысқа қабылдау туралы бұйрық

Маманның куəлігі

Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 5-қосымша Нысан Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алу үшін өтінім бойынша қабылданған шешім 20__ж. «____» __________ № _____ Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алу жөніндегі ________________________________________________________________ (өтінім берушінің атауы) өтінімін қарап, сіздер ұсынған құжаттар Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына сəйкес келетінін (сəйкес келмейтінін) (құжаттар сəйкес келмеген жағдайда сəйкес келмейтін тармақ/ тармақтар көрсетіледі) хабарлаймыз. Уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам _____________ ____________ (қолы) (Т.А.Ə.)

МО

Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 6-қосымша Нысан Сертификаттық тексеру актісінің үлгі нысаны __________________________ 20__жылғы «__» ______ № _________ (уəкілетті органның атауы) бұйрығына сəйкес мынадай құрамдағы комиссия: Төраға: _______________________ (Т.А.Ə., лауазымы) Комиссия мүшелері: _____________________ (Т.А.Ə., лауазымы) _____________________ (Т.А.Ə., лауазымы) _____________________ (Т.А.Ə., лауазымы) ____________________________________________________ өтініш берушінің (заңды тұлғаның атауы) Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына жəне Азаматтық əуе кемелерін пайдаланушыларға қойылатын сертификаттық талаптарға сəйкестігіне сертификаттау жүргізді. Қорытынды мəтіні ___________________________ Төраға: ____________ _____________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Комиссия мүшелері ___________ __________________ (Т.А.Ə.) (қолы) ___________ __________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Актімен таныстым: Ұйымның басшысы ___________ _______________ (Т.А.Ə.) (қолы) Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 7-қосымша Нысан Елтаңба ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ _____________________________________________________ Уəкілетті органның атауы Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлік № KZ – 02/001 Қолданылу мерзімінің аяқталу күні:

Жалдаушы (тапсырыс беруші)

Пайдаланушымен жедел байланыс Байланыс ақпараты:

Уəкілетті органның басшысы не ол уəкілеттік берген адам ____________ ____________ (қолы) ( Т.А.Ə.)

МО

Берілген күні: 20 __ ж. «__»_______

Уəкілетті орган ___________________________________________________ (пайдаланушының атауы, № куəлігі) Пайдалану ерекшеліктері (пайдалану талаптары мен шектеулері) А бөлігі - Жалпы ережелер 1. Осы пайдалану ерекшеліктері Қазақстан Республикасы Үкіметінің 20_ жылғы_____ № _______ қаулысымен бекітілген Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына сəйкес беріледі. 2. ________ берілген №____авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлігі бар пайдаланушы ____________ ұшуды орындауға дайын. 3. Пайдаланушы «______» өндірушілері мен модельдері мынадай əуе кемелерін авиациялық жұмыстарды орындау үшін пайдалануға рұқсат береді: Өндіруші 1

Моделі Ең жоғары жүк көтерімділігі мен жолаушы сыйымдылығы 2 3

1-бағанда əуе кемесін өндіруші зауыт көрсетіледі; 2-бағанда əуе кемесінің типті жəне мемлекеттік тіркеу нөмірі көрсетіледі; 3-бағанда - тонналық көрсеткіш жəне жолаушылар саны көрсетіледі. ___________________________ _____________ __________________ (уəкілетті органның басшысы (қолы) (Т.А.Ə.) не ол уəкілеттік берген адам) МО Берілген күні: 20__ ж. «___» __________ Уəкілетті орган ___________________________________________________ (пайдаланушының атауы, № куəлігі) Пайдалану ерекшеліктері (пайдалану талаптары мен шектеулері) В бөлігі – Авиациялық жұмыстарды орындауға рұқсаттар мен шектеулер Пайдаланушының «_____» əуе кемелері Қазақстан Республикасының (уағдаласушы мемлекеттер) қолданыстағы нормативтік құқықтық құжаттары мен ұшу қағидаларына сəйкес авиациялық жұмыстарды орындауға дайын. Ұшуға: Қазақстан Республикасы аумағы шегінде Қазақстан Республикасы аумағынан тыс жерлерде (өңірлер) рұқсат етілді. Авиациялық жұмыстардың түрлері Ұшу түрлері (ВҰҚ, ВҰАҚ, АҰҚ) Тəулік уақыты

