Page 1

Аналар – асыл жандар, шуаќ боп шашылєандар! №47 (28271) 8 НАУРЫЗ СЕНБІ 2014 ЖЫЛ

ƏЙЕЛГЕ ЌАМЌОРЛЫЌ – ƏЛЕМГЕ ЌАМЌОРЛЫЌ Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев 8 наурыз – Халыќаралыќ əйелдер кїні мерекесіне орай Ќазаќстан əйелдер ќоєамдастыєыныѕ бір топ ґкілдерімен кездесті Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Жыл сайын дəстүрлі түрде болып келе жатқан «Көктем шуағы» атты осынау кездесуде Президент əйелдер қауымын мерекелерімен құттықтап, олардың еңбектеріне табыстар тіледі. Кездесуге экономиканың, мəдениеттің, əлеуметтік саланың жəне мемлекеттік қызметтің түрлі секторларының, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты. Өзінің құттықтау сөзін де Елбасы: «Сіздер арқылы мен еліміздің барлық əйелдер қауымын құттықтап, денсаулық, отба сын да бақыт жəне татулық тілей мін. Экономиканың түрлі салаларында, əсіресе, білім беру, денсаулық сақтау, мəде ниет пен бизнесте жұмыспен қам тылғандардың 52%-ынан астамын əйелдер құрайды. Олар депу таттардың, басшылардың арасын да да көп, ал мемлекеттік қызметшілердің тең жартысынан астамы – əйелдер. Осылайша, олар көп теген шешімдерді қабылдауға атсалысады. Сол үшін менің алғысымды қабыл алыңыздар», – деді. Президент Тəуелсіздік жылдарында елімізде 7 миллиондай баланың өмірге келгенін атап өтті. «Бүгінде Қазақстанда күн сайын мыңнан аса сəби өмірге келіп жатыр. Қазір көпбалалы аналар саны – жарты миллион, бұл – нағыз ерлік. Бүкіл əлеуметтік блок нəзік жандардың үлесінде. Олар медицина қызметкерлерінің 75%-ын қамтиды, – деді Мемлекет басшысы. – Гендерлік қатынас бойынша республика жетекші орындардың біріне ие болып отыр. Əйелдердің

өндірістегі жалпыұлттық өнімге қосқан үлесі 40%-ға жуықтайды. Əйелдер маңызды мем лекеттік қызметтер атқарады, 550 мың қазақстандық əйел шағын жəне орта бизнеске басшылық етеді». Нұрсұлтан Назарбаев жақында Махаббат Бекбосынованы Əйелдер істері жəне отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан əрі жетілдіру туралы

Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабының 3) тармақшасына сəйкес қаулы етемін: 1. Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігі Үкімет құрамына кірмейтін орталық атқарушы орган ретінде құрылып, оған: 1) Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінен байланыс, ақпараттандыру, мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру саласындағы; 2) Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінен ақпарат, мұрағат ісі жəне құжаттама саласындағы функциялар мен өкілеттіктер берілсін. 2. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігі етіп қайта құру жолымен қайта ұйымдастырылсын. 3. Қазақстан Республикасының Үкіметі: 1) мыналарды: Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің Ақпарат жəне мұрағат комитетін; Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Байланыс жəне ақпараттандыру комитетін; Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетін таратуды; 2) осы Жарлықтың 1-тармағында көрсетілген Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының штат санын қайта бөлуді; 3) осы Жарлықты іске асыру жөніндегі өзге де қажетті шараларды қабылдауды қамтамасыз етсін. 4. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрылымы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 22 қаңтардағы № 6 Жарлығына мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін: 1-тармақта: «Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі;» деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігі;»; мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: «Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігі.». 5. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жүктелсін. 6. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 7 наурыз №761

комиссияның төрайымы қызметіне тағайындағанын айта келіп, оның танымал дəрігер екенін жəне өте күрделі медициналық оталар жасауға тікелей қатысатынын атап өтті. Келесі кезекте Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асы рудағы əйелдердің рөліне тоқталды. «Біз саяси тұрақ тылықты, сенімді, достықты, елімізде

тұрып жатқан адамдардың барлығының теңқұқылығын сақтаймыз. Қазақстан бұл ретте бірегей «арал» болып қала бермек. Бұл – біздің ортақ қазынамыз, біз оған бірге қол жеткіздік», деді Қазақстан Президенті. Осыдан кейін Президентпен кездесуге келгендер сөз алды. Бірінші болып сөйлеген қазақтан

шыққан алғашқы əйел-генерал, Бас прокуратураның Құқықтық статистика жəне арнаулы есеп комитетінің төрайымы Сəуле Айтпаева өзіне генерал атағының берілуі құқық қорғау саласында қызмет ететін 90 мыңға жуық əйелдерге үлгі болғанын атап өтті. Сіздің Жолдауыңызда айтылған құқық қорғау жүйесі жұмысының сапасын

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Ж.М.Қасымбекті Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация министрі қызметіне тағайындау туралы

Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация министрі болып тағайындалсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 7 наурыз №764

Жеңіс Махмұдұлы ҚАСЫМБЕК 1975 жылы туған. Қазақ мемлекеттік сəулет-құрылыс академиясын, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия мемлекеттік университетін бітірген. Іскерлік əкімшілендіру докторы ғылыми дəрежесі бар. Еңбек жолын «Темірбанк» АҚ маманы болып бастады. Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау агенттігінде бас маман, бөлім бастығы болып жұмыс істеді. 1999 жылдан бастап Көлік жəне коммуникация министрлігі жүйесінде еңбек етіп келеді. Министрліктің басқарма бастығы, департамент директорының орынбасары, департамент директоры қызметтеріне тағайындалды. «Ақтау халықаралық теңіз сауда порты» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының директоры болды. 2005-2009 жылдары Көлік жəне коммуникация вице-министрі қызметін атқарды. 2009 жылғы наурыздан – Көлік жəне коммуникация министрлігінің жауапты хатшысы.

арттыру туралы талабыңызды біз орындауға дайынбыз. Біз, погон таққан қызметкерлердің бəрі өз міндетімізді кəсіби шеберлікпен жəне шынайы орындайтынымызға сеніңіз, деді ол Президентке. «24 кz» телеарнасының жүргізушісі Екатерина Морковина аз уақыттың ішінде өз арналарын 6 млн.-ға жуық адамның

Хроника

Мемлекет бас шысының Жар лығымен Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев басқа жұ мысқа ауысуына байланысты Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация ми нистрі қызметінен босатылды. *** Мемлекет басшысының Өкімімен Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек басқа жұмысқа ауысуына байланысты Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің жауапты хатшысы қызметінен босатылды.

тама ша лағанын жеткізді. Қазір арнаның Интернет нұсқа сын дайындаудамыз. Осы жетіс тіктердің бəріне біз Сіздің қамқорлығыңыздың арқасында қол жеткіздік, деді ол. Оралман-кəсіпкер Баһаргүл Төлегеннің сөздерін де Президент ыждағатпен тыңдады. Мен түрлі кəдесыйлар жасайтын кəсіпорын аштым. Онда 45 адам жұмыс істейді. Қазір «Əдемі-Ай» сауда белгісі қазақстандық брендке айналды. Сіздің жақында бизнестің дамуы үшін түбегейлі шаралар қабылдау жөніндегі Жарлығыңыз мен сияқты кəсіпкерлерге шексіз көмек болды. Біз ол жаңалықты қуана қарсы алдық. Біздің өнерде, ғылымда, спортта жəне басқа да салаларда жарқылдап жүруіміз – Сіздің қамқорлығыңыздың арқасы. Сол үшін де Сізге тағзым етеміз, деді Б.Төлеген. Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметкері, украин халқының өкілі Тамара Ширмер өзінің сөзінде Украинада болып жатқан трагедияға қынжылыс білдірді. Осындайда татулық пен тыныштықтың қадірін білесің. Сіздің арқаңызда Қазақ елі бейбітшілік пен келісімге толық қол жеткізіп, қуанышты өмір сүруде, деді ол. Сочи Олимпиадасының қола жүлдегері Денис Теннің анасы Оксана Тен де сөйледі. Денистің биік сатыға көтерілгендігі Сіздің қамқо р л ығ ың ыз дың ар қасы. Бүгінгі күні елімізде 800 мыңнан артық жас бала спортпен айналысады. Осының бəрі Сіздің жасап берген мүмкіндігіңіздің арқасында болып отыр, деді ол. (Соңы 2-бетте).

Жаѕа басшыларды таныстырды Кеше Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Серік Ахметов Көлік жəне коммуникация министрлігі мен Байланыс жəне ақпарат агенттігі ұжымдарына олардың жаңа басшыларын таныстырды, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі. Мемлекет басшысының Жарлығымен Көлік жəне коммуникация министрі болып Жеңіс Қасымбек, Үкіметтің қаулысымен Байланыс жəне ақпарат агенттігінің төрағасы болып Асқар Жұмағалиев тағайындалды. С.Ахметов А.Жұмағалиевке Көлік жəне коммуникация ми нистрлігінің басшы сы қыз ме тінде атқарған жұмыс ы үшін алғыс айтып, оның кəсіби біліктілігінің жаңа мемлекеттік орган жұмысын жедел ұйымдастыруға жəне Мемлекет басшысы алға қойған міндет терді шешуге көмектесетініне сенім білдірді. Премьер-Министр Ж.Қасымбек пен А.Жұмағалиевке алда тұрған міндеттерді шешу барысында табыстар тіледі.

● Жүрекжарды Əр адамның өзі құрмет тұтатын құндылықтары бар. Бүгінде осы құндылықтар елеулі сынға салынып, тіпті, жаңаша пайымдалып жүр. Осы ретте нені өткен күнге қалдырып, нені өзімен бір ге болашаққа ала баруды əркім өзі шешуі керек. Отбасы осындай мəңгілік құндылықтың бірі болып табылады. Əрине, шаңырақ құрған адамдар отбасына уақыт бөліп, қамқорлық жасайды, ұрпағына, балаларына ақыл-кеңесін береді. Бұл оңай емес. Фридрих Энгельс əйгілі «Отбасының, жеке меншіктің жəне мемлекеттің пайда болуы» атты еңбегінде отбасы адамзат қауымдастығының ауыспалы түрі деп жазған еді. Ол əлеуметтік, экономикалық жəне мəдени өзгерістерге орай өзінің тыныс-тірлігінің түрін өзгертіп отырады. Бұрындары отбасы экономикалық негізге сүйенетін, оны діни ұстанымдар нығайтып келді. Ал қазір отбасынан игілік күтеді, бірақ оның берекесін арттырып, нығайтқылары келмейді немесе нығайта алмайды.

«Əлемніѕ жарыєын cыйладыѕ сен маєан...» Халық қалаулысы Ана қадірі туралы ой толғайды Анатолий БАШМАКОВ,

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Əйелдер істері жəне отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі, Парламент Сенатының депутаты, экономика ғылымдарының докторы.

Əрине, мұның бəрінің себеп-салдарлары бар: күнделікті күйбеңнен, ерлізайыптылардың жеке-жеке жұ мысбастылығынан олар сирек жүздеседі. Қазіргі əйелдер экономикалық жағынан

тəуелсіз жəне олардың өзін өзі құрметтеу сезімі күшті. Əлеуметтік жəрдемақыларды көбейтуге болады, алайда, одан құндылықтар жүйесі өзгермейді. Дүниежүзінің əлеуметтанушылары мен демографтары материалдық жағдайдың жақсаруы – бала туудың азаюына əкеліп соқтыратындығын дəлелдеді. Қазіргі қоғамда керісінше көрініс қалыптасқан: ел бай болған сайын отбасында балалар саны азаюда. Отбасы қоғамның ардақты құндылығы болудан қалып барады. Сондықтан, бала туу да кемуде. Ендеше, шұғыл түрде тұтыну жəне рухани құндылықтар арасындағы

айырмашылықты азайту керек. Өкінішке қарай, қазіргі экономика мен əлеуметтік инфрақұрылым бұл айырмашылықты одан əрі өсіруге жұмыс істеуде. Көп ретте материалдық молшылыққа өзекті маңыз беретін ата-ана лардың өздері-ақ осы алшақ тықтың өсуіне жағдай тудыруда. Бүгінде адам тек ақша тауып қана қоймай, жақсы көлік мініп, қымбат киім киіп, қоғамның бетіне шыққан адамдармен араласып, байлықтың арқасында өзінің басқа да осындай артықшылықтарын көр сете отырып, қоғамдық құр метке бөленгісі келеді. «Жұлдыздар думанының», басқа да кең тараған сауық-сайран телебағдарламалардың көмегімен бұл «жаңа ақсүйектер» барлық тұрғындарға, əсіресе, жастарға өмір сүру «үлгісін» көрсетеді. Ал жастар «жолы болғыштарға» еліктеуге тырысады. Ал олардың, əдетте, балалары болмайды немесе отбасында, ең көп дегенде, бір ғана бала өсіреді. (Соңы 3-бетте).


2

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

ƏЙЕЛГЕ ЌАМЌОРЛЫЌ – ƏЛЕМГЕ ЌАМЌОРЛЫЌ Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев 8 наурыз – Халыќаралыќ əйелдер кїні мерекесіне орай Ќазаќстан əйелдер ќоєамдастыєыныѕ бір топ ґкілдерімен кездесті (Соңы. Басы 1-бетте). Токарь мамандығын меңгерген Майра Аманова əйел адамдар ерлерден ешқашан да қалмай, барлық мамандықты да игере алатынын атап өтті. Мен 25 жылдан бері Құлсарыда ер-азаматтармен бірдей еңбек етемін. Өзім жұмыс істейтін үлкен компанияның волейбол командасының капитанымын, қыздар ансамблінің солисімін. Мен Сізге барша жұмысшылардың алғысын ала келдім. Сіз əрбір жұмысшының қамын ойлайсыз. Сіздің тапсырмаңыздан кейін біздің жалақымызды көтеріп жатыр, рахмет жақсылықтарыңызға, деді М.Аманова. «Астана Опера» театрының солисі Мəдина Баспаева да өнерге жасап жатқан үлкен қамқорлығы үшін Президентке ризашылығын білдірді. Біздің театрымыздай классикалық өнер ордасы ХХІ ғасырда бүкіл Еуразия кеңістігінде болған емес, деді ол. Үкіметтік емес ұйымдар өкілі Мəдина Сауытбекова өзінің сөзінде Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы туралы айтып, оны – ХХІ ғасыр идеясы деп санайтынын жеткізді. Мен де осы идеяның жүзеге аcуына өз үлесімді қосып жүрмін, – деді ол. Көкшетау қаласындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің қызметкері Алена Юмакулова таза қазақ тілінде сөйледі. Ол: «Сіз өз Жолдауыңызда «Қазақ тілі – Мəңгілік тіл болсын» дедіңіз. Барша қазақстандықтар бұл сөзді аса тебіреніп қабылдады. Менің ұлтым – орыс. Бірақ, Мəңгілік тіліміз Қазақ тілі – менің ана тілім. Қазақ тілін білуім менің жарқын болашағыма жол ашты. Сіздің биылғы Жолдауда білім беру саласы қызметкерлерінің жалақысын 29 пайызға өсіру туралы тапсырма беруіңіз бізді қанаттандырды. Ортақ Отанымыз – Қазақ елі өсіп, өркендей берсін, деді ол. Жемқорлықпен күрестің матема тикалық формуласын ойлап тап қан Анар Баймырзаеваның сөздері де тартымды шықты. Сіз биылғы Жолдауыңызда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің жаңа стратегиясын қалыптастыру – мемлекеттің ең басты міндеттерінің бірі екенін атап өттіңіз. Бұл түйткілге математикалық сараптама жасау жемқорлықпен күрес бағдарламасының тиімділігін арттыра түсетініне сенімдімін, деді жас ғалым. Кəсіпкер Инна Апенко былтыр «Алтын сапа» белгісін алға нын

еске алды. Бұл – біздің еңбегімізге берілген ең үлкен баға. Бүгінгі күні елімізде Сіздің қамқорлығыңыздың арқасында экономиканың индустриялық-инновациялық кластері дамуда. Сіздің кəсіпкерлерді қолдау жөніндегі соңғы Жарлығыңызды олар қуанышпен қарсы алды. Енді олар өз істерін батылырақ жүргізуге мүмкіндік алды, деді кəсіпкер. Еуразиялық интеграция институтының директоры Жанаргүл Құс манғалиева өзінің сөзінде дамыған 30 мемлекеттің қатарына енетін елдердің бəрі де өз экономикасын интеграция арқылы өркендете алғанын атап өтті. Бүгінгі күні интеграция қауіпсіз жəне табысты болашақтың кілті екені көрініп тұр. Сіз соны ерте бастан көре білдіңіз, деді ол. Мен атабабасынан бері заңгер болып келе жатқан жандардың тұқымымын, деді өзінің сөзінде Гүлжан Лұқманова. Біздің отбасымыздың құқық қорғау саласындағы жұмыс өтілі 100 жылдан асты. Осы жылдарда біздің əулетіміз 200-ден артық қылмыстың алдын алып, 10 шақты жасалған қылмысты ашты. Сөйтіп, біз қоғамдық тəртіпті сақтау бойынша өзіміздің міндетімізді қапысыз атқарып келе жатқан жандармыз, дей келіп, ол Елбасына елімізде бейбітшілік пен тыныштықты сақтауға бағытталған саясаты үшін риза екенін жеткізді. «Кorme-Ехро» ЖШС бас директоры Бақыткүл Құрманова ЭКСПО-2017 көрмесінің Қазақстан үшін қаншалықты маңызды екендігін айтып өтті. Бұл көрме де Сіздің арқаңызда біздің елімізде өткізілгелі отыр. Көрме күндері елімізді 5 миллиондай адам көретін болады. Барлық павильондар ең соңғы технологиялармен жасалып, бүкіл əлемнің көзін тартатын болады. Осындай жақсы өзгерістерді жасау арқылы Сіз елімізді нық сеніммен алға апара жатырсыз, деді ол ризашылық сезіммен. Көпбалалы ана Нұргүл Мұсаева өзінің 7 бала тəрбиелеп отырғанын айтты. Көпбалалы отбасыларға, əрбір сəбиге қамқорлық жасайтын Сіздей басшысы бар басқа ел жоқ. Сіздің биылғы Жолдауыңызда «сүйікті халқым» деген сөзіңіз бізді айрықша тебірентті. Халқыңыз «елін сүйген, елі сүйген Ер» деп Сізді ерекше қадір тұтады. Сізге барша қазақстандық аналардың атынан басымды иіп, алғысымды білдіремін, деді ол. Биотехнология Ұлттық орталығының қызметкері

