Page 1

ЕРЛІК – ЕЛГЕ МҰРА, ҰРПАҚҚА ҰРАН №124 (28063) 9 МАМЫР БЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Батырдыѕ кґзіндегі шуаќ

Суретті түсірген Сəрсенбек ҚЫЗАЙБЕКҰЛЫ.

Алматыдағы «Ғылым ордасында» халқымыздың қаһарман перзенті, даңқты ұшқыш, екі дүркін Кеңес Одағының Батыры, авиация генерал-майоры Талғат Бигелдиновпен болған кездесуден алар тағылым аз болған жоқ. Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан».

Аңызға айналған ардагер батырды қауым сағынып-ақ қалған екен, кеудесінде марапаттары жарқырап залға кіре бергендеақ мұндағы ғалымдар, ғылыми институттар қызметкерлері, студенттер мен магистранттар ду қол шапалақтап қарсы алды. Отан қорғаушы күнінің алғаш рет мемлекеттік мереке ретінде аталып өтуіне орай жəне Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 68 жылдығы қарсаңында бұл кездесуді Р.Сүлейменов атындағы Шығыстану институты мен «Ғылым ордасы» республикалық мемлекеттік мекемесі ұйымдастырды. Институт директоры Əбсаттар Дербісəлі осынау кездесудің мəнмаңызына тоқтала кетті. Əлбетте, қазақтың текті қыранымен нақ осы кездесудің Отан қорғаушы күні мен Жеңіс мерекесі қарсаңында өтуінің мəні зор. Бұл мерекелер күнтізбелік

жағынан жақын əрі идеялық тұрғыдан да біртұтас, рухтас. Қазірде тəуелсіздік тұғыры нығайып, еліміздің қорғаныс қабілеті жылдан-жылға артып келеді. Мықты армия – мықты Қазақстан екендігі əрбір саналы азаматқа, елдің отаншыл өрім жастарына белгілі. Отанның құрыш қалқан жауынгерлерін тəрбиелеу ісінде кешегі сұрапыл соғыста от кешкен аға буын майдангерлердің үлгі-өнегесі əрқашан алдымызда шырақ болып маздап тұрары анық. Олай болса, бүгінгідей кездесулер бүкіл адамзат үшін фашистерді жеңудің маңызын, əлемді қасірет тажалынан қорғаудың ізгілігін, Ұлы Отан соғысының барлық кезеңдерінде қазақстандықтардың қосқан елеулі үлесін, аға ұрпақтың майдан мен тылдағы батырлығы мен ерлігін айшықтап көрсетеді. Тоқсаннан асқан қарт қыран бұл күндерде онша-мұнша кездесулерге бара беруге

сараңдық танытатыны да рас. Ал дəл осы жолы ғалымдардың қара шаңырағына шақыруды ықыласпен қабыл алғаны үшін Əбсаттар қажы алғысын да білдіріп өтті. Сонымен бірге, батырды мəпелеп, алақанға салып күтіп отырған жары Орындыбике Жекенқызына да рахметін айтпай қала алмады. «Ғылым ордасы» мемлекеттік мекемесінің бас директоры Роза Кəрібжанова да аңызға айналған ардагер ұшқыштың тарапына ілтипатты лебіздерін аяп қалған жоқ. Талғат ағамыздың бүкіл шығыс халықтары ішіндегі, бүкіл мұсылман қауымындағы, бүкіл түркі жұртшылығындағы Кеңес Одағының Батыры атағын екі дүркін алған бірден-бір жампоз екендігін үлкен мереймақтанышпен шаттана мəлімдеді. Шынында да, бір қисын айтсақ, сонау қаһарлы соғыс жылдарында Сталиннің жарлығы бойынша 80 жауынгерлік ұшуды табысты орындаған ұшқышқа батыр атағы берілетін болып белгіленген екен. Ал біздің Талғат ағамыз болса, 305 мəрте жауынгерлік тапсырмамен ұшып шығып, жауға соншама рет ойран салып шайқасқан, соншама рет өліммен беттесіп,

арпалысып айқасқан. Қарапайым арифметикаға салсақ та төрт немесе, кем дегенде, үш мəрте Кеңес Одағының Батыры болғандай екен-ау. Ендеше, бүгінгі кездесу тірі аңызбен кездесу емес пе?! Осылайша туған халқына мереймақтаныштың кенен олжасын салған көзсіз батырға арналған алғыс-рахмет те, ілтипат-құрмет те мəңгілік болуы керек шығар. Кездесу «Халқының даңқты батыры» атты деректі фильмді тамашалаумен басталды. Бұл фильмде батырдың жасөспірім шағынан бастап, бүкіл өмір белестері, жауынгерлік жолы, Ұлы Отан соғысындағы ерліктері кино тілінде айшықты баяндалыпты. Негізгі кейіпкер, əңгіме айтушы Талғат Жақыпбекұлының өзі. Кадрда күркірей аңқылдап күлімсірей сөйлеген батыр ағаның көзіндегі шуақтан қилықияпат жылдарға мойынсұнбаған жан тазалығын танығандаймыз. Бала шақтың хикаясы бұрынғы Ақмола-Қараөткел төңірегіндегі ата-қоныста, қазіргі Астана əуежайының орнындағы ескі Майбалық ауылында басталған. Бигелді балалары Жүсіпбек пен Жақыпбек аласапыран заманда Ғали деген байдың көп малын айдап қырғыздың Пішпек қаласына келеді. Кейінірек бала Талғат жақын маңдағы аэроклуб ұшақтарына қатты қызығады. Сол арадан айналшықтап шықпай, ұшақ қанаттарын жалтыратып сүртуге көмектесетін болыпты. Сөйтіп, талапты жас аэроклубқа алынады. Талғат аға сондағы «ПО-2» ұшағымен аспанға алғаш көтерілгенін жыр қылып айтады. «Ойпырмай, мына ұшып жүрген шынымен менмін бе!» деп өзінің көкте ұшып жүргеніне сенерсенбесін білмей, қуанышында шек болмаған екен. Бұл да болса қазақтың қаршадай баласының арманының асқақтығын, аңсарының биіктігін аңғартады-ау. Ұшқыштар мектебіне алынуы да қызық. Сондағы комиссия басқарушы капитан шалбары жамау, көзге қораштау бұған қарап: «Ей, ты, байский сын, тебя не возмём!» дейді. «Какой я байский сын!» деп жылап жібере жаздайды. Содан құстай ұшып үйіне келіп, баяғыда əкесіне қызыл командир Фрунзе берген қолхатты алып келеді. «Никакой я байский сын! Вот! Скот сдавал Советской власти. На-те!» деп қолхатты комиссия алдына атып ұрады. Онда «Я, главнокомандующий Туркестанским военным округом М.В.Фрунзе, принимаю скота Гали бая от чабанов Бегельдиновых Жусупбека и Жакупбека и других, в составе: 20 тыс. овец, 500 крупного скота» деген сөздер жазылып, мөрі басылған екен. Комиссия қолхатты бірінен соң бірі алып оқып, ақыры капитан айтты дейді: – Бигельдинов, ты принят в лётную школу! Осылайша қыран самғауының ақ жолы ашылып, таңғажайып ұшқыш тағдыры басталады. Талғат əуелі Саратовтың арнаулы барлаушылық авиамектебіне оқуға жіберіледі. Оны бітірген соң Чкаловтағы 3-ші бомбалаушы жəне 1-ші жойғыш авиациялық ұшқыштар мектептерінде аспан қыраны мамандығының қыры мен сырын тəптіштеп меңгереді. Сол екі арада соғыс басталады. Талғат Бигелдинов 1942 жылдың желтоқсан айында алғы шептегі авиаполкке келіп қосылып, соғыстың соңғы күніне дейінгі бүкіл от-жалынды бастан өткереді. (Соңы 2-бетте).

Жаѕартылатын энергияєа жаѕа кґзќарас ќажет

Мəжіліс Төрағасы Нұрлан Нығматулиннің жетекшілігімен өткен кешегі жалпы отырыста депутаттар жаңартылатын энергия көздерін пайдалану, кеден шекарасы арқылы өткізілетін тауарлардың кедендік құнын айқындау, сотсараптама қызметі, сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру жəне əуе тасымалына қатысты заң жобаларын қарастырды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Күн тəртібіне шығарылған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда қаралды.

Жаңартылатын энергия көздерінің нысанын салуға жер учаскесі ерекше жағдайда бөлінетінін баяндамашы – Қоршаған ортаны қорғау министрі Нұрлан Қаппаров ерекше атап кетті. Министр осы ретте жаңартылатын энергия көздерінің бірнеше жобаларын салу негізінен жер учаскелерін осы мақсатта пайдалануға рұқсат алудың қиындығына байланысты жүзеге

аспай жатқандығына қынжылыс білдірді. Мəселен, өзен алқаптары мен олармен іргелес жатқан орман қорына кіретін учаскелерде шағын су электр стансалары құрылыстарын салу қиындықтарға тап болуда. Ал шағын ГЭС-тер салу үшін ондай аумақта орналасқан жер учаскелерін орман қорынан шығарып, басқа санаттарға ауыстыру қажет. Дəл осындай қиындықтар жел қуатын пайдаланатын электр стансаларын салуға қатысты мəселеде де туындап отыр. Жер кодексінде жердің нысаналы мақсатын өзгерту Үкімет пен жергілікті атқарушы органдарға берілген, ал жаңартылатын энергия көздері нысандарына жер бөлу мəселесі назардан тыс қалып қойған. Енді бұл проблемалар заңдық негізде шешімін табатын болады. (Соңы 6-бетте).

 Бəрекелді!

Ќариялар ќуанышы Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Күннен-күнге қатары селдіреп бара жатқан соғыс жəне еңбек ардагерлерін мамырдың мамыражай күнінде Талдықорғанға жинап, бір реттік ақшалай сыйлық беріп құрмет көрсету жетісулықтардың да игі дəстүріне айналған. «Отанымызға қауіп төнгенде Жетісу жерінен май дан ға 120 мыңнан астам адам аттанып,

олардың 50 мыңы туған жерге оралған жоқ. Ерліктің ең жоғары үлгісін көрсеткен 52 жетісулық жауынгер Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды. Солардың бірі бүгін арамызда жүрген Иван Васильевич Косенковты біз мақтан тұтамыз. Жауынгерлеріміз жаумен айқасып жатқанда, тылда жұмыс істеп, ашаршылықты, ауырт палықты бастан кешіп, таңның атысынан күннің батысына дейін тізе бүкпей жұмыс істеген

Əкім ардагердіѕ їйіне барды Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Жеңіс мерекесі қарсаңында облыс əкімі Қанат Бозымбаев соғыс ардагері Үбіжан Əміркеновтің шаңырағына арнайы барып, 95 жастағы қарт майдангерді төл меркесімен құттықтады. Ү.Əміркенов 1918 жылы 18 ақпанда Жамбыл ауданындағы «Көлқайнар» ауылында дүниеге келген. Он сегіз жасқа дейін балалар үйінде тəрбиеленген ол 1938 жылы

МТС-те есепші болып жүрген жерінен əскерге шақырылды. Фин соғысына, Белоруссия, Батыс Украина майдандарына қатысты. Панфилов дивизиясындағы 27 гвардия полкінде артиллерист болды. Мəскеуді қорғап, Псков қаласын, Латвия, Эстония елдерін азат етуге де атсалысты. Осы сұрапыл соғыстардағы ерен ерлігі үшін ІІ дəрежелі «Ұлы Отан соғысы» орденімен екі мəрте жəне «Мəскеуді қорғағаны үшін», «Германияны жеңгені үшін»,

 Талап жəне тəртіп

Ќызметтіѕ ќўпиясы Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Егер қол астындағы қызметкері аяқ астынан жұмыстан кету жөнінде арызын жазып алып келсе, басшы адам не істеуі керек? Бəлкім, «не үшін, не болып қалды?» деп бір ауыз мəн-жайды сұрайтын да шығар. Бірақ, «жұмыстан босаймын» деп шешім қабылдап, біржолата белді бекем буған адам ешқандай бұйрыққа бағынбайтыны анық. Байлап ұстап тұра алмайсыз. Өтінішіне қол қойып беріп, бес күннің ішінде есеп айырысасыз. Қайбір күні Оңтүстік Қазақстан облыстық тəртіптік кеңесінде өткен мəжілісте осы тектес сұраққа бірқатар аудан əкімдері осылай жауап берді. Бірақ, қанша өз еркімен бас тартып, жұмыстан кетуге өздері өтініш берді десек те, бұларды осылай істеуге бір жағдай мəжбүрлеген секілді. Əйтеуір, осында бір гəп бар. Отырар ауданы, Балтакөл ауыл округінің əкімі, Созақ ауданы, Қаратау ауыл округінің əкімі, Түркістан қаласының сəулет жəне қала құрылысы бөлімінің бастығы, Шымкент қаласы, əл-Фараби ауданы бойынша мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау басқармасының жетекші маманы... Барлығы да үстерінен қылмыстық іс қозғалып жатқан кезде арыздарын жазып, қызметтерінен босап кеткен. Арада бірнеше уақыт өткеннен кейін

барып, барлығы сотты болып, шартты жаза алған. Бұл қызметкерлер жұмыстан босауға неге соншалықты асықты? Əлде алдын-ала өз еркімен босап кетсе, жазасы жеңілдейді ме? Тіпті, Мəжілісте «бұлар мемлекеттік қызметтен күні бұрын кетіп қалғандықтан сотталғаны туралы мəліметтер прокуратураның арнайы есебіне тіркелмейді, уақыт өте келе қайтадан мемлекеттік қызметке оралуға болады» деген де пікірлер айтылды. Бірақ, прокуратура өкілдері «кез келген қылмыстық іс есепке тіркеледі» деп, ол пікірді жоққа шығарды. «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңының 28-бабының 1-тармағында мемлекеттік қызметшінің теріс себептермен жұмыстан босатуға əкеп соғатын тəртіптік теріс қылық жасаған адамдарды өз еркімен жұмыстан босатқаны үшін мемлекеттік қызметшілерге тəртіптік жазалар қолданылу мүмкіндігі берілген. Бірақ тəртіптік жаза теріс қылық анықталған күннен бастап бір ай ішінде қолданылады, алты айдан кейін қолданыла алмайды дейді бұл жөнінде Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша басқармасының бастығы Берік Бекжанов. Осы мəселе бойынша екі ауданның əкімі тəртіптік кеңес мүшелері алдында есеп берді.

(Соңы 8-бетте).

қайратты да қайсар жандарға бүгінгі ұрпақтың ризашылығы шексіз», деді Алматы облысының əкімі Аңсар Мұсаханов. Бұл басқосудың бір ерек шелігі – ардагерлер бүгінгі бейбіт заманға тəубешіліктерін айтып, өз ара шүйіркелесіп, Отан алдындағы міндетін қиын-қыстау күндерге қарамай, иілмей адал атқарғандарын еске алысып, бір серпіліп тарасты. Алматы облысы. «Ерлігі үшін», «Маршал Жуков» жəне басқа медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін Красногор ауданында шикізат дайындау мекемесінің директоры, Қаратау артелінің директоры, Жамбыл нан комбинатының өткізу бөлімінің бастығы болып қызмет атқарған ардагер бүгінде тəуелсіз елінің қызығына куə болып, аман-есен тұрып жатыр. Қарт майдангердің отбасында болған облыс басшысы ардагерге мықты денсаулық, отбасына, бала-шағасы мен немерешөбересіне мол бақыт тіледі. Жамбыл облысы.

Бїгінгі нґмірде:

Мыќты армия – мыќты Ќазаќстан! 4-бет

Намыс сардары

5-бет

Ќаратаудан Карпатќа дейін

6-бет


2

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

ЕРЛІК – ЕЛГЕ МҰРА,

Үстіміздегі жылдың 27 ақпанында «Егемен Қазақстан» газетінде жазушы Бауыржан Момышұлының «Андрей – Əділгерей» атты туындысы жарияланды. Ондағы басты кейіпкер – қазақ жауынгері бізге Баукеңнің 1981 жылы «Жалын» баспасынан жарық көрген «Адам қайраты» кітабындағы шағын əңгімеден де жақсы таныс еді. Ал қаламгер архивінен алынған жоғарыдағы нұсқа ол шығарманың əу бастағы қысқармаған түпнұсқа варианты секілді. Бұл жəдігерді тауып, редакцияға ұсынған Момбек Əбдəкімұлы туындыдағы алғысөзінде оны осылай түсіндіреді.

Əңгіменің жазылуына не себеп болған дейсіздер ғой, құрметті оқырман. Айтайық. Шамасы 1945 жылдың көктемі болуы керек. Прибалтика майданындағы 9-шы дивизияға басшылық етіп жүрген гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлы полуторка машинасында келе жатып жол бойынан бір нəрсені көзі шалып қалады. Өтіп бара жатқан жаяу əскерлер ротасы сапының ортасында еңгезердей жауынгер қазақ келеді екен. Гимнастеркасының оң

Осылай деген Сəрсекең қолыма облыстық «Атырау» газетінің 2004 жылғы 15 мамырдағы нөмірін ұстатты. Басылымды парақтап қарай бастадым. Оның 10-шы бетіне келгенімде «Бауыржанды таңғалдырған Əжігерей» деген мақалаға көзім түсті. Авторы – журналист Шөпенғали Дəуенұлы. Мақала иесінің кезінде осы дүниесін республикалық газеттерге неге бермегенін білмеймін, өз басым оны оқып отырып: «Айтары жоқ, мұндағы келтірген деректер өте құнды», – деген тоқтамға келдім. Олай дейтінім, біріншіден, автор күрмеуі көп күрделі

жақ көкірегінде бір қарысқа жуық қызыл белгі бар. Мұндай ерекшелік ол кездері шайқастарда көп жараланғандық пен контузия алғандық ұғымын білдіретін. Сол есіне сап ете түскен комдив көмекшісіне əлгі жауынгермен əңгімелесіп, ол жөніндегі мəліметтерді кешке өзіне баян етуді бұйырады. Сөйтсе, бұл... төрт жылда 16 рет жараланған жаужүрек қандасымыздың бірі екен. Əңгімедегі біздің назарымызды аударған, əрине, осы ғажап дерек екені анық. Бірақ ойымызды сол сəтте бұдан басқа да бір жəйттің мазалағанын жасырмаймыз. Ол: «Мұндай шығарма кейіпкері өмірде болған адам ба, жоқ əлде қаламгер қиялынан туған жиынтық образ ба?» деген сауал еді. «Олай болуы да, болмауы да мүмкін нəрсе-ау...» дейміз іштей. Осындай ойлармен арпалысып отырып, Атырау өңіріндегі көп жəйттерден хабары бар-ау дейтін үш-төрт əріптесімізге телефон шалдық. Себебі, Баукеңнің «Адам қайраты» əңгімесіндегі басты кейіпкер Əділгерейдің өмірі туралы аталмыш шығармада: «Оның қонысы Ембінің мұнай шыққан жері», деген дерек бар. Ендеше... – Иə, ондай адам болған, – деді сұрау салған журналистеріміздің ішінен үшінші болып ақжолтай хабар айтқан Құттыгерей Смадияров. – Соғыстан аман-есен келген. Əңгімеде Əділгерей болып суреттелгенімен, Баукең кейіпкерінің өмірдегі шын аты – Əжігерей. Ал фамилиясы – Қалымов. Бұл кісіні анық білетінім, бір-бірімізге жамағайындығымыз бар. Ақсақал 1975 жылы қайтыс болды. Кезінде, яғни 1985 жылы Əжекең жөнінде мен де қалам тартып, ол «Лениншіл жасқа» шыққан. Майдангер жөнінде қазір дұрыс əңгіме айтып беретін бір адам қалды. Ол – оның күйеу баласы Сəрсенбай. Бұл кісі қазір облыс орталығының іргесіндегі Жұмыскер поселкесінде тұрады. Мұнда келсеңіз көп жайды осы Сəрсекеңнен біле аласыз. – Ой, рахмет! Көп жаса! Өркенің өссін, бауырым! ...Осыдан соң көп ұзамай Атырауға да жол түскен еді. Сөйтіп, енді, міне, Құттыгерейдің жоғарыда айтқан адамы Сəрсенбай Амантаевты іздеп тауып, зейнеткер қартпен əңгімелесіп отырмыз. Ол кісінің айтуына қарағанда Əжігерей Қалымов 1913 жылы бұрынғы Гурьев облысының Нарын құмы етегіндегі Мыңтөбе елді мекенінде дүниеге келген. Əкесі Ыбыраев Қалым ерте қайтыс болады да, анасы Ембі наубайханасындағы ұнды кебектен айыратын елгезерші мамандығын меңгеріп, балаларының нəпақасын содан табады. Балалары дегенде Əжігерей бір кіндіктен үшеу екен. Олар: кейіпкеріміздің өзі жəне Қырмызы, Жамал есімді қарындастары. Осыларды асырап, ержеткізсем деп жүрген шешесінің бір жағына шығу үшін жасөспірім жеткіншек еңбекке өте ерте араласады. Сөйтіп, соғысқа дейін малшы, балық аулау кемесінде жүкші, жергілікті «Заготскот» мекемесінде жүн-жұрқа жинаушы, Гурьев балық консерві комбинатында моторист болады. – Қайын атам соғысқа 1941 жылы Бақсай əскери комиссариатының шақыруы арқылы аттаныпты. Бұл қазіргі Исатай ауданы ғой, – деді үй иесі жоғарыдағы əңгімелерді айта келіп. – Ал одан кейінгі өмір жолы, яғни, майдандағы кезі... Ол жазушы Бауыржан Момышұлының «Адам қайраты» əңгімесінде айтылған емес пе. Дегенмен, мына мақаладағы деректерге де назар аударып көрсеңіз. Менің ойымша, мұнда біраз нəрселер дұрыс қамтылған сияқты.

тағдыр иесі Əжігерей Қалымовпен 1970 жылы маусым айында Гурьев облыстық «Коммунистік еңбек» газеті редакциясында кездесіп, жүзбе-жүз сөйлескен. Бұл – анық факт. Екіншіден, Баукең əңгімесінде Əділгерей – Əжігерейдің Прибалтика майданындағы 9-шы дивизияға келгенге дейінгі қай əскери құрамаларда болғандығы, сондай-ақ қай жерлерде шайқасып, қандай жағдайларда жараланғандығы жөнінде əдеби көркем шығармаға қойылатын жанр талабына сəйкес оларды қамту қажет деп табылмаса, ал нақтылықты нысана еткен мына газет мақаласында солардың бəрі, яғни өмірлік фактілердің дені майдангердің өз сөзімен баяндалып, дəйекті деректермен түйінделіп отырылған. Үшінші, Əжігерей Қалымовтың өмірбаянына жаңа бет болып қосылар бір жайт, оның 1941-1945 жылдар аралығында алған наградалары жөніндегі деректің де бар екендігі. «...Жорық жолдарым Мəскеу түбіндегі атышулы шайқастан басталды, – депті майдангер аға журналист Шөпенғали Дəуенұлымен кездескенде. – 19801-ші полк құрамында 1941 жылғы 5 желтоқсанда əскери ант қабылдадым да, автоматшы болып, 11 желтоқсанда ұрысқа кірдім. Екі тəулік қорғаныста болып, үшінші тəулікте қарсы шабуылға шықтық. Сол от кешуде мен басымнан жəне оң аяғымнан жараланып, санитарлық бөлімге түстім. ...Тағы бір ауыр шайқас 1942 жылдың күзінде Дондағы Калач маңында болды. Онда мен Оңтүстік-Батыс майданы əскерлерінің қатарында едім. Калач үшін шайқаста дұшпанның үш танкісін граната лақтырып өртедім. Жау əскерімен жекпежек келіп, қолдасып соғысқан сəттерім де болды. Сталинград майданының жеңіспен аяқталуына да аз да болса үлесімізді қостық. Сол жолы қатты жарадар болдым. Бірақ, түбі қайыр, қатардан қалғаным жоқ. Майдан батысқа қарай ілгерілей берді. Сондағы өзім қатысқан Орша түбіндегі шайқас, Прибалтика мен Польшаны азат ету ұрыстары аса қиын жағдайда өтті. Ақырында Ұлы Жеңіс күніне де жеттік қой!..» Міне, Əжігерей Қалымовтың Ұлы Отан соғысындағы төрт жылдық өмірінің кейбір көріністері осындай. Бұған Баукең əңгімесінде келтірген бір дерек: «Ережеп (Ржев – ред.) қаласы түбіндегі оборонада тұрғанда», – дейтін Əкімгерей – Əжігерейдің өз сөзін қоссақ, кейіпкеріміздің қандай отты нүктелерде болғандығы одан əрі қомақтылана түседі. Ал енді: «Оның соғыстағы алған

Жанболат ƏЛИХАНҰЛЫ (Аупбаев), «Егемен Қазақстан».

Бір денедегі 16 жараќат

жарақаттары қандай? Олар құжаттармен дəлелденген бе?» – деген сауалға келейік. Бұл үшін алдымен өзіміз білетін «Адам қайраты» əңгімесінен шағын үзінді келтіріп барып, содан соң оны жоғарыда аталған «Атырау» газетіндегі фактімен салыстыралық. «Диву даешься, товарищ полковник, – деп бастады əңгімесін начсандив. – Насколько уживчив и живуч бывает человек. Оның барлық документтерін тексердік, өзін рентгенге де салып көрдік. Денесінде бір оқ, бір осколок бар екен». «Оларды алуға болмай ма?». «Алуға неге болмасын, бірақ та ол үшін оның қоң еттерін пышақты төртбес елі бойлата кесу керек... Əлдеқашан бітіп кеткен жараларға тиюдің керегі де болмас». «Одан кейін ше?». «Балтыр сүйектері екі рет жарақаттанған екен. Оларға кезінде дұрыс операция істелгенге ұқсайды... Бір бүйрегін де алып тастапты.». «Бүйрексіз адам қалай...». «Бір бүйрегі бар адам кəдімгідей-ақ өмір сүре береді. Сыңар бүйрегі таза көрінеді, ол жағын да ескердік... Өкпесіне оқ тигенде операция істеу үшін екі оң сүбе қабырғасын алып тастаған екен... Ішінен оқ тигенде ішектерін де кескілеген. Қалғандары жеңіл-желпі жаралар. Оларға справкалары бар». Баукең əңгімесіндегі басты кейіпкер Əкімгерейге қатысты деректер осылай десе, ал оның өмірдегі прототипі Əжіғали Қалымовпен 1970 жылы жүздескен облыстық газеттің қызметкері: «Майдангер қарттың соғыста қай күні қандай жарақат алғанын дəлелдейтін анықтамалары бар. Сол жолы оны да көрсетті», – дейді. Сөйтеді де: «Жарақат алған кездері», – деп «Қызыл Армия жауынгерінің жеке кітапшасы» мен соғыс жылдарындағы əр кездері берілген анықтамалардағы деректерді төмендегіше тізеді. «14.ХІІ.41; 15.V.42; 20.VІІІ.42; 25.ІХ.42; 29.ХІІ.42; 4.VІ.43; 25.ХІІ.43; 20.VІІ.44; 4.VІІІ.44; 22.ІХ.44; 19.Х.44; 5.ІІ.45». Мұндағы нақты көрсетілгені – 12. Оған 2 ауыр контузияны қосыңыз. Мұның сыртында «Адам қайраты» əңгімесі үзіндісінде айтылған қоң етке бойлай кіріп, əлдеқашан бітіп кеткен «1 оқ пен 1 снаряд жарықшағы» тағы бар. Сөз ретіне қарай айта кетейік, Əжігерей Қалымовтың майдан даласындағы осындай жансебілдігі еленбей қалмаған. «Жеке басының жаужүректігіне байланысты екі мəрте жауынгерлік Қызыл Ту, І дəрежелі «Отан соғысы», ІІІ дəрежелі Даңқ ордендерімен, «Ерлігі үшін», «Сталинградты қорғағаны үшін» медальдарымен марапатталған», – деген

дерек келтіреді Шөпенғали Дəуенұлы өз мақаласында. Ал кейіпкеріміздің соғыстан кейінгі өмірі ше? Иə, майдангердің бейбіт кезеңдегі жағдайы қалай болған? Енді осы жөнінде сөз қозғайық. – Баукең шығармасының бір жерінде мынадай диалог бар ғой, – деді манадан бері менің ойымды бұзғысы келмеген Сəрсенбай қария қайтадан əңгімеге араласып. – Ол: «Өзім кеш үйленгендердің бірі едім. Қатыным бір жұмыскердің қызы болатын. Мен əскерге кеткенде аяғы ауырлап қалып еді». «Аман-есен босанған шығар?» «Қайдам... Өзім шалоннан (эшелоннан) түскелі бері бір шасқа (частьқа) тұрақтай алмағандықтан, қайта-қайта болобой (полевой) поштамыз өзгеріп, үйге хат та жаза алмадым... Кім білсін, бір нəресте туған шығар... Егер аман-есен босанса.., əлде ұл тапты ма екен, əлде қыз тапты ма екен? – деп ойлаймын да жүремін», – деген үзінді. Міне, сондағы: «Егер аман-есен босанса..., əлде ұл тапты ма екен, əлде қыз тапты ма екен», – деп Əділгерей – Əжігерейдің алаңдағаны, ол кісі соғысқа кеткенде іште қалып, 1942 жылдың қаңтарында туған Гүлфия атты апаларың болатын. Əжекең 1945 жылы майданнан елге оралғанда зайыбының дүниеден қайтқанын естиді. Үш жасар қызы детдомға өтіп кеткен екен. Жалғыз перзентін жарғақ құлағы жастыққа тимей іздеп жүріп, оны балалар үйінен 1949 жылы əзер тауып алады. Сөйтеді де тұла бойы тұңғышын қарындасы Қырмызының қолына тəрбиелеуге береді. Өзі əр жерде əртүрлі жұмыстар істеп, Мəки есімді сауыншы əйелге үйленеді де, Махамбет ауданындағы Чкалов совхозына түпкілікті орнығады. – Əжекеңнің қызы Гүлфия апаларыңмен мен 1962 жылы танысып, отбасын құрдым, – деп жалғады əңгімесін одан əрі үй иесі. – Зайыбым Гурьев балық консерві комбинатында еңбек етті. Мен құрылысшы болдым. 6 бала тəрбиелеп өсірдік. Қосағым қайтыс болғалы бері кенже ұлымның қолында тұрып келе жатқан жайым бар. – Енді сіз мынаны айтыңызшы, Сəрсеке. Майдангер Əжігерей Қалымов өмірде қандай адам болып еді? Бейбіт кезеңдегі ғұмырында немен шұғылданды? Күйеу баласы болған соң, өзіңізді жақын тартып, шешіліп бір сөйлеген кездері болды ма? Болса, сондай сəттерде не айтқанын еске түсіріп көрсеңіз... – Əжекең Баукеңнің əңгімесінде суреттелгендей алып денелі, бойы ұзын, тұйық мінезді кісі-тін. Гүлфиядан басқа перзенті жоқ еді. Малшы болды. Зейнетке шығарының алдында астындағы жалғыз атымен ауылдық поштаның хат-хабарын тасыды. Ақбоз аты өте ақылды жануар еді. 70-ші жылдардың басында иесінің қартайғанын біліп, жүріс-тұрысы қиындаған қарияның үзеңгіге аяқ салуын жеңілдету үшін не алдыңғы екі тізесін бүгіп, не бүйірлеп жатып, иесін ер үстіне оп-оңай қондырып алатын. Ақсақалдың ара-тұра əңгіме айтқандағы бір есімде қалған жайт: «Баукеңді көрсем!» – деген арман еді. Бірде радиодан: «Алматыдан Əбу Сəрсенбаев бастаған ақын-жазушылар тобы Гурьев облысына келді. Астаналық қонақтарды Жазушылар одағының осындағы бөлімше жетекшісі, драматург Берік Қорқытов бастап алып жүр» деген хабарды естіп: «Олардың арасында Бауыржан Момышұлы жоқ па, екен?» деп бізден қайта-қайта сұрағаны бар. Кейін білдік қой, жарықтықтың сонда не ойлағанын. Сөйтсек, ол: «Батыр жоғарыдағыдай творчестволық бригада құрамында осында келіп жатса, іздеп барып амандасып, ақбоз атымды қонақтың алдына көлденең тартып мінгізіп жіберсем» деген ішкі бір игі ниеті екен. Бірақ бұл ой орындалмады. Қария қайтыс болғанда сол ат атамыздың асына сойылды. – Майдангер қайда жерленіп еді? Басы қарайтылған ба? – 1975 жылы жазда өмірден өтті ғой. Зираты Сарайшық маңындағы Қарабай қорымында. 1913 жылы туғанын жоғарыда айттым. Бұл биыл атамыздың 100 жылдығы деген сөз. 9 мамыр – Жеңіс күні қарсаңында балаларымды ертіп алып, зиратының басына құран оқып қайтсам ба деп отырмын. Біз сияқты зейнеткер қарт адамның қолынан бұдан басқа не келеді. Мұсылмандық парыз ғой... ...Сəрсенбай ақсақалмен əңгімелесіп болып, қайыр қош айтысқан соң, облыстық тарихи-өлкетану музейіне кіріп шығуды ұйғардым. Ойым: «Майдангер Əжіғали Қалымов туралы тағы бір тың деректер табылып қала ма?» деген үміт болатын. Өкінішке қарай, ештеңе жоқ болып шықты. Біздіңше қияметтің қылкөпірі дерлік сында 16 рет жараланса да қыңқ демеген, бейбіт өмірде де көп қиындықтар көріп, оған еш мойымаған кең қолтық қазақ шалының суреті мұндағы «Ұлы Отан соғысы» деп аталатын стендтегі самсаған ардагерлердің ортасынан ойып тұрып-ақ орын алатын адам сияқты. Бірақ ескерусіз, ұмыт қалғанын көрмейсіз бе? Ертесінде Атыраудан елең-алаңда əуеге көтерілген ұшақ ішінде отырып, мен міне, осыны ойладым. Атырау облысы.

(Соңы. Басы 1-бетте). Біздің бір байқағанымыз, Талғат аға қашанда қыранның пырағы – ИЛ-2 ұшағына сипаттама беріп түсіндіргенді жақсы көреді. Жалпы, авиация шабуылдаушы, жойғыш, бомбалаушы, барлаушы деп бірнеше түрге бөлінеді ғой. Соның ішінде шабуылдаушы авиацияның негізгі міндеті жер бетіндегі

жаңылып көрмеген бағдаршыл болжампаз да біздің Бигелдинов болып шығыпты. Талғат Жақыпбекұлы қойылған сұраққа орай, міне, тағы бір майдан оқиғасын əңгімелеп айта бастады. Дəл Жеңіс күні, 9 мамырда соғыстың соңғы нүктесін қою құрметі де қазақ қыранының пешенесіне бұйырыпты. Ол сол күні ертемен «Бүкіл эскадрильяңмен

Батырдыѕ кґзіндегі шуаќ жаудың адам күші мен техникасын құрту болып табылатынын қарт қыран əркез тəптіштеп айтады. Осы міндетті атқарушы ИЛ-2 ұшағы екі зеңбірек, екі пулеметпен жабдықталған. Алты «Катюша» снаряды мен бомбалары бар. Соғыс кезінде ИЛ-2-лерді көргенде жаудың үрейі ұшатын болған. «Мына кинода менің бүкіл өмірім түгел айтылып қойыпты ғой. Ал, айналайындар, енді мен сендерге не айтайын? Қане, өздерің сұрақ қойып көріңдерші?» деп батыр аға күлімдеп, тағы да көзінен шуақ шашты. Сұрақтар да қойылып жатыр. «Соғыс кезінде ең бір есте қалған шайқасты айтыңызшы?» дейді. «Жеңіс күнін қай жерде, қалай қарсы алдыңыз?». Бұларға Талғат Жақыпбекұлы барынша ыждағаттылықпен жауап берді. Əрине, батырдың есте қалған шайқастары көп көрінеді. Бірде ол немістің біздің 108 ұшақты жойған «аспан перісі» атанған майталманын атып құлатады. Бұл шабуылдаушы ұшақтың жойғыш ұшақты атып түсірген бірінші оқиғасы екен. Өзінің №13 ұшағымен жау ұшағын жайпағанын да ешкімге айтпай, полкіне аман-есен оралады. Сөйтсе, ертеңіне дивизия командирі, полковник Каманин іздетіп, шақырып алып: «Кешегі жау ұшағын атып түсірген сенсің бе?» деп тергеуге салады. «Мен болсам мен шығармын», дейді Талғат. Сонда Каманин: «Сен өзің кешегі ерлік қимылыңмен əуе ұрысының жаңа тактикасын ойлап тапқаныңды білесің бе?» деп құттықтаған болатын. Ал өзі атып түсірген неміс майталманы: «Мені атып түсірген ер кім? Соны көрсетіңдерші», деп зарлап ол жатыр дейді. Осылайша, біздің Талғат ағамыз шабуыл соққысының нағыз сойқан көк дауыл перісіне айналған. «Ұшатын танк» атандырып, ИЛ-2 ұшағына дем салып, даңқын шығарушылар да осы Талғаттар. Ал неміс солдаттары ИЛ-2лерге «қара ажал» деп ат қойған екен. Осы оқиғадан кейін газетке де мақталып шығыпты, абырой-беделі күрт артып, звено командирі етіп көтеріпті. Ең ақырында 1945 жылдың 27 маусымында екінші Батыр Жұлдызын жарқырата таққан. Сөйтіп, бүкіл соғыстың өн бойында жау жайлаған жерлердің аспанында жалпы жиыны 500 сағаттан артық ұшқанда бір де бір рет бағытынан

Праганың күнгей шетінен жер бауырлап ұшып өт!» деген шұғыл жауынгерлік тапсырма алады. Сөйтсе, қаланың оңтүстік жағына орнығып алған бір эсэс дивизиясы «сөзсіз тізе бүгуді мойындамай», қарсыласып жатқан көрінеді. Үстерінен қара бұлттай төніп Талғат эскадрильясының болат беренді сұңқарлары шүйіле қаптап ұшқанда жау жүйкесі бырт-бырт үзіліп, солдаттар үрейлері ұшқаннан тоңқалаңдап жата қалып, қолдарын көтеріп беріле бастайды. Оқ жұмсамаған психологиялық əуе шабуылы осылайша діттеген мақсатына жетеді. Сонда құлақтағы радиоқондырмадан: «Молодец, Бигелдинов! Задание выполнено! Возвращайся домой!» деген командирінің шат дауысын естіген Талғат сұңқарларын соңынан ертіп, соғыстың соңғы нүктесін қойып, Дрезден түбіндегі тұрақтарына жеңіс жалауын желбіретіп оралған екен. Соғыстан кейінгі бейбіт өмірде де Талғат Жақыпбекұлы ерлікке барабар еңбек үлгілерін көрсете білді. Айтар болсақ, Қазақстандағы азаматтық авиацияның дамуына елеулі үлесін қосты. Берік бетонды ұшып-қонатын жолтабан алаңы салынуына бастамашы болып, соның арқасында Алматыдан Мəскеуге, басқа қалаларға үлкен ұшақтар алғаш ұша бастады. Республикамыздың барлық дерлік облыс орталықтарында уақыт талабына сай ұшу-қону алаңдары бар аэродромдар салынуына қозғау салып, өзі сол игі істің басы-қасында жүрді. Ең бір ғажабы, өзінің туған ауылы Майбалықтың маңайынан қазіргі Астана əуежайының орнын таңдау да Талғат ағаның өз маңдайына жазылыпты. Осыны тағдыр сыйы демей көріңізші. Батыр өмірінің əңгімелерін жиылған жұрт қызыға ұйып тыңдады. Талғат Жақыпбекұлы тұғыры биік тəуелсіздігімізге, қазіргі қуатты армиямызға қуанышты екендігін білдірді. Халқымыздың дəстүріне сай иығына жабылған қазақы шапан генерал формасына жарасып тұрды. Еліміздің Отан қорғаушы күні, Жеңіс мейрамы қарсаңында осынау ұлағатты кездесуге келген əрбір адам ерекше тағдыр еншілеген қазақтың осындай текті қыраны болғанға мың шүкір айтысты. АЛМАТЫ.

Жетпіс жылдан соѕ табылды

Жамбыл облысының Қордай ауданындағы Кенен ауылының тұрғыны, із-түзсіз кеткен панфиловшы жауынгер Кəртайған Босшығұлов ресейлік іздеуші Дмитрий Жуктың көмегінің арқасында жетпіс жылдан кейін табылды. Ол К.Босшығұловтың жерленген жерін анықтап, одан қалған жалғыз тұяқ Күлжамыш Кəртайғановаға хабарлады. Əкесі майданға аттанғанда Күлжамыш бар-жоғы 3 жаста екен. Ол өзінің хаттарында Мəскеу түбінде Панфилов дивизиясының құрамында соғысып жүргенін жазыпты. Кейін жауынгерден хат келуді қойған. Бірақ отбасы соғыс аяқталған соң да одан күдерлерін үзбеген. – Соғыс басталғанға дейін əкем тарих пəнінің мұғалімі, ал шешем

қазақ тілі мен əдебиеті пəндерінің мұғалімі болып Киров ауылында жұмыс істепті. Одан кейін Қызыл Октябрь жəне Ворошилов атындағы мектептерде сабақ берген көрінеді, – дейді Күлжамыш. – Əскери киім киген əкем есімде, ол қоштасарда бетімнен сүйген болатын. Анам 1964 жылы өмірден озды. Мен əкемнің тағдырын білу үшін қолымнан келгеннің бəрін жасауға бел будым. Ресейдің мемлекеттік мұрағатынан жақында табылған құжаттан белгілі болғанындай, Кəртайған Босшығұлов 1943 жылдың 5 қаңтарында Сахны деревнясы үшін болған ұрыста ерлікпен қаза тауыпты. Жерленген жері Псков облысының Носково селосы көрінеді. К.Кəртайғанова отбасымен бірге əкесі жерленген жерге баруға шешім қабылдайды. Сөйтіп, Псков облысының Великолукий ауданындағы Носково селосына төрт адам болып барады. Үстіміздегі жылдың 19 сəуірінде ол жұбайымен жəне екі баласымен əкесінің басында болып, тəу етеді. Туған жердің бір уыс топырағын салады. К.Кəртайғанова Ресейге баруға көмектескен «Қаратау» ЖШС-нің бас директоры Артур Бекеновке, «Қазатомөнеркəсіп», «Эйр Астана» компанияларына өзінің үлкен ризашылығын біл діреді. Сондай-ақ, Великолукий аудандық əскери комиссариатының қызметкері Светлана Кузнецова мен Псков облысындағы Переслегин болысының басшысы Василий Сарапинге əке сінің атын өшірмей, мəңгі белгі қойғандары үшін зор алғысын жеткізеді. «Егемен-ақпарат».


3

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

ҰРПАҚҚА ҰРАН Ќўрметті ќазаќстандыќтар!

«Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының Саяси кеңесі барлық қазақстандықтарды мерейлі мереке – Жеңіс күнімен құттықтайды! Жеңіс күні нағыз табандылық пен батылдықтың, өз Отанына деген шексіз сүйіспеншіліктің, ержүрек батырларымыздың асқақ рухының символына айналған абырой мен даңқтың мерекесі. Бұл күн халқымыздың шежіресінде мəңгі қалар, тарих төрінен орын алған айтулы мереке. Біз бейбіт өмір мен жасампаздық үшін күрескен қаһармандарымыздың ерліктерін ұмытпақ емеспіз. Елбасы, «Нұр Отан» партиясының Төрағасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың адамзат тарихындағы қасіретті соғысты бастан кешірген аталарымыз бен əкелерімізге көрсетіп келе жатқан қамқорлығы – олардың жанкешті ерлігі мен жеңісіне деген зор құрмет екені сөзсіз. Ардагерлеріміздің көрсеткен ерлігі өшпес өнеге. Ол өскелең ұрпақты еңбекке, Отанды қорғауға рухтандырады. Сондықтан Ұлы Жеңіс күні қарсаңында 7 мамырда біз егемен еліміздің айтулы мемлекеттік мерекесін – Отан қорғаушы күнін атап өттік. Қадірлі Ұлы Отан соғысының ардагерлері жəне тыл еңбеккерлері! Салтанатты мереке қарсаңында шын жүректен Сіздерге зор денсаулық, ұзақ ғұмыр тілейміз! Əрқашан аспанымыз ашық, күніміз жарқын болсын! Елімізде бейбітшілік туы мəңгі желбіресін! Əрбір шаңырақтан шаттық, жақсылық пен қуаныш кетпесін!

Жеѕіс кїні ќўтты болсын! Ардаќты Ўлы Отан соєысыныѕ ардагерлері, тыл еѕбеккерлері! Ќўрметті отандастар! Сіздерді Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 68 жылдығымен шын жүректен құттықтаймыз! Бұл күн тарихта туған жердің бостандығы, келешек ұрпақтың бақытты болашағы жолында қаһармандықпен, ерлікпен, жанқиярлықпен күресудің жарқын белгісі ретінде алтын əріптермен жазулы. Бұл күні біз Бейбітшілікті, Тəуелсіздікті жəне өз Отанының бостандығын қорғап қалған батыр ұлдардың алдында бас иіп, рухына тағзым етеміз. Сіздер қайтпас қайсарлықтың арқасында Ұлы Жеңіске жетіп, асқан қаһармандықпен елге, бірлік пен тұтастыққа қызмет етудің, шынайы патриотизмнің үлгісін көрсеттіңіздер. Бүгінде біз Сіздердің халық жадынан ешқашан өшпейтін, адамзат үшін жасаған баға жетпес ерліктеріңізді мақтан тұтамыз. Бəріміз үшін қастерлі Жеңіс күні Отанымызға бейбітшілік, баршаңызға мерекелік көңіл-күй, отбасыларыңызға бақыт жəне береке тілейміз! Ардақты ардагерлер, Cіздерге зор денсаулық, ұзақ ғұмыр тілейміз! Сіздерге мың алғыс. Жасай беріңіздер, құрметті Жеңімпаздар! Қазақстан халқы Ассамблеясы.

Брест ќамалын ќорєаушыларєа арналєан кґрме

Самат МҰСА,

«Егемен Қазақстан».

Сейсенбі күні Бейбітшілік жəне келісім сарайында Ұлы Отан соғысындағы берік қорғаныс үлгісін паш еткен Брест қамалын қорғаушыларға арналған «Брест қамалының шежіресі – фотосуреттерде» көрмесі ашылды. Ол «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясы «Қаһарман Брест қамалы» мемориалдық кешенімен бірлесе отырып, Беларусь Республикасы Елшілігінің қолдауымен ұйымдастырылды. Көрмеге Брест қамалындағы шайқастарға жəне оны қорғауға қатысқан қазақстандық жауынгерлерге арналған 60-тан астам сурет, сондайақ қамал аумағындағы қазба жұмыстары барысында табылған жəдігерлер қойылған. Көрмені аша келіп, «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек бұл оқиға Ұлы Жеңісті жақындатқан ержүрек майдангерлерге жəне тылда жанқиярлықпен еңбек еткен барлық еңбеккерлерге деген құрмет екенін атап өтті. Көрмені тамашалауға

келген жұртшылық Брест қамалын қорғаушылар туралы мəліметтер арасынан өздеріне таныс қаһармандардың атыжөндерін іздеп жатты. Сол тұста мен қазақстандық қатардағы жауынгер Əбдіразақ Мəмиев туралы да деректерге назар аудардым. Онда қазіргі кездегі Парламент Сенатының Төрағасы Қайрат Мəмидің əкесі, соғыстан жарақат алып, елге оралып ұстаздық етіп, жас жеткіншектердің білім алуына бар өмірін арнаған ардагер Ə.Мəмиев əйгілі қамал аумағында орналасқан 125 атқыштар полкінің қатардағы жауынгері, мерген ретінде ұрыстарға қатысқаны туралы жаңа ақпараттар беріліпті. Брест қамалын қорғаушылар тақырыбын зерделеп жүретін мен үшін бұл деректер қазақстандық жауынгерлердің ерлігін айшықтай түсетін қызықты дерек болды. Бұл көрме бүгінгі буынға сұрапыл жылдарда Отан үшін от кешкен аға ұрпақтың ерлігін естен шығармауға қызмет етеді. Жастарды отансүйгіштікке тəрбиелеуде өткен тарихты еске алудың маңызы зор екені даусыз.

Жазу үстелімде жауынгер мұрасы жатыр. Көбісі өлеңдер. Бірақ «өлең» деген қасиетті атқа жауап бере ала ма, жоқ па, ол жағына таласа алмаймын. Сонда да бірнеше қайтара оқып шықтым. Өйткені, қазақтың қара өлеңінің ғажайып ұйқастарына ұйып өскен жандар үшін қарабайырлау көрінгенімен, жауынгер жүрегін жарып шыққан жырларда сұрапыл соғыстың бір ащы шындығы менмұндалайтын сияқты. Оның үстіне арада 70 жылға жуық уақыт өтсе де əлі еш жерде жарияланбапты. Алатаудың ақиығы Кенен мен Жетісудің жезтаңдай жырауы Есдəулеттің қасына еріп жүрсе де, соғысқа дейін де, соғыстан кейін де облыстық мəдениет бөлімі мен театрды басқарып, мектепте директорлық қызметтер атқарса да майдан жырларын жариялатуға құлшынбапты. Ал «Қызыл Жұлдыз» ордені мен бірнеше медальді өңіріне қадаған аға лейтенанттың өзі болса бүгінде арамызда жоқ. Дегенмен, өзі кеткенімен, артында өлеңдері, жырлары, термелері қалған марқұмның мұрасын Жеңістің 68 жылдығына орай ебін тауып неге «сөйлетпеске» деп ойладым да, қиын іске тəуекел еттім. Сонымен, жертөледе жазылған...

əпербақандары «Кеңес өкіметінің қас жауы» деп түрмеге жапты. «Халық жауы» атанған Үмбет халпе, сізге өтірік, бізге шын, сол кезде 81 жасқа келген екен. Оу, 80-нен асқан қариядан қауіптенген өкіметтен не үміт, не қайыр?.. «Жұт жеті ағайынды». Елде ашаршылық басталып, аш-жалаңаш жұрттың алды қырыла бастаған. Жалаңдаған аштық түрмедегілерді де жалмауға айналды. «Жалмауызға да жан керек», қарап отырып қырыла ма, НКВД-нің аудандық бастығы сексеннен асқан халпенің қасына адам қосып, онсыз да азып-тозып, ашқұрсақ боп отырған елден азық-

«Аттыѕ басын Берлиннен бір-аќ тарттыќ» немесе жауынгер жертґлесінде жазылєан жырлар Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Бірінші жыр: «АНТ БЕРДІК ЖАУДЫ ЖАЙПАУҒА...» 482-ші артиллерия полкі қыспаққа тап болды. Жау танктерін атқылай жүріп, Чир өзеніне қарай шегінуге тура келді. Арамшөптей қаптаған жау танктері андыздап əр тұстан шыға келеді. Солдаттардың қатары сиреген. Полк бойынша небары алты зеңбірек қана қалды. Əйтсе де лейтенант Айнақұл Боранбаевтың батареясындағы Тəжімет Əлмұхамедов, Қиялбай Мақсұтов жəне Жекей Саршаевтың зеңбіректері қарақұрттай қаптаған танктерге оқ жаудыруда. Тəжіметтің зеңбірек расчетында оққа ұшпаған екі-ақ жауынгер жүр. Өзімен үшеу. Сондықтан қаза болған қаруластарының орнына Тəжіметтің өзі көздеуші, өзі атушы болуына тура келді. – Оңтүстік батыстан жау танктері көрінді. Атуға дайындалыңдар! Командир даусы саңқ ете қалды. Бірінші болып Тəжіметтің зеңбірегі үн қатты. Ой-шұңқырлардан орағыта өтіп, уақ малды бастаған серкедей жалмаңдап келе жатқан алдыңғы танкке термидті снаряд тура барып тиді. Көз қарықтырар от жарқ ете түсті. Шыр айналған жау танкісі отқа оранып, лапылдап жана бастады... Шалқыған дəурен аяқтап, Кезек берді қорлыққа. Батыстан жау тиген соң, Шыдамадық зорлыққа. Қатардан қалмай бел байлап, Түстік біз əскер қалыпқа, Көп жастардың бірі боп, Аттандым мен де алысқа. – Оқы,– деді военком, – Командир, танкі айдауға. Бірақ көнбей қаладым, Барлаушы болып баруға. Оқып, ойнап, атқылап, Үйрендік, жандық, майданда. Жаудың сыртын аралап, Ант бердік жауды жайпауға. Тəжімет бұл өлеңінің бас жағына «Соғыстан терме» деп жазыпты. Сөзіне де, ұйқасына да тиіскен жоқпын. Өзгертсем, өңдесем, тотыдай түрленейін деп-ақ тұр. Бірақ жауынгер жертөлесінде қарапайым солдаттың жүрегінен туған өлеңнің шынайылығын жоғалтып алатын болғандықтан жұртқа қаз-қалпында ұсынуды жөн көрдім.

Оқ астында он бес күн, Қатты аязда сыналған. Тернопольдің қоршауы, Талайдың белін сындырған. Зеңбірек, мина, пулемет, Аяқ, қолды жұлдырған. Қиын барлау кезінде, Он үш басшы қырылған, Филимошин екеуміз, Қайттық-ау осы қырғыннан. Жауынгер өзі көрген, өзі қатысқан оқиғаны өзі жырлап отырғандықтан, оны бағалы мұра ретінде бағалаған абзал. Ал хал-қадерінше өлеңмен сөйлеу, өлеңмен хат жазу сол тұстағы əр қазаққа тəн қасиет болатын. Алатаудың ақиығы атанған Кенекеңнің «Ақынға қара сөзден өлең оңай» дейтіні де сондықтан. Оқу, білім, тəрбие берді маған, Ай туып, қолдап бізді бұл өкімет. Бесімде «сорлы жетім» мен атандым, Ермек боп арасында отыз жанның. Он сегізде серігім – қарындасым, Айырылып Шəбиімнен жалғыз қалдым. Жетімде атқа міндім жылқы бағып, Сегізде топта болдым бəйге шауып. Талпындым қатарымнан қалмас үшін, Мектептен оқып білім, өнер тауып. Бұл өлеңді де түзеткенім жоқ. Майдангер қалай жазды, солай қалсын деп шештім.

Екінші жыр: «БЕСІМДЕ «СОРЛЫ ЖЕТІМ» МЕН АТАНДЫМ» «Құдайбергеннен Таңат, Медет, Қоғанбай, Шүрегей, Байхан... Қоғанбайдан Жапалақ, одан Дүйсембі халпе. Дүйсембі халпеден молда Үмбет. Ол да халпе болған. Үмбет халпе күллі қазақ даласын аралап, уағыз айтқан. Інісі Əлмұхамед қажы да жақсы істердің басы-қасында жүретін, өнерлі, білімдар адам екен». Ата-баба шежіресін ағалары осылай тəпсірлер еді. «Сендерге не болған? – дейді екен қазақ-қырғыз бас қосқанда атақты халпе Үмбет. Өмірлеріңді ұйқымен, ақымақтықпен, бұзықтықпен, ғафілдікпен өткізесіңдер ме? Бір-біріңе үнемі жамандық тілеп, дұшпандық жасайсыңдар да жүресіңдер. Біле білсеңдер, бұл сендер дің жамандықтарыңнан емес, на дандықтарыңнан. Ал надандық – сендердің дұшпандарың. Бұл дұшпаннан құтылу үшін білім, ғылым, ақыл, ағарту аспаптары керек-дүр. Кей бір адам көп оқып та білімді аспап таба алмайды. Өйткені, оның санасында ақылдың нұры жоқ. Ол ақылдың нұрын табу үшін адамға мағрифат керек, ғафілдіктің ұйқысынан көкірегін оятып, көзін ашу керек-дүр...». Тəжімет жертөледе отырып сонау Қордайдың тəкаппар таулары мен дана даласында сайрап жатқан балалық шағына барлау жасап, қолына қалам алғанда осы ақылгөй атасын еске алатын. Бірақ, өкінішке қарай, сол дана қартты НКВД-нің шаш ал десе, бас алатын

түлік жинауға шығарды. Ақыры атасы ел ішіндегі азап пен қорлыққа жүрегі мен жүйкесі шыдамай 1932 жылы өмірден озды. Осы қуғынсүргінде Тəжімет, əйтеуір, Шымкент асып, аман қалды. Кейін Əулиеатаға оралған. Жасы жиырма екіге келгенше Қордай, Созақ, Түркістан, Шымкентте алған білімі соғыста кəдімгідей кəдеге асты. Білімге құштар, өнерге іңкəр жастың алғашқы еңбек жолы Əулиеатадағы тұңғыш қазақ драма театрында басталған. Басталғанда анау-мынау емес, суреткер жазушы Ғабит Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлуында» Қозы Көрпештің рөлін сомдаған. Кейін, тіпті, облыстық қазақ драма театрына басшылық етті. Меркі ауданында оқу ісінің меңгерушісі, аға инспектор, Талас ауданында Ақкөл орта мектебінің директоры, Жамбыл ауданындағы Шайқорық ауылында мектеп директоры болды. Майданға да Əулиеата өңірінен аттанды. Қолыма қалам алдым бір себеппен, Жарты өмір түссін өткен жетімдікпен. Қуаныш пен қайғыны түгел жазам, Қалсын бұл ескерткіш боп Тəжіметтен. Ерте өлді өз əкеміз Əлмұхаммед, Қолға алды ағаларым, атам Үмбет. Тəрбиелеп өсірді Талмұхамед, Білім берді қажы аға Балмұхамед. Басында атансам да мен жетімек, Əркім-ақ «адам болмас бұл» десіп ед.

Үшінші жыр: «ҮШ МІНДЕТ АЛДЫМ ҚОЛЫМА, КОМАНДАНЫ КҮТПЕСТЕН». Орынбордағы артиллеристер даярлайтын əскери училищені аға сержант шенімен үздік тəмамдаған Тəжімет 1942 жылы 17 тамызда І Украин майданының əскери бөліміне аттанды. Оның соғыстағы алғашқы «мектебі» қалмақ жерін, қалмақ қаласы Елұстаны (Элистаны) азат етуден басталды. «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламада» қазаққа күн көрсетпеген жоңғар мен қалмақтың артында үркердей болып қалып кеткен жұртты азат етуге енді қазақ ұлы Тəжімет атсалысты. «Құдайдың құдыреті» деген осы шығар. Тəжімет 1943 жылы ма мырқыркүйек айларында барлаушылардың командирі ретінде соғысқа қатысып, фашистердің 3 командирі мен 4 солдатын тұтқынға түсіріп, бір пулеметін олжалады. Ұрыс барысында жаудың 2 танкісі мен 1 обозының көзін жойды. Көшетов екеуі осы ерліктері үшін «Ерлігі үшін» медаліне ие болды. Орудияның командирі ретінде Макеев, Сталино, Запорожье, Житомир қалаларын азат етуге қатысып, қоян-қолтық айқаста фашистердің 2 офицерінің жанын жаһаннамға жібергені де соғыс шежіресінде жазулы тұр. Курскіде саяси кеңестің дайындығы мен қайта даярлығынан өтіп, лейтенант шенін алды. Ал 1944 жылы Тернопольді азат етуге қатысып, барлаушылар тобында 14 фашистің көзін жойды. Сондай-ақ, Львов, Варшава, Прага қалаларын азат етуге атсалысып, жау ордасы Берлинді алуға қатысты. Сөйтіп, Берлиннен ауылына аға лейтенант болып оралады. Атақты соғыс есте бар, Тернопольде қиналған, Талай топтар бұл жерде, Окоппен ғана тұра алған. Қоршап алып фашисті, Қырық мың адам жиналған,

Төртінші жыр: «СЕГІЗ ҚЫРЛЫ, БІР СЫРЛЫ ТƏЖІМЕТ» Əулиеатада жүргенде жергілікті газеттерге хабар-ошарлар мен мақалалар жазып, «селолық тілші» атанғаны бар еді, сол өнері майданда да кəдеге асты. «В бой за Родину» деп аталатын газеттің тұрақты оқырманы ғана емес, майдан даласындағы ерліктерден, полк өмірінен, жауынгерлердің тыныс-тіршілігінен хабар жеткізетін белсенді тілшісі де болды. Бір күні Тəжіметтің өзі туралы мақала жарқ ете қалған. Ал, жауынгердің артында қалған мұрасы ішінде Т.Əлмұхамедовтің 5 мамыр – большевиктер баспасөзі күні қарсаңында болып өткен əскери тілшілердің слетінде үздіктер ретінде аталып өткені туралы да мақала бар. Оның басқалардан бір ерекшелігі – латын əліпбиімен қазақша, орыс əрпімен орысша мақала, хат, хабар жаза берген. Ендеше, неге бұларды жауынгердің «төртінші жыры» демеске?!. Бесінші жыр: «АТТЫҢ БАСЫН БЕРЛИННЕН БІР-АҚ ТАРТТЫҚ» Алдымен жаралы боп Өміш келді, Дос, дұшпан қуанышты бірге көрді. Артынан қан төгілген соғыс тоқтап, Күлімдеп елімізге жеңіс берді. Адасқан ағайындар шұрқырасып, Өзара бір күлісіп, бір жыласып. Əкесі тірі қалып екі бала, Ішінен қуанады құнжыңдасып. Жауған шойын астынан аман қайттық, Аттың басын Берлиннен бір-ақ тарттық. Қуанды бала-шаға, қала, дала, Кемпір, шал Құдайына құрбан айтып. Тəжімет Əлмұхамедов соғыстан елге аман-есен оралған соң ұстаздық қызметіне қайта оралды. * * * Бүгінде Тəжімет Əлмұхамедовтей ержүрек те ақжүрек, адал жан арамызда жоқ. Бірақ артында өшпес ізі қалды. Ол – балалары, қыздары, немере, шөберелері, ол – сонау соғыс жылдары жертөледе отырып жазған, бүгін сіздер оқыған жырлары... Біз ол жырлардың назарларыңызға бірнешеуін ғана ұсындық. Жамбыл облысы, Қордай ауданы. -------------------------------------Суреттерде: жауынгер Тəжімет Əлмұхамедов; (солдан оңға қарай) Алатаудың ақиығы Кенен Əзірбаев, соғыстан оралған Тəжімет Əлмұхамедов жəне жетісулық ақын, жырау Есдəулет Қандеков.


4

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

 Оқиғаға орайлас ой

Мыќты армия – мыќты Ќазаќстан! Қазақстанда Мемлекет басшысының бастамасы бойынша биылдан бастап 7 мамыр Отан қорғаушы күні ретінде ресми аталып өтеді. Бұл күні 1992 жылы Қазақстан Республикасының Президенті – Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы Н.Ə. Назарбаев Қазақстанның Қарулы Күштерін құру туралы Жарлыққа қол қойды. Бұл оқиғаның үлкен қоғамдық-саяси мағынаға ие екендігі белгілі. Қазақстан өзінің мемлекеттілігінің дамуы жылдарында əрқашан елдің қорғаныс қабілетін нығайтуға, кəсіби жəне заманауи əскерді құруға ерекше көңіл бөлді. Тəуелсіздік алған жылдарда еліміздің Қарулы Күштері өзінің қалыптасуын аяқтады, аяққа нық тұрды жəне мемлекеттің институты сияқты мазмұнға ие болды. Бүгін біздің əскер жоғары жауынгерлік дайындығымен, ұлттық əскери оқу орындарымен жəне қажетті материалдық-техникалық қамтамасыз ету желісімен ерекшеленеді. Қарулы Күштер қатарында қызмет ету – əрбір қазақстандықтың құрметті міндеті. Ал Отан қорғаушы күніне мемлекеттік мəртебе беру – қазақстандық патриотизмді қалыптастыру үшін керек қадам десек, алғаш өткізілген жауынгерлік шерудің айбынымызды асырған мəні зор оқиға болғаны анық. Бұл бетте қазақстандықтардың алғашқы жауынгерлік шеруден алған əсерлері жарияланып отыр.

Əскеріміздіѕ əлеуетін паш етті Нұрлан ƏБДІРОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

Елбасының қатысуымен өткен Отан қорғау шы күніне арналған жауынгерлік шеру жас азаматтарымыздың үлкен жауапкершілікке үйреніп, шымыр болып қалыптасқандығын айғақтады. Қазіргі өндіріс орындары көптеп ашылып, технологияның қарқынды дамыған заманында əскери сала барған сайын күрделенуде. Озық қару-жарақ түрлерін игеру мен пайдалану үшін үлкен тəжірибе керек. Алғаш рет өткізіліп отырған жауынгерлік шерудің қала орта сындағыдан айырмашылығы, онда оқ-дəрілер пайдаланылды. Шартты нысаналарды əртүрлі қару түрлерімен жою арқылы елі міз қорғаныс саласының

қан шалықты қабілетті екендігі еліміз тұрғындарының назарына ұсы нылды. Осылайша, Қарулы Күш теріміз халықтың алдында емтиханнан өткендей болды. Сол емтиханнан сүрінбей өтті деп мен нық сеніммен айта аламын. Негізінен, мұндай шерулер жиі өткізіліп тұрғаны жөн. Өйткені, бұл көрсетулер жылдар бойғы жаттығулардың нəтижесі деген жөн. Зымыранмен шартты нысананы дəл тигізу үшін де көптеген жаттығулар өткізілетіні белгілі. Əрине, саланы дамыту одан əрі де жалғасын табатыны анық. Жаңа əскери техникалар мен қаружарақтар сатып алына беретіні де түсінікті болса керек. Елбасымыз Жаңа əскери доктринаға байланысты айтқан сөзін де біздің армия үлкен емес, бірақ кəсібилігі жөнінен жоғары болуы тиіс, дегенді атап көрсеткен

болатын. Еліміз халқының саны көп болмағандықтан, біз кəсіби жағынан жоғары дайындықтағы əскерге иек артамыз. Жалпы, мемлекет қауіпсіздігі мен қорғанысы – басты мақсаттардың бірі. Өйткені, бұлар тəуелсіздігіміздің тірегі, негізгі түпқазығы десе де болады. Сондықтан бөлінген қаржылардың тиімді жұмсалуына ерекше ден қоюымыз орынды. Ауғанстаннан коалициялық күштердің шығары луы мен əлі де күрделі үдерістер жүретін шығар. Ондаған жылдар бойы соғыстан көз ашпай келе жатқан ауғандықтардың бейбіт өмірге бірден бет бұра қоюлары да қиын. Елімізді осы мəселе алаңдатады. Сондықтан, əскери дайындық қашанда қажет. Ол үшін өзге елдермен тəжірибе алмасу орынды. Сонда əскеріміздің айбыны бұдан да арта түсетін болады.

Маќтан тўтуєа лайыќ ауќымды шара Сапарғали ЖАҒЫПАРОВ, əскери журналист.