Жалпы ұшу

Ұшуды жəне авиациялық жұмыстарды орындауға рұқсат беру

Жалпы жұмыс өтілі

___________________________ _____________ __________________ (уəкілетті органның басшысы (қолы) (Т.А.Ə.) не ол уəкілеттік берген адам) МО Берілген күні: 20__ ж. «___» __________ Уəкілетті орган ___________________________________________________ (пайдаланушының атауы, № куəлігі)

Жұмыстарды орындауға рұқсат беру

Пайдалану ерекшеліктері (пайдалану талаптары мен шектеулері)

14. Шетелде авиациялық жұмыстарды орындау ƏК типі жəне борттық нөмірі

Пайдаланушының атауы ________________________ Пайдаланушының мекенжайы: Телефоны: Факс: E-mail:

Осы Куəлік пайдаланушыға ____________________________ (пайдаланушының атауы) қоса беріліп отырған пайдалану ерекшеліктерінде белгіленгендей, ұшуды жүргізу нұсқаулығы жəне Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына сəйкес авиациялық жұмыстарды орындауға құқық беретіндігін куəландырады. Инспекциялық бақылауды _____________________________ жүзеге асырады. (уəкілетті органның атауы)

Əуе кемесінің типі

13. Инженерлік-техникалық персонал Лауазымы Т.А.Ə.

Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 4-қосымша Техникалық қызмет көрсетуді реттеу бойынша пайдаланушының нұсқауы Техникалық қызмет көрсетуді реттеу бойынша пайдаланушының нұсқауы (бұдан əрі – Нұсқау) мынадай ақпаратты қамтиды: 1. Ұшу жарамдылығын қолдау жөніндегі қызметтің сертификаттық талаптарға, Нұсқаулық ережелеріне сəйкестігі туралы жауапты басшы қол қойған декларация жəне бұл сəйкестікке ұдайы көрсетілуі міндетті. 2. Көзделетін рəсімдер сипаттамасы: 1) əуе кемелерін ұшуды орындау үшін жарамды жай-күйде ұстау бойынша; 2) жоспарланған ұшу үшін қажетті пайдалану жəне авариялық жабдықтың жарамды болып табылуы; 3) техникалық қызмет көрсету бойынша пайдаланушы мен бекітілген ұйым арасындағы келісімдер (шарттар); 4) əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету. 3. Ұйымның белгіленген талаптарға ұдайы сəйкес болуына қатысты жауапкершілік жүктелетін жауапты басшының, персоналдың аты мен лауазымдары көрсетілген басшылық персонал жөніндегі мəліметтер, сондай-ақ техникалық қызмет көрсетуді реттеуге қатысатын персонал жөніндегі мəліметтер. 4. Əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бағдарламаларын əзірлеу, өзгерістер мен толықтырулар енгізу, бекіту бойынша рəсімдер. 5. Пайдаланушының ұшу жарамдылығын қолдау жəне техникалық құжаттары бойынша есептік мəліметтерді жүргізу жəне мұрағатта сақтау рəсімдері. 6. Жүргізілген техникалық қызмет көрсету туралы деректерді бақылау, бағалау жəне ұсыну рəсімдері. 7. Пайдалану ақпаратын ұсыну талаптарын орындау рəсімдері. 8. Ұшу жарамдылығын сақтау туралы ақпаратты бағалау рəсімдері. 9. Ұшу жарамдылығын сақтау туралы міндетті ақпарат бойынша іс-қимылдарды жүзеге асыру рəсімдері. 10. Осы бағдарламадағы кемшіліктерді жою мақсатында техникалық қызмет көрсету бағдарламасының орындалуын жəне тиімділігін талдау жəне тұрақты бақылау жүйесін енгізу жəне оның жұмыс істеу рəсімдері. 11. Нұсқау қолданылатын əуе кемелері үлгілерінің жəне модельдерінің сипаты. 12. Ұшу жарамдылығына əсер ететін ақауларды тіркеуді жəне жоюды қамтамасыз ету рəсімдері. 13. Пайдалану кезіндегі елеулі оқиғалар туралы уəкілетті органды хабардар ету рəсімдері.