Халыќаралыќ ќўжаттар ќаралатын болды Палата Төрағасы Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен өткен Мəжіліс бюросында жалпы отырыста қаралатын мəселелер белгіленді, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі. Палата талқылауына бірінші оқылымға кейбір заңнамалық актілерге меншік құқығын қорғауды күшейту, шарттық міндеттемелерді қорғауды кепілдендіру жəне оларды бұзғаны үшін жауапкершілікті қатаңдату мəселелері шығарылады. Жалпы отырыстың күн

тəртібінің жобасына рати фи кациялауға қатысты: 1994 жылғы 28 наурыздағы Қазақстан мен Ресей Үкiметтерi арасындағы Келісімге авариялық-құтқару қызметтері мемлекеттік шекараны кесіп өтуінің оңайлатылған тəртібі туралы Хаттама жəне ҚазақстанҚырғызстан төтенше жағдайлар

Ғазиза Данлыбаева жасушалық терапияның инновациялық методикасын ашқанын қуана жеткізді. Оны БАҚ «жасанды тері» деп атап кетті. Қазір 40-тан артық күйікке ұшыраған жандар оны пайдаланып, терісін қалпына келтірді. Осының өзі Сіздің инновациялық жобаларды қолдауға бағытталған саясатыңыздың арқасында іске асты, деді ол. Сағатшылардың бірнеше буынының ұрпағымын деген Мавлюда Ширханова өзінің сөзінде əкесінің 1 миллионнан артық сағатты жөндегенін айтты. Мен де сол кісінің жолын қуып, сағатшы мамандығын меңгердім. Қазірдің өзінде 350 мыңнан артық сағат жөндедім. Қарапайым еңбек адамының өз ісінің шебері болуын Сіздің саясатыңыз қолдап отыр, деді ол Президентке ризашылығын жеткізіп. Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбекова өзінің сөзінде Елбасына барлық медицина қызметкерлері атынан медицина саласына жасап отырған қамқорлығы үшін ризашылығын жеткізді. Сіз алдымызға қойып отырған 30 дамыған елдің қатарына ену туралы міндетті өз саламыз бойынша орындауға дайынбыз. Қазақстандықтардың өмір жастарын ұзарту жолында аянбай тер төгеміз деп Сізді сендіре аламын, деді ол.

Премьер-Министрдің орынбасары Гүлшара Əбдіқалықова барлық мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларға əйелдер қауымының қатысуы ескерілгенін атап өтті. Ол осындай жолмен бағдарламаларға жастар да тартылады деп үміт артатындығын жеткізді. Парламент депутаты Зухра Саяпова Қазақстан халқы Ассамблеясы бүкіл əлемде келісім мен тұрақтылық аймағын құруға талпынып отырғанын атап айтты. Əйелдер ісі жəне отбасылықдемографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия төрайымы Махаббат Бекбосынова Қазақстанның гендерлік теңдік тұрғысынан 32-орында екенін жеткізді. Біз келесі кездесуге дейін еліміз гендерлік тұрғыдан дамыған елдердің отыздығына кіруі үшін бар күш-жігерімізді жұмсаймыз, деді ол. Танымал əнші Толқын Забирова Президентке қазір қазақ мəдениеті нағыз өрлеу дəуірінде екенін жеткізді. Мен биыл сахнада жүргеніме 25 жыл толуына байланысты Алматыда есеп беру концертін өткіздім. Өзім Жүргенов атындағы өнер академиясында ұстазбын. Сіз биылғы Жол дауыңызда айтқан Мəдени саясаттың тұжырымдамасы төл мəдениетіміз бен дарынды жастар үшін нағыз қолдау боларына сенімдімін. Сонымен қатар, бюджет

мен табиғат апаттарының тəуекелін төмендету бойынша Орталық құру туралы келісім бар. Палатаға екі заң жобасы бойынша қорытынды əзірлеу ұсынылды. Олар – Еуразиялық экономик алық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің экспорттық бақылауының бірыңғай тəртібі туралы келісімнің күшін жою туралы жəне 1928 жылғы 22 қарашадағы Халықаралық көрмелер туралы конвенцияны, оған 1948 жылғы 10 мамырдағы, 1966 жылғы 16 қарашадағы, 1972 жылғы 30 қарашадағы хаттамаларды жəне 1982 жылғы 24 маусым мен 1988 жылғы 31 мамырдағы түзетулерді ратификациялау туралы заң жобалары.

қызметкерлерінің жалақысын көбейту туралы шешіміңіз бізге де зор қолдау деп білемін, деді əнші. Қазақстандағы əзірге жалғыз аң үйретуші, бурят қызы, қазақ келіні Тунгалаг Өселбаева да сөйлеп, өзінің циркте арыстандарды қалай бағындыратынын айтты. Одан əрі Президентке Астанаға тамаша цирк салғызғаны үшін алғысын жеткізді. Сіз Қазақстанды Азияның барысына айналдырдыңыз. «Елбасы жолы» фильмінде достарыңызға тиіскендерді өткір жанармен бір қарап тоқтатқаныңызды көрдік. Біз осы фильм арқылы ХХ ғасырдағы бүкіл қазақ тарихына куə болдық, деді ол. Сөз кезегі өзіне тигенде қазақ мектебінің түлегі Майя Веронская өзінің «Балалық шағымның аспаны» фильмінде жас Нұрсұлтанның мұғалімінің рөлін сомдағанын мақтанышпен жеткізді. Бұл мен үшін зор бақыт. Қазір біз «Елбасы жолы» киноэпопеясының «Отты өзен», «Темір тау» фильмдерін еліміздің түкпір-түкпірінде көрсетіп жүрміз. 8 миллионнан астам көрермен тамашалаған фильм халыққа ерекше əсер қалдырды, деді актриса. Қазақстандық альпинист əйел Светлана Шарипова Мəңгілік Ел идеясын іске асыруда спорт та үлкен рөл атқаратынын атап өтті. Сонымен бірге, өзінің сөзінде Н.Назарбаевтың 1995 жылы Іле

Алатауындағы Абай шыңын бағындырғанын еске алып, оның барша қазақстандықтарға үлкен үлгі болғанын жеткізді. Əнші Перизат Жолдасова Т.Жүргенов атындағы өнер академиясында оқитынын жəне өзінің осыдан 14 жыл бұрын Президентпен бірге суретке түскенін жəне үлкен кісінің өзіне бата бергенін еске ала келіп, бұл менің бағымды ашқан сурет болды. Мен сіздің батаңызбен өнер жолын таңдадым. Рахмет, Сізге, деді. Қорытынды сөзінде Нұрсұлтан Назарбаев барлық мемлекеттік бағдарламалар халықтың əлауқатын жақсарту үшін жүзеге асырылып жатқанына тоқталды. «Бүгінде Қазақстанда шағын жəне орта бизнес белсенді дамуда. Бұл секторда 800 мың кəсіпорын жұмыс істейді, 2,5 миллионға жуық қазақстандық еңбекпен қамтылған. Олар елдің ішкі жалпы өнімінің 2025 пайызын қамтамасыз етіп отыр, біздің міндетіміз – бұл көрсеткішті 30-50 пайызға дейін жеткізу. Ол дағдарыс құбылыстарын еңсере алатын орнықты экономика қалыптастырады. Егер 2002 жылы кəсіпкер əйелдерді қолдауға 150 миллион теңге бөлінсе, бұл сан 2013 жылы 7 есе өсіп, 1 миллиард теңгеден асты, ал барлық банктік несиелердің 38 пайызы кəсіпкер əйелдерге берілді», деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев «Жұмыс пен қамту-2020» Жол картасы жүзеге асырылған үш жыл ішінде 230 мыңнан астам адам жұ мысқа орналастырылғанын атап өтті. Бұл орайда мүмкіндігі шек теулі адамдарды жұмыспен қамту мəселелеріне баса назар аударылып отырғанына тоқталды. «Тек былтырдың өзінде осы санаттағы 4470 азамат жұмысқа орналастырылды. Менің Қазақстан халқына Жолдауымда берілген тапсырмам бойынша, мүгедектерді қолдауға арналған жаңа шаралар əзірленуде. Сондай-ақ, жасы 50ден асқан адамдарға көмектесуге бағытталған «Бастама 50 плюс» кешенді жоспары бекітілді», деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті ата-анасыз қалып, балалар үйінде тəрбиеленіп жатқан бүлдіршіндерге ерекше назар аударылатынын айтты. Барлық қазақстандықтарға бастамашылық танытып, сондай балаларды өз отбасыларына тəрбиелеуге алу жөнінде сөз арнады. Қазақстандықтардың əл-ауқатын одан əрі арттыру мəселесіне

Мазмўнды пікір алмасу Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов пен АҚШ-тың Қазақстандағы Уақытша сенімді өкілі Джон Ордвейдің кездесуі болып өтті, деп хабарлады министрліктің баспасөз қызметі. Кездесу барысында саяси жəне экономикалық салалардағы, ядролық қарусыздану мен таратпаудағы екіжақты ынты мақ тастықтың түр лі аспектілерінің кең ауқымды мəсе лелері, сондай-ақ, халықаралық күн тəртібінің өзекті мəселелері тал қыға салын ды. Қазақстан Пре зи денті Н.На зарбаевтың осы нау рыз айының аяқ жағында Гаагада өтетін ядролық қауіпсіздік жөніндегі саммитке

қатысуы, Стратегиялық əріптестік жөніндегі Қазақстан-Америка комиссиясы мен Ғылыми-тех никалық ынтымақтастық жөніндегі комиссия жұмыстары, 2014 жылдың соңына дейінгі өзара ықпалдастық мəселелері келіссөздің тақырыптарына айналды. Украинадағы жағдай өз алдына бөлек əңгіме етілді. Тараптар бұл мəселе бойынша мазмұнды пікір алмасты.

Мемлекеттік ќолдау – бəсекелестік бейінді ояту Əйелдердің халықаралық мерекесі қарсаңында Орталық коммуникациялар қызметі өткізген брифингте Парламент Мəжілісінің депутаты Айгүл Соловьева шағын жəне орта кəсіпкерлік жайын сөз етіп, бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің сұрақтарына жауап берді. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы шағын жəне орта бизнесті қолдау туралы екі маңызды шешім қабылдағаны белгілі. Оның біріншісі Ұлттық қордан шағын жəне орта бизнесті қолдау мақсатында 1 триллион теңге бөлуге қатысты болса, ал екіншісі, шағын жəне орта кəсіпкерлік субъектілеріне тексеріс жүргізуге мораторий жариялау. Осы орайда Мəжіліс депутаты шағын жəне орта бизнесті қолдаудың қысқаша тарихына тоқталып, Елбасы шешімдерінің маңызы туралы сөз қозғады. Айгүл Сағадибекқызының айтуынша, 1997 жылы шағын жəне орта бизнес көлемі мардымсыз болған, ал ішкі жалпы өнім көлемі 1 триллион 700 миллиард теңгеден аспаған. Бұл көрсеткіш 2012 жылы 31 триллион теңгеден асып түскені белгілі. Солай бола тұра, ішкі жалпы өнімнің үлесінде шағын жəне

орта бизнес сол мардымсыз күйінде қалып отырғандығын сөз еткен А.Соловьева Елбасы Жарлығымен енгізілген мораторий шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамытуға серпін беруі тиістігін ерекше атады. Депутат қоғамда «кəсіпкер тек өзін ғана ойлайтындар, ал мемлекеттік органдар оған қолдан кедергілер жасап, пара алумен айналысатындар» деген пікірдің қалыптасып қалғанына қынжылысын білдірді. Жалпы, елімізде 2,6 миллион адам шағын жəне орта кəсіпкерлікте жұмыс істейді екен. Қазір бұл салада 9 миллиард теңгенің өнімі өндірілсе, кəсіпкерлікті қолдаудың 17 орталығы ашылған. Өзінің Жаңатас жəне Қаратау қалаларындағы осындай орталықтарды барып көргендігін айтқан депутат кəсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының бар екенін біреу білсе, біреудің біле бермейтініне де назар аударды. Сұралғандардың 50 пайызы ақпараттарды бұқаралық

ақпарат құралдарынан, ал 39 пайызы интернет желісі арқылы алатынын алға тартыпты. Тек 20 пайызы ғана ақпаратты «Даму» қорынан алатындықтарын жеткізген. Елбасының шағын жəне орта бизнес субъектілерін тексеруге мораторий жариялауын бизнес қауымы дер кезінде жүзеге асқан шешім деп қабылдапты. «Шағын жəне орта бизнестегі əйелдердің үлесі 60 пайызды құрайды. Алайда, бизнесті əйелдікі не еркектікі деп бөлу өте қиын. Тек əйелдер жұмыс істейтін қызмет көрсету сияқты түрлері ғана болмаса. Жалпы, экономика мен бизнесті бөлуге болмайды, себебі, олардың əдіс-тəсілдері мен өлшемдері ортақ», деді Айгүл Сағадибекқызы. Депутат, сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасын жүзеге асыру барысында 2013 жылы субсидиялаудың үш бағыты бойынша жалпы сомасы 186,3 миллиард теңге болатын 1095 жоба мақұлданғанын қаперге салды. Несиелерге кепілдік беру бойынша 6,2 миллиард теңгенің 134 жобасы мақұлданса, 95,8 миллиард теңгеге 535 кəсіпорында өндірістік инфрақұрылымды салу

мен қайта жөндеу жұмыстары атқарылуда. Бұдан басқа, грант беру бойынша 509 миллион теңгенің 198 тапсырысы мақұлданған. Тек былтырдың өзінде 18 262 жаңа жəне жұмыс істейтін кəсіпкерлер оқытылып, 7659 кəсіпкерге 40 мыңның үстінде сервистік қызмет көрсетілген. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасын жүзеге асыру нəтижесінде 170 мың жұмыс

орны сақталып, 58 мыңнан астам жаңа жұмыс орны құрылыпты. Сөзінің соңында депутат мемлекет тарапынан көрсетілген қолдауды пайдаланып, кəсіпкерлер өздерінің бəсекелестігін барынша арттыруы қажеттігін ерекше атады. Сайып келгенде, мұның барлығы шағын жəне орта кəсіпкерлік субъектілерін еліміздегі оңды өзгерістерге ілесе алатындай деңгейге көтеруі тиіс.

орай: «Жолдауда мен Үкіметке 2015 жылғы 1 шілдеден бастап азаматтық қызметшілерге еңбекақы төлеудің жаңа үлгісін енгізуді тапсырдым. Ол денсаулық сақтау, білім беру, əлеуметтік қорғау салалары қызметкерлерінің жалақысының ұлғайтылуын қамтамасыз етуге тиіс. Егер азаматтық қызметшілердің жалақысының жалпы өсімін жинақтай келсек, ол қызмет саласының ерекшелігіне сəйкес 36-дан 52 пайызға дейінгі мөлшерді құрайды. Ал азаматтарымызды баспанамен қамтамасыз ету жөнінде айтсақ, тек былтырдың өзінде 6,8 миллион шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді», деді Нұрсұлтан Назарбаев. Білім беру саласында мектепке дейінгі балалар мекемелерінің құрылысы жалғасуда, үш ауысыммен оқытуды тоқтату шаралары жасалып жатыр. 2013 жылы 124 мектеп салынды, биыл тағы 45 мың орынға арналған 73 мектепті пайдалануға беру жоспарланып отыр. Сонымен бірге, Президент денсаулық сақтау жүйесі нығайып келе жатқанын, елдегі өмір сүру ұзақтығы 72 жасқа дейін ұлғайғанын айтты. «Қазақстанда жүрек, бауыр, бүйрек, өт, сүйек кемігін алмастыру секілді бірегей оталар тегін жасалады. Бұрын мұндай оталарды қазақстандықтар тек шетелде жəне қыруар ақшаға ғана жасата алатын. 2013 жылдың өзінде ғана 168 денсаулық сақтау нысаны салынды, биыл тағы сонша нысан ашылады», деді Елбасы. Қазақстан Президенті өз қызметінің негізгі міндеті əрбір қазақстандықтың өмірін бақуатты етуге, елде бейбітшілік пен төзімділікті сақтау екендігіне тағы бір рет назар аудартып, Қазақстанның барлық ер-азаматтарын əйелдерді құрметтеуге жəне бағалауға, олардың берік тірегі болуға шақырды. Кездесу соңында Елбасы көп балалы ана Н.Мұсаеваға «Алтын Алқа» белгісін тапсырды. *** Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Бейбітшілік жəне келісім сарайындағы «Əлемнің жарығы» концертіне барды. 8 наурыз – Халықаралық əйелдер күніне арналған концертте отандық белгілі əртістер мен шығармашылық ұжымдар өнер көрсетті. Мерекелік қойылымда көптеген музыкалық жəне театрлық жанрлар қамтылған.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Ардаќты аналар, аяулы əпкелер мен ару ќарындастар!

