Page 1

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасына ресми сапары табысты аяқталды

№102 (28041) 9 СƏУІР СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Кґршілес кґшбасшылар кездесуі Ќазаќстан-Ќытай ќарым-ќатынасыныѕ келешегі кемел екенін кґрсетті жеткізе алуының да арқасы. Академик Сахаров айтатын конвергенция, яғни екі қоғамдық жүйенің артықшылықтарын қатар ала білу саясаты дəл осы елде ойдағыдай жүзеге асуда. Алдыңғы жылы Вьетнамға барғанымызда да мемлекеттің даусыз жетістіктерін көріп, мəселе елді кімдердің басқаруында емес, қалай басқаруда екен-ау өзі деген ойға да қалғанбыз. Қатарында 82 миллионнан астам мүшесі бар Қытай коммунистік партиясы елді білікті басқаруда. Партияның өткен жылғы қарашадағы XVIII съезінде ҚКП Бас хатшысы болып Си Цзиньпин сайланды. Биылғы наурыздан бері Си Цзиньпин – Қытай Халық Республикасының Төрағасы.

Жаѕарєан елдіѕ жаѕа басшысы

Алпыс деген асқар жастың асуына биыл көтерілетін Қытай басшысының өмір жолына қарап

Сауытбек АБДРАХМАНОВ, «Егемен Қазақстан» – Боаодан (Қытай).

Азияныѕ алтын айдары 1992 жылы, егемендіктің елең-алаңында, тəуелсіздіктің табалдырығында, əлемдегі ең биік мінбер – Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының сессиясында сөйлеген сөзінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев: «Біз Азияда, таңғажайып жерде тұрамыз. Əлемнің барлық ең ірі діндері – иудаизм, буддизм, христиандық, ислам дəл біздің құрлығымыздың қасиетті жерінде дүниеге келген. Адамзаттың барша ұлы рухани ұстаздары – Лао Цзы мен Гаутама Буддадан, Иисус Христос пен Мұхаммедтен бастап Махатма Ганди деңгейлес осы заманның ең данышпан ойшылдарына дейін бəрі де дəл біздің жерден шыққан. Сондай Азия ғасырлар бойы жинақталған қазынаны ой елегінен өткізіп, құрлықтағы ынтымақтастық пен ұжымдық қауіпсіздіктің жаңа тұжырымдамасын елеп-екшей алмай ма?» деп жаһанға сауал салған еді. Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК) құру бастамасы ортаға осылай тасталған. Содан бері өткен 21 жыл Елбасымыз айтқан ұлылар мекені – бүкіл адамзаттың үштен екі бөлігіне əз ұя болған Азияның əлемдегі алар орнын барған сайын қомақты ете түсуде. Азияның алтын айдары, əрине, айдаһарлы алып Қытай. Он төрт елмен шектесіп, жағалауларын үш теңіздің суы шайып жатқан Қытай Халық Республикасы жер көлемі жөнінен Ресей мен Канаданы ғана алға салады, ал ел ауқымы жағынан ешкімге қарасын да көрсетпейді: 2011 жылғы санақ бойынша мұндағы

халықтың саны – 1 миллиард 370 миллион адам. Бұл санға онша селт ете қоймасаңыз, онда Жер бетіндегі əрбір төртінші адам – қытайлық екенін қосып айтайық. Жақында қолымызға түскен бір кітапта Қытайдағы ағылшын тілін білетін адамдар саны АҚШтағы ағылшын тілін білетін адамдардан көп екендігі жазылған... Құлаққа кірмейтін сөз сияқты бір қарағанда. Бірақ, ақиқаты солай: мұндағы жеті адамның бірі ағылшынша білсе де АҚШтағы ағылшынша сөйлейтіндердің санынан асып түседі ғой. Ал бұл елде жаһанданудың жалғыз тіліне жетілгелі жанталасып жүргендер жылдан жылға артып барады. Шығыс жақ беттегі жағалаулы өңірлерде халықтың тығыздығы сондай, əр шаршы шақырымға 400 адамнан келеді екен. Қытайда 56 ұлттың өкілдері тұрады. Біздің қазақтар чжуандармен, ұйғырлармен, дүнгендермен, мяолармен, моңғолдармен, тибеттіктермен, корейлермен қатар саны миллионнан асатын аз ұлттар сапында аталады.

Сын саєатта сыр бермеген

Қытай елінің ғасырлар бойы бұғылып келген ішкі қуаты соңғы отызшақты жылда айшықтала ашылды. Данышпан Дэн Сяопин бастап берген реформалар жемісті жалғасып жатыр. Аспанасты елінің алапат əлеуеті жаһанды қамтыған қаржы дағдарысы тұсында тіпті, тамаша танылды. «Бүгінде бүкіл адамзаттың дағдарыс қыспағында тұрғаны белгілі. Ел-елде, жер-жерде: «Енді не болады, бұл қиындықтан шығудың жолы қайда, ол сүрлеуді кім салады?» деген сауалдың төңірегінде бас қатыру көп. Сондайда біледі-ау дейтіндердің талайы Қытай жаққа назар салып отыр. Бүкілəлемдік банктің сарапшылары

ҚХР экономикасы тұрақтылық белгісін байқатуда, əлемді дағдарыстан сүйреп шығаратын локомотив АҚШ емес, нақ осы Қытай болады деп санайтыны рас», деп жазған екенбіз Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Боао экономикалық форумына мұнан бұрынғы қатысуы жайындағы репортажымызда («Егемен Қазақстан», 2009, 17 сəуір). Солай екенін одан бергі төрт жылдың өзі көрсетіп берді. Дағдарыс басталғанға дейін Қытай 2 триллион долларлық валюта резервін жинақтаған болса, қазір оған тағы 1 триллион қосып үлгерген. Басқа жұрттың қалтасы жұқарып жатқанда, бұлар байып барады. Өткен жылы Қытайдың қаржылық емес тікелей экспорттық инвестициялары 38 пайызға артып, 60 миллиард долларға жетіпті. 2010 жылы қаржы əлемін қайран қалдырған жай Қытай ақшасының Батыс жартышарды жаулап алғаны, АҚШтан асып Бразилияға, Канадаға, Аргентина мен Экваторға жеткені болды (www.russia-off.ru). Əрине, əлемдік қаржы дағдарысының Қытайға атымен ықпал етпеуі мүмкін де емес еді. Саньядан жолдаған алғашқы мақаламызда (2013, 6 сəуір) елдің ішкі жалпы өнімінің көптеген жылдар қатарынан 10 пайыздық өсіммен келіп, соңғы екі жылда ол қарқынның бірер пайызға баяулағанын айта кеткенбіз. Соның өзінде де мұндайлық күрделі жағдайда тұрақтылықты сақтап қана қоймай, өркендеуге де мүмкіндік тапқан алып елдің табыстары тəнті етпей қоймайды. Бұл табыстар осыншама халықты ши шығармай ұстап, жұмыс тауып, тойындырып, киіндіріп, артылғанын сыртқа шығарып отырған қоғамның бастаушы күші – Қытай коммунистік партиясының жаңарған жағдайға бейімделе білуінің, нарық пен жоспардың үйлесімділігіне қол

отырсаңыз, оның партиялық жұмыста əбден ысылғанын көресіз. Осыдан отыз жылдан астам уақыт бұрын Хэбэй провинциясындағы Чжэндин уездік партия комите тінің хатшысы болған Си Цзинь пин 2007 жылы Шанхай қалалық партия комитетінің хатшылығына сайланғанға дейін елдің əрқилы өңірлерінде партком хатшысы қызметтерін абыроймен атқарған. 2007 жылы ҚКП Орталық ко ми теті Саяси бюросының мүшелігіне, ал 2008 жылы ҚХР Төрағасының орынбасарлығына сайланғаннан, əсіресе, 2010 жылы ҚКП Орталық комитетінің Орталық əскери кеңесі төрағасы ның орынбасарлығына тағайын далғаннан бастап елдің келесі басшысы Си Цзиньпин болатындығы басы ашық жайға айналған еді. Қытайда мемлекет тізгінін сеніп тапсыратын тұлғаны билік басындағы партия жылдар бойы іздейді, табады, ірік тейді, таңдайды, зерттейді, сы найды, тексереді, үйретеді, ши ратады, шыңдайды, сөйтеді де сəт сағаты соққанда партия жетекшілігіне алып келеді. Партияны кім басқарса, елді сол адам басқаратыны баршаға белгілі. «Егемен Қазақстанның» Си Цзиньпин Қытай Компартиясы Орталық комитетінің Бас хатшысы болып сайланатын күні жариялаған бір беттік талдау ма қаласын (2012, 15 қараша) «Қытайдың жаңа басшысы» деп атағаны сондықтан. Мақалада Си Цзиньпиннің əкесі Си Чжоңсюнь үлкен лауазымды қызметтер атқарғаны, ол дүниеге келетін 1953 жылы ҚХР Министрлер кабинетінің бас хатшысы болғаны, Маоның «мəдениетті революциясының» тұсында күмəнділер қатарына қосылып, қияндағы бір провинцияға жер аударылғаны, сол жақтан

1978 жылы ғана оралғаны, Си Цзиньпиннің бала күннен азапты ауыр еңбекпен шынығып өскені айтылады. «Ол жылдарда мен, ара-тұра бір ауырып қалған кезде болмаса, 365 күнді мүлде демалыссыз өткізіп жүрдім. Істемеген жұмысым қалған жоқ. Жауыншашынға қарамай ауыл адамдарымен бірге шөп шауып, мал бақтым. Кейде 100 кило бидай салынған дағарды иыққа салып алып, ондаған шақырым жерге жаяу тасыған кездеріміз де болды...», деп еске алады екен өзі. Қаладағы оқудан үйіне келген кезінде шамаданы тек кітаппен толатынын əуелде ауылдастары күлкі де етіпті. «Сөйтсек, ол шынында да кітапқұмар бала екен. Сондай азапты, ауыр жұмыс істеп жүрсе де Си Цзиньпиннің қолынан кітап түспейтін. Таңғы ас үстінде, түскі ас кезіндегі үзілісте, кешке қарай сығырайған май шамның жарығында кірпіштей-кірпіштей қалың кітаптардан бас алмайтын», дейді екен ауылдың бір қариясы.

«Кірпіштей-кірпіштей» демекші, Си Цзиньпин жақында Ресейге ресми сапары кезінде елдің зияткер элитасын орыс əдебиетін соншалықты жетік білетіндігімен, əйгілі шығармалардың барлығын оқып шыққандығымен қайран қалдырды. Газеттердің біріндегі «Си Цзиньпин и Чернышевский» деген мақалада оның жас күнінде «Не істеу керек?» романының кейіпкеріне қатты еліктегені, шегелердің үстінде ұйықтайтын Рахметов сияқты қарлы борандарда əдейі далаға кетіп қалып, желді аязда өзін өзі сынайтыны сондайлық тəнтілікпен жазылды да.

Кґршісі дўрыстыѕ кґѕілі тыныш

Қай көршінің де дұрысы жақсы. Əсіресе, ол көршің мемлекеттілігінің бес мың жылдық тарихы бар ел болса, ол көршіңнің елі өзіңнің еліңнен шамамен сексен еседей көп болса, ол көршіңнің жері өзіңнің жеріңнен шамамен төрт есеге жуық еседей үлкен болса, ол көршіңнің экономикасы өз еліңнің экономикасынан шамамен алпыс еседей қуатты болса тіпті дұрыс. Қытай сондай ел. Нұрсұлтан Назарбаев тəуелсіздіктің таңсəрі шағынан-ақ Қытайдың геосаяси салмағын да, экономикалық əлеуетін де таразыға дəл тартып, ұлы көршімізбен стратегиялық қарым-қатынасқа айрықша басымдық берді. Ең алдымен кешегі кеңес-қытай қатынастарынан мұраға қалған шетін мəселені – шекараны шешуге кірісті. Осы жолда бар білімбілігін, тəлім-тəжірибесін, қажырқайратын, дипломаттық дарынын жұмсады. Сол тұстағы Қытай басшылығымен адами достық байланысын да орайымен пайдаланды.

(Соңы 2-бетте).

150 елге таралатын Ќазаќстан Президенті Нўрсўлтан Назарбаев Ќытайдыѕ «Сhina Daily» ќоєамдыќ-саяси газетіне сўхбат берді

Қазақстан Президенті өңдеу саласында жəне өзге де шикізаттық емес салаларда екіжақты ынтымақтастық алдыңғы кезекте тұрғанын атап өтіп, екі елдің қазірдің өзінде кең ауқымды жобаларды белсене іске асырып жатқанына тоқталды. Мəселен, көлік саласындағы өз ара іс-қимылдың жандануы «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық автомобиль магистралінің қазақстандық телімін пайдалану арқылы қамтамасыз етіледі. Болжам бойынша, 2015 жылы оның жұмысының басталуы екі ел арасындағы жүк тасымалы көлемін 12 миллион тоннадан 33 миллион тоннаға дейін арттыруға мүмкіндік береді. 2012 жылы екі ел арасындағы темір жол арқылы жүк айналымы 16 миллион тоннадан асты. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы атап көрсеткендей, мүмкіндіктер арта түсуде. Өткен жылғы желтоқсанның соңында «Алтынкөл–Қорғас» темір жол өткелі пайдалануға бе ріл ді, ол Қытайдан Орталық Азия мен Парсы шығанағы елдеріне жүк жеткізілетін арақашықтықты 500 шақырымға қысқартты. Бұл бағыт бойынша 2015 жылға қарай жүк айналымы 4,5 миллион тоннаға жетеді деп күтіліп отыр. Ал келешекте оның жыл сайынғы қуаты 25 миллион тоннаға жетеді. Сонымен қатар, Қазақстандағы «Қазақстан темір жолы» компаниясы Қытайдың Ляньюньган портында терминал құрылысын салу мəселесін пысықтауда. Нұрсұлтан Назарбаев екі көршілес елдің тағы да бірқатар жобаларды іске асырып жатқанын атап өтті. Оның ішінде электр энергиясын генерациялау саласында, күн сəулесін, желді пайдаланатын стансаны жəне су электр стансасын қоса алғанда, жалпы құны 1,2 миллиард доллардан асатын 4 жоба бар. Осылайша, шикізаттық емес саладағы ынтымақтастық үдеме лі қарқынмен дамып келеді. Қазақстан Президенті осыған орай қолда бар мол мүмкіндіктің бə рі нің кеңінен пайдаланылатынына сенім білдірді.

Мұнай-газ индустриясынан тыс өзара іс-қимыл аясын кеңейту жəне шикізаттық емес жоғары технологиялы сектордағы, ғылыми-зерттеу жəне білім беру салаларындағы серіктестікті күшейту қажеттігі пісіп-жетілді. Мемлекет басшысы Астана мен Пекиннің қарым-қатынасы туралы айта келе, дəйекті көп деңгейлі өзара іс-қимыл қуатты, сындарлы жəне практикалық байланыстарға айналғанын атап өтті. Бұл бүгінде тату көршілік пен өзара сыйластықтың үлгісі болып отыр. Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясында Қытаймен қарым-қатынасты нығайту біздің еліміздің сыртқы саясаттағы басымдығы болып саналады. Екі мемлекет арасында еңсерілмейтін ешқандай қайшылық жоқ. Бір ғана сын-қатер бірлес кен жобалардың тиімділігін одан əрі арттыра түсуге, сондайақ, өзара іс-қимыл аясын кеңейте түсуге байланысты болып отыр. Қазақстан Президенті біздің республикамыз бен Қытайдың ынтымақтастығы ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу барысында оның тиімділігін арттырып қана қоймайды, ұзақ мерзімге арналған бірлескен жобалардың жаңа перспективалық бағыттарына жол ашады деген пікірін білдірді. Шанхайда өткен ЭКСПО-2010 көрмесі қатысушылар мен келушілер саны, экспозиция ала ңы жөнінен рекордтық көрсет кішке қол жеткізді. Қытай мұн дай іс-шараны өткізу үшін ұйымдастырушылық жағынан да, техникалық жағынан да жаңа стандарт ұсынды. Мемлекет басшысы Қытай компаниялары көрме нысандары құрылысын салуға жəне соған сəй кес инфрақұрылым түзуге қызығушылық танытатынына сенім білдірді. Бірақ, сонымен қатар, ЭКСПО-2017 көрмесінің негізгі тақырыбына айналатын баламалы энергетика саласындағы бірлескен жобалардың өзара ісқимыл үшін жаңа мүмкіндіктер ашуы жəне ынтымақтастықтың мəнді саласына айналуы өте маңызды.

Көңіл айту жеделхатын жолдады

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ұлыбритания жəне Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінің Премьерминистрі Дэвид Кэмеронға осы елдің бұрынғы Премьерминистрі Маргарет Тэтчердің қайтыс болуына байланысты көңіл айту жеделхатын жолдады.

Жеделхатта Мемлекет басшысының М.Тэтчердің қайтыс болғаны туралы хабарды терең күйзеліспен қабылдағаны айтылған. Нұрсұлтан Назарбаев оның Біріккен Корольдіктің дамуына жəне өркендеуіне орасан зор үлес қосқан ірі саяси қайраткер əрі дана тұлға ретінде дүние жүзіне танымал болғанын атап өткен. «Тэтчер ханыммен өткізген кездесулерімді əрдайым жылылықпен еске аламын жəне бұл жүздесулер елдеріміз арасындағы достық пен əріптестік қарым-қатынастардың негізі болып табылатынын сенімділікпен айта аламын», делінген жеделхатта. Мемлекет басшысы осындай қиын сəтте қайғыға ортақтаса отырып, Қазақстан халқының жəне жеке өзінің атынан М.Тэтчер отбасына жəне достас Ұлыбритания халқына шын ниеттен көңіл айтты.


2

www.egemen.kz

9 сəуір 2013 жыл

Кґршілес кґшбасшылар кездесуі

(Соңы. Басы 1-бетте). Бұл шын мəніндегі аса маңызды мəселенің осылай шешілуінің, 1660 шақырымдық шекараның достық пен ынтымақтастық шебі болып мəңгілікке шегенделуінің нəтижесін енді біздің балаларымыздың балаларының балаларының балалары, олардың үрім-бұтақтары көре беретін болады, жемісін тере беретін болады. Назарбаевтың қазақ тарихы алдында атқарған ұлы миссиясының бірі де осы – елінің айнала шебін түгел шегендеп, барлық шектес мемлекеттермен шекараларды бекемдеп бергендігі. Əсіресе, Қытаймен. Кешегі кеңестік кеудемсоқ көсемдердің бұл мəселені шешпек тұрмақ, əбден асқындырғанын, асқындырғаны сонша, 1969 жылы алдымен Даманскіде, артынша өзіміздің Жалаңашкөл маңында қанды қырғынға да ұластырғанын біз ұмыта қойған жоқпыз. Қазақстан басшысы содан кейін Қытаймен сауда-экономикалық қарым-қатынастарды жолға қоюға, елге инвестиция тартуға күш салды. Оның нақты нəтижелері қолмен қойғандай: 2012 жылы Қытаймен сыртқы сауда айналымы 23,9 миллиард долларды құраған, оның 16,5 миллиарды экспорт, 7,4 миллиарды импорт. Бұл елмен екіжақты ынтымақтастық мұнай-газ секторында тіпті қарқынды. Қазіргі бірлескен жобалардың арасынан «Қаражанбас» кен орнын дағы, «Маңғыстаумұнайгаз» акционерлік қоғамындағы, «Қашағандағы», Атырау мұнай өңдеу зауытындағы, Ақтаудағы битум зауытындағы, Шымкент мұнай өңдеу зауытын жаңғыртудағы жұмыстарды айтсақ та іс ауқы мын аңғарта аламыз. Жалпы, Қытаймен экономикалық байланыстарымызды арнайы мақала жазсаңыз да түгел қамтып айту қиын. Олар жайында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпиннің сенбіде өткен кездесуінде жан-жақты əңгіме қозғалды.

Келелі кездесу, кеѕінен кеѕесу

Алдымен айтарымыз – екі ел басшыларының кездесуі хаттамада көзделгендегіден анағұрлым артық созылғандығы. Мұның өзі Нұрсұлтан Назарбаев пен Си Цзиньпин ресми түрде алғаш рет жолығысып отырса да бірден-ақ ортақ тіл табысқанын, талқыланатын мəселелерді нақты сөз еткенін көрсетеді. Талқылайтын жай аз емес. Достық пен ынтымақтастық саясатын сабақтастық салтымен жалғастыру жолдарын ойластыру қажет. Экономикаға келсек, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» магистралінің сыртында (ол іске қосылатын кезде екі елдің арасындағы жүк тасымалы қазіргі 12 миллион тоннадан 33 миллион тоннаға артпақшы) «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбыры, «Қазақстан – Қытай» газ құбырының бірінші тармағының құ рылысы,

Мойнақ ГЭС-ін салу, Екібастұздың екінші ГРЭС-ін кеңейту, жел стансасының құ рылысы сияқты ірі жобалар баршылық. Баламалы қуат көздерін іске қосу мүмкіндігі де қарастырылып жатыр. Алматы түбінде күн батареялары, Шелек аңғарында жел қуатымен жұмыс істейтін қондырғылар орнатылмақ. Айта берсе көп. Келіссөздер қорытындысы бойынша үш құжатқа қол қою рəсімі өткізілді. «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы мен Қытайдың Халықаралық саудаға жəрдемдесу комитеті арасындағы Қазақстан-Қытай іскерлік кеңесін құру туралы, «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы мен CITIC Group арасындағы Ынтымақтастық туралы келісім мен Экономикалық жəне инвестициялық қатынастарды нығайтудың жол картасына, Қазақстан-Қытай мұнай құбырын кеңейту, іске қосу жөніндегі ынтымақтастықтың негізгі қағидаттары туралы Қы тай дың ұлттық мұнай-газ корпорациясы мен «Қазмұнайгаз» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы арасындағы келісімдерге қол қойылды. Қазақстан тарапынан алдыңғы екі құжатқа «Са мұрық-Қазына» ұлттық əлауқат қоры» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ө.Шөкеев, кейінгі құжатқа «Қаз мұ найгаз» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы басқарма төрағасының орынбасары Д.Берлібаев қол қойды. Келіссөздер нəтижесі бойынша Президент Нұрсұлтан Назарбаев қазақстандық журналистерге аз-кем əңгімелеп берді. Ел басы біздің əрқайсымыздың көкейімізден кетпейтін мəселеден бастады. «Си Цзиньпин мырза трансшекаралық өзендерді пайдалану ісінде Қытай Қазақстан экономикасына нұқсан келтіретін қадамдарға ешқашан бармайды деп мəлімдеді. Бұл мəселе жұмыс тобын құру жолымен келісімшарт негізінде шешіледі», деді Нұрсұлтан Əбішұлы. Жасыратын несі бар, бұл өзі əр азаматты алаңдататындай жай болатын. Ұпайымызды ұтқызбайтынымыз қатты қуантады. Қазақстан бидайын Қытайға экспорттау жөнінде де уағдаластық жасалыпты. Бірлес кен үлгілі аграрлық нысан қа лып тастырып, селекцияның озық жетістіктерін өзімізге ендіру мəселесі де қаралатын болыпты. Президент сенбіде бізге айтқан жағымды жаңалықтың бірі Тынық мұхит жағалауындағы Қытай порттарының бірінен Қазақстан жүктері үшін терминалға жер бөлінетіні болса, тағы бірі Бозой – Шымкент арасындағы газ құбырын салудың биыл жыл аяғына дейін бітетіні. «Өйткені, біз үшін Азия-Тынық мұхиты өңіріне шығу мүмкіндігі өте маңызды», деді Қазақстан Президенті. Елбасы келіссөз кезінде қытай тарапының көмегімен Астанада ұлттық би мен балет академиясын құру мəселесін де көтеріп, оның да оңды шешіміне қол жеткізіліпті. Қытай жағы ЭКСПО-2017 көрмесіне де

қызығушылық танытып, ел павильонын лайықты етіп салуға көңіл бөлетінін, сондай-ақ сол жылды Қазақстанның Қытайдағы туризм жылы деп атауды да ойластыратынын айтыпты. «Жасалып жатқан жаңа келісімдер жобалары Қытай басшысының биыл Қазақстанға ресми сапары кезінде қарастырылады», деді брифингтің соңында Елбасымыз. Сенбідегі мақалада Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Саньяға келген бетте «China Daily» га зетіне сұхбат бергенін бі рер сөйлеммен ғана айтып өткен едік. Өзінің сұхбатында Мемлекет басшысы Қазақстан – Қытай ынтымақтастығын одан əрі дамыту перспективаларына қатысты мəселелердің кең ауқымын қозғады. Оның ішінде сауда-экономикалық қарым-қатынасты, өңірлік қауіпсіздікті нығайту мəселелеріне баса назар аударылды. Атап айтқанда, Қазақстан Президенті Қытайдың жаңа басшылығы екіжақты ынтымақтастықты одан əрі дамытуды қамтамасыз етіп қана қоймай, сондай-ақ оларға қосымша серпін беретініне сенім білдірді. Қытайдың күн сайын шығатын қоғамдық-саяси «China Daily» газеті осы елде ағылшын тілінде үлкен тиражбен шығатын аса ықпалды да беделді басылым болып табылады. Оның таралымының 500 000-нан асатынының, əлемнің 150 еліне тарайтынының өзі көп жайды аңғартады. Елбасымыз сондай-ақ СС-TV телеарнасы үшін де сұхбат берді.

жерде тек реформалар мен инновациялар ғана дамудың жаңа белесіне шығара алатынын атап айтты. Қытай басшысының пікірінше, Азия дəстүрлі түрде реформаларға бейім. Бұл да назар аударарлық тезис. Негізінде Азия дəстүрге берік, ал жаңалықты жатсынғыштау саналып келеді ғой. «Азиатщина», «ленивый Восток» сияқты сүйекқашау сөздер сондайдан айтылады. «Бейбітшілік – бар кезінде бағаланбайтын байлық» деп бастап, жаһандық қауіпсіздік мəселелерін қозғаған Си Цзиньпин барша əлем

ғажап меже екендігі күмəнсіз. Бұл мақсатқа қол жететініне сенімділік ел экономикасының нақты көрсеткіштерімен нақты тиянақталды. «Біз тек қана алға қарай адымдайтын боламыз», деп кесіп айтты Қытай басшысы жиырма минуттық сөзінің соңында. Боао-Азия экономикалық форумының ХІІ сессиясында сөз сөйлеу кезегі үшінші болып тиген Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев осынау өкілді жиынды ұйымдастырушыларға, Қытай Халық Республикасының Төрағасы

елдерін бейбітшілікті жабыла қорғауға шақырды. «Біреулер үй тұрғызып жатқанда біреулердің сол үйдің іргесін қазып жатуы жараспайды», деп те өтті Қытай басшысы. Дəл осы күндерде айтпаса да болмайтын сөз бұл. Сонымен бірге, Си Цзиньпин халықтар таңдауын сыйлау, дəстүрлерді қадірлеу керектігін де еске салуды ұмытқан жоқ. «Əлемдік бəлішті қалай кесуді емес, сол бəлішті қалай үлкейтуді алдымен ойлау керек, сонда бəліш бəрімізге жететін болады», деді ол. Қытай Төрағасының сенбіде жасаған маңызды мəлімдемелері қатарында 2020 жылға қарай ел тұрғындарының жеке табысын 2010 жылғымен салыстырғанда екі есеге арттыру, ал 2050 жылға қарай аса қуатты, социалистік ұлы мемлекет құру міндеті алға қойылғанын жария еткенін бөле айту жөн. Қарапайым сөзге салып сөйлесек, бұл осы ғасырдың ортасына қарай Қытай əлемдегі бірінші мемлекетке айналады дегенді білдірсе керек. Əрі сол кезде де қазіргі қоғамдық құрылыс сақталатыны, яғни ол ұлы мемлекеттің социалистік жүйеде болатыны да ашық айтылып тұр. Он жылдың ішінде табысты екі еселеу деген де

Си Цзиньпинге қонақжайлылығы мен форумға қатысушыларға жасаған тамаша жағдайы үшін алғысын айтудан бастап, Боао форумын Азияның даму болашағы туралы зияткерлік пікірталастардың əлем таныған орталығы деп атады. «Форумның көкейкестілігі Азияның бүгінгі əлемде аса бөлекше маңызға ие болуымен күшейе түседі. Алдымен бұл жерде негізгі өндірістік əлеует шоғырланды. Одан кейін əлемдік рыноктың ауанын айқындайтын экономикалық орталық осы жаққа ойысты. Келесі кезең Азияның дамудың идеялары мен модельдерінің қайнар көзі ретінде орнығуы болатынына сенімдімін. Халықаралық өмірдің экономикадағы ғана емес, басқа салалардағы күн тəртібі де осында қалыптаса бастайды», деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан басшысы форумға қатысушыларды өз елінің экономикалық ахуалымен де таныстырды. Тұрақты ішкі саяси жағдайдың жəне дағдарысқа қарсы тиімді жүргізілген шаралардың арқасында Қазақстан дамудың оң динамикасын сақтап қала алды. 2012 жылдың қорытындысы бойынша елдің ішкі жалпы өнімі шамамен 6

Боаодаєы байыпты басќосу

Қытай мен қазақты ортақтастыратын жайлардың бірі – шығыс күнтізбесі. Аспанасты елінің басшысы Си Цзиньпин Боао форумындағы сөзін: «Біздің бұл форумымыз жұмыс істегелі он екі жыл болды. Қытай мəдениетінде он екі саны бір өмірлік циклдың аяқталуын білдіреді. Демек, Боао форумы келесі циклға ауысып, жаңа белесіне аяқ басты», деген сөздермен бастады. Қазақ та он екі жасты бір мүшел санап, мүшелге толуды да, мүшелден шығуды да ырымдап, атап өтіп жатады ғой. Осы он екі жылдың ішінде əлемде көптеген елдер жаңғыру жолына түсті, талай-талай жаңа проблемалар бас көтеруде, деген Қытай басшысы Азия құрлығының планетада алар орны артқан үстіне артып жатқанына назар аударды. Жалпы, Боаодағы сөз Си Цзиньпиннің мына қызметке кіріскелі бері халықаралық ауқымдағы жиында алғаш сөйлеуі болғандықтан да шығар, ҚХР Төрағасы бұл мінберді бірқатар маңызды мəлімдемелер жасау үшін де пайдаланатыны байқалып тұрды. «Біздің бəріміздің иелігімізге жалғыз ғана Жер шары тиген. Біз бəріміз жаһандық жалғыз ғана деревняда өмір сүрудеміз. Өзгерген дүниеде қасаң қалыптардан бас тартпайынша болмайды», деген Си Цзиньпин мына əлемді ендігі

пайызға өсті. Жалпы халықаралық резервіміз 87 миллиард доллардан асты (Сол арада Нұрсұлтан Əбішұлы «Халқы он алты миллиондық ел үшін бұл аз көрсеткіш емес» деп анықтай кетуді де ұмытқан жоқ). Еліміз инновациялық тұрпатты экономика құра отырып, жаңғыртуды жүзеге асыруда. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» магистральді көлік дəлізін салу арқылы біз «Ұлы Жібек жолын» жаңғыртып жатырмыз. Қазақстан елордасы – Астана 2017 жылғы ЭКСПО көрмесін өткізетін орын болып белгіленді. «Қазақстан-2050» Стратегиясы инновациялық экономикалық жəне əлеуметтік қағидаттарды мемлекет пен қоғам дамуының өзегі етіп алып отыр. Нұрсұлтан Назарбаев форумға қатысушыларға жауапкершілік пен ынтымақтастық негіздерінде жалпыға ортақ даму үшін барлық мемлекеттердің жүйелі жəне кешенді үйлесімді іс-қимылдары қажет деп санайтынын жеткізді. Бұл орайда нақты-нақты бес мəселені бөле айтты. Алдымен, дамуды жемісті жалғастыру қабылданатын шешімдердің пішініне байланысты болмақ. Барлық елдердің ұстанымдарын ескеру керек. 2012 жылдың мамыр айында Қазақстан «G-Global» алаңын құру идеясын ұсынды. Неге десеңіз, бұған дейінгі «G-8», «G-20» алаңдарының ешқайсысы да дағдарыстан шығу кілттерін таба алған жоқ. Екіншіден, қазіргі қиындықтарды еңсеру үшін əлемдік қоғамдастық барабар əрі тиімді қаржы архитектурасына бірте-бірте көшуі керек. Назарбаев əлемдік валюта жүйесін реформалау қажет деп санайтынын, өзінің бұл идеясын көптеген сарапшылар қолдайтынын жеткізді. Үшіншіден, жаңа сын-қатерлер мен қауіптерге қарсы тұрудың тиімді жолы ретінде Еуразия кеңістігіндегі ықпалдастық үдерістерін тереңдете түсуді атаған жөн. «Болашақта əлемдік бағалау жүйесінде басты орынды Еуразияның алуына барлық мүмкіндік бар», деп қадап көрсетті Назарбаев. Қазақстан басшысы жексенбіде жария еткен бұл тезисті дүние дидарындағы күштердің келешектегі арасалмағы туралы топшылаулардың нақтылыққа ауысып бара жатуының белгісі деп байыптаған жөн. Еуразия құрлығында қазірдің өзінде əлемдегі бүкіл өнімнің 50 пайыздан астамы шығарылады. Жер шары халқының үштен екі бөлігі осында тұратынын мақаланың басында келтіргенбіз. Оған бұл құрлықтағы демографиялық өсім басқа жақтағылардан анағұрлым артық екенін қосып қойыңыз. Құрлықтың көкейкесті мəселелерін шешудің төртінші тетігі ретінде дамудың эволюциялық жолы ХХІ ғасырдың білімі мен дағдыларына салынатын инвестицияға жоғары талаптар қоятынын дəйім ескеру қажеттігі аталды. Бесіншіден, əлемдік экономика Азия елдері арасындағы өзара іс-қимылдың кеңейе түсуіне барынша мүдделі. Бір айдан кейін Қазақстан елордасында Алтыншы Астана экономикалық форумы өт кізіледі, сол жерде Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен Дағдарысқа қарсы əлемдік конференция ұйымдастырылады, Боао форумының он екінші сессиясының нəтижелері сол конференцияда шешімдер қабылдауға септесетініне сенімдімін, деді сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев. Форум аясында Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Мексика Құрама Штаттарының Президенті Энрике Пенья Ньетомен, Бруней сұлтаны Даруссалам Хассанал Болкиахпен, Сингапурдың құрметті Аға министрі Го Чок Тонгпен, Халықаралық валюта қорының төрағасы Кристин Лагардпен, Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының төрбасы Вук Еремичпен кездесіп, көптеген маңызды мəселелерді талқылады.