Маманның сертификаттары (куəліктері)

12. Командалық-ұшу, нұсқаушы жəне ұшқыштар құрамы Лауазымы

19) коллиматорлық индикаторлардың сипаттамасы (HUD)/көрудің кеңейтілген мүмкіндіктері бар техникалық көру жүйелері (EVS).

Мемлекет, қала жəне орналасқан əуежайы

Шарт түрі, нөмірі, күні жəне қолданылу мерзімі

15. Өтініш беруші: сертификаттау рəсімдерін орындауға; сертификаттық талаптарға жауап беруге; авиация саласындағы уəкілетті органға ұшудың ұйымдастырылуын, қамтамасыз етілуін жəне орындалуын бақылауды жүзеге асыруына мүмкіндік беруге міндеттенеді. _____________________________________________________________ Өтініш беруші заңды тұлғаның (басшының лауазымы, Т.А.Ə., қолы) М.О. _____________________________________________________________ Өтініш беруші жеке тұлғаның (Т.А.Ə., қолы) Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 2-қосымша

С бөлігі – Басшылық персонал туралы мəліметтер «_____________» пайдаланушысының басшылық персоналы туралы мəліметтер: р/с№

Басшы ____________________ (күні, қолы) Өтініш беруші осы қосымшаның 2, 3, 4-тармақтары бойынша өтініш берушінің қолымен жəне мөрімен куəландырылған растау құжаттарының көшірмелерін ұсынады. Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 3-қосымша Ұшуды жүргізу жөніндегі үлгілік нұсқау 1. Ұшуды жүргізу жөніндегі үлгілік нұсқауды өтініш беруші əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсетуді реттейтін қолданыстағы қағидаларға, нұсқаулықтар мен басқа нормативтік құқықтық актілерге сəйкес, сондай-ақ Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға 6-қосымшаның талаптарын ескере отырып əзірлейді. Əуе кемелерін пайдалану, II бөлім, «Жалпы мақсаттағы халықаралық авиация. Ұшақтар», III бөлім, «Халықаралық ұшу. Тікұшақтар». 1. Нұсқау мынадай ақпаратты қамтуы тиіс: 1) Мазмұны; 2) түзетулерді ескеру парағы жəне қолданыстағы парақтар тізбесі; 3) қызметтік міндеттер, басшылық жəне пайдалану персоналының жауапкершілігі жəне субординациясы; 4) пайдаланушының ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесі (сертификаттық ұшып көтерілу массасы 5700 кг астам əуе кемелері); 5) ұшу нұсқаулығының жүйесі жəне жұмыс түрлері; 6) əуе кемесінің ең төменгі жабдығы тізбесіне қатысты қағидалар (MEL, қолданылғанда); 7) метеорологиялық шектеулер; 8) ұшу жəне жұмыс уақытының шектеулері; 9) ұшу кезіндегі төтенше жағдайлар; 10) авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды талдау; 11) персонал біліктілігі жəне даярлау; 12) есептік құжаттаманы жүргізу; 13) техникалық қызмет көрсетуді басқару жүйесінің сипаты; 14) əуе кемелерінің ұшу-техникалық сипаттамаларын пайдалану шектеулері; 15) қалыпты жағдайларда ұшуды жүргізу; 16) стандартты пайдалану рəсімдері (SOP); 17) FDR/CVR жазбаларын пайдалану/қорғау (қолданылатын жерде); 18) қауіпті жүктерді өңдеу;

Т.А.Ə., байланыс телефоны

___________________________ _____________ __________________ (уəкілетті органның басшысы (қолы) (Т.А.Ə.) не ол уəкілеттік берген адам) МО Берілген күні: 20__ ж. «___» __________ Уəкілетті орган ___________________________________________________ (пайдаланушының атауы, № __ куəлігі)

Осы Қағиданың 9-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген басшылық құрам жөніндегі деректер 1. Т.А.Ə., туған жылы, атқаратын қызметі. 2. Білімі. 3. Азаматтық авиация маманының куəлігі. 4. Біліктілікті арттыру курстарынан өту туралы құжат. 5. Басшы лауазымдарда атқарған жұмысы (атқарған лауазымындағы жұмыс өтілін көрсету).