Сіздерді Қазақстан халқы Ас самблеясының атынан көктемнің шуақты мерекесі 8 наурыз – Халықаралық əйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймыз! Осы бір тамаша мерекенің ең нəзік гүлдер қауыз жарып, дала жаңаша құлпырып, əсерлі күйге енетін көктеммен бірге келуінің ерекше мəні бар. Барша табиғатқа жан бітетін бұл сəтте сіздердің жан жылуларыңыздан, шат күлкілеріңізден, нəзік сезімдеріңізден төгілген нұр адамдарға жасампаз күш сыйлап, жаңа істерге бастайды. Халықаралық əйелдер күні – шуақты көктемнің, нəзік махаббаттың жəне ырыс пен ынтымақтың мерекесі! Себебі, əрбір əйел-ана гүлдей жайнап, адам өмірін сəнсалтанатқа толтырады, əлемге жылылық, мейірім, татулық нұрын шашады. Себебі, əйел-ана отбасының ұйытқысы, дəстүрдің сақтаушысы, ұрпақ тəрбиесінің, адамгершіліктің қайнар көзі. Ел келешегінің рухани сақшысы. Ананың сүтімен, ыстық алақанымен бойға даритын адами қасиеттер, Отанға деген сүйіспеншілік – елдің кемел келешегінің, мызғымас бірлігінің, берекелі тірлігінің өзегі. Сіздерге ақ жүректеріңіз бен ізгі махаббаттарыңыз үшін, еліміздің бірлігі мен ынтымағын нығайту жолындағы қажырлы еңбектеріңіз үшін шексіз алғысымызды білдіреміз. Бүгінгі мерекенің қарсаңында барлық ізгі лебіздер мен ыстық ықыластар, алғыс сөздер сіздерге арналады. Сіздердің жүректеріңіз жылылық пен мейірімге, өмірлеріңіз шаттыққа, құшақтарыңыз гүлге толсын! Сіздерге зор денсаулық, бақыт, отбасыларыңызға амандық тілейміз! Қазақстан халқы Ассамблеясы


8 наурыз 2014 жыл  Ұлтты ұлғайтқан

 Тағылым

Əкім Гїлнўр Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Балтакґлде п ґ к а н а р ы т а Б Əрине, баяғының алтын құрсақты батыр аналары туралы əңгіме бөлек. Ол жылдары ауылдарда үй сайын алдыңнан алтын алқа таққан аналар шығатын. Əрине, қазір де Алла тағалам ауылдағы аналардың құрсағына берекесін дарытып-ақ тұр. Бірақ, қазір заман басқа, жағдай басқа, алтын алқаға деген талап басқа. Елбасы Н.Назарбаев халыққа арнаған Жолдауында Мəңгілік Ел болу ата-бабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы екенін айта келіп: «Ол арман – тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты Ел болу еді» деп түйіндейді. Шынында, ұлысымыздың ұйытқысы саналатын Оңтүстікте демографиялық дүмпудің күн сайын күшейіп келе жатқаны ел тұрмысының түзеліп, жағдайы жақсара бастағанының бір белгісі екені анық.

Біз əңгіме еткелі отырған Балтакөл ауылы – ұлылардың отаны Отырар ауданына қарағанымен, оған киелі Түркістан қаласы арқылы барсаңыз, тез жетесіз. Өткен жылы бұл округ аудан көлемінде бақша өнімдерін өндіру жағынан бірінші орын алды. Сөйтіп, ауыл əкімі Əбдірасейіт Əкімбектен бастап, шаруа қожалығының төрағалары, бірқатар механизаторлар аудан əкімінің алғыс хатымен марапатталып, заттай

(Соңы. Басы 1-бетте). Бұл отбасына қатысты көптеген проблемалардың біреуі ғана. Отбасылары үнемі берік пе? Өкінішке қарай, біздің елімізде жыл сайынғы ерлі-зайыптылардың ажырасу пайызы бұрынғыша жоғары. Отбасындағы, тұтастай қоғамдағы, адамдар қарым-қатынастарының, тəрбиенің, гендерлік теңдіктің маңызы мен құндылығына баға жетпейді. Ерлі-зайыптылардың ынтымағы бүкіл өмір сапасына əсер етеді. Ынтымақ болса, ырыс бар. Бұл бала тəрбиесіне де ықпал етеді. Балалар – өз атааналарының айнасы. Ата-ана баласын бақытты еткісі келсе де, ол өмірді ата-анасынан көргенімен бағалайды. Отбасының рухани жағдайында өсіп, ер жеткен бала ересек өмірге ата-анасы бойына да рыт қан құндылықтармен аяқ басады. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» дегендей, біз балаларымызға адами асыл қасиеттерді дарыта білуіміз керек. Ата-ана балаларына өздерінің жеке басының қамын ғана ойламай, өзгелерге де бақыт тілейтіндей, қайырымдылық, қамқорлық, мүдделестік тұрғысындағы адамгершілік тəрбиесін беруі керек. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2013 жылғы 7 наурызда Ақордада əйелдермен болған кездесуде: «Біз өз бабаларымыздың біздегі барлық жақсылықтарды: біз дің достығымызды, біздің бауырмалдылығымызды бойларына сіңіру мақсатында тəрбиеленуіне жауаптымыз» деп атап көрсетті. Мына даналықты естен шығармайық: сатының төменгі баспалдақтарына аяқ баспай, оның басына шығу мүмкін емес. Осыған байланысты, алдымен өзіңнің туған үйіңді, еліңді, халқыңды сүймей тұрып, алдағы биік асқарларға асқақтай алмайсың. Кезінде атақты ойшыл Кант екі мəселеге: жұлдыздар жамыраған аспанға жəне біздің ішкі дүниеміздегі адамгершілік заңдылықтарға таңғалатынын айтқан болатын.

сыйлықтарға ие болды. Балтакөлде батыр ана көп. Бүгінде бұл ауылдық округте 408 отбасы түтін түтетіп отырса, «Алтын алқа» таққан – 66, «Күміс алқа» таққан 130 ана бар екен. Сонда əрбір екінші үйде көпбалалы ана тұрады деген сөз. Тағы бір қуанарлығы, кеудесіне алқа таққан аналардың көбісі жас келіншектер. Мысалы, осы округке қарасты Көлқұдық ауылының тұрғыны Ботагөз Бекенова мектепте еңбек етіп

Біздің əрқайсымыздың бойымыздағы адамгершілік қасиеттер табиғаттан дариды. Оны үнемі дамыту керек. Адамгершілік жəне əдептілік құн ды лықтары төмендеген кезде адамның азғындыққа ұрынатындығы сөзсіз. Егер осындай адамгершілік қасиеттері əлсіре ген адам отбасы құратын болса, ол жанұяның болашағы жақ сылыққа бармайды. Егер біз балаларымыздың бойындағы рухани құндылықтардың төмендеп бара жатқанына мəн бермейтін болсақ, оның алдын алу шараларын жасамасақ, болашақта сол балалар отбасының ұйытқысы болудан алшақтап, масылдыққа бой алдырады, тек өздерінің бас пайдасы үшін ғана өмір сүруге бейімделеді. Отбасындағы проблемаларды, бүкіл гендерлік саясаттағы проб лема деп қарау керек. Ал еркек пен əйелдің арасындағы қа рым-қатынасты адамгершілік жəне тəлімдік тəрбие қасиеттері тұрғысынан бағалау қажет. Отбасы ол – өзара түсіністік пен өзара көмекке жету жолындағы біріккен еңбек, тіпті, біріккен бақыт. Отбасы – аға ұрпақ өкілде рімен – ата-анамен, ата-əжемен, іні-қарындаспен, ағайынтуған дармен бауырмалдық бай ланыс, мызғымас туыстық. Отбасындағы берік қарым-қатынас тұлғаның жан-жақты тұрғыдан қалыптасуына, мынау құбылмалы заманда оның көзқарасының беріктігін қамтамасыз етеді. Отбасылық өмірдің басты заңдылығы – өзің таңдап қосылған адамыңмен тұрмыс құратыныңды естен шығармау. Біз ата-анамызды, аға-інілерімізді, əпке-қарындастарымызды, балаларымызды таңдай алмаймыз, ал жүрегіміз қалаған жанды көп ішінен таңдап, сүйіп қосыламыз. Біз қосағымызбен қоса ағару үшін оны сүйеміз, оған сенім артамыз, алғыс арнаймыз, жақсысын асырамыз, бір-бірімізді демеп, қолтықтаймыз. Сөйтіп, өзгені бақытқа бөлейміз, өзіміз де бақытқа кенелеміз.

3

www.egemen.kz

келе жатқанына 13 жылдың жүзі болыпты. «Екі ұл, төрт қызым бар. Үлкенім Алматы қаласында колледжде оқиды, ең кішкентайым 2 жаста. Күйеуім жүргізуші болып жұмыс істейді. Мемлекет көпбалалы аналарға жыл сайын жақсы жағдай жасап келеді ғой. Əр баланың өз несібесі бар. Сондықтан көпбалалы отбасы болудан қорқудың қажеті жоқ», дейді ол. Сондай-ақ, көлқұдықтық Гүлзада Ақжол, Гүлзия Сүттібай əрқайсысы – 6, Ғайнижамал Жүнісова – 5, Гүлмира Өмірзақова – 4, Мөлдір Дүйсенова 5 перзент тəрбиелеп отыр. «Үш ұл жəне егіз қыздарым бар. Үлкенім бірінші сыныпта оқиды. Өткен жылы «Қазақстан» ұлттық арнасында «Ең жас батыр ана» деген байқау ұйымдастырылды. Соған қатысуға ниет білдірген едік. Журналистер: «Сіздерге өзіміз барамыз», деді. Бірақ, неге екенін қайдам, хабарласпады. Өзім ауылдағы мектепте жұмыс істеп келе жатқаныма 10 жыл болды. Бастауыш сыныптың мұғалімімін», дейді Ғайнижамал Жүнісова. Гүлнар ПАРМАНОВА.

Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы.

Рерих ғарыштың ұлылығы ер азамат пен əйелге байланысты депті. Бұл екеуі – тірліктің тірегі. Бұл жерде отбасының тірегі – ер азаматтың, əкенің рөлі ерекше маңызды. Ол отбасының ұйытқысы – əйелді алақанға салып аялауға тиіс. Өйткені, ол – ана! Тіршілікте анадан артық, анадан асыл құндылық жоқ.

Жұрт арасында жылы лебізге лайықты адамның бірі – Гүлнұр Сəдуақасова. Ол 1991 жылы педагогикалық институтты бітіріп бірден Завод орта мектебі директорының тəрбие ісі жөніндегі орынбасары қызметіне қабылданғанда-ақ көп назарын өзіне аударған. Бұл ел тарихындағы бетбұрысты əрі қиынқыстау кезең екендігі белгілі. Осындайда жалынды жастардың жарқырап алға шығатыны ғанибет. Степногор қаласы өзіндік ерекшеліктері, тіпті, бөлекше ұстанымдары бар шаҺар десек болғандай. Сол ұстанымдардың, ашығырақ айтсақ, Мəскеуге тікелей бағынып келген жасырын қала менталитетінің сең-тоңдары да оңайлықпен бұзыла қоймағаны жасырын емес. Əсіресе, жасөспірімдердің бойына тəуелсіз Қазақ елінің асыл мұраттарын сіңіру маңызды мемлекеттік шаруа еді. Ел адындағы парыз бен қарыздың пəтуасын түсінген Гүлнұр қатарлы жастар сананы сілкінту шаруасында жан аямай, шаттанып та, шырқырап та жұмыс істегені көз алдымызда. Мектептің аты шыға бастады, құрметпен ауызға ілінетін болды. Бұрындары нашар атымен танымал Заводскойдың тіршілік ауаны түзеліп, үлгі аларлық қырлары көбейе бастады. Мектеп түлектерінің бəрі түгел демей-ақ қоялық, басым көпшілігі жоғары жəне орта оқу орындарына түскені де жыр етіп айтуға жарарлық еді. Қазіргі күні жергілікті тұрғындардың қолынан келмейді деген кеншілік, шахтерлік, құрылысшылық, инженерлік мамандықты ұршықтай үйірген азаматтар қатары қалыңдай түскен. Дүниенің тұтқасы тəрбиеде десек, Гүлнұр Əнуарбекқызының 14 жылдық ғұмыры Степногор қалалық білім бөлімінде өткені заңды құбылыс сияқты. Соның тең жартысында басшы қызметін атқарды. Степногордың білім мен зияткерлік бағыттағы сілкіністері көп тірлікке қозғау салғаны «жақсының жақсылығын айт» деген нақылды үнемі еске түсіреді. Облыста мектептер мен балалар бақшасын бəрінен көп салған да осы қала. Бұл игі істер Гүлнұр Сəдуақасованың қала əкімінің орынбасары лауазымын атқарған 2007-2013 жылдары ерекше екпінмен дамыды. Облыстағы бірден-бір моноқала дəрежесіндегі шаҺар барлық қырынан шырайланып тұр. Шырайлана беретініне де шəк келтіре алмайсыз. Мұны Гүлнұр жұлдызының жарқыраған тұстары десек болғандай. Қандай да мəдени-көпшілік, саяси, экономикалық тұрғыдағы шаралар осында өткізіліп, жинақталған жақсы тəжірибелер Қазақ елі көгін аралап кеткені қашан. Бір қарағанда, қаланың қызы Гүлнұр Сəдуақасованың былтыр Шортанды ауданы əкімінің сайлауына үміткер болып қатысқанына таңғалғандай күй кешкеніміз рас. Үнемі күлімсіреп, жылылық төгіп жүретін нəзік жанның қайрат қайнарларының ауқымы кеңи бастағанын түсіндік. Астанаға жақын аудан ауырлау еді, есесіне үш үміткер мықты көрінді. Гүлнұр жеңіп шықты. Əкім атанды. Жай ғана емес, Ақмола облысының тарихындағы тұңғыш əйел əкім атанды. Жылға толмайтын уақытта біршама жұмыс тындырылды. Оны тізбелеп жату міндет емес дегеннің өзінде, бүгінгі уақыт əр нəрсенің бағасын талап ететіні бар. Қазіргі күні мейлінше терең баға есепті кездесулерде беріледі. Біз биылғы ақпан айында сол жиналысқа қатысып едік.

сайын күрделене түсуде. Мына бір жылдамдығы желмен жарысқан заманда əйелдер барлығына үлгереді. Бір мезгілде үш шаруаны: баласын тербетіп, ернін бояп, телефон арқылы болып жатқан барлық жаңалықты естіп-білу тек қана əйел құдіретіне тəуелді құбылыс. Немесе іс басындағы əйелдердің қарамағындағы қызметкерлерге

Стендаль ғана «өзің сүйген əйелдің тіпті қаталдығы да жүрегіңді тебірен тетін жылылыққа парапар» деген сөзі ғана ақиқатқа жақындаған сияқты. Ал философ Иван Ильин еркектердің бəрін ойландыратын осы сұрақты «əйел құпиясын өзіңнің сүйіктіңнің бойындағы нəзіктікті сезіне отырып түсінесің», деп тұжырымдады.

тапсырма бере отырып, кітапшасына кешкі ас мəзірін жазып үлгеретін, жолдасының тамағын беріп, ертеңге киетін киімін үтіктеп, баласының үй тапсырмасын тексеріп, оқуына əзірлеп, отбасы мүшелерінің барлығына үл кен жүрегінің жылуын беру тек қана аналық құдіретті бойына дарытқан əйелдерге ғана тəн қасиет. Зигмунд Фрейд отыз жыл бойы зерттегенде əйел жанының құпиясын аша алмағанын мойындаған екен. Менің ойымша, тек

Тұңғыш Президентіміз бұл мəселені ерекше жүрекке жақын тұжырыммен былай түсіндірді: Сіздер біздің өміріміздің гүлі болып табыласыздар – ер азаматтар əйелдер туралы не айтса да, əйелдер еркектерді əрқашан уысында ұстайды. Ер азаматтар өздерінің сүйіктілерінің сұлулығы мен нəзіктігіне тəнті бола отырып, əйелді ең алдымен, аналық жүрек жылуымен жаратылысқа жан беретін ошағының ұйытқысы, шаңырағының панасы деп біледі. Əйелдің төзімділігі – үлкен құпия. Тек қана ана өзінің бойындағы қуатымен өмірге жаңа келген əлсіз шарананы пəрменді етіп шыңдай алады. Ана құдіреті деген – осы. Ана – Жаратқанның қамқорлығы мен жан шуағын бізге алдымен жеткізетін адам. Өмірге келген алғашқы сəттен бастап біз мұны ақылмен емес, жүрегімізбен сезінеміз. Ана – біздің алғашқы махаббатымыз. Біз оны туғаннан сағындық, іздедік, оның дидарын көрген сайын қуанышқа бөлендік, бізді беймəлім болмыстың қауіп-қатерлерінен ана ғана қорғай алатынын ұғындық. Біз ана дидарын сəбилік шексіз сүйіспеншілікпен мəңгілік

«Əлемніѕ жарыєын сыйладыѕ сен маєан...»