Жауынгерлік шеру маған үлкен əсер етті. Жауынгерлік шеру Елбасы – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Нұрсұлтан

Назарбаевтың ел əскерін бір сəт те назарынан тыс қалдырмай келе жатқанын паш етті. Өзім əскери журналист ретінде ұзақ жыл жемісті еңбек еттім. Бүгінде армиямыздың əлеуеті артып, өсіп-өркендегенін лайықты мақтан тұтамын. Тағы бір

айтайын дегенім, шеру аса жоғары деңгейде өтті. Барлық əскер тектерінің өкілдері өзара түсіністіктің ерен үлгісін көрсетті. Қаза қстан армиясының заманауи техникамен, соңғы үлгідегі қару-жарақпен жарақтанғаны да рухымызды бір көтеріп тастады. Сонымен қатар, жауынгерлердің дайындығы да көптің көңілінен шыққаны анық. Осы себепті, зор сеніммен айтарым, біз таңдаған жол өзінің дұрыстығын көрсетті. Аға ұрпақтың артынан қажет

болған жағдайда Отан қорғауға əрқашан дайын өз елінің патриот ізбасарлары келе жатқаны көңіл қуантты. Жалпы, Қазақстанның күнтізбесінде мемлекеттік мереке – Отан қорғаушы күні пайда болғанына аса ризамын. Бұл мейрамның тікелей маған қатысы бар жəне ата-əкелерімізге, бауырларымызға ізгі тілектер білдіру үшін таптырмайтын себеп. АСТАНА.

Жаѕа тарихымыздаєы маѕызды оќиєа Сапура ƏМІРЕҚЫЗЫ,

тыл еңбеккері.

Біз соғыс уақытында қиындықты көп көрдік. Он жасымда мен соқаға жегілген атты шылбырынан тартып, егістіктің ана басы мен мына басына дейін күні бойы жүретін едім. Маған сол жылдар өмірі бітпейтіндей көрінуші еді. Аллаға тəубе, ауыр күндердің бəрі артта қалды. Ең бастысы – еліміз тəуелсіздігін алды. Өз қолы өз аузына еркін жеткен əлеуетті мемлекетке айналды. Мұны 7 мамыр – Отан қорғаушы күні өткен алғашқы жауынгерлік шеру айқын айғақтап

берді. Яғни бұл біздің жаңа тарихымыздағы аса маңызды оқиғалардың бірі болды. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев əскери қызметкерлерді Отан қорғаушы күнімен құттықтай келіп, мықты армия – мықты Қазақстан екенін ерекше атап көрсетті. Осылайша, мықты елдің азаматы болып табылатыным үшін көкірегімді мақтаныш сезімі кернеді. Қазақ халқында ежелден жек көрушілікті жек көрушілікпен тоқтатуға болмайды, оның төте жолы тек бейбітшілікке ұмтылу деген тəмсіл бар. Қазақстан осы қарапайым да ұлы ұстанымға сəйкес өмір сүруден тайған емес. Отанымыз шын мəнінде этносаралық

жəне дінаралық үнқатысуларға баса мəн беріп, ел тыныштығын көздің қарашығындай сақтап келеді. Түйіп айтқанда, біздің күшіміз рухымыздың биіктігінде. Ал жауынгерлік шеру жаңа қазақстандық патриотизмнің күшін айқын көрсетіп берді. Сөзімнің соңында, тағы да қайталап айтайын, Алла бізді еліміздің өз тəуелсіздігін алған бақытты шағын көруге жазды. Енді тек еліміздің іргесі берік болып, жылдан-жылға көркейе берсін. Халқымызға аманшылық, елімізге бейбіт заман тілеймін. ПЕТРОПАВЛ.

 Лебіз Тілепберген МАТАЕВ, Ауған соғысының ардагері: – Жауынгерлік шеру мемлекет əлеуетін сыртқа да, ел ішіне де танытатын қимыл екенін айтқым келеді. Мен майдан даласында болдым, ардагермін. Ауған соғысына қатысушымын. Біздің кезіміздегі əскери техника басқа болатын. Қазіргі техника мүлдем басқа жəне өте күшті. Сол күшті техниканы қазақ баласы жетік меңгергенін көрудің өзі бір бақыт! Бүгінгі шеруге арнайы келіп, өзімнің қарулас достарымды көргеніме, солармен бірге Отан қорғаушы ұлдарымыздың сақадай-сай тұрған дайындығын тамашалағаныма өте қуаныштымын. Біз кезінде Ауғанстан жеріне соғыс тілеп барғанымыз жоқ. Бізді Отанымыз жіберді. Өзіміз ант берген армия талап етті. Ол заманды өздеріңіз жақсы білесіздер, қаншама ел жұмылып Мəскеуге бағындық. Мəскеу айтты, біз кеттік. Қазір заман басқа. Кəрі-жасымыз қалмай өз еліміздің тілеуін тілеп отырмыз. Ол – үлкен мақтаныш, үлкен мақсат. Соған мың мəрте шүкіршілік етеміз. Қазір байқап отырмын, біздің əскери жаңа техникамыздың бəрін өз балаларымыз жетік меңгеріп алыпты. Бұл – үлкен жетістік, бұл мақтан жəне мықтылық! Жауынгерлік шеру ауған даласындағы қазақ жігіттерінің қимылын көз алдыма əкелді. Шынында да, біз өжет халықпыз, біз өрміз! Сол өжеттігімізден жау оғына кеудемізді тосамыз. Бұл шеруде біздің балаларымыз бізден асып түсетіндігін, өз Отаны үшін жан қиюға əзір екендігін көрсетті. Мың рет балаңа азаматсың, Отанды қорғауың керек, деп айтқаннан, бір рет осындай үлкен шерумен көрсеткенің жеткілікті. Құдай басқа бермесін, мен соғысты көрген адаммын. Сондықтан елімізге тек тыныштық тілеймін.

Жанар ЕСТЕМЕСОВА, Жамбыл облысы, Қордай ауылының тұрғыны: – Біз қазақ елінің азаматы ретінде осы жауынгерлік үлкен шеруді көруге арнайы келген едік. Отаншылмыз, елімізді сүйеміз, дегенмен де, Отар жеріндегі əскери қимылдардан кейін біздің сеніміміз одан да күшейе түсті. Менің бір ұл, бір қызым бар. Олар əлі жас. Ана ретінде мен ұлымды Қазақстан Қарулы Күштерінің қатарында болғанын көргім келеді. Шеруге қатысқан жас ұландарымыздың əрқайсысы еліміздің тыныштығы мен тынысын жіті қадағалап тұрғанына бүгін көзіміз анық жетті. Қазақ елінің азаматы ретінде, елімізді қорғайтын ұл тапқан ана ретінде мен толық мақтана аламын. Осы «Отар» əскери базасы орналасқан аумаққа мен көршілес Қордай жерінен келдім. Жамбыл облысының тумасымын. Біз, өзіміз етене жақын араласатын отбасылар осы шара өтеді деген кезде өзара келісіп, қалайда «Отар» полигонында бас қосамыз, еліміздің əскери əлеуетін көріп, тамашалаймыз деп келіскен едік. Міне, бала-шағамызбен, жақын-жұрағатымызбен келіп тамашаладық. Ризамыз! Еліміздің басшысы, Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Отан қорғаушыларға жолдаған лебізін тыңдағымыз келді. Жəне үлкен құттықтау мен халыққа арнайы айтылған тілегін тыңдадық та. Өзіміз жетектеп келген балаларымызға Елбасын көзбен көрсеттік. Қазақ елінің мықты Қарулы Күштерін, Отанымызды қорғап жүрген жас ұландарымыздың қандай екенін, олардың дайындығы мен сын сағатта серпіліп шығатын сергектігін көрсеттік. Отар даласындағы шеруді тамашалай отырып, біз, қазақстандықтар, тыныш жатып, жақсы өмір сүруге мүмкіндігіміз бен жағдайымыздың толық бар екендігіне тағы бір мəрте көз жеткіздік. Қазақстан азаматтарының аузынан тек қана «Жаса, Қазақстан! Алға, Қазақстан!» деген ұран шығуы керек екендігін толықтай терең түсіндік. Айтарымыз да сол – Жаса, Қазақстан! Алға, Қазақстан!

Жақсылық ЕРҒАЛИ, 13 жаста: – Менің бүгінгі қуанышымды айтып жеткізу мүмкін емес. Бұл жерде менің сыныптастарымнан ешкім жоқ, олар бұл жауынгерлік шеруді теледидардан тамашалады. Мен болсам ата-əжеммен арнайы келіп, өзіміздің сарбаздардың қимыл-əрекетін көзбен көрдім. Сондықтан да, мен осы тарихи оқиғаның куəгері ретінде аса қуаныштымын. Мен ертең мектепке барғанда Қазақстан Қарулы Күш терінің деңгейі жоғары екендігін айтып мақтанатын боламын. Отар даласындағы əскери қимылдар, аспанда жасаған Əскери-əуе күштерінің əрекеттері, тікелей эфир арқылы тамашалаған Қазақстан Əскери-теңіз күштерінің іс-қимылы, осының бəрі де мақтануға тұратын кереметтер. Атам мені Отанды сүюге, Отан үшін білімді де, сенімді азамат болуға тəрбиелеп жүр. Бүгін мені бұл жауынгерлік шеруге 300 шақырым жерден арнайы алып келді. Апам екеуміз ауылдағы көп шаруадан кейін арнайы қыдырғанымызға қуаныштымыз. Атам отбасында еліміздің байлығы, аумағы мен жетістіктері жайлы көп айтып отырады. Газеттерді оқып, теледидардағы жаңалықтарды жіті қарайды. Мен балалықпен еркелеп: «Ой, қойшы, ата» деп жүруші едім. Мені бүгін «Отар» полигонына əкелуімен бір-ақ күнде есейтіп тастады. Менің арманым – əскери адам болу. Сабақты жақсы оқимын, отбасында кішкене көмекшімін. Елімізде тұңғыш өткізіліп отырған жауынгерлік шеруді көріп, мен Отан қорғайтын мықты азамат болуым керек деп шештім. Менің ендігі мақсатым – қалайда десантшы болу. Сол үшін спортпен көп айналысып, сабағымды жақсы оқитын боламын. Сауатты əскер – нағыз əскер! Болашақта өзімді автомат ұстап Отан қорғау шебінде тұрған сарбаз ретінде көргім келеді. Сол үшін оқимын, сол үшін еңбектенемін. Өйткені, мен – Қазақстанның азаматымын!

Нұрсəуле РСАЛИЕВА, филология ғылымдарының кандидаты, аударматанушы. – Жауынгерлік шеруге Қазақстан Қарулы Күштері құрлықта да, теңізде де, əуеде де өзінің əлеуетін көрсетті. Қазақтың «Жау жоқ деме, жар астында», «Сақтықта қорлық жоқ», «Сақтансаң сақтаймын» деген даналығы тұрғысынан да бұл қадамның өзін ақтағаны анық. Біріншіден, «Оңға бұрыл», «Алға бас» деген тəрізді пəрменнің қазақ тілінде берілуі болашақта қазақшасыз ешқайда «бұрыла» алмайтынымызды көрсетті. Екіншіден, барлық техниканың əлемдегі ең озықтардың бірінен екені «хал-ахуалымыздың» жаман емес екенін көрсетті, үшіншіден, жастардың патриоттық рухын көтеретін шеру көрген жанның мақтаныш сезімін туғызды. Елбасы – Қазақстан Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев қазақтың қаһарман ұлы Бауыржан Момышұлының «Өз елін мақтаныш етпеу – сатқындықпен тең» деген сөзін келтірді. Бұл сөз өте орынды шықты. Əскеріміз қол жеткізген осындай жетістікті көріп қуандым, себебі, бұл батыр туған халық батыр болып қала беретінін, атадан қалған байтақ даланың кездейсоқ олжа болмағанын айғақтағандай. Бір ескерерлігі, соңында айтылған патриоттық əннің сөзі жаман емес тəрізді, бірақ əуені мынадай айрықша «жұлдызды сəттердің» үдесінен шығу деңгейіне жетіңкіремегендей əсер қалдырды. Болашақта мұндай əндерге де бəйге жариялап, сөзі де, əуені де, екпіні де рухты биікке көтеретін ең тамаша туындыны таңдауымыз керек деп ойлаймын. Рухымыз да, туымыз да əрдайым биік болғай! Жазып алған Қанат ЕСКЕНДІР, «Егемен Қазақстан».

Жамбыл облысы, «Отар» 40-шы əскери базасы полигоны.

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

Намыс сардары Өткен ғасырдың 60-жылдарының соңында Сейдахмет Бердіқұловтың «Жұмыр жерде теңбіл доп» деген кітабы жарық көрді. Ол кезде «Жазушы», «Жалын» баспаларынан шығып жататын көркем туындылар қалың оқырманға тез жететін. Сол кезде оқырман қолына тиген Сейдағаңның кітабы спорт тақырыбына жазылған деректі еңбектерден мазмұны жағынан да, оқиғаларының ауқымы жағынан да, тақырыбы жағынан да, баяндау тəсілі жағынан да өзгеше болды. Қуаныш СҰЛТАНОВ,

Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің депутаты.

Танымал жазушы Сейдахмет Бердіқұлов спорт тарихының көрнекті білгірі болатын. Мерзімді басылым беттерінде оның спорт туралы репортаждары, əртүрлі очерктері, мақалалары жиі жарияланып тұрды. Содан да болар, қалың оқырман ол кісіні спорт шежірешісі деп қабылдайтын. Секең бастапқы кезеңде, «Қазақстан пионері» газетінің бас редакторы болғанда да, одан кейін 1970 жылдан 80-жылдардың ортасына дейін кешегі «Лениншіл жас», бүгінгі «Жас Алаш» газетін басқарған тұста да қазақ жастарының өсуіне, болашағына спорттың ықпалы зор екенін насихаттаумен болды. Сол «Жұмыр жерде теңбіл доп» деген кітапты кезінде бүкіл қазақ қоғамы оқып шықты-ау десем қателесе қоймаспын. Өйткені, ол спорт туралы, спорттың ішінде футбол туралы болатын. Қазақ сол кезде де футболға жари алмай жүретін. 60шы жылдардың басында құрылған «Қайрат» Одақ көлемінде футбол жарысына қатысатын жалғыз команда еді. Ол жылдары Алматының Орталық стадионына «Қайрат» командасы ойнаған сайын билет алу да қиын болатын. Қаладағы, қала маңындағы елді мекендерден футбол жанкүйерлері иін тіресе футболға келетін. Алматыға сырттан келген адам егер жолы болып бір билет сатып алса, соған мəз болып қуанып, «Қайраттың» ойынын көрдім деп мақтанып, марқайып жүретін. Бірақ, «Қайраттың» ойы ны бірде қуантады, бірде күйінтеді. Сөйтіп жүрген заманда Сей дах мет Бердіқұловтың бүкіл дү ние жүзінің сол кездегі атақты футболшыларының есімдері бар, футбол туралы керемет мағлұматтар келтірілген, футбол чемпионаттары туралы, жалпы футболдың, спорттың қоғамдағы орны туралы керемет ойпікірлер айтылған «Жұмыр жерде теңбіл доп» деген кітабы жарыққа шықты. Кітап үлкен қоғамдық пі кір туғызды. Көптеген адамдар өздерінің жы лы лебіздерін біл дірді. Сейдахмет Бердіқұловтың осынау рухани еңбегін атағанда, қоғам санасының, жастар дүниетанымының қалыптасуына оның жазушылық еңбегінің айрықша ықпал еткендігіне назар аудару əділдік болар еді. Сол сияқты, автордың «Ас паннан шұға жауған күн», не болмаса «Мұңайып оянған қала» сияқты шығармалары да кезінде өте жоғары бағаланды. Сейдахмет Бердіқұлов жастайынан жаңалыққа құмартып, ерекше сезімталдықпен, қызығушылықпен өскен азамат еді. Ол кезде қазіргідей еркін шілік заман емес, шетелге Қазақстан журналистерінің шығуы сирек оқиға болатын. Өйткені, ол мəселе тек Мəскеу арқылы шешілетін. Міне, сондай жағдайда əлемнің, Еуропаның футбол чемпионаттары сияқты ең жоғары мəртебелі бү кіл дүниежүзілік жарыстарға, халықаралық сайыстарға барып, озық əңгімелер айтып жүрген бірден-бір жазушымыз да, жур налисіміз де осы Сейдахмет Бердіқұлов болды. Əңгіме Секеңнің сол халықаралық спорт жарыстарына баруында емес, жай барып қана қоймай, сол көргендерін, көңілге түйгендерін еліне жеткізуінде, қалың оқырманмен бөлісуінде, ортаға ой салуында, спорттың ұлт намысының көрнекті туы екендігін ұрпақтың санасына жеткізуге талпынуында. Сейдахмет Бердіқұловтың ізімен оның ғибратты өмірінен үйреніп, дəстүрін жалғастырып жүрген спорт журналистерінің, жазушылардың ең көрнектісі – бүгінгі замандасымыз Несіп Жүнісбаев. Оның бақыты сол – кеңес дəуірінен кейінгі кезде оның нағыз ой тербеп, қалам сілтеу қайраты Тəуелсіздіктің тұсына келді. Тəуелсіздіктің арқасында бұрынғыдай Мəскеудің рұқсатына қарап отырмай, Мəскеуден тамыр-таныс іздеп жүрмей, Қазақстаннан тікелей өзі жүретін дəрежеге жетті. Сейдағаңның бастамасын дамытып, тереңдеп, бүкіл қазақ спортының шежіресінің етек-жеңін жиып, жүйелеп, жіпке тізген моншақтай етіп жазып шыққан оның өзі: «мен Сейдахмет Бердіқұловтың шəкіртімін, Сейдағаңның жолымен жүрдім», деп мақтанышпен айтады. Өкінішке орай, Секең ертерек дүниеден өтіп кетті. Бірақ, сол өмірінің өзінде қазақтың рухани əлеміне айрықша еңбек сіңіріп, жанымен, тəнімен, əрбір салмақты сөзімен, шебер жазылған тамаша əдеби, публи цистикалық шығармаларымен

ұлт ұжданын көтеріп кетті. Ол кісі өз шығармаларына тек спорт мəселесін арқау еткен жоқ, қоғамның барлық саласына да араласты. Алайда, спорт тақырыбы – Секең шығармаларының өзекті ойы, көркемдік көркі, шешендік сөзі болды. Кезінде Секең «Лениншіл жас» («Жас Алаш») газетінің бас редакторы əрі Қазақстан комсомолы Орталық Комитетінің бюро мүшесі болды. Сол бюрода бірге жұмыс жасадық. Ол кісімен көп жағдайларда пікірлесіп, бір-бірі мізді қолдап, түсінісіп, кейбір жағдайларда əрқилы мəселелер төңірегінде пікір таластырып та жүрген кезіміз болған. Ғажабы – сол пікірталастарда ешқандай реніш болмайтын, керісінше, əртүрлі көзқарастар арқылы шындыққа, əділдікке жақындауға тырысатынбыз. Қоғамдық құбылыстарға баға беру тұрғысынан əруақытта ойымызды ашық айтудан тартынбайтынбыз. Мақсатымыз, мүддеміз бір – соған қай жолмен, қандай көзқарас, сана, түсінікпен қай тəсілмен келу керек. Сейдағаңдай қазақ əдебиетінің, журналистикасының беделді тұлғасының бюроның құрамында болуы бюроның əруақытта рухани беделін көтеріп тұратын. Біз сол жылдарда жастармен жұмыс істеуді өте жоғары дəрежеге көтере алдық. Қазақстан комсомолы Орталық Комитеті бюросының көмегімен, ықпалымен, шешімімен талай жастардың жолы ашылды. Біз оны қай дəуірде де мақтанышпен айта аламыз. Солардың қатарында қазіргі біздің халықаралық, əлемдік дəрежедегі өнер тарландары – Əлібек Дінішев, Нұржамал Үсенбаева, Роза Рымбаева, Айман Мұсақожаева, Жəния Əубəкірова сияқты өрімдей жастар кезінде жастар ұйымдарының, комсомолдың қамқорлығын көріп өс ті. Одан ары қарай жүре берсек, Қазақстан комсомолының бірінші хатшысы Өзбекəлі Жəнібековтің тұсында жас кезінде елге танылған Шəмші Қалдаяқов, Жұмекен Нəжімеденов, Нұрғали Нүсіпжанов, Ескендір Хасанғалиев, Мұхтар Шаханов, тағы басқа өнер, əдебиет жұлдыздарын айтсақ та жеткілікті. Сейдахмет Бердіқұлов «Лениншіл жаста» бас редактор кезінде жас əдебиет сыншысы Сағат Əшімбаевты өзіне орынбасарлық қызметке шақырды. Жасы отызға жетер-жет пес шағында əдебиет сыншысы ретінде тұлға болып та нылған, мо йындалған Сағат Əшімбаев, кейін көсемсөз шеберлері дəрежесіне көтерілген Серік Əбдірайымов, Аян Нысаналин, Жақау Дəуренбеков, Ырым Кененбаев, Уəлихан Қалижан, Əшірбек Көпішев, Жарылғап Бейсенбаев, тағы басқа жастарды жанына жинады. 1976 жылы күзде дəстүрлі əдебиет пен өнер саласында комсомол сыйлығына таңдау, сараптау ба рысында Сейдағаңның Сағат Əшімбаев, Оралхан Бөкеев, Роза Рымбаевалардың кандидатураларын қолдап сөйлеуі бюро шешіміне негізгі ықпал ете алды. Комсомолдың Орталық комитетінде жүрген кезде, əсіресе, шығармашылық саладағы жастарға қамқорлық жасауда, таланттың көзін ашуда, əр жерде, əр облыста жүріп талантты адамдарды қатарға тартуға, əр уақытта жеке көзқарас біл діріп, соған ұсыныс жасап, облыстарда болып келген жерде бір жақсы талантты адамды көрсе, соны айтып келіп, осыған назар аударайықшы, осыған көмек жасаңыздаршы, деп жүретін өте бір

пірəдар азамат та осы Сəкең болды. Сол кезде де журналистердің, спорт жаттықтырушыларының əртүрлі қоғамдық ұйымдары, ассоциациялары болғаны белгілі. Сейдахмет Бердіқұлов солардың көпшілігімен жақсы қарым-қатынаста болды. Сөйтіп, топ жарған қазақ спортшыларының Одаққа, əлемге танылуына ықпал жасады. Мəселен, Серік Қонақбаев пен Жақсылық Үшкемпіров 1980 жылы Олимпиада ойындарына қатысып, Жақсылық Қазақстан қазақтары арасынан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы болды, Серік қазақ спортшыларынан Олимпиаданың тұңғыш күміс жүлдесін алды. Ондай дəрежеге жету үшін алдымен Қазақстан спортының өкілі ретінде одақтық жарыстардың жеңімпазы болу керек, сол жеңімпазы болған кездің өзінде оны Мəскеудегі құзырлы орындар шешеді. Жеңімпаздың өзін алмай, екінші орындағы адамды алған жағдайлар көп болған. Жақсылық Үшкемпіровке 1980 жылғы Олимпиададан бұрын сондай солақай шешімдер бөгет болған. Міне, сол кездегі спорттың өзі Мəскеудің қас-қабағына байланысты болғандықтан, біздің Қазақстанның спортының осындай тұлғалары бар, Қазақстан спортының жетістіктері бар, Қазақстанда мынадай талантты боксшылар, талантты палуандар бар деп, Мəскеуге талай рет барып, талай жерде пікір туғызып, делдал болып, шапқылап жүретін адамның бірі Сейдахмет Бер діқұлов болатын. Содан кейін Мəскеуде болғанын, басқа жағдайларды Алматыда Орталық комитеттегілерге, басшыларға айтып жүретін. Жəне кезінде Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің басшылары Сейдахмет Бердіқұловты өте жоғары бағалап, ол кісінің пікірімен санасып та отыратын. Оған өзім талай куə болдым. Ол кісі орынсыз пікір айтпайтын. Соның барлығы біздің қазақтың ұлттық мүддесінде болатын жəне ұлттық намысты қайрайтын. Секеңнің шығармаларын қазір де алып оқысаңыз, өзіңіз бірден сол оқиғаның ортасында жүргендей, сол футбол додасын тура қазір көріп отырғандай əсер аласыз. Ол, əрине, жазушының шығармашылық шеберлігі. Жазушы шеберлігі ол кісінің азаматтық ұстанымымен, азаматтық дүниетанымымен байланысты болып, отансүйгіштік рухқа, патриоттыққа тəрбиелейді. Секең қайраткер болған социализм заманында лауазымды адамдар да, спортшылар да шетелдерге тек Мəскеу арқылы шығатынын жоғарыда айттық. Қайталап екпін беріп отырғанымыз – тағы да Тəуелсіздіктің қадірін, қасиетін түсіну. Бүгін кімнің қай елге барып, қай жерде кездесіп жүргені үйреншікті жағдай, кімнің қалай барып, қалай келіп жүргеніне ешкім мəн де беріп жатқан жоқ. Бұл да елдің еркіншілік көрінісі. Бүгінгідей заман жоқ ол кезде. Секең барған жерінде қазақ деген ел бар екенін, қазақ деген елдің ұлттық мəдениеті, лайықты спортшылары, өнерлі ұрпағы бар екенін насихаттап, айтып, солардың ортасынан КСРО құрама командасының мүшелері болған адамдарға қолдау көрсетіп, ықпал етіп, жанашырлық білдіріп, ұлтымызды танытқысы келіп жүретін айрықша тұлға болатын. Өзі бас редактор болған «Лениншіл жас» газетінде де ұлтты сүюге, сол ұлтты сүю арқылы Отанын сүю, азаматтық позициясын күшейту сияқты үлкен тақырыптарға

5

 Есімі елдің есінде қатты мəн берді. «Лениншіл жас» ол кезде Қазақстанға өте танымал, алдыңғы қатарлы, таралымы ең көп газет болатын. Басылымның 300 мыңға тақау тиражбен таралған жылдары болғанына біздің ұрпақ куə. Ең көп таралған, ең беделді газеттің бірі болған «Лениншіл жасты» сондай дəрежеге көтеруге əуелде Шерхан Мұртаза еңбек сіңірген болса, сол деңгей мен дəстүрді сапалы жалғастыра алған – Сейдахмет Бердіқұлов. Кезінде орыс əдебиетінде «біз бəріміз Гогольдің шинелінен шықтық» деген ұғым болған. Ол – Гогольдің сын-пікірлеріне, Гогольдің жазған еңбектеріне берілген жоғары баға. Сол сияқты, біздің қазақ журналистикасында да «Шерханның шекпенінен шықтық» деген қанатты сөз бар. Сол Шерханмен қатар жүрген, Шерағаңмен жастары шамалас, үзеңгілес, замандас болған тұл ғалардың бірі – Сейдахмет Бердіқұлов. Сейдахмет Бердіқұловтың тағы бір əлеуметтік ерлігі – социализм кезінде, коммунистік партияның идеологиясында тұрғанда ұлт мəселесі жөнінде орынды пікір ай та білуінде. Сол əңгімелердің бəрінде де Сейдахмет азаматтық танытып жүрді. Əсіресе, айрықша айтайын дегенім – 1986 жылы Димекең кетіп, Колбин келген кезде болған жастар көтерілісінен кейін 19 желтоқсан күні Қазақстанға СОКП Орталық комитетінің Саяси Бюросының мүшесі М.Соломенцев келіп, Алматыда бірнеше күн болып, əртүрлі ұжымдарға барып, біздің Қазақстанның «ұлтшылдығының өсіп кеткендігін» айтып, кездесулер өткізіп жүрді. Сол кездесудің бірі комсомолдың Орталық комитетінде өтті. Сол жиында Сейдахмет Бердіқұлов жастарды тек кінəлау тұрғысынан қорытынды шығаруға болмайды деген бағытта сөз сөйледі. Соломенцев сұқ саусағын көтеріп, оның сөзін бөлді. Сол кезде Секең іркілместен жоғары лауазымды Мəскеу өкіліне: «Вы, пожалуйста, свой указательный палец мне не показывайте. Этот указательный палец как раз портит все. Не надо угрожать Вашим указательным пальцем, а надо уважать растущую молодежь, растущую национальную поросль», – деп кесіп айтқанына куə болған едім. Бұл сөздерді мен сол жиынға қатысып, болған əңгіме жазылған жұмысшы дəптерімнен сөзбе-сөз келтіргенді жөн көрдім. Политбюро мүшесіне ондай сөз қайтару деген сол кезде сұмдық болатын. Бірақ, Секең сол сөзді айтты. Секеңнің жазушылығы бар, қоғамда үлкен рухани орны бар. Содан да болар, оған Колбиннің тісі батпады. Бұл – шын мəнінде Сейдахмет Бердіқұловтың əлеуметтік батылдығы, əлеуметтік батырлығы. Секеңнің кіммен болса да, терезесі тең сөйлесе алатын рухани дайындығы, қуаты, соған лайықты білімі, салмақты мінезі болатын. Сейдахмет Бердіқұлов, көзі тірі болса, 80 жасқа келер еді. 80 жас деген қазір оншалықты таң қалатын жас емес. Бірақ, Сейдахмет Бердіқұлов туралы ұрпаққа, бүгінгі замандастарымызға осы сияқ ты сөзді айтуды мен өзімнің парызым деп санаймын. Бірге жүрдік, бірге қызмет істедік. Ол тəуелсіздігіміздің алғашқы жылдарын көріп, жүрекжарды қуанышқа бөлене алғанымен, еркіндік рухында ұзақ өмір сүре алмай, жасы 60-тан асараспаста дүниеден мезгілсіз өтіп кетті. Əрине, көкірегінде көп арманы бірге кетті. Ол Қазақ мемлекетінің дүние жүзінде өз тұлғаларымен, өз спортшыларымен, өз өнерпаздарымен, өз Туымен, өз Əнұранымен көрініп, озып жүруін армандайтын, сондай күннің туарына сенетін. Қазақтың бүгінгі ұрпағы сол арманға жетті. Алдағы Арман енді одан да биік. АСТАНА.

Қазақ университетін (қазіргі Əл-Фараби атындағы ұлттық университетті) бітірер жылдың алдында «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінде төрт ай практикадан өткенмін. Ол кезде газеттің редакторы Саттар Бөлдекбаев, орынбасары Тельман Жанұзақов ағаларымыз еді. Мені Қалдарбек Найманбаев басқаратын спорт бөліміне бекіткен-ді. Қызыққа толы төрт ай лезде өте шықты. Мен үшін бұл мерзім үлкен мектеп болды. Мүйізі қарағайдай журналист ағалардың үлгі-өнегесін біраз көріп қалдым. Ал жауапты хатшы болып қызмет атқарып жүрген Сейдахмет Бердіқұлов аға менен түбінде бірдеңе шығады-ау

Спорт журналистикасыныѕ Ќажымўќаны

осы, деп ойласа керек: «Оқуыңды бітіріп, дипломыңды алған соң бізге жұмысқа кел», деді. Соңғы курстың екінші жартысында лекциялар саябырсып, мемлекеттік емтиханға дайындық пен диплом жұмысын жазуға кіріскен соң мен Сейдағаңа барып, жұмыс істей беруге уақытым бар екенін айттым. Бұл көктем айы еді. Ол кісі: – Оу, мен саған дипломды алған соң кел демеп пе едім? Қазір бізде дайын тұрған бос орын жоқ қой, – деді. Жазып алып келген мақаламды тастап, шығар есікке қарай беттегенімде, кенет Сейдағаң: – Тоқтай тұршы, Ғазизбек, «Спорт» газетінде істей тұрасың ба, онда бір орын бар, – деді. Сөйтіп, мен Сейдағаңның батасымен «Спорт» газетінің қызметкері болып шыға келдім. Оған қазір еш өкінбеймін. Өйткені, осы газетте жүріп, сайын даламыздың саңлағы, теңдесі жоқ күш иесі, алып балуан Қажымұқан атамызбен шындап «танысып», қажымұқантанушылардың қатарына қосылдым. 1964 жылы КСРО спорт қоғамдары мен ұйымдары одағы орталық кеңесінің органы, Мəскеуде шығатын «Физкультура и спорт» журналының №3 санында Б.Михайлов деген біреудің Қа жымұқанды қаралаған мақаласы жарияланды. Ол журнал оқырмандарының «Сіздер кезінде Ресейдің даңқын шығарған балуандардың бірі Қажымұқан туралы неге жазбайсыздар?» деген сұрақтарына жауап ретінде жазылыпты. Əлгі əңгүдік қазақ десе ішіне қан қатқан шовинистердің бірі болса керек. Мұның алдында ол «Советский спорт» газетінде «Хаджи-Мухан-Муханура» деген мақала жазып, тіпті Қажымұқан деген балуан болған емес, ол жəй əншейін циркке жұрттың көңілін көтеріп, күлдіру үшін шығатын дегенге дейін барып, Қазақстанның «Спорт» газеті (№20, 1959 жыл) сіздерді адастырып отыр деп бөскен Б.Чесноков деген біреу болып шықты. Тек бұл жолы журналға Б.Михайлов деп қол қойған. Мұның себебі біреу еді: патша өкіметі, сонан соң қанқұйлы кеңес өкіметі қасиетті қазақ даласын отарлаған екі жарым ғасыр ішінде аруағымызды аттап, тарихымызды таптап, дінімізден бездіріп жіберген жоқ па? Хандарымыз бен сұлтандарымыздың, билеріміз бен батырларымыздың есімін естен шығартып, еңбегін ұмыттырып жіберген жоқ па? Сондықтан да шовинизм дертіне шалдығып, «Ресейді қалай көркейтуді» білмей жүрген А.Солженицын сияқтылар, оның жолын қуушы В.Жириновскийлер

бүгін де жетіп артылады. Мұны айтып отырған себебім: бұл екеуі де кезінде қазақ даласында тұрып, қазақ арасында жүріп, қазақтың дəмін татып, суын ішіп, кейін құдығына түкіргендер. Ал асымызды ішіп, аяғымызға түкіріп жүрген келімсектер əлі де бар екенін біз ешқашан ұмытпауымыз керек! Сол мақаладан кейін «Спорт» газетінің редакциясына қалың оқырмандардан хат қаптап кетті. Түрлі ұсыныстар түсіп, естеліктер жазыла бастады. Содан мен 1966 жылдан бастап балуан атамыз жайындағы естеліктерді жинауға кірістім. Бір жолы Қазақ даласының Майра мен Күлəштан кейінгі əн əлеміндегі аққуы, ҚСРО халық əртісі, Қазақстанның Халық Қаһарманы Роза Тəжібайқызы Бағлановадан балуан Қажымұқан атамыз жайында естелік жазып беруін өтінгенімде, ол кісі бір өзіне ғана тəн ақжарқын мінезімен, ақ көңілімен: – Алтыным-ау, мынауың бір жақсы дүние екен. Атақты адамдарды кейінгі ұрпаққа, міне, осылай танытқан жөн ғой. Ал ойдан шығарылып жазылған күбідейкүбідей романдар кімге керек? Əттең, мен Қажекеңмен кездесе алмадым. Ол кезде Ташкентте болдым ғой. Күлəш пен Шара қасында көп жүрді. Күлəш – арамызда жоқ, Шарадан сұра, – деді... Өмірдің өзенінде жылдар ағып, Келешек келе берер күн жаңарып, Жақыннан кейде оны байқамасақ, Алыстан өсе берер тұлғаланып, – деп ақын ағамыз Сырбай Мəуленов жырлағандай, алып күшімен əлемді дүбірлетіп өт кен халқымыздың қастерлі пер зенттерінің бірі – Қажымұқанды қасиетті Жер-Ана құшағына алғалы жарты ғасырдан асыпты. Биыл туғанына 130 жыл толып отырған балуан атамыз төрткүл дүниеде теңдесі жоқ Ұлы Жеңісті көзімен көріп, елімен бірге тойлап, 1948 жылы тамыз айының 12-ші жұлдызында дүние салды. Жылдар өткен сайын оның ұлы бейнесі ұлғайып, заңғар күші зорайып, тұлғасы биіктей түсуде. «Елу жылда ел жаңа» дегендей уақыт өткен сайын Қажымұқанның замандастары, ол кісіні өз көзімен көргендер қатары азайып барады. Көпшілігін көре алмай да қалдық. Дегенмен, там-тұмдап, тірнектеп жинап, балуан жайлы, атпал азамат жайлы біраз дүниенің басы құралды. Ол естеліктер «Күш атасы» деген атпен «Қазақстан» бас пасынан 1984 жəне 1990 жылдары жарық көрген еді. Таралымы аздау болып,

жұрттың көбіне жетпей де қалды. Осыған орай баспаға, менің атыма көптеген хаттар келіп түсті. Сондықтан балуан жайлы естеліктерді толықтырып, жаңадан табылған тың деректер қосып, «Атамұра» баспасынан оқырман қауымға «Қазақтың Қажымұқаны» деген атпен үшінші рет ұсындым. Қажымұқан ұлттық тарихымызда ғана емес, əлемдік спорт тарихында сирек ұшырасатын, тумысы бөлек ғажап құбылыс. Ал енді сол атақты балуан өмірде қандай кісі болған? Оның үлкенге ілтипаты мен ізеті, кішіге шапағаты мен мейірімі, адамдармен қарым-қатынасы, мінезқұлқы, жалпы кісілік келбеті қандай еді? Бұл естеліктер осылар жайында. Ал енді осы естеліктер жинағын шығаруыма жол ашып берген кісі спорт журналистикасының атасы деуге болатын ардақты да асыл жан, майталман жазушы, ұстаз, тəлімгер Сейдахмет Бер діқұлов еді. Ол кісінің «Жұмыр жерде теңбіл доп», «Тұйғын», «Егеулі найза», «Арбаған мені бір сыйқыр» кітаптары спорт тақырыбына арналған еді. Оның Англия мен Мексикада өткен футболдан əлем чемпионаттары на барып, алған əсерлерінен туған «Жұмыр жерде теңбіл доп» кітабына жазған «Футбол жыры» атты рецензиям «Жұлдыз» журналында жарияланған соң, Сейдағаң маған: – Екеуміз мұны коньякпен атап өтуіміз керек, – деді бір жолы. – Аға, одан да жасыл алаңда футбол ойнап атап өтсек дұрыс болар еді, – дедім мен. – Оу, мынауың табылған ақыл, – деп күлді ол жайдарлы жүзімен. Содан Абай даңғылының бойындағы «Зооветинституттың стадионында» «Лениншіл жас» газетінің командасы мен жастар басылымдарының («Қазақ стан пионері» газетінің, «Балдырған», «Білім жəне еңбек» журналдарының) командасы футболдан жолдастық кездесу өткізді. Сейдағаң қақпада тұрды. Формамыз қарапайым болатын: бір команда майкамен ойнады, екіншісі – майкасыз. Ол да бір қызық дəурен еді. Содан былай қарай Сейдағаң бастамашы болған мұндай кездесулер дəстүрге айналып кеткен-ді. Ал Сейдағаң дүние салғаннан кейін дүниеге келген шағын футболдан бұқаралық ақпарат құралдары арасындағы Сейдахмет Бердіқұлов атындағы жарыс биыл осымен он сегізінші рет өткізілгелі отыр. Егер де Сейдағаң тірі болғанда біздер 9 мамыр күні ол кісінің 80 жылдығын тойлаған болар едік. Ғазизбек ТƏШІМБАЙ, Қазақстанның құрметті журналисі.


6

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

Жаѕартылатын энергияєа жаѕа кґзќарас ќажет

 Қаз-қалпында «Ардагерлеріміз – ардаќтыларымыз» «Бір топ ардагер Украинадағы Трускавец курортында екі аптадай уақыт емделмек екен». Осындай хабар шыққан. Облыс əкімінің орынбасары Əли Бектаев мырза қоңырау шалған. «Елшіліктің қамқорлығымен болып жатқан нəрсе. Тізімде тұрсыз. Барасыз ба? Жауабыңызды тездетіп, ертең түске дейін айтыңыз», − деген. Ойландық. Ақылдастық. Сəуірде өзіміздің өңір де тым тəуір. Қазығұрттың қапталдарын қимайсыз. Қаратау мен Алатау түйіскен төрлер қандай?! Қостұра, Созақ, Отырар ше?! «Ардагерлеріміз − ардақтыларымыз» дегенді жиі айтатын ініміз, облыстық ардагерлер кеңесінің жас төрағасы Жеңісбек Мəуленқұлов: «Қызықсыз сіз, − деді қасын керіп. – Тегін түскелі тұрған Трускавецтен қашқақтайсыз. Онсыз да он алты адамның біразы бармайтын болыпты. Дайындалайық». Сонымен, Шымкенттегі «Көмек» дейтұғын туристік фирманың көмегімен əзірлікке кірістік.

айтылатын. «Соның қарымтасын қайтарғаны ма, əлде? КСРО-ның жүрегі болған қаланың?» деп қоямын. Ішімнен. Сапарластардың бірқатары жанашырлық білдіріседі. Бəзбіреулері мəз. Сықылықтап тұрып күліседі. Львовқа жеткенше «Бастан құлақшын садаға» мəселесі əзілдің арқауына айналды.

Трускавец – курортты ќала Украинаның тарихи текті шаһары Львов ерекше ыстық ықыласқа бөлеген. Əуежайы һəм жарқырап тұрыпты. Кереметтей кең, заманауи зау-заңғар екен. Айнала-төңірек ақжарылқап күй, аппақ пейіл, мінəйі мəдениет танытады. Титімдей де тексермей, төтелей өткізді. Қайырымды құшақтармен қауыштық. Қазақстанның Украина мен Молдовадағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Зауытбек Тұрысбеков, Қазақстанның Батыс Украинадағы Құрметті консулы Галина Маслюк, Львов облысы губернаторының орынбасары Сергей Василенко, облыстық туризм департаментінің директоры Лев Захарчихин,

Ќаратаудан Карпатќа дейін Мархабат БАЙҒҰТ.

(Соңы. Басы 1-бетте). Талқылау кезінде палата Төрағасы Нұрлан Нығматулин заң жобасының елімізді одан əрі экономикалық жəне тех ноло гия лық жаңғырту жолындағы өте ма ңызды да қажет екенін атап кетті. Алдымызда ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу міндеті тұр, жалпы алғанда, экономиканы жаңғыртудың ауқымды жоспарлары бар, сондықтан Мəжіліс депутаттары оларды заң жағынан қолдауға дайын. Төрағаның пікірінше, өз кезегінде заң жобасын да йындаушылар да қойыл ған барлық мақсаттардың ауқымдылығын көре білуге тиіс. «Біз табиғаттың байлығын тиімді пайдалана білуіміз керек. Бүгінгі күні желдің күшін, күннің сəулесін, судың қуатын қолдану – экологиялық проблемаларды шешуге, энергияны сақтауға, инновациялық технологияларды дамытуға жасалған қадам», – деді Нұрлан Зайроллаұлы. Осылайша жанжақты талқыдан өткен заңдық құжат бірінші оқылымда мақұлданды. Жалпы отырыста, сондай-ақ «2008 жылғы 25 қаңтардағы Кеден

одағының кедендік шекарасы арқылы өткізілетін тауарлардың құнын айқындау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасы мақұлданды. Хаттамаға былтырғы жылы Санкт-Петербург қаласында қол қойылған. Оған сəйкес тауарлардың кедендік құнын кейінге қалдырып айқындау рəсімін қолдану тəртібі Кеден одағы комиссиясының шешімімен бекітілетіні белгілі болып отыр. Палата мақұлдаған заң жобасы Сенатқа жолданды. Отырыста «Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Ұлыбритания жəне Солтүстiк Ирландия Құ рама Корольдiгiнiң Үкiметi арасындағы Ұлыбритания жəне Солтүстiк Ирландия Құрама Корольдiгiнiң Ауғанстан Ислам Республикасын тұрақтандыру мен қалпына келтiру жөнiндегi халықаралық iс-қимылдарға қатысуына байланысты Қазақстан Республикасының аумағы арқылы əскери мүлiк пен персоналдың транзитiн қамтамасыз ету туралы келiсiм» туралы заң жобасы да қолдау тапты. Сол сияқты депутаттар екінші

оқылымда «Қазақстан Рес публи касының кейбiр заңнама лық актi лерiне əртүрлі заңнамалық актілердің құқық нормалары арасындағы қайшылық тарды, олқылықтарды, коллизияларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін нормаларды жою мəселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» заң жобасын да мақұлдады. Ал «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Кеден одағында тарифтік емес реттеу шараларын қолдану мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы екінші оқылымда мақұлданды. Заң жобасының мақсаты Кеден одағына қатысушы мемлекеттердің ұлттық заңнамасын біріздендіруге жəне аталған келісімдерге қатысушы болып табылмайтын мемлекеттерге қатысты бірыңғай тарифтік емес реттеу шараларын қолдану ға ықпал ету жəне де ол қабылданған жағдайда туындайтын қолданыстағы заңнамадағы құқықтық олқылықтар мен коллизияларды жою болып табылады.

Ќазан аузы жоєары «Аграрлыќ несие корпорациясы» АЌ кґктемгі егін егу жəне жиын-терін жўмыстарын жїргізуге ќажет 40 млрд. теѕге мґлшеріндегі республикалыќ бюджет ќаржысын толыќтай игерді Марат АҚҚҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Биылғы жылы корпорацияға агроөнеркəсіп кешені субъектілерін қолдау бойынша шараларды атқаруға, сондай-ақ республикалық бюджеттен көктемгі егін егу жəне жиын-терін жұмыстарын жүргізуге 40 млрд. теңге бөлінген болатын. Қазіргі таңда бюджет қаржысы жүз пайыз игерілді. Қомақты ақшаның есебінен Ақмола, Алматы, Павлодар, Қарағанды, Қостанай, Шығыс Қазақстан жəне Солтүстік Қазақстан облыстарының ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілері енді 2 млн. 200 мың гектардан астам егіс аумақтарына дəн сеуіп, өсірілген өнімді уақытылы жинай алады. Бұдан бөлек, ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер аталған қаржы арқылы жанар-жағармай материалдарын, түрлі техникаларды жөндеу үшін қосалқы бөлшектер мен материалдарды, минералды тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын сатып алады. Ауыл шаруашылығы өнімдерін сақтандыруда сақтандыру жарналарын төлеу жəне дақылдарды егіп, жинауға жəне өзге де қажетті шараларды дер кезінде жүзеге асыруға қол жеткізеді.

Ал бүгінгі күндері «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ несие серіктестіктері жүйесі арқылы көктемгі егін егу жұмыстарын несиелеу аясында ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінен өтінімдер қабылдауды одан əрі жалғастыруда. Бұл бағдарламаның негізінде дəл осы уақытта 2 млрд. 933 млн. теңге сомасына 409 өтінім мақұлданып үлгерді. Соған орай несие серіктестіктері жүйесі арқылы жалпы алғанда 2 млрд. 328 млн. теңгеден астам сомаға 289 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушіге несие берілді. Осы қаржыға биылғы дала жұмыстарында шаруалар 475 мың гектардан астам егіс аумақтарына дəн сеуіп, діттеген межеден көрінбек. Иə, қазан аузы жоғары деген міне осы. «Аграрлық несие корпорациясы» акционерлік қоғамы – республика Үкіметінің қаулысымен 2011 жылы құрылған компания. Оның негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасы агроөнеркəсіп кешені субъектілерін қолжетімді несиелеу жүйесін дамыту арқылы аграрлық саланы индустрияландыру мен əртараптандыруға атсалысу. «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингінің құрамына кіретін компания басты міндет деп осыны санайды.

Ќўќыќ ќорєау мəселелері талќыланды Кеше Адам құқықтары жөніндегі уəкіл Асқар Шəкіров Қазақстандағы Ұлыбританияның Төтенше жəне өкілетті елшісі Кэролин Браунмен кездесті. Кездесу барысында қазақстандық құқық қорғау мекемелері қызметінің негізгі бағыттары айтылып, шетел дипломатына мемлекеттік органдармен азаматтық қоғамның өзара əрекеттесу жайы туралы хабардар етілді. Сондай-ақ, азаптаулардың алдын алудың Қазақстанда қалыптасып жатқан ұлттық тетігі аясында қазақстандық Омбудсмен институтының адам құқықтарын қорғау жүйесіндегі рөлі жайлы мəселелер талқыланды. Бұл орайда елші К.Браун Ұлыбритания Үкіметінің бірлескен жобалар шеңберінде адам құқықтарын қорғау саласындағы белсенді ынтымақтастықты жалғастыру ниетін растады, деп хабарлады Адам құқықтары жөніндегі уəкіл аппаратының баспасөз қызметі.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97.

Сəуірдің он бірі күні сəресіде Шымкент əуежайында жиналғанбыз. Ең үлкеніміз Нұрмахамбет Əжіметов Келес, Алғабас сияқты бірқатар аудандарды басқарған. Тоқсанға таян ғанына қарамастан, теп-тетік. Дəметер Бөлегенова облыстық сүт комбинатына ұзақ жылдар жетекшілік жасаған. Алтын құрсақты аймақтың ағарғанын – айран-қаймағын қолында ұстаған. Клара Əліпова аудан, қала басшысы, обком хатшысы қызметтерін атқарған. Сəкімбек Қалғынбаев аупартком хатшысы, облыстық білім басқармасының бастығы, облыстық мəслихат хатшысы болып істеген. Ағабек Сүгірəлиев облыстық ет-сүт саудасы мекемесін, ет комбинатын басқарған. Сайлаукүл Барақова Келес жағында аупартком хатшысы, Шымкент қалалық партия комитетінде екінші хатшы, облыс əкімінің орынбасары, сенатор, облыстық білім басқармасының бастығы болған. Исмат Тұрсынқұлов басқасын былай қойғанда, Алғабас ауданына алты жыл, облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына он жыл жетекшілік еткен. Рəзия Нығмаділова да облыс орталығындағы ауданды басқарған. Ағабек Мұратбеков техникум мен қалқоз-сапқоздарды шиырып, Арыс ауданы əкімінің орынбасарлығын жамғарған. Трускавецке баратын топтың басшысы Жеңісбек Мəуленқұлов обкомда бөлім бастығы, облəкімдікте іс басқарушысы, аудан əкімі, облыстық басқармалар бастығы қызметтерін қыздырған. Осалы жоқ. Осы Жеңісбектің зайыбы, өз қаржысымен жолға шыққан Дариға ханымды қосқанда, он екі адамбыз. Сəуір самалы жібектей. Шымкентіңізде шие гүлдеген шақ. Шолпан жұлдыз алқаракөк аспанға сіңерде ұшағымыз шығысқа қарата шапшаң көтеріліп, кілт батысқа бұрылған. «Кемедегінің жаны бір» дейді қазекем. Қазіргі кезде ұшақтағының жаны бетерден де бетер бір шығар, сірə. Себебі түсінікті. Он екіміз түгелдей ой үстіндеміз. Əзіл-қалжыңдар сап тыйылған. Бір-бірімізге қарасып қоямыз... «Мəскеуге жақындадық», − деді Мəуленқұлов. Төменде қарлы қырқалар, өзен-сулар, ойдым-ойдым ормандар, Мəскеу маңайының мыңғырған мекендері көрінді. «Отанымыздың жүрегі – Мəскеу» деп оқытушы еді-ау мектепте. Баяғыда.

Бастан ќўлаќшын садаєа Мəскеуіңізді өз ауылынан артық білетіндер жоқ емес. Арамызда. Маңызды жерлерін жатқа айтады. Биік-биік лауазымдарына байланысты шығар. Мəселен, Əліпова обкомның хатшылығына сайланар алдында КОКП Орталық комитеті Саяси бюросының толық құрамы алдында сынақтан өткен. Сапарластар КСРО кезіндегі бастарынан кешкен небір оқиғаларын, қызғылықты жағдайларды, үлкенді-кішілі басшылардың қызғын əрекеттерін жарыса əңгімелеседі. Əрине, кеңестік кезеңді көксемес. Бірақ сол заманда туған. Сол заманда өскен. Оқыған. Еңбектенген. Жар сүйген. Перзент көрген. Сондықтан, қайқайсысына да терең түсіністікпен қарайсыз. Тоталитарлық тəртіпті емес, бүкіл ұрпақтың ғұмыр дүбірін, өздерінің өзгеше өрнек құрған жастық шақтарын, кіршіксіз көңілмен өрілген өрелі өрістерін, мөлдір махаббаттарын сағынбайды, аңсамайды дей алмайсыз. «Бəрібір, осы заман озық, Тəуелсіздікке тəубе», − деседі. Баршасы. Көбісі қазірге дейін жұмыста. Қоғамдық өмірге қызу араласады. Бəрі де белсенді. Внуково əуежайы салқындау пейіл танытты. Кірерде де, шығарда да əлденеше мəрте тексерді. Əсіресе, Львовқа аттанарда əуре-сарсаңды көбейтті. Сеп-семіз сары қыз біресе белдігімді, біресе сағатым мен қалтафонымды шештіріп бəле болды. Бас киіміме майда-шүйдені салып, бақылаудан өтетін қуысқа жөнелткем. Өзіме тағы шүйлігіп, кері қайтарды. Сол сəтте артқы жақтан сотқар екі жігіт кимелей келіп, итермелей өткен. Ұзын сөздің қысқасы, абыр-сабырмен сасқалақтап жүргенімізде, бас киімім мен майдашүйде заттарым зым-зия жоғалған. Жеңісбек мырза жəрдемге жеткен. Екеулей іздеп, бəрібір таба алмадық. Қайран қаламгер ағамыз Əзілхан Нұршайықов дəлме-дəл дəйектеген екен. «Семіз қыз – сезімсіз қыз» деп. Семіз сары қыз бедірейеді. «Львовқа кешігеміз, жүріңіз енді», – дейді Мəуленқұлов. «Құлақшыным қайда?» – деймін сары қызға. Былқ етпейді-ау, былқ етпейді. Қазақ «Бастан құлақ садаға» дейді ғой. «Бастан құлақшын садаға», – дедім ақырында. Семіз сары қызға қарап. Жақында ғана Жұмат Шанин театрында «Жоғалған Жұрнақ» (Желтоқсан қасіреті) деген трагедиям бойынша спектакль қойылған. Сонда Мəскеудің атына ауыр-ауыр сөздер

Трускавец қаласының мэрі Руслан Козырь, «Риксос-Прикарпатье» курорттық кешенінің бас менеджері Наталья Семенова, тағы басқалар қарсы алған. Түрлі-түрлі телеарналардың тілшілері жүгіріп жүріпті. Əуежайдың гүл көмкерген мəнерлі мүйісінде митинг мəнзелдес жиын өтті. Львов облысы губернаторының орынбасары Сергей мырза, елшіміз Зауытбек мырза, тағы басқалар құттықтады. Зəкең екі елдің арасындағы ежелден келе жатқан тарихи тамырластық, тілектестік, татулық туралы тебіренді. ОҚО ардагерлері атынан Клара Əліпова сөйлеп, украиналықтарды аузына қаратқан. Зауытбек Тұрысбеков: «Сіздер

– атақты Трускавец курортына тегін келе жатқан алғашқы ардагерлер тобысыздар. Бұл жағдайды дəстүрге айналдырмақпыз», – деп қуанта түсті. «Рахмет-рахмет, алғысымыз шексіз, айналайын!» – деседі шымкенттіктер. Львов пен Трускавец туралы жазсақ, ұзаңқырап кетерміз. Тарихтан білесіздер, əрине. Львов – Украина тарихы мен тағдырында ірі, іргелі орны бар қала. Мұнда бəрі де украин тілінде. Жазу-сызулар да. Жарнамалар да. Көшелер мен даңғылдардың аттары да. Аздап-аздап ағылшынша ғана араласқан. Орыс тілінде түк те жоқ. Тұрғындар да тек украинша сөйлейді. Кейінірек көз жеткіздік қой, курортты қала Трускавецте де солай екен. Франконың, Бендердің бірегей ескерткіштері ерекше əсерлі жасалған. «Риксос-Прикарпатье» курорттық емдеу кешенінде де демалушылардың құжатқағаздары, емделушілердің сырқат баяндары – бəр-бəрі, дəріханалардағы дəрі-дəрмектердің түсіндірмелеріне дейін тек украин тілінде. Риза боласыз. Ұлттық рух, ұлттық намыс арқауы нық. Нып-нығыз. Биік деңгейде. Отызшақты телеарна да тап солай. ТМД құрамындағы орыс, əзербайжан, қазақ («Kazakh TV») елдерінің жəне түріктің ғана бір-бір арнасы көрсетеді. Украинада бірер күн болсаңыз, ұлтжандылығыңыз ұлғая түсетіндей-ау. Трускавец қаласы – Шығыс Карпат тауларының бауырындағы бірегей курортты аймақ орталығы. Шағын шаһар. Львовтан 105 шақырым жерде. Дүниежүзілік даңқы бар курортты қаланың тарихы 1827 жылдан бастау алады. Санаторийлер сансыз десек, жарасар. Ескіліжаңалы виллалар. Кең-мол кешендер. Ең негізгі емі – шипалы сулар. «Нафтусия» суы. «Мария» суы. «Морщин» суы. «София» суы... Шаһарды бір сағатта аралап шығасыз. Сəуірдің ортасы сəл жаңбырлы, 14-24 градус жылы болып тұрды. Біз барғанда Карпат тауларының ойпаңдарында ойдым-ойдым қар жатты. Қайтарға қарай ғана аққайыңдар мен емендер, талшындар мен теректер, тораңғыл тəріздес талдар бүршік жарған. Күнгей беткейлерде жасыл көк желкілдеген. Біздегі бəйшешек пен нəуірзекке келіңкірейтін гүлдер тербелген. Шымкенттіктер екі апта «Риксос-Прикарпатье» курорттық емдеу кешенінің ең жақсы бөлмелерінде демалып, емделдік. Тазалық пен тəртіп, жоғары деңгейдегі мəдениет таңдай қақтырар. Өзі де бір бөлекше жобамен салынып, дүр дизайнмен дүрияланған дүние екен. Бəрі-бəрі ішінде. Шипалы сулар. Емдомдар. Емдəмдер. Бассейндер. Сауналар. Дене шынықтыру залдары. Мəжіліс залдары. Ойынсауық бөлмелері. Зертханалар. Банк бөлімшесі. Қайсыбірін айтайық-ай... Дəрігерлер де, мейірбикелер де, қай саланың қандай қызметкерлері де, əсіресе, емдік бөлмелердегі қыздар мен жігіттер ізетті, ілтипатты, кішіпейіл. Ең бастысы – ешқайсысында жасандылық, жалғандық жоқ сияқты. Қанда бар қасиет, сүйексіңді мінез, талапшылдық пен тəртіпшілдік нəтижесі екені аңғарылар. Негізгі,

емдеуші дəрігеріңізден басқалары қымбаттау ақшаға қабылдайды, қымбаттау емдейді. Біраз ем-домдардан өзге түрлері де өте қымбат. Əлбетте, ол-дағы орынды шығар. Деп түйесіз. Украин қыздары сұлу да сымбатты, жігіттері ірі де реңді келетіні əлемге əйгілі, əрине. Алайда, Карпат тауларының майса маңайындағылар, əсіресе, «Риксос-Прикарпатье» кешеніндегілер айрықшалау. Мойыл қара шаштылары, қапқара, тұп-тұнық көзділері көбірек. Қыздардың сондай-ақ, шаштары да ақсары, жүздері де ақсары, ал жанарлары аспанкөк түстестері де аз емес. «Сұлулық пен жоғары мəдениеттілік үйлессе, кереметіңіз − сол», − дейді «Сəкен сері» атанған Сəкімбек ағамыз жеңіл күрсініп. – Оппа-а, заман зулап өтеді екен ғой...». Ол кісіні үлкен Ағабек пен кіші Ағабек қостайды. Нұрма хамбет ағамыз басын изеп қояды. Исмат мырзаңыз миығынан жымияды. Сəуірдің 15інде Тұрсынқұловтың туған күнін тойладық. Əзіл өлең шығардық. «Риксостағы» қыздардың бес-алтауы Иванна екен. Ваннада да бір Иванна бар. «Айналайын, Иванна! Бересің-ау бір ванна. Жымиғаның жып-жылы; Шипалы су құйғанда. Келіппіз-ау, Иванна! Сəкең салдық тыйғанда. Қос Ағабек алқынып; Исмат иман жиғанда...», деп аяқталады. Əзіл өлеңіміз. Сəкеңдердің салсерілігі тыйылып, ақсақалдарымыз да, бəріміз де егделенген заманда екендігімізді мойындамасқа болмас, сірə.

Ќауырт істерге ќол артќан Ќауысбекўлы Демалысымыздың соңына таман Зауытбек Қауысбекұлы тағы да келіп, екі сағаттай еменжарқын сыр шертті. Львов облысының губернаторына жолықпақ жолда əдейі қайырылыпты. Тұрысбековіңіздің Өзбекстанда жəне Ресейде елшілік еткен жылдары тындырған толағай тірліктерін жұрт жақсы біледі. Міне, енді мұнда да Қауысбекұлы қауырт істерге қол артыпты. Украина мен Қазақстан арасындағы, облыстар мен өзге де өңірлер, қалалар қарым-қатынасындағы, бизнестегі, ауыл шаруашылығындағы берекелі байланыстар нығая бастапты. Арнайы бағдарлама байыпта-

лып, сегіз айдан бері серпіліс туған. Киевтегі музейде қазақстандықтардың екінші дүниежүзілік соғыстағы ерлігі туралы арнайы, үлкен бөлім ашылмақ. Елшілік екі фильм əзірлеп, олар осында үнемі көрсетіліп тұрмақ. Харьков қаласында ескерткіш орнатылмақ. Трускавецте санаторий салу, Украинада жасөспірімдерді, студенттерді оқыту мəселелері қозғалып жатыр. Алматыдан Львовқа тікелей ұшақ қатынайтын шақ та алыс емес секілді. Қырым жағында да икемге илігер игіліктер баршылық. Нұрмахамбет қажы Əжіметовтің ақ батасына қуана қосыласыз. Сəуірдің 20-сына қарай базарға бару жиіледі. Киім-кешектің кей түрлері арзанырақ деседі. Польша мен Венгриядан əкелінетін көрінеді. Қайтарда ағаштардың бəрі жапырақ жыпырлатқан. Карпат қапталдары жасылданды. «Риксос-Прикарпатье» кешенін қимайсыз-ай, қимайсыз. Санаторий ішінде, сыртында да тізіле сызылып, əзілдесіп жүргенімізде ше, жұрттың көбі қызықты. Украинадағы елшілігіміздің қамқорлығы екенін естігенде, бəрі де қайран қалады. «Ойпыр-ай, осындай да болады екенау», дегендей. Қаратау мен Қазығұрт баурайларынан барған біздер Карпат тауларына бауыр басыпақ қалғандаймыз. Бəрібір, туған жеріңізге, өскен еліңізге, Қазақстаныңызға, оның ішінде Оңтүстігіңізге жетпейді. Бəрібір, əлемдегі ең əдемі қыздар – қазақ қыздары. Мұны Мүсіреповтер, Мағауиндер мəністеген. Алаш асылдары айтқан. Біздікі – жадыңызды жаңғырту ғана. Қайтарда, Львовқа жеткенше тақта-тақта егістіктер мен тегістіктерде қыбырлаған тынымсыз диқандарды көрдік. Минитракторлар мен ат жеккен соқалар көп. Бейнеткеш бауырларға ризалана рахмет жаудырасыз. Ыбырсып жатқан хутор жоқ. Шарбағы шашылған, қоршауы қисайған үй жоқ. Тап-таза. Тап-тұйнақтай. Мəскеуіңіз-дағы жылы қарсы алды. Семіз сары қызды көрмедік. Құрақ ұшқан талдырмаштарға тəнтісіз. Шымкентке сағына жеткенде, көңіліміз бəсең тартқан жағдай болды. Айтпаса, сөздің атасы өледі. Жүк (багаж) түсіріліп, айналатын жабдық тым жұпыны. Алқам-салқам, тозып кеткен. Сиыр қоралардағы жемшөпті жылжытатын жабдықтар да тап осындай тозыңқы, шиқылдақ, сықырлауық болмас. Бізді қойыңызшы, шет жұрттардан жеткен меймандардың мысқылдай қарағанынан қатты ұялғанымыз-ай. «Шіркін Шымкентіңізден əйтеуір бір ши шығады да тұрады-ау!» – деді қос Ағабек қосарланып. «Шыли ыңғайсыз екен-ей», – деді Мəуленқұлов мырза. Клара мен Дəметер апалар күрсінді. Сайлаукүл мен Рəзия күлді. «Қош бол, сəулем, көргенше», – деді Сəкімбек көкеміз Төлендіқызына. Екеуі курстастар ғой. Кластастар, курстастар секілді курорттастар да етене жақын болып кетеді екен. «Шымкенттің əуежайы мен жүк айналдырар жабдығы да жақсарар. Неғыпты сонша», – дегенді іштей қайталап, біз аяңдаймыз. ШЫМКЕНТ – ТРУСКАВЕЦ – ШЫМКЕНТ.


7

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

 Жағымды жаңалық

Топты жолаушыларєа жеѕілдіктер

«Жолаушылар тасымалы» АҚ көрсетілетін қызметтердің, сонымен қатар, топ болып сапарлайтын жолаушыларға қолайлы жағдайлар жасау аясында халықаралық қатынастағы жолау шылар те мір жол көлігімен жүру кезінде жеңілдіктер бар екенін хабарлайды. 2000 километрге дейінгі қашықтықты бір пойызбен сапарлайтын 10-нан 24 адамға дейінгі ересек жолаушыларға 10 пайыздық, 25 адамнан астамдарға 15 пайыздық жеңілдіктер қарастырылған. Егер жолда жүру қашықтығы

2000 километрден асып түсетін болса, 10-нан 24 адамға дейінгі ересек жолаушыларға 20 пайыздық, 25 адамнан астамдарға 30 пайыздық жеңілдіктер ұсынылады. Топтың санын анықтау кезінде 10 жасқа дейінгі екі бала бір ересек адамға саналады. Ұйымдасқан топтар үшін жеңілдіктер барлық ТМД мемлекеттерінің, Латвия Республикасы, Литва Республикасы мен Эстон Респуб ликасының темір жолдары арқылы жүруге негізделеді. «Егемен-ақпарат».