Лауазымы

Пайдалану ерекшеліктері (пайдалану талаптары мен шектеулері) D бөлігі – Техникалық қызмет көрсету Пайдаланушы «________» əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсетудің мынадай түрлерін жүзеге асыруға рұқсат етіледі: Əуе кемелерінің типтері мен борттық нөмірлері

Пайдаланушы өз күшімен жүзеге асы- Шарттар негізінде жүзеге асырыларатын техникалық қызмет түрлері тын техникалық қызмет түрлері *Жедел *Мерзімдік *Жедел *Мерзімдік

*Ескертпе: техникалық қызмет көрсету жөніндегі ұйымның атауы мен мекенжайы (мемлекет, қала), сертификаттың (куəліктің) нөмірі мен қолданылу саласы, кім жəне қашан бергені, қолданылу мерзімін көрсетілуі қажет. Уəкілетті органның басшысы __________ ________ не ол уəкілеттік берген адам (қолы) (Т.А.Ə.) МО Берілген күні: 20__ ж. «___» __________ Уəкілетті орган ___________________________________________________ (пайдаланушының атауы, № ___ сертификаты) Пайдалану ерекшеліктері (пайдалану талаптары мен шектеулері) Е бөлігі – Əуе кемелерін жалға алу Пайдаланушы « _________ » мынадай жалға алынған əуе кемелерін пайдалануға рұқсат етіледі: Əуе кемелерінің типтері мен борттық нөмірі

Жалға беруші туралы мəліметтер (ƏК Шарттың түрі (экипажбен немесе экипажсыз жалға алу, иесінің атауы, заңды мекенжайы) лизинг, фрахт), нөмірі, күні жəне қолданылу мерзімі