Адамзат дүние жараты лысының бастапқы заңдылығы – еркек пен əйелдің жарасымдылыққа үндейтін мəңгілік махаббатының заңдылығын мойындауға тиіс. Міне, нақ осы нəзік де берік бастауларды тұғыр етпеген үдерістердің барлығының болашағы бұлыңғыр. Əйел затының міндеті – өзінің нəзіктігін сақтай отырып, əдемілігін шыңдау, жүрегіндегі сүйіспеншілік сезімдерінің жылуымен айналасындағы тіршілікті сүйіспеншілікке бөлеу. Əйел затының бойындағы төзімділік пен ерлік қасиеттері де отбасының береке-бірлігін арттыратын басты құндылықтардың бірі. Біз өмір сүріп отырған өркениетке ер азаматтар иелік етеді деген тұжырым қалыптасқан. Анығында солай ма? Айналаңызға назар аударыңыз – бəріне əйел қожа! Ол бəріне үлгереді, қашанда қамқоршы əрі нəзік жанды əйелдер айналасын өзіне баурап алған. Мұның сыры неде? Ерлер сонау матриархат заманынан бері осы феноменнің сырын түсінуге барын салып келеді. Алайда, олар бұл жұмбақтың шешімін таба алар емес. Əйел табиғатын толық түсіну ер-азаматтар үшін жылдар өткен

Аудандағы 50-ден астам ұлттың өкілі ортақ тіршіліктің ұйытқысы бола білгеніне «бəрекелді» деуіміз керек. Ауыл шаруашылығында 10,7 миллиард теңгенің жалпы өнімі өндірілген. Көрсеткіштің еселенуіне салаға құйылған мемлекеттік 365 миллион теңге қаржының əсері мол. Осының арқасында бір жылдың ішінде 1 миллиард теңгенің 38 жаңа комбайны мен 4 дəн себу кешенін сатып алуға мүмкіндік туған.

Барлық түлік бойынша мал басының өсуі 2,3 миллиард теңгенің өнімін өндіруге жол ашқан. Мұнда Елбасының Астананың азық-түлік белдеуін қалыптастыру жөніндегі тапсырмасы айрықша назарда ұсталады. Шортандылықтар 3400 тонна ет, 12600 тонна сүт дайындаса, соның дені Елорда дастарқанының сəнін ашқаны əкімнің баяндамасында қанағатпен атап өтілді. Ауданның барлық саладағы көрсеткіштері облыс деңгейінде ауызға ілініп жүргені рас. Өзіміз пресстурларға қатысу барысында оны ашып көрсетуге тырыстық. Бізді аудан əкімінің ешқашан асып-таспайтыны, алдағы міндеттердің қатпарларын салмақтай білетіні, ең бастысы, адамдармен тіл табыса білетіні, жігерлендіріп жүретіні тəнті етеді. Көп сеніміне ие жанның көпсалалы жұмысының үйіріліп тұратыны осыдан болса керек. Бұл ауданда екі ауылдық округтің əкімдік тізгінін əйел азаматшалар ұстап отыр. Аудан басшысы бізбен қоштасарда солардың есімдерімен қатар, ауыл шаруашылығы мен өнеркəсіп саласындағы озаттарды, əлеуметтік саладағы əріптестерін, елге жанашыр «бизнес ледилерді», ардақты аналарды, қадірлі апасіңлілерін бас газетіміз арқылы құттықтауымызды өтінді. Біз де мереке мерейлі болсынымызды айтамыз. Ақмола облысы, Шортанды ауданы. –––––––––––––––––– Суретте: аудан əкімі Гүлнұр СƏДУАҚАСОВА.

жадымызда жаңғырттық. Нəрестенің ең алғашқы күннен ана махаббатына бөленіп өсуінің маңызы зор. Бұл сəбиді бағыпқағу үшін ғана емес, сонымен бірге, оның бойында да осындай сүйіспеншілік қасиеттерді қалыптастыру үшін қажет. Сəбидің анасымен алғашқы қарымқатынасы – болашақ өмірде алатын адамгершілік тəжірибенің бастауы. Анаға деген сүйіспеншілік біз ойлағаннан əлдеқайда əсермен бойды баурайды. Кішкентай кезіңде бұл – табиғи сүйіспеншілік. Ананы сүю үшін ешқандай күш-пəрмен қажет емес. Алайда, біз ер жеткен сайын бойымызда ананы жақсы көру, құрметтеу сезімі күшейе түсуі керек. Барша Қазақстан халқы жақсы көретін, сүйіп шырқайтын əнде айтатындай, Ана – бізге əлемнің жарығын сыйлаушы. Бұдан артық баға болмақ емес. Өкінішке қарай, ата-анасына қатал қарайтын, олардың мұңмүддесіне немқұрайлы мінез танытатын ұл-қыздар да жоқ емес. Олар үшін ана бейнесі көрші тұратын əйел бейнесінен артық емес. Осы ретте алаңдатарлық бір мəселе, қазіргі балалар əдебиетінен де ана бейнесі жоғалып барады. Ана бейнесі бүгінгі балалар əдебиетінен кейінге ысырылып қалған. Бүгінгі газеттер мен журналдар да ана туралы жазбайды, теледидарда аналар туралы жан тебірентерлік бағдарламалар жоқ. «Литературная газета» өзінің беттеріне «Ана туралы сөз» деген айдар ашты. Біздің еліміздегі аудандық, облыстық жəне республикалық газеттер де содан үлгі алса, ана тақырыбын тұрақты жазып тұрса, жаман болмас еді. Ана тақырыбын асқақтата көтеріп, ата-анасын ардақтайтын ұл мен қыздың тəжірибесін кең таратқан газет бұдан барынша ұтар еді. Өмір тоқтаусыз аққан өзен сияқты. Мұхитқа қарай ағылған өзен суының бастауы оның ағысына əсер етеді. Біздің анамыз, анамызға деген махаббатымыз дамылсыз сарқыраған өзен ағысының бастауы сияқты. Оған деген

сүйіспеншілігіміз, ақ тілегіміз осы бастаудан нəр алады. Осы ретте мен өзімнің анамды үнемі айрықша ризашылықпен есіме аламын. Мен үшін ол – əрқашан өмірімнің шамшырағы. Менің анам өте ізгі, ұяң да жанашыр адам еді. Оның дауыс көтеріп сөйлегенін немесе ұрыс-керіс жасағанын естіп көрген емеспін. Ол өшпенділікке қарсы өктемдік жасаған емес. Мек теп бетін көрмесе де нағыз зиялы адам болды. Зиялылықтың нəрі жүректе ғой. Мұны ешбір университетте оқытпайды. Бұл – тəңірдің сыйы, отбасынан дарыған тəрбие тəлімі. Мына бір оқиғаны есіме алсам, жанарыма жас үйіріледі. Бір уақыттарда біздің ауламызда қарлығаш ұя салған болатын. Ұяда үш балапаны бар еді. Кейде сарыауыз балапандар ұядан құлап түседі. Қарлығаш-ана оларды ұяға қайта көтеріп салады. Əлсіз балапандар тағы да құлайды. Қарлығаш-ана тағы да көтереді... Уақыты келіп, сарыауыз балапандар ұядан қанаттанып шықты. Олар көк аспанда қалықтап, ұшып кете барды. Ұя бос қалды. Бірде мені анам шақырып алып: «Толя, қарлығаш пен оның балапандары есіңде ме?» деп сұрады. «Иə, есімде!» дедім мен. Сонда анам «Міне, сендер де осы балапандар сияқты боласыңдар. Сен, Юра жəне Витя үшеуің ертең-ақ қанаттанып, алысқа ұшасыңдар. Алайда, туған ұяларыңды ұмытушы болмаңдар!» деді. Біз гендерлік теңдік жайлы айтқанда оның тамырына бойлауымыз керек. Ал оның тамыры – ана, оның жарқын бейне сі. Өз анасын сүйетін ұлдан, менің ойымша, ешқашан басқа əйелге қол көтеретін жексұрын шықпайды. Ал анасынан тəлім алған, оның жүрек жылуын бойына дарытқан қыз бала ешқашан қатыгездікке бой алдырмайды. Ол өзінің Əйел, Ана атты болмысына адалдығын танытады. Ана – əлемнің ең қымбат құдіреті. Ендеше, осы бір ардақты да аяулы бейне алдында бас иейік! АСТАНА.


4

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

Сўлулыќ. Нəзіктік. 8 наурыз – Халықаралық əйелдер күні құрметіне орай Қазақстан Республикасының Президенті Жыртқыштарды үйретуші бола жүріп өз нөмірлерімен көптеген елдерді аралады. 1991 жылдан «Алтын алма», одан кейін Алматы мемлекеттік циркінде жұмыс істеді. Қазақ тілінде тамаша сөйлейді, қазақ халқының салт-дəстүрлерін жақсы біледі жəне құрметтейді.

Майя ВЕРОНСКАЯ, тележүргізуші, актриса. «Менің балалық шағымның аспаны» фильмінде Майя ел Президенті ұстазының рөлін шебер сомдады. Бұл оның алғашқы жəне өте жауапты рөлі болып табылады. Қазақ мектеп-гимназиясын тəмамдаған. Абай атындағы ҚазҰПУ-дің «Қазақ филологиясы» факультетін үздік бітірген соң, «Қазақстан» телеарнасына мемлекеттік тілде жүргізушілікке шақырылды. «Жыл патриоты» медалімен наградталған, «Менің Қазақстаным!» (2011 ж.) IV республикалық патриоттар форумында «Көкке ұмтылған Қазақстан» номинациясында «Тіл жанашыры-2011» медалімен марапатталды.

Светлана Владимировна ШАРИПОВА, альпинизм бойынша спорт шебері. Қосымша оттегін пайдаланбастан 8 мың метр ден асатын биік шыңға шыққан Қазақстандағы бірден-бір əйел альпинист. Нұрсұлтан жəне Амангелді шыңдарына шапшаң шығудан халықаралық жарыстың екі мəрте жеңімпазы. Бағындырған шыңдары мен жетістіктері: 2006 жылы – Ленин шыңы 7134 метр, 2007 жылы – Дхаулагири 8167 метр жəне Хан Тəңірі 7010 метр (жалғыз шығу), 2008 жылы – Макалу шыңы 8471 метр. 2006 жылы Эльбрусқа шапшаң шығудың халықаралық жарысының жеңімпазы атанды. Қысқы республикалық жарыстардың жеңімпазы болып табылады. Күйеуі Нұрлан екеуі қызы Диананы тəрбиелеп, өсіруде.

Толқын Тоқтаубайқызы ЗАБИРОВА, эстрада əншісі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Халықаралық, республикалық конкурстар мен фестивальдардың лауреаты. 25 жылдан бері қазақстандықтарды өз дауысымен қуантып келеді. Семей облысының Аягөз қаласындағы қарапайым отбасында тəрбиеленген кішкентай қыздың таланты мен жігерінің арқасында одан Қазақстан эстрадасының талантты əншісі өсіп шықты. Тұрмыс құрған. 3 бала тəрбиелеп отыр.

Сəуле Мұханбедианқызы АЙТБАЕВА, Қазақстандағы алғашқы əйел-генерал. 2010 жылы генерал шенін алған. С.Айтбаеваның «Қазақстан Республикасының құрметті прокуратура қызметкері» (2001) атағы бар, «Ерен еңбегі үшін» (2005) медалімен марапатталған. Р.Руденко атындағы Свердлов заң институтын «құқықтану» мамандығы бойынша тəмамдаған. 2012 жылдың сəуірінде Мемлекет басшы сы ның Өкімімен Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының құқықтық статис тика жəне арнайы есеп жөніндегі комитетінің төрайымы болып тағайындалды. Құқық қорғау жəне арнайы органдар ақпарат алмасу жүйесін (ҚАО ААЖ), «Айқын» өтініштер беру барысына бақылау жасау жүйесін енгізді. Кəсіпкерлерді қорғау жобасы – «Бизнес тірек» порталының, сондайақ, «Тексерулерді есепке алудың электронды журналы» жəне «е-Жоспар» тексерулерді электронды жоспарлау жүйесінің бастамашысы. Сəуле бүгінде ерімен бірге 2 қыз тəрбиелеп отыр.

Екатерина Сергеевна МОРКОВИНА, «24 KZ» телеарнасының продюсері. «24 KZ» телеарнасының ең үздік жас қызметкерлерінің бірі. Екатерина жаңалықтар арнасын, «Əлем апта ішінде» бағдарламасын жүргізеді. Жұмыста жоғары кəсібилік деңгейімен жəне біліктілігімен ерекшеленеді. Оның хоббиі – спорттық бал билері, йога, суда жүзу. Тележүргізуші өз жұмысын «Royal Dans club» балалар шоу балетінің бапкері жəне жетекшісі қызметімен қоса алып жүреді. 15 жыл бойы спорттық бал биімен айналысты. Би спорты республикалық федерациясы құрамында бапкер жəне спорттық бал биі бойынша төреші болды.

Тунгалаг Бальжинимаевна ӨСЕЛБАЕВА, цирк əртісі, арыстан үйретуші. Тунгалаг – Қазақстандағы арыстан үйретуші бірден-бір əйел, Астана циркінде жұмыс істейді. Бурят автономиялы республикасында туған, бурят қызы.

Бахаргүл ТӨЛЕГЕН, «Əдемі-Ай plus» ЖШС президенті. Бахаргүл басқаратын компания Қазақстанның кəдесый өнімдері рыногында көш бастаушылардың бірі болып табылады. 2011 жылы «Əдемі-Ай» Алматы жəне Астана қалаларында өткен XVII Қысқы Азия ойындарының демеушісі болды. Бахаргүлдің хоббиі – ежелгі ұлттық зергерлік бұйымдарды жинау. Оның жеке коллекциясында ұлттық бірегей əшекейлердің мыңнан астам түрі бар. Жыл сайын оның көрмелерін қазақстандықтар да, сондай-ақ, шетелдік туристер де үлкен қызығушылықпен тамашалайды. Ол Ресейде, оның ішінде Қазанда Студенттер универсиадасы өткен күндері, Швецияда, Гер манияда, Түркия мен Қытайда көрмелерін табысты ұйымдастырды. Авторлық жұмыс түрлері – ұлттық кəдесыйлардың мыңнан астамы патенттелген. Оның міндеті қазақ халқының ежелгі мəдени мұрасын қайта жаңғырту жəне жұртшылық назарына ұсыну.

Оксана Алексеевна ТЕН, белгілі қазақстандық фигурист, 2014 жылғы Сочидегі Олимпия ойындарының қола жүлдегері Денис Теннің анасы. 1980-1993 жылдары Құрманғазы атындағы Мемлекеттік консерватория жанындағы опера студиясының оркестрінде жұмыс істеді. 2013 жылы Спорт жəне туризм академиясын тəмамдады. Қазіргі уақытта ұлы Денистің спорттық карьерасымен айналысады. Тұрмыс құрған, 2 баланың анасы.

Тамара Викторовна ШИРМЕР, «Қазақстан украиндары радасы» ЗТБ республикалық бірлестігі төрағасының бірінші орынбасары, Астана қ. «Оберег» қоғамдық бірлестігінің төрайымы.

Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстан халқы Ассамблеясы «Халықтық ІРО» бағдарламасын жүзеге асыру мəселелері жөніндегі республикалық on-line қоғамдық қабылдау комиссиясының жетекшісі. 12 жыл бойғы қоғамдық қызметінде Тамара Викторовна Қазақстан мен Украина туыстас халықтар арасындағы бітім мен келісімді нығайтуға, украиндықтардың олардың тарихи отанымен байланысын дамытуға ықпал ете отырып, мемлекеттік жəне жергілікті органдармен тығыз байланыста белсенді жұмыстар жүргізіп келеді. Украин этносы өкілдерін қоғамдық-саяси өмірге, Қазақстан Президенті алға қойған міндеттерге қолдау көрсетуге тартуда тұрақты жұмыстар жүргізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамотасымен (2013 ж.), Қазақстан халқы Ассамблеясы (2007 ж.), Астана қаласы əкімінің (2010 ж.) Украинаның Қазақстандағы елшілігінің (2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013 жж.) құрмет грамоталарымен марапатталған.

Майра Тəжімұқанқызы АМАНОВА, өндірістік жабдықтарды жөндеу жəне пайдалану жөніндегі токарь. 25 жылдан бері мұнай саласында еңбек етіп келеді. Бүгінде «Жылыоймұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасы Құлсары өндірістік жабдықтарды жөндеу жəне пайдалану цехының токары болып жұмыс істейді. Халық арасында саламатты өмір салтын насихаттайды. Əйелдер волейбол командасының капитаны болып табылады. Өңірлік спорт жарыстарының бірнеше дүркін жүлдегері. Кəсіпорынның қоғамдық жəне мəдени өңіріне белсенді араласады, «Қыздар ансамблі» тобының əншісі. 4 бала тəрбиелеп отырған ана.

Мəдина Қуандыққызы БАСПАЕВА, «Астана-Опера» театрының жетекші балет солисі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. К.Байсейітова атындағы Ұлттық опера жəне балет театрының прима-балеринасы. ІІ халықаралық балет артистері байқауының гран-при жүлдесінің иегері. Есімі əлемге мəлім хореограф Шарль Жюдтің шақыруымен Бордо (Франция) ұлттық операсы сахнасында Джульетта рөлін орындады. Джульетта рөлін туған театр сахнасында билеу өте жауапкершілік əкеледі деп атап өткен болатын, Мəдина. Ол «Астана-Операның» əлемдік деңгейдегі театр жəне Қазақстанның «бренді» болатынына сенімді.