ХАБАРЛАМА 2013 жылғы 29 мамырда Астана уақытымен сағат 10.00-де мына мекенжайда: 050057, Алматы қаласы, Жандосов көшесі, 58 «а» үй, 3-қабатта «Боровое-Инвест» ЖШС қатысушыларының кезектен тыс жалпы жиналысы мынадай күн тəртібімен болады: 1.«Боровое-Инвест» ЖШС-ның қатысуындағы үлестермен мынадай мəмілелер жасауға келісім беру:  З.К.Умаркулова «Боровое-Инвест» ЖШС-дағы өзіне тиесілі үлесінің 5 %-ын «HOMETRUST» ЖШС меншігіне сатсын;  О.К.Карсыбеков «Боровое-Инвест» ЖШС-дағы өзіне тиесілі үлесінің 20 %-ын «HOMETRUST» ЖШС меншігіне сатсын;  А.Т.Терликбаева «Боровое-Инвест» ЖШС-дағы өзіне тиесілі үлесінің 5 %-ын «Альпари Сервис» ЖШС меншігіне сыйға тартсын;  «HOMETRUST» ЖШС «Боровое-Инвест» ЖШС-дағы үлесінің 75 %-ын «Альпари Сервис» ЖШС меншігіне сатсын;  «Альпари Сервис» ЖШС меншікті міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде «Қазкоммерцбанк» АҚ пайдасына кепілге «Боровое-Инвест» ЖШС-ға үлесінің 80 %-ын берсін. 2.«Боровое-Инвест» ЖШС «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» ЖШС меншігіндегі HONKA үйлерінің 4 бөлшектелген жиынтығын қарсы біртекті талаптарды есепке алуды жүргізу мүмкіндігін берумен «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» ЖШС алдындағы «Боровое-Инвест» ЖШС-ның берешегін өтеуге құралдарды сатудан түскен түсімдерді бағыттап сату. 3.2013 жылғы 1 тамызға дейін алынған кредиттерді қайтару мерзімдерін ұзартуға байланысты қолданыстағы кредиттік міндеттемелерге жəне кепіл шарттарына «Қазкоммерцбанк» АҚ-тың жəне «Боровое-Инвест» ЖШС-ның қосымша келісімдер жасауын мақұлдау. 4. «Боровое-Инвест» ЖШС мүлкін меншікті міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде оны соттан тыс сатуға құқық берумен «Қазкоммерцбанк» АҚ-ға кепілге беруді мақұлдау. 5.«Боровое-Инвест» ЖШС директорына «Log House Invest» ЖШС жалғыз қатысушысы ретінде мынадай шешімдерді қабылдауға өкілеттік беру, онда «Боровое-Инвест» ЖШС-ға тиесілі үлесі 100 %:  2013 жылғы 1 тамызға дейін алынған кредиттерді қайтару мерзімдерін ұзартуға байланысты қолданыстағы кредиттік міндеттемелерге жəне кепіл шарттарына қосымша келісімдерді «Қазкоммерцбанк» АҚ-тың жəне «Log House Invest» ЖШС-ның қосымша келісімдер жасауын мақұлдау.  «Log House Invest» ЖШС мүлкін меншікті міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде оны соттан тыс сатуға құқық берумен «Қазкоммерцбанк» АҚ-ға кепілге беруді мақұлдау.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізеді. Сауда-саттық 2013 жылғы 30 мамырда сағат 11.00-де мына мекен-жайда болады: Қостанай қ., Гоголь к-сі, 75. Ағылшын əдісі «Қостанай облыстық прокуратурасы» ММ 1. Shevrole Niva 212300 автокөлігі, м/н Р 006 РК, 2006 ж.ш., Қостанай қ., Алтынсарин к-сі, 118 А. Бастапқы бағасы – 221467 теңге. 2. Nissan Maxima автокөлігі, м/н Р 026 РК, 2002 ж.ш., Қостанай қ., Алтынсарин к-сі, 118 А. Бастапқы бағасы – 203506 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Қостанай облыстық аумақтық инспекциясы» ММ 3. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 760 CL, 2003 ж.ш. , Қарасу ауданы, Қарасу а., Исақов к-сі, 66. Бастапқы бағасы – 117986 теңге. 4. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 055 MD, 2003 ж.ш., Обаған ауданы, Алтынсарин а., Строительная к-сі, 2. Бастапқы бағасы – 574408 теңге. 5. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 102 VP, 2003 ж.ш., Денисов ауданы, Денисовка а., Дорожная к-сі, 1. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 6. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 101 VP, 2003 ж.ш. , Жітіқара ауданы, Жітіқара қ., Асанбаев к-сі, 51. Бастапқы бағасы – 382888 теңге. 7. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 105 VP, 2003 ж.ш., Қамысты ауданы, Қамысты а., Ленин к-сі, 61. Бастапқы бағасы – 382888 теңге. 8. Ваз 21213 автокөлігі, м/н Р 181 MD, 2003 ж.ш., Қарабалық ауданы, Қарабалық кенті, Космонавтар к-сі, 16. Бастапқы бағасы – 382888 теңге. 9. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 063 MD, 2003 ж.ш., Қарасу ауданы, Қарасу а., Исақов к-сі, 66. Бастапқы бағасы – 574408 теңге. 10. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 079 MD, 2003 ж.ш., Затобол кенті, Терешкова к-сі, 13/1. Бастапқы бағасы – 574408 теңге. 11. Газ Саз 3507 автокөлігі, м/н Р 757 BR, 1984 ж.ш., Затобол кенті, Терешкова к-сі, 13/1. Бастапқы бағасы – 448945 теңге. 12. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 706 СН, 2003 ж.ш., Меңдіқара ауданы, Боровской а., Алтынсарин к-сі, 25. Бастапқы бағасы – 382888 теңге. 13. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 527 СН, 2003 ж.ш., Наурызым ауданы, Қараменді а., Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 14. Ваз 21213 110 автокөлігі, м/н Р 566 CL, 2003 ж.ш., Сарыкөл ауданы, Сарыкөл кенті, Миронов к-сі, 1а. Бастапқы бағасы – 497770 теңге 15. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 317 CЕ, 2003 ж.ш., Таран ауданы, Таран а., Западная к-сі, 3. Бастапқы бағасы – 574408 теңге. 16. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 059 MD, 2003 ж.ш., Ұзынкөл ауданы, Ұзынкөл а., 60 лет Октября к-сі, 23. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 17. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 802 СН, 2003 ж.ш., Федоров ауданы, Федоровка кенті, Пушкин к-сі, 56. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 18. Ваз 21213 автокөлігі, м/н Р 028 SP, 2001 ж.ш., Қостанай қ., Победа к-сі, 49. Бастапқы бағасы – 424306 теңге. 19. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 096 MD, 2003 ж.ш., Рудный қ., Королев к-сі, 1б. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 20. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 887 ВС, 2003 ж.ш., Лисаков қ., Победа к-сі, 49. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 21. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 582 CL, 2003 ж.ш., Арқалық қ. Абай к-сі, 29. Бастапқы бағасы – 497770 теңге. 22. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 645 CL, 2003 ж.ш., Жангелдин ауданы, Торғай а.

Бастапқы бағасы – 344645 теңге. Голланд əдісі Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Қостанай облыстық санитарлықэпидемиологиялық сараптама орталығы» РМҚК 23.Қоймасы бар гараж, жалпы алаңы 210,1 ш.м. Əулиекөл ауданы, Құсмұрын кенті, Фурманов к-сі, 13. Бастапқы бағасы – 413458 теңге. Ең төменгі бағасы – 206729 теңге. «Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық мемлекеттік педагогикалық институты» РМК (Арқалық қ., Əуелбеков к-сі, 17) 24. Газ 33072 автокөлігі, м/н Р 824 AR, 1993 ж.ш. Бастапқы бағасы – 3393770 теңге. Ең төменгі бағасы – 135751 теңге. 25. ПСЕ-12,5Б трактордың тіркемесі, м/н 515 ТРАВ, 1992 ж.ш. Бастапқы бағасы – 1407400 теңге. Ең төменгі бағасы – 56296 теңге. «Қостанай облыстық сотының кеңесі» ММ (Қостанай қ., Пушкин к-сі, 100/1) 26. Ваз 21060 автокөлігі, м/н Р 055 VP, 2003 ж/ш. Бастапқы бағасы – 2446880 теңге. Ең төменгі бағасы – 97875 теңге. 27. Ваз 21061 автокөлігі, м/н Р 524 ВА, 1, 2001 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2126750 теңге. Ең төменгі бағасы – 85070 теңге. 28. Ваз 21060 автокөлігі, м/н Р 167 СА, қ., 2003 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2514520 теңге. Ең төменгі бағасы – 100581 теңге. 29. Газ 3110 автокөлігі, м/н Р 083 СВ, 2003 ж.ш. Бастапқы бағасы – 3915320 теңге. Ең төменгі бағасы – 156613 теңге. 30. Ваз 2106 автокөлігі, м/н Р 018 VP, 2002 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2197380 теңге. Ең төменгі бағасы – 87895 теңге. 31. Ваз 21099 автокөлігі, м/н Р 089 BD, 2002 ж.ш. Бастапқы бағасы – 3874740 теңге. Ең төменгі бағасы – 154990 теңге. 32. Газ 3110 411 автокөлігі, м/н Р 166 СА, 2003 ж.ш. Бастапқы бағасы – 3915320 теңге. Ең төменгі бағасы – 156613 теңге. 33. Газ 3110 411 автокөлігі, м/н Р 007 AL, 2002 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2595680 теңге. Ең төменгі бағасы – 103827 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Арқалық аудандық аумақтық инспекциясы» ММ (Арқалық қ., Абай к-сі, 29) 34. Ваз 21213 110 00 автокөлігі, м/н Р 456 СЕ, 2003 ж.ш. Бастапқы бағасы – 3539560 теңге. Ең төменгі бағасы – 141583 теңге. 35. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, м/н Р 557 ВС, 2003 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2359710 теңге. Ең төменгі бағасы – 94389 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Жангелді аудандық аумақтық инспекциясы» (Жангелдин ауданы, Торғай а.) 36. Ваз 21213 автокөлігі, м/н Р 304 CL, 2001 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2367220 теңге. Ең төменгі бағасы – 94689 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Денисов аудандық аумақтық инспекциясы» ММ (Денисов ауданы, Денисов а., Дорожная к-сі, 1) 37. Газ 31029 автокөлігі, м/н Р 288 ВС, 1992 ж.ш. Бастапқы бағасы – 701900 теңге. Ең төменгі бағасы – 28076 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Жітіқара аудандық аумақтық инспекциясы» ММ (Жітіқара ауданы, Жітіқара қ., Асанбаев к-сі, 51)

«Ялтинский-2» ЖШС өз қатысушыларына 2013 жылғы 25 мамырда сағат 10.00-де Солтүстік Қазақстан облысы, Ғ.Мүсірепов атындағы аудан, Ялта ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы хабарлайды: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу, сондай-ақ қолданыстағы займдарды ұзарту. 2. «Ялтинский-2» ЖШС міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті көлемде «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-қа жылжитын жəне/немесе жылжымайтын мүлікті кепілге беру. 3. «Ялтинский-2» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

38. Ваз 21053 автокөлігі, м/н Р 601 АЕ, 1998 ж.ш. Бастапқы бағасы – 1949390 теңге. Ең төменгі бағасы – 77976 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Меңдіқара аудандық аумақтық инспекциясы» ММ (Меңдіқара ауданы, Боровской а., Алтынсарин к-сі, 25) 39. Уаз 31512 автокөлігі, м/н Р 284 КК, 1993 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2630250 теңге. Ең төменгі бағасы – 105210 теңге. «ҚР АШМ АӨК МИК Федоров аудандық аумақтық инспекциясы» ММ (Федоров ауданы, Федоров кенті, Пушкин к-сі, 56) 40. Уаз 31512 автокөлігі, м/н Р 181 АР, 1992 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2029050 теңге. Ең төменгі бағасы – 81162 теңге. «Су ресурстарын пайдалануды реттеу жəне қорғау жөніндегі Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы» ММ (Қостанай қ., Гоголь к-сі, 75) 41. Ваз 21213 автокөлігі, м/н Р 742 ВА, 2002 ж.ш. Бастапқы бағасы – 2908300 теңге. Ең төменгі бағасы – 116332 теңге. «Қостанай облысы бойынша жылжымайтын мүлік жөніндегі орталық» РМҚК 42. Ваз-2107 автокөлігі, м/н Р 080 АЕ, 1996 ж.ш. Қостанай қ., Дощанов к-сі, 184/1 Бастапқы бағасы – 2254500 теңге. Ең төменгі бағасы – 90180 теңге. «Қостанай облыстық прокуратурасы» ММ 43. Shevrole Niva 212300 автокөлігі, м/н Р 032 РК, 2006 ж.ш. Қостанай қ., Алтынсарин к-сі,118 А. Бастапқы бағасы – 8156780 теңге. Ең төменгі бағасы – 407839 теңге. 44. Daewoo Nexia Gl, автокөлігі, м/н Р 034 РК, 2009 ж.ш. Қостанай қ., Алтынсарин к-сі,118 А Бастапқы бағасы – 7187340 теңге Ең төменгі бағасы – 287494 теңге Голланд əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі Аукционшы жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның арттыру қадамын жариялайды. Аукционға қатысушылар нөмiрін көтере отырып, бастапқы бағаны арттырады, бiрақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиiс. Аукционшы аукционға қатысушылардың аукцион нөмiрлерiн жариялайды, бағаларын бекiтедi жəне оны көтерудi ұсынады. Жекешелендiру нысаны бойынша аукцион ұсынылған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Аукционшы жекешелендiру нысаны үшiн неғұрлым жоғары баға ұсынған қатысушыны жариялайды. Аукционшы жекешелендiру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмiр көтерiлмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендiру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемiнде екi қадамына артқан жағдайда ғана сауда-саттықтың ағылшын əдiсi бойынша жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткiзiлген болып саналады, бұл ретте бастапқы бағаны екі қадамға арттыруды кемінде екі қатысушы жүзеге асырады; Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі Аукционшы жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын жариялайды жəне жаңа бағаны жариялай отырып, оны мəлiмделген қадаммен төмендетедi. Аукционшы баға жарияланған кезде аукциондық нөмiрiн бiрiншi көтерген қатысушының нөмiрiн атайды жəне балғаны соғып осы жекешелендiру нысаны бойынша оны жеңiмпаз деп жариялайды. Егер аукционшы жекешелендiру нысанының ең төменгi бағасын жариялаған кезде қатысушылардың бiрде бiреуi осы жекешелендiру нысанын сатып алуға ниет бiлдiрмесе, онда бұл жекешелендiру нысаны аукционнан алынып қалады. Егер бағаны жариялаған сəтте екi немесе одан көп нөмiр бір мезгілде көтерiлсе, онда аукционшы бағаны жеңiмпаз анықталған сəтке дейiн белгіленген

«Запорожье» ЖШС өз қатысушыларына 2013 жылғы 25 мамырда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Жақсы ауданы, Запорожье ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы хабарлайды: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу, сондай-ақ қолданыстағы займдарды ұзарту. 2. «Запорожье» ЖШС міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті көлемде «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-қа жылжитын жəне/немесе жылжымайтын мүлікті кепілге беру. 3. «Запорожье» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

қадам көлемiне көтере бастайды. Жарияланған қадам аукционның голланд əдiсi бойынша белгiленген қадамға, бiрақ ұлғайту жағына тең болады. Егер бағаны арттыру кезiнде өз нөмiрлерiн бiр мезгiлде көтерген аукционға қатысушы тұлғалардың бiрде бiреуi оны арттырылған баға бойынша сатып алуға ниет бiлдiрмесе, онда аукционшы жеребе тастау рəсiмiн қолданады. Жекешелендіру нысаны бойынша аукцион, егер оны өткізу сəтіне жекешелендіру нысанын жалғыз қатысушыға сатуға жол берілетін голланд əдіс бойынша үшінші жəне кейінгі сауда-саттықтарды қоспағанда, тек бір қатысушы қатысқан жағдайда өтпеген болып саналады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды: 1) осы қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінімді; 2) жеке тұлғалар үшiн: салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшiрмесiн не көрсетілген құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесiн; банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын; заңды тұлғалар үшiн: салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, жарғының көшiрмесiн немесе көрсетілген құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесiн; салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы куəлігінің көшірмесін немесе көрсетілген құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесiн не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтамасын; банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондайақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Сауда-саттыққа қатысу үшін 58000 теңге мөлшеріндегі кепілді жарна ҚР ҚМ «Қазынашылық комитеті» ММ-дағы Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік шотына төленеді: № KZ900705012170141006, БИК KKMFKZ2A, банк коды 070, СТН 391700270034, БИН 120240011849 КБЕ 11, төлем белгіленген код 171. Өтінімдер қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне 2013 жылғы 30 мамырда сағат 10.00-де мына мекенжайда аяқталады: Қостанай қ., Гоголь к-сі, 75, 110-бөлме. Қосымша ақпаратты мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7142) 501-511.

ХАБАРЛАНДЫРУ ҚР ІІМ үкіметтік мекемелерді күзету жөніндегі полиция полкі қатардағы, кіші жəне орта басшы құрамының бос лауазымдарына конкурс жариялайды. Талап: – орта жəне аға басшы құрам лауазымдарына – (жасына қойылатын талабы Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы №380IV «Құқық қорғау органдары туралы» Заңына сəйкес), жоғары білімді (мамандығы – заңтану, құқық қорғау қызметі, дене шынықтыру жəне спорт, алғашқы əскери дайындық, халықаралық құқық), бойы 175 см-дан кем емес, Қарулы Күштер қатарында болған немесе заңды түрде əскерге шақырту құқығынан босатылғандар қабылданады. – қатардағы жəне кіші басшы құрам лауазымдарына – (жасына қойылатын талабы Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы №380-IV «Құқық қорғау органдары туралы» Заңына сəйкес), орта білімді, бойы 175 см-дан кем емес, Қарулы Күштер қатарында болғандар қабылданады. Мекенжайымыз: Астана қ., Омаров к-сі, 53 А, тел. 32-20-33, 32-31-68, кадр жұмысы бөлімшесі.

ИЗВЕЩЕНИЕ 29 мая 2013 года в 10.00 часов времени Астаны по адресу: 050057, город Алматы, улица Жандосова, дом 58 «а», 3-й этаж, состоится внеочередное общее собрание участников ТОО «Боровое-Инвест» со следующей повесткой дня: 1.Предоставление согласия на совершение следующих сделок с долями участия ТОО «Боровое-Инвест»:  Умаркуловой З.К. продать принадлежащую ей 5 % долю в ТОО «Боровое-Инвест» в собственность ТОО «HOMETRUST»;  Карсыбекову О.К. продать принадлежащую ему 20 % долю в ТОО «Боровое-Инвест» в собственность ТОО «HOMETRUST»;  Терликбаевой А.Т. подарить принадлежащую ей 5 % долю в ТОО «Боровое-Инвест» в собственность ТОО «Альпари Сервис»;  ТОО «HOMETRUST» продать 75 % доли в ТОО «Боровое-Инвест» в собственность ТОО «Альпари Сервис»;  ТОО «Альпари Сервис» передать 80 % долю в ТОО «Боровое-Инвест» в залог в пользу АО «Казкоммерцбанк» в качестве обеспечения собственных обязательств. 2.Продажа ТОО «Боровое-Инвест» в собственность ТОО «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» 4 разобранных комплектов домов HONKA с направлением вырученных от продажи средств на погашение задолженности ТОО «Боровое-Инвест» перед ТОО «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» с предоставлением возможности произвести зачет встречных однородных требований. 3.Одобрение заключения ТОО «Боровое-Инвест» с АО «Казкоммерцбанк» дополнительных соглашений к действующим кредитным обязательствам и договорам залога, связанным с пролонгацией сроков возврата полученных кредитов до 01 августа 2013 года. 4.Одобрение передачи в залог АО «Казкоммерцбанк» имущества ТОО «Боровое-Инвест» в качестве обеспечения собственных обязательств с предоставлением права на его внесудебную реализацию. 5.Предоставление директору ТОО «Боровое-Инвест» полномочий на принятие следующих решений в качестве единственного участника ТОО «Log House Invest», в котором ТОО «БоровоеИнвест» принадлежит 100 % доли:  Одобрение заключения ТОО «Log House Invest» с АО «Казкоммерцбанк» дополнительных соглашений к действующим кредитным обязательствам и договорам залога, связанным с пролонгацией сроков возврата полученных кредитов до 01 августа 2013 года;  Одобрение передачи в залог АО «Казкоммерцбанк» имущества ТОО «Log House Invest» в качестве обеспечения собственных обязательств с предоставлением права на его внесудебную реализацию.

ХАБАРЛАМА 2013 жылғы 29 мамырда Астана уақытымен сағат 12.00-де мына мекенжайда: 050057, Алматы қаласы, Жандосов көшесі, 58 «а» үй, 3-қабатта «Көкшетау-Инвест» ЖШС қатысушыларының кезектен тыс жалпы жиналысы мынадай күн тəртібімен болады: 1.«Көкшетау-Инвест» ЖШС-ның қатысуындағы үлестермен мынадай мəмілелер жасауға келісім беру:  О.К.Карсыбеков «Көкшетау-Инвест» ЖШС-дағы өзіне тиесілі үлесінің 20 %-ын «HOMETRUST» ЖШС меншігіне сатсын;  А.Т.Терликбаева «Көкшетау-Инвест» ЖШС-дағы өзіне тиесілі үлесінің 5 %-ын «Альпари Сервис» ЖШС меншігіне сыйға тартсын;  «HOMETRUST» ЖШС «Көкшетау-Инвест» ЖШС-дағы үлесінің 75 %-ын «Альпари Сервис» ЖШС меншігіне сатсын;  «Альпари Сервис» ЖШС меншікті міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде «Қазкоммерцбанк» АҚ пайдасына кепілге «Көкшетау-Инвест» ЖШС-ға үлесінің 80 %-ын берсін. 2.«Көкшетау-Инвест» ЖШС «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» ЖШС меншігіндегі «Звездочка» БСО-ны қарсы біртекті талаптарды есепке алуды жүргізу мүмкіндігін берумен «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» ЖШС алдындағы «Көкшетау-Инвест» ЖШС-ның жəне «Боровое-Инвест» ЖШС алдындағы берешектерін өтеуге құралдарды сатудан түскен түсімдерді бағыттап сату. 3.2013 жылғы 1 тамызға дейін алынған кредиттерді қайтару мерзімдерін ұзартуға байланысты қолданыстағы кредиттік міндеттемелерге жəне кепіл шарттарына «Қазкоммерцбанк» АҚ-тың жəне «Көкшетау-Инвест» ЖШС-ның қосымша келісімдер жасауын мақұлдау. 4. «Көкшетау-Инвест» ЖШС мүлкін меншікті міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде оны соттан тыс сатуға құқық берумен «Қазкоммерцбанк» АҚ-ға кепілге беруді мақұлдау.

ИЗВЕЩЕНИЕ 29 мая 2013 года в 12.00 часов времени Астаны по адресу: 050057, город Алматы, улица Жандосова, дом 58 «а», 3-й этаж, состоится внеочередное общее собрание участников ТОО «Кокшетау-Инвест» со следующей повесткой дня: Предоставление согласия на совершение следующих сделок с долями участия ТОО «Кокшетау-Инвест»:  Карсыбекову О.К. продать принадлежащую ему 20 % долю в ТОО «Кокшетау-Инвест» в собственность ТОО «HOMETRUST»;  Терликбаевой А.Т. подарить принадлежащую ей 5 % долю в ТОО «Кокшетау-Инвест» в собственность ТОО «Альпари Сервис»;  ТОО «HOMETRUST» продать 75 % доли в ТОО «Кокшетау-Инвест» в собственность ТОО «Альпари Сервис»;  ТОО «Альпари Сервис» передать 80 % долю в ТОО «Кокшетау-Инвест» в залог в пользу АО «Казкоммерцбанк» в качестве обеспечения собственных обязательств. 2. Продажа ТОО «Кокшетау-Инвест» в собственность ТОО «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» ДОЦ «Звездочка» с направлением вырученных от продажи средств на погашение задолженности ТОО «Кокшетау-Инвест» и ТОО «Боровое-Инвест» перед ТОО «Кредитное товарищество HOMECAPITAL» с предоставлением возможности произвести зачет встречных однородных требований. 3. Одобрение заключения ТОО «Кокшетау-Инвест» с АО «Казкоммерцбанк» дополнительных соглашений к действующим кредитным обязательствам и договорам залога, связанным с пролонгацией сроков возврата полученных кредитов до 01 августа 2013 года. 4. Одобрение передачи в залог АО «Казкоммерцбанк» имущества ТОО «Кокшетау-Инвест» в качестве обеспечения собственных обязательств с предоставлением права на его внесудебную реализацию.

ОБЪЯВЛЕНИЕ Полк полиции МВД РК по охране правительственных учреждении объявляет конкурс на замещение вакантных должностей офицерского и сержантского состава. Требование: - на должности младшего и среднего начальствующего состава (возраст в соответствии ст. 10 Закона РК от 6 января 2011 года №380-IV «О правоохранительной службе»), образование высшее (специальность – юриспруденция, международное право, правоохранительная деятельность, начальная военная подготовка, физическая культура и спорт), рост не ниже 175 см, служба ВС или имеющие отсрочку от призыва на военную службу в соответствии с законодательством Республики Казахстан. - на должности рядового и младшего начальствующего состава (возраст в соответствии ст. 10 Закона РК от 6 января 2011 года №380-IV «О правоохранительной службе»), образование не ниже среднего, рост не ниже 175 см, служба ВС. Адрес: г. Астана, ул. Омарова, 53 А, тел. 32-20-33, 32-31-68, отделения кадровой работы.

Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі Астана қаласы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаментінің қызметкері Динара Жанарбекқызы Мықтыбаеваға əкесі Жанарбек КƏКЕШҰЛЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

Коллажды жасаған Орынбай БАЛМҰРАТ.

Соєыс жылдары еске тїскенде...

Отан «Отан» деген немене?»,– деп сұрайды немере. «Отан» деген ұланым – Қазақстан мен үшін, Тудым сонда, келемін еңбек етіп ел үшін.

 Имандылық иірімі

Бас мїфти ќолынан диплом алды Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы Ержан қажы Маямеров Алматыдағы имамдардың білімін жетілдіру институтында болып, еліміздің əр аймағынан келген 31 имам-молдаға дипломдар тапсырды. Оқуда белсенділік танытып, озат болған үздік шəкірттер алғыс хаттармен марапатталды. «Дін жолы – қиын да ауыр жол. Шыдам мен сабырлылықты қажет етеді. Осындай қиындыққа мойымай, ауылдық жерлерде имамдық қызмет

атқарып жүрген молдаларға Алла разы болсын дейміз. Бүгінде елімізде діни ахуал бірқалыпты болғанымен, бізге үлкен жауапкершілік жүктеліп отыр. Сондықтан жұмысымызды жандандыра түсіп, халқымызға қызмет етуде табандылық танытуымыз қажет», деді түлектерге Ержан қажы Малғажыұлы. Сөйтіп, 2002 жылы ашылған оқу орнында 4 айлық курста діни дəріс тыңдап, білімін жетілдірген имам-молдалардың жалпы саны 985-ке жетті.

Еркеғали Рахмадиев – бес опера, көптеген симфониялық, камералық шығармалардың авторы. Қойылымға театр ұжымдарымен қатар (хор, оркестр), əй гілі əншілер қатысты. Атап айтсақ, Инара Бабаева, Фарида

«Егемен Қазақстан».

Иə, бұл қуанарлық, құптарлық игі бастама. Кеншілер қаласындағы «Шахтер» саябағында биылғы жылдың сəуір сенбілігінде егілген бұл жас шыбық көшеттерінің саны да аз емес. Бір емес, жүздеп жас көшеттер отырғызу бастамасын қалалық «Нұр Отан» бөлімшесі жəне «Екібастұздың болашағы үшін» атты қоғамдық бірлестік ұйымдастырыпты. Бұл «жасыл бақты» қолдауға қала əкімі Александр Вербняк, жергілікті депутаттар, қоғамдық ұйымдар өкілдері келіп, өз қолдарымен жас шыбықтар отырғызды. Ал,

Балыќ тасып, байымаќ екен Атырауда тағы бір заңсыз балық тасымалының жолы кесілді. Бұл жолы су маржанының 20 тоннаға жуығын шетелдік «MAN» көлігіне тиеп алғандар Ресейге өтіп кетпек болған. Мұны ішкі істер департаментінің

Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Мəмедова, Сабина Вахабзаде, Антон Ферштандт, Илаха Эфендиева, Фарид Əлиев, Тұрал Ағасиев жəне Талят Гусейінов орындауындағы ариялар, ансамбльдер тыңдарманның көңілінен шықты. Осындай игі

бұл саябақты қаладағы «Флора» шаруа қожалығы күтіп баптайды. Облыстық энергетика жəне коммуналдық шаруашылық басқармасының мəліметтерінше, биыл облыста 22,3 мың түп ағаш егілмекші. Тіпті, қалаларды айтпағанның өзінде, облыстағы ауылдарды көгалдандыру жəне оларды жақсартуға өңірде 683,8 миллион теңге бөлінеді. Бөлінген қаржының 61 миллион теңгесі Екібастұз қаласы аумағына қарасты ауылдарға да беріледі. Ал, қоғамдық бірлестіктер алдағы уақытта жас шыбық, талдар егу жұмыстарын жалпы қала бойынша жалғастыратын болады. Көмірлі өндірісті қаланың экологиялық жағдайын, қоршаған ортаның тазалығын ойласақ, жасыл ағаштың көп болғанына не жетсін. ЕКІБАСТҰЗ.

 Қылмыс

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы

«Отан» – деген, өренім, бабаң өмір сепкен жер, Қорған болып сол жерге жас пен қанын төккен жер.

Ќазаќ операсы – Баку сахнасында

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Жалғастырып сол жерде бабасына баласын, Пана тұтып жанына Көк пен Жердің арасын. Тауларына табынып, суын ішіп сүйсіне, Қасиеттеп отырған топырағын, даласын.

Мына əлемде дəл сондай ел болмайды мен үшін, Жанға қуат береді, оның əрбір жеңісі. Маған бақыт сыйлайды, тыныштықпен əлдилеп, Отанымда орнаған татулық пен келісім.

ТҮРІКСОЙ түркі композиторларының ең үздік опералық спектакльдерін жария етуге арналған үлкен жобасының шеңберінде Бакуде қазақтың біртуар ұлы, əйгілі композитор, Қазақстанның Еңбек Ері, КСРО Халық əртісі, Мемлекеттік сыйлықтардың лауреаты Еркеғали Рахмадиевтің «Алпамыс» операсының премьерасы өтті.

100 тїп аєаш отырєызды

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

Ұлағаттап ұрпағы, алға асырып арманын, Теңдік сұрап ақырып, Азаттыққа жеткен жер.

Көз ашқаннан көргені – Отанының аспаны, Ауасымен ғажайып, тыныс алған жас жаны. Қаз-қаз тұрып үстінде болашаққа бастайтын, «Туған жер» деп аталған топырағы басқаны.

 Туыстық туы

 Талбесік

Меншік иесі:

Аманаты – бабамның, болашағы – баламның, Ұрпақтарым өсетін өмірімнің өрісі.

балық қорына қол сұғушылыққа қарсы күрес бөлімінің қызметкерлері рейдтік іс-шара кезінде анықтады. Полицейлер көлік қорабына тиелген балықтың құжаты жоқтығына көз жеткізді. Көлік жүргізушісі, Ресей азаматы тек жүкті жеткізумен айналысатынын айтқан. Алайда, көлігіне тиелген 20 тонна қара балықтың құжаты бар-жоғына назар аудармаған.

Қазір облыс полицейлері сазан, қаракөз, лақа жəне өзге су маржандарын кім, қайдан алғаны, кімге жеткізбек болғанын анықтауға кірісті. Жалпы, Атырау облысында «Бекіре-2013» акциясы басталғалы бері 40 тоннаға жуық балық тəркіленген. Оның 300 килодан астамын бекіре тұқымдас бағалы балық түрлері құрайды. Сонымен бірге, 10 килодай қара уылдырықтың заңсыз айналымы əшкереленді. Атырау облысы.

жақсылықты композитордың өзінің көре алмай кеткені өкініштіақ. «Алпамыс» операсының премьерасына ТҮРІКСОЙ Пре зиденті Дүйсен Қасейінов жəне Қазақстан композиторлар одағының төрайымы Балнұр Қыдырбек қатысып, əзербайжандық өнерпаздарға ризашылықтарын білдірді. Кеш соңында Еркеғали Рахмадиевтің жұбайы Клара Ысмағұлқызы, ұлы танымал мүсінші Едіге Рахмадиев, қызы Нəйла, немереcі Аян жəне інісі Қажымұрат Нағыманов əзербайжан əртістеріне гүл шоқтарын ұсынды. Қуат БАҒЫСБЕК.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Өмір қалай адамға қымбат болса, өренім, Отанның да бағасы сондай болсын дер едім. Сен ешнəрсе дəметпе, тек қызмет ете біл, Аларыңнан көп болсын, Отаныңа берерің. Сəуле ДОСЖАНОВА.

Ќызметтіѕ ќўпиясы (Соңы. Басы 1-бетте). Ал, керісінше Сарыағаш аудандық мəслихатының қыз меткері Е.Мах мудовтың қызметке тұруы бір қызық. ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша басқармасы аудан дық мəслихатқа хат жазып, кадр резервіндегі екі адамды ұсынған. Сол хат Сарыағашқа жеткенше жол-жөнекей тізімге үшінші адам, яғ ни, Махмудов қосылып кетеді. Кім қосты, қалай қосылды, ешкім білмейді. Сонымен, ол мəслихатқа жұмысқа

қабылданған. Ал, Махмудов бұған дейін кадр резервінде тұрды ма? «Отырар ауданы аппаратынан конкурс арқылы тұрдым» дейді өзі. Кейінірек түсініктеме алу барысында ол ауданнан Махмудовтың еш қандай конкурс арқылы резервке қабылданбағаны мəлім болған. Сонда аудандық мəслихат пен Мемлекеттік қызмет істері басқармасының арасында мысықтышқан ойнап отырған кім? Сонымен, Оңтүстікте қызметтен кетудің де, тұрудың да құпиясы көп болып тұр. Оңтүстік Қазақстан облысы.

 Тұсаукесер

«Ќазаќфильм» ќоржыны ќўнды туындымен толыќты Тəуелсіздік сарайының баспасөз орталығында Қазақстанның еңбек сіңірген əртісі, «Құрмет» орденінің иегері, «Ақ жауын» мемлекеттік камералық оркестрінің көркемдік жетекшісі Секен Тұрысбек туралы түсірілген «Күйші» атты деректі фильмнің тұсаукесертаныстырылымы болды. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Шараға Астанадағы əдебиетмəдениет қайраткерлері мен БАҚ өкілдері, сондай-ақ, күйшінің туындысын жан дауасына балаған тыңдарман қауым қатысты. Фильмді тамашалаған жұрт күй шінің өмірі мен өнерінің сан қырымен танысты. Қазақ жанының мыңмиллион иірімдерін игеріп, шипалы күй себезгілеген Секен аға жайлы əр дерек, əр шығарма халықтың құштар дүниесіне айналары сөзсіз. Енді фильмнің өзіне тоқталар болсақ. Ақ қар жамылып, демін ішіне тартқан тылсым тыныш табиғат. Домбыралы күйші жол

үстінде, ой жетегінде келеді. Сөйтіп, ешқандай музыкалық сүйемелдеусіз кейіпкер əңгімесі басталады. Ол кеудесіне құдіретті күй өнерінің кімнен, қалай қонғанын сөз етеді. Бал татыған балалық шағына сөзбен саяхат жасап, құдіретті өнерді қалай меңгеріп, қалай тұлға болып қалыптасқаны туралы сыр шертеді. Осы арада, фильмді тылсым тыныш табиғатпен бастап, оны адамның өмірге келуімен орайластыра білген режиссердің фантазиясы мен шеберлігін айта кеткен жөн. Əйтсе де, жақсы бағаланған фильмнің кейбір тұстарын əлі де жетілдіре түсу керектігі де айтылды.

Əуелі сөз алған «Қазақ фильм» АҚ басшысы Ермек Аманшаев деректі фильм күйші туралы алдағы уақытта түсірілетін үлкен дүниеге дайындық іспетті екенін айтты. Сценарий авторы жəне қоюшы режиссер Жаңабек Жетіруовтың бұған дейін түсірген сəтті туындылары жөнінде де əңгімеледі. Премьер-Министр Кеңсесінің жауапты қызметкері, белгілі жазушы, драматург Жолтай Əлмашұлы фильмнің дерекке бай екендігін, күйшінің тұлғалық қасиеттері дұрыс көрсетіліп, жақсы жеткізілгенін білдірді. Мырзатай Жолдасбеков қазақ күйшілігінің арғы-бергі тарихын қозғап, алтын арқаудың жалғасындай болған Секен ағаны ұлы күйшілер қатарында атады. Халқының сүйіспеншілігіне бөленген күйші туралы алғашқы деректі фильм өмірге жол дама алды. Енді оның əділ баға сын көрермен халық береді.

(«Егемен Қазақстан» газетінің келесі нөмірі 14 мамырда, сейсенбі күні шығады.)

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

Бабалардың балаға тастап кеткен тұрағы – «Қазақстан» – қазаққа жалғыз Отан, шырағым, Жаратқанның беретін бір тілеуі болса егер, Өзіңді емес, Отанның амандығын сұрағың!

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Динара БІТІКОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 9 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №55 ek


9

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 24 қазан

№1355

Астана, Үкімет Үйі

Электр қондырғыларын орнату қағидаларын бекіту туралы (Жалғасы. Басы өткен 108, -нөмірде). Қажет болған жағдайда жылжымалы электр қондырғыға енгiзуде осы Қағидалардың 181-тармағына сəйкес тізбектерді қорғайтын электр бөлiнісі қолданылады. Бұл ретте, таратқыш трансформатор, сондай-ақ енгiзу қорғайтын құрылғысы оқшаулайтын қабыққа орналастыруы керек. Жылжымалы электр қондырғыға қоректенудiң енгiзуiн қосу құрылғысында қосарланған оқшауламасы болуы керек. 252. Жылжымалы электр қондырғыларда жанама жанасу кезінде қорғаныс үшін оқшауланған бейтарабы бар желіде қоректің автоматты сөнуін қолдану кезінде: дабылға əсер ететін оқшаулауды үздіксіз бақылаумен үйлесімдегі қоғанысты жерге тұйықтау; ашық өткізуші бөліктерге екі фазалық тұйықтау кезінде осы Қағидалардың 5-қосымшаның 51-кестесіне сəйкес сөндіру уақытын қамтамасыз ететін қоректенуді автоматты сөндіру орындалуы тиіс. Қоректенуді автоматты сөндіруді қамтамасыз ету үшін сараланған токқа əсер ететін ҚСҚ-мен немесе ажыратуға əсер ететін оқшаулауды үзіліссіз бақылау құрылғысымен бірге не болмаса осы Қағидалардың 249-тармағына сəйкес жерге қатысты корпус əлеуетіне əсер ететін ҚСҚ-мен бірге асқын токтардан қорғау құрылғысы қолданылуы тиіс. 253. Жылжымалы электр қондырғыға енгiзуде бас жерге тұйықтау шинасына осы Қағидалардың 211-тармағының талаптарына сəйкес келетін əлеуеттерді теңдестiрудің бас шинасы көзделуі тиіс, оған мыналар қосылуы керек: 1) қоректендіретін желінің қорғайтын өткiзгiшi; 2) оған ашық өткiзушi бөліктердің қорғайтын өткiзгiштерiмен қосылған жылжымалы электр қондырғының қорғайтын өткiзгiші; 3) жылжымалы электр қондырғысы корпусының жəне басқа да сыртқы өткізуші бөліктерінің əлеуеттерін теңестіру өткізгіштері; 4) жылжымалы электр қондырғының жергiлiктi жерге тұйықтауышына қосылған (бар болғанда) жерге тұйықтау өткiзгiші. Қажет болған жағдайда ашық жəне сыртқы өткiзушi бөлiктер əлеуеттерді қосымша теңестiру өткізгіштері арқылы өзара қосылуы тиіс. 254. Оқшауландырылған бейтарабы бар жылжымалы электр қондырғының қорғаныстық жерге тұйықтауы ашық өткізуші бөліктерге бір фазалы тұйықталуда оның кедергісі не жанасу кернеуіне қойылатын талаптарды сақтаумен орындалуы тиіс. Жерге тұйықтау құрылғысын оның кедергісіне қойылатын талаптарды сақтаумен орындаған кезде кедергінің мəні 25 Ом аспауы керек. Көрсетілген кедергіні осы Қағидалардың 203-тармағына сəйкес көтеруге жол беріледі. Жерге тұйықтау құрылғысын оның жанасу кернеуіне қойылатын талаптарды сақтаумен орындаған кезде жерге тұйықтау құрылғысының кедергісі нормаланбайды. Бұл жағдайда мынадай шарт орындалуы тиіс: Rз £ 25/Iз, Мұндағы Rз - жылжымалы электр қондырғының жерге тұйықтау құрылғысының кедергiсі, Ом; Iз – жылжымалы электр қондырғысының ашық өткiзушi бөлiктерiне бiр фаза тұйықталудың толық тогы, А. 255. Оқшауланған бейтарабы бар жылжымалы автономды қоректену көзінен қоректенетін жылжымалы электр қондырғыларды қорғаныс тұйықталуы үшін жергілікті жерге тұйықтауды мынадай жағдайда орындамауға рұқсат етіледі: 1) автономды қоректену көзi жəне электр қабылдағыштар жылжымалы электр қондырғыда тікелей орналастырылып, олардың корпустары өзара қорғайтын өткізгішпен қосылуы тиіс, сол көзден басқа электр қондырғылары қоректенбейдi; 2) автономды жылжымалы қоректену көзiнде қорғаныш жерге тұйықтау үшiн өзінің жерге тұйықтау құрылғысы болады, жылжымалы электр қондырғының барлық ашық өткiзушi бөлiктерi, оның корпусы жəне басқа сыртқы өткiзушi бөлiктер автономды жылжымалы көздiң корпусымен қорғайтын өткiзгiш көмегiмен сенімді қосылған, жылжымалы электр қондырғының электр жабдығының корпусына екi фазалы тұйықталу болғанда қоректендіруді автоматты ажырату уақыты осы Қағидаларға 5-қосымшаның 52-кестесіне сəйкес қамтамасыз етіледі. 256. Оқшауланған бейтарабы бар автономды жылжымалы қоректену көзінде жарық жəне дыбыс сигналдары бар корпусқа (жерге) қатысты оқшаулау кедергісін үздіксіз бақылау құрылғысы болуы тиіс. Оқшаулағышты бақылау құрылғысының жұмыс істеуін жəне ажыратылуын тексеру мүмкіндігі қамтамасыз етілуі тиіс. Осындай автономды жылжымалы көзден қоректендірілетін жылжымалы электр қондырғысында сигналға əсер ететін оқшаулау кедергісін үзіліссіз бақылау құрылғысын осы Қағидалардың 254-тармағының шарты орындалған жағдайда орнатпауға болады. 257. Жылжымалы электр қондырғыларында тура жанасудан қорғау ток өткізуші бөліктерді, қоршаулар мен қабықшаларды негізгі оқшаулауды қолдану арқылы қамтамасыз етілуі тиіс. Тосқауылдарды қолдануға жəне қолы жетпейтін жерлерде орналастыруға жол берілмейді. Электр қабылдағыштарды жылжымалы электр қондырғылардың үй-жайынан тыс қосуға арналған штепсельдік розеткаларды қоректендіретін тізбектерде осы Қағидалардың 242-тармағына сəйкес қосымша қорғау орындалуы тиіс. 258. Жылжымалы электр қондырғының қорғайтын өткiзгiштерi иілгіш болуы тиіс, мыстан орындалып, фаза өткiзгiштерiмен ортақ қабықшада орналасуы керек. Өткiзгiштер қимасы мынадай талаптарға: 1) нөлдiк – осы Қағидалардың 217 - 218 тармақтарына; 2) жерге тұйықтаушы – осы Қағидалардың 208-тармағына; 3) əлеуеттерді теңдестiру – осы Қағидалардың 227 - 229 тармақтарына сəйкес болуы керек. 259. Жылжымалы электр қондырғы қоректендіретін желінің барлық өткізгіштерін, қорғайтын өткізгішті қоса алғанда, бір коммутациялық аппарат (тiркеуiш) көмегiмен бiр уақытта ажыратуға рұқсат етiледi. 260. Егер жылжымалы электр қондырғы штепсельдік қосқыштарды қолдануымен қоректендірілсе, қосқыштың шанышқысы жылжымалы электр қондырғысы жағынан қосылып, оқшаулағыш материалдан қабығы болуы керек. 18. Жануарларды ұстауға арналған үй-жайлардың электр қондырғылары 261. Мал шаруашылық үй-жайлардың электр қондырғыларын қоректендіру бейтарап жерге тұйықтауы бар айнымалы токтың 380/220 В кернеудегі желiден орындалады. 262. Жанама жанасу кезінде адамдар мен жануарларды қорғау үшін қоректендіруді автоматты ажыратылу орындалу керек. Қоректендіретін желіде нөлдік жұмыс жəне нөлдік қорғайтын өткізгіштер бөлінуі тиіс. Өткізгіштерді бөлу енгізу қалқаншасында орындалады. Осындай электр қондырғылары кіріктірілген жəне жапсырма салынған қосалқы станциялардан қоректендірілгенде, өткізгіштерді бөлу трансформатор бейтарабында орындалады, бұл ретте нөлдік жұмыс өткізгішінде оның барлық ұзындығында фазалық өткізгіштер оқшауламасына тең оқшауламасы болуы тиіс. Жануарларды ұстауға арналған үй-жайларда, сондай-ақ олармен сыртқы өткізуші бөліктермен байланысқан үй-жайларда қоректенуді автоматты ажырату қорғау уақыты осы Қағидаларға 5-қосымшасының 52-кестесіне сəйкес келуі тиіс. Егер ажыратудың көрcетiлген уақытына кепілдік берілмесе, қосымша қорғау шараларын орындау қажет. 263. Үй-жайға енгiзудегi қиыстырылған нөлдiк өткiзгiш қайтадан жерге тұйықталуы керек. Қайтадан жерге тұйықтау кедергiсінiң мəнi осы Қағидалардың 199-тармағына сəйкес келуi керек. 264. Жануарларды ұстауға арналған үй-жайларда бір уақытта жанасуға қолжетімді барлық ашық жəне сыртқы өткiзушi бөлiктерді (су құбырлары, вакуум құбыры, қотанның металл қоршаулары, металл көгендері жəне т.б.) қосатын əлеуеттерді теңдестiрудiң қосымша жүйесі орындалуы керек. 265. Жануарларды орналастыру аймағында еденде металды тор немесе басқа құрылғының көмегімен əлеуеттердi теңестiру орындалуы тиіс, ол əлеуеттерді теңеструдің қосымша жүйесімен қосылуы керек. 266. Əлеуеттерді теңестiру жəне теңдестiру құрылғылары электр жабдықтардың қалыпты жұмыс режімінде 0,2 В аспайтын, апаттық режімде осы Қағидаларға 5-қосымшаның 52-кестесінде көрcетiлген ажырату уақытында қауіптілігі жоғары, аса қауіпті үй-жайларда жəне сыртқы қондырғыларда - 12 В-тан аспайтын жанасу кернеуін қамтамасыз етуі тиіс. 267. Штепсельдік розеткаларды қоректендіретін барлық топтық тізбектер үшін 30 мА аспайтын номиналдық ажырататын сараланған токпен ҚСҚ көмегімен тура жанасудан қосымша қорғау орындалуы тиіс. 268. Əлеуеттерді теңестіруді орындауды талап ететін жағдайлар жоқ мал шаруашылық үйжайларда енгізу қалқаншасында орнатылатын 100 мА кем болмайтын номиналдық ажырататын сараланған токпен ҚСҚ көмегімен қорғау орындалуы тиіс. 8. Қабылдау-тапсыру сынауының нормалары 1. Жалпы ережелер 269. Энергия өндіретін, энергиямен жабдықтайтын, энергия тарататын ұйымдардың жəне тұтынушылардың пайдалануға қайта енгізілген 500 кВ дейінгі электр жабдықтары осы тараудың талаптарына сəйкес қабылдау-тапсыру сынақтарына ұшыратылады. Осы нормалармен қамтылмаған электр жабдықтарын қабылдау-тапсыру санақтарын жүргізген кезде дайындаушы-зауыттардың нұсқаулықтарын жəне жеткізуші-фирмалардың нұсқамаларын басшылыққа алу керек. Жалпы мақсаттағы электр жабдықтау жүйелерiне электр энергиясының тұтынушылары ортақ қосылу нүктелерінде электр энергиясының сапа көрсеткiштерiнiң өлшемдерiн қосылуға дейін жəне қосылғаннан кейін энергия жабдықтау жəне/немесе энергия тарату ұйымдары тұтынушының электр қондырғыларын пайдалануға берудің алдында өткізеді, ал пайдалану процесінде электр энергиясының сапасы көрсеткіштерін өлшеу мерзімділігі «Жалпы мақсаттағы электрмен жабдықтау жүйелеріндегі электр энергиясы сапасының нормалары» МемСТ-13109-97, Электр энергиясын пайдалану қағидаларының жəне басқа да нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сəйкес белгіленеді. 270. Электр станциялары мен қосалқы станциялардағы релелiк қорғау жəне электр автоматика құрылғылары белгіленген тəртіппен бекiтiлген нұсқаулықтар бойынша тексеріледi. Тұтынушылардың электр жетекті жəне басқа да электр жабдықтарын қорғау жəне автоматика құрылғылары Қазақстан Республикасының мүдделi министрлiктері жəне ведомстволарының нұсқаулықтары бойынша тексеріледi. 271. Осы тарауда көзделген сынаулардан басқа барлық электр жабдықтар зауыттық жəне монтаждық нұсқаулықтарға сəйкес механикалық бөлiгі жұмысының тексеруден өтуі керек. Жабдықтың пайдалануға дайындығы жабдықтың осы бiрлiгіне жататын барлық сынаулардың нəтижелерiмен қарастыру негiзiнде анықталады. 272. Қолданыстағы директивалық құжаттарға, өндіруші зауыттардың нұсқаулықтарына жəне осы нормаларға сəйкес монтаждау процесінде монтаждау персоналы, сондай-ақ іске қосып реттеу персоналы электр жабдықты тікелей пайдалануға берудің алдында жүргізген барлық өлшемдері, сынаулары мен сынақтары тиісті актілермен жəне хаттамалармен ресімделуі тиіс. 273. Кернеуі жоғары энергия өндіруші, энергиямен жабдықтаушы, энергия таратушы ұйымдарда жəне тұтынушыларда осы тарауда айтылған жағдайларды қоспағанда, барлық 35 кВ жəне одан төмен электр жабдықтары, ал сынақ құрылғылары болған кезде кернеуі 35 кВ жоғары электр жабдықтар да сыналуы тиіс. 274. Номиналдық кернеуі олар қолданылған қондырғының номиналдық кернеуінен асып түсетін оқшаулағыштар мен электр жабдықтары электр қондырғыны оқшаулаудың тиісті класына арналған нормалар бойынша жоғарылатылған кернеумен сынала алады. 275. Шетелдік фирмалардың осы тараудың нормаларымен көзделгеннен төмен электр беріктігі бар электр жабдықтарды оқшаулау (айналмалы машиналардан басқа), егер жеткізу фирмалардың басқа нұсқаулары жоқ болса, зауыттық сынақ кернеуінің 90%-ын құрайтын кернеумен сыналуы тиіс. 276. Аппараттар оқшауламасын өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғарылатылған кернеуiмен сынау таратқыш құрылғының шиналарын оқшаулауын сынауымен бiрге (шинаны алмай) жасалуы керек. Бұл ретте, сынау кернеуiн ең кiшi сынау кернеуі бар жабдықтарға арналған нормалар бойынша қабылдауға рұқсат етiледi. Электр жабдықтардың оқшауламасын сынаудың бірнеше түрін өткізгенде жоғарылатылған кернеумен сынаудың алдында оны сынаудың басқа түрлері өткізілуі керек. 277. 1 кВ тең өнеркəсiптiк жиiлiктiң кернеуi оқшаулағышын сынауы оқшаулау кедергісінің бір минуттық мəнін 2,5 кВ арналған мегаомметрмен өлшеумен алмастырылады. Егер бұл ретте кедергінің мəні нормаларда келтірілген мəндерден аз болса, өнеркəсіптік жиілікті 1 кВ кернеуімен сынау міндетті болады. Электр қондырғыларды жұмыс кернеуі 60 В жоғары қайталама тізбектерді оқшаулаудың өнеркəсіптік жиілігі кернеуімен сынау энергия өндіруші, энергиямен жабдықтаушы, энергия таратушы ұйымдар жəне тұтынушылар үшін міндетті. 2. Синхронды генераторлар, компенсаторлар мен коллекторлық қоздырғыштар 278. Қуаттылығы 1 МВт жоғары кернеуі 1 кВ жоғары синхронды генераторлар, сондай-ақ синхрондық компенсаторлар мен коллекторлық қоздырғыштар осы параграфтың толық көлемінде сыналуы тиіс. Қуаттылығы 1 МВт дейін кернеуі 1 кВ жоғары генераторлар 278-тармақтың 1)-5), 7)-15)-тармақшалары бойынша сыналуы тиіс. Олардың қуаттылығына тəуелсiз кернеуі 1 кВ дейiн генераторлар 278-тармақтың 2), 4), 5), 8), 10) – 14)-тармақшалары бойынша сыналуы тиіс. 1) Қағазды-майлы оқшауламасы бар генераторлар үшін кептіру қажеттілігі өндіруші зауыттың нұсқаулығына сəйкес белгіленеді. ТГВ-300 үлгісінің турбогенераторлары үшiн, егер оқшаулағыштың өзге сипаттамалары (R60/R15 жəне R60) белгіленген нормаларға сəйкес келсе, 3-тен астам сызықтық емес коэффициентiнде кептірусіз қосуға рұқсат етiледi. 2) Оқшаулағыштың кедергiсiн өлшеу. Оқшаулағыштың кедергiсi осы Қағидаларға 5-қосымшаның 53-кестесінде келтiрiлген мəндерден кем болмауы керек. 3) Фазалар бойынша токтың ағып кетуін өлшеумен жоғары түзетілген кернеулi статор орамдарының оқшаулануын сынау. Сынауға əрбiр фаза немесе тармақ корпусқа қосылған басқа фазалар немесе тармақтарда жеке ұшырайды. Статор орамасы сумен салқындатылатын генераторларда оны сынау мүмкіндігі генератор конструкциясында көзделген болса жүргізіледі. Сынау кернеуiнiң мəндерi осы Қағидаларға 5-қосымшаның 54-кестесінде келтiрiлген. ТГВ 300 үлгісіндегі турбогенераторлары үшiн сынау тармақтар бойынша жүргізіледі. ТГВ-200 жəне ТГВ-300 үлгісіндегі турбогенераторлары үшiн сынақтық түзетілген кернеуi осы генераторларды пайдалану нұсқаулығына сəйкес қабылданады. Олардың кернеуден тəуелділік қисықтарын құру үшін ағып кету токтарын өлшеу түзетілген кернеудің кемінде бес мəнінде жүргізіледі - 0, 2 Umax тең сатылармен Umax дейін. Əрбiр сатыда кернеу 1 мин бойы ұсталады. Бұл ретте, ағып кету токтары 15 жəне 60 сек кейін тіркеледі. 4) Оқшаулауды өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғары кернеумен сынау. Сынау осы Қағидаларға 5-қосымшаның 55-кестесінде келтiрiлген нормалар бойынша жүргiзiледi. Корпуспен қосылған басқа фазалар немесе тармақтарда жеке сынауға əрбір фаза немесе тармақ ұшырайды. Нормаланған сынау кернеуiн қолдану ұзақтығы 1 мин. Оқшаулауды өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғары кернеумен сынау кезінде мыналарды басшылыққа алу керек: генератор статоры орамдарының оқшаулағышының сынауы роторды статорға енгiзуiне дейiн жүргізіледі. Егер гидрогенератор статорының ұштастыруы жəне құрастыруы монтаждау алаңдарында iске асырылса жəне кейiннен, статор жиюлы түрдегi шахтаға орнатылса, онда оның оқшаулануы: монтаждау алаңында құрастырудан кейiн жəне роторды статорға енгiзуiне дейiн шахтаға статорды қойғаннан кейiн екi рет сыналады. Сынау процесінде машинаның қарсы бөліктерінің күйіне бақылау жүзеге асырылады: турбогенераторларда – алынған бүйірлік қалқаншаларда, гидрогенераторларда - ашық желдету люктерiнде; сумен салқындатылатын машиналар үшiн статор орамы оқшаулағышының сынауы кемiнде 75 кОм/см меншiктi кедергiсi бар жəне номиналды шығында салқындату жүйесiнде тазартылған су айналымы кезінде жүргізіледі; статор орамын жоғары кернеумен сынағаннан кейiн 1 мин бойы 10 кВ жəне жоғары генераторларда сынау кернеуi генератордың номиналды кернеуiне дейiн азайтылады жəне статор орамдарының қарсы бөліктерінің тəждануын бақылау үшiн 5 мин бойы ұсталады. Бұл ретте, жеке нүктелерде шоғырланған сары немесе қызыл түстi жарық шығуы, түтіннің пайда болуы, құрсаулар бықсуы жəне соған ұқсас құбылыстардың болуына жол берілмейді, көгiлдiр жəне ақ жарықтың шығуына жол беріледі;

турбогенератор роторы орамының оқшаулағышын сынау ротордың номиналды айналу жиiлiгi кезінде жүргізіледі. 5) Тұрақты токқа кедергiнi өлшеу. Тұрақты токқа кедергiнiң мүмкiн ауытқуларының нормалары осы Қағидаларға 5-қосымшаның 56-кестесiнде келтiрiлген. 6) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң айнымалы тогына ротор орамы кедергiсiн өлшеу. Қуаты 1 МВт-тан астам генераторлары үшiн жүргізіледі. Өлшем 220 В айналу жиiлiктерiнiң үш - төрт баспалдақтарындағы, номиналды, сонымен бiрге жылжымайтын күйде қоса аспайтын кернеуде жүргізіледі. Өлшем анық полюстi машиналардың жылжымайтын күйдегi қиықтарының оқшауланбаған қосылыстары үшiн полюстің əрбiр мəніне жеке немесе жұп бойынша жүргізіледі. Өлшенген мəндердiң өндіруші зауыт немесе полюстердің орташа кедергiсiнен өлшеу дəлдiгi шектерiнде болуы керек. 7) Генератордың статоры мен роторының арасындағы əуе саңылауын өлшеу. Егер жеке үлгідегі генераторлардың нұсқаулықтарында неғұрлым қатаң нормалар көзделмесе, онда диаметралдық қарама-қарсы нүктелердегі саңылаулар бiр-бiрiнен кемінде мынадай айырмашылықта бола алады: орташа мəннен 5 % (олардың жартылай сомасына тең) - өткiзгiштері тiкелей салқыедатылатын 150 МВт жəне жоғары турбогенераторлар үшiн; 10 %-ға - басқа турбогенераторлар үшiн; 20 %-ға - гидрогенераторлар үшiн. Анық полюстi машиналарда саңылауды өлшеу барлық полюстардың астында жасалады. 8) Қоздыру жүйесін тексеру жəне сынау. Электр машина қоздырушыларын тексеру жəне сынау осы Қағидаларға 5-қосымшаның 56-кестесіне сəйкес жүргізіледі. Жартылай өткiзгiш жоғары жиiлiктi қоздырушыларды тексеру жəне сынау өндіруші зауыттың нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 9) Генератор сипаттамаларын анықтау: үшфазалық ҚТ. Сипаттама токтың номиналдыға дейiн өзгерiсiнде алынады. Зауыт сипаттамасынан ауытқулар өлшеу дəлдiгi шектерiндегi болуы керек. Өлшеу дəлдiгiнен асатын өлшенген сипаттаманың төмендеуi ротордың орамында орамды тұйықталулардың бар болуын куəландырады. Трансформаторы бар блокта жұмыс iстейтiн генераторларда (трансформаторға закоротка қоюмен) барлық блоктiң ҚТ сипаттамасы алынады. Егер өндіруші зауыттар стендінде тиiстi сынаулардың хаттамалары болса, трансформаторы бар блокта жұмыс iстейтiн генератор сипаттамасын айқындамауға рұқсат етіледі. Егер зауытта алынған сипаттама болмаса, үш фазалық ҚТ сипаттамаларын алу iлеспе компенсаторларда екпінді қозғалтқышсыз сол жағдайында жүргізіледі: Бос жүрiс. Бос жүрiстегi номиналды жиiлiктiң кернеуiн көтеру турбогенераторлар жəне iлеспе компенсаторлардың 130 % номиналды кернеуi, гидрогенераторлардың 150 % номиналды кернеуiне дейiн жүргізіледі. Статордың орамында кернеу генератордың айналу жиiлiгiне төмендетiлген күйiндегі қоздыруды номиналды токқа дейiн турбо жəне гидрогенератордың бос жүрiсiнiң сипаттамасын не шарт кезiнде 1,3 номиналды асып түспеуге шығуда алуға рұқсат етiледi. Iлеспе компенсаторларда сипаттаманы шығуда алуға рұқсат етiледi. Трансформаторлары бар блок жұмыс iстейтiн генераторларда блоктiң бос жүрiсiнiң сипаттамасы алынады (трансформатормен шектеледi), 1,15 номиналды кернеуге дейiн бұл генераторда қыздырмайды. Егер тиiстi сынаулар хаттамалары зауытта болса өндіруші болса блоктiң трансформатор ажыратылған генератор шындығында бос жүрiстiң сипаттамасын шешпеуге рұқсат етiледi. Бос жүрiстiң сипаттамасының ауытқуын зауыт мөлшерлемейдi, бiрақ ПҚА болуы тиіс. 10) Орам аралығындағы оқшаулауды сынау. Сынау мəнге дейiн бос жүрiсiнде генератордың номиналды жиiлiгiнiң кернеуiн көтерумен жүргізіледі, тиiстi гидрогенераторлардың статордың тиiстi 150 % номиналды кернеуi, 130 % - турбогенераторлар жəне iлеспе компенсаторлар. Осы тармақтың 9-тармақшасына сəйкес трансформаторы бар блокта жұмыс iстейтiн генераторлар үшiн фазалар бойынша кернеулердiң симметриясы тексеріледі. Кернеу ең үлкен күйiнде сынаудың ұзақтығы - 5 мин. Оқшаулауды орам арасындағы сынау бос жүрiстiң сипаттамасын алумен бiр уақытта өндiрiп алады. 11) Дiрiлдi өлшеу. Үш бағытта өлшенген синхронды генераторлар мен компенсаторлардың жəне олардың қоздырушылары мойынтіректерінің (тiк орындалған гидрогенераторларда кiрiстiрiлген бағдарлаушы мойынтіректермен оларда айқастырманың дiрiлін өлшеу жүргізіледі) дiрiлi (екi есе еселенген тербелiстер амплитудасы) осы Қағидаларға 5-қосымшаның 57-кестесінде келтiрiлген мəндерден аспауы тиіс. 12) Салқындату жүйесiн тексеру жəне сынау. Өндіруші зауыттың нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 13) Маймен жабдықтау жүйесін тексеру жəне сынау. Өндіруші зауыттың нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 14) Генератор (компенсатор) жұмысы кезінде мойынтірек оқшаулауын тексеру жүргізіледі. Бiлiк ұштарының арасындағы, сонымен бiрге негiз тақтамен жəне шеттетiлген мойынтірек корпусының арасындағы кернеуді өлшем жолымен жүргізіледі. Бұл ретте негiз тақтамен жəне мойынтіректің аралығындағы кернеу бiлiк ұштарының арасындағы кернеуден аспауы тиіс. Кернеулердiң арасындағы 10 %-дан астам айырмашылық оқшаулаудағы ақаулықты көрсетеді. 15) Жүктемедегі генераторды (компенсаторды) сынау. Жүктеме қабылдау-тапсыру сынақтары кезеңінде практикалық мүмкiндiктермен анықталады. Аталған жүктемеде статордың қызуы төлқұжат деректеріне сəйкес келуi тиіс. 16) Ротор тізбегінде АГК ажыратылған кезде генератордың қалдық кернеуiн өлшеу. Қалдық кернеудiң мəнi нормаланбайды. 17) Индукциялы кедергiлер жəне генератордың уақыт тұрақтыларын анықтау. Индукциялы кедергiлер мен уақыт тұрақтыларының мəндерi нормаланбайды. 3. Тұрақты ток машиналары 279. Қуаты 200 кВ-ге дейінгі, кернеуі 440 В-ге дейінгі тұрақты ток машиналары Қағидалардың осы тарауының 1), 2), 4-3), 8) тармақтары бойынша, қалғандары – қосымша 3), 4-1), 5) тармақтары бойынша саналады. Синхронды генераторлар мен компенсаторларды қоздырушылар осы параграфтың 1)-6), 8)-тармақшалары бойынша сыналады. Қағидалардың осы тарауының 7) тармақшасы бойынша бөлшектенген түрде монтаждау орнына түскен машиналар үшiн жүргізіледі. Тұрақты ток машиналарын құрғатусыз қосу мүмкіндігін анықтау; 2) Оқшаулағыш кедергісін өлшеу. Машинаның корпусы мен бандаждарына қатысты орамалар оқшаулануы кедергісін, сондай-ақ орамалар аарсында өлшеу 1 кВ кернеуге арналған мегаомметрмен жүргізіледі. Оқшаулағыштың кедергiсi мыналардан төмен болмауы тиіс: орамдардың арасындағы жəне корпусқа қатысы əрбiр орамның 10-30ºС температура кезінде - 0,5 МОм; зəкiрлер бандаждары (қоздырушылардан басқа) нормаланбайды; қоздырушы зəкiр бандаждары - 1 МОм. 3) Оқшаулағышты өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғары кернеуiмен сынау. Сынау 58-кестеде келтірілген нормалар бойынша жүргізіледі. Нормаланған сынау кернеуін қолдану уақыты 1 мин: 4) Тұрақты токқа кедергiнi өлшеу: қоздыру орамдары. Кедергi мəнiнің өндіруші зауыт деректерінен айырмашылығы 2 %-дан көп болмауы тиіс. зəкiр орамдары (коллектор пластиналарының арасындағы). Кедергiлерi мəндерiнің біреуі екіншісінен, бұл шамалардың заңды тербелiстерi орамдардың қосу схемасымен шартталған жағдайларды қоспағанда, 10 %-дан көп болмауы тиіс; реостаттар жəне іске қосу реттеу резисторлары. Жалпы кедергi өлшенедi жəне дəнекер түсiрулердiң тұтастығы тексеріледi. Кедергiлер мəндерiнің айырмашылығы дайындаушы зауыт деректерінен 10 %-дан көп болмауы тиіс. 5) Бос жүрiстiң сипаттамасын алу жəне орамды оқшаулауды сынау. Кернеудi көтеру 130 % номиналды кернеуге дейiн тұрақты токтың генераторлары үшiн; қоздырушылар үшiн - ең үлкен (төбе) немесе өндіруші зауыт қойған кернеуге дейiн жүргізіледі. Көршi коллектор пластиналарының арасындағы полюстар саны төрттен астам машиналардың орамды оқшаулаулары сынау кезінде орташа кернеу 24 В-тан аспауы тиіс. Орамды оқшаулағышты сынау ұзақтығы 5 мин. Алынған сипаттама мəндерінің зауыттық сипаттама мəндерінен ауытқуы өлшеу дəлдігі шегінде болуы тиіс. 6) Жүктеме сипаттамасын алу. Генераторды қоздыру номиналды тогынан да төмен емес мəнiне дейiн жүктеме қоздырушылары үшiн жүргізіледі. Зауыт сипаттамасынан ауытқу нормаланбайды. 7) Полюстар арасындағы əуе саңылауларын өлшеу. Қарама-қарсы нүктелердегi саңылау өлшемдерi бірі-бірінен саңылаудың орташа мөлшерінен 10 %-дан көп емес аспауы тиіс. 300 МВт турбогенераторлар қоздырушылары үшiн бұл айырмашылық 5 %-дан жəне одан жоғары көп болмауы тиіс. 8) Бос жүрiсте жəне жүктемеде сынау. Зауыт жəне жобалау деректеріне сəйкес келуi тиіс айналу жиiлiгiн немесе кернеуді реттеу шегі айқындалады. Жүктемемен жұмыс iстегенде осы Қағидаларға 5-қосымшаның 59-кестесінде келтiрiлген шəкiл бойынша бағаланатын ұшқындау дəрежесі тексеріледi. Егер ұшқындау дəрежесін өндіруші зауыт арнайы ескертпесе, онда ол номиналды режімде 1,5нан артық болмауы тиіс. 4. Айнымалы ток электр қозғалтқыштары 280. 1 кВ-ге дейiн айнымалы токтың электр қозғалтқыштары осы Қағидалардың 279-тармағының, 2), 4-2), 10), 11) тармақшалары бойынша сыналады. 1 кВ-ден жоғары айнымалы тогың электр қозғағыштары осы Қағидалардың 279-тармағының 1)4), 7), 9)-11) тармақшалары бойынша сыналады. Осы тармақтын 5), 6), 8) тармақшалары бойынша бөлшектенген кезде монтаждауға түсетін электр қозғалтқыштары сыналады. 1) 1 кВ-ден жоғары кернеудегі электр қозғалтқыштарын құрғатусыз қосу мүмкiндiгiн айқындау. 2) Оқшаулау кедергiсiн өлшеу. 1 кВ-ден жоғары кернеудегі электр қозғалтқыштарды оқшаулау кедергiсiнiң мүмкiн мəндерi осы Қағидалардың 279-тармағында көрcетiлген нұсқаулық талаптарына сəйкес келуі тиіс. Оқшаулауның кедергiсi қалған жағдайларда осы Қағидаларға 5-қосымшаның 60-кестесінде келтiрiлген нормаларға сəйкес келуi тиіс. 3) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң үлкен кернеуiмен сынау. Толық жиюлы электр қозғалтқышта жүргізіледі. Статор орамын сынау корпусқа қажетті əрбiр фаза үшiн жеке корпуспен жалғанған екi басқа жүргізіледі. Əрбір фазаның шығыстары жоқ қозғалтқыштар үшін корпусқа қатысты барлық орамды сынауды жүргізуге жол беріледі. Сынау кернеулерiнің мəндері осы Қағидаларға 5-қосымшаның 60-кестесiнде келтiрiлген. Нормаланған сынау кернеуiн қолдану ұзақтығы 1 мин. 4) Тұрақты токқа кедергiнiң өлшемi: статор жəне ротор орамдары. Электр қозғалтқыштарының қуаты 300 кВ жəне одан жоғары болған кезде жүргізіледі. Əр түрлi фазалар орамдарының өлшенген кедергiлерiнің айырмашылығы зауыт деректерінен 2 %-дан көп емес болуы тиіс. реостаттар жəне іске қосу реттеу резисторлары. Жалпы кедергi өлшенедi жəне дəнекер түсiрулердiң тұтастығы тексеріледi. Кедергi мəнiнің айырмасы төлқұжат деректерінен 10 %-дан көп болмауы тиіс. 5) Ротор жəне статор болатының арасындағы саңылауды өлшеу. Ротор осіне қатысты 90º-қа жылжытылған қарама-қарсы нүктелердегi əуе саңылауларынын өлшемдердің айырмашылығы ротордың осiне 10 %-дан көп емес болуы тиіс. 6) Сырғанау мойынтiректерiндегi саңылауларын өлшеу. Саңылауларды өлшеу осы Қағидаларға 5-қосымшаның 62-кестесiнде келтiрiлген. 7) Электр қозғалтқышы мойынтіректерінің дiрiлiн өлшеу. Əрбiр мойынтіректе өлшенген дiрiл мəндері төменде келтiрiлген мəндерден аспауы тиіс: Электр қозғалтқышының синхронды айналу жиiлiгi, Гц Жол берілетін дiрiл, мкм