Талќылау таєылымы Боао форумында айтылған пікірлерден біздің басты түйген ойымыз мынандай. Дағдарыстан шығарар басты қорытынды – жаһандық экономикалық қарымқатынастарды ауқымды түрде қайта құрылымдау қажет екендігін түсіну жəне соны мойындау. Бүгінде Азия өзінің экономикалық əлеуеті бойынша да, əлемдік саясатқа əсерықпалының деңгейі бойынша да ХХІ ғасырдағы халықаралық қарым-қатынастардың басты алаңына айналып келеді. Қазіргі таңдағы қарқынды дамуымен қатар, Азия бүкілəлемдік əлеуметтік жəне экономикалық жүйемен бірге елеулі сынақтарды да бастан ке шіруде. Олардың арасынан барған сайын күшейе түскен əлеуметтік тұрақсыздық пен жаһандық қаржы дағдарысының «екінші толқынының» қатері орнықты дамуға қатты қауіп төндіруде. Оларға су тапшылығын, табиғат ресурстары мен азықтүлік жетіспеушілігін, сондай-ақ демографиялық үйлесімсіздікті қоссаңыз, Азия ядролық қаруға ие əрі өздерінің əскери əлеуетін белсенді түрде арттырып жатқан мемлекеттер барынша шоғырланған құрлық екенін ескерсеңіз, жағдайдың тіпті де оңай еместігіне күмəніңіз қалмайды. Сонымен бірге, сарапшылардың көпшілігі жаһандық ахуалды тым қара бұлтты төндіре суреттейтіндей де көрінеді. Дағдарыс мүмкіндіктер де ашады, дейді біздің Елбасымыз. Дамудың қазіргі кезеңінің ерекшелігі адамзаттың жаңа сапалық сипатқа ауысуында. Бір жағынан қарасаңыз, технологиялық жəне ақпараттық революция жүріп жатыр. Екінші жағынан қарасаңыз, адамзат дамудың əмбебап орнықты үлгісін жасай алмау, экологиялық ландшафтқа артық қысым түсіру, мемлекеттік эгоизм сияқты дəстүрлі қателіктерін қайталауда. Осы тəуекелдердің талайы субъективті факторларға байланысты. Олардың ең бастысы – мемлекеттер мен халықаралық құрылымдар арасында сенім мен үйлесімді іс-қимылдың жетіспеушілігі. Мұның өзі қазір қалыптасқан əлемдік саяси жүйені күйретіп түсіруі де мүмкін. Өзекті тақырыптары дамудың жаңа жолдарын іздеу жəне экономикалық өркендеудің тың тұрпаттарын қамтамасыз ету мəселелері болып табылған Боао экономикалық форумы осындай сын-қатерлердің алдын алуға көмектесуі əбден-ақ мүмкін. Елбасымыз Боао форумынан кейін қазақстандық журналистерге берген брифингінде: «Қытай Халық Республикасының жаңадан сайланған Төрағасымен алғашқы кездесуіміз ойдағыдай өтті. Бірқатар экономикалық, саяси мəселелерді талқыладық. Бір-бірімізге сенімді қарым-қатынас орнаттық. Қытай Халық Республикасы басшысының осы жазда Қазақстанға сапары болатындығы жөнінде келістік. Бұрын басталған жұмыстарымыз өз жөнімен жалғасады. Ал Боао форумына тоқталсақ, пікір алмасу барысында дүние жүзіндегі күштердің ара салмағы өзгеретіндігіне, Азия құрлығының əлемдегі алар орны ұлғая беретіндігіне сеніміміз арта түсті», деді. Шығыстағы ұлы елдің басшысымен сенімді қарым-қатынас орнағанын да сапардың тағы бір толымды табысы санау жөн. Нұрсұл тан Назарбаевтың бұл сапары мемлекет тізгінін қолға алып жатқан жаңа басшының əлемдік деңгейдегі алғашқы жиынға қатысуымен орайластырылғаны да əбден орынды шықты. Дипломатия даналығы дейтініміз де осы. Қазақстан басшысының Қытайға ресми сапарының жалпы қорытындыларына келсек, көршілес көшбасшылардың кездесуі екі елдің қарымқатынасының келешегі кемел екенін кəміл көрсетіп берді дей аламыз. -------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.


Басымдыќтарды баяндады

Парламентшілердің еліміздің аймақтарына сапары аясында Сенат Төрағасы Қайрат Мəми бастаған бір топ депутат Алматыдағы Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде болды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі.

Парламент жоғарғы палатасының спикері жоғары оқу орнының профессорлық-оқытушылар құрамымен, студенттерімен жəне тү лектерімен кездесті. Шараға сенаторлар Александр Судьин, Ақан Бижанов жəне Жұмабек Төрегелдинов қатысты. Жиналғандар алдында сөз

алған Қ.Мəми Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясында белгіленген басымдықтар тұрғысында экономиканы жəне əлеуметтік саланы жаңғыртудың негізгі мəселелеріне тоқталды. Төраға Парламентте қарауға жоспарланып отырған жаңа заң

Ќордай жїздесуі екі ел парламентшілерініѕ кґѕілінен шыќты

Алматы қаласынан таң алакеуімде аттанған Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің мүшелері сəске кезінде Қордайға келіп жетті. Аталған комитеттің төрағасы Икрам Адырбеков басқарған бір топ сенатор əуелі Қордайдағы шекара отрядының №2038 басқармасына атбасын тіреді. Шекарашылармен кездесуден кейін сенаторлар кеден бекетіне келіп, олардың тыныс-тіршілігімен танысты. Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

Сол күні Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комите ті мүшелерімен Қырғыз Респуб ликасы Жогорку Кенешінің Халықаралық істер жөніндегі комитеті мүшелерінің қатысуымен дөңгелек үстел отырысы өтті. Екі мемлекеттің парламентшілері əріптестік пен сыйластық жағдайында өзара қызығушылық тудыратын бірқатар мəселелер бойынша ашық пікір алмасты. Отырыстың басында сөз алған И.Адырбеков екіжақты қарымқатынастардың қарқынды дамып келе жатқандығын атап өтті. Ол ең жоғары деңгейде қол жеткізілген барлық уағдаластықтарды іске асырудың маңыздылығына назар аударып, екі елдің парламенттері арасында жемісті ынтымақтастық орнатылатынына үміт білдірді.

3

www.egemen.kz

9 сəуір 2013 жыл

Қырғызстан Жогорку Ке неші Халықаралық істер жөніндегі комитетінің төрағасы Қаныбек Иманалиев Қазақстан тарапына ұйымдастырылған кездесу үшін алғысын айтып, Қазақстан Парламентімен өзара ықпалдастықты кешенді түрде дамытуға ниетті екенін білдірді. Сондай-ақ, қырғыз депутаты екі елдің парламентаралық ынтымақтастығындағы оң өзгерістер мен кейбір проблемалық мəселелерге тоқталды. Дөңгелек үстелдің отыры сы барысында саяси үнқатысуды, сауда-экономикалық жəне мə дени байланыстарды дамыту, шекара бойындағы ынтымақтастық жəне көші-қон, ауыл шаруашылығы, сондай-ақ қазақстандық туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселелері де талқыланды. Қырғыз тарапының Ыстықкөлдегі туризм ин фрақұрылымын жетілдіруге, демалушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған шаралар туралы ақпараты

жобаларының мəнін түсіндіріп берді. Бұл ретте Президенттің Жолдауынан туындайтын ғылым, білім беру жəне жастар саясатын ілгерілету міндеттеріне назар аударылды. Отандық университеттердің бəсекеге қабілеттілігін арттыруды көздейтін ауқымды жұмыстарды мақсатты түрде тұрақты жүргізіп отыру қажеттігі атап өтілді. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері ассоциациясы төралқасының президенті ретінде Қ.Мəми Ассоциация мүшелерімен бірге осы бірлестік қызметінің өзекті мəселелерін талқылады. қатысушылардың ерекше назарына ие болды. Парламентшілер Қазақстан мен Қырғызстан арасындағы ынтымақтастықтың қарқынды дамып, екі елдің қарым-қатынасы барлық сала бойынша оң бағытқа ие болып отырғанын атап өтті. Екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі кезге дейін жеткен деңгейін ескере отырып жəне мемлекеттік органдар арасындағы өзара ықпалдастыққа серпін беру мақсатында депутаттар Қазақстан мен Қырғызстан арасындағы парламентаралық ынтымақтастықты жаңа, сапалы деңгейде одан əрі нығайту жəне кеңейту қажеттігін баса айтты. Осыған байланысты тараптар екі елдің заң шығару органдары арасындағы парламентаралық кеңес құруды көздеген 2012 жылғы тамыздағы Жоғары мемлекетаралық кеңестің шешімдерін іске асырудың өзектілігін атап көрсетті. Парламентаралық өзара ық палдастықты жандандыруға өзара қызығушылықтарын білдіріп, келешекте де осындай іс-шаралар өткізу арқылы екі ел парламентінің күнделікті жұмысына жаңа серпін, мазмұн беруге уағдаласты. Дөңгелек үстел аяқталғаннан кейін журналистермен кездескен қос төраға – И.Адырбеков пен Қ.Иманалиевтердің пікірі бір жерден шыққандай болды: «Екі ел – Қазақстан мен Қырғызстанның арасында саяси мəселе жоқ». Жамбыл облысы.

Їш ґрім

«Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің Ақжайыққа қызмет сапарының ерекшелігін, тақырыпқа шығарып отырғанымыздай, үш өріммен сипаттауға болады. Атап айтқанда, бірінші өрімді партия жетекшісінің таза, адал еңбекке қатысты тұжырымдарынан шығара аламыз. Бауыржан Қыдырғалиұлы Орал қаласындағы «Зенит» машина жасау зауытында отбасылық еңбек əулеттерімен кездесті. Мұнда мəртебелі мейманның назарына тəлімі мен тағылымы мол қызықты деректер берілді. Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Айталық, зауытта тұрақты қызмет жасап келе жатқан əулеттердің əрқайсысының жалпы еңбек өтілдері жетпіс жылдан асып отыр. Бұл дата 1943 жылы бүгінгі «Зенит» зауытының Ленинградтан Оралға көшіп келген кезеңімен тұспа-тұс келеді. Кəсіпорындағы еңбек өтілі мол отбасылық əулеттердің бірі – Əжіғалиевтер. Осы əулеттің бүгінгі ақсақалы Таңатбайдың əкесі зауытқа 1943 жылы келсе, одан кейін олардың жолын өзі 1963 жылы жалғастырады. Қазір Таңатбайдың үш баласы мен келіні, орыс қызы Татьяна «Зенитте» еңбек етіп келеді. Олар негізгі мамандықтарына қосымша технолог мамандықтарын алған. Осындай өнегелі əулеттердің қатарында Бедов-Стольников жəне Дəулетияровтар əулеттері бар. Төрағаның бірінші

орынбасары мұндай тұрақтылық, адал еңбек пен жұмысшы маман дығын ту еткен ұрпақтар сабақтастығы республикадағы барлық еңбек ұжымдарына үлгіөнеге бола алатынын жеткізді. Екінші өрімді Б.Байбектің жыл сайын қатары сиреп бара жатқан соғыс ардагерлеріне деген айрықша ілтипатынан өре аламыз. Осыдан үш жыл бұрын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен «Ардагерлерді ардақтайық!» атты акция қоғамдық өмірге жол тартқан болатын. Б.Байбек осы акция шеңберінде облыс орталығында тұратын майдангерлердің үйлерінде болып, олардың жай-күйімен танысты. Солардың бірі – бүгінде 95 деген өткел бермес асуды еркін бағындыра білген соғыс ардагері Евгений Кошечкин. Ол Орал қаласындағы Əйтиев көшесі №46 жеке ауласы бар үйде қызымен бірге тұрады. «Жас Отан» жастар қанаты облыстық филиалының мүшелері аға ұрпақ өкіліне ұдайы

Форум жўмысына ќатысты

Кеше қазақстандық делегация Премьер-Министрдің бірінші орынбасары – Өңірлік даму министрі Бақытжан Сағынтаевтың бастауымен Əзербайжан астанасы Бакуде өтіп жатқан Дүниежүзілік экономикалық форумға (WEF) қатысты. Бірінші вице-премьер Дүниежүзілік экономикалық форумның ашылу сессиясында сөз сөйледі. Б.Сағынтаев өз сөзінде Қазақстан 2050 жылға дейін 30 дамыған елдер қатарына кіруге ниетті екенін айта келіп, біздің мемлекетте халықаралық тəжірибе стандарттарына сəйкес Қазақстан экономикасын жаңғырту жəне өзгерту жөнінде жұмысты атқару басталды деп мəлімдеді. Бірінші вице-премьер бұл бағытта бірінші тəжірибелік қадам «жасыл экономика» қағидаттарына көшу болып табылады деп

түсіндірді. Қоршаған орта мен табиғи қорларға ұқыпты қарамасақ бірқалыпты тұрақты даму деген мүмкін емес. Сондықтан Астананы ЭКСПО-2017 халықаралық көрме өтетін жер ретінде таңдау кездейсоқ емес. Премьер-Министрдің бірінші орынбасары өзінің баяндамасында Қазақстанның Орталық Азия жəне Кавказ мемлекеттерімен ынтымақтастығындағы негізгі перспективалы бағыттарын атап өтті. Олар – көлік инфрақұрылымының дамуы, ауыл шаруашылығы саласы, сауда жəне энергетика секторы.

 Қылмыс пен жаза

Мыѕ асќанєа – бір тосќан Венада Рахат Əлиевтіѕ ісі бойынша сот процесі басталды Австрияның астанасы – Вена қаласының Жоғарғы федералды жер соты Қазақстанның Австриядағы бұрынғы елшісі Рахат Əлиевтің ісі бойынша қылмыстық тексеру амалдарын бастап кетті. Аталған сот бұдан бұрын, 2012 жылғы 17 желтоқсанда Əлиевтің жұрттан ақша бопсалау жəне қылмыстық жолмен жиналған ақшаларды сіңіріп кету мақсатында қылмыстық топ құрып, оны өзі басқарғаны жөніндегі айыптаулардың толық дəлелденгенін өз шешімімен бекітіп бергені хабарланған болатын. Сот сондай-ақ, Қазақстандағы тергеу амалдарының нəтижелерін жəне «Нұрбанк» ісі бойынша қазақстандық үкімнің негізгі ұйғарымдарын қаперге алды. Ол, сонымен бірге, іс бойынша зардап шеккендердің жауаптарына сенуге болады деп тапты. «Соттың бірінші отырысының қалай өткенін Қазақстанның «Тағдыр» қоры мен «Нұрбанктің» қаза тапқан менеджерлері отбасыларының адвокаттары доктор Габриэль Лански мен Анна Цайнтлингерден сұрап, анықтап алудың орайы келмеді – олардың телефондары өшіріліп тұрды. Сол екі ортада нақтылы Əлиевке, осы істегі оның сыбайластары ретінде тартылған адамдар – Əлнұр Мұсаевқа, Вадим Кошлякқа, Виктор Сапожниковке жəне басқаларға қатысты соттың басталғаны туралы ақпаратты бізге «Нұрбанктің» қаза тапқан топменеджері Айбар Хасеновтің жесірі Шолпан Хасенова жанама түрде растап берді», деп жазды осыған орай «Время» газеті. Жұрттың жадында болса, бұл оқиға былай басталып еді. 2007 жылғы қаңтарда «Нұрбанктің» менеджерлері Жолдас Темірəлиев пен Айбар Хасенов бір күннің ішінде ұшты-күйлі жоғалып кетеді. Басында жұрт батып айтпағанмен, сол кездің өзінде-ақ осы жоғалудың «Нұрбанктің» қожайыны Р.Əлиевтің қолымен жүзеге асырылғаны туралы күдік елді жайлап кетіп еді. Бірақ, оған айып тағуға негіз болатын жəйт – екі менеджер не өлідей, не тірідей табыла қоймады. Сол тұстағы өліара мезгілді жеке басының қауіпсіздігі үшін керемет пайдалана білген Р.Əлиев «мені саяси көзқарасым үшін қудалап жатыр» деген өтірік желеуді алға тартып, дереу Австрияға асып кетті. Қазақстан жағы тек 2008 жылы Австриядан Рахат Əлиевті қамауға алуды жəне оны Қазақстан құқық қорғау органдарының қолына

беруді сұраған. Алайда, Австрия үкіметі «істің саяси астары бар», деп танып, оны қылмыс жасаған еліне қайтарудан бас тартты. Бұл екі ортада екі банкирдің қазасы тап Р.Əлиевтен болғаны еш күдік келтірмейтіндей деңгейге жетіп, олардың əйелдері – Армангүл Қапашева мен Шолпан Хасенова Вена сотына бірнеше мəрте шағым түсірді. Солардың бəрінде де Жолдас пен Айбардың жоғалып кетуіне Рахат Əлиевтің тікелей кінəсі бар екені анық көрсетілді. «Рахат Əлиев балаларымды кез келген адамға тəн қарапайым шаттықтардан айырды, олардың қастарында қорғап-қоршап, бауырына басатын ешкімнің болмағанына, міне, бірнеше айдың жүзі болды. Біздің бар өміріміздің шырқын бұзған адам өзін халықтың берекесі үшін күрескен құрбан етіп көрсетіп, бізді келеке етуден танбай отыр. Бүгінде біз өркениетті елдердің басшыларын, қоғамдық жəне құқық қорғаушы ұйымдарды, журналистерді, əлемдік қоғамдастықты əділ сот үстемдік құрсын деп Австрияға ықпал жасауға шақырамыз», деп жазды Армангүл Қапашева мен Шолпан Хасенова өздерінің хаттарында. Бұл аралықта Қазақстан соты Р.Əлиевті «банкирлерді ұрлап əкеткен жəне мемлекеттік төңкеріс əзірлеген» деген айыппен 40 жылға сырттай соттап та үлгерген болатын. Өкінішке қарай, Австрия құқық қорғау органдарына бұл жағдай да пəлендей əсер ете қоймады. Соның негізінде олар Р.Əлиевті Қазақстанға беруден бас тартты. Ақырында, 2011 жылғы 13 мамырда еліміздің құқық қорғау органдары Рахаттың нағыз қанішер қылмыскер екенін

қолғабыс беріп келеді. Сондай-ақ Сенная көшесі №30 үйде тұратын соғысқа қатысушы Александр Казин де жасотандықтар көмегін ризашылық сезіммен жеткізді. «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары облысқа сапары кезінде өңірдегі барлық соғысқа қатысушылар тұрғын үймен қамтылғаны жөніндегі дерекке қанықты. Бұл жөнінде Батыс Қазақстан облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мырзағали Мұхамбетов айтып берді. Рас, бұрыннан жекеменшік үйі бар соғысқа қатысушыға жайлы, жабдықталған пəтер берілген жағдайда оның бұрынғы жеке үйін кей жағдайларда ардагердің немерелері басып қалады екен. Əрине, бұдан заңға қайшылық іздеудің қажеті жоқ. Қызықты қараңыз, əрі-беріден кейін жайлы үйге қоныс аударған майдангерлердің оған үйренісе алмай бұрынғы ескі үйіне қайтып келіп тұратындары да өмірде кездесетін көрінеді. Бұл жəйт те кездесу кезінде ашық айтылды. Партия жетекшісі сондай-ақ, аймақта соғыс ардагерлерімен бірге тылда еңбек еткендер мен мүгедектерге жəне тұрмысы төмен отбасыларға «Нұр Отанның» облыстық бөлімшесі мен «Жас Отан» жастар қанаты тарапынан тиісті қамқорлық пен қолдау жасалып отырғанына көз жеткізді. Үшінші өрім Б.Байбектің республикада баламасы жоқ

айғақтайтын дерекке де қол жеткізді. Өте мұқият та ыждағатты жүргізілген іздестіру жұмыстарының нəтижесінде «Нұрбанктің» екі менеджерінің мəйіттері Көктөбенің баурайындағы «Қазтелерадио» мекемесінің аумағынан табылды. Қаныпезерлер оларды ішіне əк толтырылған темір бөшкелерге салып, 3-3,5 метр тереңдікке көміп тастаған екен. Осы қайғылы жағдай белгілі болған соң Армангүл Қапашева мен Шолпан Хасенова тағы да Австрия билігін əділдікті қалпына келтіруге шақырып, қылмыскерді еліне экстрадициялауды талап етті. Осы тұста Рахат Əлиевтің қылмыстық істерін ұзақ уақыт сараптап, бір ұйғарымға келген Вена соты оны жауапкершілікке тартпақшы да болған. Бірақ сол кезде Р.Əлиевтің Австрия аумағынан тысқа шығып кеткені анықталды. Сөйтіп, екі елдің əділет органдары ырғасып жүргенде, нағыз қылмыскер құрықтан шығып кетті. Кейін оның екінші əйелінің тегі бойынша «Рахат Шораз» деген есіммен Мальта аралын паналап жүрген дерегі шықты. Мұның артынша Əлиевтің сонау Латын Америкасына асып кеткені айтылып қалып жатты. Дегенмен, кеш те болса, нақты іс қолға алынды. Енді, заңгерлердің айтуларынша, Қазақстанда жалпы саны 45 жылға сырттай сотталған Рахат Əлиев жасаған қылмыстары үшін Австрия сотының үкімімен өмір бойы бас бостандығынан айырылуы да мүмкін. «Рахат Əлиев өзіне қатысты сот процестерін Австрияда өткізгісі келеді. Өзі еуроаймақ ішінде екенін де айтты. Егер оған Еуроодақ ішінде ұстау жөнінде ордер берілсе, Австрия соты алдында бар қылмыстары үшін жауап беруге əзір екенін білдіруде. Əлиевтің айтуына қарағанда, ол өз қылмысы үшін жазасын өтеуге дайын», деген еді осыдан шамалы бұрын адвокат Габриэль Лански осыған орай. Осы жерде заңгер Əлиевке қатысты материалдармен танысу барысында ол Еуропаның көптеген ықпалды адамдарын, саяси күштерді, Австрияның мемлекеттік құрылымдарын, басқа да тұлғаларды өзінің қылмысын жауып, темір тордан құтылу үшін пайдаланғанын да айтады. Мұны ол Австрия билігінің қылмыскермен жемқорлық сипатындағы байланысқа барғанымен түсіндірді. Адвокат бұдан ары: «Қазір Рахат Əлиевтің қалай қаржыларды ұрлағанын, оны қалай өткізіп, кімдерге бергенін дəлелдеу қиынға түседі. Себебі, бұл іс

үлкен жемқорлық фактілеріне толы. Əрбір елдің ең өзекті мəселелері бар. Міне, Австрияда да жемқорлықтың бар екенін ашық айтуға болады. Соның арқасында Рахат Əлиев 2010 жылы Венадағы жергілікті муниципалитетпен байланыс орнатып, олардың пайдасына инвестиция құйған. Тіпті, билеуші саяси партиялармен тығыз қарым-қатынаста болған. Оны ұстатпауда мемлекеттік полиция да қолұшын берген», деп атап өтіп, Австрия билігінің əрекеттерін əшкере етті. Бұған қоса, Рахат Əлиев 2009 жылы Австрияда жаңа шетелдік паспорт алып үлгеріпті. Жəбірленуші тараптың адвокаттары қазір қашқын Əлиевке қандай жолдар арқылы паспорт берілгенін де анықтау үстінде. Мұның алдында ғана Рахаттың елден ұрлап əкеткен қаржы сомасы жария етілді. Ол Қазақстаннан Австрияға қарай 113 млн. еуро ақшаны жеткізіп үлгерген. Бұл қаражаттар Швейцария, Мальта, Ұлыбритания, Германия секілді мемлекеттерге түскен. «Рахат Əлиевке қатысты қылмыстық іс тек бір ғана Австрияның проблемасы емес, ол бүкіл Еуропаның мəселесі. Сондықтан мұны Əлиев жақсы біліп, түсініп отыр. Осы үшін де барлығын залалсыздандырып, жолын кесуде. Солардың ішінде біз де бармыз. Біз оның кімге жəне қалай ақша бергенін, оған кім жұмыс істейтінін анықтамақпыз», деп осы істі аяғына дейін апаратын адвокат Габриэль Лански нық айтты. «Амангүл Қапашева мен Шолпан Хасенова 2009 жылы маған бұл істі тапсырған кезден бастап, мен ол кісілермен бірге трагедияны бастан кешірдім, ұлдарының өлімдері жүрегіме қатты тиді. Сондықтан, мен өз қолыммен Əлиевті сот алдына апарамын. Кəсіби қызметім барысында бір адамның жеке бас пайдасы үшін қаншама адамды азаптап-қинаған осындай үлкен қылмыстық істі көрген жоқпын. Оны Анастасия Новиковаға көрсеткен қорлықтарынан байқауымызға болады. Оның жеке бойында көптеген паталогиялар бар. Қолындағы билігін дұрыс қолдана алмауы, күш-қабілетін есептей алмауы, ақша алдындағы ашкөздігі басым», – деді ол. Міне, адвокат айтқан істің басы оңғарыла бастаған сияқты. Ақыры сең қозғалған сыңайлы. Енді оның қалай қарай ағып, қайдан тоқтайтынын күту ғана қалды. Құрыш НҰРЫМБЕТ.

«Ақжайық-Жас отау» ЖШСнің қызметімен танысуы деуге болады. Бұл құрылым 2006 жылы құрылған. Содан бері мұнда жас отбасыларға арнайы тəртіппен көппəтерлі үйлер тұрғызылып келеді. Осы орайда жас отбасыларға арнайы тұрғызылған тұңғыш үйдің лентасын Ақжайыққа сапары кезінде Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі қиғаны оның тұрғындары үшін үлкен мақтаныш. Саяси партия жетекшісімен кездесу кезінде арнайы жобамен тұрғызылған тұңғыш үйдің тұрғындары Манарбек Əжкенов пен Иван Вакуленко жəне Мейрам Исатаев осыны айтты. Олар мұндай əкелік қамқорлыққа жауап ретінде егемен еліміздің одан əрі өркендеуіне өз үлестерін қосу үшін алаңсыз еңбек ете беретіндіктерін мəлімдеді. Жас отбасылар алдында сөз алған Б.Байбек қазақстандық патриотизмді қалыптастыру, қоғамда жалпы тəртіпті орнықтыру туралы ой қозғады. Бұған қоса облысқа келген сапарында бірінші орынбасар студент жастармен қатар, кəсіптік техникалық мектеп оқушылары мен жұмысшы жастар арасындағы тəрбие жұмыстарына баса көңіл бөлу қажеттігін атап көрсетті. Кеше «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары Б.Байбек саяси партияның облыстық бөлімшесінің мəжіліс залында жұмыс бабында өткізілген активке қатысып, сөз сөйледі. ОРАЛ.