(Соңы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

Соңы Басы 15 бетте ___________________________ _____________ __________________ (уəкілетті органның басшысы (қолы) (Т.А.Ə.) не ол уəкілеттік берген адам) МО Берілген күні: 20__ ж. «___» __________ Пайдаланушыны авиациялық жұмыстарға жіберу қағидасына 8-қосымша Нысан Уəкілетті органның басшысына Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің пайдалану ерекшеліктеріне өзгерістер мен толықтырулар (дəлелді құжаттамасына өзгерістер жəне (немесе) толықтырулар) енгізуге арналған Өтінім ______________________________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы) ___________________________________________________________________ (авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктің пайдалану ерекшеліктеріне, дəлелді құжаттамаға өзгерістер жəне (немесе) толықтырулар) енгізуді сұраймын, ұшуды бастаудың жоспарланған күні: ___________________________________________________________________ (өзгерістер мен толықтырулар енгізілген кезде авиациялық жұмыстарды орындауға арналған қолданыстағы куəліктің аяқталу мерзімі, сондай-ақ жаңа пайдалану жағдайларында ұшуды бастаудың жоспарланған күні көрсетіледі). Басшы ____________________________________________________ (лауазымы / қолы / күні) М.О. Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке өзгерістер енгізуге арналған құжаттар тізбесі 1. Əуе кемесін авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке енгізу кезінде өтініш беруші мынадай құжаттарды ұсынады: 1) өтінім; 2) əуе кемесін мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмесі; 3) ұшу жарамдылығы сертификатының көшірмесі, радиостанцияға рұқсат (лицензия), əуе кемесі жеріндегі (қолданылған жағдайда) шуыл бойынша сертификат; 4) əуе кемесінің техникалық жай-күйін тексеру актісі; 5) ұшу жарамдылығын қолдау туралы мəліметтер; 6) əуе кемесіне техникалық қызмет көрсету туралы мəліметтер; 7) ұшу жəне техникалық құрам туралы мəліметтер; 8) Қазақстан Республикасының міндетті сақтандырудың түрлері туралы заңдарының талаптарына сəйкес міндетті сақтандырудың сақтандыру полистерінің көшірмелері; 9) əуе кемесін дезинфекциялау туралы сертификат; 10) ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқаулыққа, техникалық қызмет көрсету бойынша пайдаланушы нұсқаулығына, техникалық қызмет көрсету бағдарламасына тиісті өзгерістер мен толықтырулар, ең аз жабдықтар тізбесі (MEL). 2. Экипажсыз жалға алынған əуе кемесінің авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлігіне енгізу үшін құжаттар тізбесі. Өтініш беруші экипажсыз əуе кемесін жалға алған кезде, осы тізбенің 1-тармағында көрсетілген құжаттарға қосымша мыналарды ұсынады: 1) əуе кемесінің типі, моделі жəне сериялық нөмірі туралы мəліметтер; 2) əуе кемесі меншік иесінің тегі (атауы) жəне мекенжайы; 3) тіркеу мемлекеті, ұлттық жəне тіркеу белгілері туралы мəліметтер; 4) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган берген əуе кемесінің ұшу жарамдылығы сертификатын жарымды деп тану туралы шешімнің көшірмесі (басқа мемлекетте тіркелген əуе кемесін жалға алған кезде); 5) əуе кемесін пайдалануда бақылауға, техникалық қызмет көрсетуге жəне ұшу жарамдылығын қолдауға жауапты тараптар, сондай-ақ жалға алу мерзімі көрсетілген əуе кемесін экипажсыз жалға алу туралы шарттың көшірмесі; 6) ұшуды орындау аудандары. 3. Əуе кемесін экипажбен жалға алған кезде авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікке өзгерістер енгізуге арналған құжаттар тізбесі. Өтініш беруші əуе кемесін экипажбен жалға алған кезде осы тізбенің 1-тармағында көрсетілген құжаттарға қосымша мыналарды ұсынады: 1) əуе кемесін пайдалануда бақылауға, техникалық қызмет көрсетуге жəне ұшу жарамдылығын сақтауға, сондай-ақ экипаж мүшелерінің дайындығына жауапты тараптар көрсетілген əуе кемесін экипажбен жалға алу туралы шарттың көшірмесі; 2) əуе кемелерінің саны, типі, моделі жəне сериялық нөмірлері; 3) əуе кемесі меншік иесінің тегі, аты, əкесінің аты жəне мекенжайы; 4) тіркеу мемлекеті, ұлттық жəне тіркеу белгілері; 5) азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган берген əуе кемесінің ұшу жарамдылығы сертификатын жарымды деп тану туралы шешімнің көшірмесі (басқа мемлекетте тіркелген əуе кемесін жалға алған кезде); 6) мыналарды қамтитын ұшу құрамы туралы мəліметтер: шетелдік авиациялық персонал куəліктерін тану көшірмелері; ұшу куəліктерінің көшірмелері; жұмысқа қабылдау туралы бұйрық көшірмесі; біліктілікті арттыру, оның ішінде халықаралық əуе желілері бойынша ұшуға арналған курстарын өту туралы құжаттар көшірмелері; 7) ұшуды орындау аудандары. 4. Жоғарыда көрсетілген барлық құжаттардың көшірмелері өтініш берушінің қолымен жəне мөрімен куəландырылады. 5. Əуе кемелерін пайдалану тоқтатылған жағдайда, пайдаланушы бұл туралы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органды дереу хабардар етеді, бұл аталған əуе кемелерін авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəліктен алып тастауға негіз болып табылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1426 қаулысына 2-қосымша «Авиациялық жұмыстарды орындауға куəліктін беру» мемлекеттік қызмет стандартына 1-қосымша Нысан Уəкілетті орган басшысына Авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алуға (ұзартуға) өтінім 1. ________________________________________________________ (авиациялық жұмыстарды орындауға арналған куəлікті алу, қолданылу мерзімін ұзарту) мақсатында_________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы) сертификаттау жүргізуді сұраймын. 2. Өтініш берушінің СТН (ЖСН):________________________________ 3. Өтініш беруші заңды тұлғаның немесе жеке тұлғаның банктік деректемелері: ____________________________________________ 4. Өтініш беруші – заңды тұлғаның орналасқан жері (мекенжайы) немесе өтініш беруші – жеке тұлғаның тұрғылықты жері:_____________________. 5. Өтініш берушінің пошталық (нақты) мекенжайы:___________. 6. Байланыс телефондары/факсы/электрондық поштасының мекенжайы, АФТН коды:_______________________________________. 7. Əуе кемелер орналасқан əуеайлақ (алаңқай)__________________. 8. Мəлімделген авиациялық жұмыстардың түрлері:_____________. 9. Қазақстан Республикасының шегінде немесе одан тыс жерлерде ұшу өңірлері:_________________________________________________. 10. Жоспарланған ұшуды бастау күні:_________________________. 11. Басшы персонал Лауазымы