50

25

16,7

50

100

130

12,5 жəне одан төмен 160

Осьтік бағыттағы ротор екпiнiн өлшеу. Сырғанау мойынтiректері бар электр қозғалтқыштары үшiн жүргізіледі. Осьтік екпiн 2-4 мм-ден аспауы тиіс. Ауа суытқышты гидравликалық қысыммен сынау. 0,2- 0,25 МПа артық гидравликалық қысыммен (2-2,5 кгс/см2) жүргізіледі. Сынаудың ұзақтығы 10 мин. Бұл ретте, қысымның түсуi немесе сынау қолданылатын сұйыққа ағып кету байқалуы керек. Электр қозғалтқышының жұмысын бос жүрiспен немесе жүктелмеген тетiкпен тексеру. Тексеру ұзақтығы кемiнде 1 сағат. Электр қозғалтқышының жұмысын жүктемемен тексеру. Пайдалануға өткiзу сəтіне қарай технологиялық жабдықпен қамтамасыз етiлетiн жүктемемен жүргізіледі. Бұл ретте, реттелетiн айналу жиiлiктерiмен электр қозғалтқышы үшiн реттеудiң шектерiмен анықталады. 5. Күштік трансформаторлар, автотрансформаторлар, май реакторлары жəне жерге тұйықтайтын доға өшiретiн реакторлар (доға өшiретiн катушкалар) 281. 1,6 МВ.А дейiн қуаттың майға толған трансформаторлары осы Қағидалардың 280-тармағының 1), 2), 4), 8), 9), 11) – 14)-тармақшалары бойынша сыналады. 1,6 МВ.А қуаттың майға толған трансформаторлары электр станциясының өз мұқтаждығынан қоректенеді. Барлық қуаттарды трансформаторлар құрғақ жəне төлмен толтырылған осы Қағидалардың 208-тармағының 1)-8), 12), 14) тармақшалар бойынша сыналады. 1) Трансформаторларды қосу шарттарын анықтау. «Күштік транформаторлар. Тасымалдау, түсіру, сақтау, монтаждау жəне пайдалануға енгізу» нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 2) Оқшаулағыш сипаттамасын өлшеу. R60 оқшаулау кедергiсiнiң мүмкiн мəндерi, R60/R15 сору коэффициенті, диэлектриялық жоғалтулар мен С2/С50 жəне DС/С қатынасы бұрышының тангенсi осы Қағидалардың 279-тармағы бойынша нұсқаулармен реттеледi 3) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң үлкен кернеуiмен сынау: енгiзулермен бiрге орамдарының оқшаулауы. Сынау кернеулерi осы Қағидалардың 5-қосымшаның 63-кестесiнде келтiрiлген. Нормаланған сынау кернеуiн қолдану ұзақтығы 1 мин. Маймен толтырылған трансформаторлардың орамдары оқшаулаудың өнеркəсiптiк жиiлiгiнiң үлкен кернеуiмен сынау пайдалануға қосуда мiндеттi емес. Құрғақ трансформаторлардың орамдары оқшаулауын өнеркəсiптiк жиiлiгiнiң үлкен кернеуiмен сынау мiндеттi жəне жеңiлдiктi оқшаулауы бар аппараттар үшiн осы Қағидаларға 5-қосымшаның 63-кестесiнде келтiрiлген нормалар бойынша жүргізіледі. Егер олар осы трансформатор зауытта сынап көрген кернеуден аспаса, импорттық трансформаторларды осы Қағидаларға 5-қосымшаның 63-кестесiнде келтiрiлген кернеулермен сынауға рұқсат етiледi. 35 кВ-ге дейiн кернеуге жерге тұйықтаушы реакторларды сынау тиiстi сыныптағы трансформаторлар үшiн келтiрiлген кернеуге ұқсас болып келеді. 110 кВ жəне одан жоғары кернеулі (85 жəне 100 кВ сынау кернеуi) бейтараптың толық емес оқшаулауы болатын кластарындағы трансформатор орамының сызықты шығысының оқшаулауы тек индукцияланған кернеумен, бейтараптың оқшаулауы - қосымша тiркелген кернеумен сыналады; қолжетімді тұтастырғыш түйрегіштердің, сығымдағыш сақиналардың жəне мойынағаш арқалықтардың оқшауланулары. Сынау белсенді бөлігін қарау кезінде жүргізіледі. Сынау кернеуі 1-2 кВ. Нормаланған сынау кернеуін қолдану ұзақтығы 1 мин. 4) Тұрақты токқа орамдардың кедергiсiн өлшеу. Егер ол үшiн өзектiң қуысы талап етілмесе, барлық тармақтарда жүргізіледі. Басқа фазалардың осындай тармағынан алынған кедергiден немесе өндіруші зауыттың деректерінен 2 %-ға аспайтын айырмашылығы болуы керек. 5) Трансформациялау коэффициентiн тексеру. Ауыстырып қосудың барлық сатыларында жүргізіледі. Трансформациялау коэффициентiнің Басқа фазалардың осындай тармағынан алынған кедергiден немесе өндіруші зауыттың деректерінен 2 %-ға аспайтын айырмашылығы болуы керек. РПН бар трансформаторлар үшін трансформациялау арасындағы айырмашылықтар реттеу сатысының мəнінен аспауы тиіс. 6) Үш фазалық трансформаторлардың қосу тобын жəне бiр фазалық трансформаторлардың шығыстары полярлығын тексеру. Егер төлқұжат деректері болмаса немесе осы деректердің ақиқаттығына күдiгi бар болса, монтаждау кезінде жүргізіледі. Қосу тобы төлқұжат деректеріне жəне қалқаншадағы белгілерге сəйкес болуы керек. 7) Ток пен бос жүріс шығындарын өлшеу. Төменде көрсетілген өлшемдердің бірі жүргізіледі: номиналды кернеу кезінде. Бос жүріс тогы өлшенеді. Токтың мəні нормаланбайды; шағын кернеу кезінде. Өлшеу шығындарды номиналды кернеуге жеткізумен немесе жеткізбей (салыстыру əдісі) жүргізіледі. 8) Ауыстырылып қосылатын қондырғының жұмысын тексеру жəне айналмалы диаграммасын алып тастау. Барлық жағдайда ауыстырылып қосылатын айналмалы диаграммасы жасалады. Айналмалы диаграмманың дайындаушы зауытта жасалғаннан айырмашылығы болмауы тиіс. Ауыстырылып қосылатын қондырғының іске қосылу мен түйіспелер қысымын тексеру зауыт нұсқаулықтарына сəйкес жүргізеді.

9) Радиаторлары бар бактi гидравликалық қысыммен сынау. Герметизацияланған жəне кеңейткіші жоқ трансформаторлардың басқа барлық трансформаторларға жасалады. Сынау жүргізіледі: кернеуі 35 кВ-ге дейiн трансформаторларды қоса алғанда - толтырылған кеңейткiш деңгейiнiң үстiнде биiктiгi 0,6 м құрайтын май бағанасының гидравликалық қысымымен толтырылған бактары бар трансформаторлар жəне май бағанасының биiктiгi үшiн 0,3-ке тең қабылданатын пластинкалы радиаторларды қоспағанда; майының қабыршақты қорғауы бар трансформаторларда – иілгіш қабықшаның ішінде 10 КПа ауаның артық қысымын жасау арқылы; өзге трансформаторларда - кеңейткiш май үсті кеңiстiгiнде құрғақ 10 КПа азотты артық қысым немесе май үсті құрғақ ауаны жасау арқылы. Барлық жағдайлардағы сынау ұзақтығы - кемiнде 3 сағ. Кернеуі 150 кВ-ге трансформаторларды сынау кезінде бактағы май температурасы – 10 оС төмен емес, басқалары – 20-дан төмен емес. Егер тексеруден кейін май ағуы байқалмаса, трансформатор майтығызды болып есептеледі. 10) Салқындату жүйесiн тексеру. Жiберу жəне мұздатқыш құрылымдар жұмысының тəртiбi өндіруші зауыт нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 11) Силикагелдiң күйiн тексеру. Индикатор силикагелi бiр қалыпты көгiлдiр түске боялуы тиіс. Түстiң өзгеруі силикагелдiң сулануын куəландырады. 12) Трансформаторлардың фазировкасы. Фазалар бойынша сəйкестік болуы кажет. 13) Трансформаторлық майды сынау. Жаңа майсыз келетiн жаңадан іске қосылатын трансформаторлардың құю алдында осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесiнің 1), 2), 4) – 12) тармақшаларындағы көрсеткiштер бойынша сыналуы тиіс. Майсыз тасымалданатын трансформаторлардан монтаждың басталуына дейiн май қалдықтарының (түбінен) сынамалар алуы жүргізіледі. 110-220 кВ кернеуі бар трансформаторлардағы май қалдықтарының электр берiктiгi 35 кВ төмен емес жəне 330-500 кВ-ге кернеуі бар трансформаторлардағы 45 кВ төмен емес болуы керек. Маймен тасымалданатын 110 кВ жəне одан жоғары кернеуі бар трансформаторлардың майы монтаждау басталғанға дейін осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесі 1)-5) жəне 10) тармақшаларының көрсеткіштері бойынша жүргізіледі. Май массасы 1 т-дан астам маймен келетін трансформаторлардағы майды сынау зауыттық хаттамасы болмаған кезде майды сынау жұмысқа қосар алдында осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесінің 1)–9) тармақшалары бойынша жүргізіледі, ал 110 кВ жəне одан жоғары кернеулі трансформаторлардың майы бұдан басқа осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесінің 10) тармақшасы бойынша жүргізіледі. Трансформаторға құйылған майды оны монтаждаудан кейін кернеуге қосудың алдында сынау осы Қағидаларға 5-қосымшасының 93-кестесінің 1)–5) тармақшалар бойынша жүргізіледі. 110 кВ жəне одан жоғары кернеулі трансформаторлардың майын осы Қағидаларға 5-қосымшасының 93-кестесіндегі 1)–5) тармақшалар бойынша сынаған кезде майдың диэлектрлік шығындары бұрышының тангенсін өлшеу жүргізіледі. Майдың диэлектрлік шығындары бұрышының тангенсін өлшеу сондай-ақ оқшаулаудың диэлектрлік шығындары бұрышы тангенсінің жоғарылатылған мəні бар трансформаторларда да жүргізіледі. Монтаждауға маймен толтырылып келетін І жəне ІІ габаритті трансформаторлардың майын оны жұмысқа қосудың алдындағы 6 ай бұрын өткізілген нормаларды қанағаттандыратын зауыттық сынау көрсеткіштері болғанда, осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесінің 1) жəне 2) тармақшалары бойынша ғана сынауға рұқсат етіледі. 14) Номиналды кернеуге түрткi арқылы қосумен сынау. Трансформаторды номиналды кернеуге 3-5 еселенген қосу процесiнде трансформатордың қанағаттанарлықсыз жұмысын көрсететін құбылыстар орын алмауы тиіс. Генераторы бар блоктың схемасы бойынша құрастырылған трансформаторлар кернеудi нөлден көтерумен желiлерге қосылады. 15) Енгiзулердi сынау. Осы Қағидалардың 298-тармағына сəйкес жүргізіледі. 16) Токтың кiрiстiрiлген трансформаторларын сынау. Осы Қағидалардың 281-тармағына сəйкес жүргізіледі.

Ажыратқыштардың тұтас фарфор оқшаулау тірегі осы Қағидалардың 5-қосымшаның 67-кестесiне сəйкес өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғары кернеуiмен сыналады. Мөлшерленген сынау кернеуiн орнату ұзақтығы - 1 мин. Көп элементтi оқшаулағыштардан тұратын сөндiргiштердi оқшаулау осы Қағидалардың 299-тармағына сəйкес сыналады; екiншi тізбектер мен басқару электр магниттерiнiң орамасын оқшаулау осы Қағидалардың 301-тармағына сəйкес жүргізіледі. 3) Ток өткiзгіш (бас шынжыр) контурдың тұрақты токқа кедергiсiн өлшеу: ток өткiзгіш көнтурдың кедергiсi жеке-жеке, яғни əрбір доға өшiргiш құрылғы (модуль) үшін, өшіру камерасы мен жəне бөлгiш (ажырату) элементі үшін, полюсішілік шиналау жəне т.б. үшін жеке өлшенуi керек. Əуе ажыратқыштардың байланысу кедергiлерінiң ең үлкен шекті мəндерi осы Қағидалардың 5-қосымшасының 69-кестесiнде келтiрiлген. ажыратқыштардың қосу жəне сөндіру электр магниттерінiң орамасы. Ажыратқыштардың əрбiр түрi үшiн осы Қағидаларға 5-қосымшаның 70-кестесiне немесе жасап шығарушы зауыттың деректеріне сəйкес белгіленеді; кернеудi бөлгiштер жəне сөндiргiштiң шунтталатын резисторлары. Олар үшін нормалар жасап шығарушы зауыттың деректері бойынша белгіленеді. 4) Ажыратқыштардың сипаттамасын тексеру. Ажыратқыштардың қарапайым операциялар жəне күрделi циклдер кезіндегі номиналды, ең төменгi жəне ең жоғары жұмыс қысымдары кезінде алынған сипаттамасы жасап шығарушы зауыттың деректеріне сəйкес келуі тиiс. 5) Кернеу төмен болған кезде ажыратқыш жетегінің iске қосылуын тексеру. Бактарда ауа қысымы (21,0 кгс/см2) 2,06 МПа өте жоғары болған кезде басқару электр магниттерiнiң iске қосылу кернеуі номиналдыдан 65 % көп болмауы керек. 6) Ажыратқыштарды бiрнеше рет қосып жəне ажыратып сынау. Əрбiр сөндiргiш орындайтын операциялар мен күрделi циклдердiң саны осы Қағидаларға 5-қосымшаның 71-кестесiне сəйкес белгіленеді. 7) Əуе ажыратқыштардың кернеудi бөлгiштерiнiң конденсаторларын сынау. Осы Қағидалардың 294-тармағына сəйкес жүргізіледі. 8) Басқару электр магниті зəкiрінің жүрiсін тексеру. Үдемелі электромагнит зəкірінің жүрісі 8 (-1) мм тең болуы тиіс.

6. Өлшеу трансформаторлары 282. Өлшеу трансформаторлары осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Оқшаулау кедергiсiн өлшеу: Ток трансформаторының негiзгi оқшаулау кедергісін, өлшеу конденсаторының жəне конденсаторлық типтегі қағаз-май оқшаулаудың соңғы мұқабасының кедергiсiн өлшеу 2500 В мегаомметрмен жүргізіледі. Ток трансформаторларының екiншi орамдары мен аралық каскадты орамдарының цокольге қатысты кедергiсiн өлшеу 1000 В мегаомметрмен жүргізіледі. Оқшаулау кедергісінің өлшенген мəні осы Қағидаларға 5-қосымшаның 64-кестесiнде келтiрiлген мəндерден төмен болмауы тиіс. Токтың каскадты ток трансформаторларындағы оқшаулау кедергiсі жалпы ток трансформаторлары үшiн өлшенедi. Мұндай оқшаулау кедергiсiн өлшеу нəтижелерi қанағаттанғысыз болған жағдайда сатылар бойынша қосымша өлшенедi. 2) Оқшаулаудың диэлектрлік жоғалтуларының бұрыштық тангенсiн өлшеу. 110 кВ жəне одан жоғары кернеудегі ток трансформаторлары үшiн жүргiзіледi. +20°С температура кезінде ток трансформаторлары оқшаулаудың диэлектрлік жоғалтуларының бұрышты тангенсi осы Қағидаларға 5-қосымшаның 65-кестесінде келтiрiлген мəндерден аспауы тиіс. 3) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң жоғары кернеуiмен сынау: бастапқы орамдардың оқшаулағышы. Сынау (шығарулардың бiрiнiң баяу оқшаулағышы бар кернеулі трансформаторларынан басқа) кернеуі 35 кВ-ге дейiнгі трансформаторлар жəне ток трансформаторлары үшiн арналған. Өлшеу трансформаторлары үшiн сынау кернеуiнің мəндері осы Қағидаларға 5-қосымшаның 66-кестесiнде көрсетiлген. Нормаланған сынау қосымшасының ұзақтығы: кернеулі трансформаторлар үшiн 1 мин; керамика, сұйық немесе қағаз-май оқшаулағышы бар ток трансформаторлары үшiн 1 мин; қатты органикалық материалдар немесе кəбілдiк массалардан оқшаулағышы бар ток трансформаторлары үшiн 5 мин; екiншi орамдардың оқшаулағыштары. Шынжырлармен қосылған екінші орамды оқшаулағыштары үшін кернеудің мəні 1 кВ-ні құрайды. Нормаланған сынау кернеуінің қосымша ұзақтығы – 1 мин. 4) Бос токты өлшеу. Екiншi орамда кернеуі 110 кВ жəне одан жоғары каскадты трансформаторлары үшiн номиналды кернеуде жүргізіледі. Бос токтың мəнi нормаланбайды. 5) Ток трансформаторларының магнит өткiзгiшінің магниттелуiнiң сипаттамаларын алу. Егер ол үшiн 380 В-ден жоғары кернеу қажет болмаса, токтың нөлден номиналдыға өзгерiсiнде жүргізіледі. Ауытқуларды, теңгерімсіз токты жəне токтың номиналдыдан жоғары өту шарттарына қатысты рұқсат берілген жүктемесін есептеу қажет болған кезде релелiк қорғау, автоматты авариялық осциллографтар, белгілеу аспаптары жəне т.б. құрылғыларды қуаттандыруға арналған ток трансформаторларының сипаттамасын алу токты өлшеу нөлден бастап ток магнит өткізгіштер қанықтырыла бастаған мəнге дейін өзгерген кезде жүргізіледі. Орамдар тармақталған болса, сипаттамасы жұмыс тармақтарында алынады. Алынған сипаттамалар үлгiлік магниттеу сипаттамасымен немесе токтың басқа бiр типті жөнделген трансформаторлары магниттелуiнiң спаттамаларымен біріздендіріледі. 6) Шықпалардың (бiр фазалық) полярлығы немесе өлшеу трансформаторларын (үш фазалық) қосу тобын тексеру. Егер паспорттық мəлiметтер болмаса немесе бұл мəлiметтердiң дұрыстығына күдiгi бар болса монтаждау кернеуде жүргізіледі. Қосу полярлығы жəне тобы паспорт деректеріне сəйкес келуi тиіс. 7) Барлық тармақтардағы өзгеру коэффициентiн өлшеу. Кіріктірілген ток трансформаторлары жəне ауыстырып қосатын (ауыстырып қосқыштың барлық жағдайларында) құрылғысы бар трансформаторлар үшiн жүргізіледі. Коэффициенттiң анықталған мəнiнiң паспорттағыдан ауытқуы өлшеу дəлдiгi шегінде болуы тиіс. 8) Орамдардың тұрақты токқа кедергiсiн өлшеу. 10 кВ жəне одан жоғары кернеудiң ауыстырып қосатын құрылымы болатын токтардың алғашқы трансформатор орамдарында жəне кернеудiң каскадты трансформаторларын байланыстыратын орамдарда жүргізіледі. Орам кедергiсiнiң өлшенген мəнiнiң ауытқуы паспорт немесе басқа фазалар орамдарының кедергiсiнен 2 %-дан аспауы тиіс. 9) Трансформаторлық майды сынау. Осы Қағидалардың 300-тармағына сəйкес 35 кВ жəне одан жоғары өлшеу трансформаторларында жүргізіледі. Оқшаулаудың диэлектрлік жоғалтуларының бұрыштық тангенсiнiң үлкен мəні болатын өлшеу трансформаторлары үшiн майды сынау осы Қағидаларға 5-қосымшаның 93-кестесiнiң 10-тармақшасы бойынша жүргізіледі. Майға толған каскадты өлшеу трансформаторларында жеке сатыдағы майдың жай-күйiн бағалау сатының (каскад) номиналды жұмыс кернеуiне сəйкес нормалар бойынша жүргізіледі. 10) НДГ түрiндегі кернеулi көлемді трансформаторларды сынау. Өндіруші зауыт нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі. 11) НДГ түрiндегі кернеулi трансформаторларының вентильдiк разрядниктерін сынау. Осы Қағидалардың 295-тармағына сəйкес жүргізіледі.

10. Элегаз сөндiргiштері 286. Толық жиылған жəне реттелген элегаз сөндiргiші осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Екiншi тізбектер мен басқару электр магниттерi орамалары оқшаулағыштарының кедергiсiн өлшеу. Осы Қағидалардың 302-тармағының 1) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 2) Оқшаулауды сынау: Осы Қағидалардың 302-тармағының 2) тармақшасына сəйкес жүргізіледі: өнеркəсiптiк жиiлiгінің 50 Гц жоғары кернеуiмен. Оқшаулаудың электр берiктiгiн сынау 35 кВ жəне одан төмен кернеумен толық жиюлы аппаратта жүргізіледі. Сынау кернеуiнің мəні осы Қағидаларға 5-қосымшаның 67-кестесiне сəйкес қабылданады; екiншi тізбектер мен басқару электр магниттерінiң орамдарымен сынау. Осы Қағидалардың 302-тармағының 2) тармақшасына сəйкес жүргізіледі 3) Мыналардың тұрақты токқа кедергісін өлшеу: бас тізбектің. Полюстің бүкіл ток өткізгіш контурына да, доға өшiргiш əрбір құрылымға жекежеке де жүргізіледі (егер аппараттың құрылымы оған мүмкiндiк берсе). басқару жəне олардың тізбегіндегі қосымша резисторлардың электр магниттерінiң орамдары. Кедергiнiң мəнi зауыттық нормаларға сəйкес келуi керек. 4) ажыратқыштардың іске қосылуының ең төменгi кернеуiн тексеру. Сөндiргiштер 0,7 Uном аспайтын кернеуде жетегі тұрақты токтың көзiнен қоректенген кезде iске қосылуы керек; жетегі айнымалы ток желiсiнен қоректенген кезде жетек резервуарларындағы сөндiргiш қуыстары ең үлкен қалыпты қысымда элегаздың номиналды қысымы 0,65 Uном болған кезде. Электромагниттерге кернеу соққы арқылы берілуі керек. 5) Кернеудi бөлгiштердiң конденсаторларын сынау. Сынау осы Қағидалардың 294-тармағының нұсқауларына сəйкес орындалуы тиіс. Өлшенген ыдыстың мəнi жасап шығарушы зауыттың нормасына сəйкес келуi керек. 6) Ажыратқыштардың сипаттамасын тексеру. Элегаздық ажыратқыштардың жұмысын тексеру кезінде зауыттың нұсқаулығында жазылған сипаттамалар айқындалуға тиіс. Тексеру жəне өлшеу нəтижесі паспорт мəлiметiне сəйкес келуi керек. Операциялар жəне күрделi циклдердiң түрлерi, сөндiргiштердiң сипаттамалары тексерілуге тиіс жетек резервуарындағы қысымдардың мəні жəне жанында осы Қағидаларға 5-қосымшаның 71-кестесiнде келтiрiлген. Ажырату жəне қосудың меншікті уақытының мəні жетек резервуарларындағы сөндiргiштiң доға өшiргiш камераларында, жетек резервуарларындағы қысылған ауаның бастапқы артық қысымы элегаз номиналды қысымда, номиналдыға тең жəне басқару электромагниттерi тізбектерінің қорытындыларындағы номиналды кернеу қамтамасыз етiлуi керек. 7) Ажыратқыштарды бiрнеше рет байқау арқылы сынау. Осы Қағидалардың 283-тармағының 11) тармақшасына жəне осы Қағидалардың 5-қосымшасының 71-кестесiне сəйкес жүргізіледі. 8) Газ жылыстауының бар болуын бақылау. Саңылаусыздықты тексеру саңылау iздегіш арқылы жүргізіледі. Саңылау iздегіш сүңгiсi арқылы газ жылыстауы анықталған жағдайда түйiскен қосындыларды нығайту орны мен ажыратқыштардың дəнекерлеу жіктері бақыланады. Саңылау iздегіштің сүңгі құралы саңылауды көрсетпесе саңылаудың бар болуын бақылау нəтижесi қанағаттанарлық болып есептеледi. Бақылау элегаздың номиналды қысымында жүргізіледі. 9) Элегаздың құрамында ылғалдың болуын тексеру. Шық нүктесін өлшеу негiзiнде анықталады. Элегаздың шық нүктесiнiң температурасы минус 50° С жоғары болмауы керек. 10) Токтың кiрiктiрiлген трансформаторларын сынау. Осы Қағидалардың 282-тармағына сəйкес жүргізіледі.

7. Май ажыратқыштары 283. Кернеудiң барлық кластарының май ажыратқыштары осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Оқшаулау кедергiсiн өлшеу: органикалық материалдан жасалған бағдарлаушы жəне жылжымалы бөліктер. Кернеуі 2,5 кВ мегаомметрмен жүргізіледі. Оқшаулау кедергiсi төменде келтiрiлген мəндерден кем болмауы тиіс: Ажыратқыштардың номиналды кернеуi, кВ Оқшаулау кедергiсi, МОм

3-10 15-150 220-500 1000 3000 5000

екiншi шынжырларды, қосу жəне ажырату электромагниттерін жəне т.с.с. өлшеу осы Қағидалардың 301-тармағына сəйкес жүргізіледі. 2) Енгiзулердi сынау. Осы Қағидалардың 298-тармағына сəйкес жүргізіледі. 3) Бак iшiндегi оқшаулаудың жай-күйiн жəне доға өшiргiш құрылғылардың оқшаулауын бағалау. Оқшаулау жоғалтуларының диэлектрлік бұрыштары тангенсiн өлшеу жолымен қойылған енгiзулерi бар 35 кВ ажыратқыштар үшiн жүргізіледі. Егер тангенстiң өлшенген мəнi енгiзулердiң жоғалтуларын диэлектрлік бұрышының доға өшiргiш құрылымдарының бак iшiндегi оқшаулау ықпалының толық шығару өлшенген тангенсiнен 2 есе артық болса, яғни ажыратқышқа енгiзулердi орнатуға дейiн бак iшiндегi оқшаулау құрғатуға жатады. 4) Оқшаулауды өнеркəсiптiк жиiлiктiң үлкен кернеуiмен сынау: корпус немесе тiрек оқшаулауға қарағандағы ажыратқыштардың оқшаулаулары. Кернеуі 35 кВ дейін ажыратқыштар үшiн жүргізіледі. Ажыратқыштар үшін сынау кернеуі осы Қағидаларға 5-қосымшаның 67-кестесiне сəйкес қабылданады. Мөлшерленген сынау кернеуiн қою ұзақтығы 1 мин; екiншi шынжырлар жəне қосынды жəне ажыратудың электр магниттерi орамдарының оқшаулары. Сынау кернеуінің мəні 1кВ. Мөлшерленген сынау кернеуiн қою ұзақтығы 1 мин. 5) Тұрақты токқа кедергiнi өлшеу: май ажыратқыштардың қосылуларын. Ажыратқыш полюсінің ток өткiзетiн жүйесiнiң кедергiсi жəне жеке оның элементтерi өлшенедi. Тұрақты токқа қосылулардың мəнi өндіруші зауыт деректеріне сəйкес келуі тиіс; доға өшiргiш құрылғылардың шунтталатын резисторлары. Кедергiнiң өлшенген мəнi зауыттық мəлiметтерiнен кемінде 3 %-ға айырмашылығы болуы тиіс; қосу жəне ажырату электромагниттерінің орамдары. Орамдар кедергiлерiнің мəнi өндіруші зауыт деректеріне сəйкес келуi тиіс. 6) Ажыратқыштардың жедел жəне уақытша сипаттамаларын өлшеу. Уақытша сипаттамаларды өлшеу кернеудiң барлық кластарының ажыратқыштары үшiн жүргізіледі. Қосу жəне ажырату жылдамдығын өлшеу 35 кВ жəне одан жоғары ажыратқыштар үшiн жүргізіледі, сондай-ақ бұл өндіруші зауыт нұсқаулығында талап етілген жағдайларда кернеудiң классына тəуелсiз болады. Өлшенген сипаттамалар өндіруші зауыт мəліметтеріне сəйкес келуi тиіс. 7) Ажыратқыштың, қосу кезіндегі контактілердің жылжымалы бөлістерінің (траверс) тығыздаулауды контактілерді, бiр уақытта тұйықталуын жəне ажыратылуын өлшеу. Алынған мəндер өндіруші зауыт деректеріне сəйкес келуі тиіс. 8) Ажыратқыштардың жəне жетектердің, механизмдердің реттеу жəне орнату сипаттамаларын тексеру ажыратқыштардың жəне жетектердің əрбiр түрі жетек паспорттары жəне өндіруші-зауыт нұсқаулықтарының нормалары мен көлемі бойынша жүргізіледі. 9) Еркiн ажырату тетiгінiң əрекетiн тексеру. Жылжымалы контактілердің учаскесінде сөндiру кезінде жүргізіледі – жағдайдың ажыратқыштың алғашқы шынжырының тұйықталу сəтінен бастап толық қосылуына (олар қосылған кезде пайда болатын контактілерінің арасындағы аралықты есепке ала отырып) дейін жүргізіледі. Сонымен бiрге қосу электр магнитінің өзегі толық көтерілген немесе серіппелері іске қосылмаған (жүк) кезде жетектің құрылымына байланысты жəне еркін тіркеуін ағыту тетігінің қолданысын тексеру қажеттілігін айқындайтын ерекше талаптар есепке алынуы тиіс. 10) Ажыратқыштар жетектерінің жұмыс кернеуiн (қысым) тексеру. Жетектердің электр магниттерiнiң қысқыштары немесе ажыратқыштары жанында жұмысқа қабiлеттiлiктерін сақтайтын пневможетектердегі ауа қысымында кернеудiң нақты мəндерiнiң анықтау мақсатымен (ажыратқыштардың алғашқы шынжырында токсыз) жүргізіледі, яғни қосу жəне ажырату операцияларын басынан аяғына дейін орындайды. Сонымен қатар уақытша жəне жедел сипаттамалар нормаланатын мəндерге сəйкес келмеуi мүмкiн. Жетек электр магниттерiнiң қысқыштарындағы жұмыс кернеуiнің төменгi шегi 15-20 % аз пневможетектердiң iстеуiн қысым - қалыпты қысымды төменгi шек 20-30 %-дан аз болуы тиіс. Серiппелi жетегі бар ажыратқыштардың жұмысқа қабiлеттiлiгi қосатын серiппелердiң керiлiсi кiшiрейген күйiнде өндіруші-зауыт нұсқауларына сəйкес тексеру тиіс. Май сөндiргiштер жетек электр магниттерiнiң қысқыштарында сенiмдi жұмысты кернеудiң келесi мəндерiнде қамтамасыз етуi тиіс: ажыратуда 65- 120 % номиналды; ажыратқыштардың қосуларында (қосулар номиналды токпен 50 кВ-ге дейiн) 80-110 % номиналды жəне (қосулар номиналды тогымен 50 кВ-ден астам) 85-110 % номиналды. Қалыпты қысымды өзгерiс диапазоны пневможетектерi бар ажыратқыштар үшiн кемiнде 90 – 110 % номиналды болуы тиіс. Жетектердің жұмыс кернеуiнiң (қысым) төменгi шегі мəндерiнiң көрcетiлген мəндері сөндіргіштер өндіруші зауыт нормалайтын уақыттық жəне жылдамдық сипаттамаларын қамтамасыз етуi керек. 11) Бiрнеше рет қосу жəне ажырату арқылы ажыратқыштарды сынау. Май ажыратқыштарды бiрнеше рет байқау электр магниттердiң қысқыштарында кернеуде жүргізіледі: iске қосылудың 110, 100, 80, (85) % номиналды жəне ең төменгi кернеудегi қосулары; iске қосудың 120, 100, 65 % номиналды жəне ең төменгi кернеудегi ажыратулары. Төмен жəне жоғары кернеу кезіндегі операциялардың саны 3-5, номиналды кернеуде – 10 болуы керек. Сонымен қатар, ажыратқыштар (уақытты ұстамай) В-О циклде 3-5 еселенген байқауға, ал АҚҚның режімінде жұмыс iстейтін ажыратқыштарда О-В жəне В-О-О циклдердегi 2-3-еселi байқауға ұшырайды. Күрделi циклдердегi ажыратқыштардың жұмысы жанында жетек электр магниттерiнiң қысқыштарындағы 80 % (85 %) номиналды кернеу кезінде тексерілуi тиіс. 12) Ажыратқыштардың трансформаторлық майын сынау. Майды 110 кВ жəне одан жоғары кернеудегі жəне аз көлемдi ажыратқыштардың барлық кластарының бак ажыратқыштарында сынау майды ажыратқыштарға құйғанға жəне одан кейін жүргізіледі. 35 кВ дейін май аз көлемдi ажыратқыштарда доға өшiргiш камераларында құюға дейiн сыналады. Майды сынау осы Қағидалардың 300-тармағына сəйкес жүргізіледі. 13) Кiрiстiрiлген ток трансформаторларын сынау. Осы Қағидалардың 281-тармағына сəйкес жүргізіледі. 8. Əуе ажыратқыштар 284. Кернеудiң барлық класындағы əуе сөндiргiштерi осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Оқшаулау кедергісін өлшеу: тiрек оқшаулағышын, өшiру камераларының жəне бөлгiштердің оқшаулағыштарын, кернеулердiң барлық кластарының ажыратқыштардың оқшаулау тартпаларының оқшаулау кедергісін өлшеу 2,5 кВ кернеуде немесе түзеткіш токтың кернеу көзінен мегаомметрмен жүргізіледі. Қажет болған жағдайда тiрек оқшаулағыштарының, өшiру камераларының жəне бөлгiштер оқшаулағыштарының оқшаулау кедергiсiн өлшеу сыртқы бетіне қорғау сақиналарын орнатумен жүргізіледі. Оқшаулау кедергісі осы Қағидалардың 5-қосымшасының 68-кестесінде келтiрiлген мəннен аз болмауы керек. екiншi тізбектердің, қосу жəне сөндіру электр магниттерi орамаларының оқшаулау кедергісін өлшеу осы Қағидалардың 301-тармағына сəйкес жүргізіледі. 2) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң үлкен кернеуiмен сынау: ажыратқыштардың оқшаулағыштары. 35 кВ дейiнгі ажыратқыштар үшiн мiндеттi.

9. Жүктеме ажыратқыштары 285. Жүктеменiң толық жиылған жəне реттелген сөндiргiшi осы параграфта көзделген көлемде сыналады: 1) Екiншi тораптар мен басқару электр магниттерi орамдарының оқшаулау кедергiсiн өлшеу. Осы Қағидалардың 301-тармағына сəйкес жүргізіледі. 2) Өнеркəсiптiк жиiлiктiң үлкен кернеуiмен сынау: жүктеме ажыратқыштардың оқшаулағыштары. Осы Қағидаларға 5-қосымшаның 67-кестесiне сəйкес жүргізіледі. екiншi тізбектер мен басқару электр магниттерi орамдарының оқшаулағыштары. Осы Қағидалардың 301-тармағымен сəйкес жүргізіледі. 3) Тұрақты токқа кедергiнi өлшеу: ажыратқыштардың контактілері. Полюстің ток өткiзгіш жүйесiнiң кедергiсiн жəне жұмыс контактілерінің əрбiр жұбын өлшеу жүргізіледі. Кедергiнiң мəнi жасап шығарушы зауыттың деректеріне сəйкес келуi керек; басқару электр магниттерінiң орамдары. Кедергiнiң мəнi дайындаушы зауыттың деректеріне сəйкес келуi керек. 4) Еркiн ажырату тетiктерінің əрекетін тексеру. Еркiн ажырату тетігі жұмыс барысында осы Қағидалардың 283-тармағының 9) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 5) Төмендетілген кернеулі кезінде жетек əрекетін тексеру осы Қағидалардың 283-тармағының 10) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 6) Жүктеме ажыратқыштарды көп мəрте байқау арқылы сынау осы Қағидалардың 283-тармағының 11) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 7) Сақтандырғыштарды сынау осы Қағидалардың 298-тармағына сəйкес жүргізіледі.

11. Вакуум сөндiргiштерi 287. Толық жиылған жəне реттелген вакуум сөндiргiш осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Екiншi тізбектер мен басқару электромагниттерi орамдары оқшаулағыштарының кедергiсiн өлшеу. Осы Қағидаларға 302-тармағының 1) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 2) оқшаулағышты мыналардың 50 Гц жиiлiкті жоғары кернеуімен сынау: сөндiргiш. Сынау кернеуiнің мəні осы Қағидаларға 5-қосымшасының 67-кестесiне сəйкес қабылданады; екiншi тізбектер мен басқару электр магниттерінiң орамдары. Осы Қағидалардың 302-тармағының 2) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 3) Сөндiргiштiң iске қосылуының ең төменгi кернеуiн тексеру. Вакуум сөндiргiштерiнiң басқару электр магниттерi: қосындының электр магниттерi кемiнде 0,85 Uном кернеуде; ажыратудың электр магниттерi кемiнде 0,7 Uном кернеуде iске қосылуы керек. 4) Ажыратқыштарды көп реттік сынақтармен сынау. Электр магниттердің шығыс бөлігінде кернеу нақты болатын жағдайда, ажыратқыштардың орындауына жататын күрделі циклдер мен операциялардың саны: қосу жəне ажыратудың 3-5 операцияларын; операциялар арасындағы В - О уақыт өлшемегенде 2-3 циклді құрауы тиіс. 12. Ажыратқыштар, бөлектегіштер жəне қысқа тұйықтағыштар 288. Кернеудің барлық тобының толық жинақталған жəне реттелген ажыратқыштар, бөлектегіштер жəне қысқа тұйықтағыштар осы параграфта көзделген көлемде сыналады. 1) Оқшаулама кедергісін өлшеу: органикалық материалдардан жасалған жетектердің жəне тартпалардың оқшаулама кедергісін өлшеу 2,5 кВ кернеумен мегаомметрмен жүргізіледі. Оқшаулама кедергісі осы Қағидалардың 283-тармағының 1) тармақшасында келтірілген шамадан төмен болмауы тиіс; көп элементті оқшаулағыштардың оқшаулама кедергісін өлшеу осы Қағидалардың 299-тармағына сəйкес жүргізіледі; басқару электр магниттерінің қайталама (екінші ретті) тізбектері мен орамдарының оқшаулама кедергісін өлшеу осы Қағидалардың 302-тармақтарының 1) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 2) Өнеркəсіптік жиіліктегі жоғарылатылған кернеумен сынау: ажыратқыштар, бөлектегіштер жəне қысқа тұйықтағыштардың оқшауламасын өнеркəсіптік жиіліктегі жоғары кернеумен сынау. Осы Қағидаларға 5-қосымшасының 67-кестесіне сəйкес жүргізіледі; басқару электр магниттерінің қайталама (екінші ретті) тізбектері мен орамдарының оқшауламасын өнеркəсіптік жиіліктегі жоғарылатылған кернеумен сынау. Осы Қағидалардың 302-тармағының 2) тармақшасына сəйкес жүргізіледі. 3) Тұрақты токтың кедергісін өлшеу: байланыс жүйесінің кернеуі 110 кВ жəне жоғары ажыратқыштар, бөлектегіштердің тұрақты ток кедергісін өлшеу. Өлшенген шамалар дайындаушы зауыттың немесе осы Қағидаларға 5-қосымшаның 72-кестесінде берілген мəліметтеріне сəйкес болуы тиіс. басқару электр магниттері орамдарының тұрақты ток кедергісін өлшеу. Орамдар кедергісінің шамасы дайындаушы зауыттың мəліметтеріне сəйкес болуы тиіс. 4) Қозғалмайтын түйіспелерден қозғалатынның созылу күшін өлшеу. 35 кВ ажыратқыштар мен бөлектегіштерде жүргізіледі, ал энергия өндіруші, энергия жабдықтау, энергия тарату ұйымдарының жəне тұтынушылардың электр қондырғыларында кернеу классына тəуелсіз болады. Түйісу беттерінің майсызданған күйінде созылу күшінің шамасын өлшеу дайындаушы зауыттың мəліметтеріне сəйкес болуы қажет, ал ол болмаған жағдайда осы Қағидаларға 5-қосымшаның 73-кестесінде көрсетілген мəліметтерге сəйкес болуы тиіс. Осы Қағидаларға 5-қосымшаның 73-кестесінде көрсетілген нормалардан басқа, 35-220 кВ номиналды тогымен 630-2000 А сыртқы қондырғылардың ажыратқыштары үшін дайындаушы зауыт орнатқан созылу күшінің жалпы нормасы жұп ламельге 78,5-98Н (8-10 кгс) сəйкес болуы керек. 5) Жұмысты тексеру. Қолмен басқарылатын аппараттарды тексеру қосу жəне ажыратудың 10-15 операциясын орындау арқылы жүргізіледі. Номиналды кернеу басқарумен қашықтан басқарылатын аппараттарды тексеру 25 қосу жəне ажырату циклдерін жəне электр магниттердің (электр қозғалтқыштардың) қысқыштарындағы номиналды кернеудің 80 % дейін төмендетілген 5-10 қосу жəне ажырату циклдерін орындаумен жүргізіледі. 6) Уақыт сипаттамаларын анықтау. Қысқа тұйықтағыштарда қосу кезінде, ал бөлектегіштерде ажырату кезінде жүргізіледі. Өлшенген шамалар дайындаушы зауыт мəліметтеріне, ал ол болмағанда осы Қағидаларға 5-қосымшаның 74-кестесінде берілген мəліметтерге сəйкес болуы тиіс. 13. Ішкі жəне сыртқы қондырғыларының (КТҚ жəне КТҚС) жиынтықты тарату құрылғылары 289. Жиынтықты тарату құрылғылары монтаждаудан кейін орнатылған орында осы параграфта көзделген көлемде сыналады. Майлы ажыратқыштардың, өлшеу трансформаторларының, жүктеме ажыратқыштарының, вентильді разрядтауыштардың, сақтандырғыштардың, ажыратқыштардың, күштік трансформаторлардың жəне трансформатор майының КТҚ элементтерін сынау нормалары осы тараудың тиісті параграфтарында көрсетілген. 1) Оқшаулау кедергісін өлшеу: бастапқы тізбектердің оқшаулау кедергісін өлшеу 2,5 кВ кернеудегі мегаомметрмен өлшенеді. Сынау нəтижелеріне əсер тигізуі мүмкін, тораптар мен бөлшектер орнатылған толығымен жинақталған бастапқы тізбектердің оқшаулағышының кедергісі 1000 МОм кем болмауы қажет. екінші ретті тізбектер 0,5-1 кВ кернеудегі мегаомметрмен жүргізіледі. Барлық қосылған аппараттармен (реле, құралдармен, ток жəне кернеу трансформаторларының екінші ретті орамдары жəне т.б.) екінші реттік тізбектердің əрбір жалғаудың оқшаулама кедергісі 1 МОм кем болмауы тиіс. 2) Өнеркəсіптік жиіліктегі жоғарылатылған кернеумен сынау: КТҚ жəне КТҚС ұяшықтарының бастапқы тізбектерінің оқшаулауы. Жұмыс күйіне алынған, толығымен монтаждалған КТҚ жəне КТҚС ұяшықтары арбашада жəне жабық есіктерде осы Қағидаларға 5-қосымшаның 75-кестесінде сынама кернеуі көрсетілген. Керамикалық оқшаулағышы бар ұяшықтар үшін нормаланған сынама кернеуінің қосымша ұзақтығы – 1 мин; қатты органикалық материалдардан жасалған оқшаулағышы бар ұяшықтар үшін – 5 мин; екінші ретті тізбектердің оқшаулағышы 1 кВ кернеумен жүргізіледі. Нормаланған сынама кернеуінің қосымша ұзақтығы 1 мин. 3) Тұрақты ток кедергісін өлшеу. Алынатын жəне болтты қосылыстардың кедергісі тұрақты токқа осы Қағидаларға 5-қосымшаның 76-кестесінде көрсетілген шамалардан аспауы тиіс. 4) Механикалық сынау. Дайындаушы зауыт нұсқамаларына сəйкес жүргізіледі. Механикалық сынауларға: жылжымалы элементтерді ажыратқыш түйіспелерінің, сондай-ақ пердешелердің, блоктаулардың, фиксаторлардың жəне т.б. өзара кіруін тексерумен домалатып кіргізу жəне шығару; бірінші реттік ажыратқыш түйіспелерін жанасқан басуды өлшеу; жерге тұйықталған ажыратқыштардың жұмысын жəне түйіспелердің күйін тексеру жатады. 14. Ауа салқындатқышы бар жиынтықты экрандалған ток өткізгіштері жəне шина өткізгіштер 290. Ток өткізгіштері жəне шина өткізгіштеріне (генератор, күштік жəне өлшеу трансформаторлары т.б.) қосылған қондырғылардың сынау көлемі мен нормасы осы тараудың тиісті параграфында көрсетілген. Толық орнатылған ток өткізгіштері осы параграфта қарастырылған көлемде сыналады. 1) өнеркəсіптік жиіліктегі жоғарылатылған кернеумен сынау. Генератор, күштік трансформаторлардың жəне кернеу трансформаторлары орамының ажыратылған күйдегі ток өткізгішінің оқшаулағышын сынау кернеуі осы Қағидалардың 5-қосымшасының 77-кестесіне сəйкес орнатылады. Таза фарфор оқшаулағышы бар ток өткізгіштер үшін нормаланған сынама кернеуінің қосымша ұзақтығы 1 мин., егер ток өткізгіш оқшаулағышының құрамында қатты органикалық материалдардың элементтері болса, сынама кернеуінің қосымша ұзақтығы 5 мин созылады. 2) Болтты жəне дəнекерлеу арқылы жалғанған қосылыстардың сапасын тексеру. Ток өткізгіштің болтты қосылысының ішке тартудың таңдаулы тексеру. Егер ток өткізгіш монтажы тапсырыс берушінің болмауында жүргізілетін болса, түйіспелі қосылысының орындалу сапасын тексеру мақсатында ток өткізгішінің 1-2 болтты қосылысының таңдаулы сұрыптауы жүргізіледі. Дəнекерлеу қосылыстары алюминийді дəнекерлеу нұсқамасына сəйкес немесе тиісті құрылғының, рентген немесе гамадефектоскопия немесе дайындаушы зауыттың басқа ұсынылған əдістерінің бар болуы тексеруге ұшырайды. 3) Оқшаулау төсемелерінің күйін тексеру. Тіреуіш металл конструкцияларынан қабы оқшауланған ток өткізгіштерінде жүргізіледі. Оқшаулама төсемелерінің бүтіндігі секциялардың тұғыр арасындағы металл конструкцияларында жүретін, фаза секциясының оқшаулама төсемелерінде кернеу төмендеуін салыстырмалы өлшеулерді немесе токты өлшеу арқылы тексеріледі 4) Ток өткізгішінің жасанды салқындату құрылғысын тексеру жəне қарау. Дайындаушы зауыт нұсқаулығына сəйкес жүргізіледі.

(Жалғасы бар).


10

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 31 шілде

№514

Астана қаласы

«Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 23 қарашадағы №907 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы (Жалғасы. Басы 61, 66, 71-87-нөмірлерде). Дəрігердің баланы 1 айында тексеріп-қарауы (осмотр ребенка 1 месяца жизни врачом) Тексеріп-қарау мерзімі (дата осмотра) 20__ ___/_______ Жасы (возраст): _____. Дене қызуы (температура)________ Салмағы (вес)_______гр Бойы (рост) ____ см ИМТ______ Басының шеңбері (окружность головы) ____см Кестелерді пайдаланып, физикалық дамуын бағалаңыз (оцените физическое развитие, используя графики): Шағымдар (жалобы): БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ (ОСМОТР РЕБЕНКА) Тері (кожа): Кіндік (Пуповина)__________________________________________ Ауыз қуысының шырышы (слизистые ротовой полости) ____________________ Аңқа (зев) _________________________________________________________ Конъюктивалар (коньюктивы)_____________________________________ Үлкен еңбегі (большой родничок) ______________________________________ Тыныс алу органдары (органы дыхания)__________________________________ Тыныс алу жиілігі (частота дыхания) _______ ЖТЖ органдары (органы ССС): жүрек жиырылуының жиілігі (ЖЖЖ) (частота сердечных сокращений) (ЧСС)_____________ Жүрек ырғағы (сердечный ритм) ________________________ Жүрек шуылы (сердечные шумы)___________________ Асқорыту органдары (органы пищеварения): іш (живот) ____________ бауыр (печень)___________ көкбауыр (селезенка) ______ Несеп шығару (мочеиспускание) _________________ Нəжіс (стул) ___________________________________

ДИАГНОЗЫ:

ТАМАҚТАНДЫРУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫҢ БАР-ЖОҒЫН АНЫҚТАҢЫЗ (ОПРЕДЕЛИТЕ, ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ)

ТАМАҚТАНДЫРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ (ПРОБЛЕМЫ ПИТАНИЯ)

● Тамақтандыруда қиындық бар ма? (Есть ли у Вас трудности при кормлении?) Иə (да) _____ Жоқ (Нет)_____ ● Бала емшек емеді ме? (Ребенок кормится грудью?) Иə (да) ____ Жоқ (нет)___ ● Егер иə болса, 24 сағатта неше рет? (Если Да, сколько раз за 24 часа раз? ) ___ ● Түнде емшек бересіз бе? (Вы кормите грудью ночью?) Иə (да) _ Жоқ (нет) __ ● Бала басқа тамақ немесе сұйықтық ішеді ме? (Получает ли ребенок другую пищу или жидкости?) Иə (да) ____ Жоқ (нет) ____ ● Егер иə болса, тəулігіне жиілігі қанша рет? (Если Да, как часто раз в сутки ?) ______ жəне тамақты немен бересіз, бөтелкемен ______, кесемен жəне қасықпен _______ (и чем пользуетесь при кормлении бутылочкой_____ чашкой и ложкой ______)

Егер нəресте соңғы сағатта емізілмесе, анасын нəрестені емізуді сұраңыз. Емізуді 4 минут бойы бақылаңыз (если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты). ● Бала емшекті еме алады ма? Тексеру үшін мыналарға қараңыз (способен ли ребенок брать грудь? Для проверки прикладывания, посмотрите на): - Иегі емшекке тиеді ме? (подбородок касается груди) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Аузы кең ашылған (рот широко раскрыт) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған (нижняя губа вывернута наружу) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Ареола ауыздың астынан емес, үстінен білінеді (большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта) Иə (да) ___ Жоқ (нет) __ Емшекке салынбаған (не приложен совсем) Толық салынбаған (приложен плохо) Жақсы салынған (приложен хорошо) ● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліспен баяу терең ему) (эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)? Мүлдем ембейді (не сосет совсем) Жақсы ембейді (сосет неэффективно) Жақсы емеді (сосет эффективно) ● Аузында ойық жара немесе ақтаңдақтарды (уылу) іздеңіз (ищите язвы или белые пятна во рту (молочница).

ЕКПЕЛЕРІН ТЕКСЕРІҢІЗ (ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС): Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз (подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня) В гепатиті 1- 0 БЦЖ АКДС 1 + hib 1 В гепатиті 2 ОПВ-1 АКДС 2 + hib 2

ПСИХОМОТОРЛЫҚ ДАМУ (ПСИХОМОТОРНОЕ РАЗВИТИЕ): До= Др= Ра= Рп= Н= Э= ДАМУ МАҚСАТЫНДА КҮТІМДІ БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ) ● Балаңызбен қалай ойнайсыз? (как вы играете с Вашим ребенком?) ● Балаңызбен қалай сөйлесесіз? (как вы общаетесь с Вашим ребенком?)

Мешелді алдын алу (профилактика рахита): өзіндік емес (серуендеу кезінде толық инсоляция) (неспецифическая (достаточная инсоляция во время прогулок), өзіндік Д витаминімен алдын алу (көрсетілім бойынша) специфическая профилактика витамином Д (по показаниям ) ПСИХОҚОЗҒАЛЫС ДАМУЫ (ПСИХОМОТОРНОЕ РАЗВИТИЕ): До= Др= Ра= Рп= Н= Э= Даму мақсатында күтімді бағалаңыз (оцените уход в целях развития) ● Балаңызбен қалай ойнайсыз? (как вы играете с Вашим ребенком?) ● Балаңызбен қалай сөйлесесіз? (как вы общаетесь с Вашим ребенком?)

Мамандандырылған көмекті қажет ететін қауіпті себептер (тревожные признаки, требующие специализированной помощи) ● Ықтимал кереңдік немесе көру проблемалары (возможная глухота или проблемы со зрением) ● Бала байланысқа бармайды (ребенок не вступает в контакт) ● Жүргенде тепе-теңдікті қиын ұстау (затруднения в удерживании равновесия при ходьбе) ● Баланың мінез-құлқындағы түсініксіз өзгертулер, физикалық жəбірлеу іздерінің болуы (əсіресе, егер бала басқа адамдардың қарауында болса) (непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно, если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбеттің нашарлауы (плохой аппетит).

Отбасыны жоспарлау мəселелері туралы консультация беру (емізу кезінде етеккірдің болмауы, мүшеқаптар, ЖІС ) (консультирование по вопросам планирования семьи (лактационная аменорея, презервативы, ВМС)

Келесі екпеге бару мерзімі (визит для следующей прививки)_____________ Күні (дата)_______

Мөлшері (доза) Ұзақтығы (длительность)

Қалмаған (Не отстает) ___________эпикриздік мерзімге қалып қойған Отстает на ___________эпикризный срок ДАМУ үшін КҮТІМ КӨРСЕТУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ (ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1. Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Ұсыныстар (рекомендации): ● Тек емшекпен емізуді практикалау (практика исключительно грудного вскармливания). ● Ананың тиімді тамақтануы (оптимальное питание матери); ● Жасына сəйкес психоəлеуметтік жəне қозғаушы даму (Ана жадынамасы) (психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту (Памятка Матери); ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика (массаж и гимнастика соответственно возрасту); ● Күн сайын серуендеу (күніне 1-2 рет) жеткілікті инсоляциямен, көрсетілімдер бойынша Д витаминімен арнайы профилактикалау (Ежедневные прогулки (1-2 раза в день) с достаточной инсоляцией, по показаниям специфическая профилактика витамином Д); ● Бала сырқаттанғанда оны күту жəне мінез-құлық қағидалары (қауіпті себептер жəне көмекке қашан жүгіну керек, тамақтану жəне сұйықтық ішу режімі) (Правила поведения и уход в случае болезни ребенка (опасные признаки и когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья); ● Вакцинация (уақтылы егу, екпеге кері əсердің болуы жəне ата-ананың мінез-құлқы, екпелер қандай инфекциялардан қорғайды) (Вакцинация (своевременность проведения, возможные реакции на прививку и поведение родителей, от каких инфекций защищают прививки); ● Қауіпсіз орта жəне ата-аналардың жарақат пен жазатайым жағдайларды алдын алуды үйрету (Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая); ● Ай сайын дəрігерде тексеріліп-қаралу (Ежемесячный осмотр у врача); ● Көрсетілімдер бойынша тар мамандарда консультация алу жəне зертханалық зерттелу (Консультация узких специалистов и лабораторных исследований по показаниям); ● Басқасы (Другое).

Мамандандырылған көмекті қажет ететін қауіпті себептер (тревожные признаки, требующие специализированной помощи) ● Ықтимал кереңдік немесе көру проблемалары (возможная глухота или проблемы со зрением) ● Бала байланысқа бармайды (ребенок не вступает в контакт) ● Жүргенде тепе-теңдікті қиын ұстау (затруднения в удерживании равновесия при ходьбе) ● Баланың мінез-құлқындағы түсініксіз өзгертулер, физикалық жəбірлеу іздерінің болуы (əсіресе, егер бала басқа адамдардың қарауында болса) (непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно, если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбеттің нашарлауы (плохой аппетит)

ПРОБЛЕМАЛАР (ПРОБЛЕМЫ)

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________ Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________

ПРОБЛЕМАЛАР (ПРОБЛЕМЫ) Қауіпті себептер анықталғанда мамандандырылған көмекпен қамтамасыз ету жəне таңдау үшін тар маманның консультациясына жіберу (психолог, логопед жəне т.б.) (при выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д) АНАНЫҢ ТАМАҚТАНУЫН ЖƏНЕ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА ПИТАНИЯ И ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ): Отбасыны жоспарлау мəселелері туралы консультация беру (емізу кезінде етеккірдің болмауы, мүшеқаптар, ЖІС) (консультирование по вопросам планирования семьи (лактационная аменорея, презервативы, ВМС)

Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

ДИАГНОЗ: /ДИАГНОЗ:

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

Отбасыны жоспарлау мəселелері туралы консультация беру (емізу кезінде етеккірдің болмауы, мүшеқаптар, жатыр ішіндегі спираль - болған жағдайда (бұдан əрі – ЖІС) (консультирование по вопросам планирования семьи (лактационная аменорея, презервативы, внутриматочная спираль – при наличии (далее - ВМС) ҚОРЫТЫНДЫ (ЗАКЛЮЧЕНИЕ):

Ұсыныстар (рекомендации): ● Тек емшекпен емізуді практикалау (практика исключительно грудного вскармливания). ● Ананың тиімді тамақтануы (оптимальное питание матери); ● Жасына сəйкес психоəлеуметтік жəне қозғаушы даму (Ана жадынамасы) (психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту (Памятка Матери); ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика (массаж и гимнастика соответственно возрасту); ● Күн сайын серуендеу (күніне 1-2 рет) жеткілікті инсоляциямен, көрсетілімдер бойынша Д витаминімен арнайы профилактикалау (Ежедневные прогулки (1-2 раза в день) с достаточной инсоляцией, по показаниям специфическая профилактика витамином Д); ● Бала сырқаттанғанда оны күту жəне мінез-құлық қағидалары (қауіпті себептер жəне көмекке қашан жүгіну керек, тамақтану жəне сұйықтық ішу режімі) (Правила поведения и уход в случае болезни ребенка (опасные признаки и когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья); ● Вакцинация (уақтылы егу, екпеге кері əсердің болуы жəне ата-ананың мінез-құлқы, екпелер қандай инфекциялардан қорғайды) (Вакцинация (своевременность проведения, возможные реакции на прививку и поведение родителей, от каких инфекций защищают прививки); ● Қауіпсіз орта жəне ата-аналардың жарақат пен жазатайым жағдайларды алдын алуды үйрету (Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая); ● Ай сайын дəрігерде тексеріліп-қаралу (Ежемесячный осмотр у врача); ● Көрсетілімдер бойынша тар мамандарда консультация алу жəне зертханалық зерттелу (Консультация узких специалистов и лабораторных исследований по показаниям); ● Басқасы (Другое).

● Тамақтандыруда қиындықтар бар ма?/Есть ли у Вас трудности при кормлении? Иə/ Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Нəресте емшек емеді ме? /Ребенок кормится грудью? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Емшек емсе, 24 сағат ішінде неше рет?___рет /Если Да, сколько раз за 24 часа? _______ раз ● Түнде емшек бересіз бе?/Вы кормите грудью ночью? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Нəресте басқа тамақ жей ме немесе іше ме?/Получает ли ребенок другую пищу или жидкости? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Егер иə болса, тəулігіне жиілігі қанша рет?/Если Да, как часто? ______ жəне тамақты немен бересіз, бөтелкемен ______, кесемен жəне қасықпен _______ /____________ раз в сутки и чем пользуетесь при кормлении бутылочкой_____ чашкой и ложкой Егер нəресте 1 айға жетпесе немесе тамақтандыруда қандай да бір қиындық болса (емшекпен емізумен байланысты қиындықтар; егер нəресте емшекпен тəулігіне 8-ден кем емсе; басқа тамақ немесе сұйықтық ішсе; немесе өзінің жасына төмен салмағы болса): Если младенцу меньше 1 месяца, или если есть какие либо трудности при кормлении (трудности с грудным вскармливанием; если он/она кормится грудью менее 8 раз в в сутки; получает другие виды пищи или жидкости; или имеет низкий вес для своего возраста): ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ:/ ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ: Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/ Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

Дəрігер (Врач): Дəрігердің баланы 2 айында тексеріп-қарауы (осмотр ребенка 2 месяца жизни врачом) Тексеріп-қарау мерзімі (дата осмотра) 20__ ___/_______ Жасы (возраст): _____. Дене қызуы (температура)________ САЛМАҒЫ (ВЕС)_______гр. БОЙЫ (РОСТ) ____ см. ИМТ______Басының шеңбері (Окружность головы) ____см Бағандарды пайдаланумен, физикалық дамуын бағалаңыз (Оцените физическое развитие, используя графики): Шағымдар (жалобы): ДИАГНОЗЫ:

ТАМАҚТАНДЫРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ/ ПРОБЛЕМЫ ПИТАНИЯ

Егер нəресте 1 айға жетпесе немесе тамақтандыруда қандай да бір қиындық болса (емшекпен емізумен байланысты қиындықтар; егер нəресте емшекпен тəулігіне 8-ден кем емсе; басқа тамақ немесе сұйықтық ішсе; немесе өзінің жасына төмен салмағы болса): Если младенцу меньше 1 месяца, или если есть какие либо трудности при кормлении (трудности с грудным вскармливанием; если он/она кормится грудью менее 8 раз в в сутки; получает другие виды пищи или жидкости; или имеет низкий вес для своего возраста):

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

Мешелдіктің алдын алу/Профилактика рахита: өзіндік емес (серуендеу кезінде толық инсоляция)/неспецифическая (достаточная инсоляция во время прогулок), өзіндік Д дəруменімен алдын алу (көрсетілім бойынша)/специфическая профилактика витамином Д (по показаниям )

● Тамақтандыруда қиындық бар ма? (Есть ли у Вас трудности при кормлении?) Иə (да) _____ Жоқ (Нет)_____ ● Бала емшек емеді ме? (Ребенок кормится грудью?) Иə (да) ____ Жоқ (нет)___ ● Егер иə болса, 24 сағатта неше рет? (Если Да, сколько раз за 24 часа раз? ) ___ ● Түнде емшек бересіз бе? (Вы кормите грудью ночью?) Иə (да) _ Жоқ (нет) __ ● Бала басқа тамақ немесе сұйықтық ішеді ме? (Получает ли ребенок другую пищу или жидкости?) Иə (да) ____ Жоқ (нет) ____ ● Егер иə болса, тəулігіне жиілігі қанша рет? (Если Да, как часто раз в сутки ?) ______ жəне тамақты немен бересіз, бөтелкемен ______, кесемен жəне қасықпен _______ (и чем пользуетесь при кормлении бутылочкой_____ чашкой и ложкой ______) Егер нəресте 1 айға жетпесе немесе тамақтандыруда қандай да бір қиындық болса (емшекпен емізумен байланысты қиындықтар; егер нəресте емшекпен тəулігіне 8-ден кем емсе; басқа тамақ немесе сұйықтық ішсе; немесе өзінің жасына төмен салмағы болса) (Если младенцу меньше 1 месяца, или если есть какие-либо трудности при кормлении (трудности с грудным вскармливанием; если он/она кормится грудью менее 8 раз в сутки; получает другие виды пищи или жидкости; или имеет низкий вес для своего возраста):

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки_____________ Күні/Дата_______

Мөлшері/Доза ұзақтығы/длительность

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ПСИХОМОТОРНОЕ РАЗВИТИЕ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________ эпикризный срок

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность. Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт. ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе. ● Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно, если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит.