Б.Сағынтаев Бакудегі Орта Азия өңірі үшін талқыланған мəселелердің маңыздылығы мен өзектілігін атап көрсете отырып, аталған форумның қатысушыларын ағымдағы жылғы мамырда Астанада өтетін 6-шы Астаналық экономикалық форум шеңберінде БҰҰ қолдауымен ұйымдастырылатын Дүниежүзілік дағдарысқа қарсы мəжіліске шақырды. Бақытжан Сағынтаев Əзербайжанға сапары барысында Əзербайжан Президенті Ильхам Əлиевпен кездесті. Сонымен қатар, Литваның премьер-министрі Альгирдас Буткявичюспен, Түркия Энергетика жəне табиғи қорлары министрі Танер Йылдызбен жəне Дүниежүзілік экономикалық форумның атқарушы төрағасы Клаус Мартин Шваббен бірқатар екі жақты кездесулер өткізді. «Егемен-ақпарат».

Қазіргі күндері батып бара жатқан кеменің ішінде аласұрып, бұрыштан бұрышқа қашып жүрген атжалманның кейпін келтіретін БТА-Банктің бір кездегі директорлар кеңесінің төрағасы Мұхтар Əбілəзов пен оның сыбайлас жемқорлық сипатындағы сарбаздарын бұрынғыдан бетер тұйыққа тірейтін тағы бір оқиға орын алды. Бұл атышулы «Əли баба жəне оның қырық қарақшысы» атанған командаға жығылған үстіне жұдырық болып тиіп жатыр.

Батќан кеменіѕ бейбаќтары Əлбетте, біз басқаша бір жағдай болса, жығылып жатқанға бұлайша күлмеген болар едік. Ал мына жағдай – тіпті де бөлек. Бұл елдегі ертелі-кеш белін жазбай еңбек еткен қарапайым халықтың табан ақы, маңдай терінен құралған адал ақшасын қопарып алып кеткен қарақшылықты тайға таңба басқандай етіп көрсетіп тұрған көріністің кескіні болып табылады. Бұл – елді тонаушылықтың өзгеше бір үлгідегі дəйекті дерегі. Ал қара қылды қақ жаратын қазылар тобы Альбион жерінде де бар екен. Англияның Жоғарғы соты аталмыш нояндарға қарсы процесс жүргізу барысында кезекті істі ешбір бұлтарыссыз тағы да БТА-Банктің пайдасына шешіп берді. Бұл жолы «Drey ісі» (немесе «DCM ісі») деген атпен белгілі болған қылмыстық істі талқылау шеңберінде мəселе қараған сот М.Əбілəзовтен 2 млрд. АҚШ доллары көлеміндегі қаражатты үстеме пайызымен қосып өндіріп алуға үкім етті. Сот, сондай-ақ, осы істің аясында банктің бұрынғы басқарма төрағасы Роман Солодченкодан 400 млн. доллар мөлшерінде төлем өндіру жөнінде ұйғарым жасады. Судья Найджел Тир шыңырау түбінен шындықты іздеу барысында бұдан да ары кетті. Ол «Drey», «Granton» жəне «Витино» деп аталған істерді қараудың нəтижесінде қазақстандық БТА-Банктің жоғарыдағы жемқор жылпостардың арқасында қолды болып, қыр асып кеткен қыруар ақшасының ізін тап бастырмай тауып, оларды қайтарудың жолдарын қарастырды. Атап айтқанда, банк басқармасы төрағасының орынбасары болған Жақсылық Жəрімбетовке шамамен 1,5 млрд. доллар көлеміндегі қаржыны пайыздық үстемесімен қайтаруды міндеттеді. Сот назарынан Кипрдің осы обырлар тобына қызмет көрсеткен «Usarel Investment Limited» деп аталатын компаниясы да шет қалған жоқ. Ол осы қызметі арқасында аса құнды актив – Ресейдің Ақ теңіздегі Витино портына иелік етіп қойған екен.

Фемиданың безбенін берік ұстаған ағылшын судьясы тағы тырс еткізген жоқ, сөзге келместен компанияның осы жөніндегі акцияларын оның заңды иесі – БТА-Банкке қайтаруды жүктеді. Ол, сонымен бірге, мұндай акциялардың құны 120 млн. доллардан аспайтын болса, оларға пайыз қосып төлеуді тапсырды. Сот қараған осы істе банктің Мəскеудегі бұрынғы өкілі Ильдар Хажаевқа қатысты да тармақтар бар. Ол жоғарыдағы Витиноға байланысты біраз төлемді үйірімен үйіп қайтаруға тиісті. Судья Найджел Тир істерді қарау қорытындысында БТА-Банкке аса ірі көлемдегі тиесілі ақшалай қаражаттарын қайтаруға шешім шығару арқылы оның талап-арызын толығымен қанағаттандырып қана қойған жоқ, ол, сонымен бірге, Əбілəзов пен оның Жəрімбетов, Хажаев жəне басқалары секілді сыбайлас сипаттағы көмекшілерінің жеке бастарының мүдделері мақсатында алаяқтық операцияларды қалай жəне қашан орындағандарын өте жіті тексеріп, жеке-жеке ұйғарымдар жасап шықты. Сот сондай-ақ банк активінен заңсыз жолмен шығарудың алаяқтық мазмұндағы операциялары нысанасына айналған қаржылардың елге толық қайтарылуын да бұдан əрі ұдайы қадағалап отыратынын танытып отыр. Ал БТА-Банк бұрынғысынша Англиядағы, ТМД елдері мен басқа да мемлекеттердегі Əбілəзов пен оның командасы əкеткен көп қаржысын қайтарып алу процесіне белсене қатысып тұратын болады. Осымен, Əбілəзов пен оның қарақшыларына қатысты тағы бір қамал алынды. Ұяттан жұрдай ұждансыз ұрлықтың тағы бір темір қорғаны бұзылды. Əзірге осымен сөз тəмам. Жыры ұзаққа созылған бұл хикаяның жалғасын келер жолы айтып берерміз. Батқан кеменің бейбақтары туралы əңгіме мұнымен бітпейді. Руслан ИГІЛІК.


4

www.egemen.kz

9 cəуір 2013 жыл

ШАРАЙНА

Əлем жаңалықтары

Екі їміткер де жеѕдім деп есептейді Черногорияның жоғары мемлекеттік лауазымынан екі үміткер – елдің қазіргі президенті Филип Вуянович пен оппозициядан кандидат Миодраг Лекич жексенбі күні өткен сайлауда өздерінің жеңіске жеткендері туралы хабарлады. Вуянович тікелей эфир арқылы барлық бюллетеньдерді санау қорытындысында өзінің 51,3 пайыз дауыс жинағанын, ал оның жалғыз қарсыласының 48,7 пайыз дауыс алғанын хабарлаған. Ал Лекич болса өзінің 50,5 пайыз, ал Вуяновичтің 49,5 пайыз дауыс алғанын айтуда. Оппозициядан ұсынылған кандидат сонымен бірге, басқарушы коалиция өкілдерінің қазіргі уақытта жеңісті Вуяновичқа əперу үшін сайлау округтерінің бірінде дауыс беру қорытындыларын бұрмалауға талпыныс жасап жатқандығын атап көрсеткен. Черногория сайлау комиссиясы болса əзірге ешқандай ресми мəлімдеме жасаған жоқ.

Ќўс тўмауы басылмай тўр

Иранныѕ ядролыќ баєдарламасы: оѕ шешімге бастаєан оѕды ќадам Алматыда Иран Ислам Республикасының ядролық бағдарламасы жөніндегі E3/EU+3 (АҚШ, Германия, Қытай, Ресей, Ұлыбритания, Франция жəне Еуропа Одағының Жоғарғы өкілі) пішініндегі «алтылық» кеңесінің екі күнге созылған кезекті талқылауы өз мəресіне жетті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Бұл келіссөздер алаңын ізгілікті меймандостықпен Қазақстан тарабының ұсынғаны дүниежүзінің құлағы түрік жұртшылығына түгел мəлім десек те болар. Əлемнің 150-ге тарта, еліміздің 100-ден аса тілшісі екі күн бойына Иранның ядролық бағдарламасын талқылау шарасында «Алматы келіссөздері» деген атпен мəлім болған саяси мүдделер мəмілесі туралы күллі дүниеге тынымсыз ақпарат таратумен болды. Барша адамзатты алаңдатып отырған «Иран мəселесі» бұл кездесуде көптеген игі қатынастар мен жан-жақты қолдауларға қол жеткізе тұра, тағы да нақты шешімін таппаған басы ашық мəселе күйінде қалды. Оның бірнеше себептері бар, дейді халықаралық саяси сарапшылар. Солардың бірі – жуырда Иранда өткізілетін президенттік сайлау. Əу баста «алтылық» ұсынған сенімділік шарасын Иран тарабы толық қанағаттандырмайтыны жəне уран өндіру ісінен бас тартпайтыны белгілі болған. Алайда, тараптардың «Алматы келіссөздеріне» ынталы түрде қатысуының өзі үлкен жетістік саналып, осы басқосуды өткізген Қазақ елі халықаралық аренада өзінің абыройын үстей түскені мəлім. Ядролық қару тарату қаупін азайту мақсатында Қазақстан мемлекеті Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (МАГАТЭ) аясында өз аумағында ядролық отын банкін құрып, бейбіт мақсаттарға арналған уран дайындау ісін ұсынды. Ресми Астананың бұл ұсынысын Вашингтон қызу құптап, АҚШ-тың сол кездегі мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон 2012 жылдың күзінде «ядролық қаруды таратпау тəжірибесі жөнінде Қазақстанмен теңесетін ел аз» деген пікір білдірген-ді. Əлемнің бұқаралық ақпарат құралдары Х.Клинтонның сөзінен кейін-ақ Қазақстан АҚШ, Ресей, Қытай секілді алып державалармен саяси-экономикалық қатынастағы байланысы тұрақты ел ретінде «Иран мəселесін» талқылауға қолайлы ең тиімді мемлекет деген көзқарасты кеңінен жариялады. Бұған дейін Ыстамбұл, Египет пен Араб елдері өздерінің араағайындығымен осындай кездесуді өткізуге білдірген ұсыныстарын қабылдамай отырған Иран біздің ұсынысымызды жөн санап, Алматыда «алтылық» елдерінің өкілдерімен келіссөздер үстелінде кездесуге келісімін берді. Ұзақ үнсіздіктен кейінгі «Алматы келіс сөздерінің» алғашқы отырысында бұған дейінгі қабыл алмаған ұсыныстарды хош көріп, бір-бірімен жылы қол алысып тарқасқан қос тарап Алматыда күні кеше өткен кездесуде нақты шешімге келмесе де, болашақта бұл мəселе барша адамзаттың игілігіне ұласатын жақсы жоба болады деген сеніммен елдеріне аттанысты. E3/EU+3 (АҚШ, Германия, Қытай, Ресей, Ұлыбритания, Франция жəне Еуропа Одағының Жоғарғы өкілі) пішініндегі

кеңестің бірінші күні «алтылық» тарапынан Еуропалық Одақтың Сыртқы істер жəне саяси қауіпсіздік жөніндегі Жоғарғы уəкілі Кэтрин Эштонның баспасөз хатшысы Майкл Манн журналистер алдына шығып түсінік берсе, екінші тарап – Иран жағынан Иран ұлттық қауіпсіздік Жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалилидің орынбасары Али Багири əлемдік БАҚ өкілдеріне брифинг өткізді. Аса нəзік саяси мəселе турасында екі жақтың өкілдері де өз позицияларын берік ұстана отырып, қарымта кездесу басталғалы толықтырылған ұсыныстарды жылы қабылдағандығын, сенім шараларына қатысты жəне ирандық делегацияның алға тартып отырған талаптарының барлық пункттері мұқият талқылануда екендігін жеткізген еді. Журналистердің қойған сұрақтарына жауап бере отырып Майкл Манн 5+1 тобы Иран делегациясымен ортақ мəмілеге келеміз деген үміті сəт санап ұлғаюда екендігін жеткізді. Өз кезегінде ирандық делегация басшысының орынбасары Али Багири де «алтылықтың» өз ұсыныстарын үлкен түсіністікпен қабыл алғанына ризашылық таныта отырып, уранды бейбіт өндіру ісінде Иранның əлемдік қоғамдастық алдында өз құқықтарынан өзге міндеттемелерінің де бар екендігін, Иран сол мүмкіндіктерді сарқа қолданудан танбайтындығын білдірді. Екі тəулік бойына күнді күнге, түнді түнге жалғап, аса күрделі жағдайда кеңескен тараптар кездесудің соңғы күні «алтылық» жағынан Еуропалық Одақтың Сыртқы істер жəне саяси қауіпсіздік жөніндегі Жоғарғы уəкілі Кэтрин Эштонның жəне

Иран делегациясының басшысы Иран ұлттық қауіпсіздік Жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалилидің қатысуымен болған соңғы баспасөз мəслихатымен аяқталды. Мəслихатта Кэтрин Эштон «Иран мəселесін» талқылауға екі мəрте мүмкіндік жасап, тараптардың саяси аса маңызды мəселені ақылдасуына зор жағдай туғызған Қазақстан билігіне жəне мемлекетіне ыстық ықыласын жеткізе отырып, алдағы күндерде Иран делегациясының басшысы Саид Джалили мырзамен телефон арқылы сөйлесетінін, онда Иранның ядролық бағдарламасын терең қаузайтын осынау үдерістің келесі қадамы қалай болатындығы жөнінде сұхбаттасатынын айтты. – E3/EU+3 (АҚШ, Германия, Қытай, Ресей, Ұлыбритания, Франция жəне Еуропа Одағының Жоғарғы өкілі) пішініндегі «алтылық» кеңесіне жиылған қос тарап əлі де болса бір-бірінен кей мəселелер жөнінде алшақ екендігін жеткізгім келеді, – деді Кэтрин Эштон журналистерге. – Иран тарабы ұсынған жобалар мен ұсыныстарды мейлінше үлкен түсіністікпен қабылдай отырып, біз кейбір мəселелер төңірегінде нақты жауап ала алмадық. Біз БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің ядролық мəселелер жөніндегі қарарына сəйкес Иранның бейбіт ядролық бағдарламаны жүзеге асырып отырғанына толықтай көз жеткізгіміз келеді. Ал Иранға жасалған санкцияларға келетін болсақ, ол нақты мақсатқа негізделген шараның бір бөлшегі деп білемін. Алда бұл мəселе баршамыз үшін тиімді шешімін табады деп сенеміз. Журналистермен болған жүздесуде Иран ұлттық қауіпсіздік Жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалили мырза да күллі адамзат алаңдай күтіп отырған атом өндіру мəселесін талқыға салу үшін «келіссөздер алаңын» ұсынып, араағайындыққа жүрген Қазақ елінің қонақжайлығына, Қазақстан

Бўл – тўраќтылыќ пен ќауіпсіздік їшін ќажет

Ќазаќстан Республикасыныѕ Сыртќы істер министрлігі ресми мəлімдеме таратты 5-6 сəуірде Алматы қаласында Иранның ядролық бағдарламасы бойынша Е3+3 (Ұлыбритания, Германия, Қытай, Ресей, АҚШ, Франция) пен Иран арасында келіссөздердің кезекті раунды болып өткені белгілі. Алматы кездесуінің қорытындысы бойынша тараптар өткен кездесуге өздерінің бағаларын берген ресми мəлімдемелер жасады. Бағалаулар əртүрлі болғанымен, келіссөздерге қатысушылар, тұтастай алғанда, келіссөздер үдерістерін жалғастыруға қатысты оптимистік көңіл күй танытты. Иранның ядролық бағдарламасы бойынша мəселені шешу жаһандық тұрақтылық пен қауіпсіздік үшін маңызды рөл атқарады. Халықаралық қоғамдастық үшін осындай күрделі жəне маңызды келіссөздерде тараптардың ұстанымдарын жақындату ұзақ уақытты талап етеді. Алматы кездесулерінің оң қорытындысы келіссөздер үдерісін жалғастыру туралы уағдаластыққа қол жеткізілуі болды.

Қазақстан Республикасы келіссөз тарабы болып табылмайды жəне оларға тікелей қатыспайды. Бірақ Қазақстан тараптардың Иранның ядролық бағдарламасы бойынша келіссөздерді жалғастыру ниетін қуаттайды жəне тараптар өзара тиімді шешімге келе алады деген үміт білдіреді. Қазақстан ядролық таратпаудың дəйекті жақтасы болып келді жəне солай болып қала береді. Жəне біздің еліміз əрі қарай да Иранның ядролық бағдарламасы төңірегіндегі жағдайды дипломатиялық құралдармен реттеуге барынша ықпал етуге дайын. Бұл – өңірдегі жəне əлемдегі тұрақтылық пен қауіпсіздік үшін қажет. Қазақстан сондай-ақ, келіссөздердің аталған раундына қатысқан барлық тараптар делегацияларының кездесулер жоғары деңгейде өтті жəне ұйымдастырылды деген жоғары бағаларына өзінің ризашылығын білдіреді, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі.

Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың əлемдік бейбітшілікке қосқан зор үлесіне алғыс айта келе, қарсы тарап, яғни «алтылық» топ Иранның ұсыныстарын жылы қабылдағанын жəне кейіннен енгізген тармақтар мəселесінде өздерінің жобаларын алға тартқанын, алда сол жобалар мен ұсыныстар тереңірек зерделену үшін сарапшы топ үлкен жұмыстар атқаратынын жəне Еуропалық Одақтың Сыртқы істер жəне саяси қауіпсіздік жөніндегі Жоғарғы уəкілі Кэтрин Эштонмен телефон арқылы мəселенің болашағы жөнінде байланысатындығын білдірді. – «Алматы келіссөздерінің» бірінші кездесуінде жасаған «алтылық» одақтың ұсынысында осы мəселеге ықпал етерлік əлеуеттің басым екендігін айтқым келеді. Əрине, екі тараптың алға қойған міндеттері тұрғысында көптеген талқылау, сарап жасау жұмыстары жүргізілді. Алайда, кей мəселеде əлі де пікір алшақтығының бар екенін мойындай отырып, біз Иранның уранды байытуға құқы бар екенін жəне ынтымақтастыққа қашанда дайын позицияны ұстанатынымызды білдіремін, – деді доктор Джалили бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне. – Бұл келіссөздер екі жақ үшін де өте пайдалы болды. Ендігі саяси шешім қабылдау – «алтылықтың» үлесіндегі іс. 5+1 тұрпатында біріккен мемлекеттердің өкілдері белгілі уақыт аралығында Иранға өздерінің ұстанымы мен қабылдағысы келетін шешімін білдіруге тиіс, сол кезде барша адамзат көз тіккен мəселе өзінің нақты шешімін табатын болады. Қалай дегенде де, Иранның ядролық бағдарламасы нақты шешімін таппады. Иран үшін уақытты соза түсу, ал біріккен «алтылық» одағы үшін қайткенде де мəселенің жедел шешілгені керек болып отыр. Иран тарабы өздеріне эмбарго, алтын жəне мұнай саласына жасалған санкцияларды алға тарта отырып, елдегі саяси науқан – президенттік сайлауды өткізіп алуды, сондай-ақ, уран өндіру төңірегіндегі үлкен саяси келіссөздер арқылы əлемдік қоғамдастықтың назарын өздеріне аударуды көздейтіні анық. Ал «алтылықтың» жоспары – Иранға ықпал жасай отырып, өздерінің геосаяси ахуалын оңтайландыру, өзге де мұсылман елдерімен арадағы қатынасын нығайта түсу. Тараптар қозғалмай тұрған нүктеден жылжып, бұл мəселенің даму үдерісінде едəуір жетістіктерге жетумен қатар, мəселенің тəмамдалу шегіне жақындай түсті. Бір нəрсе анық, Қазақстан келіссөздер алаңын ұсыну арқылы өзінің позициясын нық тап, халықаралық қоғамдастықтар алдындағы сенімін арттырды жəне адамзатқа қауіп төндіретін қарудан бас тартқан ел ретінде абырой биігінде тағы бір қадам жоғарылай түсті. Сонымен, Иранның ядролық бағдарламасы жөніндегі келесі келіссөздер алаңы əзірге белгісіз. Дей тұрсақ та, сенім шаралары жөнінде белсенді кездесу өткізген тараптар өзара тілқатысудың жаңа белесіне өткендігін өздері де мойындап отыр һəм бүкіл əлем куə болды. Адамзатқа қауіп төндіретін ядролық қарудан бас тартқан ел – Қазақстан да бұл мəселенің бейбіт мəмілемен аяқталуын асыға күтеді. АЛМАТЫ.

Əлем сарапшыларыныѕ назарын ќайта аударєан Алматы

немесе Иран мен «алтылыќ» арасындаєы келіссґздерде ілгерілеушілік байќалды Еркебұлан ƏЛІМХАНҰЛЫ,

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Халықаралық жəне аймақтық зерттеулер орталығының аға ғылыми қызметкері.

Иран Ислам Республикасының уранды байытуына наразылық танытқан державалар оны бұл ниетінен қайтару мақсатында АҚШ пен Еу ропалық Одақтың мұрындық болуымен Теһранға қарсы ауыр экономикалық санкция қойған болатын. Осы санкциядан кейін мұнай экспорты күрт төмендеген ресми Теһранмен арада ортақ мəмілеге келу туралы келіссөздер басталғанды. Бұл келіссөздер раундтарында таразының бір басында Иран, екінші

басында «алтылық» (АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Франция жəне Германия) аталып кеткен елдер тұр. 2012 жылы алдымен Ыстамбұлда, кейін Бағдатта, үшіншісі Мəскеуде өткізілген бұл келіссөздердің барлығы, өкінішке қарай, нəтижесіз аяқталғаны мəлім. Осыдан кейін тығырыққа тірелгендей əсер қалдырған бұл үдерістің жалғасуына 2013 жылдың басында ресми Астананың келіссөздердің кезекті раундын қабылдауға əзір екендігін білдіруі себеп болды. Астанадан айтылған ұсыныстан кейін тараптардың барлығы Алматыда басқосуға қарсы еместігін білдірді. Кездесу орны ретінде Қазақстан екі жақты да қанағаттандыратын, өйткені: Қазақстан халықаралық саясатта

«белсенді» əрекет етіп келе жатқан ел ретінде танымал; қос тараппен де қатынастары жақсы; атом қаруынан өз еркімен бас тартқан, уран өндіруден əлемде алдыңғы орын алатын мемлекет; географиялық жағынан қолайлы; тараптардың қауіпсіздігіне нұқсан келу ықтималдылығы төмен, бейбіт ел. Мұндай маңызды халықаралық кездесуді ұйымдастырудың Қазақстанға да берері көп еді: диплома тиялық тəжірибесін молайта тү седі; халықаралық аренадағы танымалдылығын арттырады; ең бастысы – бейбітшілікті қолдайтын ел екенін тағы да бір рет дəлелдейді. Сөйтіп, ақпанның 26-27-сінде Алматыда бас қосқан тараптар мұнда да ортақ мəмілеге келе алмады.

Алайда, алдымен 17-18 наурыз күндері Ыстамбұлда, артынан 5-6 сəуірде қайтадан Алматыда кезекті рет жиналуға уағдаласып барып тарады. Олардың Алматыда алғашқы басқосуында-ақ бір шешімге келе қояды дегенге көпшілік күмəнмен қараған. Өйткені, мұндай маңызды шешімдер бірден алына қоймайды, алдымен тараптардың ұсыныстары айтылады, бір-біріне шарттары қойылады, артынан ол шарттар мемлекеттеріндегі «шешім қабылдаушы» лауазымды тұлғалармен келісіледі. Тиісті лауазымдағылар шарттарды шолып шыққаннан кейін «өзгертетін» тұстарын түртеді, одан кейін қайтадан тараптардың өкілдері бас қосып, мемлекет басшыларының

өзгерістерін талқылайды, жаңа шарттарды алып қайтадан еліне жөнеледі. Сөйтіп, тағы да пысықталған шарттар екі жақтың да басшылығының көңілінен шықса, өкілдері қайта бас қосып, уағдаласқаны туралы келісімге қолдарын қояды. Халықаралық келісімдер осындай ұзақ бюрократиялық үдерістерден тұратындықтан, шешім пəлен күні қабылданады деген нақты бір болжам айту қиын. Сондықтан Алматыдағы басқосуларда да тараптардың арасында қандай да бір келісім жасалмаса да, оны табуға жасалған үлкен қадам болғаны анық. Ал Қазақстанның бұл келіссөздер раундын қабылдаудан ұтылмайтынын жоғарыда айтып өттік. Иран мен алып державалар арасындағы кикілжіңнің лаулаған отқа айналмауына бар күшін сарп еткен ресми Астана, міне, өзара араз елдерді татуластыруға ұмтылушы мемлекет деген бейнесін жаһанға кезекті мəрте паш етіп отыр. АСТАНА.

Аспан асты елінің жиырма бір адамының құс тұмауының H7N9 атты жаңа вирусын жұқтырғаны белгілі болды, олардың алтауы қайтыс болған көрінеді. Бұл туралы Қытай бұқаралық ақпарат құралдарына сілтеме жасай отырып, ИТАР-ТАСС агенттігі хабарлады. Аньхой провинциясында тірі үй құстарын сатумен айналысатын елу бес жасар ер адам науқастанған. Ол Бочжоу қаласының ауруханасына жеткізілген. Бірақ, онымен қарымқатынаста болған адамдардың ешқайсысынан ауру белгілері анықталмаған көрінеді. Кеше Шанхай билігі жаңадан науқастанған екі адам туралы хабарлаған. Қазірдің өзінде қалада 98 мың тауықтың көзі жойылып, үй құстарын сатуға тыйым салынған.

Жапония соќќыныѕ бетін ќайтаруєа дайын Жапония қорғаныс министрі Инцунори Онодэра егер Жапонояға қатер төндірер болса, солтүстіккореялық зымырандарды орта жолда атып құлату жөнінде бұйрық берген. Осы орайда КХДР-дың таяу күндері зымыран ұшыру жөнінде уəде беріп отырғандығын айта кету керек. Жапония AEGIS аңду жүйесімен жəне алыс қашықтыққа арналған SM-3 зымырандарымен жарақтанған жауынгерлік кемелерін шығара бастады. Сөйте тұра, жапон сарапшылары Солтүстік Кореяның зымыран ұшырарлық мүмкіндігі онша емес деп есептейді, дегенмен Токио кез келген күтпеген жағдайға дайын.

Он бір бала ќаза тапты Ауған билігінің өкілдері мен куəгерлердің айтуларына қарағанда, НАТО күштерінің Ауғанстанның шығысына жасаған əуе соққысы салдарынан он бір бала қаза тапқан. Сол сияқты, тағы бір əйелдің ажал құшып, алты адамның жарақат алғаны туралы да ақпарат бар. Ауғанстан президенті Хамид Карзай бейбіт тұрғындарды ажал құштырғандарды айыптады. Оның əкімшілігі шығарған мəлімдемеде ел президентінің бейбіт тұрғындар мекен еткен аудандарда əуе соққыларын жасауға тыйым салатын жарлыққа қол қойғаны туралы айтылған. Əуе соққысына ұшыраған деревняның тұрғындары мен билік өкілдері адамдардың өз үйлерінде отырған кезде қаза тапқандарын хабарлап отыр.

Экс-президент ісі тергелуде Бразилия өкіметі белгілі саясаткер, елдің бұрынғы президенті Луис Инасиу Лула да Сильваға қатысты тергеу ісін бастады. 2003-2011 жылдары мемлекет басшысы болған адамға сыбайлас жемқорлыққа барды деген айып тағылып отыр. Тергеудің экс-президенттің саясаттағы болашағына теріс əсер етуі мүмкін. Тергеу ісінің басталуына Portugal Telecom компаниясы Л. Лула да Сильва президент болған бірінші мерзімде «Еңбекшілер партиясына» пара берді деген күмəн себеп болып отыр. Экс-президент аталмыш партияға ол құрылған 1980 жылдан бастап мүше болып табылады.

Бандераныѕ ескерткіші ќўлатылды Украинаның Львов облысында украин ұлтшылы Степан Бандераға орнатқан ескерткіш құлатылған. Оқиға аталмыш облыстың Каменка-Буз ауданындағы Великосилки селосында орын алған. Алдын ала белгілі болған мəлімет бойынша, бұзақылар түнде Қанаттың жəне автомашинаның көмегімен бюстті тұғырынан түсіріп алған. Құқық қорғау органдары қазіргі кезде оқиғаның қалай болғанын тексеруде. Осы ретте оқиғаның муниципалдық сайлау күні орын алғанын да айта кету қажет.

Даулы аралдарєа туристер баратын болды Қытай билігі Оңтүстік-Қытай теңізіндегі даулы саналатын Сиша аралдарына туристердің баруына рұқсат берді. Бұл аралдар Қытай, Вьетнам жəне Тайвань елдері арасындағы даулы аумақ болып табылады, дегенмен 1974 жылдан бері іс жүзінде КХР билігінің құзырына жатады. Аралдарда небəрі бір ғана қонақ үй болғандықтан, туристерге кемелерде өмір сүруге тура келеді. Сонымен бірге, мұнда ауыз су проблемасының бар екенін де айту керек. 2000 жолаушыға арналған кеме туристерді аралға əкеліп тұратын болады. Таяу уақытта осындай тағы бір кеме жасалмақшы. Алғашқы тур мамыр мерекелеріне орай жасалады деп күтілуде.