Т.А.Ə., туған жылы, телефоны

Тағайындау туралы бұйрық

Білімі

Маманның сертификаттары (куəліктері)

12. Командалық-ұшу, нұсқаушы жəне ұшқыштар құрамы Лауазымы

Т.А.Ə., Жұмысқа қабылдау туған жылы туралы бұйрық

Маманның куəлігі (медициналық қорытынды)

Жалпы ұшу

Ұшуды жəне авиациялық жұмыстарды орындауға рұқсат беру

13. Инженерлік-техникалық персонал Лауазымы Т.А.Ə.

Жұмысқа қабылдау туралы бұйрық

Маманның куəлігі

Жалпы жұмыс өтілі

Жұмыстарды орындауға рұқсат беру

14. Шетелде авиациялық жұмыстарды орындау ƏК типі жəне борттық нөмірі

Жалдаушы (тапсырыс беруші)

Мемлекет, қала жəне орналасқан əуежайы

Шарт түрі, нөмірі, күні жəне қолданылу мерзімі

15. Өтініш беруші: сертификаттау рəсімдерін орындауға; сертификаттық талаптарға жауап беруге; авиация саласындағы уəкілетті органға ұшудың ұйымдастырылуын, қамтамасыз етілуін жəне орындалуын бақылауды жүзеге асыруына мүмкіндік беруге міндеттенеді. _____________________________________________________________ Өтініш беруші заңды тұлғаның (басшының лауазымы, Т.А.Ə., қолы) М.О. _____________________________________________________________ Өтініш беруші жеке тұлғаның (Т.А.Ə., қолы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 желтоқсан