Дамуында тежелу жоқ/Не отстает

Дамуында тежелу жоқ/Не отстает

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) /При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д) МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ

Ұсыныстар (рекомендации): ● Тек емшекпен емізуді практикалау (практика исключительно грудного вскармливания). ● Ананың тиімді тамақтануы (оптимальное питание матери); ● Жасына сəйкес психоəлеуметтік жəне қозғаушы даму (Ана жадынамасы) (психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту (Памятка Матери); ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика (массаж и гимнастика соответственно возрасту); ● Күн сайын серуендеу (күніне 1-2 рет) жеткілікті инсоляциямен, көрсетілімдер бойынша Д витаминімен арнайы профилактикалау (Ежедневные прогулки (1-2 раза в день) с достаточной инсоляцией, по показаниям специфическая профилактика витамином Д); ● Бала сырқаттанғанда оны күту жəне мінез-құлық қағидалары (қауіпті себептер жəне көмекке қашан жүгіну керек, тамақтану жəне сұйықтық ішу режімі) (Правила поведения и уход в случае болезни ребенка (опасные признаки и когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья); ● Вакцинация (уақтылы егу, екпеге кері əсердің болуы жəне ата-ананың мінез-құлқы, екпелер қандай инфекциялардан қорғайды) (Вакцинация (своевременность проведения, возможные реакции на прививку и поведение родителей, от каких инфекций защищают прививки); ● Қауіпсіз орта жəне ата-аналардың жарақат пен жазатайым жағдайларды алдын алуды үйрету (Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая); ● Ай сайын дəрігерде тексеріліп-қаралу (Ежемесячный осмотр у врача); ● Көрсетілімдер бойынша тар мамандарда консультация алу жəне зертханалық зерттелу (Консультация узких специалистов и лабораторных исследований по показаниям); ● Басқасы (Другое). Дəрігер/Врач Дəрігердің 5 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 5 месяцев врачом

МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) /При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________ ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Дамуында тежелу жоқ/Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________ эпикризный срок ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт. ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе. ● Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно, если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит.

МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) /При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ

Ұсыныстар (рекомендации): ● Тек емшекпен емізуді практикалау (практика исключительно грудного вскармливания). ● Ананың тиімді тамақтануы (оптимальное питание матери); ● Жасына сəйкес психоəлеуметтік жəне қозғаушы даму (Ана жадынамасы) (психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту (Памятка Матери); ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика (массаж и гимнастика соответственно возрасту); ● Күн сайын серуендеу (күніне 1-2 рет) жеткілікті инсоляциямен, көрсетілімдер бойынша Д витаминімен арнайы профилактикалау (Ежедневные прогулки (1-2 раза в день) с достаточной инсоляцией, по показаниям специфическая профилактика витамином Д); ● Бала сырқаттанғанда оны күту жəне мінез-құлық қағидалары (қауіпті себептер жəне көмекке қашан жүгіну керек, тамақтану жəне сұйықтық ішу режімі) (Правила поведения и уход в случае болезни ребенка (опасные признаки и когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья); ● Вакцинация (уақтылы егу, екпеге кері əсердің болуы жəне ата-ананың мінез-құлқы, екпелер қандай инфекциялардан қорғайды) (Вакцинация (своевременность проведения, возможные реакции на прививку и поведение родителей, от каких инфекций защищают прививки); ● Қауіпсіз орта жəне ата-аналардың жарақат пен жазатайым жағдайларды алдын алуды үйрету (Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая); ● Ай сайын дəрігерде тексеріліп-қаралу (Ежемесячный осмотр у врача); ● Көрсетілімдер бойынша тар мамандарда консультация алу жəне зертханалық зерттелу (Консультация узких специалистов и лабораторных исследований по показаниям); ● Басқасы (Другое). Дəрігер/Врач Дəрігердің 6 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 6 месяцев врачом Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Шағымдар: /Жалобы: ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________ ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

Шағымдар: /Жалобы: ЖОҚ НЕТ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ПСИХОМОТОРНОЕ РАЗВИТИЕ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э= ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

Мөлшері/Доза ұзақтығы/длительность

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

ИƏ ДА

Мешелдіктің алдын алу/Профилактика рахита: өзіндік емес (серуендеу кезінде толық инсоляция)/неспецифическая (достаточная инсоляция во время прогулок), өзіндік Д дəруменімен алдын алу (көрсетілім бойынша)/специфическая профилактика витамином Д (по показаниям )

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

ҚОРЫТЫНДЫ: /ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нəшар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады ● Аузында ойық жара немесе ақтаңдақтарды (уылу) іздеңіз/ Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница).

Гепатит В 1- 0 БЦЖ АКДС 1+ hib 1 Гепатит В 2 ОПВ-1 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3 + hib 3 ОПВ-3

Мөлшері/Доза ұзақтығы/длительность

Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________ эпикризный срок

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки_____________ Күні/Дата_______

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ПСИХОМОТОРНОЕ РАЗВИТИЕ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт. ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе. ● Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно, если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит.

3 ай ішінде _____ мм БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ в 3 месяца_____ мм Перифириялық лимфотүйіндер жағдайын бағалау /Оценка состояния периферических лимфоузлов

ТАМАҚТАНДЫРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ (ПРОБЛЕМЫ ПИТАНИЯ)

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нəшар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады ● Аузында ойық жара немесе ақтаңдақтарды (уылу) іздеңіз/ Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница).

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: - Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

Келесі егу үшін қаралу/ Визит для следующей прививки_____________ Күні/Дата_______

ҚОРЫТЫНДЫ: /ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нəшар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады ● Аузында ойық жара немесе ақтаңдақтарды (уылу) іздеңіз/Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница).

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/ Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: - Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

Мешелдіктің алдын алу/Профилактика рахита: өзіндік емес (серуендеу кезінде толық инсоляция)/неспецифическая (достаточная инсоляция во время прогулок), өзіндік Д дəруменімен алдын алу (көрсетілім бойынша)/специфическая профилактика витамином Д (по показаниям )

● Тамақтандыруда қиындықтар бар ма?/Есть ли у Вас трудности при кормлении? Иə/ Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Нəресте емшек емеді ме? /Ребенок кормится грудью? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Емшек емсе, 24 сағат ішінде неше рет?___рет /Если Да, сколько раз за 24 часа? _______ раз ● Түнде емшек бересіз бе?/Вы кормите грудью ночью? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Нəресте басқа тамақ жей ме немесе іше ме?/Получает ли ребенок другую пищу или жидкости? Иə/Да _____ Жоқ/Нет_____ ● Егер иə болса, тəулігіне жиілігі қанша рет?/Если Да, как часто? ______ жəне тамақты немен бересіз, бөтелкемен ______, кесемен жəне қасықпен _______ /____________ раз в сутки и чем пользуетесь при кормлении бутылочкой_____ чашкой и ложкой

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ:/ ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ:

ТАМАҚТАНДЫРУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ/ ПРОБЛЕМЫ ПИТАНИЯ

3 ай ішінде _____ мм БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ в 3 месяца_____ мм Перифириялық лимфотүйіндер жағдайын бағалау /Оценка состояния периферических лимфоузлов

Несеп шығару/Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

3 ай ішінде _____ мм БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ в 3 месяца_____ мм Перифириялық лимфотүйіндер жағдайын бағалау /Оценка состояния периферических лимфоузлов

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________

Гепатит В 1- 0 БЦЖ АКДС 1+ hib 1 Гепатит В 2 ОПВ-1 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3 + hib 3 ОПВ-3

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

Гепатит В 1- 0 БЦЖ АКДС 1+ hib 1 Гепатит В 2 ОПВ-1 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3 + hib 3 ОПВ-3

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

ТАМАҚТАНДЫРУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫҢ БАР-ЖОҒЫН АНЫҚТАҢЫЗ/ОПРЕДЕЛИТЕ, ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

Шағымдар: /Жалобы:

ПРОБЛЕМАЛАР (ПРОБЛЕМЫ)

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ:/ ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ:

ДИАГНОЗ:/ДИАГНОЗ:

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Дəрігердің 3 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка 3 месяцев жизни врачом

ТАМАҚТАНДЫРУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫҢ БАР-ЖОҒЫН АНЫҚТАҢЫЗ/ОПРЕДЕЛИТЕ, ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ

Нəрестенің жасы 1 айлықтан кем болса немесе тамақтандыру кезінде қиыншылықтар туындаса (емшекпен емізу қиындықтары бар; нəресте тəулігіне емшекті 8 реттен кем емсе, басқа да тамақты жесе немесе сұйықтықты ішсе; өзінің жасына салмағы төмен болса) Если младенцу меньше 1 месяца, или если есть какие либо трудности при кормлении (трудности с грудным вскармливанием; если он/она кормится грудью менее 8 раз в в сутки; получает другие виды пищи или жидкости; или имеет низкий вес для своего возраста):

Шағымдар: /Жалобы: БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

ТАМАҚТАНДЫРУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ ПИТАНИЯ

● Тамақтандыру кезінде қиыншылықтар туындай ма? Иə _____ Жоқ_____ Есть ли у Вас трудности при кормлении? Да _____ Нет_____ ● Бала емшек емеді ме? Иə _____ Жоқ_____ Ребенок кормится грудью? Да ____ Нет_____ ● Еметін болса, 24 сағат ішінде қанша рет? _______ рет Если Да, сколько раз за 24 часа? _______ раз ● Түнде емшекпен емізесіз бе? Иə ____ Жоқ _____ ● Вы кормите грудью ночью? Да ____ Нет _____ ● Бала басқа тамақты жейді ме немесе сұйықтықты ішеді ме? Иə ____ Жоқ _____ Получает ли ребенок другую пищу или жидкости? Да__ Нет __ ● Ішсе жəне жесе, неше рет? Тəулігіне қанша рет жəне тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ____ ● Если Да, как часто? ____________ раз в сутки и чем пользуетесь при кормлении бутылочкой_____ чашкой и ложкой

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

Қауіпті себептер анықталғанда мамандандырылған көмекпен қамтамасыз ету жəне таңдау үшін тар маманның консультациясына жіберу (психолог, логопед жəне т.б.) (при выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

ТАМАҚТАНДЫРУ МƏСЕЛЕЛЕРІНІҢ БАР-ЖОҒЫН АНЫҚТАҢЫЗ ОПРЕДЕЛИТЕ, ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

Дəрігердің 4 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка 4 месяцев жизни врачом

Дəрігер (врач):

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

МƏСЕЛЕЛЕР/ПРОБЛЕМЫ

ҚОРЫТЫНДЫ: /ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Дəрігер/Врач

Ұсыныстар (рекомендации): ● Тек емшекпен емізуді практикалау (практика исключительно грудного вскармливания). ● Ананың тиімді тамақтануы (оптимальное питание матери); ● Жасына сəйкес психоəлеуметтік жəне қозғаушы даму (Ана жадынамасы) (психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту (Памятка Матери); ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика (массаж и гимнастика соответственно возрасту); ● Күн сайын серуендеу (күніне 1-2 рет) жеткілікті инсоляциямен, көрсетілімдер бойынша Д витаминімен арнайы профилактикалау (Ежедневные прогулки (1-2 раза в день) с достаточной инсоляцией, по показаниям специфическая профилактика витамином Д); ● Бала сырқаттанғанда оны күту жəне мінез-құлық қағидалары (қауіпті себептер жəне көмекке қашан жүгіну керек, тамақтану жəне сұйықтық ішу режімі) (Правила поведения и уход в случае болезни ребенка (опасные признаки и когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья); ● Вакцинация (уақтылы егу, екпеге кері əсердің болуы жəне ата-ананың мінез-құлқы, екпелер қандай инфекциялардан қорғайды) (Вакцинация (своевременность проведения, возможные реакции на прививку и поведение родителей, от каких инфекций защищают прививки); ● Қауіпсіз орта жəне ата-аналардың жарақат пен жазатайым жағдайларды алдын алуды үйрету (Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая); ● Ай сайын дəрігерде тексеріліп-қаралу (Ежемесячный осмотр у врача); ● Көрсетілімдер бойынша тар мамандарда консультация алу жəне зертханалық зерттелу (Консультация узких специалистов и лабораторных исследований по показаниям); ● Басқасы (Другое).

Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

Егер нəресте соңғы сағатта емізілмесе, анасын нəрестені емізуді сұраңыз. Емізуді 4 минут бойы бақылаңыз (если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты). ● Бала емшекті еме алады ма? Тексеру үшін мыналарға қараңыз (способен ли ребенок брать грудь? Для проверки прикладывания, посмотрите на): - Иегі емшекке тиеді ме? (подбородок касается груди) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Аузы кең ашылған (рот широко раскрыт) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған (нижняя губа вывернута наружу) Иə (да) ___ Жоқ (нет) ___ - Ареола ауыздың астынан емес, үстінен білінеді (большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта) Иə (да) ___ Жоқ (нет) __ Емшекке салынбаған (не приложен совсем) Толық салынбаған (приложен плохо) Жақсы салынған (приложен хорошо) ● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліспен баяу терең ему) (эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)? Мүлдем ембейді (не сосет совсем) Жақсы ембейді (сосет неэффективно) Жақсы емеді (сосет эффективно) Аузында ойық жара немесе ақтаңдақтарды (уылу) іздеңіз (ищите язвы или белые пятна во рту (молочница).

ДАМУ үшін КҮТІМ КӨРСЕТУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ (ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ)

ҚОРЫТЫНДЫ (ЗАКЛЮЧЕНИЕ):

ИƏ (ДА) ЖОҚ (НЕТ)

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ (ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ): Нəресте соңғы сағатта емшекпен емізілді ме? (кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?)

___________эпикриздік мерзімге қалып қойған Отстает на ___________эпикризный срок

ИƏ (ДА) ЖОҚ (НЕТ)

БАЛАҒА ҚАТЫГЕЗ МІНЕЗ КӨРСЕТУ СЕБЕПТЕРІ (ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком): Физикалық жəбірлеу, жақтырмау, физикалық жəне эмоционалдық қараусыздық (физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность)

ТАМАҚТАНДЫРУМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫҢ БАР-ЖОҒЫН АНЫҚТАҢЫЗ (ОПРЕДЕЛИТЕ, ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ)

Қалмаған (Не отстает)

БАЛАҒА ҚАТЫГЕЗ МІНЕЗ КӨРСЕТУ СЕБЕПТЕРІ (ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком):

КҮТІМ КӨРСЕТУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ (ПРОБЛЕМЫ УХОДА)

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ (ОСМОТР РЕБЕНКА) Тері (кожа): Кіндік (пуповина)__________________________________________ Ауыз қуысының шырышы (слизистые ротовой полости) Аңқа (Зев) Конъюктивалар (коньюктивы)_____________________________________ Үлкен еңбегі (большой родничок)______________________________________ Тыныс алу органдары (органы дыхания):_________________________________ Тыныс алу жиілігі (частота дыхания) _______ ЖТЖ органдары (органы ССС): жүрек жиырылуының жиілігі (ЖЖЖ) (частота сердечных сокращений) (ЧСС)_____________ Жүрек ырғағы (сердечный ритм) ________________________ Жүрек шуылы (сердечные шумы)___________________ Асқорыту органдары (органы пищеварения): іш (живот) ____________ бауыр (печень)___________ көкбауыр (селезенка) ______ Несеп шығару (мочеиспускание) _______________ Нəжіс (стул) ___________

Мөлшері (доза) Ұзақтығы (длительность)

ПРОБЛЕМЫ УХОДА

КҮТІМДІ БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА УХОДА): 1. Науқас балаға күтім көрсету қағидасын жəне медициналық қызметкерге қашан бару керектігін біледі (Знает правила ухода ха больным ребенком и когда необходимо обратиться к медицинскому работнику) 2. Берілген нұсқаулықтарға сəйкес баланың тамақтануы, дамуы жəне күтімі бойынша нұсқаулықтарды орындайды (выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком согласно данным рекомендациям) 3. Ана қауіп себептерін біледі ме? (знает ли мать признаки опасности): 1. Жиі тыныс алу (60 мин. астам) (учащенное дыхание (более, чем 60 в мин)); 2. Тыныс алу жиілігінің төмендеуі (30 мин. төмен) (уменьшение частоты дыхания (менее, чем 30 в мин); 3. Кеуде қуысының анық тартылуы (выраженное втяжение грудной клетки); 4. Сырылдап тыныс алу (экспираторлық демікпе) (кряхтящее дыхание (экспираторная одышка); 5. Тырысу (судороги); 6. Əлсіздік немесе жоғары тонус (вялость или повышенный тонус); 7. Дене қызуының 38 ºC артық көтерілуі (повышение температуры тела более 38ºC); 8. Дене қызуы <35,5 ºC төмен жəне жылытқанға қарамастан көтерілмеуі (температура тела менее <35,5 ºC и не повышается после согревания); 9. Тері жамылғысы түсінің өзгеруі, білінетін бозару (нəресте өмірінің 1 тəулігінде немесе 7 тəулігінде) (изменение цвета кожных покровов: цианоз или появление желтухи (в 1 сутки или после 7 суток жизни ребенка); 10. Кіндік жарасынан іріңнің бөлінуі немесе кіндік жанының қызаруы (выделение гноя из пупочной ранки или покраснение, переходящее на кожу около пуповинного остатка); 11. Кіндік қалдығынан кет кету (кровотечение из пуповинного остатка); 12. теріде 10 аса іріңді бөртпенің немесе сулы бөртпенің болуы, теріасты негіздің ісінуі, қызаруы, тығыздалуы (более, чем 10 пустул или крупных везикул на коже, отек подкожной основы, покраснение, уплотнение)

АНАНЫҢ ТАМАҚТАНУЫН ЖƏНЕ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА ПИТАНИЯ И ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ):

Келесі екпеге бару мерзімі (визит для следующей прививки)_____________ Күні (дата)_______

КҮТІМДІ БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА УХОДА): 1. 1. Науқас балаға күтім көрсету қағидасын жəне медициналық қызметкерге қашан бару керектігін біледі (Знает правила ухода ха больным ребенком и когда необходимо обратиться к медицинскому работнику) 2. Берілген нұсқаулықтарға сəйкес баланың тамақтануы, дамуы жəне күтімі бойынша нұсқаулықтарды орындайды (выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком согласно данным рекомендациям) 3. Ана қауіп себептерін біледі ме? (знает ли мать признаки опасности): 1. Жиі тыныс алу (60 мин. астам) (учащенное дыхание (более, чем 60 в мин)); 2. Тыныс алу жиілігінің төмендеуі (30 мин. төмен) (уменьшение частоты дыхания (менее, чем 30 в мин); 3. Кеуде қуысының анық тартылуы (выраженное втяжение грудной клетки); 4. Сырылдап тыныс алу (экспираторлық демікпе) (кряхтящее дыхание (экспираторная одышка); 5. Тырысу (судороги); 6. Əлсіздік немесе жоғары тонус (вялость или повышенный тонус); 7. Дене қызуының 38 ºC артық көтерілуі (повышение температуры тела более 38ºC); 8. Дене қызуы <35,5 ºC төмен жəне жылытқанға қарамастан көтерілмеуі (температура тела менее <35,5 ºC и не повышается после согревания); 9. Тері жамылғысы түсінің өзгеруі, білінетін бозару (нəресте өмірінің 1 тəулігінде немесе 7 тəулігінде) (изменение цвета кожных покровов: цианоз или появление желтухи (в 1 сутки или после 7 суток жизни ребенка); 10. Кіндік жарасынан іріңнің бөлінуі немесе кіндік жанының қызаруы (выделение гноя из пупочной ранки или покраснение, переходящее на кожу около пуповинного остатка); 11. Кіндік қалдығынан кет кету (кровотечение из пуповинного остатка); 12. теріде 10 аса іріңді бөртпенің немесе сулы бөртпенің болуы, теріасты негіздің ісінуі, қызаруы, тығыздалуы (более, чем 10 пустул или крупных везикул на коже, отек подкожной основы, покраснение, уплотнение

АНАНЫҢ ТАМАҚТАНУЫН ЖƏНЕ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ (ОЦЕНКА ПИТАНИЯ И ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ):

1 айында _____мм БЦЖ-дан беріштің даму динамикасын бағалау (оценка динамики развития рубчика от БЦЖ в 1 месяц____ мм) Жəне перифериялық лимфотүйіндерді (и периферических лимфоузлов) ________________________________________________________ Мешелді алдын алу (профилактика рахита): өзіндік емес (серуендеу кезінде толық инсоляция) (неспецифическая (достаточная инсоляция во время прогулок), өзіндік Д витаминімен алдын алу (көрсетілім бойынша) специфическая профилактика витамином Д (по показаниям )

ЕКПЕЛЕРІН ТЕКСЕРІҢІЗ (ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС): Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз (подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня) В 1- 0 В гепатиті БЦЖ АКДС 1 + hib 1 2 В гепатиті ОПВ-1 АКДС 2 + hib 2

Физикалық жəбірлеу, жақтырмау, физикалық жəне эмоционалдық қараусыздық (физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность)

Егер нəресте 1 айға жетпесе немесе тамақтандыруда қандай да бір қиындық болса (емшекпен емізумен байланысты қиындықтар; егер нəресте емшекпен тəулігіне 8-ден кем емсе; басқа тамақ немесе сұйықтық ішсе; немесе өзінің жасына төмен салмағы болса) (Если младенцу меньше 1 месяца, или если есть какие-либо трудности при кормлении (трудности с грудным вскармливанием; если он/она кормится грудью менее 8 раз в сутки; получает другие виды пищи или жидкости; или имеет низкий вес для своего возраста): ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ (ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ): Нəресте соңғы сағатта емшекпен емізілді ме? (кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?)

9 мамыр 2013 жыл

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _________________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день ● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ /сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН) Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

(Жалғасы 11-бетте).

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ


(Жалғасы. Басы 10-бетте). Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды/Не вступает в контакт ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе ● Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.)/ При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д.)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

Дəрігер/Врач

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Келесі егу үшін қаралу/ Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________ ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ЖОҚ НЕТ

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _____________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет___

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача.

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Дəрігердің 9 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 9 месяцев врачом

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность. Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Аяқ-қол бұлшықеттерінің гипертонусы жəне/немесе қозғалысты шектеу/Гипертонус мышц конечностей и/или ограничения движения ● Басымен жиі қозғалу (құлағының ауыруы болуы мүмкін)/Частые движения головой (возможное заболевания уха) ● Дыбыстарға, таныс түрлерге немесе берілген емшекке елемеу немесе назарының төмендеуі / Отсутствие или сниженная реакция на звуки, знакомые лица или предложенную грудь ● Емшектен немесе басқа тамақтан бас тарту/Отказ от груди или другой пищи Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ ЖОҚ НЕТ

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи * Аяқ-қол бұлшықеттерінің гипертонусы жəне/немесе қозғалысты шектеу/Гипертонус мышц конечностей и/или ограничения движения * Басымен жиі қозғалу (құлағының ауыруы болуы мүмкін)/Частые движения головой (возможное заболевания уха) Дыбыстарға, таныс түрлерге немесе берілген емшекке елемеу немесе назарының төмендеуі /Отсутствие или сниженная реакция на звуки, знакомые лица или предложенную грудь Емшектен немесе басқа тамақтан бас тарту/Отказ от груди или другой пищи Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

Дəрігер/Врач

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Дəрігердің 8 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 8 месяцев врачом Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Шағымдар: /Жалобы: ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

ИƏ ДА

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

● Аяқ-қол бұлшықеттерінің гипертонусы жəне/немесе қозғалысты шектеу/Гипертонус мышц конечностей и/или ограничения движения ● Басымен жиі қозғалу (құлағының ауыруы болуы мүмкін)/Частые движения головой (возможное заболевания уха) ● Дыбыстарға, таныс түрлерге немесе берілген емшекке елемеу немесе назарының төмендеуі /Отсутствие или сниженная реакция на звуки, знакомые лица или предложенную грудь ● Емшектен немесе басқа тамақтан бас тарту/Отказ от груди или другой пищи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт

ЖОҚ НЕТ

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

Дəрігердің 12 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте в 12 месяцев врачом Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Дəрігер/Врач Дəрігердің 11 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 11 месяцев врачом Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Шағымдар: /Жалобы:

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Шағымдар: /Жалобы:

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Келесі егу үшін қаралу/ Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Дəрігер/Врач Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача.

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/ селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _______________________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _______________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки?______ рет______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача.

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача.

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

ИƏ ДА

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _______________________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? ______________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

Тексеріп қарау күні ___\____\_200__ /Дата осмотра___\_______ 200__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Шағымдар: /Жалобы:

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Дəрігер/Врач

Келесі егу үшін қаралу/ Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

Үлкен еңбек / Большой родничок_________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:___________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________

ИƏ ДА

Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

Дəрігердің 10 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 10 месяцев врачом

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

● Аяқ-қол бұлшықеттерінің гипертонусы жəне/немесе қозғалысты шектеу/Гипертонус мышц конечностей и/или ограничения движения ● Басымен жиі қозғалу (құлағының ауыруы болуы мүмкін)/Частые движения головой (возможное заболевания уха) ● Дыбыстарға, таныс түрлерге немесе берілген емшекке елемеу немесе назарының төмендеуі /Отсутствие или сниженная реакция на звуки, знакомые лица или предложенную грудь ● Емшектен немесе басқа тамақтан бас тарту/Отказ от груди или другой пищи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Шағымдар: /Жалобы:

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Шағымдар: /Жалобы:

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

Дəрігер/Врач

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача.

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Дəрігердің 7 айлық баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 7 месяцев врачом

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

● Аяқ-қол бұлшықеттерінің гипертонусы жəне/немесе қозғалысты шектеу/Гипертонус мышц конечностей и/или ограничения движения ● Басымен жиі қозғалу (құлағының ауыруы болуы мүмкін)/Частые движения головой (возможное заболевания уха) ● Дыбыстарға, таныс түрлерге немесе берілген емшекке елемеу немесе назарының төмендеуі / Отсутствие или сниженная реакция на звуки, знакомые лица или предложенную грудь ● Емшектен немесе басқа тамақтан бас тарту/Отказ от груди или другой пищи ● Бала қарым-қатынас жасамайды/Ребенок не вступает в контакт

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/Продолжение грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: ҚР ДСМ 2006 жылғы 25 қыркүйекте бекітілген «Ерте жастағы балалардың тамағы» əдістемелік ұсынымдарға сəйкес қосымша тамақтандыруды дұрыс беру қағидалары, азықтүліктік терімді дайындау жəне таңдау, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары, жиілігі жəне саны, қоректік құндылығы/Прикорм: правила успешного ввода прикорма, приготовления и выбора продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи, кратность и количество, питательная ценность. согласно методическим рекомендациям «Питание детей раннего возраста», утвержденных МЗ РК от 25 сентября 2006г. ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция. Көрсеткіштер бойынша Д дəруменімен арнайы профилактикалау/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. По показаниям специфическая профилактика витамином Д. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/ Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында ай сайынғы тексеріп қарау/Ежемесячный осмотр на приеме у врача. ● Басқа/Другое

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _____________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

11

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы Үлкен еңбек / Большой родничок_______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________ ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день ● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН) Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

(Жалғасы 12-бетте).

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ


12

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 10-11-беттерде). Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды жəне шақыруға назар аудармайды/Не вступает в контакт и никак не реагирует на обращение ● Қозғалыстағы заттарға қарамайды/Не смотрит на движущие предметы ● Солбыр, немқұрайлы жəне күтуші тұлғаларға назар аудармайды/Вялый, безразличный и не реагирует на ухаживающих лиц ● Тəбеті жоқ, тамақтан бас тартады/Нет аппетита, отказывается от пищи

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ұсынымдар/Рекомендации ● Емшекпен емізуді жалғастыру/грудного вскармливания ● Қосымша тамақтандыру: азық-түліктік терімді кеңейту, тамақты дайындау жəне сақтаудың гигиеналық қағидалары/Прикорм: расширение продуктового набора, гигиенические правила приготовления и хранения пищи ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік жəне моторикалық дамыту/Психосоциальное и моторное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Дəрігердің қабылдауында тоқсан сайынғы тексеріп қарау/Ежеквартальный осмотр на приеме у врача ● Қанның жалпы талдауы, зəрдің жалпы талдауы, гельминттердің жұмыртқаларына нəжіс талдауы/ Обший анализ крови, общий анализ мочи, кал на яйца гельминтов ● Мамандардың консультациясы - хирург, ЛОР, невролог, офтальмолог/Консультация специалистов хирург, ЛОР, невролог, офтальмолог

9 мамыр 2013 жыл

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день ● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

1 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 1 ЛЕТ (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы) (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра)

Дəрігердің 2 жастағы баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте в 2 лет врачом Тексеріп қарау күні ___\____\_200__ /Дата осмотра___\_______ 200__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

1 жыл 3 айлық баланы дəрігердің тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте в 1 года 3 месяцев врачом Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды жəне шақыруға назар аудармайды/Не вступает в контакт и никак не реагирует на обращение ● Қозғалыстағы заттарға қарамайды/Не смотрит на движущие предметы ● Солбыр, немқұрайлы жəне күтуші тұлғаларға назар аудармайды/Вялый, безразличный и не реагирует на ухаживающих лиц ● Тəбеті жоқ, тамақтан бас тартады/Нет аппетита, отказывается от пищи

Шағымдар: /Жалобы: БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов Ауыз қуысының шырышы Слизистые ротовой полости Коньюктивалары /коньюктивы

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Аңқа Зев

Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________ ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/ селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _______________________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Ұсынымдар/Рекомендации ● Баланы оңтайлы тамақтандыру (үстелге қойылатын тағамдармен баланы бес рет толымды тамақтандыру, емшекпен емізуді жалғастыру)/Оптимальное питание ребенка (пятиразовое полноценное кормление пищей с семейного стола, продолжение грудного вскармливания). ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери. ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту. ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Жарты жылда 1 рет 24-36 ай аралығында дəрігердің тексеріп қарауы жəне 24-36 ай аралығында зертханалық зерттеулер, мамандардың консультациялары/Осмотр на приеме у врача 1 раз в полугодие с 24 до 36 месяцев и лабораторные исследования, консультация специалистов в 24 и 36 месяцев.

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ұсынымдар/Рекомендации ● Баланы оңтайлы тамақтандыру (үстелге қойылатын тағамдармен баланы бес рет толымды тамақтандыру, емшекпен емізуді жалғастыру)/Оптимальное питание ребенка (пятиразовое полноценное кормление пищей с семейного стола, продолжение грудного вскармливания). ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери. ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту. ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция. ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Жарты жылда 1 рет 24-36 ай аралығында дəрігердің тексеріп қарауы жəне 24-36 ай аралығында зертханалық зерттеулер, мамандардың консультациялары/Осмотр на приеме у врача 1 раз в полугодие с 24 до 36 месяцев и лабораторные исследования, консультация специалистов в 24 и 36 месяцев.

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма?/Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? ____________________________________ _______________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

Дəрігер/Врач

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? ___________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики: Шағымдар: /Жалобы: ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Аңқа Зев

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/ селезенка _________ Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

ИƏ ДА

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды/Не вступает в контакт ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе ● Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

ЖОҚ НЕТ

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/Не отстает Дамуы ___________ эпикриздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма?/Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? ___________________________________ ___________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание 1. Емшекпен емізуді жалғастырады ма?/Продолжает ли кормить грудью? Иə/Да ____ Жоқ/ Нет___

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ұсынымдар:/Рекомендации: Дəрігер/Врач 2 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 2 ГОДА (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра) (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы)

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ /сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3 Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________; Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

ДАМЫТУ үшін КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ ПРОБЛЕМЫ УХОДА для РАЗВИТИЯ

ПСИХОМОТОРИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАҒАЛАУ:/ОЦЕНКА ПСИХОМОТОРНОГО РАЗВИТИЯ: До= Др= Ра= Рп= Н= Э=

Дамуында тежелу жоқ/ Не отстает Дамуы ___________ эпи криздік мерзімге тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность. Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Ойынға қызығушылығы жоқ/Нет интереса к игре ● Жиі құлайды/Часто падает ● Кішкентай заттарды ұстауда қиындық туындайды/Трудности с манипулированием мелкими предметами ● Жəй сұрақтарды түсіну қиындығы туындайды/Проблемы с пониманием простых обращений. ● Қарапайым сөйлемдерді қалыптастыра алмайды/Неспособность формулировать простые предложения. ● Тамаққа қызығушылығын жоқтығы немесе қызығушылығының аздығы/Отсутствие или незначительный интерес к еде.

Емшекпен емізуді жалғастырады ма?/Продолжает ли кормить грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет___

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Аңқа Зев

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма?/Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? ________________________________________ ______________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

ЖОҚ НЕТ

Үлкен еңбек/Большой родничок _______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________ КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

ИƏ ДА

Аңқа Зев

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________

Үлкен еңбек/Большой родничок _______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

Ауыз қуысының шырышы Слизистые ротовой полости Коньюктивалары /коньюктивы

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды жəне шақыруға назар аудармайды/Не вступает в контакт и никак не реагирует на обращение ● Қозғалыстағы заттарға қарамайды/Не смотрит на движущие предметы ● Солбыр, немқұрайлы жəне күтуші тұлғаларға назар аудармайды/Вялый, безразличный и не реагирует на ухаживающих лиц ● Тəбеті жоқ, тамақтан бас тартады/Нет аппетита, отказывается от пищи

Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

Ауыз қуысының шырышы Слизистые ротовой полости Коньюктивалары /коньюктивы

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

Ұсынымдар/Рекомендации ● Баланы оңтайлы тамақтандыру (үстелге қойылатын тағамдармен баланы бес рет толымды тамақтандыру, емшекпен емізуді жалғастыру)/Оптимальное питание ребенка (пятиразовое полноценное кормление пищей с семейного стола, продолжение грудного вскармливания) ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая. ● Жарты жылда 1 рет 24-36 ай аралығында дəрігердің тексеріп қарауы жəне 24-36 ай аралығында зертханалық зерттеулер, мамандардың консультациялары/Осмотр на приеме у врача 1 раз в полугодие с 24 до 36 месяцев и лабораторные исследования, консультация специалистов в 24 и 36 месяцев.

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

Шағымдар: /Жалобы:

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

Шағымдар: /Жалобы:

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

2 жас 6 айлық баланы дəрігердің тексеріп қарауы Осмотр ребенка в возрасте 2 лет 6 месяцев врачом

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

1 жыл 6 айлық баланы дəрігердің тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте в 1 года 6 месяцев врачом

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды/Не вступает в контакт ● Жүрген кезінде тепе-теңдікті ұстау қиындық тудырады/Затруднения в удерживании равновесия при ходьбе ●Баланың мінез-құлығындағы түсініксіз өзгерістер, тəн зорлық-зомбылығының іздері бар (əсіресе бала басқа тұлғалардың қарауында болса)/Непонятные изменения в поведении ребенка, наличие следов физического насилия (особенно если ребенок находится под присмотром других лиц) ● Тəбетінің жоқтығы/Плохой аппетит

Дəрігердің 3 жастағы баланы тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте 3 лет врачом

2 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 2 ГОДА (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра) (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы)

Бала жасанды қоспалармен немесе басқа емшек сүтін алмастырушы қоспалармен тамақтанады ма? Получает ли ребенок какие-либо искусственные смеси или другие заменители грудного молока? Иə/Да______ Жоқ/Нет _____ Тамақтанса, күніне____________ рет ____________мл./Если Да, ____________мл ____________ раз в день

ЖОҚ НЕТ

Дəрігер/Врач

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

ИƏ ДА

1. Емшекпен емізуді жалғастырады ма?/Продолжает ли кормить грудью? Иə/Да ____ Жоқ/ Нет___

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/ селезенка _________

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

Дамуы ___________ эпикриздік мерзімгее тежелген/Отстает на ___________эпикризный срок

ТАМАҚТАНУДЫ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ПИТАНИЯ

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ●Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Аңқа Ауыз қуысының шырышы Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Ас қорыту органдары /Органы пищеварения: іш/живот _______бауыр/печень ________ көкбауыр/селезенка _________

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

ЖТЖ органдары /Органы ССС: жүрек соғысының жиілігі (ЖСЖ) /частота сердечных сокращений (ЧСС)_________ ; Жүрек соғуының ырғағы /Сердечный ритм ___________________ ; Жүрек соғуының дыбысы /Сердечные шумы __________________________;

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) / При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)

Шағымдар: /Жалобы:

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Ауыз қуысының шырышы Слизистые ротовой полости Коньюктивалары /коньюктивы

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра___\_______ 20__ Жасы: ________ /Возраст: _____ Температурасы________/Температура________ Салмағы_______гр. /Вес_______гр. Бойы ____ см. /Рост ____ см. ДСИ_____/ИМТ_____ Басының шеңбері_______см. /Окружность головы_______см. Графиктерді пайдалану арқылы дене дамуын бағалаңыз: /Оцените физическое развитие, используя графики:

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

ЖОҚ НЕТ

1 жыл 9 айлық баланы дəрігердің тексеріп-қарауы Осмотр ребенка в возрасте в 1 года 9 месяцев врачом

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3 Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Мамандандырылған көмекті қажет ететін ҮРЕЙ ТУДЫРАТЫН БЕЛГІЛЕР/ТРЕВОЖНЫЕ ПРИЗНАКИ, требующие специализированной помощи ● Қарым-қатынас жасамайды жəне шақыруға назар аудармайды/Не вступает в контакт и никак не реагирует на обращение ● Қозғалыстағы заттарға қарамайды/Не смотрит на движущие предметы ● Солбыр, немқұрайлы жəне күтуші тұлғаларға назар аудармайды/Вялый, безразличный и не реагирует на ухаживающих лиц ● Тəбеті жоқ, тамақтан бас тартады/Нет аппетита, отказывается от пищи

ИƏ ДА

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ●Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

Несеп шығару /Мочеиспускание _________________ Нəжіс /Стул _________

Дəрігер/Врач

● Күніне қанша рет тамақ ішеді?/Сколько основных приемов пищи в день?______________ ● Күніне қанша рет негізгі тамақтануға қоса əлденеді?/Сколько перекусов за день?__________________ ● Əлденудің құндылығы: /Ценность перекусов: Қоректі/Питательная ______ Қорексіз/Не питательная _______ ● Бір қабылдағанда тамақтың қандай көлемін жейді?/Какое количество пищи съедает за один прием? ____________ мл./____________ мл. ● Тамақтың қоюлығы қандай?/Какова густота пищи? Қою/Густая ______ Сұйық/ Негустая ______ Өткен аптада бала мынамен тамақтанды:/На прошлой недели ребенок ел: ● Ет/мясо /балық/рыбу/ішек-бауыр/субпродукты Иə/Да____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____ / сколько дней ____ ● Бұршақ тұқымдастар/Бобовые Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ____ ● Жасыл жəне сары-қоңыр жемістер жəне көкөністер/Темно-зеленые и желтые овощи и фрукты Иə/Да ____ Жоқ/Нет ____ қанша күн ____/сколько дней ● Балаңызға шəй бересіз бе?/Даете ли Вы ребенку чай? Иə/Да ____ Жоқ/Нет Тамақтандыру кезінде нені пайдаланасыз:/Чем Вы пользуетесь при кормлении: ____ бөтелке ____ шыныаяқ жəне қасық ___/____ бутылочкой ____ чашкой и ложкой ____

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

ДАМЫТУ МАҚСАТЫНДА КҮТУДІ БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА УХОДА В ЦЕЛЯХ РАЗВИТИЯ Балаңызбен қалай ойнайсыз?/Как Вы играете с вашим ребенком? Балаңызбен қалай қарым-қатынас жасайсыз?/Как Вы общаетесь с вашим ребенком?

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

ДИАГНОЗ: ДИАГНОЗ:

Үлкен еңбек/Большой родничок _______________________________________ Тыныс алу органдары: /Органы дыхания:________________________________ Тыныс алу жиілігі / Частота дыхания ___________________________________

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

Балаға ҚАТАЛ ҚАРАУ БЕЛГІЛЕРІ:/ПРИЗНАКИ ЖЕСТОКОГО ОБРАЩЕНИЯ с ребенком: Тəн зорлық-зомбылығы, менсінбеу, дене жəне эмоционалдық қалаусыздық/ физическое насилие, пренебрежение, физическая и эмоциональная заброшенность.

АКДС ревакцинациясы/АКДС ревакцинация HIB ревакцинациясы/HIB ревакцинация

Шағымдар: /Жалобы: БАЛАНЫ ТЕКСЕРІП ҚАРАУ/ОСМОТР РЕБЕНКА Терісі: /Кожа: Перифириялық лимфотүйіндер жағдайы /Состояние периферических лимфоузлов

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки _____________ Күні/Дата _______

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

Ауыз қуысының шырышы Аңқа Слизистые ротовой полости Зев Коньюктивалары /коньюктивы

Қызылша/корь + қызамық/краснуха + паротит/паротит

КҮТУДІ БАҒАЛАУ: /ОЦЕНКА УХОДА: ● Анасы қатерлі белгілерді біледі:/Мать знает опасные признаки: 1. Іше, жей алмайды./Не может пить, не может есть 2. Летаргия немесе есінен танған халінде/летаргичен или без сознания 3. Анамнезінде сіңірі тартылған/судороги в анамнезе 4. Тамақты қабылдағаннан жəне сұйықтық ішкеннен кейін құсады жəне берілген ұсынымдарға сəйкес баланы күту қағидалары/ рвота после каждого приема пищи и питья и правила ухода за ребенком согласно данным рекомендациям ● Тамақтану, баланы дамыту жəне күту бойынша ұсынымдарды орындайды/Выполняет рекомендации по питанию, развитию и уходу за ребенком ● Науқас баланы күту қағидаларын біледі: тамақтандыру, ішу режімі, медициналық көмекті қашан сұрату қажет (КВН)/Знает правила ухода за больным ребенком: питание, питьевой режим, когда обратиться за медицинской помощью (КВН)

Гепатит В 1- 0 БЦЖ ОПВ-3 АКДС 1+ hib 2 Гепатит В 2 ОПВ-1 ОПВ-0 АКДС 2+ hib 2 Гепатит В 3 ОПВ-2 АКДС 3+ hib 3

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

Дəрігер/Врач

БЦЖ-дан тыртықтың біту динамикасын бағалау _________ мм/Оценка динамики развития рубчика от БЦЖ _________ мм

Дəрігер/Врач

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

Ұсынымдар/Рекомендации ● Баланы оңтайлы тамақтандыру (үстелге қойылатын тағамдармен баланы бес рет толымды тамақтандыру, емшекпен емізуді жалғастыру)/Оптимальное питание ребенка (пятиразовое полноценное кормление пищей с семейного стола, продолжение грудного вскармливания) ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая ● Жарты жылда 1 рет 24-36 ай аралығында дəрігердің тексеріп қарауы жəне 24-36 ай аралығында зертханалық зерттеулер, мамандардың консультациялары/Осмотр на приеме у врача 1 раз в полугодие с 24 до 36 месяцев и лабораторные исследования, консультация специалистов в 24 и 36 месяцев.

Балаңызды тамақтандыруға қатысты Сізді қобалжытатын бір нəрсе бар ма? /Что-либо беспокоит Вас в отношении кормления вашего ребенка? _______________________________________________________________________ Емшекпен емізу/Грудное вскармливание Емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____ Емізсеңіз, тəулігіне қанша рет?/Если Да, сколько раз в сутки? ______ рет/______ раз Түнде емшекпен емізесіз бе?/Кормите ли Вы грудью ночью? Иə/Да ____ Жоқ/Нет____

ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ:/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС: Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ

АНАСЫНЫҢ ДЕНСАУЛЫҒЫН БАҒАЛАУ/ОЦЕНКА ЗДОРОВЬЯ МАТЕРИ 1.Отбасыны жоспарлау бойынша кеңес беру/Консультирование по планированию семьи

ҚОРЫТЫНДЫ:/ЗАКЛЮЧЕНИЕ:

(Жалғасы 13-бетте).

КҮТУ МƏСЕЛЕЛЕРІ/ ПРОБЛЕМЫ УХОДА

ИƏ ДА

ЖОҚ НЕТ

МƏСЕЛЕЛЕР/ ПРОБЛЕМЫ Үрей тудыратын белгілер анықталғанда мамандандырылған көмекті таңдау жəне қамтамасыз ету үшін жеке бейін маманының консультациясына бағыттау қажет (психолог, логопед жəне т.б.) /При выявлении тревожных признаков направить на консультацию узкого специалиста для выбора и обеспечения специализированной помощи (психолог, логопед и т.д)


госпитализировать, лечение перед направлением

(Жалғасы. Басы 10-12-беттерде). Ұсынымдар/Рекомендации ● Баланы оңтайлы тамақтандыру (үстелге қойылатын тағамдармен баланы бес рет толымды тамақтандыру, емшекпен емізуді жалғастыру)/Оптимальное питание ребенка (пятиразовое полноценное кормление пищей с семейного стола, продолжение грудного вскармливания) ● Анасын оңтайлы тамақтандыру/Оптимальное питание матери ● Жасына сəйкес психологиялық-əлеуметтік дамыту/Психосоциальное развитие соответственно возрасту ● Жасына сəйкес массаж жəне гимнастика/Массаж и гимнастика соответственно возрасту ● Күн сайынғы серуендер, жеткілікті инсоляция/Ежедневные прогулки, достаточная инсоляция ● Бала ауырған жағдайда өзін-өзі ұстау жəне күту қағидалары (көмекке жүгіну қажет үрей тудыратын белгілер, тамақтандыру жəне ішу режімі)/Правила поведения и ухода в случае болезни ребенка (опасные признаки, когда необходимо обратиться за помощью, режим кормления и питья) ● Травматизм жəне оқыс жағдайлардың алдын алу үшін қауіпсіз орта жəне ата-аналарының ісəрекеті/Безопасная среда и поведение родителей для профилактики травматизма и несчастного случая ● Жарты жылда 1 рет 24-36 ай аралығында дəрігердің тексеріп қарауы жəне 24-36 ай аралығында зертханалық зерттеулер, мамандардың консультациялары/Осмотр на приеме у врача 1 раз в полугодие с 24 до 36 месяцев и лабораторные исследования, консультация специалистов в 24 и 36 месяцев. Дəрігер/Врач 3 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 3 ЛЕТ (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы) (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра) 3 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 3 ЛЕТ (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы) (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра) 4 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 4 ЛЕТ (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы) (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра) 4 ЖАСТАҒЫ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІП-ҚАРАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ ПРОФИЛАКТИЧЕСКОГО ОСМОТРА 4 ЛЕТ (жеке бейін мамандары, талдау нəтижелері жəне педиатрдың қорытындысы) (осмотр узких специалистов, результаты анализов и заключение педиатра)

_____________________________________________________ 2.Препараттарды тағайындау арқылы үйде емдеу (атауы, дозасы, қабылдау реті, ұзақтығы)/Лечить дома с назначением препаратов (название, доза, кратность, длительность) Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________

Аты/Имя _____________________Жасы/Возраст ____________Салмағы (кг)/Вес (кг)________ Температурасы/Температура_______ СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: баланың денсаулығында қандай проблемалар бар/какие проблемы есть у ребенка ______________________________________ Алғашқы қаралу?/Первичный визит?___Қайта қаралу?/Повторный визит?______ БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ (бар белгілерді қоршаулаңыз)/(обведите имеющиеся признаки) ЖІКТЕМЕЛЕҢІЗ/ КЛАССИФИЦИРУЙТЕ Іздеңіз/Ищите: ӨТЕ АУЫР СЫРҚАТТЫ НЕМЕСЕ ЖЕРГІЛІКТІ БАКТЕРИАЛЫҚ ИНФЕКЦИЯНЫ/ОЧЕНЬ ТЯЖЕЛОЕ ЗАБОЛЕВАНИЕ ИЛИ МЕСТНУЮ БАКТЕРИАЛЬНУЮ ИНФЕКЦИЮ СҰРАҢЫЗ/ СПРОСИТЕ: ● Емізу кезінде қиындықтар туындай ма/Наблюдаются ли трудности при кормлении? ● Нəрестенің сіңірі тартыла ма?/Есть ли у младенца судороги?

Іздеңіз/Ищите: ӨТЕ АУЫР СЫРҚАТТЫ НЕМЕСЕ ЖЕРГІЛІКТІ БАКТЕРИАЛЫҚ ИНФЕКЦИЯНЫ/ОЧЕНЬ ТЯЖЕЛОЕ ЗАБОЛЕВАНИЕ ИЛИ МЕСТНУЮ БАКТЕРИАЛЬНУЮ ИНФЕКЦИЮ

● Нəрестенің сіңірі тартыла ма?/ Есть ли у младенца судороги?

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ, ТЫҢДАҢЫЗ,СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ, ПОСЛУШАЙТЕ,ОЩУТИТЕ: ● Минутына демалыс санын есептеңіз/Сосчитайте число дыханий в минуту _________________________ ● Баланың демалысы жиі болса, қайта есептеңіз/Повторите подсчет, если у ребенка учащеное дыхание ___________ ● Кеуде қуысының айқын ішіне тартылуын тексеріңіз/Ищите выраженное втяжение грудной клетки ● Аксилялрлық температурасын өлшеңіз\ немесе қолмен қызуы баржоғын немесе дене суықтығын тексеріңіз/Измерьте аксилялрную температуру\ или ощутите, есть ли жар или холодный на ощупь ● Нəрестенің қозғалысына назар аударыңыз/Осмотрите движения младенца. Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма?/Двигается ли он только при стимуляции? Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма?/Остается ли он без движения даже при стимуляции? ● Кіндігін тексеріңіз.Қызарған ба немесе іріңді шығындылар бар ма?/Осмотрите пупок.Есть ли покраснение или гнойные выделения? ● Терінің іріңді бөртпелерін іздеңіз/Ищите кожные гнойнички

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ, ТЫҢДАҢЫЗ,СЕЗІНІҢІЗ/ ОСМОТРИТЕ, ПОСЛУШАЙТЕ,ОЩУТИТЕ: ● Минутына демалыс санын есептеңіз/Сосчитайте число дыханий в минуту _________________________ ● Баланың демалысы жиі болса, қайта есептеңіз/Повторите подсчет, если у ребенка учащеное дыхание ___________ ● Кеуде қуысының айқын ішіне тартылуын тексеріңіз/Ищите выраженное втяжение грудной клетки ● Аксилялрлық температурасын өлшеңіз\ немесе қолмен қызуы бар-жоғын немесе дене суықтығын тексеріңіз/Измерьте аксилялрную температуру\ или ощутите, есть ли жар или холодный на ощупь ● Нəрестенің қозғалысына назар аударыңыз/Осмотрите движения младенца. Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма?/Двигается ли он только при стимуляции? Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма?/Остается ли он без движения даже при стимуляции? ● Кіндігін тексеріңіз.Қызарған ба немесе іріңді шығындылар бар ма?/Осмотрите пупок.Есть ли покраснение или гнойные выделения? ● Терінің іріңді бөртпелерін іздеңіз/Ищите кожные гнойнички

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: Сарыауруды іздеңіз (аққабық жəне тері сарғыш түске боялған ба)/Ищите желтуху (желтушное окрашивание склер и кожи)? Алақандар мен табандар сарғайған ба?/Есть ли желтушность ладоней и стоп?

Сұраңыз: НƏРЕСТЕНІҢ ІШІ ӨТЕДІ МЕ?/ Спросите: ЕСТЬ ЛИ У МЛАДЕНЦА ДИАРЕЯ?

ИƏ______ ЖОҚ _______ ДА______ НЕТ _______

Өтетін болса, СҰРАҢЫЗ/Если ДА , СПРОСИТЕ: ● Қашаннан бері?___күн/Как долго?___дней

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: ● Баланың жалпы жағдайына қараңыз/Посмотрите на общее состояние младенца: Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма/Двигается ли он только при стимуляции? Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма/Остается без движения даже при стимуляции? Мазасызданған ба немесе ауырсына қобалжыған ба/ Беспокоен или болезненно раздражим? ● Көздері шүңірейген бе/Ищите запавшие глаза ● Тері іркістерінің реакцияларын тексеріңіз/Проверьте реакцию кожной складки Іркіс жазылады/Складка расправляется Өте баяу (2 секундтан артық)/ Очень медленно (больше 2 секунд)? Ақырын (2 секундқы дейін)/Медленно (до 2 секунд)?

● Нəжісінде қан бар ма?/Есть ли кровь в стуле?

Сарыауруы болса, ол қашан алғаш рет пайда болды?/Если есть желтуха, когда она впервые появилась?

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: Сарыауруды іздеңіз (аққабық жəне тері сарғыш түске боялған ба)/ Ищите желтуху (желтушное окрашивание склер и кожи)? Алақандар мен табандар сарғайған ба?/Есть ли желтушность ладоней и стоп?

Сұраңыз: НƏРЕСТЕНІҢ ІШІ ӨТЕДІ МЕ?/Спросите: ЕСТЬ ЛИ У МЛАДЕНЦА ДИАРЕЯ?

ИƏ______ ЖОҚ _______ ДА______ НЕТ _______

Өтетін болса, СҰРАҢЫЗ/Если ДА , СПРОСИТЕ: Қашаннан бері?___күн/Как долго?___дней

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: ● Баланың жалпы жағдайына қараңыз/Посмотрите на общее состояние младенца: Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма/Двигается ли он только при стимуляции? Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма/Остается без движения даже при стимуляции? Мазасызданған ба немесе ауырсына қобалжыған ба/ Беспокоен или болезненно раздражим? ● Көздері шүңірейген бе/Ищите запавшие глаза ● Тері іркістерінің реакцияларын тексеріңіз/Проверьте реакцию кожной складки Іркіс жазылады/Складка расправляется Өте баяу (2 секундтан артық)/ Очень медленно (больше 2 секунд)? Ақырын (2 секундқы дейін)/Медленно (до 2 секунд)?

Нəжісінде қан бар ма?/Есть ли кровь в стуле?

Нəрестеде шұғыл түрде стационарға бағыттау көрсеткіштері бар ма/Если у младенца нет показаний к срочному направлению в стационар? Тексеріңіз/Проверьте:ЕМІЗУДЕ ҚИЫНШЫЛЫҚТАР ТУЫНДАЙ МА НЕМЕСЕ САЛМАҒЫ ТӨМЕН БЕ/ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ ИЛИ НИЗКИЙ ВЕС СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: ● Нəресте емшек емеді ме/ Ребенок кормится грудью? Иə/Да__ Жоқ/ Нет__ ● Емшек емсе, 24 сағат ішінде неше рет/Если Да, сколько раз за 24 часа?___ ● Нəресте басқа тамақты жей ме немесе іше ме/Получает ли младенец другую пищу или жидкость? Иə/ Да__ Жоқ/Нет__ ● Ішсе немесе жесе, жиілі қандай/ Если ДА, как часто?____ ● Нəрестені емізу кезінде нені пайдаланасыз/Чем Вы пользуетесь при кормлении младенца?

●Жасына салмағының сəйкестігін анықтаңыз/Определите соответствие веса к возрасту: Төмен/Низкий_____ Төмен Не низкий емес____ ●Ауызында жаралар мен ақ дақтарды іздеңіз (ауыз миказы)/Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница)____________

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ: Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: - Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нəшар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады Емшекпен емізуге кедергі жасаса, бітелген мұрынын тазартыңыз/ Прочистите заложенный нос, если это мешает кормлению грудью.

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки_____________ Күні/Дата_______

Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 __________ БЦЖ__________ Гепатит В2_____________ АКДС 1_______ HIB 1______ АПВ 1

АХЖ бойынша диагноз/Диагноз по МКБ__________ БШАСЖ бойынша шешім/Решение по ИВБДВ: 1. жедел емдеуге жатқызу, бағыттау алдында емдеу/срочно

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: ● Баланың жалпы жағдайына қараңыз/Посмотрите на общее состояние младенца: Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма/Двигается ли он только при стимуляции? Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма/Остается без движения даже при стимуляции? Мазасызданған ба немесе ауырсына қобалжыған ба/ Беспокоен или болезненно раздражим? ● Көздері шүңірейген бе/Ищите запавшие глаза ● Тері іркістерінің реакцияларын тексеріңіз/Проверьте реакцию кожной складки Іркіс жазылады/Складка расправляется Өте баяу (2 секундтан артық)/ Очень медленно (больше 2 секунд)? Ақырын (2 секундқы дейін)/Медленно (до 2 секунд)?

Бассүйек-ми нервілері жағынан _________________________________ Изменения со стороны черепно-мозговых нервов__________________ Шала салдану, салдану ____________________________________ Парезы, параличи ________________________________________ Перифириялық лимфотүйіндер үлкейген (қандай топтар, көлемдер) размеры)______________________________________________________ Периферические лимфоузлы увеличены (какие группы, размеры)______ Дизуриялық көрініс:_________________ Дизурические явления:__________________________ Басқалары_____________________________________________________ Другое________________________________________________________

ЕМДЕУ/ЛЕЧЕНИЕ

Келесі бару/Последующий визит___________ Қашан лезде қайту керектігін түсіндіріңіз/Объясните, когда вернуться немедленно АХЖ бойынша диагноз/Диагноз по МКБ__________ БШАСЖ бойынша шешім/Решение по ИВБДВ:

СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: ● Нəресте емшек емеді ме/ Ребенок кормится грудью? Иə/Да__ Жоқ/Нет__ ● Емшек емсе, 24 сағат ішінде неше рет/Если Да, сколько раз за 24 часа?___ ● Нəресте басқа тамақты жей ме немесе іше ме/Получает ли младенец другую пищу или жидкость? Иə/Да__ Жоқ/Нет__ ● Ішсе немесе жесе, жиілі қандай/Если ДА, как часто?____ ● Нəрестені емізу кезінде нені пайдаланасыз/Чем Вы пользуетесь при кормлении младенца?

● Жасына салмағының сəйкестігін анықтаңыз/ Определите соответствие веса к возрасту: Төмен/Низкий_____ Төмен Не низкий емес____ ● Ауызында жаралар мен ақ дақтарды іздеңіз (ауыз миказы)/Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница)____________

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ/ ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ: Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: - Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/ Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

Келесі егу үшін қаралу/ Визит для следующей прививки_____________ Күні/Дата_______

АХЖ бойынша диагноз/Диагноз по МКБ__________ БШАСЖ бойынша шешім/Решение по ИВБДВ: 1. Жедел емдеуге жатқызу, бағыттау алдында емдеу/срочно госпитализировать, лечение перед направлением ___________________________________________________ 2.Препараттарды тағайындау арқылы үйде емдеу (атауы, дозасы, қабылдау реті, ұзақтығы)/Лечить дома с назначением препаратов (название, доза, кратность, длительность) Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ 3. Препараттарды (күтуді) тағайындамай үйде емдеу/ Лечить дома без назначения препаратов (уход) СЫРҚАТ СЕБЕБІНЕН ƏРІ ҚАРАЙ БАҚЫЛАУ/ПОСЛЕДУЮЩЕЕ НАБЛЮДЕНИЕ ПО ПОВОДУ ЗАБОЛЕВАНИЯ 2 айдан 5 жасқа дейінгі науқас баланың жазбасының нысаны/Форма записи больного ребенка в возрасте с 2 месяцев до 5 лет Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра ___\____\_20__ Жасы/Возраст ________ Салмағы/Вес______ Температурасы/Температура_____ Дəрігерге қаралу/Визит: алғашқы/первичный _ қайта/повторный __ Шағымдар/Жалобы:

ЕМДЕУ/ЛЕЧЕНИЕ Тамақтану бойынша ұсынымдар/Рекомендации по питанию: Келесі бару/Последующий визит___________ Қашан лезде қайту керектігін түсіндіріңіз/Объясните, когда вернуться немедленно АХЖ бойынша диагноз/Диагноз по МКБ__________ БШАСЖ бойынша шешім/Решение по ИВБДВ: 1. Жедел емдеуге жатқызу, бағыттау алдында емдеу/ срочно госпитализировать, лечение перед направлением _____________________________________________________ 2.Препараттарды тағайындау арқылы үйде емдеу (атауы, дозасы, қабылдау реті, ұзақтығы)/Лечить дома с назначением препаратов (название, доза, кратность, длительность)

Аты/Имя _____________________Жасы/Возраст ____________Салмағы (кг)/Вес (кг)________ Температурасы/Температура_______ СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: баланың денсаулығында қандай проблемалар бар/какие проблемы есть у ребенка ______________________________________ Алғашқы қаралу?/Первичный визит?___Қайта қаралу?/Повторный визит?______

2.Препараттарды тағайындау арқылы үйде емдеу (атауы, дозасы, қабылдау реті, ұзақтығы)/Лечить дома с назначением препаратов (название, доза, кратность, длительность)

3. Препараттарды (күтуді) тағайындамай үйде емдеу/Лечить дома без назначения препаратов (уход)

Келесі бару/Последующий визит___________

Келесі егу үшін қаралу/Визит для следующей прививки_______ Күні/ Дата_______

1. жедел емдеуге жатқызу, бағыттау алдында емдеу/срочно госпитализировать, лечение перед направлением _____________________________________________________

Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________

Қашан лезде қайту керектігін түсіндіріңіз/Объясните, когда вернуться немедленно

БАСҚА ПРОБЛЕМАЛАРДЫ БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ ДРУГИЕ ПРОБЛЕМЫ:

Іздеңіз/Ищите: ӨТЕ АУЫР СЫРҚАТТЫ НЕМЕСЕ ЖЕРГІЛІКТІ БАКТЕРИАЛЫҚ ИНФЕКЦИЯНЫ/ОЧЕНЬ ТЯЖЕЛОЕ ЗАБОЛЕВАНИЕ ИЛИ МЕСТНУЮ БАКТЕРИАЛЬНУЮ ИНФЕКЦИЮ

Өтетін болса, СҰРАҢЫЗ/Если ДА , СПРОСИТЕ: ● Қашаннан бері?___ күн/Как долго?___дней

Бауыр көлемі: ____________ Печень размеры: ____________ Көкбауыр: көлемі ____________ см. Селезенка: размеры _______см. Неврологиялық статус: үлкен еңбек ісіп кеткен, тамырлары соғып тұр, көлемі ________см. Неврологический статус: большой родничок выбухает, пульсирует, размеры________см.

ЕМДЕУ/ЛЕЧЕНИЕ

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/ Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ (бар белгілерді қоршаулаңыз)/(обведите имеющиеся признаки) ЖІКТЕМЕЛЕҢІЗ/КЛАССИФИЦИРУЙТЕ

ИƏ______ ЖОҚ _______ ДА______ НЕТ _______

Тамақтану бойынша ұсынымдар/Рекомендации по питанию:

2 айға дейінгі науқас нəресте жазбасының нысаны/Форма записи больного младенца в возрасте до 2 месяцев

Қашан лезде қайту керектігін түсіндіріңіз/Объясните, когда вернуться немедленно

Сұраңыз: НƏРЕСТЕНІҢ ІШІ ӨТЕДІ МЕ?/ Спросите: ЕСТЬ ЛИ У МЛАДЕНЦА ДИАРЕЯ?

БАСҚА ПРОБЛЕМАЛАРДЫ БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ ДРУГИЕ ПРОБЛЕМЫ:

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

Келесі бару/Последующий визит___________

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ ЖƏНЕ СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ И ОЩУТИТЕ: Сарыауруды іздеңіз (аққабық жəне тері сарғыш түске боялған ба)/ Ищите желтуху (желтушное окрашивание склер и кожи)? Алақандар мен табандар сарғайған ба?/Есть ли желтушность ладоней и стоп?

НƏРЕСТЕНІҢ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС МЛАДЕНЦА:

СЫРҚАТ СЕБЕБІНЕН ƏРІ ҚАРАЙ БАҚЫЛАУ/ ПОСЛЕДУЮЩЕЕ НАБЛЮДЕНИЕ ПО ПОВОДУ ЗАБОЛЕВАНИЯ

Тамақтану бойынша ұсынымдар/Рекомендации по питанию:

Сарыауруы болса, ол қашан алғаш рет пайда болды?/Если есть желтуха, когда она впервые появилась?

Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 __________ БЦЖ__________ Гепатит В2_____________ АКДС 1_______ HIB 1______ АПВ 1

3. Препараттарды (күтуді) тағайындамай үйде емдеу/Лечить дома без назначения препаратов (уход)

ЕМДЕУ/ЛЕЧЕНИЕ

● Терінің іріңді бөртпелерін іздеңіз/Ищите кожные гнойнички САРЫАУРУ АУРУЫНЫҢ бар-жоғын тексеріңіз/Ищите ВОЗМОЖНУЮ ЖЕЛТУХУ ИƏ/ДА _____ ЖОҚ/НЕТ _____

Емшекпен емізуге кедергі жасаса, бітелген мұрынын тазартыңыз/Прочистите заложенный нос, если это мешает кормлению грудью.

Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________

БАСҚА ПРОБЛЕМАЛАРДЫ БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ ДРУГИЕ ПРОБЛЕМЫ:

● Кіндігін тексеріңіз.Қызарған ба немесе іріңді шығындылар бар ма?/Осмотрите пупок.Есть ли покраснение или гнойные выделения?

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нашар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады

Емшекпен емізуге кедергі жасаса, бітелген мұрынын тазартыңыз/ Прочистите заложенный нос, если это мешает кормлению грудью.

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

Ынталандыру кезінде де қозғалыссыз қала ма?/Остается ли он без движения даже при стимуляции?

● Нəресте жақсы емеді ме? (үзіліс жасау арқылы ақырын терең сора ма)/Эффективно ли сосет младенец (делает медленные глубокие сосательные движения с паузами)?

Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек ембесе, анасын емшекпен емізуді сұраңыз. Емшек емуін 4 минут ішінде бақылаңыз/ Если младенца не кормили в течение последнего часа, попросите мать приложить его к груди. Наблюдайте за кормлением 4 минуты. ● Бала емшекті еме алады ма? /Способен ли ребенок брать грудь? Тексеру үшін мыналарға қараңыз /Для проверки прикладывания, посмотрите на: - Иегі кеудеге тие ме/Подбородок касается груди Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Нəрестенің ауызы кең ашылған/Рот широко раскрыт Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Астынғы еріні сыртқа айналдырылған/ Нижняя губа вывернута наружу Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___ - Ареоланың көп бөлігі ауызының үстінен көрінеді, астынан көрінбейді /Большая часть ареолы видна сверху, а не снизу рта Иə/Да ___ Жоқ/Нет ___

Бүгін жасайтын екпелердің астын сызыңыз/Подчеркните прививки, которые нужно сделать сегодня Гепатит В 1- 0 __________ БЦЖ__________ Гепатит В2_____________ АКДС 1_______ HIB 1______ АПВ 1

● Аксилялрлық температурасын өлшеңіз\ немесе қолмен қызуы бар-жоғын немесе дене суықтығын тексеріңіз/Измерьте аксилялрную температуру\ или ощутите, есть ли жар или холодный на ощупь

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

● Жасына сал мағының сəйкестігін анықтаңыз/Определите соответствие веса к возрасту: Төмен/Низкий_____ Төмен Не низкий емес____ ● Ауызында жаралар мен ақ дақтарды іздеңіз (ауыз миказы)/ Ищите язвы или белые пятна во рту (молочница)____________

НƏРЕСТЕНІҢ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС МЛАДЕНЦА:

● Кеуде қуысының айқын ішіне тартылуын тексеріңіз/Ищите выраженное втяжение грудной клетки

Тексеріңіз/Проверьте:ЕМІЗУДЕ ҚИЫНШЫЛЫҚТАР ТУЫНДАЙ МА НЕМЕСЕ САЛМАҒЫ ТӨМЕН БЕ/ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ ИЛИ НИЗКИЙ ВЕС

Не сосет совсем/ Мүлдем ембейді Сосет неэффективно/ Нəшар сорады Сосет эффективно/ Жақсы сорады

Емшекке салынбаған/ Не приложен совсем Толық салынбаған/ Приложен плохо Жақсы салынған/ Приложен хорошо

НƏРЕСТЕНІҢ ЕГІЛУІН ТЕКСЕРІҢІЗ/ПРОВЕРЬТЕ ПРИВИВОЧНЫЙ СТАТУС МЛАДЕНЦА:

ЕМШЕКПЕН ЕМІЗУДІ БАҒАЛАҢЫЗ/ ОЦЕНИТЕ КОРМЛЕНИЕ ГРУДЬЮ: Нəресте соңғы бір сағат ішінде емшек емді ме?/Кормился ли младенец грудью в течение последнего часа?

● Баланың демалысы жиі болса, қайта есептеңіз/Повторите подсчет, если у ребенка учащеное дыхание ___________

Нəрестеде шұғыл түрде стационарға бағыттау көрсеткіштері бар ма/Если у младенца нет показаний к срочному направлению в стационар?

Тексеріңіз/Проверьте:ЕМІЗУДЕ ҚИЫНШЫЛЫҚТАР ТУЫНДАЙ МА НЕМЕСЕ САЛМАҒЫ ТӨМЕН БЕ/ЕСТЬ ЛИ ПРОБЛЕМЫ КОРМЛЕНИЯ ИЛИ НИЗКИЙ ВЕС СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: ● Нəресте емшек емеді ме/ Ребенок кормится грудью? Иə/ Да__ Жоқ/Нет__ ● Емшек емсе, 24 сағат ішінде неше рет/Если Да, сколько раз за 24 часа?___ ● Нəресте басқа тамақты жей ме немесе іше ме/Получает ли младенец другую пищу или жидкость? Иə/Да__ Жоқ/Нет__ ● Ішсе немесе жесе, жиілігі қандай/Если ДА, как часто?____ ● Нəрестені емізу кезінде нені пайдаланасыз/Чем Вы пользуетесь при кормлении младенца?

● Минутына демалыс санын есептеңіз/Сосчитайте число дыханий в минуту _______________

Тамақтану бойынша ұсынымдар/Рекомендации по питанию:

Нəрестеде шұғыл түрде стационарға бағыттау көрсеткіштері бар ма/Если у младенца нет показаний к срочному направлению в стационар? САРЫАУРУ АУРУЫНЫҢ бар-жоғын тексеріңіз/Ищите ВОЗМОЖНУЮ ЖЕЛТУХУ ИƏ/ДА _____ ЖОҚ/НЕТ _____

Күніне қанша рет_______Емізу кезінде нені пайдаланады _______________ Бір тамақтану өлшемінің көлемі __________ Белсенді емізу Иə _____ Жоқ_____ Сырқаттану кезінде емізу өзгерді ме. Иə____Жоқ____ Өзгерсе, қалай _________________ Сколько раз в день_______Чем пользуются при кормлении________ Объем одной порции__________ Активное кормление Да _____ Нет____Изменилось ли кормление во время болезни Да____Нет____ Если да, то как ___ Басқа мəселелерді тексеріңіз: тері жабыны: сарғыш; Бөртпе: геморрагиялық, везикулездік, ұсақ нүктелі, папулездік, басқа______________________________ орналасу жері__________________________ ___________ қышитын қышымайтын; Проверьте другие проблемы: Кожные покровы: желтушные; Сыпь: геморрагическая, везикулезная, мелкоточечная, папулезная, другая_______________________________ локализация__________________________ Зудящая Не зудящая; Ауыз қуысының шырышы: энантема, афталар, ауыз микозы, басқа сы_____________________________________________ Слизистая полости рта: энантема, афты, молочница, другое______________________________________________ Қайда_____________________Көздің конъюнктивасы: гиперемирияланған, іріңді бөлінетін, ақ қабық: инъецирленген, сарғыш. Мұрын арқылы демалыс қиындатылған, шығындылар ______________ Где_____________________Конъюнктива глаз: гиперемирована, гнойное отделяемое, Склеры: инъецированы, желтушные Носовое дыхание затруднено, выделения _____________________ Аускультативті: бронхылық, нашарлаған, өткізілмейді Сырылдау: құрғақ, дымқыл, басқа: _______________ Жүрек соғуының дыбысы: ақырын, шуылы бар_______________________ ЖСЖ ___________ Мойын тамырларының соғуы. Аускультативно: бронхиальное, ослабленное, не проводится Хрипы: сухие, влажные, другие: __ _____________________________________ Сердечные тоны: приглушены, шум_______________________ ЧСС ___________ Пульсация вен шеи. Іш: өспе қолмен басып тексеріледі, ауыртады, ішек шұрылдайды, спазмалық сигма, ісінген ішперде симптомы, басқасы________________________________ Живот: пальпируется образование, болезненный, урчание, спазмированная сигма, симптом раздражения брюшины, другое________________________________

Ынталандыру кезінде ғана қозғала ма?/Двигается ли он только при стимуляции?

● Нəжісінде қан бар ма?/Есть ли кровь в стуле?

САРЫАУРУ АУРУЫНЫҢ бар-жоғын тексеріңіз/Ищите ВОЗМОЖНУЮ ЖЕЛТУХУ ИƏ/ДА _____ ЖОҚ/НЕТ _____ Сарыауруы болса, ол қашан алғаш рет пайда болды?/Если есть желтуха, когда она впервые появилась?

ТЕКСЕРІП ҚАРАҢЫЗ, ТЫҢДАҢЫЗ,СЕЗІНІҢІЗ/ОСМОТРИТЕ, ПОСЛУШАЙТЕ,ОЩУТИТЕ:

● Нəрестенің қозғалысына назар аударыңыз/Осмотрите движения младенца.

2 айға дейінгі науқас нəресте жазбасының нысаны/Форма записи больного младенца в возрасте до 2 месяцев

2 айға дейінгі науқас нəресте жазбасының нысаны/Форма записи больного младенца в возрасте до 2 месяцев

БАҒАЛАҢЫЗ/ОЦЕНИТЕ (бар белгілерді қоршаулаңыз)/(обведите имеющиеся признаки) ЖІКТЕМЕЛЕҢІЗ/ КЛАССИФИЦИРУЙТЕ

● Нəрестенің сіңірі тартыла ма?/Есть ли у младенца судороги?

СЫРҚАТ СЕБЕБІНЕН ƏРІ ҚАРАЙ БАҚЫЛАУ/ПОСЛЕДУЮЩЕЕ НАБЛЮДЕНИЕ ПО ПОВОДУ ЗАБОЛЕВАНИЯ

БАЛАНЫҢ АУРУЫ БОЙЫНША ЖАЗБАЛАР/ЗАПИСИ ПО ПОВОДУ БОЛЕЗНИ РЕБЕНКА

Аты/Имя _____________________Жасы/Возраст ____________Салмағы (кг)/Вес (кг)________ Температурасы/Температура_______ СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: баланың денсаулығында қандай проблемалар бар/какие проблемы есть у ребенка ______________________________________ Алғашқы қаралу?/Первичный визит?_____________Қайта қаралу?/Повторный визит?_______________

СҰРАҢЫЗ/ СПРОСИТЕ: ● Емізу кезінде қиындықтар туындай ма/Наблюдаются ли трудности при кормлении?

3. Препараттарды (күтуді) тағайындамай үйде емдеу/ Лечить дома без назначения препаратов (уход)

АУДАРМАЛЫ ЭПИКРИЗ ____________________________________________________

СҰРАҢЫЗ/СПРОСИТЕ: ● Емізу кезінде қиындықтар туындай ма/Наблюдаются ли трудности при кормлении?

13

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

Қауіптің жалпы белгілерін тексеріңіз: 1. Бала іше немесе емшекті еме ала ма? 2.Кез келген тамақтану немесе сұйықтық ішу кезінде құса ма? 3.Сіңірі талтылады ма? 4.Летаргия немесе есінен танған халінде ме? Проверьте общие признаки опасности: 1. Может ли ребенок пить или сосать грудь? 2.Есть ли рвота после любой пищи или питья? 3.Были ли судороги? 4.Летаргичен или без сознания?

Қауіптің жалпы белгілері/ Общие признаки опасности: Иə___Жоқ____ Да____Нет____

Бала жөтеледі ме немесе оның тынысы тарылған ба? Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка кашель или затрудненное дыхание? Да___Нет___ Қашаннан бері? ______ Минутында демалу саны____ Жиі демалу Как долго?______Число дыханий в минуту____Учащенное дыхание Кеуде қуысының төменгі бөлігін ішіне тарту Стридор Астмоидтық демалыс ( демалысы астмоидттық па, бұл қайталанған ба? Сальбутамолдың 3 циклын беріп, əр циклдан кейін бағалаңыз) Втяжение нижних отделов грудной клетки Стридор Астмоидное дыхание (если есть астмоидное дыхание, это повторно? Дайте 3 цикла сальбутамола и оцените после каждого цикла Баланың іші өтеді ме? Иə___Жоқ____ Есть ли у ребенка диарея? Да___Нет____ Қашаннан бері____Нəжісінде қан бар ма _____ Как долго____Есть ли кровь встуле_____ Жалпы жағдайы: летаргия немесе есінен танған халінде ме, тынышы кеткен немесе абыржыған ба Общее состояние: летаргичен или без сознания, беспокоен или болезненно раздражим Көздері шүңірейген Ашқарақтана ішеді (сусау) Іше алмайды, əзер ішеді Глаза запавшие Пьет с жадностью (жажда) Не может пить, пьет плохо Көзінің қабағы жазылады: өте ақырын (> 2 сек.) ақырын (< 2 сек.), Кожная складка расправляется: очень медленно (> 2 сек.) медленно (< 2 сек.), Баланың температурасы бар ма? (анамнезінде/ұстағанға ыстық /37,5 немесе одан да жоғары) Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка температура? ( в анамнезе/горячий на ощупь/37,5 или выше) Да___Нет___ Қашаннан бері?_____ 5 күннен артық болса. Күн сайын ба?____ соңғы 3 ай ішінде қызылшамен ауырды ма ___ Как долго?_____Если более 5 дней. Каждый день?____ Болел ли корью последние 3месяца___ Желке бұлшықетінің сіресуі Қызылшаның белгілері: генерализацияланған бөртпе + жөтел, түшкіру, көздің қызаруы Ригидность затылочных мышц Признаки кори: генерализованная сыпь + кашель, насморк, покраснение глаз Қызылша ауруы болса немесе соңғы 3 ай ішінде қызылшамен ауырса: ауыз қуысының жаралары бар ма (Олар терең жəне кең ауқымды). Көзден іріңді шығындылар шығады. Көдің қасаң қабағы бұлыңғыр Если есть корь или болел корью последние 3 месяца: есть ли язвы полости рта( Они глубокие и обширные). Гнойные выделения из глаз. Помутнение роговицы

Тексеріп қарау күні ___\____\_20__ /Дата осмотра ___\____\_20__ Жасы/Возраст ________ Салмағы/Вес______ Температурасы/Температура_____ Дəрігерге қаралу/Визит: алғашқы/первичный _ қайта/повторный __ Шағымдар/Жалобы: Қауіптің жалпы белгілерін тексеріңіз: 1. Бала іше немесе емшекті еме ала ма? 2.Кез келген тамақтану немесе сұйықтық ішу кезінде құса ма? 3.Сіңірі талтылады ма? 4.Летаргия немесе есінен танған халінде ме? Проверьте общие признаки опасности: 1. Может ли ребенок пить или сосать грудь? 2.Есть ли рвота после любой пищи или питья? 3.Были ли судороги? 4.Летаргичен или без сознания?

Қауіптің жалпы белгілері /Общие признаки опасности: Иə___Жоқ____ Да____Нет____

Бала жөтеледі ме немесе оның тынысы тарылған ба? Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка кашель или затрудненное дыхание? Да___Нет___ Қашаннан бері? ______ Минутында демалу саны____ Жиі демалу Как долго?______Число дыханий в минуту____Учащенное дыхание Кеуде қуысының төменгі бөлігін ішіне тарту Стридор Астмоидтық демалыс ( демалысы астмоидттық па па, бұл қайталанған ба? Сальбутамолдың 3 циклын беріп, əр циклдан кейін бағалаңыз) Втяжение нижних отделов грудной клетки Стридор Астмоидное дыхание (если есть астмоидное дыхание, это повторно? Дайте 3 цикла сальбутамола и оцените после каждого цикла Баланың іші өтеді ме? Иə___Жоқ____ Есть ли у ребенка диарея? Да___Нет____ Қашаннан бері____Нəжісінде қан бар ма _____ Как долго____Есть ли кровь встуле_____ Жалпы жағдайы: летаргия немесе есінен танған халінде ме, тынышы кеткен немесе абыржыған ба Общее состояние: летаргичен или без сознания, беспокоен или болезненно раздражим Көздері шүңірейген Ашқарақтана ішеді (сусау) Іше алмайды, əзер ішеді Глаза запавшие Пьет с жадностью (жажда) Не может пить, пьет плохо Көзінің қабағы жазылады: өте ақырын (> 2 сек.) ақырын (< 2 сек.), Кожная складка расправляется: очень медленно (> 2 сек.) медленно (< 2 сек.), Баланың температурасы бар ма? (анамнезінде/ұстағанға ыстық /37,5 немесе одан да жоғары) Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка температура? ( в анамнезе/горячий на ощупь/37,5 или выше) Да___Нет___ Қашаннан бері?_____ 5 күннен артық болса. Күн сайын ба?____ соңғы 3 ай ішінде қызылшамен ауырды ма ___ Как долго?_____Если более 5 дней. Каждый день?____ Болел ли корью последние 3месяца___ Желке бұлшықетінің сіресуі Қызылшаның белгілері: генерализацияланған бөртпе + жөтел, түшкіру, көздің қызаруы Ригидность затылочных мышц Признаки кори: генерализованная сыпь + кашель, насморк, покраснение глаз Қызылша ауруы болса немесе соңғы 3 ай ішінде қызылшамен ауырса: ауыз қуысының жаралары бар ма (Олар терең жəне кең ауқымды). Көзден іріңді шығындылар шығады. Көдің қасаң қабағы бұлыңғыр Если есть корь или болел корью последние 3 месяца: есть ли язвы полости рта( Они глубокие и обширные). Гнойные выделения из глаз. Помутнение роговицы Баланың құлағы ауыра ма? Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка боли в ухе? Да___Нет___ Құлағынан іріңді шығындылар шыға ма? Олардың шығу ұзақтығы 14 күннен артық Есть ли гнойные выделения из уха Их длительность более 14 дней Құлағының арты ісіп кеткен бе Есть болезненное припухание за ухом Баланың тамағы ауыра ма? Тамағын тексеріп қараңыз. Өзгерістер бар ма? Иə___Жоқ ___ Есть ли у ребенка боли в горле? Осмотрите горло. Есть ли изменения Да___Нет___ Тамағында ақ өңез бар ма. Жақасты лимфотүйіндері үлкейген бе Есть ли белый налет в горле. Есть ли увеличенные подчелюстные лимфоузлы Барлық балаларда тамақтануында бұзушылық немесе анемия бар-жоғын тексеріңіз Проверьте у всех детей, есть ли нарушение питания или анемия График бойынша салмақ: төмен___төмен емес. Қатты жүдеудің белгілері бар ма. Вес по графику: низкий___не низкий. Есть ли признаки тяжелого истощения. Алақандары ағарған ба: бірқалыпты немесе айқын Екі аяқ басы ісіп кеткен бе ____ Есть ли бледность ладоней: умеренная или выраженная Есть ли отек обеих стоп____ Тамақтануды бағалаңыз (стационарға бағытталмаған болса): Оцените питание (если не направляется в стационар): Емшекті еме ме иə___жоқ___емсе, тəулігіне қанша рет ____Түнде тамақтандырасыз ба. Иə____Жоқ ___ Басқа тамақты жей ме немесе сұйықтықты іше ме Иə___ Жоқ___ Ішсе немес жесе, қандай тамақты жəне сұйықтықты __________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ ___________________ Кормится ли грудью да___нет___Если да. то сколько раз за сутки____Кормите ли ночью. Да____ Нет___ Получает ли другую пищу или жидкость Да___ Нет___ Если Да, то какую пищу и жидкости________________________________ _____________________________________ _______ __________________________________________________________________________________ Күніне қанша рет_______Емізу кезінде нені пайдаланады _______________ Бір тамақтану өлшемінің көлемі __________ Белсенді емізу Иə _____ Жоқ_____ Сырқаттану кезінде емізу өзгерді ме. Иə____Жоқ____ Өзгерсе, қалай ____________________ Сколько раз в день_______Чем пользуются при кормлении_______________ Объем одной порции__________ Активное кормление Да _____ Нет_____ Изменилось ли кормление во время болезни. Да____Нет____ Если да, то как ____________________

Тамақтану мəселелері/ Проблемы питания

Басқа мəселелерді тексеріңіз: тері жабыны: сарғыш; Бөртпе: геморрагиялық, везикулездік, ұсақ нүктелі, папулездік, басқа_______________________________________ орналасу жері__________________________ _________________________ қышитын қышымайтын; Проверьте другие проблемы: Кожные покровы: желтушные; Сыпь: геморрагическая, везикулезная, мелкоточечная, папулезная, другая_______________________________________ локализация__________________________ _________________________ Зудящая Не зудящая; Ауыз қуысының шырышы: энантема, афталар, ауыз микозы, басқа сы_______________________________ Слизистая полости рта: энантема, афты, молочница, другое_______________________________ Қайда_____________________Көздің конъюнктивасы: гиперемирияланған, іріңді бөлінетін, ақ қабық: инъецирленген, сарғыш. Мұрын арқылы демалыс қиындатылған, шығындылар _________ Где_____________________Конъюнктива глаз: гиперемирована, гнойное отделяемое, Склеры: инъецированы, желтушные. Носовое дыхание затруднено, выделения _____________________ Аускультативті: бронхылық, нашарлаған, өткізілмейді Сырылдау: құрғақ, дымқыл, басқа: ___________________ Жүрек соғуының дыбысы: ақырын, шуылы бар_______________________ ЖСЖ ___________ Мойын тамырларының соғуы. Аускультативно: бронхиальное, ослабленное, не проводится Хрипы: сухие, влажные, другие: _________________________ Сердечные тоны: приглушены, шум_______________________ ЧСС ___________ Пульсация вен шеи. Іш: өспе қолмен басып тексеріледі, ауыртады, ішек шұрылдайды, спазмалық сигма, ісінген ішперде симптомы, басқасы________________________________ Живот: пальпируется образование, болезненный, урчание, спазмированная сигма, симптом раздражения брюшины, другое________________________________ Бауыр көлемі: ____________ Печень размеры: ____________ Көкбауыр: көлемі ____________ см. Селезенка: размеры _______см. Неврологиялық статус: үлкен еңбек ісіп кеткен, тамырлары соғып тұр, көлемі ________см. Неврологический статус: большой родничок выбухает, пульсирует, размеры________см. Бассүйек-ми нервілері жағынан өзгерістер_________________________ Изменения со стороны черепно-мозговых нервов____________________ Шала салдану, салдану _____________________________________ Парезы, параличи _________________________________________ Перифириялық лимфотүйіндер үлкейген (қандай топтар, көлемдер) размеры)_______________________________________ Периферические лимфоузлы увеличены (какие группы, размеры)______ Дизуриялық көрініс:____________________________ Дизурические явления:_________________________ Басқалары____________________________________ Другое_______________________________________

ЕМДЕУ/ЛЕЧЕНИЕ Тамақтану бойынша ұсынымдар/Рекомендации по питанию:

Баланың құлағы ауыра ма? Иə___Жоқ___ Есть ли у ребенка боли в ухе? Да___Нет___ Құлағынан іріңді шығындылар шыға ма? Олардың шығу ұзақтығы 14 күннен артық Есть ли гнойные выделения из уха Их длительность более 14 дней Құлағының арты ісіп кеткен бе Есть болезненное припухание за ухом

Келесі бару/Последующий визит___________ Қашан лезде қайту керектігін түсіндіріңіз/Объясните, когда вернуться немедленно АХЖ бойынша диагноз/Диагноз по МКБ__________ БШАСЖ бойынша шешім/Решение по ИВБДВ:

Баланың тамағы ауыра ма? Тамағын тексеріп қараңыз. Өзгерістер бар ма? Иə___Жоқ ___ Есть ли у ребенка боли в горле? Осмотрите горло. Есть ли изменения Да___Нет___ Тамағында ақ өңез бар ма. Жақасты лимфотүйіндері үлкейген бе Есть ли белый налет в горле. Есть ли увеличенные подчелюстные лимфоузлы

1. жедел емдеуге жатқызу, бағыттау алдында емдеу/ срочно госпитализировать, лечение перед направлением _____________________________________________________ 2.Препараттарды тағайындау арқылы үйде емдеу (атауы, дозасы, қабылдау реті, ұзақтығы)/Лечить дома с назначением препаратов (название, доза, кратность, длительность)

Барлық балаларда тамақтануында бұзушылық немесе анемия бар-жоғын тексеріңіз Проверьте у всех детей, есть ли нарушение питания или анемия График бойынша салмақ: төмен___төмен емес. Қатты жүдеудің белгілері бар ма. Вес по графику: низкий___не низкий. Есть ли признаки тяжелого истощения. Алақандары ағарған ба: бірқалыпты немесе айқын Екі аяқ басы ісіп кеткен бе ____ Есть ли бледность ладоней: умеренная или выраженная Есть ли отек обеих стоп____ Тамақтануды бағалаңыз (стационарға бағытталмаған болса): Оцените питание (если не направляется в стационар): Емшекті еме ме иə___жоқ___емсе, тəулігіне қанша рет ____Түнде тамақтандырасыз ба. Иə____Жоқ ___ Басқа тамақты жей ме немесе сұйықтықты іше ме Иə___ Жоқ___ Ішсе немес жесе, қандай тамақты жəне сұйықтықты _________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Кормится ли грудью да___нет___Если да. то сколько раз за сутки____Кормите ли ночью. Да____Нет___ Получает ли другую пищу или жидкость Да___ Нет___ Если Да, то какую пищу и жидкости___________________________ _____________________________________________ _____________________________________________

СЫРҚАТ СЕБЕБІНЕН ƏРІ ҚАРАЙ БАҚЫЛАУ/ПОСЛЕДУЮЩЕЕ НАБЛЮДЕНИЕ ПО ПОВОДУ ЗАБОЛЕВАНИЯ 2 айдан 5 жасқа дейінгі науқас баланың жазбасының нысаны/Форма записи больного ребенка в возрасте с 2 месяцев до 5 лет

Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Рецепт №/№ рецепта _________________________________________ Тамақтану мəселелері/ Проблемы питания

3. Препараттарды (күтуді) тағайындамай үйде емдеу/Лечить дома без назначения препаратов (уход) Клиникалық-зертханалық зерттеулердің нəтижелерін жапсыру үшін Для подклеивания результатов клинико-лабораторных обследований Стационарлар көшірмелерін жапсыру үшін Для подклеивания выписок из стационара

(Жалғасы бар).


14

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 4 қыркүйек

№275-ө

Астана қаласы

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік қызмет көрсету регламенттерін бекіту туралы (Жалғасы. Басы өткен 79-нөмірде). «Озон қабатын бұзатын жəне құрамында солардың өнімдері бар заттарды экспорттауға жəне импорттауға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 1-қосымша ЭҮП арқылы қызмет көрсетушінің реттік іс-əрекеті жəне шешімі ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсету кезіндегі міндеттерінің өзара іс-əрекетінің №1-диаграммасы

Процесс 1

Процесс 3

Процесс 4

Процесс 6

Процесс 7

Условие 1

Условие 1 Процесс 2

Процесс 5

Процесс 8

Процесс 9

Қызмет көрсетуші арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсету кезіндегі міндеттерінің өзара іс-əрекетінің №2-диаграммасы ИС ГБД «»ЕИС ПЭП лицензирование

Условие 1

Процесс 3

Процесс 6

Условие 2

Процесс 4

Процесс 2

Процесс 7

Условие 3

Процесс 5

Запрос

Процесс 8

Шартты белгілер:

Сообщение начальное Сообщение завершающее Сообщение промежуточное Простое событие завершающее Ошибка

Информационная система

Процесс

Условие

Поток управления Поток сообщений Электронный документ, предоставляемый конечному пользователю

Озон қабатын бұзатын жəне құрамында солардың өнімдері бар заттарды экспорттауға жəне импорттауға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 2-қосымша Іс-қимыл жүйелілігінің сипаттамасы (процедура, функция, операция). 1-Кесте. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекетінің сипаттамасы

3

4

5 6

Аяқтау пішіні 1 Форма (ұйымдастыруөкімдік құжат шешімдердің мəліметтері)

Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекеттің орындалуы

10–15 сек

2

3

ЭҮП

Пайдаланушы Пайдалану- ЭЦҚ шы таңдалады, мəліметқызмет таңдалады терінің бұзылуына жəне байланысты мұқтаджықтың бас тарту хабарлан- мəліметтерін дыруы қалыптасқалыптырады тасады 2 Форма 3, 4, 5, 6 Формалар

20 сек

2– пайда- – ланушының мəліметтерінде қателіктер болса; 3–егер авторизация сəтті өтсе

4

5

6

ЭҮТШ

ЭҮП

ЭҮП

Қызметтің төлемі

ЭЦҚ дұрыстығының тексерілуі

7 Форма

7

8

9

10

ЗТ МДҚ ЖТ МДҚ Мұқтаждықты қабылдау, ЗТ МДҚ ЖТ МДҚ іздеу

ЗТ МДҚ ЖТ МДҚ Мəліметтердің жоқтығына байланысты бас тарту хабарландыруы қалыптасады

ЭҮП

ЭЦҚ тексеру үшін басқармалар береді

Пайдаланушы Пайдалану- ЭЦҚ шы арқылы мəліметмұқтажтерінің дыққа қол бұзылуына кою байланысты бас тарту хабарландыруы қалыптасады Мұқтаж8 Форма дықтың өңделуін аяқтауға басқарма береді

9, 10 Формалар

ЗТ МДҚ ЖТ МДҚ-ден жауаптарды қабылдау

Мұқтаждықтың өңделуін аяқтауға басқарма береді

1,5 мин

1,5 мин

1,5 мин

10–15 сек

10–15 сек

10–15 сек

4

5

6 – ЭЦҚ қателіктер болса, 7 – ЭЦҚ қатесіз болса

8

9– – Мұқтаждық бойынша мəліметтердің ЗТ МДҚ, ЖТ МДҚ-да жоқ болса, 10 – Егер мұқтаждық тың мəліметтері табылса

ҚР ҚОҚМ ЭРБК ЭЦҚ қолдану арқылы электрондық құжатты қалыптастырады 5 минут

10–15 сек

2-Кесте. Қызмет көрсетуші арқылы ҚФБ іс-əрекетінің сипаттамасы 1 Іс-əрекет 1 2 нөмірі (жүріс, жұмыс ағысы) 2 ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ 3 Іс-əрекеттің «Е-Лицмəліметтерінің атауы ензиялау» бұзылуына (операуия, МДҚ АЖ авто- байланысты процесс, ризацияланады бас тарту процедура) хабарландыжəне олардың руы сипаттамасы қалыптасады

4 Аяқтау пішіні (ұйымдастыруөкімдік құжат шешімдердің мəліметтері) 5 Орындалу мерзімі 6 Келесі іс-əрекеттің орындалуы

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ, ЖТ МДҚ қызмет көрсетушінəі өызметкері қызметті таңдайды

Мəліметтерді тексеру үшəн ЗТ МДҚ, ЖТ МДҚ сұраныс жолданады

5

6

7

«Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ мəліметтерінің бұзылуына байланысты бас тарту хабарландыруы қалыптасады

Қызмет беруші «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды «Е-Литіркеп сұраныс цензиялау» нысанын МДҚ АЖ толтыру электрондық құжатты тіркеу жəне «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ өңдеу

8

9

«Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ тұтынушы мəліметтерінің бұзылуына байланысты бас тарту хабарландыруы қалыптасады

«Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ Электрондық құжат (электрондық лицензия)

3. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үрдісі кезіндегі өзара іс-əрекет тəртібінің сипаттамасы 11. электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үрдісіне қатысатын ҚФБ: құзыретті орган қызметкерлері. 12. Іс-қимыл жүйелілігінің сипаттамасы (процедура, функция, операция) осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген. 13. Тұтынушыға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттің 3-қосымшасына сəйкес сапа жəне қол жетімділік көрсеткішімен өлшенеді 14. Тұтынушыға қызмет көрсету үрдісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (рұқсат етілмеген іс-қимылдармен ақпарттарды алудан қорғау); 2) тұтастық (рұқсат етілмеген іс-қимылдармен ақпарттардың өзгеруінен қорғау); 3) қолжетімділік (рұқсат етілмеген іс-қимылдармен ақпараттар мен қорларды ұстаудан қорғау). 15. қызмет көрсетуге техникалық талаптар: 1) Ғаламторға шығу; 2) электронды лицензия берілетін тұлғаның ЖСН/БСН-нің болуы; 3) ЭҮП-те авторизациялану; 4) ЭЦҚ-ның пайдаланушысының болуы; «Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға жəне қызмет көрсетуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызмет Регламентіне 1-қосымша ЭҮП арқылы қызмет көрсетушінің реттік іс-əрекеті жəне шешімі ЭҮП арқылы мемлекеттік қызмет көрсету кезінде өзара функционалды əрекет етудің № 1-диаграммасы ИС ИС ПЭП ПЭП

Процесс 1

10–15 сек

10 сек

1– «Е-Лицен- – зиялау» МДҚ АЖ қызмет берушінің мəліметтерінің логин жəне паролі дəлелдігін тексеру

1,5 мин

1,5 мин

1,5 мин

10–15 сек

4

5- пайдаланушының мəліметтерінде қателіктер болса; 3–егер авторизация сəтті өтсе

-

15 рабочих дней 8-«Е-Лицен- зиялау» МДҚ АЖ сұраныс бойынша мəліметтер жоқ болса; 9-егер сұраныс бойынша мəлімет табылса

ПШЭП

Условие 1

Процесс 3

Процесс 4

ИС ГБД «Елицензировани е»

ИС ГБД «Елицензировани е»

Условие 2

Процесс 6

Условие 3

Процесс 8

Процесс 9

Условие 4

Процесс 5

ПЭП

2

Іс-əрекет 1 нөмірі (жүріс, жұмыс ағысы) ҚФБ атауы Пайдаланушы Іс-əрекеттің ЭҮП ЖСН/ атауы БСН (операуия, бойынша процесс, паролді процедура) көрсетумен жəне олардың авторизацисипаттамасы ялануы

2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету кезінде қызмет көрсетушінің қызмет тəртібі 6. ЭҮП арқылы қызмет көрсетушінің реттік іс-əрекеті (№ 1-диаграмма электрондық мемлекеттік қызметті көрсету кезіндегі өзара іс-əрекет) осы Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген: 1) копьютердің интернет-браузерінде сақталған өзінің ЭЦҚ тіркеу куəлігі арқылы ЭҮП тұтынушы тіркеледі (ЭҮП тіркелмеген тұтынушылар үшін атқарылады); 2) 1-жүріс – мемлекеттік қызмет алу үшін тұтынушы ЭЦҚ тіркеу куəлігін компьютерінің интернет-браузеріне қосады, тұтынушы ЭҮП-те паролін енгізу үрдісі (авторизация үрдісі); 3) 1-шарт – ЭҮП-да логины (ЖСН/БСН) жəне паролі арқылы тұтынушының тіркелгендігі жайлы мəліметтердің дəйектілігін тексеру; 4) 2-жүріс – тұтынушы мəліметтерінің бұрмаланғандығына байланысты ЭҮП-мен авторизациялаудан бас тарту туралы хабарламасының қалыптастыру; 5) 3-жүріс – осы Регламентте көрсетілген қызметті тұтынушы таңдайды, қызмет көрсету үшін сұраныс формасы экранға шығарылады жəне тұтынушы форманы оның құрылымдық жəне пішіндік талаптарына сай толтырады (мəлімет енгізеді), сұраныс формасына қажетті құжаттардың электронды түрде қыстырады; 6) 4-жүріс – ЭҮТШ-де қызметті төлеу, кейін осы ақпарат «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ түседі; 7) 2-шарт – қызмет көрсету үшін төленгенін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру; 8) 5-жүріс – «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де қызмет көрсету үшін төлемнің болмауына байланысты сұраған қызметінен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-жүріс – сұранысты дəлелдеу (қол қою) үшін тұтынушы ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдайды; 10) 3-шарт – ЭҮП-да ЭЦҚ тіркеу куəлігінің жарамдылық мерзімін жəне тіркеу куəліктері кері қайтарылғандар (жойылғандар) тізімінде жоқтығын, сондай-ақ, сəйкстендіру ақпаратының (сұраныста көрсетілген ЖСН/БСН жəне тіркеу куəлігінде көрсетілген ЖСН/БСН арасындағы) сəйкестігін тексеру; 11) 7-жүріс – тұтынушының ЭЦҚ түпнұсқалылығы расталмағанына байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарландыруды қалыптастыру; 12) 8-жүріс – тұтынушының қызмет көрсетуге толтырылған (мəлімет енгізілген) сұранысын ЭЦҚ арқылы дəлелдеу (қол қою); 13) 9-жүріс – электронды құжатты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ тіркеу (тұтынушаның сұранысын) жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ сұранысты өңдеу; 14) 4-шарт – қызмет көрсетуші тұтынушыны біліктілік талаптарына жəне лицензия беру үшін негіздерге сəйкестігін тексереді; 15) 10-жүріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ тұтынушы мəліметтерінің бұрмаланғанына байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарландыруды қалыптастыру; 16) 11-жүріс – тұтынушының ЭҮП-пен қалыптастырылған қызмет қорытындысын (электронды лицензия) алу. Электронды құжат қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ қолдану арқылы құрылады; 7. Қызмет көрсетушінің шешімі жəне реттік іс-əрекеті (№2-диаграмма электрондық мемлекеттік қызметті көрсету кезіндегі өзара іс-əрекет) осы регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген: 1) 1-жүріс – млекеттік қызмет көрсету үшін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ қызмет көрсетушінің қызметкерлерімен логин жəне паролін теру (авторизация үрдісі); 2) 1-шарт – логин жəне пароль арқылы «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ тіркелген қызмет көрсетуші қызметкері туралы мəліметтерінің дəлелдігін тексеру; 3) 2-жүріс – қызмет көрсетуші қызметкерінің мəліметтері бұрмаланғанына байланысты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен авторизациядан бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 4) 3-жүріс – қызмет көрсетуші қызметкерімен осы регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, қызмет көрсету үшін сұраныс формасын экранға шығару жəне қызмет көрсетуші қызметкерімен тұтынушының мəліметтерін енгізу; 5) 4-жүріс – ЖТ МДҚ, ЗТ МДҚ-на тұтынушы мəліметтері туралы сұранысты ЭҮП арқылы жолдау; 6) 2-шарт – тұтынушы мəліметтерінің ЖТ МДҚ, ЗТ МДҚ-да болуын тексеру; 7) 5-жүріс - ЖТ МДҚ, ЗТ МДҚ тұтынушылардың мəліметтері жоқ болғанына байланысты ақпарат алу мүмкін еместігі туралы хабарландыру қалыптастыру; 8) 6-жүріс – сұраныс формасының қағаз нұсқасы бар болғаны туралы бөлігін толтырып, тұтынушымен ұсынылған жəне қажетті құжаттарды қызмет көрсетуші қызметкерімен сканерлеп, оларды сұраныс формасына қыстыру; 9) 7-жүріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ сұранысты тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ өңдеу; 10) 3-шарт – қызмет көрсетуші біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне тұтынушының сəйкестігін тексеру; 11) 8-жүріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы мəліметтерінде бұрмалаушылықтардың болуына байланысты сұралған қызметтен бас тару туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-жүріс - тұтынушы «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптасқан қызмет қорытындысын (электрондық лицензия) алуы. Электрондық құжат қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ қолдану арқылы қалыптастырылады. 8. қызмет көрсету үшін сұранысты толтыру бойынша əрекеттердің сипаттамасы: 1) ЭЦҚ тіркеу куəлігін компьютердің интернет-браузеріне жалғау, ЭҮП кіру үшін тұтынушымен пароль енгізу; 2) «Электронды лицензия беру» қызметін таңдау; 3) «қызметке online тапсырыс беру» түймешесі арқылы қызметке тапсырыс беру; 4) сұранысты толтыру; 5) қызметті төлеу; 6) алушымен ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдау; 7) сұрансты куəландыру (қол қою) – тұтынушы «қол қою» түймешесі арқылы ЭЦҚ сұранысын куəландыруын (қол қоюын) растайды, осыдан кейін сұраныс «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-не өңделуге жолданады; 8) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұранысты өңдеу: тұтынушы дисплейінің экранында келесі ақпарат шығады: ЖСН/БСН; сұраныс нөмірі; қызмет түрі; сұраныс статусы; қызмет көрсету мерзімі; «статусты жаңарту» түймешесі арқылы тұтынушыға сұраныстың өңделу қорытындысын қарау мүмкіндігі беріледі; «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-нен жауап алынған жағдайда «нəтижені қарау» түймешесі пайда болады. 9. Алушымен электрондық қызмет көрсету бойынша сұраныстың орындалу мəртебесін тексеру əдісі: «электронды үкімет» порталында «қызмет алу тарихы» бөлімінде, сондай-ақ құзыретті органға жүгінген кезде. 10. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету туралы қажетті ақпаратты жəне кеңесті ЭҮПның сall – орталық: (1414) телефоны арқылы алуға болады.

потребитель

Қызмет көрсетуші арқылы мемлекеттік қызмет көрсету кезінде өзара функционалды əрекет етудің № 2-диаграммасы

Озон қабатын бұзатын жəне құрамында солардың өнімдері бар заттарды экспорттауға жəне импорттауға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 3-қосымша Нысан

ИС ГБД «»ЕИС ПЭП лицензирование

Электрондық мемлекеттік қызметтерінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы _______________________________________________________ (қызметтің атауы)

Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2012 жылғы 4 қыркүйектегі №275-ө бұйрығына 3-қосымша «Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға жəне қызмет көрсетуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметтің регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға жəне қызмет көрсетуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметі (бұдан əрі – электрондық мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетімен (бұдан əрі – қызмет көрсетуші), сонымен қатар «электрондық үкімет» www.e.gov.kz немесе «Е-лицензиялау» www.elicense.kz веб-порталдары (бұдан əрі – ЭҮП) арқылы көрсетіледі. 2. Электрондық мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 8 тамыздағы № 1033 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Респуликасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі жəне жергілікті атқарушы органдармен қоршаған ортаны қорғау саласында көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің стандартын бекіту туралы» «Қоршаған ортаны қорғау саласында

ИС ГБД «»Е-лицензирование

Процесс 1

ШЭП

Условие 1

Процесс 2

Процесс 3

Процесс 4

ИС ГБД «Елицензировани е»

ГБД ФЛ, ГБД ЮЛ

Условие 2

Процесс 6

Процесс 7

Условие 3

Процесс 5 Процесс 8

Запрос

1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. 2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі туралы ақпараттың сапасына қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

Процесс 10

Процесс 7

Процесс 2

Сотрудник услугодателя

Шартты белгілер:

Сообщение начальное Сообщение завершающее Сообщение промежуточное Простое событие завершающее

Процесс 9

Процесс 11

16. Мемлекеттік қызметті алу үшін тұтынушы Стандарттың 11 тармағына сай құжаттарды тапсырады. 17. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар көзделмеген. 18. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіне мынадай құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) тартылған: 1) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің кеңсесі; 2) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің басшысы; 3) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің құрылымдық бөлімшесінің бастығы; 4) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің құрылымдық бөлімшесінің жауапты орындаушысы. 19. Əрбір ҚФБ əкімшілік əрекеттерінің (рəсімдерінің) кезектілігі мен өзара əрекеттесуінің мəтінді кестелі сипаты əрбір əкімшілік əрекетті (рəсімді) орындау мерзімін көрсете отырып, осы Регламентке 2-қосымшада келтірілген. 20. ҚФБ-да мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі əкімшілік əрекеттердің қисынды кезектілігі арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламентке 3-қосымшада келтірілген.

Ошибка

Информационная система

Процесс

Условие

«І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

Поток управления

Уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің мекенжайлары

Поток сообщений

Р/с №

Электронный документ, предоставляемый конечному пользователю

«Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға жəне қызмет көрсетуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 2-қосымша

1-Кесте. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-ірекетінің сипаттамасы 1

2 3

Əрекет № 1 (хода, потока работ) ҚФБ атауы тұтынушы

2

Ісəрекеттің атауы (операция, процесс, процедура) жəне олардың сипаттамасы

мемлекеттік қызмет алу үшін тұтынушы ЭЦҚ тіркеу куəлігін копьютерінің интернетбраузеріне қосады

4

5 6

Аяқтау пішіні (ұйымдастыруөкімдік құжат шешімдердің мəліметтері) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекеттің орындалуы

3

4

5

6

7

8

2 «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Экологиялық реттеу жəне бақылау комитеті» ММ

2

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қарағанды облысы бойынша экология департаменті» ММ

ЭҮП

тұтынушы

ЭҮПШ

ЭҮП

тұтынушы

ЭҮП

тұтынушы мəліметтерінің бұрмаланғандығына байланысты ЭҮП-мен авторизациялаудан бас тарту туралы хабарламасының қалыптастыру

қызметті Қызметті таңдайды төлеу жəне қажетті құжаттарды электронды түрде қыстырып, сұраныс мəліметін қалыптастырады;

Төлемнің жоқ болуына байланысты бас тарту туралы хабарламаны қалыптастырады

Сұранысты растау (қол қою) үшін ЭЦҚ таңдайды

тұтынушының ЭЦҚ түпнұсқалылығы расталмағанына байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарландыруды қалыптастыру

3

9

10

11

тұтынушы

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

ЭЦҚ арқылы сұранысты растау (қол қою)

электронды құжатты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ тіркеу (тұтынушаның сұранысын) жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ сұранысты өңдеу

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ тұтынушы мəліметтерінің бұрмаланғанына байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарландыруды қалыптастыру;

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

4

5

6

7 10–15 сек

20 сек

2-тұтыну- – шы мəліметінде бұрмалаушылық болған жығдайда; 3–егер авторация сəтті өткен жағдайда

1,5 мин

1,5 мин

10–15 сек

10–15 сек

10–15 сек

-

5 – егер төлемесе, 6 – егер төлесе

7– егер ЭЦҚ қателік болса, 8 – егер ЭЦҚ қателік болмаса

1,5 мин -

15 жұмыс күні 10 тұтынушыны қызмет көрсетуші тарапынан біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне сəйкестігін тексеру

– 8

9

2-Кесте. Қызмет көрсетуші арқылы ҚФБ іс-əрекетінің сипаттамасы. 1 2 3

4

5 6

Əрекет № (хода, потока работ) ҚФБ атауы

1

2

Қызмет көрсетуші «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ Іс-əрекеттің «Е-Лицензиялау» Мəліметтер атауы МДҚ АЖ-да бұрмалану(операуия, авторизациялану шылық-тарына процесс, байланысты бас процедура) тарту жəне олардың хабарламасын сипаттамасы қалыптастыру

Аяқтау пішіні (ұйымдастыруөкімдік құжат шешімдердің мəліметтері) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекеттің орындалуы

3

4

5

Қызмет ЗТ МДҚ көрсетуші

6

«Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ Қызмет ЗТ МДҚ-на Мəліметтер көрсетуші тұтынубұрмалануқызметшының шылықкерімен мəліметтерін тарына қызметті тексеруге байланысты таңдау сұранысты бас тарту жолдау хабарламасын қалыптастыру

«Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды құжатты қыстырумен «Е-лиценсұраныс зиялау» формасын МДҚ АЖ толтыру тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ сұранысты өңдеу

10–15 сек

10–15 сек

10 сек

1,5 мин

1,5 мин

1 – қызмет көрсетуші қызметкерінің «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ логин жəне паролі мəліметінің дəйектілігін тексеру

-

5– тұтынушы мəліметінде бұрмалаушылықтар болған жағдайда; 6–егер авторизация сəтті өткен жағдайда

1,5 мин

Қызмет көрсетуші

7

-

8

9

10

«Е-Лицензиялау» «Е-Лицензиялау» МДҚ АЖ МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да мəліметтердің бұрмаланушылықтарға байланысты сұралан қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру

15 жұмыс күні 8–егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс бойынша мəлімет болмаған жағдайда, 9 – Егер сұраныс бойынша мəлімет табылған жағдайда

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

11

12

13

-

14

15

«Қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстарды орындауға жəне қызмет көрсетуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияға телнұсқасын беру» электрондық мемлекеттік қызмет Регламентіне 3-қосымша Нысан

16

Электрондық мемлекеттік қызметтерінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы 17

_______________________________________________________ (қызметтің атауы) 1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. 2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі туралы ақпараттың сапасына қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2012 жылғы 4 қыркүйектегі №275-ө бұйрығына 4-қосымша «І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Негізгі ұғымдар 1. Осы «І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламенті (бұдан əрі – Регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына сəйкес, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 8 тамыздағы №1033 қаулысымен бекітілген «І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес əзірленді. 2. Регламентте мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) мемлекеттік қызмет – Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген, мемлекеттік органдардың жеке функцияларын іске асыру нысандарының бірі болып табылатын, жеке жəне заңды тұлғалардың (мемлекеттік органдарды қоспағанда) қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, жеке сипатқа ие жəне жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың (мемлекеттік органдарды қоспағанда) өтініші бойынша жүзеге асырылатын мемлекеттік органдардың, олардың ведомстволық бағынысты ұйымдарының жəне өзге жеке жəне заңды тұлғалардың қызметі; 2) тұтынушы – жеке немесе заңды тұлға; 3) ҚФБ – құрылымдық-функционалдық бірлік. 2. Жалпы ережелер 3. Мемлекеттік қызметтің нормативтік құқықтық анықтамасы: 1) экологиялық рұқсат –қоршаған ортаға эмиссияларды жүзеге асыруға жеке жəне заңды тұлғалардың құқығын куəландыратын құжат; 2) кешенді экологиялық рұқсат – қоршаған ортаға эмиссияларды ең жақсы қолжетімді технологияларды енгізу жəне Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасында белгіленген эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтерін сақтау шартымен жүзеге асыруға табиғат пайдаланушының құқығын куəландыратын бірыңғай құжат. 4. «І санат объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызметін (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Экологиялық реттеу жəне бақылау комитеті (бұдан əрі – уəкілетті орган) жəне оның аумақтық бөлімшелері көрсетеді. 5. Көрсетілетін мемлекеттік қызмет нысаны: автоматтандырылмаған. 6. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің (бұдан əрі – Кодекс) 17-бабының 8) тармақшасына, 68 – 79 баптарына, «Кешенді экологиялық рұқсаттар беру ережесін жəне қоршаған ортаға эмиссияларға рұқсаттардың орнына кешенді экологиялық рұқсаттар алу мүмкін болатын өнеркəсіп объектілері үлгілерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 4 ақпандағы № 95 қаулысына (бұдан əрі – Ереже), Стандартқа сəйкес көрсетіледі. 7. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі І санат объектілері үшін қоршаған ортаға эмиссияларға рұқсатты қағаз тасығышта беру немесе қайта ресімдеу, кешенді экологиялық рұқсатты беру не мемлекеттік қызметті көрсетуден дəлелді бас тарту болып табылады. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібіне қойылатын талаптар 8. Мемлекеттік қызметті уəкілетті орган демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 13.00-ден 14.30-ға дейінгі түскі үзіліспен сағат 9.00-дан 18.30-ға дейін көрсетеді. Мемлекеттік қызметті алу үшін алдын ала жазылу талап етілмейді. Жеделдетілген қызмет көрсету режимі көзделмеген. Заңды мекенжайы: 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Орынбор көшесі, 8-үй, 14-кіреберіс, 3-қабат, 329-кабинет, интернет-ресурс: www.ecokomitet.kz. Уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің мекенжайы жəне жұмыс кестесі туралы мəліметтер осы регламентке 1-қосымшада көрсетілген. 9. Мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері бойынша ақпаратты мемлекеттік қызмет алушылар уəкілетті органның, сондай-ақ осы регламентке 1-қосымшада көрсетілген мекенжайлар бойынша оның аумақтық бөлімшелерінің орналасқан жері бойынша алады. Қосымша ақпарат уəкілетті органның www.ecokomitet.kz интернет-ресурсінде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері барлық қажетті құжаттарды тапсырған сəттен бастап осы Стандарттың 7 тармағында регламенттелген. 11. Мемлекеттік қызмет көрсетуде кері қайтару негіздері Стандарттың 15 тармағында. 12. Тұтынушыдан мемлекеттік қызмет көрсетуге сұраныс келіп түскеннен бастап мемлекеттік қызмет көрсету қорытындысын беруге дейінгі мемлекеттік қызмет көрсету кезеңдері: 1) уəкілетті органда жəне оның аумақтық бөлімшелерінде өтінім жəне құжаттарды тіркеуге қабылдау; 2) түскен құжаттарды уəкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелері арасында бөлу; 3) ұсынылған құжаттардың Кодекс талаптарына жəне құқықтық-нормативтик актілерге сəйкестігін уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің мамандарымен қарастыру; 4) қоршаған ортаға эмиссияларға рұқсат немесе кешенді экологиялық рұқсат, өтінім қабылданбаған жағдайда табиғат пайдаланушыға қабылданбаудың себептері дəлелді түрде негізделіп, бас тарту дайындау; 5) уəкілетті орган мен оның аумақтық бөлімшелері басшыларымен құжаттарды қарау жəне тұтынушыға беруге дайындау; 6) дайын құжаттарды тұтынушыға беру. 4. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіндегі əрекеттер (өзара əрекеттесу) тəртібінің сипаты 13. Мемлекеттік қызметті алу үшін қажетті құжаттар уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің кеңсесіне тапсырылады. 14. Тұтынушы Стандарттың 11 тармағында көрсетілген құжаттарды тапсырғанының растамасы уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің кеңсесінде тіркеу (кіріс нөмірі, күні жəне қоса берілген құжаттар саны) мөртаңбаны бар тұтынушының ілеспе хатының көшірмесі болып табылады. 15. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін тұтынушы жеке не сенімхат бойынша өкілінің келу жолымен қабылдайды.

Уəкілетті органның атауы

1 1

Іс-қимыл жүйелілігінің сипаттамасы (процедура, функция, операция)

Процесс 9

Сотрудник услугодателя

1

жұмыстарды орындау жəне қызме көрсетуге лицензия беру, лицензияны жəне/немесе лицензияға қосымшаны қайта рəсімдеу, лицензия жəне/немесе лицензияға қосымшасының телнұсқасын беру» мемлекеттік қызмет стандарты (бұдан əрі – Стандарт) негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметтің автоматизациялау дəрежесі: ішінара автоматтандырылған (медиа-алшақтықты қамтитын электрондық мемлекеттік қызмет). 4. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы регламентте қолданылған ұғымдар мен қысқартулар: 1) ақпараттық жүйе – аппараттық-бағдарламалық кешенді қолданумен ақпаратты сақтау, өңдеу, іздеу, тарату, тапсыру жəне беру үшін арналған жүйе (бұдан əрі - АЖ); 2) бизнес-сəйкестендіргіш нөмір – қызметін бірлесіп жүзеге асырушы жеке кəсіпкер жəне заңды тұлға (бөлімше жəне өкілдік) үшін қалыптасқан бірегей нөмір (бұдан əрі – БСН); 3) «Е-лицензиялау» веб-порталы – берілген, қайта рəсімделген, тоқтатылған, жаңғыртылған жəне қолданылуы тоқтатылған лицензиялар, сондай-ақ, лицензиялаушы бөлімшелері, өкілдіктері (объект, пункт, учаске), лицензиялаушы беретін лицензияның сəйкестендіргіш нөмірін орталықтандырылған қалыптастыратын лицензияланатын қызмет түрі (саласы) туралы ақпаратты қамтитын ақпараттық жүйе (бұдан əрі – «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ); 4) «Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры – автоматты жинауға, сақтауға жəне ақпарттарды өңдеуге, Қазақстан Республикасында жеке тұлғалардың бірыңғай сəйкестендіргішін енгізу мақсатында жеке сəйкестендіргіш нөмірінің Ұлттық реестрін құру жəне Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес жəне құзыреті аясында мемлекеттік басқару органдарына жəне басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты ақпарат ұсынуға арналған ақпарттық жүйе (бұдан əрі – ЖТ МДҚ); 5) жеке сəйкестендіргіш нөмір – жеке кəсіпкерге жеке кəсіпкер ретінде өз қызметін іске асырушы, сондай-ақ жеке тұлғалар үшін қалыптасқан бірегей нөмір (бұдан əрі – ЖСН); 6) «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры – автоматты жинауға, сақтауға жəне ақпарттарды өңдеуге, Қазақстан Республикасында заңды тұлғалардың бірыңғай сəйкестендіргішін енгізу мақсатында бизнес-сəйкестендіргіш нөмірінің Ұлттық реестрін құру жəне Қазақстан Республикасының заңдарына сəйкес жəне құзыреті аясында мемлекеттік басқару органдарына жəне басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты ақпарат ұсынуға арналған ақпарттық жүйе (бұдан əрі – ЗТ МДҚ); 7) құрылымдық-функционалды бірлік (бұдан əрі – ҚФБ) қызмет көрсету процесінде қатысатын бар мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшелері, мекемелер немесе басқа да ұйымдар жəне ақпараттық жүйе тізімі. 8) пайдаланушы – ақпараттық жүйеге оған қажетті электрондық ақпараттық қорды алу үшін жүгінген жəне онымен қолданушы субъект; 9) транзакциялық қызмет – электрондық сандық қолтаңбаны қолданып, өзара ақпаратты алмасу арқылы электрондық ақпараттық қорды қолданушыға ұсыну қызметі; 10) электрондық цифрлы қолтаңба – электрондық құжаттың нақтылығын жəне оған тиесілі мазмұнының айнымастығын дəлелдейтін жəне электрондық сандық қолтаңба құралдары арқылы құрылған электрондық сандық белгілердің жиынтығы (бұдан əрі – ЭЦҚ); 11) электрондық құжат - электронды-сандық пішінде ұсынылған ақпараттар жəне электрондық сандық қолтаңба арқылы дəлелденген құжат; 12) электрондық мемлекеттік қызмет – ақпараттық технологияларды қолдану арқылы электронды пішінде көрсетілетін мемлекеттік қызмет; 13) электронды лицензия –ақпараттық технологияларды қолдану арқылы рəсімделетін жəне берілетін электронды құжат пішіндегі лицензия, қағаз нұсқалармен теңдес; 14) ) «электрондық үкіметтің» веб-порталы - нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтік ақпаратқа жəне электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесін білдіретін ақпараттық жүйе (бұдан əрі – ЭҮП); 15) «электрондық үкіметтің» шлюзі - электронды қызметті жүзеге асыру шеңберінде «электронды үкімет» ақпараттық жүйесін интеграциялау үшін арналған ақпараттық жүйе (ЭҮШ); 16) «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі – жеке жəне заңды тұлғалардың «электрондық үкімет» төлемдерін жүзеге асыру кезінде жəне жеке банктік операцияларды жүзеге асыратын мекемелер мен екінші дəрежелі банктердің ақпараттық жүйесі арасындағы əрекеттесуді қамтамассыз ету үшін арналған автоматты ақпараттық жүйе.(бұдан əрі – ЭҮТШ);

Запрос

ИС ГБД «»Е-лицензирование

Процесс 1

ИС ГБД «Елицензировани е»

ГБД ФЛ, ГБД ЮЛ

ШЭП

9 мамыр 2013 жыл

Орналасқан мекенжайы

Ресми сайты

Жұмыс кестесі

4 www. ecokomitet.kz

5 жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

жоқ

жұмыс күндері 8(7272) 391108 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7272)391103 факс: 8(7272)391113

040000 жоқ Алматы облысы, Талдықорған қ., Абай к., 297-үй

жұмыс күндері 8(7272) 391108 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

орынбасарының қабылдау бөлмесі: 8(7282)272358 факс: 8(7282)210801

100000 Қарағанды қ., Бұқар жырау даңғ., 47-үй

www. karecology.kz

жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

қабылдау бөлмесі: 8 (7212)41-07-54 факс: 8(7212)410911

080002 Тараз қ., Төле би к., 42а-үй

www. shu-talas.kz

3 010000 Астана қ., Орынбор к., 8-үй, Министрліктер үйі 14-кіреберіс 050022 Алматы қ., Абай к., 32А-үй

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Жамбыл облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Павлодар облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қостанай облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Атырау облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Маңғыстау облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қызылорда облысы бойынша экология департаменті» ММ

Телефон нөмірі 6 8(7172) 740880, 740836. 740869, факс: 8(7172) 740869

8(7212) 41-09-10 рұқсаттар беру секторы экологиялық реттеу бөлімі, 8(7212) 41-08-71 бөлім бастығының телефоны жұмыс күндері 8(7262)453489, 9.00-ден (87262)453489 18.30-ға дейін, (факс) түскі үзіліс Рұқсаттар беру 13.00-ден секторы 14.30-ға дейін

Басшы телефонының нөмірі 7 қабылдау бөлмесі: 8(7172) 740094

қабылдау бөлмесі: 8(7262) 452856

160021 жоқ Шымкент қ., Мəдəлі қожа к., н/ж (ХҚКО ғимараты)

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

010000 жоқ Астана қ., Ы.Дүкенұлы к., 23/1-үй

жұмыс күндері 8(7172) 226595 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8 (7172) 395978

020000 Көкшетау қ., Əуелбеков к., 139-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7162) 252183 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7162) 252073

150008 Петропавл қ., К.Сүтішов к., 58-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7152) 461887 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7152)461885

140000 Павлодар қ., Бейбітшілік к., 22-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7182)53-23-54 9.00-ден (экологиялық 18.30-ға дейін, реттеу бөлімі) түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8 (7182) 26-09-10

070003 Өскемен қ., Потанин к., 12-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7232)76-60-06 9.00-ден (экологиялық 18.30-ға дейін, реттеу бөлімі) түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7232) 76-82-82

Рұқсаттар беру қабылдау бөлмесі: секторы 8(7252)222021 8(7252) 22-18-15, 8(7252) 30-02-50ф

030012 ecologyaktobe. жұмыс күндері 8(7132) 55-77-44 қабылдау бөлмесі: 8 (7132)55-76-78 Ақтөбе қ., union.kz 8.30-дан Сəнкібай батыр 17.30-ға дейін, даңғ., 1-үй, түскі үзіліс 3-қабат, оң 12.30-дан қанат 13.30-ға дейін 110000 Қостанай қ., Гоголь к., 75-үй

oblecol@krcc. жұмыс күндері 8(7142)50-13-72 kz 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7142)50-14-56, 50-16-00

060011 Атырау қ., Б.Құлманов к., 137-үй

www. atyrau-eco.kz е –mail: atyrauekol@ rambler.ru,

қабылдау бөлмесі: 8(7122)30-58-39 факс 8(7122) 212623

жұмыс күндері 8(7122) 21-30-64 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

000009 Орал қ., Л.Толстой к., 59-үй

жұмыс күндері 8(7112) 50-04-81 қабылдау бөлмесі: 8.30-дан 8(7112) 50-04-81 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

130000 Ақтау қ., 1-шағын аудан, №1 ғимарат

жұмыс күндері 8(7292) 50-44-79 қабылдау бөлмесі: 8(7292)505471 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

120008 Қызылорда қ., Желтоқсан к-сі, 150

http://www. westkaz.kz/ ecolog77@ mail.ru

жұмыс күндері 8 (7242)23-00-79 қабылдау бөлмесі: 9.00-ден 8 (7242) 23-0 2-44 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

«І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Əкімшілік əрекеттердің (рəсімдердің) кезектілігі мен өзара əрекеттесуінің сипаты 1-кесте. ҚФБ əрекеттерінің сипаты Негізгі процестің (жұмыс барысының, ағымының) əрекеттері № 1

2 3

4 5 №

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і ҚФБ атауы

1

2

Уəкілетті орган жəне оның аумақтық бөлімшесі кеңсесінің қызметкерлері

Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

3

Құрылымдық бөлімшенің бастығы (уəкілетті органның рұқсаттар мен лицензиялар беру басқармасы/аумақтық бөлімшенің экологиялық реттеу бөлімі) Хат-хабармен танысу, Хат-хабармен танысу, қарау Əрекеттің (процестің, рəсімнің, Тұтынушылардан құжаттарды қабылдау, қарау үшін құрылымдық үшін жауапты орындаушыны операцияның) атауы жəне оларды тіркеу бөлімшені айқындау айқындау олардың сипаты Аяқталу нысаны (деректер, Құжаттарды Қарар шығару, Қарар шығару, құжаттарды құжат, ұйымдастырушылықбасшылыққа қарар құрылымдық жауапты орындаушыға беру өкімдік шешім) шығару үшін жолдау бөлімшенің бастығына жолдау Орындау мерзімдері 1 сағат 1 сағат 1 сағат Келесі əрекеттің нөмірі 2 3 4 Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і ҚФБ атауы

4

5

Жауапты орындаушы

2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылықөкімдік шешім)

Ұсынылған материалдардың толықтығын жəне ҚР Экологиялық кодексінің талаптарына сəйкес тігін айқындау, тұтынушыға сұрау салуды (қажет болған кезде) дайындау, өтінімді тиісті түрде ресімделмеген не ұсынылған материалдар сəйкес болмаған жағдайда тұтынушыға бас тартуды дайындау Қорытындыны дайындау, тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) дайындау, қорытындыны/сұрау салуды (бас тартуды) материалдарымен құрылымдық бөлімшенің бастығына беру

Құрылымдық бөлімшенің бастығы (уəкілетті органның рұқсаттар мен лицензиялар беру басқармасы/аумақтық бөлімшенің экологиялық реттеу бөлімі) Жауапты орындаушының қорытындысына қол қою, тұтынушыға сұрау салуға (бас тартуға) виза қою

4 5

Орындау мерзімдері Келесі əрекеттің нөмірі

15 күнтізбелік күн 5

Қорытындыны материалдарымен басшылыққа келісуге беру, тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығына қол қоюға беру 1 сағат 6

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і ҚФБ атауы

6

7

1

1 2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылықөкімдік шешім)

4 5

Орындау мерзімдері Келесі əрекеттің нөмірі

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і ҚФБ атауы

1 2

3

4 5 № 1 2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылықөкімдік шешім) Орындау мерзімдері Келесі əрекеттің нөмірі Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і ҚФБ атауы Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты

Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің Уəкілетті органның немесе басшылығы оның аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімшесі Жауапты орындаушының қорытындысын келісу, Рұқсатты ресімдеу. тұтынушыға сұрау салуға (бас тартуға) қол қою Тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесіне беру Жауапты орындаушының келісілген қорытындысын Ресімделген рұқсатты құрылымдық бөлімшеге рұқсатты ресімдеу үшін беру, уəкілетті органның сұрау салуды (бас тартуды) құрылымдық бөлімшеге беру басшылығына қол қою үшін беру. Тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесіне беру 1 сағат 1 сағат 7 8 8

9

Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің Уəкілетті органның немесе басшылығы оның аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімшесі Рұқсат бланкісіне қол қою Рұқсатты рұқсаттар тізіліміне енгізу жəне рұқсаттарды өтінім берушілерге беру Қол қойылған бланкіні уəкілетті органның немесе оның Рұқсаттарды өтінім аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімшесіне беру берушілерге беру 30 минут 9

30 минут 10

10

11

Уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесі Тұтынушыларға сұрау салуларды (бас тартуларды) тіркеу жəне жеткізу

(Соңы 15-бетте).