8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

5

Таєаттылыќ. Іскерлік Н.Ə.Назарбаевпен «Көктем шуағы» кездесуіне қатысқан Қазақстанның əйелдер қоғамдастығының өкілдері

Мəдина Маратқызы САУЫТБЕКОВА, «Өрлеу» еңбекке орналастыру агенттігінің директоры. Мəдина «Өрлеу» еңбекке орналастыру жөніндегі əлеуметтік жобаға бастамашы болды, соның арқасында 620-дан астам жұмыссыз ауылдықтар бүгінде мектептерде, құрылыс компанияларында, банктерде жəне өнеркəсіп кəсіпорындарында жұмыс істейді. М.Сауытбекова Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің «Үздік əлеуметтік қызметкер» құрмет белгісімен марапатталған. Жігерлі бизнесвумен сол сияқты «Мой район» газетін шығарады. Бүгінде ері екеуі екі қыз тəрбиелеп отыр.

Алена Анатольевна ЮМАКУЛОВА, Көкшетау қаласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің баспасөз хатшысы. Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетін «Қазақ тілі мен əдебиетінің мұғалімі» мамандығы бойынша бітірген. Ақмола облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Ассамблея жанындағы Мемлекеттік тілді насихаттау жəне дамыту орталығының төрайымы. «Мақсатым – тіл ұстартып, өнер шашпақ» атты қалалық жəне облыстық Абай оқуларында жүлделі орындар иеленген. 2011 жылы облыс делегаттары атынан «Нұр Отан» партиясының XIV съезінде сөз сөйледі.

Анар Батырғазықызы БАЙМЫРЗАЕВА, жемқорлықпен күрес жөніндегі математикалық модельді əзірлеуші, магистрант. Анар əзірлеген жемқорлықпен күрес жөніндегі математикалық модель ғылыми жұмыстардың республикалық студенттік байқауында үздік деп танылды. Ол өзінің ғылыми жобасы қазіргі заманғы қоғамдағы қатерлі əлеуметтік дерттердің бірімен күресте ықпал етуге көмектеседі деп армандайды. Қазіргі уақытта Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) модельді байқап көруге мүдделілігі мен дайындығын білдіріп отыр. Анар 10 ғылыми мақаланың авторы, 4 студенттердің ғылыми жұмыстары байқауының жеңімпазы.

Инна Сергеевна АПЕНКО, MIMIORIKI-дің атқарушы директоры. MIMIORIKI – Қазақстандағы ең ірі киім шығарушы Textiline компаниясы балалар киімінің бөлшек сауда бренді. Текстилайн компаниясы Mimioriki брендімен «Халық үшін тауарлар шығаратын үздік кəсіпорын» номинациясында «Орта кəсіпкерлік субъектісі» категориясы бойынша «Алтын сапа» Президент сыйлығына ие болды. 2011 жылы бренд «Қазақстандағы франчайзинг 2011» (Алматы) IV Халықаралық көрмеде жылдың үздік франшизы атағын жеңіп алды. Компанияның дүкендері Қазақстанның 11 қаласында, сондай-ақ, Новокузнецк (Ресей), Киев пен Донецкіде (Украина) табысты жұмыс істеуде. MIMIORIKI балалар киімінің өндірістік циклі идеяның өмірге келуінен бастап дайын өнім шығарғанға дейін Textiline компаниясының алты фабрикасының үшеуінде – Алматы, Талғар жəне Текелі қалаларында жүзеге асады.

Жанаргүл Жанысбекқызы ҚҰСМАНҒАЛИЕВА, Еуразиялық интеграция институтының директоры. Заң ғылымдарының кандидаты. 50-ден астам ғылыми мақалалардың авторы. Пар ла мент Мəжілісі аппаратында «Нұр Отан» партиясы Парламентаризм институтының директоры болып жұмыс істеді. Қазіргі уақытта «Еуразиялық интеграция дамуы» жобасына басшылық жасайды. Сондай-ақ, БҰҰДБ-ның ұлттық сарапшысы болып табылады. Хоббиі – шахмат, нард ойнау. Поэзияны сүйеді. Тұрмыс құрған, бір қыз тəрбиелеп отыр.

Гүлжан Ибатқызы ЛҰҚМАНОВА, Атырау қаласы ішкі істер басқармасы миграциялық полиция бөлімінің басшысы. Полиция подполковнигі. «ІІМ-дегі үздік қызметі үшін» төс белгісімен, «Қазақстан Республикасы Ішкі іскер органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медалінің екінші жəне үшінші дəрежесімен, «Қазақстан полициясына 20 жыл» мерекелік медалімен марапатталған. Гүлжан Лұқмановтардың отбасылық əулетінің өкілі болып табылады. Заңгерлікті өз мамандығы ретінде таңдап жəне өз атасының ізін басып, ол 19 жылдан бері құқық қорғау органдарында еңбек етіп келеді. Оның отбасының құқық қорғау органдарындағы жалпы өтілі 100 жылды құрайды. Оның балалары да осы жүйеде жұмыс істейді. Бүгінде Гүлжан 4 бала мен 1 немере тəрбиелеп отыр.

Бақыткүл Шамшақызы ҚҰРМАНОВА, «Korme-Expo» ЖШС-нің бас директоры. Қазақстан тəуелсіздігінің алғашқы он жылында Алматы қаласы Медеу ауданы əкімдігінде жұмыс істеді, «Достық Үйі» учаскесі бойынша сайлау компанияларында жауапты тұлға болды. 26 жылдық еңбек өтілі банк, мемлекеттік, жекеменшік жəне қоғамдық, соның ішінде Халықаралық еуразиялық медиа-форум, Қазақстан Республикасының Сауда өнеркəсіп палатасындағы жұмыстардан тұрады. 2011 жылдан елдің көрме саласының ырғақты дамуының ажырамас бөлігі болып табылатын «Korme-Expo» көрме орталығын басқарады. Үш жылда түрлі деңгейдегі көрмелердің жүзге тарта ашылу рəсімдерін ұйымдастырды. Тұрмыс құрған, үш баланың анасы.

Ғазиза Аятбекқызы ДАНЛЫБАЕВА, адамға жасанды тері жасау жөніндегі инновациялық жобаның авторы, ҚР БҒМ Ұлттық биотехнологиялар орталығы діңгекті жасушалар зертханасының жетекші ғылыми қызметкері. «Шапағат-2012» байқауында аталған патент «Жыл жаңалығы» номинациясында жеңімпаз атанды. 60-тан астам ғылыми мақалалардың, авторлық куəліктер мен патенттердің авторы, ғылыми-зерттеушілік инновациялық жобалардың жетекшісі, биотехнология жəне биомедицина саласындағы тəуелсіз сарапшы. Қазіргі уақытта аэрозоль түріндегі жасушалық технология Травматология жəне ортопедия ҒЗИ-да жəне Республикалық шұғыл медициналық жəрдем орталығында Қазақстанның 40 күйік шалған науқастары арқылы сынақтан өтіп, соның нəтижесінде науқастар табысты емделіп шықты.

Мавлюда Абдурашитовна ШИРХАНОВА, сағат шебері, əулеттің үшінші буы нындағы сағатшы. Мавлюда Абдурашитовна – əулетімен сағат шеберлері болған отбасының өкілі. Оның əкесі өзінің кəсіби өмірінде бір миллионға жуық сағатты жөндеп шығарған. Мавлюданың өзі əулет ісін үшінші буында жалғастыра отырып, Алматы қаласында сағат шебері болып жұмыс істейді жəне өз есебінде 350 мыңнан астам жөнделген сағат бар. Төртінші буындағы ұлы мен бесінші буындағы немересі əулет ісін жалғастырушылар болып табылады. 3 баласы жəне 9 немересі бар.

Перизат Үміксатқызы ЖОЛДАСОВА, Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық академиясының 3-курс студенті. 2000 жылы Перизат Елбасының Ақтау қаласына сапары кезінде ел Президенті үшін əн шырқап берді. Перизат 5 жасынан бастап сахнада келеді. «Əнші балапанның» лауреаты болған. 8 жасында ол өзінің алғашқы əндер жинағын шығарды. 13 жасында Алматы қаласында бірінші жеке концертін берді. «Үздік əнші», «Үздік əн» номинацияларының иегері. «Бала тілегі» авторлық əні «Өзін өзі тану» пəні бойынша 2-сыныптың мектеп бағдарламасына енді. 4 бейнебаян шығарған, қазіргі уақытта жаңа бейнебаян шығару жолында талпыныс жасап жүр.

Салидат Зекенқызы ҚАЙЫРБЕКОВА, Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі. Салидат Қайырбекованың еңбек жолы ме дицина ұйымдарындағы дəрігер невропатолог, кейін өңірлік жəне республикалық деңгейдегі басшылық лауазымдардан басталады. Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігінде жұмыс істеді. Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық қызмет көрсету саласына бақылау жасау комитетін жəне Медициналық қызметтерге ақы төлеу комитетін басқарды, кейін вице-министр болды. Оның басшылығымен Бірегей ұлттық денсаулық сақтау жүйесі енгізілді, стационарды алмастыратын медициналық жəрдемді дамыту есебінен медициналық жəрдемнің қолжетімділігі қамтамасыз етілді. Қазіргі уақытта ақпараттық денсаулық сақтау жəне мемлекет-жекеменшік кəсіпкерлігінің бірегей жүйесі енгізілуде. 2010 жылы министр болып тағайындалды. «Құрмет» орденімен марапатталған.

Нұргүл Нағашыбайқызы МҰСАЕВА, көпбалалы ана. Күйеуі Бинар екеуі 7 бала тəрбиелеп отыр. Нұргүл «Күміс алқа» иегері, «Алтын алқамен» марапаттауға ұсынылған. Ол 12 бала тəрбиелеп өсірген күйеуінің анасына зор құрметпен қарайды. Нұргүлдің өзі де оған ұқсауды армандайды. Үш баласы бүгінде ЖОО-да білім алып жүр. Кішкентай Бақытжан «Домбыра» сыныбы бойынша музыка мектебін табысты тəмамдады. Балаларының ең кішісі – бір жарым жаста.


6

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

 Оралмандар – Отан деп оралғандар

Он сегіз баланыѕ бесеуі егіз «Елге ел қосылса – құт» деген сөздің мəнін терең ұғынатын халқымыз тəуелсіздік алысымызбен шет жерлерден атажұртқа атбасын тіреген ағайындарды құшағын жая қарсы алып, қуана қабылдады. Қатарымызға «Мен – қазақпын!» деп қандас кеп қосылса, кім қуанбасын?! 2009 жылы Түрікменстан Республикасының Мары облысынан Маңғыстау жеріне қоныс аударған Аяғұтовтар əулеті расында басымызды бір емес, бірнеше адамға көбейте келді. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Көрші əрі туыстас қазақ-түрікмен ежелден аралас-құралас. Ел басына қиындық орнаған зобалаң жылдары қазақтың мыңдаған отбасы түрікмен ағайындар арасына барып сағалағаны белгілі. Өсті-өнді, оқыды, еңбек етті, азат таңның ақжарма жаңалығы құлағына тиген соң, туған елге оралды. Бүгінде 64 жасқа қараған Тұрдыгөзел ананың да ата-анасы Маңғыстаудан 1930 жылдары көшкен екен. Түрікмен елінде өмірге келген Тұрдыгөзел 18 жасында, 1968 жылы өзімен құрдас қазақтың қара баласымен отасады. Он үш құрсақ көтерген, оның ішінде екі егізі бар анасының қасиеті беріледі деп ойламаған. Келген жері үш қыз, екі ұлы бар, ол кездің өлшемімен алғанда, шағын отбасы. Жалғыз інісінің шақалақтары тұрыңқырамай, қамкөңіл болып жүрген соң ағасы артына қарайлап, «Үйдің ішін қаңыратып қалай кетеміз? Інім балалы болсын, сосын бөлек үй шығарамыз» деген шешімге

келеді. Енесімен, келінімен сырлас, дос болып кеткен Тұрдыгөзел осылайша 16 жыл ата-енесіне қызмет етіп, қайнысы перзентті болған соң, үлкендердің ақ батасымен отау көтереді. Батаның аты – бата, көктеді, торсық шеке ұлдар мен тұлымшағы желбіреген қыздар өмірге бірінен соң бірі келді. 18 құрсақ көтерген Тұрдыгөзел апа оның бесеуін егіз етіп өмірге əкелді. 1969 жылы тұңғыш қызын бауырына басып, ана атанды. 1970 жылы ұл мен қызды, 1975 жылы Омар, Оспан есімді екі ұлды, арада алты жыл өткенде Зита, Гита атты екі қызды дүниеге əкелсе, тағы үш жылдан соң Айман, Шолпанды босанды. Айман, Шолпан екі жасқа жете бергенде Якуб пен Маржан келді. Бұлардың арасында 1971, 1973 жылдары екі ұл сүйсе, 1977 жылы қыз балалы болды. Бір жылдан соң бұл отбасыға Төлеген атты батыр қосылды. 1980 жылы, 1988 жылы тағы да қыз балалар туылды. Ал сүт кенжесі Ахмет – тəуелсіздігіміздің құрдасы. – Түрікменстанның ауыл шаруашылығы саласында еңбек

еттік. Құдайдың берген балаларын шектеп, санаған жоқпыз, бағып-қақтық, өсірдік. Əр бала өзінің несібесімен туады деген рас екен, бірін-бірі жетектеп өсті. Жолдасым Сульфатбай 2001 жылы қайтыс болды, –деген алтын құрсақты ана Тұрдыгөзел жолдасының есіміне байланысты əңгімені айтып берді. Қатқабат шаруа арасында қолы тимей жүрген енесі бірде ұлына құжат шығарту үшін кеңсеге келеді. Ауылдағы үлкендердің қойып жіберген есімін ұмытып қалады да, өздері жасайтын жұмыс орнымен байланыстырып «Сульфатбай» деп жаздырып жібереді. Аяғұтовтар қазір Мұнайлы ауданының Қызылтөбе-2 ауылында тұрады. Тағдырға шара жоқ, бүгінде 18 баланың 5-уі өмірден өткен. Ананың өзі «көптігіне таңғалмайтын пенде жоқ еді» деп тіл-көзден көреді. Бүгінде қыздары түгел тұрмыс құрған, ұлдарының екеуі үйленбеген. 33 мың теңге зейнетақы алатын Тұрдыгөзел ананың баспанасы жоқ, үйленбеген қос ұлын ертіп, келін-балаларын қыдырыстап жүреді. Қызылтөбе ауылында үйдің кезегінде тұр, сөз арасында ана бұл тұрғыдағы армантілегін де іріккен жоқ. «30 немерем бар, өз балаларымның алды 40-тан енді асты, əзірге шөберелі бола қойған жоқпын. Ел деп, жер деп көшіп келдік. Тəубе! Еліміз, Елбасымыз аман болсын! Жастар аман болсын. «Төртеу түгел болса, төбедегі келеді, алтау ала болса, ауыздағы кетеді» дегендей, тыныштық, татулық болсын! Сонда бақ-берекенің өзі келеді», дейді ана. Сөзіне құлақ түріп отырып қазақтың əрбір келіні Тұрдыгөзел ананың жолын жалғастырса дейсің іштей... Маңғыстау облысы.

 Ғибратты ғұмыр

Єасыр жасаєан ана Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қалалық əкімдік Халықаралық əйелдер мерекесі қарсаңында, Ақмешітте 100-ге жеткен, одан да асқан алтын құрсақты аналарға құрмет көрсетті. Оларды жас ұрпаққа үлгі-өнеге ету тұрғысында суреттерін үлкен етіп іліп, оған арнайы айдар да берді. «Ғасыр-ғұмыр иесі – асыл ана» деген атпен тұрған суреттер əркімнің-ақ назарын өзіне қаратқаны анық. Қала əкімінің орынбасары Руслан Рүстемов биыл жүзге толып жатқан Хадиша Қарғаеваның отбасында болып, мерекемен құттықтады. Бүгінде Хадиша əжейдің 6 баласы, 24 немересі, 10 шөбересі бар. Əжей ұрпағының көрсетіп жатқан құрметіне алғысын білдіріп, «Мен секілді жүз жасаңдар!» деп батасын берді. Əрбір адамның өлшеніп берген өмірі бар. Ал екінің бірі жүзге жете бермейді. Сондықтан

 Мирас

Он їшінде ќондырєан ќолєа ќыран Ұлтының барын жарқырата көрсетіп, жоғын өмір бойы іздеп өткен академик Əлкей Марғұлан «Құсбегілік – ұлы мəдениетіміздің зерттелмей тұрған ұлы тарауларының бірі» деген екен. Заманның ұлы бола жүріп, халқының қадір-қасиеттерін қағазға түсіріп кеткен ғалымның бай мұрасы қазір тəуелсіз еліміздің түп-тамырын түгендеуге ерекше үлес қосып отырғаны анық. Соның бір парасы Əлкей Хақанұлының қазақтың құсбегіліне қатысты зерделі зерттеулері дер едік. Ол дүниесі кезінде «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланды. Иə, бір кезде зерттеулерде көрсетіліп, ауызекі тілде айтылып келген құсбегілік өнер елдігіміздің арқасында қазір биік белеске көтерілді деуге болады. Ана бір жылдары бүркіт салуды көне көздер бастаса, қазір жастар жалғастырып келеді. Солардың бірі – қазақ қыздардың арасынан тұңғыш рет құсбегілікті өзіне серік еткен Мақпал Əбдіразақова болды. Қарғадайынан атқа қонып, тылсым табиғаттың сырын ұққан Мақпал Мұратқызы он үш жасында қолына қыран қондырыпты. Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

ғасыр жасап, бала-шағасының қызығын көріп отырған аналарымыздың саны арта берсін деп тілейікші...