№1427

Астана, Үкімет Үйі

«Азаматтық əуе кемелерін пайдаланушыларға қойылатын сертификаттық талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы № 319 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етедi: 1. «Азаматтық əуе кемелерін пайдаланушыларға қойылатын сертификаттық талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы № 319 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 28, 343-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Азаматтық əуе кемелерін пайдаланушыларға қойылатын сертификаттық талаптарда: 4 жəне 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «4. Пайдаланушы қызмет түріне, пайдаланылатын əуе кемелерінің үлгісіне қарай, ұйымдық құрылымға кіретін қажетті құрылымдық бөлімшелер мен қызметтердің тізбесін əзірлейді жəне бекітеді: 1) ұшу қызметі; 2) ұшуға жарамдылықты қолдау қызметі; 3) жердегі қызмет көрсету қызметі; 4) ұшу қауіпсіздігі жөніндегі инспекция; 5) авиациялық қауіпсіздік қызметі; 6) бортсеріктер қызметі; 7) персоналды даярлау қызметі; 8) сапаны бақылау қызметі; 9) ұшуды басқару жəне ұйымдастыру қызметі; 10) еңбекті қорғау қызметі немесе еңбекті қорғаудың жай-күйі үшін жауапты адам. 5. Пайдаланушы өз күшімен немесе басқа ұйымдармен шарттардың негізінде мынадай жұмыс түрлерін жүргізуді қамтамасыз етеді: 1) авиациялық техникаға техникалық қызмет көрсету жəне оны жөндеу; 2) ұшу ақпаратын өңдеу жəне талдау; 3) ұшуды медициналық қамтамасыз ету жəне медициналық куəландырудан өту; 4) метеорологиялық қамтамасыз ету; 5) аэронавигациялық қамтамасыз ету; 6) авиация персоналының біліктілігін арттыруды жəне тренажерда даярлануын қамтамасыз ету; 7) авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету; 8) жерде қызмет көрсетуді қамтамасыз ету; 9) жолаушылар мен жүктерге қызмет көрсету; 10) жанар-жағармай материалдарымен қамтамасыз ету; 11) борт тағамымен қамтамасыз ету; 12) ұшуды ұйымдастыруды жəне басқаруды қамтамасыз ету.»; мынадай мазмұндағы 5-1, 5-2, 7-1 жəне 7-2-тармақтармен толықтырылсын: «5-1. Орындалатын ұшудың көлемі мен күрделілігіне қарай пайдаланушы жалпы мақсаттағы жəне сертификатталған ең ауыр ұшып көтерілу салмағы бес мың жеті жүз килограмнан кем əуе кемелерін пайдаланатын авиацияға жататындарды қоспағанда, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 18 қазандағы № 1070 қаулысымен бекітілген азаматтық əуе кемелерін пайдаланушылардың ұшу қауіпсіздігін басқару жөніндегі үлгілік нұсқаулыққа сəйкес ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесін енгізуді қамтамасыз етеді. 5-2. Пайдаланушы қызметтің мəлімделген көлемін орындау үшін қажетті, қолданыстағы ұшуға жарамдылық сертификаттары бар əуе кемелерінің жеткілікті санының болуын қамтамасыз етеді. Бір əуе кемесін екі жəне одан да көп пайдаланушының сертификатына бір мезгілде енгізуге жол берілмейді.»; «7-1. Пайдаланушыда жұмыстардың болжамды көлемін жүзеге асыру үшін қажетті, білікті жəне даярланған ұшу персоналы, кабиналық жəне жердегі персоналы болады. 7-2. Пайдаланушы ұшу қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін пайдалану директивалары мен басқа да ақпаратты пайдаланушының мүдделі қызметтерінің бəріне дереу таратуды қамтамасыз етеді, сондай-ақ пайдалану құжаттамасы мен басқа да құжаттамаға өзгерістер мен толықтыруларды уақтылы енгізуді қамтамасыз етеді.»; мынадай мазмұндағы 9-1 жəне 9-2-тармақтармен толықтырылсын: «9-1. Пайдаланушы өздерінің əуе кемелері бақыланбайтын əуе кеңістігінде ұшқан кезде авариялық хабардар етуді қамтамасыз етеді. 9-2. Пайдаланушы азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органға азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен нысан бойынша қаржы-экономикалық жағдай туралы ақпарат беруді қамтамасыз етеді.»; 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. Пайдаланушы штатта мыналарға жауапты басшылардың лауазымдарын көздейді: 1) ұшуда пайдалану; 2) ұшуға жарамдылықты қолдау; 3) авиация персоналын даярлау; 4) жерде қызмет көрсету; 5) авиациялық қауіпсіздік; 6) сапа менеджменті (бақылау) жүйесі; 7) ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесі.»; мынадай мазмұндағы 10-1-тармақпен толықтырылсын: «10-1. Егер пайдаланушының штат саны штаттық 20 қызметкерден кем болса, сапа жүйесінің басшысын қоспағанда, бір адам Қазақстан Республикасы заңнамасының еңбек жəне тынығу бөлігіндегі талаптарын сақтай отырып, тағайындалған басшының екі лауазымын атқара алады.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Пайдаланушы: 1) ұшуды жүргізу жөніндегі нұсқауды; 2) техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауын;