(Соңы. Басы 14-бетте). 3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылықөкімдік шешім) Орындау мерзімдері

4

9

Тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) беру туралы қолхат, тұтынушыға сұрау салуды (бас тартуды) жеткізу туралы хабарлама Бір жұмыс күнінің ішінде

10

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс ҚФБ 1-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесі

ҚФБ 2-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

№2 əрекет Тұтынушыларда құжаттарды қабылдау, құжаттарды тіркеу, уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығына жолдау

№3 əрекет Орындау үшін құрылымдық бөлімшені айқындау, қарар шығару №7 əрекет Қорытындыны келісу №9 əрекет Рұқсат бланкісіне қол қою

ҚФБ 3-тобы ҚФБ 4-тобы Құрылымдық бөлімшенің Уəкілетті органның немесе бастығы (уəкілетті оның аумақтық органның рұқсаттар мен бөлімшесінің құрылымдық лицензиялар беру бөлімшесі басқармасы/аумақтық бөлімшенің экологиялық реттеу бөлімі) №4 əрекет №5 əрекет Хат-хабармен танысу, қарау Ұсынылған материалдарды үшін жауапты қарау, қорытындыны орындаушыны айқындау дайындау №6 əрекет Қорытындыға қол қою

№8 əрекет Рұқсатты ресімдеу №10 əрекет Рұқсатты рұқсаттар тізіліміне енгізу жəне рұқсаттарды өтінім берушілерге беру

3-кесте. Пайдалану нұсқалары. Балама процесс ҚФБ 1-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесі

11

12

13

14

ҚФБ 2-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

ҚФБ 3-тобы ҚФБ 4-тобы Құрылымдық Уəкілетті органның немесе оның бөлімшенің бастығы аумақтық бөлімшесінің (рұқсаттар мен құрылымдық бөлімше лицензиялар беру басқармасы) №3 əрекет №4 əрекет №5 əрекет Орындау үшін Хат-хабармен танысу, Ұсынылған материалдарды құрылымдық бөлімшені қарау үшін жауапты қарау, сұрау салуды дайындау айқындау, қарар шығару орындаушыны айқындау (қажет болған кезде)

№2 əрекет Тұтынушыларда құжаттарды қабылдау, құжаттарды тіркеу, уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығына жолдау №9 əрекет №7 əрекет Тұтынушыларға сұрау салуды Тұтынушыға сұрау (бас тартуды) тіркеу жəне жеткізу салуға (бас тартуға) қол қою

№6 əрекет Сұрай салуға (бас тартуға) виза қою

№8 əрекет Сұрау салуды (бас тартуды) уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесіне тіркеу жəне жөнелту үшін беру

«І санаттағы объектілері үшін экологиялық рұқсат беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 3-қосымша

15

16

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қарағанды облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қостанай облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қызылорда облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша экология департаменті» ММ

160021 omereke2007@ Шымкент қ., rambler.ru Мəделі қожа к., н/ж (ХҚКО ғимараты)

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

Тел./факс: 8 (7152) 32-55-12

100000, Қарағанды uproos@karaganda. қаласы, kz Бұхар-Жырау даңғылы, 47-үй

жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

8 (7212) 41-07-54, факс 8 (7212) 41-09-11

003012, Ақтөбе қаласы, Саңқыбай батыр даңғылы, 1-үй

oos@list.ru

жұмыс күндері 8.30-дан 17.30-ға дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 13.30-ға дейін

8 (7132) 55-76-78, факс 8 (7132) 55-76-79

110000 Қостанай қ., Гоголь к., 75-үй

oblecol@krcc.kz

жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

Тел./факс: 8 (7142) 50-14-56

120008, Қызылорда ecolog77@mail.ru қаласы, Желтоқсан көшесі, 150-үй

жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

Тел./факс: 8 (7142) 23-06-80

010000, Астана қаласы, Ы. Дүкенұлы көшесі, 23/1-үй

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

8 (7172) 39-59-78, факс 8 (7172) 22-62-74

ecology@at.kz

150008 Петропавл қ., К.Сүтішов к., 58-үй

uproos@mail.online. жұмыс күндері kz 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

Тел./факс: 8 (7152) 46-18-85

020000, Көкшетау қаласы, Əуелбеков көшесі, 139 «а»-үй

AOOS@mail.ru

Тел./факс: 8 (7162) 25-20-73

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

«Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне 2-қосымша

Əкімшілік əрекеттердің қисынды кезектілігі арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Мемлекеттік қызметті көрсету процесіндегі əрекеттердің қисынды кезектілігі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схемалар 1-кесте. ҚФБ əрекетінің сипаттамасы Əрекет № (жүріс, жұмыстар ағымы) ҚФБ атауы

Əрекет (үдерістің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне оның сипаттамасы

Негізгі үдеріс (жүрістің, жұмыстар ағымының) əрекеті 1 2 3 Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық орган кеңсесінің (қабылдау бөлмесінің) қызметкері Құжаттарды қабылдау, тіркеу

Аяқталу нысаны (мəліметтер, құжат, ұйымдастыру-бөлу шешімі)

Виза қою үшін құжатты басшыға жолдау

Орындау мерзімдері Əрекет (жүріс, жұмыс ағымы) № ҚФБ атауы

1 сағат

Əрекет (үдеріс, рəсім, операция) атауы жəне оның сипаттамасы Аяқталу нысаны (мəліметтер, құжат, ұйымдастыру-бөлу шешімі)

5 Бөлім бастығы

Жауапты орындаушының қорытындысын келісу

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның басшысына (басшы орынбасарына) келісу үшін материалдармен бірге қорытындыны тапсыру Орындалу мерзімдері 1 сағат

Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2012 жылғы 4 қыркүйектегі №275-ө бұйрығына 5-қосымша «Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу» мемлекеттік қызметін көрсету регламенті 1. Жалпы ережелер 1. Осы «Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу» мемлекеттік қызметін көрсету регламенті (бұдан əрі – регламент) «Əкімшілік рəсімдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-1-бабының 4-тармағына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі жəне жергілікті атқарушы органдарымен қоршаған ортаны қорғау саласында көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің стандартын бекіту туралы» 2012 жылғы 8 тамыздағы № 1033 қаулысымен бекітілген «Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес əзірленді. 2. Осы мемлекеттік қызметті көрсету жөніндегі мемлекеттік орган табиғат пайдалану объектісінің орналасқан жері бойынша Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің экология департаменттері (бұдан əрі – аумақтық органдары) болып табылады. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нысаны: автоматтандырылмаған. 4. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 289-бабының 9-тармағына сəйкес көрсетіледі. 5. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нəтижесі тіркелген қауіпті қалдықтар паспортын не мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы дəлелді жауапты қағаз тасығышта беру болып табылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсетуге қойылатын талаптар 6. Мемлекеттік қызмет табиғат пайдалану объектісінің орналасқан жері бойынша сенбі, жексенбі жəне мереке күндерінен басқа күндері осы регламентке 1-қосымшаға мекенжайлар бойынша күн сайын жүзеге асырылады. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз кезек тəртібімен жүзеге асырылады. 7. Мемлекеттік қызметті көрсету туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің интернет-ресурсында (web-сайтының электрондық мекенжайы: www.eco.gov. kz.) жəне экология департаменттерінің үй-жайларында орналасқан стендтерде орналастырылады. 8. Мемлекеттік қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – тұтынушылар) көрсетіледі. 9. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері Стандартпен реттелген. 10. Құжаттарды қабылдау экология департаменттерінің кеңсесі (қабылдау бөлмесі) жұмыс күндері жүзеге асырылады. 11. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін тұтынушы жеке келу жолымен не сенімхат бойынша өкілі қабылдайды. 3. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіндегі əрекеттер (өзара əрекеттесу) тəртібінің сипаты 12. Құжаттар кеңсеге (қабылдау бөлмесіне) ұсынылады. Мемлекеттік қызмет көрсету орындарының ерекше шарттары көзделмеген. 13. Жұмыс кестесі: дүйсенбіден жұмаға дейін күн сайын, демалыс күндері: сенбі, жексенбі жəне мереке күндері. Жұмыс уақыты осы Регламентке 1-қосымшада көрсетілген. 14. Осы мемлекеттік қызмет ақысыз негізде көрсетіледі. 15. Мемлекеттік қызмет алу үшін тұтынушы Стандарттың 11-тармағына сəйкес құжаттарды ұсынады. 16. Өтінім еркін нысанда ресімделеді. Қауіпті қалдықтар паспорттарын толтыру нысаны қоршаған ортаны қорғау саласындағы уəкілетті органның ресми web-сайтында: www.eco.gov.kz орналастырылады. Өтінім мен құжаттар өтінім беруші ұйым басшысының қолымен жəне мөрімен расталулары тиіс. 17. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар жоқ. 18. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіне мынадай құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан əрі – ҚФБ) тартылған: 1) экология департаментінің кеңсесі (қабылдау бөлмесі); 2) экология департаментінің бастығы (бастығының орынбасары); 3) экология департаментінің бөлім бастығы; 4) экология департаментінің жауапты орындаушысы. 19. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіндегі əрекеттердің қисынды кезектілігі мен ҚФБ арасындағы өзара байланысты көрсететін схемалар осы Регламентке 2-қосымшада келтірілген. 20. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі тіркелген паспорт нысанында ұсынылады. Қауіпті қалдықтар паспорттарын беруден: 1) паспорттың белгіленген нысанға сəйкес болмаған; 2) паспорттың барлық бөлімдерін толық емес толтырған; 3) паспортта шынайы емес деректерді көрсеткен; 4) қалдық кодын қате айқындаған жағдайда бас тартылуы мүмкін.

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның бастығы (бастықтың орынбасары)

4

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның жауапты орындаушы (Қалдықтармен жұмыс істеу секторы) Хат-хабармен танысу, Хат-хабармен танысу, Құжаттарды қарастыру үшін орындаушыны қарастыру. құрылымдық белгілеу Паспорттың бөлімшені белгілеу белгіленген нысанға сəйкестігін, паспорттың барлық бөлімдерінің толтырылғанын, паспортта дұрыс мəліметтердің көрсетілгенін, қалдық кодының дұрыс белгіленуін анықтау. Қарар қою, бөлім Қарар қою, жауапты Паспортты тіркеу бастығына жолдау орындаушыға жолдау мүмкіндігі туралы қорытынды дайындау. Бөлім бастығына материалдармен бірге хатты беру. 1 сағат 1 сағат 2 сағат 6 7 Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның бастығы (бастықтың орынбасары) Паспортқа қол қою Қол қойылған паспортты жауапты орындаушыға тіркеу үшін тапсыру

1 сағат

Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның бөлім бастығы

бағытталған, жеке-дара сипаттағы əрі жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың (орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдарды қоспағанда) өтініші бойынша жүзеге асырылатын қызмет; 3) тұтынушы – жеке немесе заңды тұлға. 2. Жалпы ережелер 3. Мемлекеттік қызметтің нормативтік құқықтық анықтамасы: І санат объектілеріне мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет) – көзделiп отырған шаруашылық жəне өзге де қызметтiң қоршаған орта сапасының нормативтерiне жəне экологиялық талаптарға сəйкестiгiн белгiлеу, сондай-ақ осы қызметтiң қоршаған ортаға тигiзуi мүмкiн қолайсыз əсерлерiнiң жəне олармен байланысты əлеуметтiк салдарлардың алдын алу мақсатында экологиялық сараптама объектiсiн iске асыруға жол берiлуiн айқындау. 4. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Экологиялық реттеу жəне бақылау комитеті (бұдан əрі – уəкілетті орган) жəне оның аумақтық бөлімшелері көрсетеді. 5. Көрсетілетін мемлекеттік қызмет нысаны: автоматтандырылмаған емес. 6. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексінің (бұдан əрі – Кодекс) 17-бабының 12) тармақшасы жəне 48-бабының 2-тармағы, Стандарты жəне «Мемлекеттік экологиялық сараптамасын жүргізу ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2007 жылғы 28 маусымдағы № 207-ө бұйрығы негізінде көрсетіледі. 7. Көрсетілетін мемлекеттік қызмет нəтижесі қағаз тасығышта I санат объектілері үшін «келісіледі/келісілмейді» нəтижесімен мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру немесе мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартылады деген дəлелді жауап болып табылады. 3. Мемлекеттік қызметті көрсетудің талаптары 8. Мемлекеттік қызметті уəкілетті орган демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда күн сайын сағат 13.00-ден 14.30-ға дейінгі түскі үзіліспен сағат 9.00-дан 18.30-ға дейін көрсетеді. Мемлекеттік қызметті алу үшін алдын ала жазылу талап етілмейді. Жеделдетілген қызмет көрсету режимі көзделмеген. Заңды мекенжайы: 010000, Астана қаласы, Министрліктер үйі, Орынбор көшесі, № 8 үй, № 14 кіреберіс, 3-қабат, 333, 377-кабинеттер. Уəкілетті орган мен аумақтық бөлімшелерінің орналасқан жері жəне жұмыс кестесі туралы мəліметтер осы регламентке 1-қосымшада көрсетілген. 9. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі туралы ақпарат, қажетті құжаттар тізбесі уəкілетті органның интернет-ресурсында (www.ecokomitet.kz) жəне оның аумақтық бөлімшелерінің үйжайларында көрсетілген мекенжайлар бойынша орналасқан арнайы ақпараттық стендтерде орналастырылады. 10. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері Стандартпен реттелген. 11. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартудың негізі Стандарттың 11-тармағында көзделген құжаттардың толық тізбесін ұсынбау болып табылады. 12. Тұтынушыдан мемлекеттік қызметті алу үшін сұрау салу алынған сəттен бастап жəне мемлекеттік қызмет нəтижесін беру сəтіне дейін мемлекеттік қызметті көрсету кезеңдері: 1) уəкілетті органда жəне оның аумақтық бөлімшелерінде өтініштерді жəне құжаттарды тіркеуге қабылдау; 2) уəкілетті органда жəне оның аумақтық бөлімшелерінде келіп түскен құжаттарды бөлу; 3) уəкілетті орган жəне оның аумақтық бөлімшелері мамандарының ұсынылған құжаттарды Кодекстің жəне оны іске асыруға қабылданған нормативтік-құқықтық актілердің талаптарына сəйкестігіне қарауы; 4) І санат объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын немесе мемлекеттік қызметті көрсетуден дəлелді бас тартуды дайындау; 5) уəкілетті орган жəне оның аумақтық бөлімшелері басшылығының құжаттарды қарауы жəне оларды тұтынушыға беру үшін дайындау; 6) тұтынушыға дайын құжаттарды беру.

Р/с № 1 1

2

2 кесте. Пайдалану нұсқаулар. Негізгі үдеріс ҚФБ 1-тобы

№ 1 əрекет Құжаттарды қабылдау, тіркеу

ҚФБ 2-тобы Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның басшысы (басшы орынбасары) № 2 əрекет Хат-хабармен танысу, қарастыру үшін құрылымдық бөлімшені белгілеу

ҚФБ 3-тобы бөлім бастығы

ҚФБ 4-тобы жауапты орындаушы

№ 3 əрекет Хат-хабармен танысу, орындаушыны белгілеу

№ 4 əрекет Құжаттарды қарастыру. Паспорттың белгіленген нысанға сəйкестігін, паспорттың барлық бөлімдерінің толтырылғанын, паспортта дұрыс мəліметтердің көрсетілгенін, қалдық кодының дұрыс белгіленін анықтау.

3

№ 5 əрекет Жауапты орындаушының қорытындысын келісу № 6 əрекет Паспортқа қол қою

№ 7 əрекет Паспортты тіркеу. Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу журналына (тізіміне) жазба енгізу

4

Ескертпе: Негізгі үдеріс (негізгі сценарий) – бұл барлық мəселелер (шарттар) оң шешім табады жəне бастапқы өтінімге талап етілген нəтиже (анықтама, рұқсат жəне т.б.) болған жағдайда бір əрекеттен басқа əрекетке өту. 3-кесте. Пайдалану нұсқалар. Баламалы үдеріс ҚФБ 1-тобы Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның кеңсесі (қабылдау бөлмесі) № 1 əрекет Құжаттарды қабылдау, хатты тіркеу

ҚФБ 2-тобы Қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органның басшысы (басшы орынбасары) № 2 əрекет Хат-хабармен танысу, қарастыру үшін құрылымдық бөлімшені белгілеу

ҚФБ 3-тобы бөлім бастығы

№ 3 əрекет Хат-хабармен танысу, орындаушыны белгілеу

ҚФБ 4-тобы жауапты орындаушы

№ 4 əрекет Құжаттарды қарастыру. Себептерін көрсете отырып, паспортты тіркеуден бас тарту туралы хатты дайындау.

5

№ 8 əрекет Хатты тіркеу

2

3

4

5

6

7

8

Аумақты органның атауы 2 «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Атырау облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Маңғыстау облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Павлодар облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Жамбыл облысы бойынша экология департаменті» ММ

Орналасқан мекенжайы 3 050022, Алматы қаласы, Абай даңғылы, 32-үй

Электрондық мекенжайы 4 almaty_ecolog@ mail.ru

040000, Талдықорған қаласы, Абай көшесі, 297-үй

almaty_ecolog@ mail.ru

060011, Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 137-үй

inspekssia@mail.ru

Жұмыс кестесі

жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

8 (7282) 27-23-58 факс 8 (7282) 21-08-01,

жұмыс күндері 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

8 (7122) 49-25-70, 21-30-35 факс 8 (7122) 21-26-23

erka-82@mail.ru - 130000, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 1-шағынауданы, 1-үй

жұмыс күндері 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

8 (7192) 50-44-79 факс 8 (7192) 50-70-58

000009 Орал қ., Л.Толстой к., 59-үй

жұмыс күндері 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

8 (7112) 50-04-81 факс 8 (7112) 51-29-81

140005, Павлодар potuoos@rambler.ru жұмыс күндері қаласы, 9.00-ден 18.30-ға Бейбітшілік көшесі, дейін, 22-үй түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

8 (7182) 53-29-10 факс 8 (7182) 53-26-08

070003, Өскемен қаласы, Потанин көшесі, 12-үй

Ukecolog@ukg.kz

8 (7232) 76-76-82, факс 8 (7232) 76-55-62; 071400

Семей қаласы, Б. Момышұлы көшесі, 19 «а»-үй 008002, Тараз қаласы, Төле би көшесі, 42а-үй

Semaizcontrol @ mail.ru.

eco_zapad@mail.ru

shutalas@mail.ru

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

8 (7222) 52-32-78, факс 8 (7222) 52-49-67 8 (7262) 45-28-56 факс 8 (7262) 45-63-97

www.ecokomitet. kz

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша экология департаменті» ММ

050022 Алматы қ., Абай к., 32 А-үй

жоқ

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Алматы облысы бойынша экология департаменті» ММ

040000 Алматы облысы, Талдықорған қ., Абай к., 297-үй

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қарағанды облысы бойынша экология департаменті» ММ

100000 Қарағанды қ., Бұқар Жырау даңғ., 47-үй

жоқ

oblecol@krcc.kz

жұмыс күндері 8(7142)50-13-72 қабылдау бөлмесі: 9.00-ден 18.00-ге 8(7142)50-14-56, дейін, 50-16-00 түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

14

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Атырау облысы бойынша экология департаменті» ММ

060011 Атырау қ., Б. Құлманов к., 137-үй

www.atyrau-eco.kz е –mail: atyrauekol@ rambler.ru,

жұмыс күндері 8(7122) 21-30-64 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

15

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ

000009 Орал қ., Л. Толстой к., 59-үй

жұмыс күндері 8(7112) 50-04-81 қабылдау бөлмесі: 8.30-дан 18.00-ге 8(7112) 50-04-81 дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

16

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Маңғыстау облысы бойынша экология департаменті» ММ

130000 Ақтау қ., 1-шағын аудан, № 1 ғимарат

жұмыс күндері 8(7292) 50-44-79 қабылдау бөлмесі: 8(7292)505471 8.30-дан 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 14.00-ге дейін

17

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қызылорда облысы бойынша экология департаменті» ММ

120008 Қызылорда қ., Желтоқсан к-сі, 150

020000 Көкшетау қ., Əуелбеков к., 139-үй

жоқ

9

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ

150008 Петропавл қ., К. Сүтішов к., 58-үй

10

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Павлодар облысы бойынша экология департаменті» ММ

11

12

7

Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2012 жылғы 4 қыркүйек №275-ө бұйрығына 6-қосымша

5 жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

Телефон нөмірі

6 8(7172) 740880, 740836. 740869, факс: 8(7172) 740869

жұмыс күндері 8(7272) 391108 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

жұмыс күндері 8(7272) 391108 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

8(7212) 41-09-10 рұқсаттар беру секторы экологиялық реттеу бөлімі, 8(7212) 41-08-71 бөлім бастығының телефоны

http://www. westkaz.kz/ ecolog77@mail.ru

қабылдау бөлмесі: 8(7122)30-58-39 факс 8(7122) 212623

жұмыс күндері 8 (7242)23-00-79 қабылдау бөлмесі: 9.00-ден 18.00-ге 8 (7242) 23-0 2-44 дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

«І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызметінің регламентіне 2-қосымша Əкімшілік əрекеттердің (рəсімдердің) кезектілігі мен өзара əрекеттесуінің сипаты 1-кесте. ҚФБ əрекеттерінің сипаты Негізгі процестің (жұмыс барысының, ағымының) əрекеттері №

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і

1

2

3

1

ҚФБ атауы

Уəкілетті орган жəне оның аумақтық бөлімшесі кеңсесінің қызметкерлері

Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

Құрылымдық бөлімшенің бастығы (уəкілетті органның экологиялық сараптама басқармасы/аумақтық бөлімшенің экологиялық реттеу бөлімі)

2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты

Тұтынушылардан құжаттарды қабылдау, оларды тіркеу

Хат-хабармен танысу, Хат-хабармен танысу, қарау үшін қарау үшін құрылымдық жауапты орындаушыны айқындау бөлімшені айқындау

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылықөкімдік шешім)

Құжаттарды басшылыққа қарар шығару үшін жолдау

Қарар шығару, құрылымдық бөлімшенің бастығына жолдау

Қарар шығару, құжаттарды жауапты орындаушыға беру

4

Орындау мерзімдері

1 сағат

1 сағат

1 сағат

5

Келесі əрекеттің нөмірі

2

3

4

Басшы телефонының нөмірі

1

ҚФБ атауы

Жауапты орындаушы

Құрылымдық бөлімшенің бастығы

7

2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, операцияның) атауы жəне олардың сипаты

Ұсынылған материалдардың толықтығын жəне ҚР Экологиялық кодексінің талаптарына сəйкестігін айқындау, тұтынушыға қорытындыны/дəлелді бас тартуды дайындау

Ұсынылған материалдардың толықтығын жəне ҚР Экологиялық кодексінің талаптарына сəйкестігін айқындау, тұтынушыға қорытындыны/ дəлелді бас тартуды дайындау жауапты орындаушының қорытындысына/ дəлелді бас тартуға виза қою

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, Қорытындыны/бас тартуды ұйымдастырушылық-өкімдік шешім) материалдарымен құрылымдық бөлімшенің бастығына беру

Қорытындыны/бас тартуды материалдарымен басшылыққа қол қоюға беру

4

Орындау мерзімдері

2-айға дейін, 5-күнтізбелік күнге дейін, 1-айға дейін

1 сағат

5

Келесі əрекеттің нөмірі

5

6

қабылдау бөлмесі: 8(7172) 740094

қабылдау бөлмесі: 8(7272)391103 факс: 8(7272)391113

орынбасарының қабылдау бөлмесі: 8(7282)272358 факс: 8(7282)210801

қабылдау бөлмесі: 8 (7212)41-07-54 факс: 8(7212)410911

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і

4

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і

5

6 Басшылық

7

1

ҚФБ атауы

2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, Жауапты орындаушының операцияның) атауы жəне олардың қорытындысына немесе сипаты тұтынушыға бас тартуға қол қою

Қорытындыны/бас тартуды ресімдеу, Қорытындыны/бас тартуды кеңсеге беру

Қрылымдық бөлімше

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылық-өкімдік шешім)

Жауапты орындаушының қол қойылған қорытындысын/бас тартуын құрылымдық бөлімшеге беру

Ресімделген қорытындыны/бас тартуды кеңсеге тіркеу жəне тұтынушыға тапсыру үшін беру

4

Орындау мерзімдері

1 сағат

1 сағат

5

Келесі əрекеттің нөмірі

7

8

Əрекет (жұмыс барысы, ағымы) №-і

8

1

ҚФБ атауы

Кеңсе

2

Əрекеттің (процестің, рəсімнің, Тұтынушыларға қорытындыны/бас тартуды тіркеу операцияның) атауы жəне олардың жəне жеткізу сипаты

3

Аяқталу нысаны (деректер, құжат, ұйымдастырушылық-өкімдік шешім)

Тұтынушыға қорытындыны/бас тартуды беру туралы қолхат, тұтынушыға қорытындыны/бас тартуды жеткізу туралы хабарлама

4

Орындау мерзімдері

Бір жұмыс күннің ішінде

9

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша экология департаменті» ММ

Функционалдық өзара əрекеттесу диаграммасы

Жұмыс кестесі

www.karecology.kz жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

010000 Астана қ., Ы. Дүкенұлы к., 23/1-үй

Ескертпе: Баламалы үдеріс (баламалы сценарий) – бұл қандай да бір шарттың орындалуының болмауы жағдайында (қосымша келісім, сараптама талап етіледі жəне т.б.) бір əрекеттен басқа əрекетке өту; үдеріс дəйекті бас тартумен аяқталған жағдайда, мемлекеттік қызметті көрсету басқа тəртіпте жүзеге асырылады.

1. Негізгі ұғымдар 1. Осы «І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызметінің регламенті (бұдан əрі – регламент) Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» Заңының 9-1-бабының 4-тармақшасына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі жəне жергілікті атқарушы органдарымен қоршаған ортаны қорғау саласында көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің стандартын бекіту туралы» 2012 жылғы 8 тамыздағы № 1033 қаулысымен бекітілген «І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызмет стандартына (бұдан əрі – Стандарт) сəйкес əзірленді. 2. Регламентте мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) құрылымды-функционалдық бірліктер - мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне қатысушы лауазымды тұлғалар; 2) мемлекеттік қызмет көрсету - орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдардың, олардың ведомстволық бағыныстағы ұйымдары мен өзге де жеке жəне заңды тұлғалардың мемлекеттік органдардың жекелеген функцияларын іске асыру нысандарының бірі болып табылатын, Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген, жеке жəне заңды тұлғалардың (орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдарды қоспағанда) қажеттерін қанағаттандыруға

4

010000 Астана қ., Орынбор к., 8-үй, Министрліктер үйі 14-кіреберіс

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Астана қаласы бойынша экология департаменті» ММ

№ 9 əрекет Өтінім берушіге бас тарту туралы қағазды беру

«І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызметінің регламенті

3

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Экологиялық реттеу жəне бақылау комитеті» ММ

160021 жоқ Шымкент қ., Мəделі қожа к., н/ж (ХҚКО ғимараты)

Телефон нөмірлері 6 8 (7272) 239-11-03 факс 8 (7272) 239-11-13

Ресми сайты

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ

6

8

5 жұмыс күндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.00-ге дейін

2

Орналасқан мекенжайы

080002 Тараз қ., Төле би к., 42-а-үй

№ 7 əрекет Хатты тіркеуге тапсыру

Аумақтық органдардың мекенжайы

Уəкілетті органның атауы

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Жамбыл облысы бойынша экология департаменті» ММ

№ 5 əрекет Паспортты тіркеуден бас тарту туралы жауапты орындаушының қорытындысын келісу № 6 əрекет Паспортты тіркеуден бас тарту туралы жауапты орындаушының хатына қол қою

110000 Қостанай қ., Гоголь к., 75-үй

Уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің атаулары мен мекенжайлары

Жұмыс күні ішінде

Ескертпе: Осы кестеде аяқталу нысандары, орындалу мерзімдері жəне мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің технологиялық тізбеліктегі кезекті əрекеттерінің нөмірлерін көрсете отырып, барлық ҚФБ əрекеттері (функциялары, рəсімдері, операциялары) санамаланады. 2-кестенің негізінде, 2 жəне 3-кестелерге сəйкес, пайдалану нұсқалар кестелері құрылады, олардың ішінде ҚФБ немесе ҚФБ топтары əрекеттерінің (өзара əрекеттерінің) логикалық бірізділігі белгіленеді. Пайдалану нұсқалар кестелерінде əрекеттер тəртіптілігі əрекеттердің орындалу тəртібіне сəйкес тікелей нөмірлеуге ие.

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Қостанай облысы бойынша экология департаменті» ММ

«І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызметінің регламентіне 1-қосымша

Жауапты орындаушы

Паспортты тіркеу. Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу журналына (тізіміне) жазба енгізу Өтініш берушіге тіркелген паспортты беру

13

4. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіндегі əрекеттер (өзара əрекеттесу) тəртібінің сипаты 13. Мемлекеттік қызметті алу үшін қажетті құжаттар уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің кеңсесіне осы регламентке 1-қосымшада көрсетілген мекенжайлар бойынша тапсырылады. 14. Тұтынушы Стандарттың 11-тармағында көрсетілген барлық қажетті құжаттарды тапсыруының растамасы уəкілетті орган жəне оның аумақтық бөлімшесі кеңсесінің тіркеу мөртабаны (кіріс нөмірі, күні жəне қоса берілген құжаттар саны) бар тұтынушының ілеспе хатының көшірмесі болып табылады. 15. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін тұтынушы жеке өзі келгенде не сенімхат бойынша өкілі қабылдайды. 16. Мемлекеттік қызмет алу үшін тұтынушы Стандарттың 11-тармағына сəйкес құжаттарды ұсынады. 17. Ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптар көзделмеген. 18. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіне мынадай ҚФБ тартылған: 1) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің кеңсесі; 2) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің басшысы; 3) уəкілетті органның жəне оның аумақтық бөлімшелерінің басшысы орынбасары; 4) құрылымдық бөлімшенің бастығы; 5) құрылымдық бөлімшенің жауапты орындаушысы. 19. Əрбір ҚФБ əкімшілік əрекеттерінің (рəсімдерінің) кезектілігі мен өзара əрекеттесуінің мəтінді кестелі сипаты əрбір əкімшілік əрекетті (рəсімді) орындау мерзімін көрсете отырып, осы Регламентке 2-қосымшада келтірілген. 20. ҚФБ-да мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі əкімшілік əрекеттердің қисынды кезектілігі арасындағы өзара байланысты көрсететін схема осы Регламентке 3-қосымшада келтірілген.

«Қауіпті қалдықтар паспорттарын тіркеу» мемлекеттік қызмет көрсету регламентіне1-қосымша

р/с № 1 1

15

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

www.shu-talas.kz

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

8(7262)453489, (87262)453489 (факс) Рұқсаттар беру секторы

жұмыс күндері 9.00-ден 18.30-ға дейін түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

Рұқсаттар беру секторы 8(7252) 22-18-15, 8(7252) 30-02-50ф

қабылдау бөлмесі: 8(7262) 452856

қабылдау бөлмесі: 8(7252)222021

ҚФБ 1-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесі

ҚФБ 2-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

ҚФБ 3-тобы Құрылымдық бөлімшенің бастығы (уəкілетті органның экологиялық сараптама басқармасы/аумақтық бөлімшенің экологиялық реттеу бөлімі)

ҚФБ 4-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімшесі

№2 əрекет Тұтынушыларда құжаттарды қабылдау, құжаттарды тіркеу, уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығына жолдау

№3 əрекет Орындау үшін құрылымдық бөлімшені айқындау, қарар шығару

№4 əрекет Хат-хабармен танысу, қарау үшін жауапты орындаушыны айқындау/ Ұсынылған материалдарды қарау, қорытындыны дайындау

№5 əрекет Ұсынылған материалдарды қарау, қорытындыны дайындау

№8 əрекет Қорытындыға қол қою

№7 əрекет Қорытындыға виза қою

№6 əрекет Қорытындыны ресімдеу

№10 əрекет Қорытындыны тіркеу жəне тұтынушыларға беру

№9 əрекет Қорытындыны кеңсеге беру

3-кесте. Пайдалану нұсқалары. Балама процесс

жоқ

жұмыс күндері 8(7172) 226595 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8 (7172) 395978

жұмыс күндері 8(7162) 252183 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7162) 252073

жоқ

жұмыс күндері 8(7152) 461887 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

қабылдау бөлмесі: 8(7152)461885

140000 Павлодар қ., Бейбітшілік к., 22-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7182)53-23-54 қабылдау бөлмесі: 9.00-ден 18.30-ға (экологиялық 8 (7182) 26-09-10 дейін, реттеу бөлімі) түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ

070003 Өскемен қ., Потанин к., 12-үй

жоқ

жұмыс күндері 8(7232)76-60-06 қабылдау бөлмесі: 9.00-ден 18.30-ға (экологиялық 8(7232) 76-82-82 дейін, реттеу бөлімі) түскі үзіліс 13.00-ден 14.30-ға дейін

«Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті» ММ

030012 Ақтөбе қ., Сəнкібай батыр даңғ., 1-үй, 3-қабат, оң қанат

ecologyaktobe. union.kz

жұмыс күндері 8(7132) 55-77-44 қабылдау бөлмесі: 8.30-дан 17.30-ға 8 (7132)55-76-78 дейін, түскі үзіліс 12.30-дан 13.30-ға дейін

ҚФБ 1-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің кеңсесі

ҚФБ 2-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығы

ҚФБ 3-тобы Құрылымдық бөлімшенің бастығы (экологиялық сараптама басқармасы)

ҚФБ 4-тобы Уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің құрылымдық бөлімше

№2 əрекет Тұтынушыларда құжаттарды қабылдау, құжаттарды тіркеу, уəкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің басшылығына жолдау

№3 əрекет Орындау үшін құрылымдық бөлімшені айқындау, қарар шығару

№4 əрекет Хат-хабармен танысу, қарау үшін жауапты орындаушыны айқындау

№5 əрекет Ұсынылған материалдарды қарау, сұрау салуды дайындау (қажет болған кезде)

№9 əрекет Бас тартуды тіркеу жəне тұтынушыларға жеткізу

№7 əрекет Бас тартуға қол қою

№6 əрекет Бас тартуға виза қою

№8 əрекет Бас тартуды кеңсеге тіркеу жəне тұтынушыға жөнелту үшін беру

«І санаттағы объектілері үшін мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын беру» мемлекеттік қызметінің регламентіне 3-қосымша Əкімшілік əрекеттердің қисынды кезектілігі арасындағы өзара байланысты көрсететін схема

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 28 қыркүйектегі №275-ө Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №7933 болып енгізілді.


16

www.egemen.kz

Ұйымның (жеке кəсіпкердің) құрылымдық бірлігінің коды

Цех (қойма) Учаске (қойма)

Негізгі құралдарды есептен шығаруға арналған акті нөмірі

Астана қаласы

Бастапқы есеп құжаттарының нысандарын бекіту туралы

Қорлар

Корреспонденттік шоты

(Жалғасы. Басы өткен 88, 105-нөмірлерде). Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 24-қосымша НҚ-2 нысаны

атауы, сорты, мөлшері, маркасы

номенклатуралық нөмірі

2

3

1

Өлшем бірлігі

Бөлшектеу мен бұзу кезінде алынғаны саны

4

5

күні

Қайтадан пайдалану үшін мердігерге берілетіні мердігерсаны бірлігінің сомасы, ұйымның бағасы, теңгемен (жеке теңгемен кəсіпкердің) атауы 6 7 8 9

ҚОЛХАТ Түгендеу жүргізу басталғанда инвестициялардың кірісіне жəне шығысына қатысты барлық құжаттар бухгалтерияға тапсырылды жəне менің (біздің) жауапкершілігім(-ізг)е түскен ұйымның (жеке кəсіпкердің) инвестицияланғанын растайтын барлық құжаттар кіріске алынды, ал істен шыққандары шығысқа тапсырылды.

ЖСН/БСН

Осы актіде көрсетілген қорлар қабылданды жəне тапсырыс берушінің баланс шоттарына кіріске алынды, қолдану үшін жарамды жұмыс жасауға жəне мердігерге берілген. Тапсырыс беруші ________________/_______________/________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Мердігер________________/________________/______________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

АВТОКӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУҒА АРНАЛҒАН АКТІ Құжат нөмірі

Қ-5 нысаны

Нөмірі түгендеу 9

зауыттық 10

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________

20___жылғы «___» ____________ № ___ бұйрықтың (өкімнің) негізінде тағайындалған комиссия ____________ моделі _____________үлгісіндегі ___________ маркасы ____________ жүккөтергіштігі (сыйымдылығы) ___________ қозғалтқыш № ______, шасси № _____, мемлекеттік нөмір белгісі ________________ техникалық паспорт (№, күні) _______________ паспорт бойынша объектінің салмағы ___________________________ тонна автомобильге (тіркемеге, жартылай тіркемеге) тексеру жүргізді. Бағалы металдардың болуы __________________________________________________________

20 __ жылғы «___»_______________ бастап ұйымның (жеке кəсіпкердің) балансында тұрады. Есептен шығарылу себебі ____________________________________________________________ Техникалық жағдайы _______________________________________________________________ МАИ есебінен шыққаны туралы мəліметтер___________________________________________ Шығарылған Пайдалануға жылы берілген күні (айы, жылы) 2 3

1

Жүрілген жолы, км пайдаланудан бастап

соңғы күрделі жөндеуден кейін

4

5

ЖСН/БСН

ҚОРЛАРДЫ ІШКІ АУЫСТЫРУҒА АРНАЛҒАН ЖҮКҚҰЖАТ Құжаттың нөмірі

Ретімен нөмірі

Комиссия ___________________________оның агрегаттарын, тораптары мен тетіктерін тексеру (автомобильді, тіркемені, жартылай тіркемені) жəне құжаттарымен (паспорт, формуляр) танысу нəтижесінде мынаны анықтады:

Автомобиль, тіркеме, жартылай тіркеме түрі

Жасалған күні

Жөнелтуші құрылымдық бөлімше

Алушы құрылымдық бөлімше

Қорлардың атауы, Номенклатурасорты, маркасы, лық нөмірі мөлшері

1

2

Өлшем бірлігі

3

Негіздеме құжаттың нөмірі

құжаттың атауы

Саны іс жүзінде

талап етілген 4

5

Жеткізуге жауапты (аты-жөні)

күні

Бірлік үшін бағасы, теңгемен

Сомасы, теңгемен

7

8

6

Беруге рұқсат еткен _________/_____/___________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Берген _________/_____/__________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

рет бойынша 1

каталог бойынша 2

номенклатуралық 3 4

5

6

Сомасы, теңгемен

7

8

БЕКІТЕМІН Ұйым басшысы (жеке кəсіпкер) ______________/____________________________ қолы қолды таратып жазу 20 ___ жылғы «___»___________ №____

Пайдалануға Атауы, сорты, Номенклаберілген күні маркасы, мөлшері туралық нөмірі

Жиыны

1

2

3

Қызмет мерзімі

4

3

4

6

7

8

Жиыны

9

Жиыны

Сатудан түскен кіріс (келтірілген залал) __________________________________________теңге сомасы жазумен ________________________________________________________________________________ құжаттың нөмірі мен құны Негізгі құралдарды есепке алу карточкасында (кітабында) істен шығарылғаны белгіленді. Бас бухгалтер (бухгалтер) ________/____________________ 20 ___ жылғы «___»_____________ қолы қолды таратып жазу Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 25-қосымша Қ-1 нысаны Ұйым (жеке кəсіпкер) ____________________________________ Қойма __________________________________________________

салмағы

саны

салмағы

Қабылданды

саны

Құжат бойынша

Өлшем бірлігі

5

6

2

3

4

5

6

7

8

Сомасы, теңгемен

Есептен шығару себебі

9

10

х

Өлшем бірлігі

Саны

Бірлігінің бағасы, теңгемен

Сомасы, теңгемен

Кіріс ордерінің №

1

2

4

5

6

7

8

3

10

х

Жиыны

Комиссия мүшелері: _______________/____________________/_________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу _______________/____________________/_________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Материалдық жауапты тұлға _______________/_______________/_________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 31-қосымша

Атауы, Номенк- Шоты Тиелген сипатта- латуралық күні масы нөмірі

2

3

4

Құжат нөмірі

Қ-2 нысаны

Ретімен нөмірі

Атауы, мінездемесі

1

2

Номенклатуралық нөмірі 3

Жеткізуге жауапты (аты-жөні)

Көліктік ұйым

Есептілік кезеңі

1

2

Ұйымның (жеке кəсіпкерлердің) құрылымдық бірлігінің коды

3

Цех

4

5

6

7

________ қалдық

8

9

саны 16

17

________ қалдық

Шығыс сомасы, теңгемен

18

19

Дебитордың атауы

ЖСН/БСН

Шоты

Берешектің пайда болған күні

Төлеу мерзімі

1

2

3

4

5

сомасы, теңгемен

8

9

10

саны

сомасы, теңгемен

11

12

13

1

2

Ретімен нөмірі

3

Кімнен алынды немесе Дайын өнімді кімге берілді (тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді) шығаруды есептеу бірлігі 4 5

6

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 38-қосымша

Кіріс сомасы, теңгемен

Шығыс сомасы, теңгемен

22

23

24 25

Құжат нөмірі

Кредитордың атауы

ЖСН/БСН

Шоты Берешектің пайда болған күні

2

3

Төлеу мерзімі Баланс бойынша сомасы, теңгемен барлығы оның ішінде кредиторлармен келісілмегені 4 5 6

Мерзімі өткен берешекті реттеуге қолданылған шаралар

Жеткізуге жауапты Ұйымның құрылымдық бірлігі (жеке кəсіпкердің)

Орындаушы

ҚОЛХАТ Қорлардың кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды, жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық қорлар кіріске алынды, ал істен шығарылғандары шығысқа шығарылды. Материалдық жауапты тұлға (лар): ___________/_______/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 ___ жылғы «__» _____________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде «__» _________ 20 ___ жылғы жағдай бойынша №________ теңгерім шотына есепте тұрған ___________________________ іс жүзіндегі қалдықтар алынып тасталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ аяқталды.

7

Түг-7 нысанының екінші жағы Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

____________________/___________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ____________________/__________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________________/________________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

1

Шығыс

7

13 14 15

Қалдық

8

Бақылау (қолы, күні)

9

Бағалы металдардың болуы туралы мəлімет (металл, тас) _______________________________ ________________________________________________________________________________ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 28-қосымша Ұйым (жеке кəсіпкер)________________________________________ ЖСН/БСН

Қ-4 нысаны

Өлшем Тиелген Келген Өнім бірлігі күні күні берушінің атауы

2

3

4 5 6 7 жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

26

сомасы, теңгемен

Дебитор

1

2

мекенжайы 3

Берешек не Берешектің Берешек Берешекті растайтын құжат үшін пайда сомасы, есептелген болған күні теңгемен дебиторлық атауы нөмірі күні

Ескерту

4

10

5

6

7

8

9

Дебиторлар жиыны Кредитор атауы

саны сомасы, теңгемен

2

8

14

3

4

5

6

7

9

10

11

8

Іс жүзінде болуы

9

10

вагонсаны ның (баржаның) нөмірі 11

Мерзімінде келмеген сомасы, қорларды теңгемен іздеу жөніндегі қолданған шаралар туралы ақпарат 12 13

______________________/__________/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Осы тізімдемеде көрсетілген деректерді тексерген ______________________/___________________/_________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 __ жылғы «__» _______________ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 33-қосымша Түг-2 нысаны

Жасалған күні

ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ

16

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 39-қосымша

Тақырып бөлігінсіз екінші жағына басып шығарылады. Қолы мен мөрі екінші жағында.

Түг-8 нысаны Ұйым (жеке кəсіпкер) ______________________________ ЖСН/БСН

Түг-5 нысаны

Құжат нөмірі

Жасалған күні

ҚОЛХАТ Бағалы металдардың жəне олардан жасалған бұйымдардың кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық бағалы металдар мен олардан жасалатын бұйымдар кіріске алынды, ал істен шығарылғандары шығысқа шығарылды. Материалдық жауапты тұлға _______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 __ жылғы «__» _______________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20 __ жылғы «__» _______________ жағдай бойынша бағалы металдарға жəне олардан жасалған бұйымдарға түгендеу жүргізілді. Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

1

Атауы Номенкла- Сипатта- Сынамасы туралық масы немесе нөмірі (өлшемі, бағалы нөмірі, металдарқима дың диаметрі пайыздық жəне т.б.) қатынасы 2 3 4 5

Іс жүзінде болуы Саны

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРДІ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ*

6

лигатуралық

таза

7

8

9

лигатуралық

таза

10

11

Түг-5 нысанының екінші жағы Комиссия төрағасы

ҚОЛХАТ Ұзақ мерзімді активтер объектілерінің кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық ұзақ мерзімді активтер объектілері кіріске алынды, ал істен шығарылғандары баланстан шығарылды. Материалдық жауапты тұлға (лар): _____________/_______/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу _____________/______/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 __ жылғы «__» _______________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20 __ жылғы «__» _______________ жағдай бойынша № _____________________ баланс шоттарында есепте тұрған ___ ____________________________________________ іс жүзіндегі қалдықтар алынып тасталды.

Бухгалтерлік есеп деректері бойынша есепте тұрғаны Саны Салмағы

Салмағы

Жасалған күні

Ұзақ мерзімді активтердің объектілері ___________________________________________ ____________________________________________________________________________ Орналасқан жері _____________________________________________________________ ____________________________________________________________________________

БАҒАЛЫ МЕТАЛДАРДЫ ЖƏНЕ ОЛАРДАН ЖАСАЛҒАН БҰЙЫМДАРДЫ ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ

Түг-1 нысанының екінші жағы

Құжат нөмірі

15

Қорлардың сақталуына материалдық жауапты тұлға(лар): 20 ___ жылғы «__» _____________

Бухгалтер _________________________/_____________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Жасалған күні

ЖСН/БСН

13

Жауапты сақтауға қабылдау (тапсыру) себебі

Тізімдеме бойынша барлығы: а) реттік нөмірлері _______________________________________ жазумен б) жалпы саны, іс жүзінде ________________________________________ жазумен в) сомаға, теңгемен, іс жүзінде ____________________________________ жазумен Комиссия төрағасы ____________________/___________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ____________________/__________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________________/________________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 36-қосымша

Акті бойынша барлығы _______________________________________________________ теңге жазумен Комиссия төрағасы ______________________/__________/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Жасалған күні

12

Бухгалтерлік есеп деректері бойынша

№ ______ бастап № ______ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемесінде аталған барлық қорларды комиссия менің (біздің) қатысуым(ыз)да заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты түгендеу комиссиясына кінəраты(мыз)м жоқ. Тізімдемеде санамаланған негізгі қаражат менің (біздің) жауапты сақтауым(ыз)да.

кредиторлық

мекенжайы

Құжат нөмірі

Тауарларды жіберу пункті, тауарларды тасымалдау түрі

Ұйым (жеке кəсіпкер)_____________________________________

НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫ БҰЗУ МЕН БӨЛШЕКТЕУ КЕЗІНДЕ АЛЫНҒАН ҚОРЛАРДЫ КІРІСКЕ АЛУ ТУРАЛЫ АКТІ

Жауапты сақтауға Іс жүзінде болуы қабылданған (тапсырылған) қорлардың санын Өлшем растайтын бірлігі құжаттар атауы нө- күні саны сомасы, мірі теңгемен

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

АНЫҚТАМА Жазбаның реттік нөмірі

27

Жиыны

БЕКІТЕМІН Ұйым басшысы (жеке кəсіпкер) ______________/____________________________ қолы қолды таратып жазу 20 ___ жылғы «___»___________ №____ Құжат нөмірі

БеруЖауапты сақтауға Шо- Сақтау- Сақшінің қабылданған ты ға талу атауы (тапсырылған) қорлар қабыл- орны мен данған деректе(тапсымелері рылған) күні атауы, номенклақысқаша туралық сипаттамасы нөмірі

Жасалған күні

20 __ жылғы «__» ________________ жағдай бойынша берешекті түгендеудің 20 __ жылғы «__» _______________ № ________ актісіне

20 __ жылғы «__» _______________ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20 __ жылғы «__» ________________ жағдай бойынша жолдағы қорларға түгендеу жүргізілді. Түгендеу кезінде мыналар анықталды: Атауы, Номенклақысқаша туралық сипатнөмірі тамасы

Жасалған күні

ЖАУАПТЫ САҚТАУҒА ҚАБЫЛДАНҒАН (ТАПСЫРЫЛҒАН) ҚОРЛАРЛАРДЫҢ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ

ҚОЛХАТ

11 12

Кіріс

Мерзімі өткен берешекті реттеуге қолданылған шаралар 8

Түг-4 нысанының екінші жағы

ЖОЛДАҒЫ ҚОРЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ

1

Құжат нөмірі

________ қалдық

Құжат нөмірі

Қордың атауы ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Жазба күні

Баланс бойынша сомасы, теңгемен барлығы оның ішінде күмəнді талаптар бойынша 6 7

2. Кредиторлық берешек бойынша

Ретімен нөмірі

7

________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

Жиыны

Шығыс

Кезеңдегі айналымдар

20 21

Шоты

6

Комиссия төрағасы

Жасалған күні

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Түг-1 нысаны

Ретімен нөмірі

Шоты

5

Ұйым басшысының (жеке кəсіпкердің) шешімі ______________________________________ _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ___________________20 __ жылғы «__» _______________ қолы

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

Цех, бөлім

Мөлшері

4

14

Түг-7 нысаны

ЖСН/БСН

Өндіріс түрі

Бейіні

3

Жарамдылық мерзімі

Сорты

2

Маркасы 1

13

ДЕБИТОРЛЫҚ ЖƏНЕ КРЕДИТОРЛЫҚ БЕРЕШЕКТІ ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ

Ұйым (жеке кəсіпкер)_____________________________________ ЖСН/БСН

ҚОРЛАРДЫ ЕСЕПКЕ АЛУ КАРТОЧКАСЫ Бағасы, теңгемен

12

Құжат нөмірі

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 32-қосымша

Қорларды алған __________________/________________ қолы қолды таратып жазу

Өлшем бірлігі

11

Кредиторлар жиыны

20 __ жылғы «___» ____________________ № ___________ сенімхат бойынша

Қойма ___________________________________________________________________________

Номенклатуралық нөмірі

10

Артық немесе кем болу себептерін түсіндіру _________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ __________________________________________________ Материалдық жауапты тұлға

Жиыны

сомасы, теңгемен

10

Қ-3 нысаны

Өндіріс түрі

9

Құжат нөмірі

саны

сомасы, теңгемен

сомасы, теңгемен

14 15

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 27-қосымша

Ұйымның құрылымдық бірлігі (жеке кəсіпкердің)

8

Түг-6 нысанының 3-ші беті

Жиыны

_______________________________________ берген

Ұйым (жеке кəсіпкер)________________________________________

Деректер бойынша сатып алушылар ұсынған құжаттардың бухгалтерлік есепте көшірмелері күні нөмірі тауар тауар құны, тауар тауар құны, саны теңгемен саны теңгемен

Түг-4 нысанына қосымша Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

саны

Кезеңдегі айналымдар Кіріс

9

Барлық берілген қорлардың саны (жазумен)____________ сомаға (жазумен), теңгемен ________ Беруге рұқсат еткен __________/_____/___________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Бас бухгалтер __________________/______________________ _ М.П. қолы қолды таратып жазу Берген __________________/_______________________ қолы қолды таратып жазу

Берешекті өтеу үшін қолданған шаралар

Түг-4 нысаны

Сақтау қоймасы

саны

________ қалдық

саны

ҚҚС сомасы, теңгемен

саны

ҚҚС-пен сомасы, теңгемен 8

саны

Бірлігінің бағасы, теңгемен 7

Актіде санамаланған ақша қаражат пен ақша қаражаттарының баламалары, ақша құжаттары менің жауапкершілігімде екенін растаймын. Материалдық жауапты тұлға 20 __ жылғы «__» _______________

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

атауы Өлшем бірлігі Саны беруге берілгені жатады 4 5 6

Жасалған күні

Кезеңдегі айналымдар

сомасы, теңсаны гемен

кемі

________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Комиссия төрағасы

Қойма

артығы

Өзгелер

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Кіріс саны

БірліҚор гінің норбағасы, масы теңгемен

Саны

Өлшем бірлігі

Ретімен нөмірі

Тауарлық-көліктік жүкқұжат (нөмірі, күні)

Атауы, мінездеме

Номенклатуралық нөмірі

Алушы ұйым (жеке кəсіпкер)

Жасалған күні

Айырма

Комиссия төрағасы

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 35-қосымша

Материалдық жауапты тұлғаның қолы _________________________________ Тексерді бухгалтер__________________________________________________

ЖСН/БСН

ҚОРЛАРДЫ ШЕТКЕ БЕРУГЕ АРНАЛҒАН ЖҮКҚҰЖАТ

6 7 8 9 10 11

Акті бойынша барлығы (сатып алушылар ұсынған құжаттар көшірмелерінің деректері бойынша), сомасы, теңгемен _____________________________________________ жазумен Комиссия төрағасы ____________________/___________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ____________________/__________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________________/________________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Материалдық жауапты тұлға ______________________/__________________________________ лауазымы аты-жөні

*«Паспорт нөмірі» бағаны бағалы металдар мен тастардан тұратын қорлар бойынша операцияларды ресімдеу кезінде толтырылады.

Жөнелтуші ұйым (жеке кəсіпкер)

6

санмен

Есепке алу деректері бойынша санмен

Теңгемен қолма-қол ақша қаражаты мен ақша қаражаттарының баламалары Шетелдік валютамен қолма-қол ақша қаражаты мен ақша қаражаттарының баламалары Ақша құжаттары

2 3 4 5

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

ҚОЙМАДАҒЫ ҚОРЛАРДЫҢ ҚАЛДЫҚТАРЫН ЕСЕПКЕ АЛУ ТІЗІМДЕМЕСІ

Тапсырған _________/____________________ қолы қолды таратып жазу

Жасалған күні

5

Мерзімінде төленбеген қорлар бойынша төлеу мерзімі 7

Іс жүзінде болуы Синтетикалық шоттың нөмірі

1

ТИЕЛГЕН ҚОРЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ Сатып алушы (атауы, деректемелері)

Түг-6 нысанының 2-ші беті

Атауы

Түг-3 нысаны

Құжат нөмірі

Қ-7 нысаны

Жиыны

Құжат нөмірі

Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

Жиыны

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

1

Ұйым (жеке кəсіпкер)________________________________________

20 __ жылғы «__» _______________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20 __ жылғы «__» _______________ жағдай бойынша ақша қаражатқа мен ақша қаражаттарының баламаларға, ақша құжаттарына түгендеу жүргізілді.

1. Дебиторлық берешек бойынша

_______________/____________________/_________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

11

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 26-қосымша

14

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 34-қосымша

Ұйым (жеке кəсіпкер)_________________________________________ ЖСН/БСН Қойма ______________________________________________________ Цех ________________________________________________________

Қабылдаған _________/____________________ қолы қолды таратып жазу

12

20 __ жылғы «__» _______________ бұйрықтың (өкімнің) негізінде банктермен қарыз бойынша, бюджетпен, сатып алушылармен, жеткізушілермен, есеп беретін тұлғалармен, қызметкерлермен, депоненттермен жəне басқа да дебиторлармен жəне кредиторлармен 20 __ жылғы «__» ________________ жағдай бойынша берешекке түгендеу жүргізілді. Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

Барлығы _____________________________________________________________ ___________ теңге сомасындағы (жазумен) қалдық заттар (сынықтар) кіріске алынсын

Паспорт нөмірі*

9

Бірлігінің бағасы, теңгемен 8

Қалдық заттар (сынықтар) Атауы, мінездеме Номенклатура(сорты, маркасы, лық нөмірі мөлшері жəне б.)

Комиссия төрағасы

Сомасы, теңгемен

Есептен шығарылуға тиіс (саны) 7

Ретімен нөмірі

ЖСН/БСН

Бағасы, теңгемен

11

Осы актіде Комиссия шешімі бойынша қалдық заттар (сынықтар) кіріске алынған, санамаланған қорлар:

Корреспонден- Ілеспе құжаттың Төлем құжатының цияланатын нөмірі нөмірі шот

Өлшем бірлігі

1

Жеткізушінің атауы

Номенклатуралық нөмірі

Атауы, сорты, мөлшері, маркасы

Операция түрінің коды

15

Қ-6 нысанының екінші жағы Комиссияның шешімі мен ұсынымдары___________________________________________

Қойма картотекасы бойынша жазбаның реттік нөмірі

Жасалған күні

13

10

ҚОЛХАТ Ақша қаражат пен ақша қаражаттарының баламаларын, ақша құжаттарының кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық ақша қаражат пен ақша қаражаттарының баламалары, содан басқа ақша құжаттары кіріске алынды, ал істен шығарылғандары шығысқа шығарылды. Материалдық жауапты тұлға __________________/________/_____________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Жиыны

Кінəлі тұлғалардың есебінен шығарылған қорлардың барлығы (саны жазумен)______________ оның ішінде қорлардың бүлінуі, ұрылуы, сынуы салдарынан (саны жазумен) ______________ оның ішіндеқорлардың жетіспеушілігі жəне жоғалуы салдарынан (саны жазумен) ___________ Ұйым (жеке кəсіпкер) есебінен барлығы мынадай сомаға есептен шығарылды (жазумен) _______ оның ішінде қорлардың бүлінуі, ұрылуы, сынуы салдарынан мынадай сомаға (жазумен, теңгем ен)________________________________________________________ оның ішінде қорлардың жетіспеушілігі жəне жоғалуы салдарынан мынадай сомаға (жазумен, тең гемен)___________________________________________________

Қорлардың КІРІС ОРДЕРІ Құжат нөмірі

9

шоттың деректері бойынша 16

20_____жылғы. «____» _______________ Осы актіде көрсетілген деректер мен есептерді тексерді _________________/_____________/____________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20___жылғы. «______» _________________

Материалдық жауапты тұлға (аты-жөні)

күні

Жиыны

5

2

Негіздеме құжаттың нөмірі

құжаттың атауы

Автокөлік құралдарын есептен шығаруға байланысты шығындар туралы жəне оларды есептен шығарудан түсетін қорлардың түсуі туралы анықтама

1

іс жүзінде

а) реттік нөмірлерінің саны________________________ жазбаша б) сомаға, іс жүзінде, теңгемен_______________________ жазбаша Комиссия төрағасы ________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу № _____________________ бастап № ___________________ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемеде аталған ұйымның (жеке кəсіпкердің) инвестицияланғанын растайтын барлық құжаттарды комиссия менің қатысуыммен тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты, түгендеу комиссиясына реніш-талабым жоқ. Тізімдемеде санамаланған құжаттардың сақталуына мен жауап бермін. Материалдық-жауапты адам _____________/____/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

1

ҚОРЛАРДЫ ЕСЕПТЕН ШЫҒАРУ АКТІСІ Құрылымдық бөлімше (қойма, цех, бөлім, учаске, бригада)

Жасалған күні

Ретімен нөмірі

Пайдаланылуы мүмкін бағалар бойынша есептен шығарудан түскені Құжат Құндылықтар Саны Сомасы, нөмірі теңгемен атауы номенклатуралық нөмірі

ұлғаю кему

ЖСН/БСН

Ұйым (жеке кəсіпкер)____________________________________

Құжаттың нөмірі

Есептен шығаруға арналған шығындар Жұмыстар Құжат Шығындар Сомасы, түрі нөмірі бабы теңгемен

Инвестициялардың сомасы, теңгемен

Қ-6 нысаны

Мынадай бөлшектер мен тораптар кіріске алынуға жатады Бірлік үшін бағасы, теңгемен

өтеу мерзімі 8

Қайта бағалау сомасы, теңгемен

Тізімдеме бойынша жиыны:

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 30-қосымша

Комиссия төрағасы ________________/ __________________________/___________________ лауазымы аты-жөні қолы Комиссия мүшелері ________________/ __________________________/___________________ М.О. лауазымы аты-жөні қолы Материалдық жауапты тұлға ____________/ _________________________/__________________ лауазымы аты-жөні қолы

Атауы Өлшем Саны бірлігі

сатып алу құны, теңгемен 7

Теңгерім Инвести- Сатып алу жəне шотының циялар- теңгерім құны нөмірі дың арасындағы теңгерім айырым, құны теңгемен ұлғаю кему

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Тексерді ____________/_____/________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Алды ____________/_____/___________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

НҚ-2 нысаның екінші жағы

____________________________________________________________________________ тұрған

Түг-2 нысанының екінші жағы

Инвестициялар

атауы нөмірі серия- атаулы күні сы құны, теңгемен 3 4 5 6

2

Берілген барлығының саны атауы (жазумен)_____________________________ сомаға берілді (жазумен), теңгемен ________________________________________________________

Комиссия қорытындысы__________________________________________________________ Қосымша. Қоса беріліп отырған құжаттардың тізбесі__________________________________

Нөмірі

1

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 29-қосымша

Инвестициялар объектісінің атауы

Жасалған күні

АҚША ҚАРАЖАТТЫҢ МЕН АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ БАЛАМАЛАРЫН ТҮГЕНДЕУ АКТІСІ

____________________/___________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Комиссия мүшелері: ____________________/__________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________________/________________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу № ______ бастап № ______ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемесінде аталған бағалы металдар мен олардан жасалған бұйымдарға комиссия менің қатысуымда заттай тексеру жүргізді жəне тізімдемеге енгізілді, осыған байланысты түгендеу комиссиясына кінəратым жоқ. Тізімдемеде санамаланған бағалы металдар мен олардан жасалған бұйымдар менің жауапкершілігімде. Материалдық жауапты тұлға 20 __ жылғы «__» _______________ Көрсетілген мəліметті тексердім ________________/________/___________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 __ жылғы «__» _______________

Түгендеу 20 ___ жылғы «___» _______________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «___» _______________ аяқталды. Түг-8 нысаның екінші жағы

Түгендеу кезінде мыналар анықталды: Ретімен нөмірі

Есептелген амортизация сомасы, теңгемен 2

Жасалған күні

Ретімен нөмірі

Баланстық құны, теңгемен 1

Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

Ретімен нөмірі

БЕКІТЕМІН ___________/_________/__________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20 ___ жылғы «___»___________ №____

Құжат нөмірі

20_____жылғы «_____» _______________ №_____бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20_____жылғы «_____» _______________ жағдай бойынша инвестицияларды түгендеу жүргізілді.

Қ-4 нысанының екінші жағы

Түг-6 нысаны

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

Материалдық-жауапты адам _________________________/________________________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Ұйым (жеке кəсіпкер)________________________________________ Құрылымдық бөлімше_____________________________

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 37-қосымша

Ретімен нөмірі

№562

Ретімен нөмірі

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 20 желтоқсан

9 мамыр 2013 жыл

1

Атауы Шоты жəне сипаттамасы

Шығарылған Сатып (салынған) алынған күні (тіркелген) күні

Нөмірі

Іс жүзінде болуы Бухгалтерлік есеп деректері бойынша құны, саны құны, тенгетенгемен мен

Ескерту

түгендеу зауыттық паспорттың (тіркеу туралы куəліктің)

саны

2

4

6

9

13

3

5

7

8

10

11

12

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін Жиыны

Тізімдеме бойынша барлығы: а) реттік нөмірлері _______________________________ жазумен б) жалпы саны, іс жүзінде ______________________________ жазумен в) сомаға, теңгемен, іс жүзінде _____________________________ жазумен Комиссия төрағасы ____________________/___________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ____________________/__________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________________/________________/_______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

(Жалғасы 17-бетте).


(Жалғасы. Басы 16-бетте).