– Қазақтың байтақ даласында құс салу бір ғанибет қой! Бұл саятшылықтың қыр-сырын біздің ұлттай меңгерген жұрт əлемде сирек шығар. Мен мектеп табалдырығын аттап, əртүрлі кітаптар оқи бастаған тұста, неге екенін қайдам, құстар əлемі қатты қызықтырды. Сөйтіп жүргенде, бүркітшілік туралы басылымдарда мақалалар шығып, теледидардан саятшылық жайлы көрсете бастады. Қызығып қана қоймай,

сол құсбегілікке ден қойдым. Бүркіт ұстап кең далада жүру арманыма айналды. Менің осы ынтамды аңғарған əкем Алатау баурайындағы бүркітшілерге əдейілеп апарып, көнекөздермен таныстырды. Тілеубек Есімбек, Əбен Тоқтасынов, Сейітжан Көдеков секілді байырғы құсбегілердің батасын алдым. Менің бойымдағы талпынысты, талабымды көрген олар түбі осы қыран болуы тиіс деп балапан бүркіт сыйлады. Мен оған «Ақжелке» деген ат қойдым. Содан бергі 15 жыл ішінде «Ақжелкені» баулып

 Тағдыр тағылымы

Орнын оѕалтќан Орынша Асылы, ел болмақ – Анадан ! Ел өссе де – анадан, беті аулақ , өшсе де анадан ! «Атқа мінсең, ей, қаған, жерді көрмейсің, таққа отырсаң, ей, қаған, елді көрмейсің! Атыңды жер, тағыңды ел көтеріп тұрғанын неге білмейсің!?» деген де біздің асыл аналарымыз! «Өзің үшін еңбек қылсаң, өзі үшін оттаған хайуанның бірі боласың, адамдық қарызы үшін еңбек қылсаң, Алланың сүйген құлы боласың» деген ұлы Абайдың сөзін санасына сіңіріп, айналасына ай мен күндей жарық сəуле шашып жүрген аналардың бірі – Орынша Биманова. Ол күні бүгінге дейін ел жұртқа қайырымдылық жасаудан жаңылған емес. Бұл оның сом ал-

тындай асыл қасиеті десек, жарасады. Орынша Ғиззатқызы – ісі – қайырымды, сөзі – мейірімді, жаны жомарт жайсаң жан. Оны қартайтпайтын да осы кісілік келбеті болса керек. Оның өткен өмірі небір қиындыққа толы болса да ол қазақтың талай марқасқа ұлдарымен, аймаңдай қыздармен дəмдес, қадірлес, сыйлас, қызметтес болыпты. Олардың асыл қасиеттерін алып, өмір жолында шыңдалыпты. Қарапайым отбасында тəрбиеленіп, əке-шешеден ерте айырылған Орынша Ғиззатқызы алғашында бірге туған бауырларына қамқорлық жасап, оқытып ер жеткізеді. Кейін ондай қамқорлықты өзгеге жасайды. Құдай қосқан қосағы Жексен марқұмнан екі ұлымен қалған Орыншаға тағдыр салмағы оңай тимейді. Біреуін

жетегіне, екіншісін етегіне орап жүріп еңбек етеді. «Ер мен əйел тең болса, айы күндей өтеді, жалғыз қалса біреуі, іштей тынып оймен өтеді» дегендей отағасынан жастай айырылған Орыншаның тағдыры ағайын-туыстарын алаңдата бастайды. «Əйел қырық шырақты» демекші, тағдыр Орынғалидай азаматты кездестіреді. Орынша ошақ отын қайта жағады. «Жерде бір жетім жыласа, көкте періштенің денесі түршігеді» деген үлкендердің өсиеті құлағына сіңген Орынша Орағаның кішкене екі қызына мейірімін төгіп, жекіріп жетімсіретпей бауырына басады. Дүниеге екі ұл əкелген Орынша мен Орынғали ерлі-зайыпты болып бақытты ғұмыр кеше бастайды. Қатал өмір-ай десеңші, «Қайта тудым, өмірге қайта келдім» деген Орыншаны тағдыр тағы сүріндіреді. Орағаның өмірі қысқа болады. Бір жығылып, бір тұрып өмір сынағына түскен Орынша өзінің ақылына, күш-қайратына сеніп есін қайта жиды. Əріптестеріне, достарына, туыстарына арқа сүйеді, еңбек етіп, ұрпағын жетілдіреді. Баяғыда бір қариядан бейтаныс біреу «Неше балаң бар?» деп сұрағанда «Құдай берген бес балам, құмай берген үш балам

бар» депті. Құмай берген үш баласы бауырына басқан асыранды балалары екен. Бұл қазақтың тəмсіл сөзі ғой. Орынша алты баласын бір-бірінен айырған емес. Ол – қазір төрт ұл, екі қызын балапандай баулыған бақытты ана, немерелерінің сүйікті əжесі. Ұлдары өсіп ер жетіп, қыздары өсіп бойжетіп білім алды. Мамандық иеленді. Ұрпақ өсіріп жатпен құда, құдағи болып сыйласу да бір бақыт емес пе!? Ұлды ұяға, қызды қияға қондырған ардақты ананың құдандалы ағайындары баршылық. Соның бірі – біздер.

Екеуміздің тұңғыштарымыз жұптасып, өз алдына бір отау тікті. Жалпы, Орынша екеуміздің сырт келбетіміз де, тағдырымыз да ұқсас. Жас ерекшелігіміз алшақ болса да тату, сырлас, сыйлас жандармыз. Қиындыққа тайсалмай қарсы тұрып жеңе білген аяулы жанның өнегесі өзінің ізіндегі сіңлі-келіндерге, жастарға үлгі. Орынша Ғиззатқызы ауылдық əйелдер кеңесінің төрайымы. Отыз жылдан астам кітапхана саласында еңбек еткен ананың бағындырған биігі, жеткен жетістіктері де баршылық. Аудандық, облыстық білім басқармасының марапат иегері. Бойында Домалақ-ананың əулиелігі, Бопайдың батылдығы, Айша Бибінің адалдығы, Зеренің парасаты, Бибігүлдің əншілігі, аттары алты алашқа танымал қазақтың аруларының асыл қасиеттері мол. Соның арқасында орнын оңалтқан Орынша аталып жүр. Сая КАРИМУЛЛИНА. Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Базаршолан ауылы.

келемін. Мен оған, ол маған үйренгені сонша бір-бірімізді көргенде ерекше күйге түсетініміз бар, – дейді Мақпал. Ол бұдан кейін бүркітшілік нағыз табиғат құдіретіне бас иетін өнер екенін, ұлттық спорттың бренді дəрежесіне көтеру қажеттігін тарата айтады. Қыран құсты баптаудың өзі бір əлем болып саналатынын, оның қырсырын білмесең киелі құсты қор қылатыныңды назарға салады. Болашақта құсбегілік өнерді əлемдік биікке көтеру, тіпті патенттеп алу жағын еске салып,

қазір бұл спорттың түріне деген өзге жұрттардың ұмтылысы ерекше болып тұрғанын тілге тиек етеді. Мақпал Мұратқызы атадəстүрді жалғастыра жүріп, заңгерлік мамандықты оқып алыпты. Қазір Шет аудандық жер қатынастары бөлімінде қызмет етеді екен. Облыс көлеміндегі «Қайрат» ұлттық ат спорты мектебінде «Саят» бөлімі жұмыс істейтінін айтып, əкесі екеуінің тығыз байланыста жүргенін де алға тартты. Жетісу өңіріндегі «Құсбегілер» федерациясымен берік қарым-қатынас жасап жүргенін жеткізіп, «Алдағы уақытта азат елдің құсбегілері ұлттық дəстүрімізді, бабалар үлгісін төрткүл дүниеге таныту үшін бір үйдің баласындай, бір қолдың саласындай болып, бірлікте жұмыс істеуіміз керек. Сөйтіп, алда айтқанымдай, құсбегілік бойынша қазақ хал қының тағы бір брендін қалыптастырсақ, нұр үстіне нұр болар еді», дейді құсбегі қыз бүгінімен қатар ұлт келешегіне жіті көз салып.


8 наурыз 2014 жыл ● Суреткермен сұхбат

● Ұлттық мектептің ұлы мұраты

БІЛІМ... МАРЖАНЫ

Киносүйер қауымға «Қазақфильм студиясы» биылғы прокаттық маусымды «Елес қуған сайыпқыран» атты фантастикалық фильммен ашқанын біледі. Аталмыш картинаның ұлттық кинематография үшін жаңалықтары көп. Қазір үлкен экранда жүрген картина заманауи шешімдерімен, каскадерлік шеберліктерімен көрермендерін тауып отыр. Бұл фильмге Кристанна Локен («Терминатор-3: Көліктер көтерілісі») жəне Арманд Ассанте («Одиссея», «Гангстер») сияқты голливудтық жұлдыздардың түсуге келісім беруі кездейсоқтық емес. Ең бастысы, Санта Моникада өткен кинорынокта осынау экшнды əйел адам түсіргенін білгенде кинопрокатшылар таңданыстарын жасырмаған. Ал сценарий авторы əрі фильм режиссері – қазақ қызы Марина ҚОНАРОВА болатын. Түсіру алаңында «Тигр» деген лақап атқа ие болған режиссермен тілдесіп көрген едік.

Тараз ќаласы əкімдігі білім бґлімініѕ басшысы Маржан Ќожаевамен əѕгіме

Кинорежиссер Марина ЌОНАРОВА:

«Тїсіру алаѕында тїсініксіз мистикалыќ оќиєалар бола береді» – Марина, жаңылыспасақ, сіз отандық кинематографияда жап-жақсы сценарист ретінде таныла бастаған едіңіз. «999» деп аталатын тырнақалды режис серлік жұмысыңыздан хабардармыз. Дегенмен, күрделі де қиын экшн жанрына баруға не түрткі болды? – Шындап келгенде, қазақстандық кинематографияда таптаурын болмаған жолға түсіп көру үшін осындай тəуекелге бардық. Ерекше бір туынды жасағымыз келді. Көрермендерімізді таңғалдыру үшін жаңа технологияларды пайдалана отырып, фантастикалық экшн түсіруге бел байладық жəне осы арқылы əлемдік стандартқа аздап болса да жақындамақ едік. Мəселе мынада, ендігі жерде біздің фильмдерге голливудтық блокбастерлермен бəсекеге түсуге тура келеді. Қанша дегенмен, біз əлі де кейбір киножанрларды үйренуге ұмтылып, соны қадамдар жасауға тырысып бағудамыз. Осы талпыныстарда «Қазақфильм» ұлттық киностудиясы режиссерлерге үлкен мүмкіндіктер тудыра бастағанына қуанамын. Мұның отандық киноның дамуында маңызы өлшеусіз. Байқап жүрген шығарсыз, соң ғы жылдары Қазақстанда кино шапшаң дами бастады. Əнебір жылдарға қарағанда үлкен айырмашылық бар – сапасын бір-бірімен салыстыруға болатын фильмдер пайда болуда. Ең басты қасиетіміз, біз тез үйренетін халықпыз. Картинада қандай да бір кемшіліктер болуы мүмкін, бірақ біз оны көрермендерімізге деген үлкен құрметпен түсірдік. – Ауқымды киножобаны қолға аларда жүрексінген жоқсыз ба? Өйткені, фильмде «трюктер» өте көп. Картинада кез келген актерға бағына бермейтін сценалар жетіп артылады. Көп дайындық керек болған шығар? – Қазақстанда каскадерлік мектеп өте жақсы дамыған. Жүрек жұтқан жігіттер бар. Мені марқайтқан бір жайтты айтайын. Түсіру жұмыстарын жалғастыру үшін Лос-Анджелеске келген кезімізде америкалық каскадерлармен жұмыс істедік. Салыстырып қарап біздің жігіттер бұлардан еш қалыспайтынына, тіпті, кейбірі шеберліктері жағынан асып түсетініне көзім жетті. Біздің мамандар тəуекелге барудан қорықпайды екен. Жігіттердің жанкештілігі мен энтузиазмдарына қарап, іштей басымды идім. Түсіру алаңында авто-мототрюктерге Александр Тереховтың, Игорь Цайдың «Кун-до», Владимир Бессоновтың «kz3runners» мен Сергей Старцев пен Евгений Семеновтың каскадерлық топтары кəсіпқойлықтарын көрсетті. Екінші топ əскери кадрларды, үшінші топ паркурларды, яғни кедергілерді еңсеруді орындады. Оған қоса актерлар əскери өнер түрлерінен, паркурдан шеберлік дəрістеріне қатысты. Мысалы, Санжар Мəдиев пен Кəмила Ермекова сияқты бірқатар актерлар жарты жыл бойы жаттығулардан қалған жоқ. Алла Пугачеваның жиен немересі Никита Пресняков

7

www.egemen.kz

екі ай ғана өзіне тиесілі трюктерге дайындалды. Өйткені, паркурдан оның жақсы тəжірибесі бар екен. Сондықтан да, көптеген трюктерді, оның ішінде су астындағы түсірілімдерді де өзі орындады. – Қалай дегенмен де, бұл бұрын сіз жүрмеген соқпақ десе де болады. Шайқастарға толы экшнды түсіруде қиналып, тығырыққа тірелген сəттеріңіз болды ма? – Қазақстандағы түсіру жұ мыстары үш айға созылды. Оқиға лардың басым бөлігі Ас тана қаласында өтетіндіктен, картинаның біраз бөлігін Астанамызда түсіріп алдық, кейбір қосалқы кадрларды Алматыда жалғастырдық. Жалпы, дайындықтар мен түсіру жұмыстары үшін бір жарым айдай АҚШ-та жүрдік. Бізде аса күрделі бір нысан болды. Бұл жолайырық пен теміржолға қатысты сценалар еді. Ең қиыны, көлік тынбай қозғалып жататын жолайырықты бір күнге

жаба тұруға рұқсат алу қиынның қиыны еді. Ал теміржол бойындағы кадрларды түсіру үшін Қазақстанның барлық тарабына қарай қозғалатын пойыздарды ірке тұру қажет болды. Сол сияқты, қойылым жоспарындағы бассейн түбіндегі сценалар да оңайға түспеді. Өйткені, су астында физиканың өзіндік заңдылықтары бар. Кез келген қате қимыл мен соққылардың соңы қайғылы аяқталып, орны толмас өкінішке душар етуі ғажап емес. Сондықтан көптен бері су асты жүзуімен айналысып жүрген Никита Пресняковтың бізге көмегі аз тимеді. Суға батып бара жатқан адамды ойнау үшін ол сұп-суық, тереңдігі бес метрлік бассейнге өзі сүңгіді. Келесі бір кадрларда Əсел Сағатованы су түбіне өзімен бірге батыру үшін каскадерға байлап қойдық. Бұл да өте қауіпті болатын. Кристанна мен Санжарға

да бір тəулік бойы салқын судан шықпауға тура келді. Əуеде түсірілген картиналар да экстремальды оқиғаларға толы. Кейбір кадрлар үшін сақтық шараларын ұйымдастыру қиын болды. Парашютсіз, басқа да қауіпсіздік белдемшелерінсіз трюктерді орындаған актерлардың батылдығына риза болмау мүмкін емес. Құдай сақтады, түсіру тобы мен актерлер де, каскадерлар да кəдімгідей ерлік жасады деп айтуға болады. Осы арада фильм «RED Epic» камерасына түсірілгенін айта кеткім келіп тұр. Өте үлкен шапшаңдықтағы картиналарды түсіруде бұл камераның мүмкіндігі өте жоғары. – Түсіру тобына деген ризашы лығыңызды қайта-қайта ауызға алып отырсыз. Танымал голливудтық актерлердің тəкаппарлығына тап болған жоқсыз ба? – Актерлер əлемнің əр

шалғайынан шақырылса да, олардың тарапынан ақылға сыймайтын талаптарды көрген жоқпыз. Бірден тіл табысып кеттік. Жобаға жақсы бір жандар тартылып, тату ұжым құра білдік деп ойлаймын. Жалпы, мұндай интернационалдық топтарды тартудың біздің кинематографияға берері мол. Жастар ауқымды жобаларға қатысуды үйренеді. Бəріміз үшін де бұл картина өзара үйлесімділік алып келді. Біз шетелдерден келген актерлерден, мамандардан бірдеңе үйреніп жатсақ, олар да бізден өздеріне керекті тəжірибе алғандарын айтып жүрді. Тіл мəселесінде де айтарлықтай кедергілер болған жоқ. Жақсы тəржімашылар жұмыс істеді. Шындап келгенде ортақ іспен айналысатын адамдарда кəсіби терминдер ұқсас болғандықтан тез түсініседі. Сондықтан да, қолайсыздық-