Эквадор президенті ґз еѕбекаќысын ќысќартты Эквадор президенті Рафаэль Корреа мемлекеттің бірінші тұлғаларының еңбекақылары мөлшерін шектеп тастау туралы жарлыққа қол қойды. Бұл шараның вице-президенттер мен министрлердің де еңбекақыларына қатысы бар. Сөзімізді нақты іспен дəлелдейтін болайық, деп атап көрсеткен Корреа мырза. Бұл шара мемлекет басшысы мен бүтіндей алғанда атқарушы билікті ұстауға кететін шығындарды қысқартуға бағытталып отыр. Корреа билікке келген 2007 жылы мемлекет басшысының еңбекақысы айына 8 мың долларды құрайтын, бірақ ол оны екі есе қысқартып, ең төменгі еңбекақымен байланыстыру жөнінде шешім қабылдаған еді. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


Талап – іскерлік ахуалды жаќсарту Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаевтың жетекшілігімен өткен брифингте алдағы күндерге жоспарланған маңызды шаралар жайы баяндалды. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Брифингте 10 сəуір күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Кəсіпкерлер кеңесінің отырысын өткізетіні айтыла келе, бұл отырыста «Қазақстан-2050» Стратегиясы аясында елдегі іскерлік ахуалды жақсарту жəне Қазақстан бизнесінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру мəселелері қаралатыны атап өтілді. Ресми өкіл сондай-ақ, 12 сəуірде Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің жұмыс сапарымен Батыс Қазақстан облысына баратынына, сапар барысында Серік Ахметовтің Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы мен тұрғын үй құрылысын жаңғырту бағдарламасының іске асырылу барысымен, сондай-ақ, бірқатар өнеркəсіптік жəне ауыл шаруашылығы кəсіпорындарының тыныс-тіршілігімен танысатынына тоқталып өтті. Ал 10-11 сəуір аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің Төрағасы Нұрлан Нығматулин бастаған қазақстандық парламенттік делегация ТМД Парламентаралық Ассамблеясының жəне Ұжымдық қауіпсіздік шарт

ұйымы Парламенттік Ассамблеясының жұмысына жəне Еуразиялық экономикалық қауымдастықтың Парламентаралық Ассамблеясының 15-ші отырысына қатысатын болады. Аталған іс-шаралар Санкт-Петербургте өтпек. «12 сəуірде халықаралық қауымдастық Халықаралық ғарыш күнін атап өтеді. Өздеріңізге белгілі, біздің елімізде бірқатар ғарыштық бағдарламалар іске асырылуда. Қазақстан аумағында дүние жүзіне танымал Байқоңыр ғарыш айлағы орналасқан. Осыған орай 10-11 сəуірде Жерді қашықтықтан зерттеудің алғашқы қазақстандық спутнигін іске қосуға арналған «Қазақстандағы ғарыш күні» атты халықаралық семинар өтеді», деді өз сөзінде А. Əбибуллаев. Осылай дей келе ол 12 сəуірде «Қазақстанда жасыл экономиканы құру» тақырыбына арналған конференция өтетінін, конференцияда Қазақстандағы «жасыл экономиканың» даму қағидаттары жəне қоршаған ортаның мəселелері талқыланатынын да назардан шығармады. Бұл күнгі брифингке Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің өкілі де қатысып, соңғы уақыттағы көптің көкейінде жүрген мəселе – зейнетақы жүйесін жаңғырту төңірегінде əңгіме

өрбітті. Аталған ведомствоның вицеминистрі Тамара Дүйсенова өз кезегінде «Зейнетақы жүйесін жаңғырту – жүйенің жалпы тиімділігін жəне жариялылығын айшықтауға, барлық санаттағы азаматтарға əлеуметтік əділдікті қамтамасыз етуге бағытталған», деген ойын жеткізді. Бұл ретте, ведомствоаралық жұмыс тобы «ҚР зейнетақымен қамсыздандыру туралы» жəне «Зейнетақымен қамсыздандыру мəселелері бойынша Қазақстан Республикасының бірқатар заңна малық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобаларын əзірлегенін жəне оны Парламент Мəжілісіне ұсынғанын айта кеткен жөн. Вице-министрдің айтуынша, жаңғырту арқылы азаматтың бұрынғы табысын қамтамасыз ету жəне зейнетақы жүйесіндегі қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізу көзделмек. «Жаңғырту жолдары бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын (БЖЗҚ) құру жəне жинақтаушы зейнетақы жүйесінің тиімділігін арттыру (ЖЗЖ), жинақтаушы зейнетақы жүйесіне жаңа салымшыларды тарту, зейнетақымен қамсыздандыруының ең төменгі кепілдік жүйесінің өзгертілуі, ерекше еңбек жағдайларындағы азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыруды кəсіби жүйеге көшіру, зейнет жасын теңестіру сынды бағыттар арқылы жүзеге асырылады», деді Тамара Дүйсенова өз сөзінде. Оның айтуынша, зиянды жəне ауыр еңбек жағдайларында жұмыс

Жаћандыќ баяндаманыѕ аймаќтыќ тўсаукесері Кеше Сыртқы істер министрлігінің ғимаратында БҰҰ Даму бағдарламасының «Оңтүстіктің өрлеуі: алуан түрлі əлемдегі адами прогресс» атты жаһандық баяндамасының аймақтық тұсаукесері өтті. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Рəсімге модераторлық етуші СІМ-нің Көпжақты ынтымақтастық департаментінің директоры Ерболат Сембаев алғашқы сөзді вице-министр Алексей Волковқа ұсынды. Ол өз сөзінде кейінгі 15 жыл ішінде халық табысының 16 есеге артқанын айта келе, Қазақстан өзінің Адам даму индексі (АДИ) бойынша жұмыстарды жан-жақты жүргізе беретінін тілге тиек етіп, елімізде əлеуметтік салаларға мемлекет бөлген қаржының арқасында оң өзгерістердің бел алғанын ортаға салды. Атап айтқанда, 5 жылдың ішінде ана өлімі 3 есеге азайып, туу 1 жарым есеге артқан. Сондай-ақ, Орталық Азияда энергетика, суды пайдалану, экология мəселелерінің өзекті болып отырғанын айтқан ол еліміздің ЭКСПО-2017 көрмесіне болашақтың энергиясы тақырыбын тегін таңдап отырмағанын жұртшылық назарына салып өтті. Қазақстанның сыртқы саясат ведомствосы басшысының орынбасары Алексей Волков Қазақстан мен БҰҰ-ның өзара іс-əрекеттер бойынша жемісті еңбегін жоғары бағалап, Президент Нұрсұлтан Назарбаев ұсынған Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясының ең басты қағидаты əрбір қазақстандықтың өмірін жақсарту екендігін айтты. Жəне осы стратегияда АДИ баяндамасындағы негізгі түсініктер мен мағыналардың да тікелей көрініс тауып отырғанын атап көрсетті. Мұнан соң модератор микрофонды БҰҰ резидент-үйлестірушісі Қазақстандағы БҰҰ/ДБ тұрақты өкілі Стивен Туллға ұсынды. «Қазақстанның Адами дамуы туралы Ғаламдық баяндамасының аймақтық тұсаукесеріне арналған алаң ретінде таңдалуы Қазақстанның

5

www.egemen.kz

9 cəуір 2013 жыл

халықаралық аренадағы жəне халықаралық қатынас мə селелеріндегі артып келе жатқан рөлін анық көрсетеді. БҰҰ/ДБ Қазақстанның ел ішінде де, сол сияқты елден тыс жерлерде де адами даму мəселелеріндегі ұста нымына жəне осы мəселеге көңіл қойып отырғанын жоғары бағалайды. Біз мұндай шараларды барынша қолдаймыз», деді С.Тулл өз сөзінде. Сондай-ақ, ол Қазақстанның өзінің даму бағдарламасында кеуделі мақсаттар қойып отырғанына тоқтала келіп: «Кейінгі 20 жылдың ішінде Қазақстан өзінің жақсы жақтарын көрсете білді, кедейшілік төмендеді, əйелдердің құқықтары жан-жақты жақсаруда, білім алу дұрыс жолға қойылды. Қазақстан осы мақсаттарға прагматикалық, жүйелі қадам жасауда жəне мыңжылдық мақсаттары да осы елдің ұстанған бағытына сай келуде. Сыртқы саясатта да Қазақстан өз міндеттемелерін дұрыс орындап, əлемдегі мықты ойыншылардың біріне айналумен қатар, өңірдегі жаңа жаһандық даму ландшафтын қалыптастыратын да ойыншы болуда», деді. Жаһандық баяндаманың тұсаукесерін БҰҰ/ДБ Братиславадан арнайы келген Аймақтық орталықтың директоры Оливер Адам жасады. Баяндамашы жаһандық тұрғыда бұрын байқалмаған солтүстіктен гөрі оңтүстіктің даму үдерісінің бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен өсіп отырғанын, сол себептен де БҰҰ Даму бағдарламасының «Оңтүстіктің өрлеуі: алуан түрлі əлемдегі адами прогресс» аталып отырғанын қаперге салды. ТМД елдерінің ішінде Қазақстаннан өзге Ресей мен Беларусьтің ғана адам даму индексінде жоғары көр сеткішке ие екенін, онда да

басты айырмашылық адамның өмір сүру жасының ұзақтығына қатыстылығын айтты. Бұл ретте БҰҰ өкілі Қазақстанның жағдайындағы басты үш ерекшелікті атап өтті. «Ең маңызды қадам–мемлекеттік даму кезеңдерін айқындаумен тікелей байланысты. Бұл ретте экономикалық өсім ғана емес, стратегиялық бағдарламалар əзірлеудің, экологиялық орнықтылық секілді аспектілер бойынша ұзақмерзімді жоспарлаудың мəні зор. 1997 жылы жарияланған «Қазақ стан-2030» Стратегиясы да, жақында жария етілген «Қазақстан-2050» Стратегиясы да дəл осы міндеттер ауқымынан шығады», деген өкіл екінші басты фактор ретінде Қазақстанның ха лық ара лық-жаһандық эконо ми ка ға ықпалдастығын атап өтті. «Тəуелсіздіктен бері қарай Қазақ стан аса шапшаң экономи ка лық өсімімен, инвестиция тартымдылығымен ерекшеленуде. Бұл көрсеткіштен сіздің ел ТМД шеңберінде озық тұр. Үшіншіден, Қазақстан адами капиталға инвестиция салып отыр. Атап айтқанда, адамның өмір сүру жасының ұзақтығын, бала туу көрсеткішін арттыру мəселелері 2000 жылдан бері еселеп өсті. Мектеппен қамту да осы кезеңнен бері 4 пайызға артты, бұл – аса жоғары көрсеткіш», – деді О.Адам. Іс-шараға қатысушылар тұрақты даму мəселелері бойынша өзара пікір алмасты, Шығыс Еуропа мен Орталық Азияның көптеген мемлекеттерінің ауыспалы кезеңді басқару жөніндегі тəжірибесінде басқа дамушы елдер үшін пайдалы екені атап өтілді. Сонымен, 2012 жылы Қазақстан АДИ беделбағасында 69-орынға ие болып отыр. Бұл адами даму көрсеткіші жоғары деңгейдегі елдер тобына сəйкес келеді. АДИ бойынша Орталық Азияның басқа елдері келесі орындарды иеленді: Түркіменстан – 102-орында, Өзбекстан –114-орында, Қырғызстан мен Тəжікстан – 125-126 орындарда.

Кґлік инфраќўрылымы дамытылмаќ Алматыда Көлік жəне коммуникациялар министрі Асқар Жұмағалиев пен қала əкімі Ахметжан Есімовтің қатысуымен «Қазақстанның көлік инфрақұрылымын дамытудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы» жобасының қоғамдық тыңдалымы болып өтті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Еліміздің бес өңірінде қоғамдық тыңдалымы өтетін бұл бағдарлама отандық көлік қатынасы жүйесіне халықаралық сапа талаптарын енгізуді көздейді. Жолаушыларды тасымалдау ісін жаңа деңгейге көтерумен қатар, елімізде жаңа автовокзалдар, автостансалар, темір жол вокзалдары мен аэродромдар салынатын болады. Айталық, 2020 жылға дейін елімізде 9 жаңа автовокзал, 61 автостанса, 733 жолаушыларға қызмет көрсету

пункттері мен 1104 такси бекеттері бой көтермек. Министрдің айтуынша, биыл Астана мен Алматы, Ақтау, Өскемен қалаларын байланыстыратын автожолдардың жұмысы басталады. Астана-Алматы бағыты бойынша Балқаш көлі арқылы өтетін жол екі аралықты 200 шақырымға дейін қысқартпақ. Биыл жазда Астана–Теміртау, Алматы–Қапшағай тас жолының құрылысы жолға қойылып, 2020 жылға дейін 49 мың шақырым жол жөнделетін болса, оның ішінде 19-ы республикалық дəрежедегі автожолдар екендігі айтылып отыр. Қоғамдық тыңдалымда еліміздегі жолдардың сапасы туралы да мəселе қозғалды. Бұған қатысты министр елдегі жол құрылысы мен қайта жөндеу ісінде жаңа тəжірибе қолданылады, бұдан былайғы жерде жол құрылысына қатысты маңызды құжаттармен Автомобиль жолдары комитеті айналысып, құрылыс жұмысын ұлттық оператор жүргізсе, атқарылған істің сапасын шетелдік компания тексеретін болады, деді. АЛМАТЫ.

Біз – қазақстандықтармыз!

істейтіндерге арналған 5% мөлшерде міндетті зейнетақы жарнасын енгізу ұсынылып отырған көрінеді. «Бұл төлемдерді жұмыс берушілер салыққа кеткен шығындарға жатқызады. Сондықтан, зейнеткерлердің бұл санатына арналған игі шаралар бизнеске қосымша қаржылық салмақ салмайды жəне еңбекақы қорының артуына əкелмейді. Ал зейнеткерліктің жасын теңестіру төңірегіндегі ұсынысты құрамына түрлі сала мамандары, соның ішінде Экономика жəне бюджеттік жоспарлау, Қаржы, Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрліктері мен Ұлттық банк қызметкерлері кіретін Үкімет жанындағы жұмыс тобы енгізіп отыр. Бұл ұсыныстың мақсаты – азаматтардың еңбек өтілін, тиісінше зейнетақы жинағының көлемін көбейтудің нəтижесінде төлем мөлшерін арттыру. Бұл шешім қолдау тапқан жағдайда зейнетақы жасы кезеңкезеңімен 63-ке дейін көтеріледі. Бұл шара 10 жыл ішінде, жас мөлшерін жылына 6 ай сайын көтеру арқылы жүзеге асады. Мəселен, зейнет жасын көтерудің алғашқы жылында əйелдер 58 жарым жасында зейнетке шығады», деді вицеминистр. Брифингке Ұлттық банктің қаржылық қызметтер тұтынушыларының құқын қорғау бойынша комитет төрайымы Гүлбану Айманбетова да қатысып, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) зейнетақы активтерін сенімді басқару жөнінде əңгімелеп берді.

«Жолаушылар тасымалы» АҚ-тың жылжымалы құрамның техникалық ресурсын жаңарту жəне нығайту бағдарламасын жүзеге асыру аясында Қазақстанға «Крюков вагон жасау зауыты» (Украина) ААҚ шығарған 16 плацкарт вагон келіп жетті.

Ќазаќстанєа 16 плацкарт вагон жеткізілді Вагондарды «Жолаушылар лизингтік вагон компаниясы» АҚ («Жолаушылар тасымалы» ААҚ еншілес компаниясы) сатып алды. «Жолаушылар тасымалы» АҚ баспасөз қызметінің жетекшісі Тимур Асылхановтың айтуынша, аталмыш вагондармен «Маңғышлақ–Астана» бағытындағы №037/038 пойызының құрамы жаңартылатын болады. Жайлылықтың барлық талаптарына жауап беретін вагондар қазіргі қолданыстағы плацкарт вагондардан заманауи интерьерімен ерекшеленеді, олар суға арналған диспенсермен, тоңазытқышпен, ауа баптау жəне радио тарату жүйесімен, жолаушыларға арналған ақпараттық тақтамен жəне биодəретханамен жабдықталған. Сондай-ақ, «Жолаушылар лизингтік вагон компаниясы» АҚ пен зауыт арасында əрекет ететін шарт шеңберінде үстіміздегі жылдың сəуір-мамыр айларында елімізге қосымша 23 вагон келіп жетеді деп күтілуде. Айта кетер жайт, «Жолаушылар тасымалы» АҚ жазғы маусым түскенше жолаушылар тасымалына деген сұранысты қамтамасыз етуге компанияның құлшынысын қамтамасыз ету мақсатында жылжымалы құрамның техникалық ресурстарын жаңарту жəне нығайту бойынша ауқымды жұмыстар атқаруда. Даниел ШАЙЫНҒАЗИН.

Өткен жұма күні Жамбыл облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бейбітшілік пен келісімнің жол картасы» мега-жобасы шеңберінде көршілес жатқан Оңтүстік Қазақстан облысының меймандарын қарсы алды. Бұл жоба ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҚХА-ның ХVІІ сессиясында берген тапсырмасы бойынша жүзеге асырылып отыр.

Кґрші ґѕірде болып ќайтты

Оңтүстік өңірлер еліміздің өндірістік жəне аграрлық əлеуетін арттыруда ерекше рөл атқарады. Бұл туралы Мемлекет басшысы Алматыда оңтүстік облыстар əкімдерінің есептерін тыңдаған кезде айтылған болатын. Облыс өңірлік жалпы өнімнің 9 пайыздық өсіміне қол жеткізіп отыр. Экономиканың негізгі салаларына инвестициялар ұлғайса, кедейлік деңгейі төмендеп, өмір сапасы жақсара түскен. Өңірде жасыл экономиканы дамытуға қызығушылық басым. Атап айтқанда, таяудағы үш жылда тоғыз баламалы жаңа энергия көзі жоспарлы қуатына шыққан кезде ол 185 мегаватты құрайтын болады. Тартылған инвестициялар сомасы 390 млн. АҚШ долларын құрайды. «Əулиеата» əуежайының ұшуқону жолағы қайта жаңғыртылып жатыр. Облыста шағын су қоймаларының құрылысын салу саясаты жүргізіліп келеді. Индустрияландыру карталары жобасы жүзеге асырылуда. – Біздерде қонақтарға көрсететін де, айтатын да нəрселеріміз аз емес. Өңір көпұлтты жəне көпконфессиялы. Өңірдің əлеуметтік-экономикалық дамуындағы табыстар тұрақты этносаралық ахуалдың, бейбітшілік пен келісімнің, əр этнос өкілінің Қазақстанның игілігі үшін істеген жұмысының арқасында мүмкін болды, – дейді Жамбыл облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңге ру шісі Лариса Лысова. Облыстық Ассамблея мен барлық этномəдени қоғамдық бірлестіктер

белсенді жұмыс жүргізіп, тұрақтылық пен этносаралық келісімді нығайтуға бағытталған саясатты жүзеге асырып келеді. Мега-жоба аясында облыс орталығы мен өңір аудандарында жастар шаралары, «Көне Тараз – достық ау ма ғы» фестивалі өтетін болады. Жастар «Біз – Қазақстан халқымыз!» флеш-мобын өткізуге жан-жақты дайындық үстінде. Ал көрші облыстан келген қонақтар ұлт батыры Бауыржан Момышұлының Жуалы ауданындағы мұражайына барып, Ұлы Жібек жолы бойында жатқан Орталық Азияның жауһары – аты аңызға айналған Айша Бибі кесенесінде болды. Бұл орындарға əлемнің барлық елдерінен туристер келіп тұрады. Облыстық Ассамблея қызметін көрсететін бейнероликтер мен бейнефильмдер, сурет көрмелері дайындап қойылған. Оларда өңірде өмір сүріп жатқан этностардың өмірлері туралы жан-жақты əңгіме қозғалады. Бұл жолғы шара Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық ХХ сессиясы қарсаңында ұйымдастырылды. Ассамблеяның барлық мүшелері – этностар өкілдері осы форумды асыға күтіп отыр жəне онымен үлкен үміттерін байланыстырады. Ал сессияның ұраны кім-кімнің де жүрегіне жақын тақырып – «Қазақстан-2050» Стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр» деп аталады. «Егемен-ақпарат».

Ерлік ешќашан ўмытылмайды Астана қаласындағы Отан қорғаушылар паркінің Ерлік аллеясында өткен жексенбіде 1995 жылдың 7 сəуірі күні тəжік-ауған шекарасында ерлікпен қаза тапқан Ішкі əскерлердің 17 жауынгерінің ерлігіне арналған Ерлік күні ісшарасы болып өтті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Негізінен еліміздің Ішкі əскерлері ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз етуді абыроймен атқарып келеді. Алайда Жоғарғы Кеңес қаулысымен Қазақстан Ішкі əскерлерінің екі мыңға тарта жауынгері 1993 пен 1999 жылдар аралығында ТМД сыртқы шекарасын қорғау үшін тəжік-ауған учаскесін күзетуде де өз міндеттерін жақсы атқара білді. Осыдан 18 жыл бұрын Ішкі əскерлердің жеке ротасы

Тəжікстанның таулы шатқалдарында содырлармен қақтығысып қалғаны белгілі. Сол күші басым жаумен қиян-кескі ұрыста Қазбаттың 17 жауынгері қаза тапты. Қазақта «елдің атын ер шығарады», деген аталы сөзді осындайда айтса керек. Сол қазақстандық жауынгерлердің ерлігін Тəжікстан халқы əлі де ұмыта қойған жоқ. Соның бір жарқын дəлелі ретінде 2007 жылы Душанбе қаласында Ерлік монументі ашылса, оған қаза болған асыл ерлердің де есімі тасқа қашалып жазылғандығы. Ал Астанада 2009 жылдың сəуірінде Отан қорғаушылар алаңында Ішкі əскерлердің 17 жауынгерінің ерлігіне арналып Ерлік аллеясы ашылды. Сол аллеяда жыл сайын Ішкі əскерлер жас сарбаздарының Отан алдында адал қызмет етуге ант беру рəсімін өткізуі дəстүрге айналған. Осы ретте сəуірдің 7-сі Ішкі əскерлерде «Тағзым күні» деп бекітілгендігін айта кету керек. Қалыптасқан дəстүрге сай

биыл да барлық бөлімшелерде ерлікпен қаза тапқан сарбаздардың рухына тағзым ету шаралары болып өтті. Елордада да Ерлік аллеясына жиналған Ішкі əскерлердің жеке құрамы, ардагерлер, қаза тапқандардың туған-туыстары мен жақын достары жəне жақындары бейбітшілік пен əділеттілік жолына жас жандарын құрбан еткен жандардың рухтарына тағзым етіп, күңіренген қобыз үнімен гүл шоқтарын қойды. Тіпті гүл шоқтарын қоюға əскерилерше киінген əскери-патриоттық сыныбының оқушылары да арнайы келіпті. Өздерінің əскери борыштарын адал атқарып, ерлікпен қаза тапқандардың арасында старшина Қалмақан Бақбаев, сержант Радик Қаймулдиев, кіші сержант Əлихан Өгізбаев, қатардағы жауынгерлер Ержан Байбағысов, Ербол Бекебаев, Бауыржан Далабаев, Жақсылық Жансүгіров, Имомаддин Жұматов, Қанат Едірішев, Ербол Исабаев, Ержан Əбдиев, Еркебұлан Мақажанов, Михаил Мартыненко, Анатолий Мешков, Дастан Нұрметов, Еркін Байғабылов жəне Тахир Райымжанов бар. Жалпы, ТМД сыртқы шекарасын күзетуде ерлікпен қаза тапқандардың 5-уі ІІ дəрежелі «Айбын» орденімен жəне 12 адам «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалімен наградталған. Артынан қаза тапқандарды еске алу үшін бір минуттық үнсіздік жарияланды. Сондай-ақ аспанға оқ атылып, қаза тапқандардың рухына тағзым етілді. Елдің мəңгі мызғымастығын паш ету үшін əскери оркестр Мемлекеттік гимнді ойнады. Жиналған көпшілік алдында ІІМ Ішкі əскерлердің бас қолбасшысы Руслан Жақсылықов пен Ішкі істер органдары мен ішкі əскерлер ардагерлері кеңесінің төрағасы Өмірзақ Болсамбеков жəне де бірқатар адамдар ортаға шығып, ерлік жолының естен шықпайтындығы туралы біраз жылы сөздерін арнады. Артынан əскери бөлімдердің жеке құрамдары салтанатты жағдайда маршпен жүріп өтті. ––––––––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


6

www.egemen.kz

9 сəуір 2013 жыл

 Зерде

 Мəселенің мəнісі

Маќсат – сенімділік жəне тўраќты ґсім

Өткен ғасырдың 37-ші жылдарындағы зұлмат тарих беттерінен ешқашан өшпек емес. Осы кезеңде қазақтың қаншама зиялы азаматтары қуғын-сүргінге ұшырап, жазықсыз атылып кетті. Сол асылдарымыздың қатарында Қазақстанның тұңғыш прокуроры, белгілі мемлекет қайраткері, туғанына 115 жыл толған Сүлеймен Есқараев та бар еді.

Тўѕєыш дербес прокурор Сапарбек НҰРПЕЙІСОВ, Қызылорда облысының прокуроры.

Сүлеймен Есқараев Сырдария губерниясы Қазалы уезіне қарасты Қуаңдария болысында (қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы) 1897 жылы туған. 1909 жылы жасы 12-ге толғаннан кірпіш зауытында жұмыс істеп, еңбек жолын тым ерте бастаған ол 1912 жылы темір жол стансасына жұмысшы болып ауысады. Ал 1916 жылы Перовск депосында балғашы болып орналасады. Осында келгесін саяси сауатын ашып, революциялық күреске қатыса бастайды. Сондықтан да өзін белсенділік жағынан танытқан жас қазақ жұмысшысы 1918 жылғы қазанда Перовск уездік комитеті большевиктер қатарына қабылданады. Сүлеймен осы кезден бастап партия жұмысына белсене араласа жүріп, революция ісі үшін шын күрескер екенін көрсетеді. Сол жылдары Перовск партизандар отрядының құрамына кіріп, Ақтөбе жəне Черняев майдандарында соғысады. Кейін Ташкенттегі Осипов көтерілісін басуға қатысып, Кеңес өкіметіне берілгендігін тағы дəлелдейді. Батыл жігіттің осы кездегі кейпін көрген көрнекті жазушы Сəбит Мұқанов кейін өз естелігінде ол туралы «Азамат соғысына қатынасып, ақтар мен басмашыларды жойысқан Есқараев жауды əшкерелеудің, жоюдың талай тəсілін біліп, шебер қолданады екен. Арық денелі, қара өңді оның кескіні өте суық жігіт болатын. Соған тап жауына қарсы жүргізіп жатқан қатты қимылы қосылғанда, жау дейтіндердің одан зəресі кетіп, қарсы келмеуге, көзіне көрінбеуге тырысады екен. Сүлеймен Есқараев сол бір кезеңде тап жауына ең қатал адамның бірі болды», деп жазыпты. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін С.Есқараев жергілікті жерді кадр мен нығайтуға едəуір атсалысқан. 1919 жылы Ақмешіт уездік партия коми теті оны Ташкенттегі кеңестік партия мектебіне оқуға жібереді. Оны бітіргеннен кейін Сырдария обкомы мен облыстық атқару комитеті Чер няев (қазіргі Шымкент) қаласындағы Кеңестер съезін шақыру жөніндегі нұсқаушы етіп тағайындайды. Түркістан компартиясының басшылығы болса, сол сəт оны жұмысшы ортасынан шыққан белсенді ұйымдастырушы деп танып, жауапты учаскелерге жұмсап отырады. 1921 жылдың қаңтар-сəуірі аралығында С.Есқараев Ташкент облыстық төтенше жағдайлар комитеті төрағасының орынбасары, 1922 жылғы тамыздан 1923 жылғы мамырға дейін Ақмешіт уездік қалалық атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарады. 1923 жылғы мамырдан 1924 жылғы наурызға дейін Ташкенттегі Түркістан Коммунистік партиясы Орталық Комитеті хатшысының орынбасары, 1924 жылғы наурыздан желтоқсанға дейін Сырдария облыстық атқару комитетінің төрағасы, 1921-1925 жылдары Түркістан Орталық атқару комитеті мен Түркістан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің мүшесі болды. 1924 жылы Сырдария жəне Жетісу облыстарының коммунист басшы қызметкерлері Қазақ АКСР-нің мемлекеттік органдарындағы басшы қызметтерге жіберілгенде, олардың арасында С.Есқараев та бар еді. Ол 1925 жылғы сəуірден 1928 жылғы қаңтарға дейін Қазақ АКСР Ішкі істер халық комиссариатында жұмыс істеп, ҚазЦИК-тің мүшесі болды, ал 1929 жылдың басында Орынбордағы Қазақ АКСР-інің өлкелік милиция мектебінің бастығы қызметіне жіберіліп, тұңғыш милиция мектебін құруға қатысты. 1930 жылғы ақпаннан тамызға дейін Алматыдағы жоғары техникалық оқу орындарының дайындық