______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ Материалдық-жауапты адам

№ ______ бастап № ______ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемесінде аталған барлық ұзақ мерзімді активтер объектілерін комиссия менің (біздің) қатысуым(ыз)да заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты түгендеу комиссиясына кінəраты(мыз)м жоқ. Тізімдемеде санамаланған ұзақ мерзімді активтер объектілері менің (біздің) жауапты сақтауым(ыз)да. Ұзақ мерзімді активтер объектілерінің сақталуына материалдық жауапты тұлға(лар): 20 ___ жылғы «__» _____________ Осы тізімдемеде көрсетілген деректерді тексерген __________________/_______________/_______________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Ұйым басшысының (дара кəсіпкердің) шешімі ____________________________________ ______________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ _____________ 20____ жылғы. «____» _________________ қолы

20 __ жылғы «__» _______________

Жасалған күні

Ұйымның (жеке кəсіпкердің) құрылымдық бөлімшесі

Түгендеу нөмірі Толық атауы

нөмірі 1

Меншік белгісі Бастапқы құны, Істен шығарылуы (ауысуы) (жеке меншік, теңгемен Құжат Істен шығарылу жалға алынған) (ауысу) себебі күні нөмірі

3

5

күні 2

4

6

7

Ретімен нөмірі

9

11

12

10

Жиыны

Түг-17 нысаны Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН Құжат нөмірі 20____ жылғы «______»________________

20_____жылғы «_____» _______________ бұйрықтың (өкімнің) негізінде жауапты орында сақтаудағы биологиялық активтердің іс жүзінде болуына түгендеу жүргізілді ___________________________/_________________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Түгендеу 20____жылғы. «____» _________________ басталды. Түгендеу 20____жылғы. «____» _________________ аяқталды. Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

ҚОРЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ БЕЛГІСІ

13

Қорларды сақтау орны Қойманың нөмірі

Стеллаж нөмірі

Маркісі

Тізімдеме бойынша жиыны: а) реттік нөмірлері _________________________________________ жазумен б) жалпы саны, іс жүзінде _________________________________ жазумен в) сомаға, теңгемен, іс жүзінде ______________________________ жазумен

Бөлімшесі

Сөренің нөмірі

Тор көздің нөмірі

Артикулы

Номенклатура нөмірі Сұрыпы

Бейіні

Мөлшері

Сызба нөмірі

Ретімен нөмірі

Атауы, мінездеме

Сүрыпы, санаты, (жасына қарай тобы)

Баланста танылған күні

Түгендеу нөмірі

1

2

3

4

5

Қолда бар қорлардың іс жүзіндегі саны жазбаша

цифрмен

Түгендеу нəтижелері Артығы саны сомасы, тенгемен 6 7

Бухгалтер_________________/__________________________________ қолы қолды таратып жазу Салыстыру нəтижелерімен келісемін (-міз): Материалдық-жауапты тұлға_______________/_____________/____________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Түг-13 нысанының екінші жағы

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 49-қосымша

ЗАТТАЙ ҚАЛДЫҚТЫ АЛҒАН СƏТТЕН БАСТАП ТҮГЕНДЕУ АЯҚТАЛҒАНҒА ДЕЙІНГІ ҚОРЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ (жазбаны түгендеу комиссиясының мүшесі жүргізеді) Рет бойынша нөмірі

Күні

1

2

Құжаттың нөмірі

Шоты

3

4

Кіріс

Шығыс

5

Қалдық

6

Түг-18 нысаны

Комиссия мүшесінің қолы 8

7

Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН Құжат нөмірі

Құжат нөмірі

Жасалған күні

Заттай қалдықты алған сəттен бастап қорлардың қозғалысы жəне №________________________ ____________ реттік жазбадан кейін шығарылған қалдық салыстырылды жəне карточкаларға сəйкес келеді. 20_____жылғы. «______»_______________________ іс жүзінде қолда бар қорлардың саны _____ _______________________________________________________ жазбаша Сақтауға жауапты адам қабылдап алды _____________________/______________/_____________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 45-қосымша

ҚОРЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ қорлар түрі

20 ___ жылғы «__» _____________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20 ___ жылғы «__» _________ жағдай бойынша №________ теңгерім шотында есепте тұрған ___________________________ іс жүзіндегі қалдықтар алынып тасталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ аяқталды. Түг-10 нысанның екінші жағы

Ретімен нөмірі 1

2

Номенклатуралық нөмірі Өлшем бірлігі

3

4

5

Бірлігінің Іс жүзінде болуы бағасы, теңгемен саны сомасы, теңгемен 6 7 8

Бухгалтерлік есеп деректері бойынша саны сомасы, теңгемен 9 10

Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

ҚОЛХАТ Түгендеу жүргізу басталғанда қатаң есептілік бланкілерінің кірісіне жəне шығысына қатысты барлық құжаттар бухгалтерияға берілді жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық қатаң есептілік бланкілері кіріске алынды, ал істен шыққандар шығысқа есептен шығарылды. Материалдық-жауапты адам ____________________/ ______/______________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу 20___жылғы «__» _____________№___бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20___жылғы «__» ____________жағдай бойынша қатаң есептілік бланкілеріне түгендеу жүргізілді. Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

1

Қатаң Іс жүзінде қолда болуы есептілік бланкілері- нөмірі серия- саны нің атауы сы

Осы бухгалтерлік есеп бойынша есептеледі сомасы, нөмірі сериясы саны сомасы, теңгетеңгемен мен

Түгендеу нəтижелері артығы кемі нөмірі, саны сомасы, нөмері, саны сериясы теңге- сериясы мен

2

6

11

3

4

5

жəне т.б.сызық парақтың соңына дейін х х Жиыны

7

8

9

10

х

а) реттік нөмірлері ____________________________________________ жазумен б) жалпы саны, іс жүзінде ________________________________________ жазумен в) сомаға, теңгемен, іс жүзінде _____________________________________ жазумен Комиссия төрағасы ________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Жасалған күні

х

х

8 х

9 х

10

11

12 13

14

х

15 16

Түг-15 нысаны

Құжат нөмірі

Жасалған күні

а) реттік нөмірлерінің саны ____________________________ жазбаша б) жалпы саны, іс жүзінде _____________________________ жазбаша в) сомасы, теңгемен, іс жүзінде __________________________ жазбаша Комиссия төрағасы ________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу № _____________ бастап № ___________ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемеде аталған барлық инвестицияларды комиссия менің қатысуыммен заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты, түгендеу комиссиясына кінəратым жоқ. Тізімдемеде санамаланған инвестициялардың сақталуына мен жауап беремін. Материалдық-жауапты адам 20____ жылғы. «____» _________________

Артылу немесе кем болу себептерін түсіндіру ___________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________

х

х

х

х

Түпкілікті кемшіні саны сомасы, шоты теңгемен

24

25

26

х

х

Салыстыру нəтижелерімен танысты: Материалдық жауапты тұлға (лар) ________________________/___________________/_____________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ________________________/___________________/_____________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2013 жылғы 14 қаңтарда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8265 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің бұйрығы 2012 жылғы 23 қазан

№288

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі əзірлеген ведомстволық статистикалық байқаудың статистикалық нысандары мен оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы (Соңы. Басы өткен 114-нөмірде)

Жол коды

3 4

Оқу орындарының Оқу мекемелерінің саны, бірлік санаты Барлығы оның ішінде: дене шынықдене тырудан үш шынықтыру сабақ сабақбойынша оқу тарында бағдарлабалалар мен масына көшті қыздарды жеке оқыту Б 1 2 3 Жалпы білім беру мектептерінде Кəсіби техникалық мектептерде Орта арнайы оқу орындарында Жоғарғы оқу орындарында

Оқушылардың саны, адам Барлық соның ішінен барады: оқушыдене арнайы лардың шынықтыру медициналық саны, адам бойынша топтарда дене оқу шынықтыру сабақтарына бойынша сабақтарға 4

5

А

Спорт түрлері

Б

БИОЛОГИЯЛЫҚ АКТИВТЕРДІ ЕСЕПКЕ АЛУ ЖӨНІНДЕГІ ТҮГЕНДЕУ КАРТОЧКАЛАРЫНЫҢ ТІЗІМДЕМЕСІ

Нөмірі карточка түгендеу 1

2

Биологиялық активтердің атауы

Меншік белгісі

Істен шығарылғаны туралы белгі

3

4

5

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 47-қосымша Түг-16 нысаны Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН Құжат нөмірі

Жасалған күні

20 ___ жылғы «___» _______________________ арналған ҰЗАК МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРДІ ТҮГЕНДЕУ НƏТИЖЕЛЕРІНІҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ВЕДОМОСІ* 20 __ жылғы «__» _______________ бұйрықтың (өкімнің) негізінде жауапты сақталудағы ұзақ мерзімді активтер объектілерінің іс жүзінде болуына түгендеу жүргізілді

4. Оқу мекемелерінде дене шынықтыру сабақтарына қатысу туралы ақпарат 17. 4-бөлімінде спорт түрлері бойынша секцияларда жəне дене шынықтыру-сауықтыру бағытындағы топтарда шұғылданатын адамдар саны ескеріледі. Əрбір шұғылданатын адам бір ғана топ бойынша есепке алынады. 18. 1-бағанда барлық оқу мекемелерінің саны көрсетіледі. 19. 2-бағанда «Дене шынықтыру жəне спорт» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сəйкес жұмыс істеп жатқан оқу мекемелерінің саны көрсетіледі: 1-2-жолдар үшін үш сағаттық дене шынықтыру бойынша оқу жоспары, 3-4-жолдар үшін төрт сағаттық дене шынықтыру бойынша оқу жоспары. 20. 3-бағанда дене шынықтыру сабақтарында балалар мен қыздарды жеке оқытатын білім мекемелерінің саны көрсетіледі. 21. 4-бағанда білім мекемелері оқушыларының жалпы саны көрсетіледі. 22. 5-бағанда білім мекемелерінің дене шынықтыру жəне спорт сабақтарына қатысатын оқушылардың саны мынадай көлемде көрсетіледі: 1-2- жолдар үшін аптасына 3 сағат, 3-4-жолдар үшін аптасына 4 сағат. 23. 6-бағанда денсаулық жағдайы бойынша арнайы медициналық топтарда шұғылданатын жəне жұмысты есепке алу журналдарында есепке алынатын оқушылардың саны көрсетіледі. 5. Спорт түрлерін дамыту бойынша ақпарат 24. 5-бөлімінде дене шынықтыру ұжымындағы спорт секцияларының саны есепке алынады. Оның ішінде шұғылданатындардың жəне жаттықтырушылардың саны туралы мəлімет көрсетіледі. 25. 1-бағанда сол немесе одан басқа спорт түрінен секциялардың, топтардың жалпы саны есептеледі. 26. 2-бағанда 1-бағаннан ауылдық жердегі саны көрсетіледі. 27. 3-бағанда спорт түрлерінен секцияларда, топтарда аптасына кемінде 6 сағат шұғылданатын адамдар спорт секциясының, сабақ кестесінің жұмыс журналына сəйкес есепке алынады, бұл ретте əрбір шұғылданатын адам тек бір ғана секцияда есептеледі. 28. 4-бағанда 3-бағандағы жалпы дене шынықтырумен жəне спортпен шұғылданатын адамдар санынан ауылдық жерде шұғылданатын адамдар саны көрсетіледі. 29. 5-бағанда спорттан сабақ өткізетін жаттықтырушы-оқытушылардың жалпы саны, соның ішінде штаттық жаттықтырушылар, аптасына кемінде 24 сағат еңбекақымен сағаттық жұмысты қоса атқаратындар жəне қоғамдық негізде жұмыс істейтіндер. 30. 6-бағанда 5-бағандағы ауылдық жерде жұмыс істейтін жаттықтырушылардың саны көрсетіледі. 31. 7-бағанда спорттан сабақ өткізетін жаттықтырушы-оқытушылардың, аталған денешынықтыру ұжымдарының, спорт клубының, кəсіподақ ұйымының жəне т.б. штатындағы немесе аптасына 24 сағаттан көп жүктемемен сағаттық еңбекақы төлеудегі жаттықтырушы-оқытушылардың саны көрсетіледі. Ескертпе: осы бөлімде көзделмеген жаңа спорт түрлері қосымша жазылады. 6. Арифметикалық-қисынды бақылау: 1-бөлім. «Спорттық ғимараттар, бірлік»: 1-бағанның көрсеткіші 2, 3, 4-бағандардың қосынды санына тең. 1-бағанның жиынтығы 5, 6-бағандардың қосынды санына тең немесе одан көп; қисындық бақылаудың шарттары - «Барлығы» деген жол 1-26-жолдардың қосынды санына тең. 2-бөлім. «Штаттағы қызметкерлердің саны, адам»: 1-бағанның көрсеткіші 3,5-бағандардың қосынды санына тең. 2-бағанның жиынтығы 4,6-бағанның қосынды санына тең; қисындық бақылаудың шарттары - «Барлығы» деген жол 1-10-жолдардың қосынды санына тең. 3-бөлім. «Дене шынықтыру сауықтыру жəне спорттық жұмыс»: 2-бағанның көрсеткіші 3,4,5-бағандардың қосынды санына тең. қисындық бақылаудың шарттары - «Барлығы» деген жол 3, 5, 7, 9, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22-жолдардың қосынды санына тең. 2-жол 4, 6, 8, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23-жолдардың қосынды санына тең. 4-бөлім. «Оқу мекемелерінде дене шынықтыру бойынша сабақтарға қатысу туралы ақпарат»: 1-бағанның көрсеткіші 2, 3-бағандардың қосынды санына тең. 5, 6-бағандардың көрсеткіштері 4-бағанға тең немесе одан кіші; 5-бөлім. «Спорт түрлерін дамыту бойынша жұмыс»: 1-бағанның көрсеткіші 2-бағанға тең немесе одан көп; 3-бағанның көрсеткіші 4-бағанға тең немесе одан көп; 5-бағанның көрсеткіші 6-бағанға тең немесе одан көп; 7-бағанның көрсеткіші 8-бағанға тең немесе одан көп; Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді Ведомстволық статистикалық байқау бойынша статистикалық нысан

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 20___ жылғы «____» ________ № ___бұйрығына 3-қосымша

Спорт мектептері туралы есеп

Статистикалық нысан коды 7681204 5-ДШ Жылдық

Есепті кезең

жыл

Аудандық (қалалық) дене шынықтыру жəне спорт органдары, дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдар тапсырады Тапсыру мерзімі: аудандық (қалалық) дене шынықтыру жəне спорт органдары облыстағы дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органға – есептік кезеңнің 1 желтоқсанына дейін, облыстың дене шынықтыру жəне спорт саласындағы жергілікті атқарушы органдары Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істтері агенттігіне - есептік кезеңнен кейінгі 5 қаңтарда тапсырады

Олимпиада бағдарламасына кірмеген спорт түрлері оның ішінде: спорттың ұлттық түрлері спорттың техникалық түрлері мүгедектер спорт түрлері

________________________________________

Сыныптама тобының атауы

3. Дене шынықтыру-сауықтыру жəне спорт жұмысы 14. Осы бөлімде халықтың барлық жас топтарымен осы бөлімнің тізбесінде көрсетілген мекемелерде, кəсіпорындарда, бірлестіктер мен ұйымдарда жұмыс жүргізілетін дене шынықтыру-сауықтыру жəне спорт жұмысының барлық нысандары есепке алынады. 15. Дене шынықтырумен жəне спортпен жүйелі шұғылданатын адамдар қатарына таңдаған спорт түрімен немесе жалпы дене тəрбиесімен аптасына кемінде 3 рет немесе 3 жиынтық сағат (жалпы білім мекемелеріндегі сабақ түріндегі жаттығудан басқа) жаттығумен айналысатындар жатады. 16. Дене шынықтырумен жəне спортпен шұғылданатын адамдарды есепке алу секциялардың, топтардың жұмысын есепке алу журналы бойынша қатаң жүргізіледі. Əрбір шұғылданатын адам бір ғана жаттығу нысаны бойынша есепке алынады.

Мемлекеттік статистиканың тиісті органдарына алғашқы статистикалық деректерді тапсырмау, уақтылы тапсырмау жəне дəйекті емес деректерді беру Қазақстан Республикасының «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 381-бабына сəйкес əкімшілік құқық бұзушылық болып табылады

Олимпиада бағдарламасына кірген спорт түрлері

________________________________________

2. Штаттағы қызметкерлердің саны 9. Тізімдік құрамда қызметкердің лауазымы қандай да бір кəсіпорын, ұйым, мекеме, оқу орны, кəсіподақ, спорт ғимараты, дене шынықтыру ұжымы (спорт клубы) штат кестесіне бекітілгеніне қарамастан, ұйымдардың тізімдерінде барлық штаттық дене шынықтыру қызметкерлері есепке алынады. 10. Есепші, есептік-жоспарлау, медициналық, техникалық қызметкерлердің, қызмет көрсетушілердің, жаттықтырушы-оқытушылардың аптасына кемінде 24 сағат сағаттық төлемдегі (қоса атқару) қызметін қоса атқару бойынша штаттық лауазымда отырған тұлғалар есепке қосылмайды. 11. Білімі туралы мəліметтер арнаулы оқу орнының (дене тəрбиесі) толық курсын бітіргені туралы құжаттың негізінде толтырылады. 12. 6-жолда аптасына 24 сағат жəне одан да көп жүктемесі бар сағаттық төлемдегі жаттықтырушы-оқытушылар есепке алынады, соның ішінде төлемақысы штаттан тыс қордан, абонементтер мен аударымдарды іске асырудан алынтын қаражаттар есебінен жүргізілетін дене дайындығының балалар мен жасөспірімдер клубында, тəрбиелеу орталықтарындағы спорт түрлері бойынша үйірмелердің жетекшілері, ақылы абонементттік топтардың жаттықтырушылары жəне т.б. 13. 10-жолда осы бөлімнің 2-9-жолдарында көрсетілмеген дене шынықтыру бойынша штаттық лауазымда отырған тұлғалар есепке алынады.

Статистикалық нысанды www.stat.gov.kz. сайтынан алуға болады

секциялар саны, шұғылданатындар жаттықтырушылар саны, адам бірлік саны, адам барсоның барсоның барсоның штаттағы соның лығы ішінде лығы ішінде лығы ішінде жаттықішінде ауылдық ауылдық ауылдық тырушы- ауылдық жерлерде жерлерде жерлерде лар саны жерлерде 1 2 3 4 5 6 7 8

Атауы _______________________________________

1. Спорт ғимараттары 5. Статистикалық нысанның осы тарауында басқармалар облыстың аумағында орналасқан барлық спорт ғимараттары бойынша есеп береді. 6. Оқу-жаттығу сабақтарын жəне дене шынықтыру-сауықтыру, спорттық іс-шараларды өткізуге бағытталған қолданыстағы, сондай-ақ қалпына келтірудегі, күрделі жөндеудегі, жеке тұрған жəне кешенді ғимараттардың құрамына жататын, спорт түрлерінен жарыс ережелеріне жауап беретін, паспорты немесе есеп карточкасы бар (жазық спорт ғимараттары), белгіленген тəртіппен тіркелген, барлық меншік нысанындағы спорт ғимараттары есепке алынады. 7. «Жүзу бассейндері» деген 21-жолда, тек жалғыз тұрған, жүзу бассейндерінің ғимараттары ғана емес, сондай-ақ Спорт сарайларындағы, спорт кешендеріндегі, ашық жəне жабық бассейндер де кіреді. Олардың əрқайсысының ұстанымы бойынша санын міндетті түрде көрсету қажет. 8. «Спорт залдары» деген 22-жолда өлшемі 9x18 метр, биіктігі кемінде 5 метр, белгілі бір жаттығу түріне немесе əмбебаптылыққа арналған жабық ғимарат. Бассейндердегі құрғақ жүзуге арналған залдар есепке алынбайды, себебі қосымша жаттығуларға арналмаған, сонымен қатар Спорт сарайларында жəне спорт кешендерінде, жалпы білім беретін, кəсіптік техникалық мектептерде, орта жəне жоғары оқу орындарындағы залдар саны бөліп көрсетіледі.

Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігіне тапсырылады

5-тарау. Спорт түрлерін дамыту бойынша жұмыс Жол коды

3) Атыс алаңы - əр түрлі атыс түрлеріне арналған ашық немесе жабық (жартылай жабық) ғимараттар кешені. 4) Əмбебап спорттық-думанды (көрсетілім) залы (Спорт сарайы) - 1000 жəне одан да көп көрерменге арналған жабық ғимарат (жабық арена). Көрермендердің негізгі алаңының өлшемі қолмен айналысатын барлық ойындарды өткізуге, болмаса, ең аз дегенде, жарыс ережесімен белгіленген өлшемі бар хоккей қорабын орналастыруға мүмкіндік береді. Əмбебаптылыққа трансформациялау есебінен қол жеткізіледі. 5) Велотрек (ашық, жабық) - еңіс жəне есептелген бұрылыстары бар, баяу жүріс алаңы жəне қызмет көрсету жайлары бар кең ауқымдағы жабық немесе ашық ғимарат. Көрермендерге арналған мінбесі болуы мүмкін. 6) Есу базасы - есу жəне желкен спорт түрлеріне арналған ғимараттар кешені. 7) Есу арнасы - 200 метрлік қашықтықтағы, «тура» жəне «кері» сулары бар, қажетті қызмет көрсету ғимараттары бар жасанды ғимарат. 8) Қосып салынған спорт залдары -құрылыс мөлшері кемінде 9x18x5 залдар. Мұндай үй-жайлар спорттық мақсаттағы үйлерге қосып салынады. 9) Құрама командалардың оқу-жаттығу орталығы - ұзақ мерзімге арналған жиындарды өткізуді қамтамасыз ету үшін медициналық қалпына келтіру орталығы, жатын корпустары, асханасы жəне ұзақ мерзімді жиындар өткізуді қамтамасыз ету үшін демалыс мекемесі бар кешен. 10) Спорт ғимараттарының кешені - бір аумақта орналасқан жəне бірдей басқарылатын оқужаттығу жұмысы мен жарыстар өткізуге арналған көлемді жəне жазық ғимараттардың бір үлгідегі жəне əртүрлі үлгідегі тобы. 11) Спорт кешені - негізгі элементі спорт залы болып табылатын жеке тұрған спорт кешені. Залдардың саны шектеусіз. Көрермендерге арналған құрылғысы болуы мүмкін. Залмен (залдармен) бірге жүзу бассейні орналасуы мүмкін. 12) Спорттық манеж (футбол, жеңіл атлетикалық, ат спортына арналған) – оқу-жаттығу үдерісінің талаптарын жəне үлкен өлшемдегі жазық ғимараттарды негізгі есебінде қолданатын спорт түрлерінің жарыс ережелерін қанағаттандыратын жəне жеке тұрған немесе қосып салынған ғимарат (алаңдар, спорттық ядро). Көрермендерге арналған орындар болуы мүмкін. 13) Шаңғы базасы - шешінетін, шаңғы сақтайтын жəне басқа да қызмет көрсету жайлары мен шұғылдану немесе сырғанау үшін трассалары бар ғимараттар кешені. Трассалар құрамында шаңғы стадионы, ұзындығы кемінде 400 метр, ені 100 м. төрешілер павильоны, көрермендерге арналған мінбері бар сөре мен мəреге арналған учаскесі болуы мүмкін. 14) Шаңғымен секіруге арналған трамплин - (əдетте, эстакада түрінде) жылдамдық алатын төбеден, түсетін төбеден тұратын, нормаға жəне құрылғыларға техникалық сəйкес жабдықталған, пайдаланудың қауіпсіздік шараларын қамтамасыз ете отырып, бір мезетте оқу-жаттығу мен жарыс өткізуге арналған қажетті ауқымды ғимарат. 15) Яхт-клуб - желкен спортымен айналысу үшін ірі су қоймасының жағалауындағы ғимараттар кешені. 16) 1500 жəне одан да көп орынға арналған мінбері бар стадион - спорттық аренасы бар кешен, өз кезегінде бұл мінбелері бар спорттық ядро. Ашық жерде – 1500 адам, ғимаратта – 500 адамнан бастап. 3. Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер бойынша статистикалық нысандарды облыстардың, Астана мен Алматы қалаларының туризм, дене шынықтыру жəне спорт басқармалары ұсынады. 4. «Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер туралы есеп» статистикалық нысаны (коды 7671204, индексі 2-ДШ, кезеңділігі жылдық) 1-қаңтардан бастап 31-желтоқсанға дейінгі кезеңде (қосқанда) толтырылады.

6

Тапсыру мерзімі: есептік кезеңнен кейінгі 5 қаңтар БСН коды

17

Түг-11 нысанының екінші жағы

20____ жылғы «____»________________

кемі

Бухгалтер ____________________/______________________________ қолы қолды таратып жазу

2

20 ___ жылғы «__» ______________ бастап 20 ___ жылғы «__» ________________ дейінгі кезең үшін

Осы актіде көрсетілген деректер мен есептерді тексерді ___________________/________________/_______________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

артығы

саны сомасы, шоты саны сомасы, шоты теңгемен теңгемен 9 10 11 12 13 14

Қайта сұрыптау Түпкілікті артылғаны Кемшінді жабуға есептелген Артықпен жабылған кемшіндер саны сомасы, шоты артығы теңгемен есептелген есептелген саны сомасы, кемшіннің саны сомасы, артылғанның теңгемен реттік теңгемен реттік нөмірі нөмірі 15 16 17 18 19 20 21 22 23

А

Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

х

Тізімдеме бойынша барлығы:

Бухгалтерлік есепте түзету есебінен реттелді

Жиыны

1

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 46-қосымша

нөмірі, сериясы

нөмірі, сериясы

сериясы 7

2

Номен- Өлшем Түгендеу нəтижелері клатура бірлігі артығы кемі нөмірі саны сомасы, саны сомасы, теңгемен теңгемен 3 4 5 6 7 8

4-тарау. Оқу мекемелерінде дене шынықтыру бойынша сабақтарға қатысу туралы ақпарат

Ұйым басшысының (дара кəсіпкердің) шешімі _____________________________________ _____________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ _______________________________________ 20____ жылғы. «____» _________________ қолы

Осы бухгалтерлік есеп Түгендеу нəтижелері бойынша есептеледі артығы кемі нөмірі саны сомасы, саны сомасы, саны сомасы, теңгемен теңгем теңгемен ен

сериясы

Ретімен нөмірі

Жиыны

6

х

Материалдық-жауапты адам

20_____жылғы «_____» _______________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде 20_____ жылғы «_____» _______________ жағдай бойынша инвестицияларды түгендеу жүргізілді. Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

5

1

16

Артық немесе кем болу себептерін түсіндіру _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________

ҚОЛХАТ Түгендеу жүргізу басталғанда инвестициялардың кірісіне жəне шығысына қатысты барлық құжаттар бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық инвестициялар кіріске алынды, ал істен шыққандар шығысқа есептен шығарылды. Материалдық-жауапты адам _______________________/ _______________________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

4

15

Осы тізімдемеде көрсетілген деректерді тексерген _____________________/______________/_____________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу «____» _______________ 20___ жылғы

ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ

3

14

№ ___________ бастап № ___________ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемеде аталған барлық қатаң есептілік бланкілерін комиссия менің қатысуыммен заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты, түгендеу комиссиясына кінəратым жоқ. Тізімдемеде санамаланған қатаң есептілік бланкілерінің сақталуына мен жауап беремін. Материалдық-жауапты адам 20____ жылғы. «____» _________________

Ұйым (дербес кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

2

13

Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ аяқталды.

Түг-11 нысаны

Құжат нөмірі

Түгендеу кезінде мыналар анықталды: Атауы, қысқаша мінездеме

сомасы, теңгемен

Тізімдеме бойынша барлығы: а) реттік нөмірлері ______________________________________ жазбаша б) жалпы саны, іс жүзінде ________________________________ жазбаша в) сомасы, теңгемен, іс жүзінде __________________________ жазбаша Комиссия төрағасы ________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Тізімдеме бойынша жиыны:

1

12

х

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Қорлардың сақталуына материалдық жауапты тұлға(лар): 20 ___ жылғы «__» _____________ Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 42-қосымша

20_____жылғы «_____» _____________ №_____бұйрықтың (өкімнің) негізінде жауапты сақтаудағы қорлардың іс жүзінде болуына түгендеу жүргізіл ді_____________________/___________________/___________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Түг-18 нысанының сарт жағы ҚАТАҢ ЕСЕПТІЛІК БЛАНКІЛЕРІНІҢ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ

Жиыны

Ата- Шо- Іс жүзінде болуы уы ты саны сомасы, нөмірі теңгемен

Жасалған күні

Түг-14 нысанының екінші жағы

№ ______ бастап № ______ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемесінде аталған қорларды комиссия менің қатысуыммен заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты түгендеу комиссиясына кінəратым(ыз) жоқ. Тізімдемеде санамаланған қорлар менің (біздің) жауапты сақтауым(ыз)да.

20____ жылғы «______»________________

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Құжат нөмірі

Ретімен нөмірі

ҚОЛХАТ Қорлардың кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық қорлар кіріске алынды, ал істен шыққандар шығысқа есептен шығарылды. Материалдық жауапты тұлға (лар): _____________________________ ___________________ _________________________________ қызметі қолы қолды таратып жазу _____________________________ ___________________ _________________________________ қызметі қолы қолды таратып жазу _____________________________ ___________________ _________________________________ қызметі қолы қолды таратып жазу

Түг-14 нысаны

Жасалған күні

ҚОРЛАРДЫ ТҮГЕНДЕУ НƏТИЖЕЛЕРІНІҢ САЛЫСТЫРУ ВЕДОМОСІ

Ретімен нөмірі

Түг-10 нысаны Ұйым (дербес кəсіпкер) ________________________________ ЖСН/БСН

сомасы, тенгемен 9

8

Жиыны

____________________/_________/_____________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Сақтауға жауапты адам _____________________/______________/__________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Биологиялық активтерді сақталуына материалдық жауапты тұлға(лар): 20 ___ жылғы «__» _____________

Шоты

Кемі саны

жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін

Комиссия мүшесі

Комиссия төрағасы ________________/________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу Комиссия мүшелері: ______________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ____________/_________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Атауы, мінездеме

Жасалған күні

БИОЛОГИЯЛЫҚ АКТИВТЕРДІ ТҮГЕНДЕУ НƏТИЖЕЛЕРІНІҢ САЛЫСТЫРУ ТІЗІМДЕМЕСІ

Қойманың орналасқан орны

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 41-қосымша

11

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 48-қосымша

Жасалған күні

_______________________________________________________ қорлардың атауы

х

Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

10

*Негізгі құралдарға; материалдық емес активтерге; инвестициялық мүлікке; сатуға арналған ұзақ мерзімді активтерге жататын ұзақ мерзімді активтерді есептеу үшін қолданалады.

Түг-13 нысаны

Ескерту

№ ______ бастап № ______ қоса алғанда осы түгендеу тізімдемесінде аталған барлық биологиялық активтерді комиссия менің (біздің) қатысуым(ыз)да заттай тексерді жəне тізімдемеге енгізді, осыған байланысты түгендеу комиссиясына кінəраты(мыз)м жоқ. Тізімдемеде санамаланған биологиялық активтер менің (біздің) жауапты сақтауым(ыз)да.

9

Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

Өлшем бірлігі жəне т.б. сызық парақтың соңына дейін х

9

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 44-қосымша

Түгендеу кезінде мыналар анықталды:

сомасы, теңгемен

8

Салыстыру нəтижелеерімен келісемін (келісеміз): Материалдық жауапты тұлға (лар) ________________________/___________________/_____________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ________________________/___________________/_____________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

* Ұзақ мерзімді активтерге жататын: Негізгі құралдарға; материалдық емес активтерге; инвестициялық мүлікке; сатуға арналған ұзақ мерзімді активтерге жататын ұзақ мерзімді активтерді есептеу үшін қолданылады.

Түг-9 нысанының екінші жағы

1

8

Құжат нөмірі

саны

5

Бухгалтер ______________________/_________________________________ қолы қолды таратып жазу

Материалдық жауапты тұлға (аты-жөні)

Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «__» _____________ аяқталды.

сомасы, өлшем теңгемен бірлігі

4

Жиыны

Түгендеу карточкасы немесе түгендеу кітабындағы жазба

20 ___ жылғы «__» _____________ №_____ бұйрықтың (өкімнің) негізінде «__» _________ 20 ___ жылғы жағдай бойынша №________ теңгерім шотына есепте тұрған ___________________________ іс жүзіндегі қалдықтар алынып тасталды.

Бухгалтерлік есеп деректері бойынша болуы

3

Түгендеу нəтижелері Артығы Жетпейтіні саны құны, саны құны, тенгемен тенгемен

Түг-16 нысанының екінші жағы

_____________________________________________________________________________ атауы

ҚОЛХАТ Биологиялық активтердің кірісі мен шығысына жататын барлық құжаттар түгендеу жүргізу алдында бухгалтерияға тапсырылды жəне менің жауапкершілігіме түскен барлық биологиялық активтер кіріске алынды, ал істен шығарылғандары шығысқа шығарылды. Биологиялық активтердің сақталуына жауапты тұлға (лар): ______________________/___________________/_________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу ______________________/___________________/_________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

2

Нөмірі зауыт- Паспорттық тың (тіркеу туралы куəліктің) 6 7

жəне т.б.сызық парақтың соңына дейін

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕРДІ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМІ* (олардың орналасқан, пайдаланылатын жері бойынша) Құжат нөмірі

БИОЛОГИЯЛЫҚ АКТИВТЕРДІ ТҮГЕНДЕУ ТІЗІМДЕМЕСІ

Атауы, Шығарылған Сатып қысқаша (салынған) алынған түгенсипаттамасы жылы жылы деу

1

Жасалған күні

Биологиялық активтер __________________________________________________________ Орналасқан жері _______________________________________________________________

Сорты, Баланс- Түгендеу Іс жүзінде болуы санаты, тану күні нөмірі (жасына өлшем саны қарай бөліну бірілігі тобы) 4 5 6 7 8

Түгендеу кезінде мыналар анықталды: Ретімен нөмірі

Ұйым (дара кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

Түг-9 нысаны

Құжат нөмірі

Түгендеу 20 ___ жылғы «___» _______________ басталды. Түгендеу 20 ___ жылғы «___» _______________ аяқталды.

Түг-12 нысаны

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 40-қосымша

Ұйым (жеке кəсіпкер) __________________________________ ЖСН/БСН

__________________/___________________/________________________________ лауазымы қолы қолды таратып жазу

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 562 бұйрығына 43-қосымша

* Ұзақ мерзімді активтерге жататын: негізгі құралдарға; материалдық емес активтерге; жылжымайтын мүлікке инвестицияларға; сатуға арналған ұзақ мерзімді активтерге есепке алуға қолданылады.

Атауы Шоты жəне қысқаша сипаттамасы 2 3

17

www.egemen.kz

9 мамыр 2013 жыл

Мекенжайы ________________________ Телефоны____________________________ Электрондық пошта мекенжайы ___________________________________

Орындаушының аты-жөні ___________________________ тел. ___________________ Басшы ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

Бас бухгалтер ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

1-тарау. Спорт түрлері бойынша бөлімше жыл соңындағы жұмысының негізгі көрсеткіштері 1.1 Оқу топтарының саны, бірлік Жол коды

Спорт түрі

Бөлімшелер саны

А

Б

1

«Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың (коды 7671204, индексі 2-ДШ, кезеңділігі жылдық ) статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық 1. Бұл «Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 7671204, индексі 2-ДШ, кезеңділігі жылдық ) толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Спорт жəне дене шынықтыру істері жөніндегі агенттігімен əзірленген жəне ведомстволық статистикалық байқаудың «Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер туралы есеп» статистикалық нысанын (коды 7671204, индексі 2-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыруды нақтылайды. 2. Осы статистикалық нысанды толтыру мақсатында мынадай анықтамалар қолданылады: 1) Акватория (спорттық) - арнайы белгіленген су беті, онда оқу-жаттығу үдерісі мен есу жəне желкен спортынан жарыстар өткізіледі. 2) Атыс тирі - əскери немесе спорттық қарудан атуға арналған жабық немесе ашық ғимарат.

жоғары спорт шеберлігі 6

1.2 Топтарда шұғылданатын спортшылардың саны, адам Жол коды

Спорт түрі

Барлығы

А

Б

1

спорттық сауықтыру 2

Жол коды Спорт түрі А

М.О. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2012 жылғы 23 қазан № 288 бұйрығына 2-қосымша

Оқу топтарының саны спорттық алғашқы оқуспорттық сауықтыру дайындық жаттығу жетілдіру 2 3 4 5

Б

1 оқу жылы 8

Соның ішінде топта шұғылданатындар саны алғашқы оқу-жаттығу дайындық 1 оқу жылы 2 оқу жылы 3 оқу жылы 3 4 5 6

Спорттық жетілдіру 2 оқу жылы 3 жылдан астам 9 10

3 жылдан астам 7

Жоғары спорт шеберлік барлық кезең 11

1.3 Спортпен айналысатын разряды бар спортшылардың саны , адам Жол коды

Спорт түрі

А 1

Б Барлығы соның ішінде спорт түрлері бойынша

Бар- Спорттық дəрежелері жəне спорттық лыатақтары бар 1 ғы I спорт спорт Халықспорт- шебер- шебері аралық тық лігіне дəрежеразряд үміткер дегі спорт шебері 1 2 3 4 5

Есептік жылда разрядты-спортшылар дайындалды II, III жəI спорт спорт халықне жасспорт- шебер- шебері аралық өспірімдік тық лігіне дəреспорттық разряд үміткер жедегі разрядспорт тары шебері 6 7 8 9 10

_______________________ 1

Əр оқушы бір рет ең жоғарғы разряд бойынша есепке алады

(Соңы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 16-17-беттерде).

Мемлекеттік статистика органдары құпиялылығына кепілдік береді

1. 4 Жаттықтырушылардың саны, адам Жол коды А 1

Спорт түрі

Барлығы

Б Барлығы соның ішінде спорт түрлері бойынша

Оның ішінде санатты бар: жоғары I II 2 3 4

1

Штатта Оның ішінде Соның ішінде жоғары дене шынықтыру білімді білімі 5 6 7

А 1 2 3 4 5 6

Қарамағында мектептері бар Мектептің ұйымдар штаттықəкімшілік кадрлары, барлығы, адам

Б Барлығы соның ішінде Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдары Басқа ұйымдар Жеке ұйымдар Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істтері агентігі

Мектептің басшылығы2, барлығы, адам

1

2

Соның ішінде жоғары дене шынықтыру білімі бар

əйелдер

3

4

Мектепті ұстауға кеткен шығындар (мың теңге)

5

Спорт ғимараттарын пайдаланғаны үшін жалға алу төлемақысы 6

Қарамағында мектептері бар ұйымдар

А 1

Б

Мектептердің Соның ішінде саны, балалар мен барлығы жасөспірімдер спорт мектебі, бірлік 1

2

Оның ішінде мамандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, бірлік 3

2 3 4 5

Бірінші оқу жылында топқа қабылданды оқуспорттық жаттығу жетілдіру

Б

1

Жол коды А

Жол коды

алғашқы оқудайындық жаттығу

3

спорттық жетілдіру

4

5

Соның ішінен қоғамдық жаттықжоғары тырушыспорт шеберлігі лар жəне төрешілер атағын алғандар 6 7

Барлығы соның ішінде Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдары Басқа ұйымдар Жеке ұйымдар

Спорттықсауықтыру лагерлер саны, бірлік 1

Ондағы орындар, бірлік

Лагерлерге шыққан оқушылар саны, адам 3

2

Барлығы соның ішінде Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдары Басқа ұйымдар Жеке ұйымдар

А

Б

Б

1

жоғары

I

II

Штаттағы жаттықтырушылар саны

2

3

4

5

1

Жол коды

Спорт түрі

А

Соның ішінде арнайы білімі бар жоғары орташа 6

7

барлығы

соның ішінде - Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы

8

9

Б

________________________________________ ________________________________________

Бас бухгалтер ______________________________________

9 сынып 4

Барлығы

1 курс 7

2 курс 8

3 курс 9

Соның ішінде: 7 сынып 2

1

8 сынып 3

9 сынып 4

10 сынып 5

11 сынып 6

1 курс 7

2 курс 8

Мекенжайы ________________________ Телефоны____________________________ Электрондық пошта мекенжайы ___________________________________

Атауы

Барлығы

Б қабылданды түлектер саны спорттық қызметті жалғастырушы түлектер саны шығарылды оның ішінде: аяқтауына орай 11 сынып IІI курс нормативтерді орындамағаны үшін денсаулығына байланысты өз қалауы бойынша оқуға түскендер: «Дене шынықтыру ЖОО-ға2 жəне спорт» мамандығы колледжге бойынша басқа мамандықтар ЖОО-ға бойынша колледжге жұмысқа Қазақстан Республикасының Қарулы күштеріне шақырылды

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.6.1 4.6.2 4.6.3 4.6.4 4.6.5 4.6.6

1 разряд

1

2

Оның ішінде: спорт спорт шеберлігіне шеберлері үміткерлер 3 4

халықаралық дəрежедегі спорт шеберлері 5

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________ М.О.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2012 жылғы 23 қазан №288 бұйрығына 4-қосымша «Спорт мектептері туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың (коды 7681204, индексі 5-ДШ, кезеңділігі жылдық) статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық 1. Бұл «Спорт мектептері туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 7681204, индексі 5-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Спорт жəне дене шынықтыру істері жөніндегі агенттігімен əзірленген жəне ведомстволық статистикалық байқаудың «Спорт мектептері туралы есеп» статистикалық нысанын (коды 7681204, индексі 5-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыруды нақтылайды. 2. Осы статистикалық нысанды толтыру мақсатында мынадай анықтамалар қолданылады: 1) балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі (БЖСМ) – мектептерге спорт саласында көмек жасауға арналған мектептен тыс мекеме; 2) бірыңғай спорттық сыныптама – спортшылардың көрсеткен нəтижелеріне байланысты оларды шеберліктеріне байланысты жəне атақтар беруді жіктеу. 3) ерікті спорт қоғамдары (ЕСҚ) – дене тəрбиесі жəне спортпен қоғамдық бастамада ұйымдасқан түрде айналысқысы келген азаматтарды біріктіретін, өзін-өзі басқаратын ұжым; 4) Мамандандырылған балалар мен жасөспiрiмдер спорт мектебі (МБЖСМ) жəне олимпиадалық резервтің мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер мектебі (ОРМБЖМ) - дене шыңықтырусауықтыру жəне спорттық қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын іске асыратын оқу-тəрбие мекемесі. 2. Статистикалық нысанмен бірге еркін түрде сипаттама есеп ұсынылады, онда есептің əр бөлімі бойынша өңірдің спорттың көрсеткіштерінің өсу қарқыны дене шынықтыру жəне спортты басқару органы жəне спорт мектебінің басқа ведомстволық бағыныстылығы бөлігінде алдыңғы жылмен салыстырылып көрсетілуі керек. Сипаттама есепте жоғарыда көрсетілген ведомстволық бағыныстылыққа сəйкес спорт мектептері қызметінің қаржылық шығыны бөлігі бойынша салыстырмалы деректерді көрсету қажет, онда мына көрсеткіштер болу тиіс: - жалақы; - сауықтыру компаниясы; - жарыстар мен оқу-жаттығу жиындарына қатысу; - спорт ғимаратын ұстау, жалдау; материалдық-техникалық қамтамасыз ету – экипировка, спорттық мүкəммалдар мен құралжабдықтарды сатып алу, коммуналдық қызмет жəне басқа шығындар (кеңселік, пошталық шығыстар, телефон байланысы). Сипаттамалық есепте материалдық-техникалық базаға дене шынықтыру жəне спорт басқару органы мен басқа мекемелердің спорт мектептері бойынша бөлек жинақталған талдауды қарастыру қажет. 1. Спорт түрлері бойынша бөлімше жыл соңындағы жұмысының негізгі көрсеткіштері Шұғылданушыларды статистикалық есепке алу жаттығу топтарының жұмысын есепке алу журналы бойынша қатаң жүргізіледі. 1.1-бөлімінде Б-бағанында спорт мектебінде дамытылатын спорт түрлері көрсетіледі, ал 1-бағанда аталған спорт түрлерінен бөлімшелер саны көрсетіледі. 2, 3, 4, 5, 6-бағандарда – оқу топтарының саны көрсетіледі. 1.2-тармақшада 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11-бағандарда дайындық кезеңіндегі шұғылданушылар (адам) саны жиынтықталады. 1-бағанда 2-11-бағандағы көрсеткіштердін жиынтығын көрсетіледі. 1.3-тармақшасының 2, 3, 4, 5, 6-бағандарда бірыңғай спорттық сыныптамаға сəйкес спорттық разрядтар мен спорттық атақтары бар спортшылар есепке алынады. 7, 8, 9, 10-бағандарда спортшыларға есептік есептілік кезеңде берілген спорттық атақтар мен разрядтар есептеледі. 1.4-тармақшада 1-бағанда спорт түрлері бойынша жаттықтырушы-оқытушылар құрамының жалпы саны есептеледі. 6,7-бағандарда тек штаттағы жаттықтырушы-оқытушылар ғана есепке алынады (5-баған). 6-7-бағандарда білім туралы мəліметтер кəсіптік білім мекемесінің толық курсын аяқтағаны туралы құжаттың негізінде толтырылады. 2. Ведомстволық бағыныстағы спорт мектептері бойынша жиынтық деректер 2.1-тармақшада статистикалық есепке штаттағы əкімшілік лауазымдағы (директор, оқу, тəрбие, ісінің меңгерушілері нұсқаушылар) қызметкерлер жатады. Білімі туралы мəліметтер кəсіптік білім мекемесінің толық курсын аяқтағаны туралы құжаттың негізінде толтырылады. «Мектептерді ұстаудың шығыстары (мың. теңге)» деген 5-бағанда жұмсалған шығыстардың толық сомасы көрсетілуі тиіс, соның ішінде: дене шынықтыру мен спорт саласындағы жергілікті атқарушы органнан; барлық деңгейдегі білім басқару органдарынан; ведомстволардан; кəсіподақтар жəне бюджеттен тыс көздерден алынған қаражат (мың. теңге); спорттың мекеменің өзін ұстауы үшін есептік жылға жұмсаған шығыстары көрсетіледі. 6-бағанда спорт ғимараттарын жалдауға жұмсалған қаржы сомасы көрсетіледі. 2.2-бөлімде бағынысында мектебі бар ұйым, соның ішінде жеке меншік ұйымдар көрсетіледі. «Барлығы» деген 1-бағанда ведомстволық бағыныстылығы бойынша (білім жəне дене шынықтыру мен спорт) спорт мектептерінің саны ( БЖСМ, ОРМБЖМ, БЖСМ) көрсетіледі. 2-бағанда 1-бағандағыдан балалар мен жасөспірімдер сапорт мектептерінің саны бөлек көрсетіледі. 3-бағанда 1-бағандағыдан мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері бөліп көрсетіледі. 2.3-бөлімде спорт мектептерінде оқитын оқытушылардың саны көрсетіледі. 1-бағанда спорттық топқа бірінші оқу жылына қабылданғандардың жалпы санынан, оқужаттығу топтарына қабылданған оқушылардың саны көрсетіледі. 2-бағанда спорттық топтарға бірінші оқу жылына қабылданғандардың жалпы санынан, спорттық жетілдіру тобына қабылданған оқушылардың саны көрсетіледі. 3, 4, 5, 6-бағандарда спорттық дайындық кезеңдерінің өтуі туралы мəліметтер көрсетіледі. 7-бағанда қоғамдық жаттықтырушылар жəне төрешілер атағын алғандардың саны көрсетіледі. 2.4-тармақшасында спорттық-сауықтыру лагерлердің саны жəне осы лагерлерге шыққан оқушылардың саны есепке алынады. 1, 2, 3-бағандарда спорт лагерлерінің, орны жəне оқушылардың жалпы саны көрсетіледі. 3. Арифметикалық - қисынды бақылау: 1-тарау. «Спорт түрлері бойынша бөлімше жыл соңындағы жұмысының негізгі көрсеткіштері»: 1.2-кіші бөлімнің «Барлығы» деген 1-бағанының жиынтығы 2-11-бағандардың қосынды санына тең. 1.3-кіші бөлімнің «Барлығы» деген 1-бағанының жиынтығы 2-10-бағандардың қосынды санына тең. 1.4-кіші бөлімнің «Барлығы» деген 1-бағанының жиынтығы 2-7-бағандардың қосынды санына тең. 2, 3, 4-бағандардың қосынды саны 5-бағанның жиынтығына тең немесе одан кіші; 5-бағанның жиынтығы 6,7-бағандардың қосынды санына тең; 2-тарау. «Ведомстволық бағыныстағы мектептер бойынша жиынтық деректер»: 2-бағанның жиынтығы 3, 4-бағандардың қосынды санына тең. Қисынды бақылаудың шарттары - «Барлығы» деген 1-жолдың саны жиынтығы 2-6 жолдардың қосынды санына тең.

А

Б

Спорт түрі

Спорт түрі

А Оның ішінде орын алды: 1-3 орын 4-6 орын 2 3

Б

18 жас 19 жас 20 жас 21 жас жəне жоғары Барлығы

А 14 жас жəне төмен 15 жас 16 жас 17 жас 18 жас 19 жас 20 жас 21 жас жəне жоғары Барлығы

Жынысы

Б ұл қыз ұл қыз жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер

Жасөспірімдер құрамы 3

1 спорттық разряд

спорт шеберіне үміткер 3

2

Соның ішінде: спорт халықаралық шебері дəрежедегі спорт шебері 4 5

ұлттық құраманың мүшесі 6

20

21

Тұрақты құрамдағы əйелдер саны

Спорт шебері

2

3

Барлығы спорт шеберлігіне үміткерлер 2

1

Жол коды

Спорт түрі

Барлығы

А

Б

1

2

Қазақстан Республикасының жастар, жасөспірімдер құрама командасына кандидаттар 4

Соның ішінде: спорт халықаралық шеберлері дəрежедегі спорт шеберлері 3 4

4

6 7 8

9

10 11 12

Қазақстан Республикасының негізгі құрама командасына кандидаттар 5

13 14

15 16 Еңбек сіңірген Есептік жылда спорт шеберлері мектептен шығып кетті 5 6

17 18 19

Оның ішінде санаты бар жоғары I II 2

3

Білімі бар Штаттағы дене соның ішінде жаттықтырушылардың саны шынықтыру жоғары 5 6 7

4

Жол коды

Жоғары спорт шеберлігі мектептерінің, республикалық олимпиадалық даярлау орталықтарының саны

А

Б

Спорт Хауыз Оның залдарының саны ішінде саны7 жабық 1

2

Мектепті ұстауға кеткен шығындар, барлығы

3

4

Спорттық ғимараттарды пайдаланғаны үшін жалға алу төлемақысы 5

2.2 Жоғары спорт шеберлігі мектептерін, олимпиадалық даярлау жəне олимпиадалық резервті даярлау орталықтарының кадрлармен қамтамасыз ету

________________________________________

Оның ішінде: жоғарғы дене шынықтыру білім бар 2

1 спорттық разряд

спорт шеберіне үміткер

2

3

Соның ішінде спорт халықұлттық шебері аралық құраманың дəрежедегі мүшесі спорт шебері 4 5 6

əр спорт түріне жеке, керек болса қосымша парақтарда толтырылады

________________________________________ ________________________________________

21

3

Мекенжайы ________________________ Телефоны____________________________ Электрондық пошта мекенжайы ___________________________________

Мекенжайы ________________________ Телефоны____________________________ Электрондық пошта мекенжайы ___________________________________

Орындаушының аты-жөні ___________________________ тел. ___________________ Басшы ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

Бас бухгалтер ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________ М.О.

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2012 жылғы 23 қазан № 288 бұйрығына 6-қосымша «Мамандандырылған оқу-спорттық мекемелер туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың (коды 7691204, индексі 7-ДШ, кезеңділігі жылдық) статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық 1. Бұл «Мамандандырылған оқу-спорттық мекемелер туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 7691204, индексі 7-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Спорт жəне дене шынықтыру істері жөніндегі агенттігімен əзірленген жəне ведомстволық статистикалық байқаудың «Мамандандырылған оқу-спорттық мекемелер туралы есеп» статистикалық нысанын (коды 7691204, индексі 7-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыруды нақтылайды.

Басшы ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

Бас бухгалтер ______________________________________

(аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

_______________________

орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл

елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық

1 балл

10 балл

10 балл

1 балл 1 балл 1 балл

елеусіз бұзушылық

1 балл

Бұзушылық түрлері 3 өрескел бұзушылық өрескел бұзушылық

Балл саны Нəтижелері (+/-) 4 5 20 балл 20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

орташа бұзушылық орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл 10 балл 10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық елеусіз бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық

10 балл

елеусіз бұзушылық

1 балл

10 балл

1 балл

1 балл 1 балл 1 балл 1 балл 1 балл

1-ші топтағы объектілерді бөлу бойынша баллды есептеу № 1 1 2 3

Бұзушылықтың сипаты 2 елеусіз бұзушылықтар орташа бұзушылықтар өрескел бұзушылықтар

Бұзушылықтың сипаты 2 елеусіз бұзушылықтар орташа бұзушылықтар өрескел бұзушылықтар

№ 1 1 2 3

Бұзушылықтың сипаты 2 елеусіз бұзушылықтар орташа бұзушылықтар өрескел бұзушылықтар

Балл диапазоны 5 121 баллдан бастап жəне одан жоғары

Критерий саны 3 5 10 6

Баллдарды есептеу 4 1 критерий = 1 баллмен 1 критерий = 10 баллмен 1 критерий = 20 баллмен

Балл диапазоны 5 101 баллдан бастап 120 баллға дейін

Критерий саны 3 6 10 5

Баллдарды есептеу 4 1 критерий = 1 баллмен 1 критерий = 10 баллмен 1 критерий = 20 баллмен

Балл диапазоны 5 0 баллдан бастап 100 баллға дейін

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийлеріне 4-қосымша Бекітемін Бас мемлекеттік санитарлық дəрігер _____________________ _____________________ А.Т.Ə., қолы Мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау объектілері үшін тəуекел дəрежесін анықтау _______________________________________ объектінің атауы № Объектінің атауы

Тəуекел Объектіні тобы тексерудің жоспарланған саны

Объектіге Анықталған нақты бұзушылық жүргізілген саны тексеру саны

Балл диапазоны

1

3

5

7

2

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2012 жылғы 23 қазан № 288 бұйрығына 8-қосымша «Мамандандырылған спорт мекемелері туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың (коды 7701204, индексі 8-ДШ, кезеңділігі жылдық) статистикалық нысанын толтыру жөніндегі нұсқаулық 1. Бұл «Мамандандырылған спорт мекемелері туралы есеп» ведомстволық статистикалық байқаудың статистикалық нысанын (коды 7701204, индексі 8-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыру жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 23-бабы 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Спорт жəне дене шынықтыру істері жөніндегі агенттігімен əзірленген жəне ведомстволық статистикалық байқаудың «Мамандандырылған спорт мекемелері туралы есеп» статистикалық нысанын (коды 7701204, индексі 8-ДШ, кезеңділігі жылдық) толтыруды нақтылайды. 2. Осы статистикалық нысанды толтыру мақсатында мынадай анықтамалар қолданылады: 1) Бірыңғай спорттық сыныптама – спортшылардың көрсеткен нəтижелеріне байланысты оларды шеберліктеріне қарай разрядтар мен атақтар беру жүйесі. 3. Осы статистикалық нысан бойынша мыналар есеп береді: - республикалық жоғары спорт шеберлігі мектептері; - республикалық олимпиадалық даярлау орталықтары; - дене шынықтыру жəне спорт саласындағы жергілікті атқарушы органдар облыс аумағында орналасқан барлық мектептер мен орталықтар үшін. 4. Есепке мектептер мен орталықтарда дамтылатын спорт түрлері, оқу топтарының саны, дайындалған разрядшы спортшылар мен жаттықтырушылар саны алынады. 5. 1.1-кестенің Б-бағанында жоғары спорт шеберлігі мектептері мен олимпиадалық даярлау орталығында дамытылатын спорт түрлері көрсетіледі. 1-бағанда аталған спорт түрі бойынша бөлімшелер саны. 2, 3-бағандарда - оқу топтарының саны. 6. 1.2-кестенің 1-бағанында ауыспалы құрамда шұғылданатындардың саны көрсетіледі. 2-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатындардың саны көрсетіледі. 3, 4-бағандарда – оқу топтарында шұғылданатын адамдар саны. 5-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатын əйелдер саны (2-баған). 6-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатын 17 жасқа дейінгі спортшылар саны (2-баған). 7-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатындар арасынан 18-20 жастағы спортшылар саны (2-баған). 8-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатындар арасынан 1-разрядты спортшылар саны (2-баған). 9-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатындар арасынан спорт шеберлері саны (2-баған). 10-бағанда тұрақты құрамда шұғылданатындар арасынан халықаралық дəрежедегі спорт шеберлері саны (2-баған). 7. 1.3-кестенің 1-бағанын есептік кезеңде дайындалған спорт шеберлерінің саны. 2-бағанда есептік кезеңде алғаш рет дайындалған халықаралық дəрежедегі спорт шеберлерінің саны. 3-бағанда есепті кезеңде халықаралық дəрежедегі спорт шебері атағын дəлелдеген спорт шеберлерінің саны. 4-бағанда есептік кезеңдегі Қазақстан Республиканың жастар, жасөспірімдер құрама командаларына үміткерлердің саны. 5-бағанда есептік кезеңдегі Қазақстан Республикасының құрама командаларына үміткерлердің саны. 8. 1.4-кестенің 1-бағанында дене-шынықтыру ұжымынан мектепке қабылданған разрядтыспортшылардың жалпы саны көрсетіледі. 2,3,4,5-бағдарда 1-бағаннан спорт шеберлігіне үміткерлердің, спорт шеберлерінің жəне халықаралық дəрежедегі спорт шеберлерінің саны көрсетіледі. 6-бағанда есептік кезеңде мектептен кеткен спортшылар саны көрсетіледі. 9. 1.5-кестенің «Барлығы» деген 1-бағанында мектептің, орталықтың барлық жаттықтырушылар құрамы есепке алынады. 2,3,4-бағандарда біліктілік санатын тағайындау туралы куəліктің негізінде спорт түрінен жаттықтырушылардың тиісті біліктілік санаттары көрсетіледі. 5-бағанда дене шынықтыру білімі бар жаттықтырушылар саны көрсетіледі.

Баллдарды есептеу 4 1 критерий = 1 баллмен 1 критерий = 10 баллмен 1 критерий = 20 баллмен

3-ші топтағы объектілерді бөлу бойынша баллды есептеу

М.О.

600 метр жəне астам 4 Директор, директордың орынбасарлары, нұсқаушы-əдіскерлер жазылады

3

Критерий саны 3 4 10 7

2-ші топтағы объектілерді бөлу бойынша баллды есептеу № 1 1 2 3

əйелдер

Орындаушының аты-жөні ___________________________ тел. ___________________

Барлығы

10 балл

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийлеріне 3-қосымша

2. Жалпы көрсеткіштер 2.1 Жоғары спорт шеберлігі мектептерін, олимпиадалық даярлау жəне олимпиадалық резервті даярлау орталықтарын дамыту жөніндегі жұмыс

________________________________________

Атауы _______________________________________

20

Бұнда штаттағы жəне қоса атқарылатын жаттықтырушылар жазылады

Атауы _______________________________________

1

2 Зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер нəтижелерінің сəйкес еместігі (өлшеулердің жалпы санының 10%-нан жоғары) Тамақ сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), су сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), жұғындылар сынамаларының (жұғындылардың жалпы санының 2%-нан жоғары) зертханалық зерттеулері нəтижелерінің сəйкес еместігі Халықтың декреттелген тобында алдын ала жəне/немесе мерзімдік (инфекциялық жəне паразиттік аурулардың алдын алу жəне оларды таратпау мақсатында) медициналық тексерудің, вакцинациялаудың болмауы Дезинфекциялық, дератизациялық, дезинсекциялық заттар мен препараттарды, иммундық-биологиялық, дəрілік препараттарды сақтауға, пайдалануға жəне өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы Санитариялық-эпидемияға қарсы (профилактикалық) іс-шараларды ұйымдастыру жəне өткізу, инфекциялық бақылауды ұйымдастыру бойынша бұзушылық Объектінің жобалау қуатының артуы. Бір адамға/балаға/орынға аудан нормаларының сақталмауы Киім-кешектерді жинауға, жууға, тасымалдауға жəне сақтауға қойылатын талаптардың бұзылуы Объектінің құрылғысына жəне күтіп-ұстауға, үй-жайлардың жиынына, оларды орналастыруға жəне санитариялық-техникалық жағдайына, «таза» жəне «лас» ағындарды бөлуді қамтамасыз ету бойынша талаптардың бұзылуы Жабдықты күтіп-ұстауға жəне пайдалануға қойылатын талаптардың бұзылуы, технологиялық, салқындатқыш, өндірістік жəне медициналық жабдықтың болмауы, жеткіліксіздігі, жарамсыздығы, оны орналастыруға қойылатын талаптардың бұзылуы Сумен жабдықтауға, суды бұруға, желдетуге, жарықтандыруға, ауа баптауға, микроклиматқа қойылатын талаптардың бұзылуы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес тыйым салынған тамақтарды, бұйымдарды, азық-түліктер мен өнімдерді дайындау жəне пайдалану Өндіру жағдайларына (технологиялық үдеріске, өндіру технологиясына) қойылатын, ұсынылатын қызметтерге қойылатын талаптардың бұзылуы, өндірістік бақылауды ұйымдастыру Тамақ өнімдерімен жəне сумен жанасатын шикізаттың, тамақ өнімдерінің жəне жабдықтың қауіпсіздігін растайтын құжаттардың болмауы Жабдықты жəне мүкаммалды пайдалану қағидаларының, оларды күтіп-ұстауға, жууға жəне өңдеуге қойылатын талаптардың бұзылуы. Асхана мүкаммалын таңбалауға, технологиялық жабдықпен, қатты жəне жұмсақ мүкаммалмен жарақталуына қойылатын талаптардың бұзылуы Азық-түліктерді сақтау шарттары мен мерзімдерінің, дайын өнімді өткізу мерзімдерінің бұзылуы Жиһазға, спорт жəне ойын жабдықтарына, ойын жəне спорт алаңдарына қойылатын талаптардың бұзылуы Дезинфекциялау, дезинсекциялау жəне дератизациялау іс-шараларын өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы Еңбек жағдайларының, тұрмыстық қызмет көрсетуге, өндірістік гигиенаға қойылатын талаптардың бұзылуы Медициналық, егу кабинеттерін жарықтандыруға, жабдығына жəне күтіп-ұстауға қойылатын талаптардың болуы Қалдықтарды, оның ішінде медициналық қалдықтарды жинауға, сақтауға, тасымалдауға, залалсыздандыруға жəне кəдеге жаратуға қойылатын талаптардың бұзылуы Аумақты аймақтауға, күтіп-ұстауға жəне көгалдандыруға, санитариялық-аулалық қондырғылардың санитариялық жағдайына қойылатын талаптардың бұзылуы

3

Соның ішінде топтарда: спорттық жетілдіру жоғары спорт шеберлiгі 3 4

Халықаралық дəрежедегі спорт шебері алғашқы рет атақтарды растады

1

Критерийлер атауы

1 1 2

Тұрақты құрамның саны1 Жас шамасындағы Разрядты - спортшылар оқушылары 17 жасқа 18-20 жас 1 разряд спорт халықаралық дейінгі - спорт шеберлігіне шебері дəрежедегі спорт үміткер шебері 6 7 8 9 10

5

5

Тұрақты құрамда шұғылданатындар саны 2

орташа бұзушылық

3-ші топтың объектілері үшін тəуекел дəрежесін бағалау критерийлері

Оқу топтарының саны спорттық жетілдіру жоғары спорт шеберлiгі 2 3

Жол Жоғары спорт шеберлігі мектептеМектептің штаттық коды рінің, республикалық олимпиадалық əкімшілік кадрлары8 даярлау орталықтарының саны А Б 1

_______________________ 2

19

_______________________

7. Спорт түрі бойынша спортшылар құрамының жас-біліктілік сипаттамасы3 Жасы (жыл)

18

1.5 Жаттықтырушылардың саны, адам

Жастар құрамы 2

1

Спорт түрі Б

6. Есептік кезеңде қайта дайындалғандар спортшылардың саны, адам

17 жас

17

1.4 Қабылданған разрядты – спортшылардың саны, адам Жол коды А

5. Қазақстан Республикасының құрама командаларының құрамына енген спортшылар саны, адам

16 жас

Ауыспалы құрамда шұғылданатындар саны 1

Б

2

15 жас

16

1.3 Спортшылардың атақтар жəне разрядтар бойынша дайындалған саны, адам

осы жерде жəне одан əрі ЖОО – жоғарғы оқу орны

Б ұл қыз ұл қыз жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар жасөспірім ұлдар ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер ерлер əйелдер

1

Спорт түрі

_______________________

А 14 жас жəне төмен

15

1.2 Шұғылданатын спортшылардың саны, адам

Жол коды

1

Барлығы

14

Олимпиадалық даярлау орталықтары жəне олимпиадалық резервті даярлау орталықтары үшін ауыспалы құрамы көрсетіледі

Қатысты

Жынысы

13

1

А

Жасы

Б

Астана қаласы

Жабдықты күтіп-ұстауға жəне пайдалануға қойылатын талаптардың бұзылуы, технологиялық, салқындатқыш, өндірістік жəне медициналық жабдықтың болмауы, жеткіліксіздігі, жарамсыздығы, оны орналастыруға қойылатын талаптардың бұзылуы Сумен жабдықтауға, суды бұруға, желдетуге, жарықтандыруға, ауа баптауға, микроклиматқа қойылатын талаптардың бұзылуы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес тыйым салынған тамақтарды, бұйымдарды, азық-түліктер мен өнімдерді дайындау жəне пайдалану Өндіру жағдайларына (технологиялық үдеріске, өндіру технологиясына) қойылатын, ұсынылатын қызметтерге қойылатын талаптардың бұзылуы, өндірістік бақылауды ұйымдастыру Тамақ өнімдерімен жəне сумен жанасатын шикізаттың, тамақ өнімдерінің жəне жабдықтың қауіпсіздігін растайтын құжаттардың болмауы Киім-кешектерді жинауға, жууға, тасымалдауға жəне сақтауға қойылатын талаптардың бұзылуы Қалдықтарды, оның ішінде медициналық қалдықтарды жинауға, сақтауға, тасымалдауға, залалсыздандыруға жəне кəдеге жаратуға қойылатын талаптардың бұзылуы Медициналық, егу кабинеттерін жарықтандыруға, жабдығына жəне күтіп-ұстауға қойылатын талаптардың болуы Еңбек жағдайларының, тұрмыстық қызмет көрсетуге, өндірістік гигиенаға қойылатын талаптардың бұзылуы Жиһазға, спорт жəне ойын жабдықтарына, ойын жəне спорт алаңдарына қойылатын талаптардың бұзылуы Жабдықты жəне мүкаммалды пайдалану қағидаларының, оларды күтіп-ұстауға, жууға жəне өңдеуге қойылатын талаптардың бұзылуы. Асхана мүкаммалын таңбалауға, технологиялық жабдықпен, қатты жəне жұмсақ мүкаммалмен жарақталуына қойылатын талаптардың бұзылуы Аумақты аймақтауға, күтіп-ұстауға жəне көгалдандыруға, санитариялық-аулалық қондырғылардың санитариялық жағдайына қойылатын талаптардың бұзылуы

11

_______________________

Жарыстар дəрежесі

Негізгі құрамы 1

Бөлімшелердің саны

Жол коды

А

Олимпиада ойындары Азия ойындары əлем чемпионаты (үлкендер арасында) Азия чемпионаты (үлкендер арасында) əлемкубогы Азия кубогы Жеке жас санаттары бойынша əлем чемпионаты Жеке жас санаттары бойынша Азия чемпионаты Қазақстан Республикасының чемпионаты Қазақстан кубогы Жеке жас санаттары бойынша Республика чемпионаты 2

10

1-бөлім. Спорт түрінен бөлiмше жұмысының негiзгi көрсеткiштерi 1.1 Оқу топтарының саны, бірлігі Спорт түрі

№872

(Жалғасы. Басы өткен 116-нөмірде).

Жылдық Есептік кезең жыл Республикалық жоғары спорт шеберлігі мектептері, республикалық олимпиадалық даярлау орталықтары, қалалық, облыстық жоғары спорт шеберлігі мектептері, олимпиадалық резервті даярлау орталықтары, дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдар тапсырады Тапсыру мерзімі: республикалық жоғары спорт шеберлігі мектептері, республикалық олимпиадалық даярлау орталықтар Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істтері агенттігіне есептік кезеңнен кейінгі 5 қаңтарда, қалалық, облыстық жоғары спорт шеберлігі мектептері, олимпиадалық резервті даярлау орталықтары дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдарға - есептік кезеңнің 1 желтоқсанына, дене шынықтыру жəне спорт жөніндегі жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істтері агенттігіне - есептік кезеңнен кейінгі 5 қаңтарда тапсырады Тапсыру мерзімі: есептік кезеңнен кейінгі 5 қаңтар БСН коды

Жол коды

4.4 Жарыстарға қатысқан оқушылар саны, адам (аты-жөні, тегі, қолы) ___________________

2012 жылғы 19 желтоқсан

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийі мен тексеру парақтарының нысандарын бекіту туралы

Мамандандырылған спорт мекемелері туралы есеп

8-ДШ

Жол коды А

4.3 Есептік кезеңдегі оқушылар саны, адам

А 1 2 3

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы

Мемлекеттік статистиканың тиісті органдарына алғашқы статистикалық деректерді тапсырмау, уақтылы тапсырмау жəне дəйекті емес деректерді беру Қазақстан Республикасының «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» Кодексінің 381-бабына сəйкес əкімшілік құқық бұзушылық болып табылады

3 курс 9

класстарды оқушылармен толықтыру көрсетіледі

Жол коды

Орындаушының аты-жөні ___________________________ тел. ___________________ Басшы ______________________________________

1

8 сынып 3

Соның ішінде: 10 сынып 11 сынып 5 6

4.2 Мектеп-интернатта жəне колледжде оқушылар санын толықтыру, адам1

1

Мектепке Атағын иеленді Атағын Ерікті спорттық Жаттықтүскен иелену қауымтыружылы Спорт түрі Жаттығу, мерзімі, дастығының шының 3 салмақты бұйрық мүшесі аты-жөні, дəрежесі пен тегі, əкесінің жəне т.б. белгінің № аты 2 3 4 5 6 7

Атауы _______________________________________

7 сынып 2

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 4 желтоқсанда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8125 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Cтатистика агенттігі төрағасының 20___ жылғы «____» ________ Ведомстволық статистикалық байқау бойынша № ___бұйрығына статистикалық нысан 7-қосымша Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істтері агенттігіне тапсырылады Статистикалық нысанды www.stat.