тарды сезінген жоқпыз. – Фильмге жазылған музыка туралы айтыңызшы. Ком позиторларға қатысты бір бағыттар мен талаптар болды ма? – Бұл мəселеде де жолымыз болды деп ойлаймын. Талантты композитор Арман Мұқатаймен жұмыс істедік. Ол музыканың барлық бағытында, барлық стилінде жазады. Этникалық музыка, блокбастер мен рок саздарын тудыра алатын, ерекше түйсікпен жұмыс істейді. Кадрларды сезіне біледі, ең бастысы, бізге керекті саздарды дəл тапты. Бұл кез келгенге бұйырмаған ғажайып дарын. Біз кинематографияда жүріп көптеген композиторлармен қоян-қолтық жұмыс істеп келеміз. Арманды табу, үлкен олжаға кезіктіргендей қуантты. Əріптестігіміз үшін оған алғысымыз шексіз. Бастапқыда мен фильмде қазақ əуендерінің болғанын қала ған едім, себебі «Елес қуған сайыпқыранда» дала да, аңшылықта бар. Бұл үшін композитор ұлттық музыка аспаптарының үнін таңдап алды. Бұл шешім картинаға этникалық реңк берді. Ал атыс-шабыс, əділдік үшін шайқастар кезінде қан ойнатқан «драйв» болғанын қалап «Маған өте күшті ырғақтар қажет» деп талап қойдым. Композитор бұл талаптың да үдесінен шықты, ол əсіресе, пойыз жылдамдығымен түсі рілген кадрлар барынша шиыр шық атқан сəттерді бере білді. – Қазіргі кинематографияда спецэффектілер жиі қолданылады... – Фильмді түсіру барысында үш мыңнан астам кадр түсірген болсақ, оның ішінде екі жарым мыңы компьютерлік графикаға, үшөлшемді графикаға, композитинг, сондай-ақ, ротоскопингқа құрылған, техникалық өңдеулер бар. Ал графикаларды жасауда қазақстандық, түркиялық, канадалық жəне италиялық мамандар қатыстырылған үлкен халықаралық топ жұмыс істеді. Бұған қоса пост-продакшн кезінде америкалық колорист (түстер бойынша суретші жəне түстерді түзету шебері – А.Е.) Джефф Олммен əріптес болу бағы бұйырды. Ол шын мəнінде өте сауатты маман екен. «Фаворит», «Кунг-фу Панда 2», «Мадагаскар 3», «Айдаһарды қалай үйретуге болады 2» сияқты ауқымды жобаларға қатысқан. Оның Голливудта беделі жоғары. Кадрды сезінеді, режиссердің айтқысы келген тұжырымын түсіне алады. Фильмдегі түстердің бояуы қай жерде қою, қай жерде жұмсақ болуға тиісті екенін түйсінетін қасиеті бар. Біздер Джефф Олм мырзамен фильм сценаларының қай жері табиғи жұмсақ, қай жері қатқыл болуы керектігі жайлы алдын ала келісіп алғанбыз. Мəселен, романтикалық қойылымдар кезінде сүйіспеншілікке толы сəттерді беру үшін жылы реңктерді таңдадық. Өйткені, көрермен жеңіл де мөлдір көңіл күйді сезінуін қалаған едік. Технологияларға байланысты сценаларда технологияландырудың өзі табиғи жəне кəдуілгі түстерге бірден ұласып кетсе деп өтініш білдірген едім. Меніңше, осы қалауымды ол жақсы түсінді. Адам технологияландырылған əлемге тереңдегенде табиғатпен байланысын үзіп алады. Біз түстердің көмегімен осы сезімді беруге тырыстық. – Бұл фильм сізге мүлде бөлек тəжірибе əкелген болар? – Əрине. Бəрінен бұрын осындай күрделі жанрды маған

сеніп тапсырғандары үшін ризамын. Компьютерлік графикаларға келетін болсақ, өзім үшін мүмкіндіктердің терең қыртыстарын аштым. – Сізбен тілдесудің сəті түсіп тұрғанда алғашқы режиссерлік жұмысыңыз жайлы, «999» атты толықметражды картинаға қатысты мистикалық оқиғалар жайлы да сұрағым келіп тұр. Жаңылыспасам, бұл драма жанрында түсірілген фильм ғой? – Иə, бұл фильмді біздің тəуелсіз кинокомпаниямыз «MG Production» түсірді. Картинаның төңкерілген алтылықтар магиясымен тікелей қатысы да бар шығар деп ойлап қоямын. Мұндай тəуелсіз студиялар түсіретін фильмдер барынша аз қаражатқа түсіріледі. Жəне барлық кө рермендер түсінетіндей етіп қоғамды толғантатын мəселені қозғау керек. «999» картинасы өнер əлеміндегі жігіттің теперішті тағдыры туралы. Шоу-бизнестің де өзіндік қызығы мен шыжығы, азабы мен мазағы бар. Бұл картинаны түсіру барысында көптеген кедергілерге ғана емес, адам ақылы жетпейтін түсініксіз оқиғаларға талай рет тап келдік. Мысалы, басты кейіпкерді ойнайтын Кəмила Ермекова Жаңа жыл мерекесі алдында көшеде садақа сұрап отырған кісіге аздап ақша береді. Ол адам актрисаның қайырымдылығына риза болып, қайтарымы ретінде өте ескі музыкалық ойыншық сыйлапты. Кəмила кейін фильмге түсуге ұсыныс келіп, сценарийді оқып отырғанда жыл бойы шаң қауып жатқан сынық ойыншық ғажайып бір музыканы ойнай жөнеледі. Оны актриса жоғарыдан келіп тұрған белгі деп қабылдап, осы фильмде ойнауға бірден келісім берді. Біз киножобаны талқылаған кезде көбелектерге қатысты көптеген нышандар болады деп жоспарлағанбыз. Айтқандай, жапондар да осы бір нəзік жəндікті гейшалардың құпия кəсібімен астастырады. Бірақ, фильмде көбелек-нышандардың айтары басқа болатын. Өмірде ада сып жүргендер жайлы ғой. Мəселен, ежелгі гректер де Аид қараңғылық патшалығына аттанған адамдардың жанын көбелек бейнесінде береді. Алайда, түсіру жұмыстарының соңына қарай, қанатты символдарды қысқартуға шешім қабылдадым. Фильм атауына қатысты толық шешімге келе алмай, төбеге қарап ойланып жатыр едім, қапқара көбелектердің ұшып жүргенін көрдім. Бір қиял-ғажайып дерсіз! Жалпы, бұл картинаға қатысты түсініксіз оқиғалар аз болған жоқ. Өйткені, фильмде басқа да нышандық бейнелер көп болатын. Соның бірі – кейіпкердің түсінде келетін оғаш бір əйел. Шын мəнінде рэппердің ерсі елесі жан азабына душар болған адамды бейнелейді. Айтпақшы, картинада бір кадр бар. Кəмила айна алдында тұрған кезде ол күл-талқан болып қирап түседі. Бұл жағдай да түсірілім барысында нақты өмірде қайталанды. Түсіру жұмыстары жүргізілген сол бір «жаман пəтерде» айналар шын сына бастады. Мұндай да түсініксіз оқиғалар бола береді екен... – Əңгімеңізге рахмет. Сізге шығармашылық табыс тілейміз! Əңгімелескен Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан». АЛМАТЫ.

– Маржан Төреғұлқызы, Тараз қаласындағы білім беру сапасы жылдан-жылға жақсарып келеді. Бұл, əрине, сала басшылары мен ұстаздар тарапынан көп жұмысты талап етеді. – Бүгінгі таңда Тараз қаласында 102 білім мекемесі бар. Оның 58-і мектеп, 40-ы балабақша, 3-еуі қосымша білім беру орталығы. Бұларда барлығы 55 мыңнан аса оқушы мен 16 мыңға жуық бүлдіршін тəрбие алса, оларға тиісінше 9 жарым мыңнан астам педагогтар мен қызметкерлер қызмет етеді. Салаға бөлінетін қаржы да қомақты. Өткен жылы бөлінген 13 миллиардтан астам қаржы, мысалы, қала бюджетінің 60 пайызын құрады. Түптеп келгенде, жұмысымыздың ең басты көрсеткіші – білім сапасы десек, Республикалық ғылыми жоба байқауына қала мектептерінен барлығы 12 оқушы қатысып, оның 10-ы жүлделі орынды иеленді. Республикалық пəн олимпиадасына 21 оқушы қатысып, 13-і жүлдегер (3 алтын, 2 күміс, 8 қола медаль) болды. Бүкілəлемдік, халықаралық жəне республикалық білім сындарында 35 медаль иелендік. №1 гимназия оқушысы Богдан Загрибельный химия пəнінен бүкілəлемдік жəне халықаралық олимпиада жеңімпазы атанып, еліміздің намысын қорғады. Білім сынағының бірі – ұлттық бірыңғай тестілеу болса, қала мектептерінің көрсеткіші жылданжылға жоғарылап келеді, 2012-2013 оқу жылын бітірушілердің орташа балы – 77,86 болды. Бұл нəтиже республикалық көрсеткіштен – 3,36, облыстан – 2,82 балға жоғары. Мектепті үздік бітірушілер саны да артып келеді. «Алтын белгі» төс белгісіне 34, үздік аттестатқа 22 мектеп бітіруші ие болды. ҰБТ қорытындысы бойынша қаланың үш гимназиясы республиканың 100 үздік мектебінің құрамына, ал №45 гимназия үздік он бестің ішіне енді. – Білім сапасын арттырудың сыры неде деп ойлайсыз сонда? – Біріншіден, соңғы жылдары Тараз қаласы мектептерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға облыс, қала əкімдері аса мəн беріп отыр. Мемлекеттік бағдарлама талаптарына сəйкес мектеп оқушыларын компьютермен жəне жабдықталған пəн кабинеттерімен қамтамасыз ету деңгейін арттыру үшін өткен жылы 470 компьютер алынса, үстіміздегі жылы 800 компьютер алуға 104 миллион қаржы қарастырылды. Тек қана өткен жылдың өзінде 1 миллиард 100 миллион теңгеге 33 мектеп жəне 16 балабақша күрделі жəне ағымдағы жөндеулерден өткізілді. Екіншіден, оқушылардың білім деңгейі педагогтардың сапалық құрамына тікелей байланысты екенін айта кету маңызды. Жалпы, бі л і м бе р е т і н м е к е м е л е р де г і мұғалімдер саны 5307-ні құрайды. Өткен жылы 912 педагог білім жетілдіру курсынан, 251мұғалім жаңа форматтағы 3 айлық біліктілік арттыру курсынан өтті. – Қалада тұратын ата-аналардың басым бөлігі жұмысбасты екендігі белгілі, сондықтан балаларының сабақтан бос уақытын қалай өткізетінін қадағалауға уақыттары жетпейтін шығар. Осы мəселені ұйымдастыру қандай деңгейде? – Жалпы, оқушылардың мектептен тыс уақытын қамту екі бағытта

ұйымдастырылады. Біріншіден, мектепішілік түрлі үйірмелер, екіншіден, арнайы қосымша білім беру орталықтары арқылы жүзеге асырылады. Алғашқысына мектептердегі көркемөнер, ғылыми, техникалық, музыка үйірмелеріне барлық оқушыларымыздың 49,9 пайызы қамтылса, орталықтарда оқушылардың 13,9 пайызы кəсіби шығармашылықпен шұғылданады. Мектепішілік, мектептен тыс жəне қаладағы білім бөліміне қарасты 20-дан астам спорттық алаңшаларда 13 мыңнан аса балалар мен жасөспірімдер спорт түрлерімен айналысуда. Бұл көрсеткіш қазірдің өзінде 23,7 пайызды құрап отыр. – Елімізде балабақша мəселесі шешуі қиын түйіннің бірі болып отыр. Осы салада ілгерілеушілік бар ма? – Тараз қаласында бүгінгі күні 15941 бүлдіршінді қамтитын 78 мектепке дейінгі білім мекемесі жұмыс істейді. Оның ішінде 40 мемлекеттік, 13 жекеменшік балабақша бар. Мектеп жанында – 23, ал жекеменшік 2 шағын орталық жұмыс істейді. Мемлекеттік «Балапан» бағдарламасы қабыл данғаннан бастап мектепке дейінгі білім мекемесінің желісі 29 нысанға, яғни 6 мыңнан астам орынға артты. Соның нəтижесінде 3-6 жас аралығында балалардың мектепке дейінгі тəрбие жəне оқытумен қамтылу деңгейі 74,7 пайыз, 1-6 жас аралығында 51,5 пайызды құрады. Бүгінгі күнде кезекте тұрған 2-6 жас аралығындағы сəбилер саны – 12 133 болып отыр. Жыл сайын 6 мыңға жуық бүлдіршіннің жаңадан ашылған жəне қолданыстағы мектепке дейінгі мекемелерге орналастырылатынын ескерсек, балабақша мəселесі де көп ұзамай шешіліп қалар. – Басшы болу, əрине, оңай емес. Əсіресе, əйел адамға. Елдің болашағын қалыптастыру мақсатында атқарып жатқан еңбектеріңнің де қызығынан қиындығы көп. Əйел ретінде өзіңді күтуге, бос уақытыңды мəдени орындарда өткізуге қолың тие ме? – Өзім де еңбек жолымды мұғалім болудан бастаған ұстазбын ғой, жұмысымыздың инемен құдық қазғандай қиын екенін сеземін. Он жыл орта мектепте қазақ тілі мен əдебиетінен сабақ бердім, одан кейін 16 жыл бойы жоғары оқу орындарында қызмет атқардым. Ғылыми ізденістермен айналыстым. Филология ғылымдарының кандидаты болдым. Сондықтан бос уақыт деген бізде жоқ десе де болады. Əңгімелескен Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан». ТАРАЗ.

● Бəрекелді!

8 наурызєа – 80 пəтер Сəрсенбі оңтүстік астананың талай тұрғыны үшін сəтімен басталған тамаша күн болды. Осы күнге дейін кезекте тұрған 100 тұрғын жаңа пəтер кілттерін алып, қоныс тойына да жетті. Қалалықтардың қуанышына Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімов ортақтасып, Халықаралық əйелдер күні қарсаңында үй кезегінде тұрған жандарға тиісті құжаттар мен пəтер кілттерін өзі тапсырды. Осылайша, самаладай өз ошақтарының табалдырығын аттаған жаңа қоныс иелерінің 80-і əйелдер болды. Олардың ішінде көпбалалы аналар, мүгедектер, жетім балалар, əлеуметтік сала қызметкерлері, мəдениет, білім, денсаулық саласының қызметкерлері бар. Тұрғындары күн сайын көбейетін мегаполис қаланың əкімі Ахметжан Есімов мұнан былайғы уақытта да мемлекет тарапынан алматылықтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуге көңіл бөлетіндігін жеткізді. Егер өткен жылы 420

отбасы коммуналдық үй алса, биыл олардың саны 650-ді құрайды екен. Қалалық ипотекалық бағдарлама бойынша 440 отбасы пəтер алса, биыл олардың саны 550-ге артпақ. Қолжетімді баспана бойынша биыл 378 отбасы пəтер алады, өткен жылы алғандары – 216 отбасы. Кездесу соңында қала əкімі əйелдерді алдағы 8 наурыз мерекесімен құттықтады, əр отбасыға баянды бақыт тіледі. «Егемен-ақпарат». АЛМАТЫ.


8

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл ● Құрмет

● Жан жарасымы

ШҐПШЕК СЇЙГЕН КЕЙУАНА 114 жаста, Петропавл ќаласында тўрады

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Үйге кіргеніміз сол еді, алдымыздан тұлымшағы желбіреп екіүш жастағы сүп-сүйкімді қыз бала құлдыраңдап шықты. Мен танымайтын бұлар кім болды екен дегендей бетімізге аңтарыла қарап тұрды да, бір кезде бар дауысымен «əжеəжелеп» кері жүгіре жөнелді. Арғы жақтан «Тілі тəтті-ақ құлыным-ау, ақырын айтсаң да естимін ғой», деп айналып-толғанған дауыс естілді. Төргі бөлмеге оздық. Қос ғасыр куəгері кейуана диван үстіне жайғасқан. Жүз жыл ғұ мыр ды артқа тастап, жаһандану дəуірінің тыныс-тіршілігін ойына тоқып, бойына сіңірген қазақтың шүйкедей ғана кемпірі отыр алдымызда! Осы уақыт аралығында қазан төңкерісі, азамат соғысы, кəмпескелеу, үркіншілік, аштық, саяси репрессия, зұлмат соғыс, одақтың тарауы, тəуелсіздіктің ақ таңы секілді домбыраның қос шегіндей тартылған тар жол, тайғақ кешудің азапты жолдары мен арайлы сəттерін бастан өткерген, жүзін айқыш-ұйқыш торлаған əжім іздері, маңдайға көлденең тартылған ойық сызаттар, еті қашқан тарамыс қолдар əлем картасын көз алдымызға əкелді. Бұған тағдырдың пешенеге жазған, бордай үгіп, еңсе езетін ауыр тауқыметі салдарынан ішке шер болып қатқан шемен ойларды қоссаңыз, 114 жыл бойы жасап келе жатқан оны шой темірден жаралған ба деп қаласың. Темір екеш темірдің өзі де тозады емес пе? Алайда, кəрілік қанша меңдесе де, аялы жанарынан мейірім шуағын өшіре алмапты. Жан-жағына нұр сəулесін себелеп, үйдің ішін жылылыққа бөлеп тұр. Алдында алты айлық сəби, айналып-толғанғанда іші-бауырына кіріп кете жаздайды. «Ұрпағымның жалғасы ғой бұлар, айы оңынан, күні солынан тусын. Тілегім қабыл болғай» деп күбірлеп қояды. (Кейін білгеніміздей ең кіші шөбересі Жандосты əлдилеп отыр екен). Бізді алғашқылардың бірі болып қарсы алған сəбиде манағы батылдықтың ізі де қалмаған. Жалғыз қорғаны тек əжесі секілді қолынан тарс қылып ұстаған күйі бауырына тығыла түседі. Бейкүнə жүзінен «бұл менің əжем» деген мақтану райы аңғарылып тұрғандай. Əжейдің əңгімесінен де, əжім

торлаған əлпетінен де өмірдің тұщысынан гөрі ащысын, зейнетінен гөрі бейнетін, қызығынан гөрі шыжығын көп татқаны байқалады. Ғұмырнамасының əр кезеңі жайлы сөйлеп кеткенде жыры мен сыры таусылмас хикая тұңғиығына сүңгіп кеткендей əсер аласың. Тебіренбей, толқымай тыңдау мүмкін емес. Осыдан бір ғасырдай бұрын бір-біріне атажау қызылдар мен ақтар мал өсіріп отырған қазақ ауылдарына қынадай тиіп, сүттей ұйыған тірліктің ту-талақайын шығарған. Ит қорлыққа шыдай алмаған Бикамалдың ауқатты əкесі өзіне қарасты ағайындарды ертіп алып, Түмен жақтағы туыстарына үдере көшеді. Өзге шаңырақтың табалдырығын оң аяғымен аттап, келін болып түскен бұл бейбақ аңырап қала береді. Ол кезде асқар таудай əкесінен, асыл анасынан мəңгіге көз жазып қаларын білмеген еді. Содан бері бір кіндіктен өрбіген апасы Асылды, інісі Тоқсанбайды күтумен талай таңды ұйқысыз атырды. Шешесінің көзден кетсе де, көңілден кетпей жүрген алаң көңілін алдарқатқысы келді білем, кіші ұлы Жансары «Жди меня» жəне «Бармысың бауырым?» телебағдарламалары арқылы іздеу салған. Көзін еңбекпен тырнап ашып, Кеңес өкіметінің «отымен кіріп, күлімен шыққан: өгіз жегіп, жер жыртқан, егін егіп, масақ соққан, сиыр сауып, май айырған, трактор айдап, ұжымшардың малын баққан... Қашан зейнетке шыққанша ауыртпалық қамытынан бір босамаған. Соғысқа кеткен құдай қосқан қосағы Айтмолланы зарыға күткен. «Қара қағаз» келсе де, өлдіге көпке дейін сенбеген. Одан қалған жалғыз тұяқ Ерғалиды тістелеп жүріп өсірген. Кейін Бірмағамбет деген жамағайынына əмеңгерлік жолмен атастырылып, Əнуза деген қызы, Жансары деген ұлы дүниеге келеді. Бұлардан тараған ұрпақ – бір қауым, бір ел. 40-қа жуық немере, шөбере, шөпшек сүйіп, өмірбақи еш қиындық көрмегендей, тек бақыт құшағында тербетілгендей күй кешіп жатқан жайы бар. Ешқайсысын бөлектемейді, алаламайды. Десе де, немерелерінің басы Бейбіт, тұңғыш шөбересі Назгүл, алғашқы шөпшегі Алдияр жанына ерекше ыстық. Төлбасыға теңеп, іш тартып тұратыны бар. – Көп жыл Жамбыл ауданындағы Суаткөл деген жерде тұрдық.