курсында оқып, Мəскеудегі жоспарлау академиясының энергетика бөліміне оқуға түседі. 1933 жылғы наурызда академияны үздік бітіріп, Петропавл қаласында орналасқан Қарағанды облыстық атқару комитетінің төрағасы қызметіне жіберіледі. Сүлеймен Есқараев 1936 жылы Əділет министрлігінен прокуратура бөлініп шыққанда, республика прокуратурасын өз алдына дербес құрылым ретінде құрып, жаңа құрылымның № 1 бұйрығына қол қойды. Осылайша ол республикада прокуратура органдары жүйесін құрудың, қалыптастырудың ең басында тұрды. Жаңадан құрылып жатқан прокуратураға кадрлар жетіспейтін сол бір қиын-қыстау кезеңде ол жоғары ұйымдастырушылық қабілетін танытты. Соның нəтижесінде прокуратура органдары жедел өз дамуының жолына түсті. Сөйткен асыл ер ақыры нақақтаннақақ күйдірудің құрбаны болып кетті. Ол Қазақ КСР Халық комиссарлар кеңесі Төрағасының бірінші орынбасары қызметін атқарып тұрғанында, 1938 жылы «халық жауы» деген жаламен ұсталды. Бұл кезде оның жасы нағыз қамал алар қырық бірде ғана еді. Енді осы жылғы 4 қаңтарда жүргізілген тергеу құжатына үңілейік. «Хаттамадағы сұрақ: НКВД тергеулеріндегі контреволоюциялық істердің анализі қашан жəне кімдер арқылы жасалған? Жауап: 1936 жылдың аяғында арнайы сектор бастығы Дубровский мен оның көмекшісі Бекарыстанов жасаған. Сұрақ: Бұл анализ қандай мақсаттар үшін жасалған? Жауап: КСРО прокуратурасының тапсырмасына сəйкес НКВД органдарының жұмысындағы кемшіліктерді жариялау үшін. Сұрақ: Бұл анализ қашан жəне кімдерге жіберілді? Жауап:КСРО прокуратурасының адресіне»... Заңды бір кісідей білетін Сүлеймен Есқараевтың ең соңғы сəтке дейін өзіне тағылған айыптарды мойындамаған. Бұл оның тергеу қаулысындағы сөзінен де байқалады. Онда ол: «Ең алғаш маған 58-баптың 10-11 тармақтарына сəйкес тағылған айыптың 58-баптың 2,7,8,11, тармақтарымен ауыстырылғанына келіспеймін, өйткені бұл бап қылмыс жасағандарға жатады, ал менің түсініктерімде бөтендердің сөздеріндегі əңгімеден басқа қылмыс жасады деген ұғым жоқ. Тіпті, жаман жағдайға барғанның өзінде маған бұрынғы 58-баптың 10 тармағына сəйкес тағылған айыпты қалдыру керек еді. Сонымен қатар, Хожановтың тобын жасырын ұйым деп қарауға келіспеймін», деп ашық атап көрсетіпті. Сүлеймен Есқараев алдын ала тергеу барысында да жəне одан кейін де республика прокурорымен кездестіруді бірнеше рет сұраған екен. Оны тергеу құжаттарындағы жазылған қ ағаз дар дəлелдейді. Бірақ барлық өтініші еске русіз қалған. Ал КСРО Жоғарғы Сотының əскери алқасы 1938 жылғы 25 ақпанда оны атуға үкім шығарады. Сот мəжілісі бар болғаны 20 минутқа созылған. Осы санаулы сəттерде айтулы азаматтың, адамның тағдыры оп-оңай шешіле салған. Сол кездегі «Социалистическая Алма-Ата» газетінде жарияланған хабарға сүйенсек, онда КСРО Жоғарғы Соты Əскери алқасының көшпелі сессиясы өзінің жабық сот мəжілісінде 19 адамға «ұлтшыл-фашист, троицкисшілбухариншілдер» деген айып тағып, оларды ату жазасына кескені айтылады. Олардың алдыңғы қатарында қазақтың арыс азаматтары Ұ.Құлымбетов, Т.Жүргенов, Ж.Сəдуақасов секілді толымды

«KEGOC» компаниясы ќашанда ґршіл істерге ўмтылады

тұлғалармен бірге С.Есқараев та болды. Тұңғыш дербес прокурор жазықсыз атылғаннан кейін оның отбасы мен ағайын-туғандарына да зобалаң туды. Алдымен зайыбы «халық жауының əйелі» ретінде Ақмоладағы əйгілі АЛЖИР лагеріне айдалды. Балалары далада қалады. Сонымен бірге, Қызылордадағы туыстары да қуғынға түсті. Əділдік тек арада тура 20 жыл өткеннен кейін ғана қалпына келтірілді. КСРО Жоғарғы Сотының Əскери алқасының əділетсіз үкімі 1957 жылы бұзылып, Сүлеймен Есқараев біржола ақталды. Осылайша оның адал есімі халқына қайтарылды. Бүгінде Қызылорда қаласының бір көшесі Сүлеймен Есқараевтың есімімен аталады. Үкіметтің 1997 жылғы 3 желтоқсандағы №1485 қаулысына сай, облыста «Есқараевтың 100 жылдық тойы» кеңінен атап өтіліп, ол дүниеге келген Қармақшы ауданындағы № 27 Жосалы лицейіне аты берілді. Сондай-ақ, мерейтой қарсаңында Бас прокуратура жанындағы Заңдылық, құқық тəртібі проблемаларын зерттеу жəне прокуратура органдары кадрларының біліктілігін арттыру институты Сүлеймен Есқараев есімімен аталды. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев: «Көненің көзіндей, тарихтың өзіндей болған жəдігерлерді жинақтап жүйелеу, оларды келешекке сақтап жеткізу, өзге жұртқа барымызды көрсетіп насихаттау – абыройлы міндеттің бірі» деген болатын. Біздіңше, Сүлеймен Есқараев сынды атпал азаматымыз да сондай жəдігер болатын, тарихта айшықты орны бар тұлғалардың бірі. Сондықтан да биыл Қызылорда облысында оның туғанына 115 жыл толуына арналған іс-шаралар жоспары жасалды. Облыс əкімдігімен бірлесе қабылданған шара шеңберінде жыл бойына аймақта есіл ерді еске түсіруге арналған ауқымды жұмыстар атқару көзделіп отыр. Соның сипатында облыс прокуратурасының бастамасымен əдебиеттанушы, кинодраматург, «Дарын» мемлекеттік сыйлығының лауреаты Айгүл Кемелбайдың шығармашылық кеңесі негізінде «Қазақстан-Қызылорда» телеарнасы «Сүлеймен Есқараев. Қазақтың тұңғыш прокуроры» атты деректі фильм дайындады. Сондай-ақ, облыстық прокуратура қазақтың тұңғыш прокурорының өмірін, қызметін жəне адамдық қалпын баяндайтын «Тарланбоз» атты жинақ та шығарды. Сол сияқты биыл прокуратура жанынан Сүлеймен Есқараев есіміндегі ведомстволық мұражай ашылып, оның өмір жолына, жауынгерлік жəне еңбек даңқына қатысты барлық мағлұматтар жинақталып жатыр. Енді сəуір-мамыр айларында футбол мен волейболдан прокуратура органдары қызметкерлері арасында тұңғыш прокурорды еске түсіруге арналған турнир өткізіледі. Біздер бүгінде бар болғаны 41 жасында мерт болып, артына өшпес атын қалдырып кеткен жерлесіміздың өмірін əруақыт мақтан тұтамыз. Оның еліміздің құқық қорғау саласын құрушылардың бірі болумен бірге, ірі саяси жəне мемлекет қайраткері атанғанын да айғақтайтын құжаттар өте көп. Ол негізін қалаған Қазақстан прокуратурасы заңның үстемдігін, оның бірыңғай жəне біркелкі қолданылуын, еліміздегі заңдылық пен құқық тəртібінің бірлігі мен орнықтылығы сақталуын қамтамасыз ету жолында қалтқысыз қызмет етіп келеді. «Ізгі жəне қажетті жұмыс істеген адам басқа адамнан жоғары тұрады» деген екен əлемнің екінші ұстазы атанған əйгілі Əл-Фараби көне замандарда. Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының тұңғыш дербес прокуроры, белгілі қоғам жəне мемлекет қайраткері Сүлеймен Есқараевты да өзінің көптеген замандастарынан жоғары етіп көрсететін қасиеттері де осыдан көрінеді.

 Жағымды жаңалық

Ќайта жаѕєырту жўмыстары басталды Əуе қорғанысы күштерінің Талдықорған қаласындағы авиабазасында əскери аэродромды қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Күрделі жөндеу жұмыстары ұшу-қону жолағынан тұратын ұшу алаңына, ұшақтар мен тікұшақтар тұрағына жасалатын болады.

Өткен ғасырдың жетпісінші жылдарының басында пайдалануға берілген ұшу-қону алаңына осы уақыт аралығында тек ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілген екен. Толық қайта жаңғырту жұмыстары алғаш рет жүргізіліп отыр. Жөндеу жұмыстары барысында ұшу-қону алаңының жабындысы ауыстырылып, оның ұзындығы мен ені де ұлғаятын болады. Сонымен бірге, бірқатар жаңа нысандар салынып, байланыс жəне электр желілері, темір-бетонды қоршаулар ауыстырылады. Аэродромға қондырылатын жаңа жарық техникалық құрылғылар күрделі ауа райы жағдайында ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ететін болады. Еліміздің Əскери əуе күштері қайта жаңғыртудан соң жаңа құралдармен жабдықталған, қауіпсіз ұшуды қамтамасыз ететін, сондай-ақ жауынгерлік қабілетті арттыратын аэродромға иелік етпек. Қайта жаңғырту жұмыстары авиабазаның жауынгерлік дайындық барысына кедергі келтірмейді. Жөндеу жұмыстары кезінде жеке құрам мен авиациялық техника «Жетіген» аэродромына қоныс аударып, ұшқыштар мен жердегі қызмет жұмыстары тұрақты жағдайда жалғаса береді. «Егемен-ақпарат».

2012 жылы елімізде Халықтық IPO басталды. Мемлекет өз азаматтарына ірі ұлттық компанияларға бірге иелік етуді алғаш рет ұсынды. Кейбір сарапшылардың күмəнді жорамалдарына қарамастан, халық мемлекеттік бағдарламаға аса жоғары қызығушылық танытты. Айта кетсек, «ҚазТрансОйл» АҚ акцияларына деген сұраныс ұсыныстан 2,5 есеге артып, 34 мыңнан астам қазақстандық акционер атанды. Үстіміздегі жылы да Үкімет бірнеше ұлттық компанияның акциялар топтамасын сатуға шығаруды жоспарлап отыр. Бұл тізімде бірінші болып «Электр желілерін басқару жөніндегі Қазақстандық компания «KEGOC» акционерлік қоғамы алдағы екі-үш айдың ішінде Халықтық IPO-ға шығады. Біз «KEGOC» компаниясының басқарма төрағасы Бақытжан ҚАЖИЕВТЕН «Егемен Қазақстан» газетінің оқырмандарына компанияның осы маңызды шараға дайындығы туралы айтып беруін өтіндік. – Бақытжан Төлеуқажыұлы, таяу арада KEGOC акциялары қазақ стандықтарға ұсынылатын болады. Жұртшылыққа компания жəне оның айналысатын қызмет түрлері мен ауқымы туралы айтып өтсеңіз. – KEGOC 2004 жылдан бастап Біртұтас электр энергетикалық жүйесінің (əрі қарай – БЭЖ) жүйелік операторы қызметін толық атқарып келеді, біз электр қуатын өндіру-тұтынуды диспетчерлендіру мен теңгерімдеуді, сондай-ақ іргелес жатқан елдердің энергия жүйелерімен параллель жұмысты қамтамасыз етеміз. Былайша айтқанда, жылына 365 күн жəне тəулігіне 24 сағат бойы тұтас мемлекет аумағындағы энергия ағындарын басқарамыз. Осы мақсатта компания ұзындығы 24,5 мың шақырымға созылған жоғары вольтты электр жеткізу желілері мен 76 қосалқы стансадан тұратын Ұлттық электр торабына иелік етеді, басқарады, техникалық қызмет көрсету мен жөндеу жұмыстарын жүзеге асырады. KEGOC-тың міндеті – желінің үздіксіз жұмысы мен оның мемлекет мүддесі үшін озық деңгейде дамуын қамтамасыз ету. – Халықтық IPO-ға шығуда мемлекет таңдауының KEGOC компаниясына түсу себебі неде? Компанияға жеке инвесторлардың қаржысы қаншалықты қажет? – Əрине, компанияның дамуы үшін қосымша қаржыландыру да, қаражат та керек. Дегенмен, менің түсінігімде, «Халықтық ІPO» бағдарламасының негізгі мақсаты – ұлттық компаниялар қызметінің мейлінше ашық болуына жол ашу, халықтың қаржылық сауаттылығын көтеру арқылы қор нарығын жандандыру. Бүгінгі күні KEGOC акцияларының 100% «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ иелігі арқылы ҚР Үкіметіне тиесілі болса, енді бірінші жартыжылдық соңына дейін барша азаматтар акционер болуға мүмкіндік алады. Біз үшін бұл корпоративтік дамудың жаңа кезеңі болмақ. Əрі қай компанияның менеджменті үшін де бұл үндеу іспетті. «Халықтық IPO» туралы шешім қабылданбай тұрып та KEGOC бірқатар даму бағыттарын талқылап, қор нарығына шығуды қарастырған болатын. Демек, ерте ме, кеш пе, түбінде осындай шешімге келер едік. KEGOC құрылған сəтінен бастап электр желілік инфрақұрылымды дамытуға бағытталған жобаларды жүзеге асырумен белсенді айналысып келеді. Сондықтан да, компания жұмысының сенімділігі мен тұрақтылығы – ел экономикасын жақсартудағы негізгі факторлардың бірі. 2000 жылдары инвестицияға өте зəру болдық. Ол кезде мемлекеттік бюджетте де артық қаражат жоқ еді. Сондықтан арзан қаржылық ресурс көзі – инвестицияларға ие болу мақсатында шетелдік жетекші даму институттарымен ынтымақтастық орнатуды жолға қойдық. Олар да біздің мақсат-міндеті айқын, жұмысы тұрақты компания екенімізге көз жеткізді. Жаңа желілер тарту, жабдықтарды жаңғырту бағытындағы бірлескен жұмыстар барысында ЕҚДБ мен ДБ-ның сенімді əріптестіне айналдық. Бірақ халықаралық жоғары стандарт талаптарына сəйкес келуіміз үшін компания ішінде біраз тер төгуімізге тура келді. Еңбегіміз ақталып, өткен жылы компаниялар арасында жүргізілген зерттеу қорытындысы бойынша KEGOC-тың корпоративтік басқару деңгейі өте жоғары бағаланды. – Қазақстандықтардың KEGOC-қа инвестиция салуы қажет пе, қалай ойлайсыз? Бүгінде акцияларды қор нарығына орналастыруға байланысты белгілі бір шектеулер қойылып отыр. Мəселен, болжам жасауға немесе үйіп-төгіп уəде беруге болмайды – тек айқын деректер мен нақты көрсеткіштер қажет. Компанияның IPO-ға шығуына орай KEGOC басшылығы мен қызметкерлеріне ақпарат таратуға қатысты белгілі бір шектеулер қойылған. Акцияға жазылу ресми жарияланғанға дейін тікелей IPO көрсеткіштеріне байланысты сұрақтарға қандай да бір түсіндірме жасауға, əсіресе, насихат жүргізуге болмайды. Акционер болғысы келе ме, əлде жоқ па, мұндай шешімді əрбір адам өзі қабылдағаны жөн. – Компанияның өткен жылдардағы өндірістік, қаржылық көрсеткіштеріне тоқталсаңыз? – Бұл құпия ақпарат емес. Жыл сайын есептеріміз толық жарияланып тұрады, олар компания сайтында да бар, кез келген адам танысып, талдау жүргізе алады.

Соңғы үш жылда компания табысы, көрсетілетін қызметтер көлемі сенімді түрде артып келеді, оған себеп – елімізде электр қуатын пайдалану деңгейінің өсуі.

қуатын тапсыру жобасы жүзеге асырылды. Алматы аймағын электр қуатымен қамту сенімділігі артты – өткен жылдың желтоқсан айында 500 кВт «Алма» қосал қы стансасы мерзімінен бұрын іске қосылды. Бұл тəуелсіздік жылдары ішінде салынған осындай санаттағы бірінші қосалқы станса болатын. ҰЭТ-ты жаңғыртудың екінші кезеңі басталды. Соның арқасында қосалқы стансаларды заманауи қондырғылармен жабдықтауға мүмкіндік туды. Қазіргі уақытта KEGOC орталық жəне солтүстік Қазақстанда энергиямен жабдықтау сапасын арттыруға бағытталған басқа да бірқатар жобаларды жүзеге асыруда. Атап айтар болсам, 220 кВт «ОБТҚ-Осакаровка» жоғары вольттық желісін қайта құру, Павлодар энергия торабының Қазақстанның БЭЖ-мен байланысын күшейту. Тағы бір ауқымды жоба бойынша əзірлік жұмыстары жүргізілуде, ол – шығыс өңірі арқылы өтетін «Солтүстік-Оңтүстік» транзитінің үшінші желісінің құрылысы. – Осындай ауқымды жобалар үлкен қаржы салымдарын қажет ететін болар. Оларды жүзеге асыруға қажетті қаражатты KEGOC қайдан алып отыр? – Салық төлеушілердің қалтасына біздің қол салғымыз келмейтінін ескеру қажет, десек те осы жүзеге асырылған жобалардың иесі де, пайдасын көруші де – мемлекет. 2000 жылдан бастап компания Қазақстанның Біртұтас электр энергетика жүйесін дамытуға 1 млрд. АҚШ долларынан астам қаржы тартты. Бұл соманың басым бөлігін халықаралық даму институттарының займдары (ЕҚДБ мен Дүниежүзілік банк) құрайды. Біздің кредиторларымыз да «KEGOC» АҚ-қа мемлекет пен акционер тарапынан қолдау жоғары екенін бағалап отыр. Жобаларды

1-кесте. «KEGOC» АҚ өндірістік жəне қаржылық көрсеткіштері

KEGOC-тың негізгі бизнесі тұрақты қалпын сақтап отыр, оның айқын дəлелі – операциялық көрсеткіштер динамикасы. 2011 жылы таза табысымыз үштен бірге (34.5%) өсіп, 7,8 млрд. теңгеге жетті. Бұл біз үшін рекордты жыл. Ал былтырғы жылғы қорытынды бойынша 7 млрд. теңге мөлшеріндегі көрсеткіш бағам айырмасының шығындарына байланысты өткен жылға қарағанда төмендеу болды. Жоғарыда айтып өткенімдей, инвестициялық жобалар үшін қарыз қаражаты шетел валютасында, АҚШ долларымен жəне еуромен тартылғандықтан, теңге бағамының өзгеруі пайданың көлеміне де ықпал етті. – Компанияның инвестициялық жобаларына нақтырақ тоқталып, оқырмандарға толығырақ айта өтсеңіз... – Компания аймақаралық жəне мем лекетаралық электр байланысын қамтамасыз ету, нарық субъектілерінің электр қуатын өндіруі мен тұтынуын теңгерімдеуге қатысты жедел жұмыстарды атқарады. Бұған қоса, қай өңірдің болсын электр қуатына деген қажеттілігін қамтамасыз ету үшін Қазақстан біртұтас энергия жүйесінде қашан, нені жаңартып, қандай құрылысты бастау керектігін бірнеше жыл бұрын біліп отыруы қажет. Егер электр қуаты сенімді де сапалы түрде жеткізіліп тұрса, сол өңірде бизнес те, өндіріс те дамиды деген сөз. Яғни жаңа кəсіпорындар мен өндірістер ашылса, жаңа жұмыс орындары пайда болып, халықтың əлеуметтік тұрмысы жақсарады, сол облыстың немесе ауданның экономикасы дамиды, өркендейді деген сөз. Осы басымдықтарға сай ұлттық компания соңғы 10 жылда Қазақстан Президенті мен Үкіметінің қолдауымен ҰЭТ-ты дамыту бойынша ірі инфрақұрылымдық жобаларды қолға алып, сəтті жүзеге асыруда. Ұзындығы 1100 шақырым «СолтүстікОңтүстік» екінші транзит желісінің құрылысы жаңғыртудың бірінші кезеңі болып табылады. «Батыс транзитпен» бірге мемлекеттік-жеке меншік серіктестік негізінде 500 кВ-тық «Жітіқара-Үлке» əуе желісін іске қостық. Соның нəтижесінде Ақтөбе энергия торабы Қазақстанның біртұтас энергия жүйесіне қосылды, өнеркəсіптік аймақ шетелдік электр қуатына тəуелділіктен құтылды. 2011 жылы ОБТҚ-500 автотрансформаторлары ауыстырылды, нəтижесінде елордалық энергия торабы қуатының қоры 25%-ға артты. Компания жүзеге асыратын үш инвестициялық жоба Үдемелі индус триялық-инновациялық даму мемлекеттік бағ дарламасына (ҮИИДМБ) жəне Қазақстанды индустрияландыру картасына енді. Алматы облысында 220 кВтық əуе желісі тартылып, Мойнақ ГЭС

қаржыландыруға тартылған займдардың бір бөлігі Үкімет кепілімен алынды, сонымен қатар жеке қаражат, оның ішінде компанияның жарғылық капиталын ұлғайтуға берілген қаржы пайдаланылды. – Компания қызметтерінің бағасы қалай белгіленеді, қарапайым тұтынушылар - халықтың пайдаланатын электр қуатының бағасына KEGOC тарифтерінің əсері қандай? – KEGOC электр қуатының көтерме нарығына қатысушылармен ғана жұмыс істейді. «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Заңға сəйкес электр қуатын диспетчерлендіру, жеткізу, өндіру мен тұтынуды теңгерімдеу секілді компания көрсететін қызмет түрлері табиғи монополиялар саласына жатады. Сондықтан да біздің қызметіміз тарифтердің бекітілуі арқылы реттеледі, компания өз табысының негізгі бөлігін де содан алады. Осы жерде айта кететін маңызды жайт, электр қуатының ақырғы бағасында KEGOC үлесінің 10% құрайтындығы. Яғни, қазақстандықтардың электр қуатына төлеген 100 теңгесінен бізге 10 теңгеге жуығы түседі. Бұл соманың қалған бөлігі – электр стансаларының шы ғындары, таратушы жəне энергия қуатымен жабдықтау компанияларының қызмет ақысы. Сондықтан біздің тарифтер тұрғындар төлейтін коммуналдық қызмет бағасына айтарлықтай əсер етпейді. – Бақытжан Төлеуқажыұлы, компанияның болашақ жоспарлары қандай? Осы туралы ойыңызды тарқатсаңыз? – «KEGOC» АҚ-тың басты мақсаты – əлемдік деңгейдегі бəсекеге қабілетті компания дəрежесіне көтерілу. 1997 жылы компания алғаш құрылған сəтте бұл қиялдағы асқақ ой ғана болатын. KEGOCтың бүгінгі негізгі 4 мақсаты - Қазақстан БЭЖ-нің сенімді де сапалы қызметін қамтамасыз ету, озық салалық компания деңгейіне қол жеткізу, компанияның акционерлік құнын тұрақты түрде өсіріп отыру, корпоративтік даму деңгейі бойынша көшбасшыға айналу. Бүгінгі таңда бұл биік мақсаттар табысты тəжірибемен жəне жүзеге асқан ауқымды жобалармен беки түсті. Компания келешек даму бағыттары мен басты міндеттерін 2025 жылға дейінгі ұзақ мерзімді даму стратегиясында айқын белгілеп отыр. Компания Электр энергетикасын дамыту жөніндегі салалық бағдарлама аясында ел экономикасы үшін аса маңызды жаңа инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруды жоспарлап отыр. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Марат АҚҚҰЛ, «Егемен Қазақстан».


7

www.egemen.kz

9 cəуір 2013 жыл

Тарих толқынында

Б

ұл əңгімені ел ішіне «Қосай шежіреші», «Қосай шешен», «Қосай барымташы» деген үш лақап атымен танылған, 93 жыл жасап 1953 жылы өмірден өткен қариядан естіген едім. Жасы тоқсаннан асса да еңкіш тарта қоймаған, ат жақты, ашаң жүзді, оң қабағы салбырап ойлы жанарын бүркеп, ұзын салалы саусақтарының буыны су жағасындағы балдыр қоға секілді былқылдап тұратын ол ауылдың ортасындағы қоржын бас жаппа тамынан шығып, тау етегіндегі боз жусаны бұрқыраған биік дөңге барып жайғасқанда, жоғарғы ауылдағы өкшебасар інілері – бүркіті есігінің алдындағы тұғырда отыратын, бір топ көкқасқа қумай тазысы бар Ысқақ пен төменгі ауылдағы ені мен биіктігі бірдей Байқасқа көп кешікпей жанынан табылатын. Магнитке тартылған темірдің үгіндісіндей топырлап ауыл балалары да солай қарай жүгіретін. Сол жолы біз жеткенде əңгіме жаңа ғана басталған екен. «Ертеде Албан руында ерлігі еліне ұран болған алты батыр өткен. Солардың бірі жəне бірегейі Қалыбек батыр. Қазақ пен Қытай шекарасында отырған бір елдің үш ғасырға жуық тарихы мен тұлғалары ұмыт болмаса екен», деді де шежіре қарт бір сəт үнсіз қалды. Біз əңгімесін жалғастырса екен деп ентелеп жақындай түстік. Ол көп күттірмеді. *** «Жау жоқ деме, жар астында, бөрі жоқ деме, бөрік астында» деген сақтықты Алтайдан бастап Алатауға дейінгі жердің шекарасын (ХХІ ғасырға) бізге дейін көзінің қарашығындай күзетіп, қорғап, бір қытайды ішке кіргізбеген қазақ баласы ұмыта қоймаған еді... Олар сонау жеті атасынан бергі қағазға емес, жүрекке жазылған үрдісті бұзбады. Ат жалын тартып мінген еркек кіндіктісі бес қаруын сайлап, жарау тұлпарын мамағашқа байлаған дəстүрін қаз-қалпында сақтады. Қазір де көксүңгі найзасы босағасында, жарау ат əр үйдің мамағашында байлаулы. Біз кейбір көршілер секілді қамал, қорық соққан қалада өмір сүрмесек те алаңсыз, қам-қарекетсіз, бей-берекет отыр маппыз. Сондықтан да осынша байтақ жерге ие болыппыз. Кең даласы тылсым қорғаны еді. Оның құпиясын таба алмай талай жауы жер жастанған. Қалыбек батырдың бүкіл елінің тіршілігіне азық болған қаптаған қалың төрт түлік малы Сартоғайдан бастап Темірлік өзенінің шатқалынан жоғары Қулық таудың күнгейімен, сиырдың бүйрегіндей Аласа таудың сай-саласында қыстап шығатын. Сол жылы да үйренген қонысын өзгертпеген еді. Көктемде тау мен дала керемет көктеді. Боз даланың қызғалдағы мен сарғалдағы құлпырып, торғайоты, бетеге, жусаны алсындап, бүр жарды. Ерте лақтаған қарақұйрық, киік қора-қора болып Көкпекті мен Ағанас жазығын кернеп кетті. Бозторғайы көгілдір аспанда шырқап, тіршілік ерекше шырайланып, жазы да жайдарлы басталды. Нөсерден кейінгі ақбас таулардың арасын жалғаған кемпірқосақ алуан құбылған жібек жіптен аумайтын еді. Сол ырысты, тынысты жерге күз де келген. Жер шарында екі-ақ жерде өсетін қасиетті Еренді (Яссин) бұл ел «əулие ағаш» дейді. Сол əулие ағаштан басталатын алуан түрлі тал-терек, қайың, қарағаш, неше түрлі бүлдірген, шөп алтын күздің асыл моншағын тағынған. Ойдым-ойдым жымына, жықпылына арша, қылша, тобылғы, торыңғы қаулай өскен Сартоғайдың екі қапталындағы жартасты жағалап, моншақтай тізіліп арқар мен таутеке өткенде батыр лəззат алатын. Осы Шарын тұғылының кең түбегіне тігілген Қалыбек батырдың он екі қанат боз үйі қазір үкіленіп көзге ерекше көрінеді. Соған іргелес үш үй тұр. Біріне қонағын түсіріп аяқ суытса, екіншісінде дастарқан даярлап, үшіншісіне де қонақтар түнеп шығатын. Ақорданың айналасындағы арасы əу деген дауыс жететін жердегі ат тағасындай иілген үркердей шоғыр ақбоз үйлерде келіп-кеткендерді кү те тін батырдың қызметшілері тұрады. Сартоғайдың табиғаты жайлы-ақ. Қатал деген Желтоқсан, Қараша, Ақпан айларының өзінде түнде жауған қар күндіз еріп, тоғай шөбі қыста да алсындап жатады. Қалыбектің ордасы тігілген соң-ақ, бұл жаққа ат ізі суымады. Кім келіп, кім кетпеді. Кеше ғана Қашқарлық сыйластары болды. Бірінде бар дүние бірінде жоқ, «Бармасаң, келмесең жат боласың, алмасаң, бермесең сарт боласың», деп Шығыс Түркістанды мекендеген

Өткен жылы аталып өткен көрнекті мемлекет қайраткері Д.А.Қонаевтың 100 жылдығына орай Орал қаласында жаңадан бой көтерген шағын аудандардың біріне тарихи тұлғаның есімі беріліп, осы аудан аумағына Дінмұхамед Ахметұлының кеуде мүсінін қою əрі бұл араны абаттандырып, демалыс саябағына айналдыру жөнінде ұйғарым жасалған еді.