11 қаңтар 2014 жыл

3) ұшу қауіпсіздігі жөніндегі құжаттама жүйесінің сипаттамасын қоса алғанда, ұшу қауіпсіздігін басқару жүйесі жөніндегі нұсқауды; 4) авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бағдарламасын; 5) техникалық қызмет көрсету бағдарламасын; 6) техникалық қызмет көрсету персоналы үшін оқыту жөніндегі нұсқауды əзірлеуді жəне азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органда бекітуді қамтамасыз етеді.»; «Техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру» деген 7-тарауда: атауы мынадай редакцияда жазылсын: «7. Техникалық қызмет көрсетуді жəне ұшу жарамдылығын қолдауды ұйымдастыру»; мынадай мазмұндағы 22-1, 22-2 жəне 22-3-тармақтармен толықтырылсын: «22-1. Пайдаланушы коммерциялық əуе тасымалын жүзеге асырмайтын жеңіл жəне аса жеңіл авиацияның əуе кемелеріне «Қазақстан Республикасының əуе кеңістігін пайдалану жəне авиация қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан əрі – Заң) 54-бабына сəйкес берілген қолданыстағы куəліктері немесе шет мемлекет берген жəне Заңның 55-бабына сəйкес танылған куəліктері бар авиация персоналының техникалық қызмет көрсетуін жəне жөндеуін қамтамасыз етеді. 22-2. Пайдаланушы əуе кемелеріне техникалық қызмет көрсетуді азаматтық авиация саласындағы уəкілетті орган бекіткен техникалық қызмет көрсету бағдарламалары (регламенттері) бойынша қамтамасыз етеді. Əуе кемелерінің жəне оның құрауыштарының ұшуға жарамдылық нормаларына сəйкес келуін пайдаланушы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 23 шілдедегі № 851 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтық əуе кемелерін техникалық пайдалану жəне оларды жөндеу қағидасының талаптарына сəйкес жүзеге асырады. 22-3. Пайдаланушы ұшуға жарамдылықты қолдау жөніндегі барлық есептік мəліметтердің жəне/немесе техникалық құжаттардың жүргізілуін жəне мұрағаттық сақталуын қамтамасыз етеді, олар мынаны қамтиды: 1) пайдаланушының борттық техникалық журналының ақпараты; 2) əуе кемесінің формуляры; 3) қозғалтқыштардың формулярлары немесе қозғалтқыштар модульдерінің паспорты (заттаңбалар); 4) əуе бұрандаларының формулярлары немесе паспорттары.»; 23-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «23. Тұрақты коммерциялық əуе тасымалдарын орындайтын пайдаланушы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 ақпандағы №185 қаулысымен бекітілген Авиакомпанияларға тұрақты ішкі коммерциялық əуемен тасымалдауды орындауға рұқсат беру қағадаларында белгіленген біліктілік талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді.»; мынадай мазмұндағы 23-1, 23-2 жəне 36-1-тармақтармен толықтырылсын: «23-1. Халықаралық тұрақты коммерциялық əуемен тасымалдауды орындайтын пайдаланушы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 19 қарашадағы №1221 қаулысымен бекітілген Жолаушыларды, багажды, жүктер мен почта жөнелтілімдерін тасымалдау жөнінде қызметтер көрсету үшін авиамаршрутқа арналған конкурс өткізу жəне авиамаршруттарға куəліктер беру қағидаларында белгіленген біліктілік талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді. 23-2. Тұрақты емес коммерциялық əуе тасымалдарын жүзеге асыру үшін пайдаланушыда сатып алусату, лизинг немесе экипажсыз жалға алу шартының негізінде алған кемінде бір əуе кемесі болады.»; мынадай мазмұндағы 36-1-тармақпен толықтырылсын: «36-1. Пайдаланушы Халықаралық азаматтық авиация ұйымына (ИКАО) мүше басқа мемлекетте тіркелген, жалға алынған əуе кемелерін пайдалануды Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның 83 немесе 83 bis баптарының шеңберінде осы əуе кемелерінің ұшуға жарамдылығын сақтау үшін жауапкершілікке қатысты Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органы мен басқа мемлекет арасындағы келісім немесе уағдаластық болған жағдайда қамтамасыз етеді.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 30 желтоқсан №1429 Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 30 желтоқсандағы №1429 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Азаматтық авиацияда ұшуды жəне авиациялық радиобайланысты радиотехникалық қамтамасыз ету қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 желтоқсандағы № 1525 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 12, 155-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Азаматтық авиацияда ұшуды жəне авиациялық радиобайланысты радиотехникалық қамтамасыз ету қағидасында: 259-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «259. ƏК, сондай-ақ іздестіру-құтқару жұмыстарымен айналысатын ƏК мен жер үстіндегі қызметтердің арасындағы байланысты қамтамасы