халықтар бекер айтпаған. Еуропа мен Азияны жалғайтын Жібек жолының қақпасында жайғасқан Қалыбек секілді бұл елдің басшылары шекарадан елге, өткен жолаушыны да, кеткен керуенді де біліп, бақылап отырады. Батырдың айналасындағы шаруамен айналысып жүрген ел – көлденең көзге малшы секілді көрінгенімен, жеме-жемге келгенде есесін ешкімге жібермейтін ержүрек сарбаздар. Сартоғай мен Темірлік өзенінің күнбатысындағы Қопалының сонау Аласа тауына дейінгі кең жазығы, Қулық тауының оңтүстік шығысындағы аспанға көк сүңгі найзадай шаншылған Айт, «Əділбектің ақшоқысынан» бастап, бір заманда жер қазынасын зерттеген ағылшындар «Алтынның қоймасы» («Атомни крепс») деп кеткен, күнбатыс қапталынан қарағанда ботасы өлген боз інгенге ұқсайтын бір түп ағаш өспеген Сарытаудың қарсысындағы Алатаудың Шетмеркісіне дейінгі жер – Айт руының еншісі. Сартоғайдың күншығыс қабағынан арғы Қарадала Қорғас пен Қалжатқа дейінгі аралықтағы көршілері Сүйерқұлдың Шоғанының Үмбеті (Шажа балалары), Жарты, Қожбанбет, Шыбылдың Қоңырбөрік атасы отырғалы не заман. Əрқайсысының оныншы ұрпағы отын жағып, түтінін түтеткен алтын босаға. Аңыз оқиғаның ай-жылын нақтылап дəлелдемейді. Алайда ол болашаққа тарихтың шындығын жеткізгендігімен баға жетпес құнды қазына. Осы құндылығымызға құлақ салып, көңіл бөлсек, бұл жер-суды жоғарыдағы Албан рулары Үйсін мемлекет болғаннан бері мекен етіп отырғаны анық, деген еді Қосай шежіреші. Райымбек батыр бастаған сарбаздар 1759 жылы Қытай мен Қазақ жерінің шекарасына белгі етіп тарихи көктасты қойғаннан кейін Қулық тауының ең биік шоқысына жорық жолын бірге өткізген сарбаздар жеңіс жалауын қадағаннан бері тау қойнауына қоныстанған елді мекен Жалаулы атанған. Қарлығаштың ұясындай осы ауылдағы Бозымның Игілігінен тарайтын оншақты үйден басқасы – Айт, Қалыбек батырдың үш баласы Бағай, Нияз, Бауыстың үрімбұтағы. Шалкөде жайлауының етегіндегі Қарасаздан бастау алған (Ақын Мұқағали Мақатаевтың туған жері) мың бұлақ жиналып етегіндегі теңізден шығып қалған жайын балықтың жонындай Кеген дөңнің бауырын соға ағып, осы Жалаулы елді мекенінің іргесінен өтеді. Қосайдың «Үйсін мемлекеті болғаны анық» деген тұжырымының жаны бар екенін кейін білдік. Ғұлама ғалым Шоқан Уəлиханов: «Бұл жерді мекендеген Ұлы жүздің тұқым-тұқияны Шыңғыс ханның заманында да, Қалмақ шапқыншылығында да туған жерінен ешқайда кетпегендіктен, жылжымағандықтан қазақ халқының қалыптасуының негізі болды» дейді. (Алматы, 1961 ж. Қаз.ҒА., толық жинағы 5-том). Ортамызда отырған Қосай кеудесін тіктеп, ауыл ішіндегі бар қозғалысты шола қарады да əңгімесін қайта сабақтады. – Əлмерек батырдың келетінін естігелі Қалыбек батыр тыншып отыра алмады. Ағайынның айтатын сыры аз ба, көп. Тіршілікте бір дидарласудың өзі бір бақыт қой. Жазда Бақанасқа барғанда емін-еркін ағайынша сөйлесудің сəті түспеп еді. Ат аяғы жететін жерден келген ағайындар осындай басы қосылғанда шалқып əн айтып, жыр тербеді. Алқақотан отырыста ақтарылған аталы сөз, арман тілек пен Қонайдай құрметті ағайынға жасалған сый-сияпаттың көңіл теңізі шексіз болды. Енді міне, басы тағы қосылмақ. – Батыр ақырын аяңдап аңғардағы жаяу түгілі атты адам өте алмайтын асау Шарын өзенінің жағасындағы жапырағы күздің алтын шапағымен боялған шоқшоқ тал-теректі, қарағаш, қайыңды аралай жүріп үйінің жоғары жағындағы кең түбектің ортасында тұрған қалың бұтағы əудем жерді көлеңкесімен көмкерген, діңіне үш адамның құшағы жетпейтін, қашан, қай заманда, кімнің еккені белгісіз жуан (Яссин) əулие ағаштың түбіне барып тоқтады. Ол бұл күнде Үш Қарқара аталатын өзен мен Кеген суы қосылып Шарын аталатын шатқалдың басындағы Тиектастан жоғары бетіне жылт-жылт етіп (мұнайдың) майы шығып жататын Қарасудың оппа ұйығына батып бара жатқан көк бураны шудасынан ұстап жалғыз өзі суырып шығарғанын көргенде Алатау мен Қаратаудың баурайын мекендеген ел көзінің тірісінде Абыз деп ардақтаған Шоған абыз: «Иə, Тəңірім! Көз бен тілдің сұғынан сақта?» деп тілеуін тілеген он сегіз жастағы Қалыбек емес, абыздың сол адал тілеуі Аллаһтың

тобылғы, торанғыдан басқа бір түп ағаш өспеген, қалмақтармен соңғы шайқаста су таппай қысылғанда Райымбек батыр айбаттана ақырып жартастың түбіндегі жылғаға найзасын шаншығанда тұнба бұлақтың көзі ашылып, кейін жағасына бір түп Мəжнүнтал өсіп, «Райымбек бұлағы» аталған Торыайғыр тауының оңтүстігіндегі көзге ерекше көрінетін «Ойрантөбе» деген жерде өзі ең соңғы рет қалмақтың Ағанас батырымен жекпе-жекке шығып: «Қазақ халқы қарусыз жауының қанына қолын бұлғамайды!» деп өлтірмей кеткен Ағанас батырдың атымен аталатын ақ жазықты қиып, Бартоғайдың желкесімен жүріп, Табан қарағайды айнала Асы жайлауы арқылы Албан сайға аялдап, үшінші күні Бақанастағы Əлмерек батырдың он екі қанат ақордасының алдындағы мамаағашқа күн екіндіге таянғанда ат басын тіреген. Жүрген кісіге жер алыс емес екен. Жол бойы есігін ілмей жататын кең пейіл ауыл. «Құдайы қонақпын!» десе құшақ жая қарсы алған. Бірінде түстеніп, екіншісінде ат аяғын суытып шаршамай, шалдықпай тың жетті. Тылсым табиғат құдіретімен тек құмнан ғана тұратын Жоңғар тауының қақпасынан Ебінің желі соққанда əлі ешбір тірі пенде естімеген əуез шығаратын (орыстар» Поющие гори» дейтін) Басқалқан, Аяққалқан шоқыларынан бастап сонау да сонау Балқаш көліне дейінгі алқапты еншісі бөлінбеген жусанның əр түбінде бір қозысы жататын бай əулет Бозымның ерлігі еліне ұран болған Əлмерек батыры мен Қыстықтың Ескене батырының үрім-бұтағы қоныстанған. Бұрын да бар қуанышына ортақ Қалыбекті бұл жолы Əлмерек батыр Бəйдібек атасының үшінші ұлы Жолмамбет батырдың баласы Ыстының Қонайымен достығының құрметіне ортақ болсын деп арнайы шақырған. Аттан түсіп жатқан Қалыбек батырды көрген Əлмерек батыр құшағын жая ұмтылды. Отты жанары кімге де болса мейірімнің нұрын төгіп тұратын ер тұлғалы, жалпақ жаурынды, даласындай дарқан пейілдің иесі Əлмерек Қонай мен Қалыбекті таныстырды. онайдың атақ-даңқына Қалыбек те сырттай қанық еді. Шамамен ХVІІ ғасырдың ортасында Ысты, Ойықтың Жолымынан тарайтын бір ауыл, Азнабай болыстың кезінде болу керек, Сарыарқаға барып Арғынның азулы Тобықтысы мен Қаракесек атасының ортасында үшінші ұрпағы өмірге келгенше сыйласып тұрыпты деген сөз ел аузына ерте тараған. Сол Қонайдың өткен жылы Қаратаудың етегіндегі бауыры Дулат Шымыр дан, өзі кеткен Таластың бойын кең жайлаған түп атасы Ыстыдан, Алатаудың баурайындағы Шапырашты мен Қордайдан төменгі Шу бойындағы қалың Дулат Жаныстан қоныс сұрап келгенін де естіген. Бұл бірінші келуі емес, үшінші рет келуі еді. Қаракесек пен Тобықты руы мен ғасырға жуық сыйласқан, құда-жекжат болған Қонайдың кең қолтық Сарыарқаның елінен қалай кеткені жайлы Қосай шежіреші ештеме айтпаған еді. Оның жайына мен кейін қанықтым. Тобықты Құнанбай сұлтанның əкесі Өскенбайдың замандасы, атақты Кеңгірбай бидің кіндігінен тараған тұқымы, Ақшатау полиметалл комбинатының төрағасының орынбасары болған, ұлттық салт-дəстүрдің білгірі, ел зердесінде сақталған шежіре аңыздың жанашыры 70 жылдық мерейтойына бір ай қалғанда 2009 жылы өмірден өткен Қайыр Қоянбаев бізге біраз сыр шерткен. ...Қонай əулие жазда Сарыарқаның кең жазығын емін-еркін жайлап, қыста Мойынтыдан арғы, қазір пойыз қасқағым сəт тоқтап өтетін Босаға деген аялдама бекеттің күнбатысындағы қолдың саласындай сай-салалы тауды қыстапты (мен ол жерді көрдім). Арқаның ақ бораны терең сайдың бетін сыйпай соққанда сала-сала сайға түскен қар қатпай, қаныттай үгітіліп қой мен жылқы теуіп жайылып қыстан шығатын шұрайлы жер екен. Алғашқы қар түсер мезгілде Қонай жайлы қыстауы Босағаға барып қоныпты. Бұл күннің қысқарып түннің ұзарған шағы емес пе, айналадағы елінің жайын білуге аттанып кеткен Қонай кешкі іңір қараңғылығы түсе ауыл шетіне іліккенде есігінің алдында тұрған бір топ аттылыны көреді. Бұл Көкбөрі Керней Жарлығап батыр еді. Ол аттан түспей: «Кім бар?» деп дауыстайды. Үйден Қонай əулиенің бəйбішесі шығып амандасып: «Үйге түсіңіз?» деп өтінеді. Жарлығап: «Рахмет ниетіңізге. Сусын бар ма екен?» дейді.

ЌАЛЫБЕК Қ БАТЫР Досан ЖАНБОТА.

құлағына шалынған болар, сегіз ұлы сегіз ауыл болған, бүкіл Айт əулеті атын ұран еткен Қалыбек батыр еді. Бозбала шағындағы жалпақ жауырынды, сұңғақ бойлы балауса денесі толысып толған. Құдай тағала елден ерекше сыйлаған ұзын білектің бұлшық еті шарболаттай, жуан қарулы саусағымен асау бестінің құлағынан ұстағанда тегеурінге шыдамай екпетінен түскенін көргендер «Құла тұлпардың жалын айырып жібергендіктен тарихта Жалайыр атанған Ұлы нағашысы Қабыл ханға тартқан» дейтін («Шыңғысхан» (2012 ж.) Республикалық тарихи-этнологиялық əдеби көркем журнал. 2 нөмір «Қабыл хан, Құла тұлпар жəне шежіреші Қосай»153 бет). Бір кездегі қайратты қалың шашына ақкүміс араласып, киік танаулы қызыл шырайлы дөңгелек жүзіне уақыт өз өрнегін салған. Талай-талай қиқулы қымқуыт соғыста жауын қақ жара шайқасса да табиғат берген зор тұлғаның қуаты бо-

батырдың қолөнерге ерекше көңіл бөлетіні айналадағы елге əлдеқашан тарап кеткен-ді. Дүниеге ұрпақ келген соң қырық күннен кейін осы қасиетті əулие ағаштың бұтағын кестіріп, қабығын суға қайнатып, оған сəбиді шомылдырып, діңі кепкен соң шеберге шың тастан таматын мəңгілік маймен майлатып, бұғының терісімен қаптатып қару-жарақтарына сап сайлатып, ер-тұрманын шаптыратын. Қалыбек батыр да өмірге келіпкететін көп қонақтардың бірі екенін түсінгендіктен, байлық, атақ-даңққа құмар болмаған. Ол ұрпақ алдындағы парызына үлкен жауапкершілікпен қарап, сол міндетін адал атқару үшін күресті. Ол сырттан қараған адамға шоң денелі болып көрінгенімен, ширақ қимылдайды. Өзенге сұғына жатқан қатар шөккен қос түйедей қара тасқа секіріп шықты. Қашқарлық шеберге тіктірген қонышы тізесін жапқан қырым етіктің табаны тасқа жабысып, бойын тез тіктеді. Сол сəтте күміспен қапталған кемер белдіктің оң жағындағы қанжардың қыны жалт

Қонайдың атақ-даңқына Қалыбек те сырттай қанық еді. Шамамен ХVІІ ғасырдың ортасында Ысты, Ойықтың Жолымынан тарайтын бір ауыл, Азнабай болыстың кезінде болу керек, Сарыарқаға барып Арғынның азулы Тобықтысы мен Қаракесек атасының ортасында үшінші ұрпағы өмірге келгенше сыйласып тұрыпты деген сөз ел аузына ерте тараған. лар, бірде-бір рет денесіне найза қадалып, қылыш жарақаттамаған екен. Ол мəуелі бұтақтағы əсем сырғадай көзді арбаған ұсақ жапырақтың арасынан төгілген күн сəулесіне ойлана көз тастап тұрып табиғатқа таңғалды. «Осыншама алып ағаштың жапырағы неткен нəзік» деп бір сəт бөгелді. Батыр аяқ жететін жердегі шеберлерді алдырып, адам жанына керекті дүниемүліктің не түрін жасатты. Заманына қарай он екі қанат ақбоз үйдің шаңырағын да, кереге, уығын да, есігін де өрнектетті. Тірі пенденің жан дүниесін тебірентіп, сиқырлы əуез шығаратын талай-талай домбыра, қобыз өмірге келді. Атақты

етіп күнмен шағылысты. Ол ауыл ішінде осы қанжарынан басқа қару асынбайтын. артоғай жақтан бір шоғыр қара қарға қалқып аспанға көтерілді. Оң қапталдағы кереге тастың қалың құры құрқылдап еді оған кекілік, шіл қосылып, тоғай гуілдеп кетті. «Япыр-ай, мына əулие ағаштың қалың жапырағы төңіректі жаңғыртқан өзеннің гүрілін де, аң мен құстың үнін де өткізбейді екен-ау» деп ойлады ол. Бақанасқа барып-қайтқандағы алған əсері ұшан-теңіз еді. Елдің сыйлы азаматтарын ерткен Қалыбек батыр Құлық таудан ерте аттанып, Мойнақ кезеңінен асып, Ақтоғайдан өтіп, екі қапталына

С

Тўєыры тўр. Мїсіні жоќ Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Орал қалалық əкімдігі мен «Батыс Ак Кол» ЖШС арасында 2011 жылдың 26 мамырында жасалған келісімшарт алдыңғы пікіріміздің дəлелі. Аталған құрылыстың жалпы сметалық құны 69 миллион теңге болса, осы қаржының басым бөлігі, яғни 49 миллион 231 мың теңгесі құрылыс-монтаж жұмыстарының үлесіне тиеді.

2011 жылдың 8 қарашасында дем алыс саябағы нысанын пайдалануға қабылдап алу жөніндегі мемлекеттік акт жасал ған. Оған комиссия төрағасы, сол кездегі Орал қаласы əкімінің орынбасары Владимир Дремасов жəне комиссия төрағасының орынбасары, Батыс Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік сəулет-құрылыс бақылау департаментінің бөлім бастығы Марат Мəжитов, басқа да комиссия мүшелері қол қойған.

Солай бола тұрса да Орал қалалық құрылыс бөлімі саябақ нысанын тек 2012 жылдың 29 мамырында ғана тұрғын-үй шаруашылық бөлімінің құзырына берген. Құрылыстың кепілді мерзімі екі жылға есептелген. Бүгінде сол уақытқа жетпей-ақ төселген өрнектастар ойылып, үгітіліп алаңның негізгі бөлігі жүруге жарамай қалған. Орнатылған субұрқақтың да аты бар да, заты жоқ дерліктей. Көп жағдайда су атпай, су шашпай

мелшиіп тұрғаны. Бұл қалай болғаны деген сауалымызға Орал қаласы əкімдігінің бас маманы Бекжан Тоқжановтың тарапынан: субұрқақ су құбырына жалғанбаған. Жоба бойынша солай. Сондықтан да оған суды тасып құяды деген жауап алдық. Оралдықтар Дінмұхамед Қонаевтың кеуде мүсіні жаңадан жасақталған саябаққа 2011 жылдың аяғында, тіпті əрі салғанда қай раткердің туғанына 100 жыл

Бəйбіше қайта кіріп үлкен тостағанмен қойдың айранын ұсынады. Жарлығап батыр айранды ішпей ат үстінде тұрған күйі қамшысын екі бүктеп айранды төртке бөліп қайырып беріп: «Отағасына сəлем айтыңыз» деп жүріп кетіпті. Келіпкеткен топты сыртынан көрген Қонай атын байлап, үйіне кіріп, құндыз жағалы мəуіті шекпенін кереге басына іліп тұрып бəйбішесінен: «Жаңағы келген кімдер?» деп сұрапты. Бəйбішесі болған жайды қаз-қалпында айтыпты. Жауап қатпай төрдегі жұмсақ орнына жайғасқан Қонай ортадағы лаулаған отқа бір сəт ойлана қарап отырып: «Енді біздің елге қайтуымыз керек екен» депті. ...Əлмерек батырдың шақыруымен келген Қонайды көршілес жалайыр руының игі жақсылары бірінен кейін бір қонаққа шақырып, құрметтейді. Аға баласы Қонайдың қайтатын күніне орай Əлмерек батыр Қарқара жайлауының етегіндегі Қалыбек батырды, Сегізсары, Биеке биді, Шілікті өзенінің жағасындағы Нұра жазығын мекендеген бауыры Қыс тық Ескене батырды, Алма арасаннан Көлсайға дейінгі таудың иесі Қызылбөрік Əжібай батырды, көршісі Жалайыр Ескелді би мен Орақ батыр бастаған сыйлас замандастарын түгел шақырған еді. Түні-бойы сауық-сайран салған ағайынтуыс жайлы жатып, жақсы тұрады. Ақсақалдар оты ра тын кең үйге мол дастарқан қайта жайылып, Əлмерек батыр Қонайдың жолсеріктеріне шекпен жауып, ат мінгізеді. Төрде отырған Қонай ағайынның бұл ықыласына ризашылығын білдіргенде Əлмерек батыр: – Қонай екеуміз тұстас болғанмен, сенің жолың үлкен. Екі-үш жылдан бері елге келіп-кетіп жүрсің. Арғын ағайындардың пейілі, көңілі кең болғанымен, өсіп-өнген елге жер құшағы тарлық етеді. Енді мына ағайындарымның алдында бұйымтайыңды айт. Не қаласаң да сөзіңді жерде қалдырмауға тырысамыз, дейді. Сəл үнсіздіктен кейін Қонай: – Батыр, құрметіңе көп-көп рахмет! Көңіл сыйса, бəрі сиятын Сары арқа қазаққа тарлық етпейді. Тек туыс, бауыр, ұрпақ бірін-бірі көрмесе, тамыры қай жерден нəр алатынын білмесе, жат болып кететін секілді. Сендерді көргеннен бері жүз жасағандаймын. Өзен-көліңде аққу ұшып, қаз қонады екен. Қырың киік, суың балық нағыз орта шаруаның отаны болатын жер екен, деп үндемей отырып қалады. Ол заманның адамдары осы сөздерден-ақ астарында не жатқанын білген ғой, бұйымтайын түсінеді. Осыдан кейін Əлмерек батыр: – Бауырым, əр заманның бір сұрқылтайы болған. Сол сұрқыл тай лардың озбырлығынан біз, біз дегенім қазақ, не көрмедік. Ықылым заманнан бері келе жатқан атақонысың – Ыстықкөлдегі алтын ұяңнан айырылып, ағайынды үшеуің үшке бөлінгендерің тарихтан белгілі. Біз көрмеген отбасыңа, ағайын-туыстарыңа тілегім, ойым орындалды деп қайт. Суы мен қырына қызыққан Бақанас қашан келсең де сенікі! депті. Сол жиылыстан Қалыбек батыр Əлмеректің мəрттігіне риза болып қайтқан. Қонай қажыны қуана құттықтап, түстік жерге дейін құрметтеп шығарып салады. Келер жылдың көктемінде Əлмерек батырдың бүкіл елі Бақанастан көшіп, Қапшағайдан жоғары Шарыннан төменгі екі қапталы жыныс тоғай Іле өзенінің бойына қоныстанады. Содан бері Бақанасты Жолмамбет батырдың үрім-бұтағы мекендеп келеді. ...Қалыбек батырдың ауылын бетке алып жолға шыққан Əлмерек батыр жаңа қонысы Нұрлы жазығындағы үкілі кəмшат бөріктей Илан (үш жылда бір рет гүлдейтін емдік шөп) шоқысының солтүстігінен ерте аттанды. Бұғыты тауын бөктерлеп, жолдағы Қыстықтың Шойқарасы, Онтоғары, Жайыны, Майасары отырған ауылдарға соқпады. Əлмерек батыр кешегі қалмақтармен шайқаста бұл жолмен түн демей, күн демей талай өткен. Діттеген уағында жетті. Əне-міне келіп қалар деп алаң көңілмен өзен бойында жүрген Қалыбек батыр қия қапталдағы жалғызаяқ жолмен төмен түсіп келе жатқан бір шоғыр аттыны көрді. Алдындағы тулаған теңіз толқынында жүзген алтын кемедей күлтеқұла ат үстіндегі Əлмерек батыр көзіне шоқтай басылды... ...Қосай шежіреші əңгімесін үзді. Өйткені, бұл кезде өрістен қайтқан бір табын сиырдың алды Жалаулының бет алдындағы оу бір замандағы Кеген өзенін бойлай өскен жыныс тоғайдан қалған бір белгі – жалғыз түп «Бəтекбай талдың» түбіндегі өткелден өткен еді... АЛМАТЫ.

толуына орай 2012 жылдың қаңтарын да қойылатын шығар деп күткен еді. Алайда, бұл үміт ақталмады. Арада тағы да жыл жарымға жуық уақыт өтті. Кеуде мүсіннің қойылатын түрі байқал майды. Тұғыры тұр. Мүсіні жоқ. Кеуде мүсіннің қойылуының кешеуілдеуіне орынның сəтсіз таңдалуы ғана емес, оған қажетті қаражаттың тапшылығы да əсер етіп отырғанын білдік. Бұл белгі орнатылғанша саябақтың тасталқаны шықпасына кім кепіл? Бұған қоса тағы бір сұрақ көлденеңдей береді. Бір жылдан асатын уақыттың ішінде төсемтас алаңының ойқыл-шойқылы шыққаны

қалай? Құрылыс жұмыстарының сапасыз, жүрдім-бардым жүргізілгенінен бе? Əрине, бұл факторды мүлдем жоққа шығаруға болмайды. Екіншіден, тек жаяу жүргіншілерге ғана арналған төсемтастың үстінен автокөліктер де ызғытып өтіп жатса, тіпті қыс кездерінде салмағы ауыр қар тазалау техникалары саябақтың үстінен жүріп өтсе, кінə тек мердігерлерде емес екеніне көзіміз жете түседі. Осындайда зая кеткен, рухани-тұрмыстық қайтарымы болмаған есіл бюджет қаражаты-ай демеске лажың жоқ. ОРАЛ.


8

www.egemen.kz

9 сəуір 2013 жыл

 Жаңа басылым

Тўныќтармен тоєыстырєан тўшымды журнал Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Науан Наурызбен бірге қазақ əдебиеті басылымдарының қатары таным көкжиегін кеңейтер жаңа журналмен толықты. Замана талабына сай əсем безендірілген, сырты жұтынып тұрған журналдың іші де қазынаға тұнып тұр. Жазушылар одағына жақындығы бар бір ерекше басылым екен. Данышпаннан бастауды да ұмытпай алғашқы нөмірінің алғашқы бетіне Абайды салыпты. Ішкі беттерінде де ұлы ақынның өлеңдеріне орын берілген. Таңдауы үлкен талғамдықты танытып тұрған журнал адамды өзіне бірден тартып əкетеді. Əуелі сөз болған дегенге мегзеп, жазушы үшін алдымен қалам (еңбек) керек, артынан қаламгер ретінде танылады деген ишарамен «Қалам» сөзін қатты айқындап, «гер»-ді жұмбақтап, болу – болмасың екіталайды меңзеп, алыстан мұнарланған сағымдай, бозғылт түспен жазып, атының өзіне үлкен жұмбақ түйіп шыққан журнал шу дегенненақ салмақты дүние екенін аңғартады. Рас, бүгінгі күні журнал шығару оңай болып кетті. Бірақ солардың да «естісі мен есері» бар. Кейбір тілді де, ділді де шала білетін қызқырқынның, жұлқынған жас баланың

ең бастысы ақша табуды мақсат еткен, алқын-жұлқын, жалт-жұлт еткізіп, бар салмақты дизайнға салып шығарған қызылды-жасылды дүниелерін ашып бір қарап, ұлттық дүниені ұятқа қалдырған, мүддені аяққа таптаған, тілді қорлаған, өтірік пен шынды араластырған жеріне жеткенде əрі қарай жүйкеңді жұқартпай жақын жердегі қоқыс себетін көзіңмен іздей бастайсың. Кəсіби шеберлігі жетіскен дүниелер де жоқ емес, əрине, бірақ ондайлар сирек. Кейбір аймақтарда «республикалық» деген атаумен шыққан жақсы журналдар бар, бірақ олар жеткілікті данамен тарамайды. Халық арасында əбден танылған, салмақты, өзінің жоғары кəсіби шеберлік деңгейіне жетіп, содан түспей келе жатқан «Жұлдыз», «Жалын», т.б. сияқты əдеби журналдарымыз бар ғой. Бірақ жаңа заман ыңғайына жақын жалқы дүниелер де керек еді. Сол олқылықты осы «Қаламгер» толтырар ма екен деген үміт оянып қалды. Жаңа басылымға ақ жол тілеген қабырғалы қаламгерлер арасынан Жазушылар одағы басқармасының төрағасы Нұрлан Оразалин журналда «жүректен шығып, жүрекке жетер», əдебиетіміздің озық үлгілерінен саналар көркем туындыларға да орын беріледі» деген сөздер айтқан екен. Сол сөздің растығына бірінші санында

М.Əуезовтің «Қаралы сұлу» əңгімесі беріліпті. Бір себеппен арнайы іздемесең бұл шедеврді қайдан оқыр едің? Мұқаң шығармаларын тағы бір қарап шығайыншы деп кітаптарын ақтарсаң да басқа дүниелеріне байланып, «Қаралы сұлуға» жетпей қалуың мүмкін. Ал мына журнал... Талғамы үлкен кəсіпкерлердің қолынан шыққанын паш етіп, сол əңгімені басыпты. Жабысып тұрып, бас алмай оқып шығасың да таңданасың, таңырқайсың... Апыр-ау, қандай сурет, қандай көркемдік. Тек зерделеуіңді біл. Кейде осындай тұнып тұрған тұнығымызды көрмей алыстағы американдықтың, ағылшынның,

 Жазылған жайдың жаңғырығы

 Мəссаған!..

Газеттің 14 наурыздағы нөміріндегі мақаламызда алимент төлеуден қашып-пысып жүрген əкесымақтардың Қарағанды аймағында аз еместігі жайлы жазылған еді. Осыған байланысты оларға жаутаңдаушылар тарапынан тілшілер қосынына жан-жақтан жауған өкпе-реніштер толастамай жатыр.

Ќашќын əке тґрт баласын жаутаѕдатып таптырмай жїр Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бұрынғы жезқазғандық, қазір қарағандылық деп ізделудегі Қуатбек Қанафиннің де өз балаларынан бой тасалап жүргеніне үш жылдың жүзі болыпты. Жезқазған қалалық сотының шешімі бойынша 4 баласына алимент төлеу белгіленген ол күні бүгінге дейін таптырмай жүр. Алдында Қарағандыдағы «Гүлдер» ықшам ауданындағы жеке пəтер иелері кооперативі бірінде жұмыс істейтіндігі туралы тапсырған анықтамасы жалған болып шықса, одан кейін «Қарағанды Көркем» кəсіпорнында монтажшылар бригадирі

болып еңбек ететіндігі жөнінде ақпар өткізген. Алайда, мұнда да жоқ болып шықты. Сөйтіп, анда істеймін, мұнда істеймін деумен тұрақты жұмыс орнын көрсетпеуге қуланып алған айлакер алиментші сот шешімін орындаушыларды аяқтарынан сабылтумен келеді. Қуатбектің 4 баласының 3-уі мектепте оқитындығын, оларға көмекқолдау өте-мөте қа жеттігін, дəм-тұзы жараспаған жарының жалақысы жеткіншектер мұқтажына жетімсіздігін білмеуі

жапонның, т.б. жазушыларына еміреніп кетеміз-ау. Шыңғыс Айтматовтың жастық шағы туралы айтқан əңгімелерін диктофонға түсіріп алып, кейін «Балалық» деген атпен Германияда неміс тілінде басып шығарған Фридрих Хитцердің еңбегінен де Нұрғали Ораздың аударуында үзінді жарияланыпты. Қазақ-қырғыз бірдей жақсы көретін ұлы суреткердің балалық шағындағы оқиғалары да өте қызық екен. Əлемдік əдебиеттен Пушкин өлеңдерінің аудармалары, Уильям Фолкнер мен Сами Пашазаде Сезаидің өмірінен деректі дүниелер бар. Қазіргі қазақ əдебиетіне келгенде Қоғабай Сəрсекеевтің Баукең туралы естелігі, Шерхан Мұртазаның шағын əңгімесі, Фариза Оңғарсынованың бір топ өлеңдері орын алыпты. Бəрі де оқылатын, ой салатын дүниелер. «Сұхбаттар» айдарындағы Мұрат Əуезов пен Берік Шаханов əңгімелері де қызықты, тартымды, тың деректі болып шыққан. Журналдың өзіндік бір ерекшелігі – кейбір қаламгерлерді оқырманға тереңірек таныту болса керек. Осы мақсатпен Нұрғали Ораздың шығармашылығы туралы білікті қаламгерлер Ш.Мұртаза, Д.Исабеков, М.Байғұт, якут-саха университетінің профессоры З.Башарина пікірлері арнайы берілген. «Əдеби өмір шежіресі» деген атпен қазақ əдебиетінің бүгінгі айтулы оқиғаларынан хабарлар топтастырылғаны да ұтымды шыққан. Журналдың бас үйлестірушісі Мəлік Отарбаев, редакторы Кəдірбек Құныпияұлы. Сөйтіп, өмірге бір тұшымды əдеби журнал келгенін айтып, жамағатқа жар саламыз. Тек, өмірі ұзақ болғай деңіз.

мүмкін емес. Алайда, солай болғанымен əзірге оның тарапынан отбасына еш қайырым болмай тұр. Айта кету керек, али мент өндіру бойынша сот шешімін орын даушылардың дəр менсіздігі осындайларға жағымды болып тұр. Сон дықтан прокуратура органдары қызметкерлері көмекке келуге мəжбүр. Бəл кім, өз балаларынан қашқан əкелерге енді тоқтау салынар. ҚАРАҒАНДЫ.

Дїкенге баруєа ќорќады... Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Облыс орталығындағы Катаев көшесі бойында орн ал асқан ш ағ ын дү ке н г е былайғы адам тұтынушы ретінде бара алмайды. Қорқады. Өйткені, оның ішісырты толы, көше бойы қаптаған мас адамдар, бұл жерде арақ-шарап, сыра сатылады. Қаланың араққа үйір ішкіштері, түрмеден босап шыққандары да осы жерге жиналады. Қаптап жүр. Кеш түгіл, күндіз жүрудің өзі қауіпті. Бұлардан қаншама аурулар тарайды. Осы дүкенде арақ-шарап, сыра сататындар күні-түні қаптап келе беретін араққұмарлардан қалай сескеніп, қорықпайтындарына таңғаласың. Ал бір қызығы, дəл осы дүкенге қарама-қарсы жерде полиция бөлімшесі орналасқан. Бөлімше инспекторлары бұл жаққа мүлде ат ізін салмайтын сияқты. Апыр-топыр мас болып, көше бойында сенделіп жүргендерді көздеріне де ілмейтін секілді. Дəл осы жолмен №17, №4 мектептің оқушылары сабаққа, сəбилер балабақшаға барады. Дүкен жанында қаптап тұрғандар үлкендерге де, балаларға да қауіпті. Жалпы,

байқап жүргеніміздей дүкендерінің алдын шыбынша үймелетіп қойған осындай бірнеше «нүктелер» бар. Мұны полицейлер де «өте жақсы» білетін сияқты. Білмейтін, көрмейтін болса, онда түрлері ұсқынсыз, мас күйінде сенделіп жүргендерді жайдан-жай бұлай еркінсітіп қоймас та еді. Мұндай «сезікті» дүкендердің біреулердің «қарауындағы бизнесі» деген сөздерді де естиміз. Ақша кімге не істетпейді? Əйтеуір облыс орталығында əр жерде үйірүйір жүрген масаң адамдарды жиі көретін болдық. Соның салдарынан ба құқықтық статистика басқармасының мəліметтері бойынша, өткен жылдың 11 айы ішінде 13 240 қылмыстық іс тіркеліпті. Бұл тіркелгені ғана. Ал облыстық ішкі істер департаментінің бастығы Сұлтан Күсетовтің əкімдікте жасаған ақпараты бойынша, қоғамдық орындардағы заң бұзушылық биыл 33 пайызға ұлғайған. Облыс əкімі Ерлан Арын облыстағы үш қаланы – облыс орталығын, Екібастұз бен Ақсуды «қауіпсіз қалалар» жасайық деген мəселе көтерген болатын. Енді бұл қалай жүзеге аспақ? ПАВЛОДАР.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізеді Сауда-саттық 2013 жылғы 24 сəуірде сағат 11.00-де өткізіледі. Өтінімдер қабылдау 2013 жылғы 24 сəуірде сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна – 41 000 теңге. Аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: Лот №1. Газ 3110-121 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 002 ВЕ, 2003 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ə. Молдағұлова даңғылы, 34). Бастапқы бағасы – 91 000 теңге. Лот №2. Бұрынғы «Актюбсельмаш» зауытының 8,9 шеберханаларының ғимараты (Литер А,А1,А2,А4,А5,а,а1,Г2), Литер А 1947 жылы салынған, қалған Литерлер 1954 жылдары салынған, жалпы алаңы 1843,01 ш.м., тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Арынов көшесі, 1, теңгерім иесі – «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ағ. Жұбановтар көшесі, 263). Бастапқы бағасы – 10 169 000 теңге. Лот №3. Шойын құйма учаскесі (Литер А3), 1954 жылы салынған, жалпы алаңы 207,39 ш.м., тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Арынов көшесі, 1, теңгерім иесі - «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ағ. Жұбановтар көшесі, 263). Бастапқы бағасы – 1 040 000 теңге. Лот №4. Ваз 21213 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 495 АР, 2001 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Мəртөк ауданы, Мəртөк ауылы, Панфилов көшесі, 50, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы – 48 000 теңге. Лот №5. Уаз 39629 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 706 АР, 2002 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 24 Г, теңгерім иесі - «ҚР ДСМ Сот медицинасы орталығы» РМҚК Ақтөбе филиалы (Ақтөбе қаласы, Новое ауылы, 158). Бастапқы бағасы – 42 000 теңге. Лот №6. Газ 3110 411 автокөлігі, тіркеу нөмірі Z 771 СU, 2000 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Сəңкібай даңғылы, 24 Г, теңгерім иесі - «ҚР ДСМ Сот медицинасы орталығы» РМҚК Ақтөбе филиалы (Ақтөбе қаласы, Новое ауылы, 158). Бастапқы бағасы – 41 000 теңге. Лот №7. Урал 4320 НЗас автокөлігі, тіркеу нөмірі D 113 BS, 2005 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, 41 разъезд, теңгерім иесі - «Ақтөбе облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Н. Қобландин көшесі, 7). Бастапқы бағасы –11 651 000 теңге. Назар аударыңыз! Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде жер теліміне құқық сатып алушыға өтеді. Жер телімінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу ережесі мен жеңімпазды анықтау шарты Аукционшы жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірді көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бірақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиіс. Аукционшы саудасаттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаларын бекітеді жəне оны көтеруді ұсынады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысаны үшін біршама жоғары баға

ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендіру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмір көтерілмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендіру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екі қатысушы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттық өткізілген болып саналады. Сауда-саттық өткізілетін орын: Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 405-бөлме. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1.Нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім. 2.Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесіне аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондайақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3.Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесі не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түспнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 4.Кепілдік жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесі. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 5.Заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды көшірмесін ұсыну қажет. 6.Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялау сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. 7.Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне /немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Кепілді жарна «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік KZ 160705012170166006 есеп-шотына енгізіледі, БСН 120340000827, БСК KKMFKZ2A, бенефициар коды 11, төлем белгіленген код 171, «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ Төлемнің белгіленуі- аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Анықтама алу телефоны: 8- (7132) 544454.

Еуразиялық даму банкі Банкке тиесілі жылжымайтын нысанның меншік құқығын сату бойынша ашық сауда-саттық түріндегі аукцион жариялайды: Үш деңгейдегі кірпіштен салынған тұрғын үй, жалпы алаңы 900 ш.м., 2006 жылы салынған, жер телімінің алаңы 0,8 га (кадастрлық нөмірі 03-047-459-195), Алматы облысының Қарасай ауданында орналасқан, ІІМ Шаруашылық басқармасы (Ремизовка шатқалының ауданы). Үй экологиялық таза ауданда тұр (Əл-Фараби д-лынан жоғары 1,5 шақырымда), орналасқан жері таңдаулы: «А-клубқа» қарама-қарсы. Нысанда барлық инженерлік коммуникациялар бар (орталық сумен жабдықтау, орталық кəріз, электрмен жабдықталған, магистралды газ). Ғимаратты жылумен жабдықтау отынның екі түрін пайдаланып ұйымдастырылған: газ жəне дизелді отын (дизель отыны үшін сыйымдылық орнатылған). Аукцион өткізу күні мен уақыты: 2013 жылғы 29 сəуірде сағат 11.00-де. Аукцион өткізу орны: 050051, Алматы қ., Достық д-лы, 220. Өтінімдерді сауда-саттық ұйымдастырушысы 2013 жылғы 23 сəуірде сағат 18.00-ге дейін қабылдайды. Аукцион өткізу əдісі: ағылшын (көтеруге). Бастапқы баға: 1 619 569 (бір миллион алты жүз он тоғыз мың бес жүз алпыс тоғыз) АҚШ доллары. Бағаны өзгерту қадамы: 20 000 (жиырма мың) АҚШ доллары. Сатып алу бағасын төлеудің тəртібі мен мерзімі

– Еуразиялық даму банкінің корреспонденттік шотына ақша қаражатын аудару жолымен (аукцион хаттамасына қол қою) аукцион аяқталған сəттен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде. Аукцион қатысушылары өтініммен бірге міндетті тəртіпте мына құжаттардың көшірмелерін тапсырулары қажет: - жеке тұлғалар үшін: жеке куəлік, ИИН - заңды тұлғалар үшін: ұйымды мемлекеттік тіркеу туралы куəлік, салық төлеушіні тіркеу туралы куəлік, ұйым жарғысының көшірмесі, ұйым басшысының А.Ə.Т., туған күнін көрсетіп, ұйым құрылтайшыларының А.Ə.Т., олардың туған күндерін көрсетіп. Банк себептерсіз аукцион басталуға дейін 3 күнтізбелік күн ішінде қатысуға өтінімдерден бас тартуға құқылы. Ең жоғары баға ұсынған қатысушы аукцион жеңімпазы болып танылады. Жылжымайтын нысан жəне аукцион өткізу шарты бойынша қосымша ақпаратты сауда-саттықты ұйымдастырушыдан алуға болады: Елена Вячеславовна Мамаханова. Сауда-саттықты ұйымдастырушының телефондары: +7 (727) 244 40 44 (ішкі 6977); ұялы +7 701 979 79 20; +7 777 750 00 19. E-mail: myv@eabr.org

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақмола мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылдың 25 сəуірінде сағат 11.00-де республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізеді Аукцион өткізілетін мекенжай: Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 230. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша ұсынылады: 1. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 437 AS, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ ОАШК Ақмола облыстық орман жəне аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 66 000 теңге. 2. Ваз 21213 110 автомобилі, мем.нөмірі С 909 BS, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ ОАШК Ақмола облыстық орман жəне аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 77 000 теңге. 3. Ваз 21111 автомобилі, мем.нөмірі С 969 ZB 2000 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – «Ақмола облысы бойынша жылжымайтын мүлік орталығы» РМҚК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 64 000 теңге. 4. Ваз 21103 автомобилі, мем.нөмірі С 965 АА, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы - «Балдəурен» республикалық оқу-сауықтыру орталығы» РМҚК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 66 000 теңге. 5. Газ 3307 Атз 36133-011 автомобилі, мем. нөмірі С 425 ВТ, 2004 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – «Балдəурен» республикалық оқусауықтыру орталығы» РМҚК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 572 000 теңге. 6. Hyundai Terracan 3,5, автомобилі, нөмірсіз, қоғалтқыш № G6CU4030932, 2004 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысының прокуратурасы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 221 000 теңге. 7. Toyota Camry автомобилі, нөмірсіз, қозғалтқыш № 5S105196, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысының прокуратурасы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 147 000 теңге. 8. Газ 3110-101 автомобилі, мем.нөмірі С 117 BS, 2002 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 78 000 теңге. 9. Газ 31105-120 автомобилі, мем.нөмірі С 766 BU, 2004 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 79 000 теңге. 10. Ваз 21310 автомобилі, мем.нөмірі С 514 KS, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы

– Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 38 000 теңге. 11. Газ 3110-411 автомобилі, мем.нөмірі С 277 КС, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 70 000 теңге. 12. Газ 3110 автомобилі, мем.нөмірі С 116 BS, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 56 000 теңге. 13. Газ 31105-120 автомобилі, мем.нөмірі С 759 BU, 2004 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 84 000 теңге. 14. Газ 3110 автомобилі, мем.нөмірі С 782 BW, 1999 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 35 000 теңге. 15. Газ 322132 автомобилі, мем.нөмірі С 001 MD, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша салық департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 77 000 теңге. 16. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 574 KW, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – ДСМ МСЭҚК Ақмола облысы бойынша департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 84 000 теңге. 17. Уаз 2206 автомобилі, мем.нөмірі С 294 АХ, 1998 жылы шығарылған, баланс ұс-таушы – «Балалар жəне жасөспірімдерге арналған республикалық оңалту орталығы» РМҚК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 57 000 теңге. 18. Ваз 21103 автомобилі, мем.нөмірі С 793 AN, 2000 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша Көкшетау қаласындағы «Солтүстік» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 99 000 теңге. 19. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі Р 470 АН, 1995 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша Көкшетау қаласындағы «Солтүстік» өңіраралық көліктік бақылау

инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 77 000 теңге. 20. Ваз 21099 автомобилі, мем.нөмірі Т 047 ВТ, 1995 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша Көкшетау қаласындағы «Солтүстік» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 57 000 теңге. 21. Объ-3 моторлы қайығы, баланс ұстаушы – Ақмола, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша Көкшетау қаласындағы «Солтүстік» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы. Алғашқы (бастапқы) баға – 58 000 теңге. 22. Мал дəрігерлік зертхананың ғимараты, жалпы алаңы 292,8 ш.м, 1978 жылы пайдалануға енгізілген, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Алғашкы (бастапқы) баға – 2 606 000 теңге. Жекешелендіру нысанының құнына заңнамада белгіленген тəртіпте сатып алушымен кейінгі ресімдеуге жататын жер телімінің құны кірмейді. 23. Ваз 21213 110 00 автомобилі, мем.нөмірі С 147 KU, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 76 000 теңге. 24. Audi C4 автомобилі, мем.нөмірі С 597 KV, 1995 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 133 000 теңге. 25. Ваз 21093 автомобилі, мем.нөмірі С 309 КТ, 1997 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 61 000 теңге. 26. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 616 KU, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 66 000 теңге. 27. Ваз 21213 11000 автомобилі, мем.нөмірі С 450 КТ, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 70 000 теңге. 28. Ваз 21213 110 00 автомобилі, мем.нөмірі С 481 КТ, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық

инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 61 000 теңге. 29. Ваз 21213 110 00 автомобилі, мем.нөмірі С 579 BS, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 77 000 теңге. 30. Ваз 21213-110-00 автомобилі, мем.нөмірі С 936 КТ, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 68 000 теңге. 31. Ваз 21213-110-00 автомобилі, мем.нөмірі С 808 BS, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ АӨКМИК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 70 000 теңге. 32. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 832 ZC, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ ВБҚК Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 98 000 теңге. 33. Ваз 2107 автомобилі, мем.нөмірі С 603 AF, 1997 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысының əділет департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 58 000 теңге. 34. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 240 ЕА, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Ақмола облысы бойынша кедендік бақылау департаменті. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 64 000 теңге. 35. Ваз 21213 автомобилі, мем.нөмірі С 450 KS, 2002 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – «Сот медицинасы орталығы» РМҚК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 74 000 теңге. 36. Ваз 2106 автомобилі, мем.нөмірі Z 514 AW, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ СРК Су ресурстарын пайдалануды реттеу жəне қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 35 000 теңге 37. Ваз 21213 110 00 автомобилі, мем.нөмірі Z 709 AB, 2003 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – АШМ СРК Су ресурстарын пайдалануды реттеу жəне қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 62 000 теңге 38. Mitsubishi Pajero автомобилі, мем.нөмірі С 995 СV, 1993 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – «Қазақ мемлекеттік орман шаруашылығын

жобалау жөніндегі жобалау-іздестіру институты» РМК. Техникалық ақаулы. Алғашқы (бастапқы) баға – 94 000 теңге Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаны арттыру қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаны бекітеді жəне оны арттыруды ұсынады. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның соңғы бағасын үш мəрте қайталайды жəне көтерілген басқа нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен жекешелендірілетін аталған нысанның сатылғандығы туралы жариялайды. Нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай жағдайда болды деп саналады, егер де ең болмағанда екі қатысушы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын кемінде бағаны ұлғайтудың екі қадамына арттырса. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды: 1) нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінімді; 2) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың

нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондайақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтайшы құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Аукционға қатысу үшін кепілді жарна – 30 000 теңге. Қатысушылар кепілді жарналардың кез келген санын ұсынуға құқылы, бұл жағдайда төленген бір кепілді жарна жекешелендірілетін бір нысанды сатып алуға құқық береді. Кепілді жарна мына деректемелерге төленеді: КБе - 11, КНП - 171, алушы – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру Коми-тетінің Ақмола мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесі, СТН 032600249955, БСН 120340014555, ИИК KZ590705012170179006, БИК KKMFKZ2A, Банк - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті ММ, төлемнің белгіленуі - сауда-саттыққа қатысу үшін кепілді жарна. Аукционға қатысуға өтінімдерді қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне 2013 жылғы 25 сəуірде сағат 10.00-де мына мекенжайда аяқталады: Көкшетау қ., Əуезов к-сі, 230, 2,13-бөлмелер. Анықтама алу телефондары: 8(7162) 25-6556, 25-47-15.


www.egemen.kz

9 сəуір 2013 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 25 сəуірде сағат 10.00-де «Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының «Бүркіт» мемлекеттік авиакомпаниясы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының теңгерімінде тұрған, мемлекеттік жəне тіркеу айырым белгілері UP-B6702, сериялық нөмірі 32954, «Боинг-767-200DX» азаматтық əуе кемесін коммерциялық тендер арқылы сату жөнінде хабарлайды. Тендер өткізілетін мекенжай: Астана қ., Əуезов к-сі, 14. Нысанның бастапқы бағасы – 14 144 364 182 теңге. Коммерциялық тендер шарты 1) Сатып алынған əуе кемесіне толық төлем жасалып, меншік құқығы сəйкесінше оған өткен күннен бастап 5 (бес) күнтізбелік күн ішінде азаматтық авиация саласындағы уəкілетті органда əуе кемесін қайта тіркеуден өткізу; 2) Қабылдау-тапсыру актісіне қол қойылған күнінен бастап бір күн ішінде əуе кемесіндегі ҚР ПІБ «Бүркіт» мемлекеттік авиакомпаниясы» РМК мемлекеттік жəне тіркеу айырым белгісі мен эмблемасын алып тастау. Жекешелендіру нысанының қысқаша сипаттамасы Əуе кемесі шартты жарамды жағдайдағы күйде. Вип модификация салоны бар Boeing 767-200DX болып саналады. Қазіргі жағдайдағы ұшақ, коммерциялық тасымалдауларды орындауға құқық беретін əуе кеме салонына берілген лайықты халықаралық сертификаттың болмауы себебінен жүйелі жəне тұрақты жолаушылар тасымалына жарамсыз болып табылады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды: 1) Белгіленген нысан бойынша саудасаттыққа қатысуға өтінімді; 2) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі;

заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы саудасаттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзіндікөшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Жекешелендіру нысанына қатысты тендер шартын орындау жəне

ұсынылған баға бойынша ұсыныстар жабық конвертте ұсынылады. Сауда-саттыққа қатысушыларды тір кеу хабарлама жарияланған күннен бастап, тендер басталуынан жиырма төрт сағат бұрын жүргізіледі. 2 828 872 836 теңге мөлшеріндегі кепілді жарна Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру де партаментінің мына есеп-айырысу есеп-шотына төленеді: KZ880705012170181006, БИК KKMFKZ2A, БИН 120340010824, Банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті» ММ, СТН 620300352948, КБЕ–11, КНП-171. Коммерциялық тендердi өткізу ережесі мен жеңімпазды аңықтау өлшемі Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді жəне бұл конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Жекешелендіру нысаны үшiн бiршама жоғары баға ұсынған жəне тендер шартының міндетін орындауын өзіне жүктеген қатысушы тендердiң жеңiмпазы деп саналады. Егер коммерциялық тендерде екi жəне одан көп қатысушының ұсынысы бiрдей бағаға ие болса жəне тендер шартын қанағаттандырса, онда жеңiмпазды анықтау үшiн олардың арасында жекешелендiру нысанының бағасы бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдiсi қолданылып аукцион өткiзiледi. Тендер өткізу туралы қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (7172) 32-13-33, 32-4482 жəне www.gosreestr.kz сайтта.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаментi 2013 жылғы 26 сəуірде сағат 10.00-де республикалық мемлекеттiк меншiктегi нысандарды сату жөнiнде аукциондық сауда-саттықты мына мекенжайда өткiзедi: Тараз қ., Əл-Фараби к-сi, 11 (5-ш/а). Аукцион сауда-саттықтың ағылшын əдiсi бойынша Лот 1. 1988 жылы шығарылған, м/н. H 151 AN Кавз 3270 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ.,Сəтбаев к-сі, 30. Теңгерім ұстаушы «М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті» РМҚК. Бастапқы баға – 89 000 теңге. Лот 2. 1995 жылы шығарылған, м/н. H 160 AN Иж 2715 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ.,Сəтбаев к-сі, 30. Теңгерім ұстаушы «М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті» РМҚК. Бастапқы – баға 58 000 теңге. Лот 3. 1986 жылы шығарылған, м/н. H 157 AN Иж 2715 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ.,Сəтбаев к-сі, 30. Теңгерім ұстаушы «М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті» РМҚК. Бастапқы – баға 40 000 теңге. Лот 4. 2001 жылы шығарылған, м/н. H 005 AU Ваз 2121 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Бурыл к-сі, 257. Теңгерім ұстаушы «Сот медицинасы орталығы» РМҚК. Бастапқы – баға 96 000 теңге. Лот 5. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 594 AK Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 223 000 теңге. Лот 6. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 060 BA Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 217 000 теңге. Лот 7. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 077 BA Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 188 000 теңге. Лот 8. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 078 AU Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 218 000 теңге. Лот 9. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 631 AK Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 208 000 теңге. Лот 10. 2000 жылы шығарылған, м/н. H 018 MD Ваз 21043 автомəшинесі, мекенжайы: Меркі ауд., Меркі а., Мəмбетов к-сі, 2. Теңгерім ұстаушы «Жамбыл облысы бойынша салық департаменті» ММ. Бастапқы баға – 83 000 теңге. Лот 11. 2001 жылы шығарылған м/н H 789 AO Ваз 21213 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 180 000 теңге. Лот 12. 2000 жылы шығарылған, м/н. H 024 MD Ваз 21043 автомəшинесі, мекенжайы: Жамбыл ауд., Аса а.,Төле би к-сі, 205. Теңгерім ұстаушы «Жамбыл облысы бойынша салық департаменті» ММ. Бастапқы баға – 82 000 теңге. Лот 13. 1993 жылы шығарылған, м/н. H 089 AA Газ 31029 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан

Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 60 000 теңге. Лот 14. 1992 жылы шығарылған, м/н. H 124 BC Газ 31029 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 50 000 теңге. Лот 15. 1994 жылы шығарылған, м/н. H 018 AK Bаз 21053 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 65 000 теңге. Лот 16. 1998 жылы шығарылған, м/н. H 129 BC Уаз 31512 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 107 000 теңге. Лот 17. 1995 жылы шығарылған, м/н. H 125 BC Ваз 21053 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 67 000 теңге. Лот 18. 2001 жылы шығарылған, м/н. H 385 AA Ваз 21213 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 184 000 теңге. Лот 19. 2001 жылы шығарылған, м/н. H 208 AS Ваз 21213 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 191 000 теңге. Лот 20. 2003 жылы шығарылған, м/н. H 557 AK Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Пушкин к-сі, 140б. Теңгерім ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 216 000 теңге. Лот 21. 1998 жылы шығарылған, м/н. H 094 СН Газ 3102 автомəшинесі, мекенжайы: Тараз қ., Төле би к-сі, 55. Теңгерім ұстаушы «Жамбыл облысының əділет департаменті» ММ. Бастапқы баға – 156 000 теңге. Лот 22. 2005 жылы шығарылған, м/н. H 050 СВ Газ 3110 411 автомəшинесі, мекен-жайы: Тараз қ., Төле би к-сі, 55. Теңгерім ұстаушы «Жамбыл облысының əділет департаменті» ММ. Бастапқы баға – 196 000 теңге. Лот 23. жалпы алаңы 126,29 ш.м. (Литер А) зертхана ғимараты; жалпы алаңы 103,95 ш.м. (литер Б) зертхана ғимараты; 1970 жылы салынған жалпы алаңы 109,6 ш.м. (литер Г) қоймасы, орналасқан мекенжайы: Мойынқұм ауд., Мойынқұм а., Омаров к-сі, н/ж. Теңгерім ұстаушы «Республикалық ветеринариялық зертхана» РМК. Бастапқы баға – 296 000 теңге. Лот 24. 1978 жылы салынған жалпы алаңы 31,3 ш.м. «Күйік» кеден бекетінің бұзылатын ғимараты; орналасқан мекенжайы: Жуалы ауд., Көкбастау ауылдық округі, «Алматы-Ташкент» автожолына бұрылу кенінде 556 км. Теңгерім ұстаушы Жамбыл, Қызылорда жəне

Оңтүстік Қазақстан облыстары бойынша Шымкент қаласындағы «Оңтүстік» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы. Бастапқы баға – 74 000 теңге. Сауда-саттық өткiзу ережесi Жекешелендiрiлетiн əр нысан бойынша сауда-саттық аукционшының сатылатын нысанды, нысанның қысқаша сипаттамасын, сауда-саттық өткiзу əдiсiн, бастапқы бағаны жəне бағаны өзгерту қадамын жариялауымен басталады. Аукционшы сауда-саттық барысында қадамды өзгертуге хақылы, оны бұл жағдайда жариялауы қажет. Сауда-саттықтың ағылшын əдiсi бойынша аукцион өткiзу кезiнде Аукционшы жекешелендiру объектiсінің бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Саудасаттыққа қатысушылар нөмiрдi көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бiрақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиiс. Аукционшы сауда-саттықтарға қатысушылардың аукциондық нөмiрлерiн жариялайды, бағаларын бекiтедi жəне оны көтерудi ұсынады. Жекешелендiру нысаны бойынша саудасаттықтар ұсынылған ең жоғары бағаға дейiн жүргізiледi. Жекешелендiру нысаны үшiн бiршама жоғары баға ұсынған Қатысушыны Аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендiру нысанының соңғы бағасын үш мəрте қайталайды жəне басқа нөмiр көтерiлмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендiру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екi қатысушы бағаны арттырудың кемiнде екi қадамына арттырған жағдайда ғана жекешелендiру нысаны бойынша саудасаттықтар өткiзiлген болып саналады. Ең жоғары бағы ұсынған тұлға аукцион жеңімпазы болып танылады. Қатысушы ретiнде тiркелу үшiн мына құжаттарды тапсыру қажет: 1. Сауда-саттыққа қатысуға өтiнiм, оған сауда-саттыққа қатысушының жазбаша мiндеттемесi кiредi, оны жеңiмпаз жарияланған жағдайда сатып алу-сату шарты жасалады. 2. Төлқұжат немесе жеке басын куəландыратын өзге құжат. 3. Кепiлдi жарнаның төленгендiгiн растайтын төлем құжатының көшiрмесi мен төлем құжатының түбiртегi. 4. Қазақстан Республикасының занды тұлғалары – жарғының, заңды тұлғаны тiркеу туралы куəлiктiң жəне статистикалық карточканың нотариат куəландырған көшiрмелерiн жəне өкiлдiң өкiлеттiгiн куəландыратын құжатты қосымша тапсырады. 5. Акционерлiк қоғамдар акционерлер тiзiлiмiнен олардың акцияларына иелiк етушi акционерлiк қоғамдар туралы ақпарат қамтитын көшiрменi қосымша тапсырады (ақпараттық хабарлама жарияланған сəттегi). 6. Шетелдiк заңды тұлғалар орыс тiлiне аударылып нотариат куəландырған құрылтайшы құжаттарды тапсырады. 7. Ағымдағы шоттың бар екенін дəлелдейтен банк анықтамасының түпнұсқасы. Бiр кепiлдi жарна жеке шелендiрiлетiн бiр нысанды сатып алуға құқық бередi. 28 000 теңге мөлшерiндегi кепiлдi жарна Астана қаласындағы ҚР Қаржы министрлiгi Қазынашылық комитетiнiң мына шотына енгiзiледi: ИИК KZ740705012170170006, БИК KKMFKZ2A, ММ коды 2170170, Бенефициар - Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаментi” ММ, СТН 211500253108, Кбе 11, КНП 171. Өтiнiмдердi қабылдау мен тiркеу осы ақпараттық хабарлама баспасөзде жарияланған күннен бастап жүргiзiледi жəне аукцион өткiзуге дейiн бiр сағат қалғанда мына мекенжайда аяқталады: Тараз қ., Əл-Фараби к-сi, 11(5-ш/а), № 4 бөлме. Телефон: (8-7262) 34-34-90, 3457-24 (факс).

«Қазақмыс корпорациясы» ЖШС «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС қатысушыларының тізілімін жүргізу бойынша «Бағалы қағаздарды біртұтас тіркеуші» АҚ-мен шарт жасау туралы өзінің барлық қатысушыларына хабардар етеді (бұрын қатысушылардың тізілімін жүргізуді «РЕЕСТР» АҚ жүзеге асырған болатын). «Бағалы қағаздарды біртұтас тіркеуші» АҚ-ның заңды мекенжайы мен банктік деректемелері: Алматы қ., Абылай хан д-лы, 141-үй, БИН 120140005662, СТН 600700658518, IBAN KZ 366010131000154498 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-та, БИК HSBKKZKX, Кбе 17, тел. 8 (727) 2724760. «Бағалы қағаздарды біртұтас тіркеуші» АҚ-тың шаруашылық серіктестіктері қатысушылары тізілімінің жүйесін жəне қызметтер көрсетуге тарифтерді жүргізу бойынша қызметті жүзеге асыру ережелерімен «Бағалы қағаздарды біртұтас тіркеуші» АҚ-тың мына сайтында танысуға болады: www.tisr.kz.

ТОО «Корпорация Казахмыс» уведомляет всех своих участников о заключении договора с АО «Единый регистратор ценных бумаг» по ведению реестра участников ТОО «Корпорация Казахмыс» (ранее ведение реестра участников осуществляло АО «РЕЕСТР»). Юридический адрес и банковские реквизиты АО «Единый регистратор ценных бумаг»: г. Алматы, пр. Абылай хана, д. 141, БИН 120140005662, РНН 600700658518, IBAN KZ 366010131000154498 в АО «Народный Банк Казахстана», БИК HSBKKZKX, Кбе 17, тел. 8 (727) 2724760. С правилами осуществления деятельности по ведению системы реестров участников хозяйственных товариществ и тарифами за оказываемые услуги АО «Единый регистратор ценных бумаг», можно ознакомиться на сайте АО «Единый регистратор ценных бумаг»: www.tisr.kz.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау қаласындағы филиалы 2013. ЦП-5103(П) баға ұсыныстарын сұрау арқылы 2013 жылғы 5 сəуірде Ақтау қаласы, 12-ш/а, 74/1-ғимарат, 20-бөлмеде өткізілген келесі лотты сатып алудың қорытындысын хабарлайды: Лот №1 – Көп функционалды құрылғыларды жеткізу, Лот №2 – Принтерлерді жеткізу – Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1139 қаулысына 2010 жылдың 1 сəуіріндегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 98-тармағына сəйкес сатып алу орындалғандығы туралы хабарлайды. Лот №1 - №2 - «АЛСИ» ЖШС жеңімпаз деп танылды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г.Актау, настоящим объявляет итоги закупа способом запроса ценовых предложений 2013.ЦП-5103(П), проведенного 5 апреля 2013 года по адресу: г. Актау, 12-микрорайон, здание 74/1, в кабинете 20 по следующему лоту: Лот №1 – Поставка многофункциональных устройств, Лот №2 – Поставка принтеров - закуп признан состоявшимся, согласно пункту 98 Правил приобретения товаров, работ и услуг при проведении операций по недропользованию № 1139 постановлению Правительства Республики Казахстан №267 от 1 апреля 2010 г. Победителем признан: по Лотам №1 - №2 ТОО «АЛСИ».

Табиғи монополия субъектісінің қызметі туралы жылдық есепті өткізу туралы «Қазақтелеком» АҚ 2013 жылдың 30 сəуірінде сағат 12.00-де қосу жəне телефон трафигін өткізу жəне де телефондық канализацияларды байланыс операторларына қолданысқа беру қызметтері бойынша операторлардың 2012 жылғы өткізілген жұмысы туралы есебі болатынын жəне мүдделі адамдарының назарына жеткізеді. Есеп беру орны: Астана қаласы, Сол жағалау, Сауран к-сі, 12, «Қазақтелеком» АҚ конференц-залы (№ 1 офисі).

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізеді Сауда-саттық 2013 жылғы 25 сəуірде сағат 11.00-де өткізіледі. Өтінімдер қабылдау 2013 жылғы 25 сəуірде сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна – 500 теңге. Аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: Лот №1. Көшпелі автокөліктік таразы, моделі Load Ranger MSI 5300, сериялық нөмірі 38706, 39027, 39025, 39023, инвентарлық нөмірі 0019480091, 2000 жылы шығарылған, теңгерім иесі - «Ақтөбе жəне Батыс Қазақстан облыстары бойынша Ақтөбе қаласындағы «Батыс» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Маресьев көшесі, 95). Бастапқы бағасы – 500 теңге. Лот №2. Көшпелі автокөліктік таразы, моделі Load Ranger MSI 5300, сериялық нөмірі 41565, 41553, инвентарлық нөмірі 0013300055, 2000 жылы шығарылған, теңгерім иесі - «Ақтөбе жəне Батыс Қазақстан облыстары бойынша Ақтөбе қаласындағы «Батыс» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Маресьев көшесі, 95). Бастапқы бағасы – 500 теңге. Лот №3. Көшпелі автокөліктік таразы, моделі Load Ranger MSI 5300, сериялық нөмірі 41604, 41582, инвентарлық нөмірі 0013300056, 2000 жылы шығарылған, теңгерім иесі «Ақтөбе жəне Батыс Қазақстан облыстары бойынша Ақтөбе қаласындағы «Батыс» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Маресьев көшесі, 95). Бастапқы бағасы – 500 теңге. Лот №4. Электронды автомобильдік таразы, моделі СВАЗ -30000, СВ-30000 АП-3-М, ТРАК сериялы, инвентарлық нөмірі 0013300059, 2000 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе жəне Батыс Қазақстан облыстары бойынша Ақтөбе қаласындағы «Батыс» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Маресьев көшесі, 95). Бастапқы бағасы – 4 000 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу ережесі мен жеңімпазды анықтау шарты Аукционшы жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірді көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бірақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиіс. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаларын бекітеді жəне оны көтеруді ұсынады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысаны үшін біршама жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендіру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмір көтерілмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендіру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екі қатысушы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттық өткізілген болып саналады.

Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының ұйғарымымен «Абылай 2008» ЖШС банкроттығы жөнінде іс қозғалды. Іс мына мекенжайда қаралады: Астана қаласы, Абай даңғылы, 36-үй, 3-қабат.

Сауда-саттық өткізілетін орын: Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 405-бөлме. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1. Нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім. 2. Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесіне аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3. Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесі не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 4. Кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесі. Қатысушы саудасаттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының тұпнұсқасы қайтарылады; 5. Заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайта рылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды көшірмесін ұсыну қажет. 6. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялау сəтіндегі) үзіндікөшірменің түпнұсқасын ұсынады. 7. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне /немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Кепілді жарна «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік KZ 160705012170166006 есеп-шотына енгізіледі, БСН 120340000827, БСК KKMFKZ2A, бенефиициар коды 11, төлем белгіленген код 171, «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ Төлемнің белгіленуі- аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Анықтама алу телефоны: 8- (7132) 544454.

Определением специализированного межрайонного экономического суда города Астана в отношении ТОО «Абылай 2008» возбуждено дело о банкротстве. Дело будет рассматриваться по адресу: город Астана, проспект Абая, дом 36, 3-этаж.

9

Жїздеріѕнен кїлкі кетпесін Қарағанды қаласындағы тұратын асқар таудай бауырымыз Жарылғасын Бикеновті 70 жасқа толған күнімен, өмірлік жары Əнияшты 65 жасқа толуымен шын жүрек тен құттықтаймын. Тіршілікте мəнді де, сəнді болып қатар жүре беріңдер. Əр күндерің шуаққа толып, жүздеріңнен күлкі кетпесін, жамандық атаулы жетпесін. Сендердің ғұмырларың ұзақ, өмірлерің жұмақ болсын. Зор денсаулық, мол қажымас қайрат тілей отырып мына өлең жолдарын өздеріңе арнаймын. Не жетер бұл өмірде бағаңызға, Əрқашан сізден үлгі аламыз да. Амандық-саулығына тілектеспін, Жүз жасап жүре бергін арамызда. Жетпіс жас өмір-өзен сыршыл ағын, Мəуелеп жеміс берер бір шынарың. Бауырым құтты болсын мерейтойың, Өмірдің біз тілейміз нұр шуағын! Өзің де өр қанатты адал жансың, Айналып барша қауым ортаға алсын. Жетпістің биігіне шыққаныңда, Ойдағы арман-тілек орындалсын. Жүз жасап жүре берші арамызда, деген тілекпен Астанадағы апаң – Рафхат.

«АрселорМиттал Теміртау» АҚ конверторлық əктасын елеуді брикеттеу (жұмырлау) бойынша қызметтерді көрсетуге тендер жариялайды. Тендерге қатысуға өтінімдер 15.04.2013 жылға дейін мына эл.мекен-жайда қабылданады: Tatyana.Nagaitseva@arcelormittal.com. Байланыс телефоны: 8 (7213) 96 54 21.

«Нұрбанк» АҚ кепілге қойылған мүлікке сауда-саттық өткізілетіні туралы хабарлайды: Тұрғын үй, жалпы ауданы 629,10 ш.м, жер көлемі 0,2752 га. орналасқан мекенжайы: Алматы қаласы, Əуезов ауданы, Астана ш/а, 2-үй. Сауда өткізу əдісі: Ағылшын Сауда өткізілетін жер: 20 сəуір 2013 жылы сағат 11.30-да сауда мына мекенжайында өткізіледі: Алматы қ., Желтоқсан көшесі, 173, 203-бөлме. Саудаға қатысу шарттары: саудаға тіркеуден өткен жəне 100 000 теңге мөлшерінде кепілді жарнасын енгізген қатысушылар жіберіледі. Мүлікті сату ҚҚС-ын есепке алусыз жүргізіледі. Қатысушылардан өтініштер мен кепілді жарналарын қабылдау хабарландыру жарияланған күннен басталады жəне Алматы қ., Желтоқсан көшесі, 173, 203-бөлме мекенжайында сауда басталғанға дейін бір сағат бұрын, яғни 2013 жылдың 20 сəуірінде аяқталады. Сауда-саттық бойынша сенімді тұлға: Изембаев Берик Айтжанович Тел. 8(727) 250 67 77, ішкі 5132.

АО «Нурбанк» объявляет о проведении торгов заложенного имущества: Жилой дом, об. пл. 629,10 кв.м. с земельным участком пл.0,2752 га. находящийся по адресу: г.Алматы, Ауэзовский район, мкр. Астана, д.2 Метод проведения торгов: Английский Торги состоятся: 20 апреля 2013 года, в 11 часов 30 минут по адресу: г. Алматы, ул. Желтоксан, 173, кабинет № 203. Условия учаcтия в торгах: К торгам допускаются участники, прошедшие регистрацию и внесшие гарантийный взнос в размере 100 000 тенге. Реализация имущества будет проводиться без учета НДС. Прием заявок от участников торгов и гарантийных взносов начинается со дня публикации объявления и заканчивается за 1 час до начала проведения торгов, 20 апреля 2013 года, по адресу: г.Алматы, ул.Желтоксан, 173, кабинет № 203. Доверенное лицо по проведению торгов: Изембаев Берик Айтжанович Тел. 8 (727) 250 67 77, вн. 5132.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» филиалы 2013.ЦП-5884 баға ұсыныстарын сұрау арқылы 2013 жылғы 5 сəуірде, Ақтау қаласы, 12-ш/а, 74/1-ғимаратта өткізілген сатып алудың қорытындысы туралы хабарлайды: «2013 жылы барлық жоспарланған теңізде мұнай операцияларын жүргізген кезде міндетті экологиялық сақтандыруды ұсыну бойынша қызметтер»– Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1139 қаулысына 2010 жылдың 1 сəуіріндегі № 267 қаулысымен бекітілген тауарлар, қызмет көрсету жəне жұмыстарды сатып алу Ережелерінің 98-тармағына сəйкес орындалғаны туралы хабарлайды. “Цеснабанк” Акционерлік қоғамының еншілес ұйымы “Цесна Гарант” Сақтандыру компаниясы” АҚ жеңімпаз деп танылды. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» настоящим объявляет итоги закупа способом запроса ценовых предложений 2013. ЦП-5884, проведенного 5 апреля 2013 года по адресу: г Актау, 12-микрорайон, здание 74/1, по следующему лоту: «Услуги по предоставлению обязательного экологического страхования в период проведения всех запланированных морских нефтяных операций в 2013 году» - состоялся согласно пункту 98 Правил приобретения ТРУ при проведении операций по недропользованию № 1139 постановлению Правительства Республики Казахстан №267 от 1 апреля 2010 г. Победителем признан: АО “Дочерняя организация Акционерного общества «Цеснабанк» Страховая компания «Цесна-Гарант».

«Темірбетон-1» ЖШС 24.04.2013 ж. «Темірбетон-1» ЖШС қатысушыларының кезекті жалпы жиналысы болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды. Жиналыс сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: ҚР, Алматы қ., Бөкейханов к-сі, 11, акт залында. Қатысушыларды тіркеу сағат 14.00-де. Күн тəртібіне мынадай мəселелер енгізілді: 1. Серіктестіктің 2012 жылғы жұмыс қорытындысы туралы. 2. Серіктестіктің 2012 жылғы қаржылық есептілігін бекіту. 3. Таза табысты бөлу жəне дивидендтер төлеу. 4. Əртүрлі.

ИП Юсупов П.Ш. ИИН 491107300619 извещает о прекращении деятельности. Претензии принимаются в течение 2-х месяцев со дня опубликования объявления по телефону: 8 701 588 70 70.

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының аппараты аппарат қызметшісі Перизат Тəліпбекқызы Сапарбековаға əкесі Тəліпбек САПАРБЕКҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы жəне Прокуратура органдары ардагерлерінің республикалық одағы прокуратура органдарының ардагері, əділет кеңесшісі Жеделбай ТЫНЫШТЫҒҰЛОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның зайыбы Бақытжамал Сұлтановаға жəне жақын туыстарына ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің Ақпарат жəне мұрағат комитеті полиграфия саласының майталманы, «Жедел басу баспаханасы» ЖШС директоры Жанат Сейітқасымқызы СЕЙТЕНОВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның туғандары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы газеттің ардагер журналисі Мамадияр Жақыпқа немересі ЕРҰЛАННЫҢ жол апатынан мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы белгілі ақын, басылымның белсенді авторы əрі жанашыры Баянғали Əлімжановқа əпкесі МƏРИЯНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Алматы қаласындағы «Жедел басу баспаханасы» ЖШС ұжымы серіктестіктің директоры Жанат Сейітқасымқызы СЕЙТЕНОВАНЫҢ ұзаққа созылған ауыр науқастан кейін қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz www.egemen.kz

Жыл сайын талантты өрендердің өнерін паш етуге ықпал етіп келе жатқан аталмыш байқау балалардың шығармашылық əлеуетін дамытуға, ұлттық өнер ге деген сүйіспеншілігін арттыруда, олардың тұлға болып қалыптасуына, ең бастысы жас таланттарды анықтауға мол мүмкіндік жасайды. Оқушылардың кезекті мектеп демалысына орайластырылған бұл байқау осымен жетінші рет өткізіліп, оған биыл еліміздің əр түкпірінен мың жарымнан астам өнерлі балғындар алты түрлі жанр бойынша тартысқа түсті. Бес күн бойы өнер додасына түскен балақайлар арасында «Ника» би мектебінің балғын топтағы бишілері 1-орынды жеңіп алуы – құрылғанына небəрі алты жыл болған ұжымның бірлескен еңбегінің жемісі. Алматыға жеңіспен оралған бишілер мектебіне біздің де жолымыз түскен-ді. Əкімшілік бөлмесіне кіргенімізде сөрелерде самсап тұрған кубоктар ды

9 cəуір 2013 жыл

«Никаныѕ» балєын бишілері «Аќ кґгершін» балалар шыєармашылыєы халыќаралыќ VІІ фестиваль-байќауында 1-орынды жеѕіп алды Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

көріп, таңғалдық. Ал қабырғаларға ілінген диплом, мақтау қағаздарында есеп жоқ. Сыймағандықтан балалар жаттығатын бөлмеге дейін іліп тастаған. Солардың ішінен бірер жылдағы ірі табыстарын айтар болсақ, «Кинотаврик в Алматы – 2012», «Almaty.kz» (2013) ха лықаралық байқауларында Гран-приді жеңіп алса, 20092012 жылдары Ресей, Венгрия, Түркия, Испания елдеріндегі халықаралық байқауларға Қазақстан атынан өнер көрсетіп, онда да Гран-при иесі атанған. Оның үс тіне, оңтүстік астанада өтетін Наурыз мерекесі, Конституция, Тəуелсіздік, Жеңіс

Жаѕалыќтар аз емес Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Астана қаласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде «Назарбаев Зияткерлік мек тептері» дербес білім беру ұйымы ның басқарма төрайымы Күлəш Шəмшидинованың, Педагогикалық шеберлік орталығы директорының орынбасары Əсел Шарымованың, Білім жəне ғылым министрлігіне қарасты басқа да департаменттер мен басқармалардың басшыларының қатысуымен БАҚ өкілдеріне арналған баспасөз мəслихаты өтті. Жиын аясында Назарбаев Зияткерлік мектептеріне оқушыларды конкурстық іріктеудің жаңа мүмкіндіктері, кəсіби кадрларды таңдау, Педагогикалық шеберлік орталығы базасында мұғалімдердің біліктілігін көтеру, зияткерлік мектептердегі бағалау жүйесі, үш тұғырлы тіл саясаты, т.б өзекті тақырыптар қамтылды.

Ф

«2012 жылы біздің ұйым Зияткерлік мектептердің бастауыш, негізгі жəне жоғары мектептеріне арналған кіріктірілген білім беру бағдарламаларын енгізу бойынша қомақты жұмыстар атқарды. Аталған жоба стратегиялық əріптес Кембридж университетінің Халықаралық емтихан кеңесімен бірлесіп, жүзеге асырылды. Бұл бойынша оқушылардың функциялық сауаттылығын қалыптастыруға бағытталған барлық пəндерге 60 оқу жоспары жəне 40 кіріктірілген білім беру бағдарламалары енгізілді. Ал биылға осы бағдарламаны жетілдіріп, 90-нан аса жаңа оқу жоспарларын əзірлеу ойымызда бар. Осыған байланысты атап өтер басты жайт, Назарбаев Зияткерлік мектептерінің бастауыш сыныптарына жаңа пəндер енгізілді, «Физика» жəне «Химия» пəндерін меңгеру 6-сыныптан басталады жəне жоғары сыныптарда игерілетін пəндердің саны азайып, нақты жоғары оқу орындарына түсуге бағыттайтын дайындықтар жүргізіледі» – деді «Назарбаев Зияткерлік

жəне балаларды қорғау күндерінде ұйымдастырылатын бұқаралық іс-шараларға, сондай-ақ, түрлі қайырымдылық концерттерге үзбей қатысып келеді. – Шынын айту керек, бүгінде елімізде би өнері, қарқындап дамып келеді, – деді «Ника» би мек тебінің бас балетмейстері Эл мира Сайганова. – Оны əр бай қауға барғанда байқап, əрі Қазақстандағы би өнерінің үрдісін бақылап отырамыз. Сондықтан біздің хореограф, балетмейстерлер сол көштен қалмауға тырысып, тұрақты ізденіп, өз бетінше білім алуға, қосымша шеберлік кластарына, семинарларға қатысуға тырысады. Бұл жолғы байқау да тартысты өтті. Себебі, облыстардан, Қырғызстаннан келген мықты ұжымдар көп болды. Біздің бір байқағанымыз, мектепте би киімдеріне үлкен көңіл бөлінетіні. Киімдерді тек кəсіби дизайнер, тігіншілерге ғана сеніп тапсырады. Өйткені, баланың өзіне жарасымды, тартымды киім-киісі де ескеріледі.

мектептері» дербес білім беру ұйымының басқарма төрайымы Күлəш Шəмшидинова. Зияткерлік мектептерде қазақ, орыс, ағылшын тілдерін меңгерудің де тəсілі өз гертіліпті. Ендігі жерде оқушылар тілді грам матика-аударма əдісі бойынша емес, айтылым, тыңдалым, оқылым жəне жазылым əдістері бойынша үйренетін болады. Сонымен қатар, 2012 жылы Назарбаев Зияткерлік мектептерінде үш тілді білім берудің саясаты əзірленіп, бұны жүзеге асыруда мүдделі тараптың мұғалімдерге арналған нұсқаулығы да дайындалған. Жиында өткен жылы Павлодар, Шымкент, Қызылорда, Тараз, Атырау, Қарағанды жəне Ақтөбе қалаларында жаңадан ашылатын Зияткерлік мектептер үшін мұғалімдердің конкурстық іріктеуі өткізілгені, оған 1977 мұғалімнің қатысқаны да атап айтылды. Ал биылғы жылдың наурызындағы мəлімет бойынша республикадағы оннан астам Назарбаев Зияткерлік мектептерінде 967 мұғалім жəне Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Жаңа Зеландия секілді 13 мемлекеттен келген 165 шетелдік педагог еңбек етуде. Ал оқушылардың жалпы саны 6591.

д ю т э о от

«Егемен Қазақстан».

Аягөз жəне Жарма ауданы ның жоғалып кеткен екі балықшысы бір аптадан бері із дестіріліп жатқанымен, табылар емес. Оның бірі Аягөз ауданы Кенжебай ауылының 54 жасар тұрғыны, ал екіншісі Жарма ауданындағы Шар өзеніне балық аулауға аттанған 37 жасар азамат. – Негізінде бір апта ішінде олардың аман-сау немесе суға батып кеткені анықталуы керек еді. Мұның алдында Жарма ауданында бір ер адам көлігін

Сот залынан

Алаяќтыѕ аќыры қойып, оны кешкі сағат 20:00-де ашуы қажет екенін түсіндірген. Сөйтіп, үй иесінің көзін байлап, ұрлап алған 16 000 теңгені алып, пəтерден тайып тұрған. Арада 5 күн өткенде М.Богданова енді қаладағы «Мыңбұлақ» шағын ауданына қарайтын №47 үйдің №15 пəтерінің есігін қағып, кəмелетке толмаған Д.Нарбаевадан садақа беруін сұраған. Нарбаева оған печенье мен су берген. Бірақ үйде жас қыздан басқа ешкім жоқ екеніне көзі жеткен алаяқ пəтердің залына өтіп, қыздың екі арманы бар екенін айтқан. Оның орындалуы үшін алтын бұйым сұраған. Нарбаева бас тартқан кезде, Богданова шкафта

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Егемен Қазақстан».

ӨСКЕМЕН.

ҚАРАҒАНДЫ.

Жеѕісті кїндер əлі алда «Егемен Қазақстан».

Алаяқтықтың жолы көп. Мəселен, Мария Богданова өткен жылы Тараз қаласындағы Жалаири көшесіндегі №3 үйдің №3 пəтерінде тұратын өзіне бейтаныс В. Симачеваның есігін қағып, бір үзім нан беруін сұраған. Симачева нан беріп жатқан кезде ол үй иесінің сырқат екенін айтып, оны емдеу үшін ақша, орамал, тұз керек деген. Аңқау Симачева оған 16 000 теңге, орамал жəне тұз берген. Богданова аталған заттарды алып, көзбояушылықпен ақша мен тұзды орамалға салған сияқты орап, ол түйіншекті шкафтың үстіне

Айқын НЕСІПБАЙ,

 Спорт

Дастан КЕНЖАЛИН,

«Егемен Қазақстан».

Маќтаймын деп дауєа ќалды

өзеннің жағасына қалдырып, өзі зым-зия жоғалып кеткен. Қызық болғанда, ол Серебрянка қаласына қы ды рып кетіпті. Көлігін неліктен судың жағасында қалдырып кеткен деп аң-таң қалсақ та, тұшымды жауап ала алмадық. Екі балықшыны іздеу жалғаса береді, – дейді судан құтқару қызметінің бас маманы А.Рожков. Қазіргідей көктемнің күрделі шағында балық аулауды уақытша қоя тұрған жөн болар.

Екі балыќшы жоєалып кетті Оңдасын ЕЛУБАЙ,

 Мырс-мырс

Жақында əдебиетші ғалым танысымыз мынадай бір əңгіме айтып қалды. Күйіп, күйінуі басыла қоймаған ол «Тілсіздің дауы арам» делінгендей үлкен даудан əзер құтылдық-ау, əйтеуір» деді күрсініп. Оқиғаның мəн-жайы баяндалғанда оқырман бəрін өзі түсіне жатар. Қайтерсіз, тіліміз мəселесінде кө ңіл құлазытарлық жайлар аз ба арамызда. Сонымен, ұстаздың айтуынша, ол бір шəкіртінің тақырыптық тал дау бойынша курстық жұмысын кө тер мелеп, «Балағыңның биті бар екен, зерттеуіңді жалғастыра бер», дейді. Бұл сөзге қызарақтап қалған шəкірт іле теріс айналып шығып кетеді. Жоғарыда айтылғандай, ертеңінде əкесінің бүкіл университетті шулатып, дау дауылдатып келуі əлгі сөзге байланысты болып шығады. Оқытушысының бағамын басқаша ұққан баласы ренішіне əке-шешесі қосылып, орыс шаға өздерінше аударғанда төбе шаштары тіпті тік тұрғандай болады. Ана тілдерін бірсыдырғы біл ген мен, орысша сөйлеп, орысша ойлауға үйренген олар сөз мəнісін теріс түсініп, намыстанады. Содан əжептəуір полковник шені бар отағасы оқытушыға келіп шүйлігеді ғой. Университеттің тіл мамандары оған бұл мəтелдік сөз, мағынасы жағымды екенін жабыла түсіндіріп, əзер дегенде түйсіндіреді. Мұны неге айтып отырмыз? Терең де тұңғиық қазақ сөздері астары санасына сіңісті еместер осылайша дау шығара берсе қайтпек керек! Енді тіл шұрайын түсінбейтіндер үшін қалбаң ұшып, тақ-тұқ сөйлесуге көшпекпіз бе?!

 Оқиға

Теннистен Қазақстанның ерлер құрамасы тағы да ширек финалдық белестен аса алмады. Өткен аптада Астанада үш күн бойы əлемнің қазіргі чемпиондары Чехия командасымен кездескен біздің теннисшілеріміз қарсыластарынан 1:3 есебімен жеңіліс тапты.

Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ,

Ежелгі грек тілінде «Ника» – «жеңіс құдайы» деген ұғымды білдірсе керек. Алғаш би мектебі ашылғанда небəрі 15 талапкер болса, қазір 200-ге жуық 3 жастан бастап, талапты балалар бар. Халықтық, классикалық, қазіргі заманғы балалар эстрада билерін үйрететін би мектебінің көркемдік жетекшісі Алла Чудинова болашақтың маманы, өзі тоқтап тұрмайды, өзгеге де бір орнында тұруға жол бермейді. Үздік жетекші, мықты ұйымдастырушы, кəсіби маман. Ұжымдағы жақсы ахуал, əрине, жетекшіге көп байланысты. Балалардың жаттығатын бөлмелері жарық, жайлы. Ендеше, жан-жақты, тəртіпті, еңбекқор команда жасақталғанда алынбайтын асулар болмайды. – Алдағы уақытта кішкенелер тобымен Татарстан, Испания, Грекия, Түркия, күзде Мəскеуге баруды жоспарлап отырмыз. Ал шетелге барғанда Қазақстанды таныту, көрсету үшін қазақтың халық билерін билейміз, – дейді бас балетмейстер.

тұрған қораптың ішіндегі алтын бұйымдарын алып, қыздан бір үзім нан мен тұз əкелуін сұраған. Сосын орамалға алтын бұйымдарды, нанды, тұзды салып ораған сияқты қимыл жасап, оны ваннаның астына қойып, түйіншекті сағат 16:00де ашасың деп, 844 000 теңгенің алтын бұйымдарын ұрлап кеткен. Тараз қалалық №2 сотының үстіміздегі жылғы 6 наурыз күнгі үкімімен М.Богданова ҚК 177бабы 3-бөлігі «б» тармағымен кінəлі деп танылып 5 жылға бас бостандығынан айырылып, жазасын түзеу колониясының жалпы режімінде өтеуге сотталды жəне бұрын сотты болғандықтан, оның əрекетінде қылмыстың қайталануы танылды. Жамбыл облысы.

Сөйтіп, жартылай финалға жолдама алу деген арманымыз орындалмады. Үмітсіз шайтан демекші, аты дардай əлемнің қазіргі чемпионы деген атағы бар Чехия құрамасы қанша жерден кездесудің фавориті саналса да ұлттық құрамамызға деген сенім ұшқыны намысымызды қайраған. Кездесудің үшінші күніне де дейін солай болды. Ал үшінші күні Евгений Королев чех Лукаш Росолмен ойында төрт сетте 6:7, 7:6, 6:7 жəне 2:6 есебімен жеңілгенде бұл үміт оты біржолата өшті. Сөйтіп, келесі айналымға Чехия құрамасы жолдама алды. Бұл кездесудің қалай өткенін аяғына дейін жазып отырудың қажеті шамалы деп ойлаймыз. Матчтың қалай біткенін тенниске деген қызығушылығы бар жанкүйерлердің бəрі «Ел арна» арнасынан тамашалай алды. Кездесудің бірінші күні чех Ян Гайек біздің елдің нөмір бірінші ракеткасы Михаил Кукушкинді 6:3, 6:2, 6:4 есебімен үш сетте жеңсе, сол күні артынша Лукаш Росол Андрей Голубевті 4:6, 6:4, 6:2, 7:6 есебімен ұтты. Осы ойында Голубевтің қарсыласын соңғы сетте жеңуге мүмкіндігі бар еді. Бірақ, тай брейкке келгенде əлемнің 63-ші ракеткасы болып саналатын Росол отандасымызға мұндай мүмкіндікті бермеді. Росол теп-тегіс жерде ұпай бере салатын теннисші емес екен. Ал біздің Кукушкин мен Голубев болса, керісінше, жоқ жерде қарсыласына ұпай бере салатынын көрсетті. Сөйтіп, бірінші күнгі есеп 0:2 болып

чехтардың пайдасына шешілді. Ал екінші күнгі ойында Андрей Голубев пен Юрий Щукин дуэті чех Ян Гайек пен Радек Штепанек жұбына қарсы шықты. Бұл кездесуде Қазақстан теннисшілері 7:6, 6:4, 6:3 есебімен жеңіске жетті. Айтары жоқ, онда отандастарымыз жақсы ойнап, тамаша өнер көрсетті. Əсіресе, əлемдік рейтингте 466-шы орында тұрса да Юрий Щукин жарады. Ол кортта əріптесіне көмекші бола тұра бірінші нөмірмен де ойнап отырды. Осылайша, екінші күнгі ойынның нəтижесі бойынша есеп 1:2

есебімен аяқталды. Енді Қазақстан – Чехия текетіресінде қай елдің командасының жеңетіні Королев пен Росол ойынында шешілетін болды. Бұл ойында Росол тағы да кəнігі, тіс қаққан теннисші екенін көрсетті. Королевқа ол ешқандай мүмкіндік бермеді. Сөйтіп, Чехия 2011 жылы өз алаңында жіберген есені қайтарып, жартылай финалға жолдама алды. Енді олар келесі айналымда Францияны 3:2 есебімен ұтқан Аргентинамен кездеседі. Басқа жартылай финалдық жұпты Италияны 3:1 есебімен жеңген Канада, АҚШ-ты дəл осындай есеппен ұтқан Сербиямен айқасады. Тағы бір айта кететін нəрсе, кешегі Чехиямен кездесуден кейін Королев əлемдік рейтингтегі 203-ші орнынан 190-ші орынға көтерілсе, Кукушкин 158-ші орыннан 156-ші

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

орынға шықты. Ал 187-ші орындағы Голубев 20 орынға төмендесе, Юрий Щукин 466-ші орнын сақтап қалды. Осы Щукин биыл тенниспен қош айтысса оның орнын енді əлемдік рейтингтегі 593-ші орында тұрған Денис Евсеев басады деп айтылуда. Ерлер құрамасы биылғы Дэвис кубогы жолындағы жарысын аяқтаса, əйелдер Федерация кубогы жолындағы бəсекелерін енді бастайтын болады. Құрамында Ярослава Шведова, Галина Воскобоева, Ксения Первак пен Сесиль Каратанчева бар əйелдер құрамасы 20-21 сəуір күндері Францияның Безансон қаласында осы елдің командасымен күш сынасады. –––––––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ, «Егемен Қазақстан».

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Александр ТАСБОЛАТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №33 ek

09/04/2013  

0904201309042013