Үлкен келінім Зайра мені ширек ғасырға жуық мəпелеп күтті. Одан кейін қаладағы кіші келінім Лəззаттың қолына көштім. Онымен де əй-шəй дескен жоқпыз. Қос қарашығым маңдайымызға сыймай кетті. Қазір немерем Назбектің қолындамын. Не ішем, не жеймін демеймін. Осы халге жеткізген Нұрсұлтан баламнан айналдым. Еліміз тоқ, заманымыз тыныш. Ең үлкен бақыт осы, қарағым! Жүзден ассам да, көкірегім ояу, ақылым түзу. Темір жəшігің күнде самбырлап сөйлеп тұр. Тыңдаймын. Жақсысына қуанамын, жаманына ренжимін. Басқа қолдан не келеді? 9 мүшел жасаппын. Тіпті, одан 5 жыл асып барады екенмін. Туған айым – наурыз. Балаларым құжат бойынша биыл 114-ке толасың дейді. Ұзақ ғұмыр берген, шөпшек көруге жазған Алла тағалаға ризамын. Бəрі бір Жаратқанның қолында ғой. Көрген бейнетімді ескеріп, зейнетін де қызықтай тұрсын деген шығар, – дейді ол. Жүріс-тұрысы ширақ. Бертінге дейін ине-жіпті өзі сабақтап, құрақ көрпе жасаумен айналысып келсе, ендігі ермегі – шөберелерінің бал тілін қызықтау. – Атың кім? – деп сұрадық əлгі əжесінің бауырында жабысып отырған сары үрпек балапаннан. – Шамшырақ. Əжем қойған,– деді ақырын айтса да мақтаныш үнмен. Осы кезде əңгімеге Назбек араласты: – Əжеміз қазақтың əдет-ғұрыптары мен салт-жоралғыларына жүйрік. Құлаққа жағымды, көңілге қонымды, ұнамды, əуезді тамаша есімдерді табанда таба қояды. Қандай мəселе болсын алдымен əжемізге жүгінеміз. Төртінші ұрпағы – шөпшегіне Алдияр деген атты өзі қойды. Ол қойған есімдер Бейбіт, Назгүл, Назбек, Жұлдызай деп жалғаса береді. Жаңағы əлдилеп, тербетіп отырған ең кіші шөбересіне Жандос деген атты да өзі таңдады, – деді ол. – Немене деп жүретін бесінші ұрпағыңыз немене көруге жазсын! – дедік қоштасарда кейуанаға. – Айтқандарың келсін! – деді есікке дейін шығарып салып тұрып. Қолында – Жандос. Жетегінде – Шамшырақ. Екеуін алма-кезек құшырлана иіскейді. Шамшырақ асүйге қарай жүгіріп кеткен. Тез оралды. Қолында жарты банан. Əжесіне ұсынып жатыр. «Же, тісің жоқ қой», деп қояды. Далаға шықсақ, əжесіне банан əкелуді тапсырады, дейді қарияның қас-қабағына қарап, үстіне қылау жұқтырмай жүрген Алтынгүл есімді алтын келіні. Бəріміз кішкентай балдырғанның кіршіксіз адалдығын кейуанадан дарыған жақсы тəрбиенің біріне жорыдық. Жол бойы бес жанның құрқылтайдың ұясындай пəтерде тұрып жатқаны ойымыздан шықпай қойды. Қазақстан түгіл əлемде осы жасқа жетушілер қатары некен-саяқ. Олай болса, жергілікті билік тарапынан 114 жасқа толғалы отырған əжеміздің жанын жадыратар, қабағын күлімдетер игілікті қадамдар жасалып жатса, үлкен сауап болар еді. ПЕТРОПАВЛ.

● Кісілік келбеті

Ќамќорлыќќа кенеліп еді Əкеміз де, анамыз да келісті адамдар еді. Əкеміз сұрапыл соғысты бастан өткерген майдангер болатын. Анамыз жұмыс талғамады. Қойды да, ешкіні де қырқып, түйені де күзейтін. Малдың терісін өңдеді. Жүнді түрлі бояумен бояп, алаша тоқуға жіп иіретін, ұлттық ою-өрнектер салынған теке мет басатын. Соғыс жылдарында сауыншы болып жұмыс істеген. Əлі есімде, біздің бақшалық жеріміз бар болатын. Анамыз көктем шығысымен сол жерді үнемі баптап, қауын мен қарбызды молынан егетін. Жаз бойы дастарқанымыздан қауын мен қарбыз, өзге де бақша дақылдары мен көкөніс түрлері, қаймақ пен май, ірімшік пен сүзбе, айран секілді табиғи құнарлы тағамдар бір үзілмейтін. 1986 жылы ата-анамыз Алматы қаласына көшті. Зина жеңгемізбен бірге институттан соң Алматыда тұрақтап қалған. Ағамыздың отбасында Мырзада мен Мадина есімді екі кішкентай өсіп жатқан. Ата-анамыз ұлына бір табан жақындағанды жөн көріп, еңбек демалысына келген

апа-жездеміз Дария мен Ғабдрашидпен бірге Алматыға жол тартты. Ол кезде Алматыда пəтер алу қиын еді. Қалаға тіркелу де оңай соқпайтын. Əкеміз Ұлы Отан соғысының мүгедегі, анамыз 11 құрсақ көтеріп, 9 баланы тəрбиелеп, өсірген «Ардақты Ана» еді. Анамыз сол кездегі Министрлер Кеңесінің Төра ғасы Нұрсұлтан Назарбаевқа хат жазып, көмек сұрапты. Нұрсұлтан Əбішұлы анамыз ды арнайы қабылдап, «Еш уайымдамаңыз, бəрі де дұрыс болады» депті. Арада біраз уақыт өткенде ата-анамызға жаңа пəтердің ордерін əкеліп беріпті. Анам: «Үлкенді сыйлайтын, алдына барған адамды тыңдай білетін парасатты жан екен», дегенді ұдайы айтып отыратын. Баспана алуына көмектескені үшін алғысын білдіруге қабылдауына барғанда анамыз болашақ Президентке: «Еліңнің болашағы үшін атқарар қызметің жемісті болсын, айналайын!» деп ақ батасын беріпті. Кейін 1998 жылы Президент сайлауы кезінде Нұр сұлтан Əбішұлының

кандидатурасын қолдап, жеңіске жетуін тілеп отырды. Президент сайлауынан соң арнайы құттықтау жеделхатын жіберді. Анамыз секілді ақпейілді жандардың тілегі қабыл болған шығар, Нұрсұлтан Назарбаев Тəуелсіз елімізді əлемге танытып келеді. Сол пəтерінде «Зингер» мəшинесімен көздің жауын алардай əсем бұйымдар тігуін жалғастырды. Əр күн сайын көйлек, ұлттық нақыштармен көмкерілген қамзол, өзге де заттар тігетін еді. Оның ұзын саны 365-ті құрады. Бұл күндері əкеміз де, анамыз да өмірден өтті. Егер тірі болса, биыл əкеміз 104 жасқа, анамыз 100 жасқа толар еді. Алайда, олар бұл жасқа жете алған жоқ. Əкеміз бен анамыздың аялы алақанының жылуын əлі де сағынамыз. Біз үшін қиындық қа төзіп, бар мейірімін төгіп, «Айналайын, аман жүр» деген бір ауыз жылы сөзі жүрек түкпірінде жатталып қалды. Бүгінде əке-шешеміздің ұл-қыздарынан 24 немере, 48 шөбере өрбіді. Міне, сол ұрпағы өмірді жалғастырып жатыр. Бейбіт КӨЗБОЛ-САБЫРОВА. Атырау облысы.

Арулар алєан асулар Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Ардан аттап, иманды тастап, арамдықпен мал табатын зұлым сыбайлас жемқорларды құрықтайтын құрығы ұзын құқық қорғау органдары елімізде көп емес. Соның салдарынан ба сыбайлас сұмырайлар елдің ақшасын, бюджеттің қаржысын, адал адамдардың нəпақасын талан-таражға салуға келгенде заңға да, тəртіпке де мойын бұрмайды. Биліктегі лауазымын пайдаланып, өзі секілді жоғары тұрғандардың аузын майлап, ал қалтаны толтыру үшін төмендегілерді табаға қуырып, намысты таптап жүре береді. Алайда, олардың қара ниеттері əрқашан орындала бермейтіні анық. Өйткені, аққа Құдай жақ дегендей, жəбірленгендерді сыбайластардың сойылынан сақтап қала алатын адал адамдар да баршылық. Олар – əділдік үшін күресуші жандар. Əрине, олар туралы өте көп айтуға жəне жылы ілтипат қана білдіруге болады. Бірақ сыбайласқан жандардың да осал адамдар емес екенін ескерсек, ондайлармен күресудің өзі қаншалықты күрделі де, қатерлі екені түсінікті болады. Себебі, мемлекеттің ақшасын жымқыру үшін қолда жоғары лауазым жəне соған сай ауыз жаласқан бірмүдделі екі жүзді жандар сыбайлас болуы керек. Ал мұндайлардың жегенін желкесінен шығару үшін адалдық, əділдік керек деп заңға сай күресіп көріңіз! Қандай тосқауылға ұшырар екенсіз. Демек, əрі өз ісін білетін, жүрегі елім деп соғатын, заңды қатаң сақтайтын жəне оны бұзғандарды қорықпай жазалай алатын батыл да білікті мамандар қажет. Міне, біз бүгін солардың бірнешеуін халыққа таныстыруды жөн көрдік. Əрине, бұлар əдеттегідей екі басты жалмауыз айдаһарлармен күресуші алып тұлғалы ерлер емес, бірақ сол ерлердің ісін асыра тындыра алатын нəзік жанды əйелдер.

Бұл орайда біреулер: «Əйел иығындағы погон – бұл əйелдердің қолынан келетін іс емес» дегенді айтады. Алайда, тəжірибе көрсетіп отырғандай, тек погонды қызкеліншектер ғана өзінің жеделдігі мен шыдамдылығы арқасында қауіпті жағдайда тез арада көмек көрсете алады екен. Бұл орайда Қаржы полициясының əйелқызметкерлері аса ерекше таныстыруды қажет етпейді. Олар – еңбекте жəне қоғам өмірінде белсенді əрі отбасында аяулы арулар. Жұмыстың ауырлығына қарамастан, көтеріңкі көңіл-күйде жүреді. Мəселен, Қаржы полициясында қызмет ету агенттіктің тергеу департаменті басқармасы бастығының орынбасары Оксана Рахметулаеваның мінез-құлқына титтей де кері ықпал ете алмады. Ол – мейірімді, ақкөңіл адам. 15 жылдан аса өзінің күш-қуаты мен білімін Қаржы полициясына арнауда. 2013 жылғы желтоқсанда басқарма бастығының орынбасары лауазымына көтерілді. Ол барлық əйелдер сияқты махаббат пен түсіністікте тату-тəтті өмір сүріп, өркендеу мен орындалған үмітіне дəн риза. Ал Агенттіктің кадрлар басқар масы бөлімінің бастығы Элмира Омарованы Қаржы полиция сының барлық қызметкері біледі. Өзінің жүктелген ауыр қызметіне қарамастан барлығын атқарып үлгереді. Əдебиеттегі жаңалықтарды қалт жібермейді, отбасына да уақыт табады. Бірнеше мəрте Агенттік басшылығы тарапынан марапатталды, «Қазақстан Республикасы тəуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалімен, «Мінсіз қызметі үшін» медалімен наградталды. Гүлнар Құсайынова құқық қорғау органдары қатарында 17 жылдан астам қызмет етуде. Бұл талғампаз жəне нəзік жан үлгі көрсетуге тұрарлық адам – əрдайым жинақы, жарқын жүзді, қызметтік ұжымын ұтымды басқара алады.

Кəсіпқойлығы мен сүйікті ісіне деген қайтарымдылығымен таңғалдырады. Атақ үшін емес, жүрек қалауы бойынша қызмет етеді, барлық жан-тəнімен жұмысына беріле отырып, сүйікті мамандығы мен жанұясына деген қамқорлығын біріктіре біледі. Гүлнар Ысмайылова жиырма жылдан аса құқық қорғау органдарында қызмет етуде. Оны қызметте тапсырылған іске деген жауапкершілігі, кəсібилігі, еңбекқорлық пен тəртіп сүйгіштігі даралап тұрады. Гүлнар қамқоршы жар жəне сүйікті ана. Сол сияқты тағы бір Гүлнар Əліханова – қаржы полициясының полковнигі, құқық қорғау органдарында жиырма бес жылдан астам уақыт қызмет етеді, тəжірибелі қызметкердің бірі. Ол Қарағанды облысы бойынша Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаментінің есепке алу жəне талдау басқармасының бөлім бастығы. Алмагүл Мұсылманбекова – подполковник, қаржы полициясы органдарында 1998 жылдың шілдесінен бастап қызмет етеді. Қазіргі уақытта Қарағанды облысы бойынша департаментінде жоспарлау жəне бақылау бөлімінің бастығы болып жұмыс істейді. Алмагүл өз міндетін адал атқарғаны үшін бірнеше рет марапатталды. Бұған қоса өздерінің мол өмірлік тəжірибелерімен бөлісіп, қызметкерлерді міндеттерін адал атқаруға үйреткен ардагер əйелдер – бүгінгі күні зейнеткерлер. Жұмыстың қиындығына мойымай, қызығына тоймай еңбек еткен ардагер əйелдеріміз қаржы полицейі болып қызмет еткендерін мақтаныш етеді. Мəселен, Бақыт Жұмасанова – полковник. Бақыт құқық қорғау органдарында 25 жылдан астам уақыт жұмыс істейді. Ол қаржы полициясы органдарының ең

тəжірибелі кадр қызметкерінің бірі. Нұрзада Жасбұлғанова – подполковник, қаржы полициясы органдарында Ақтөбе облысы бойынша департаменттің кадрлар бөлімін басқарған. Алайда, көп жылғы жұмыс тəжірибесі барлық уақытын тек отбасына арнауға мүмкіндік бермейді. Нұрзада ардагерлер ұйымының құрылу кезеңінде филиалдың қажетті заң жəне банк құжаттарын жеке өзі ресімдеген. Қазіргі уақытта филиал мен «Нұр Отан» партиясының құжаттамасын жүргізеді. Қарғаш Жарлығақова – подполковник, қаржы полициясы органдарында құрылған күнінен бастап жұмыс істейді. Он төрт жылдан астам Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменттің Зайсан аймағы бойынша аймақаралық қаржы полициясы басқармасында қызмет етті. Еңбек сіңірген жылдары үшін демалыста бола тұра, ардагерлер ұйымының қоғамдық өміріне белсене араласады, жұмыс тəжірибесімен бөлісе отырып, жас қызметкерлерге қолдан келген көмегін көрсетеді. Бақытжан Əлпейісова – подполковник, қаржы полициясы органдарында 2001 жылдың сəуірінен бастап 25 жылдан астам уақыт жұ мыс атқаруда. Бұрын ішкі істер органдарында қызмет еткен. Қарағанды облысы бойынша де пар таменттің тергеу басқармасының аса маңызды істер жөніндегі аға инспектор лауазымынан зейнеткерлікке шықты. Жұмагүл Нарымбетова қаржы полициясы органдарында құрылған кезінен бастап 14 жылдан астам уақыт қызмет атқарды. Қ ұқық қорғау органдарында 25 жылдан астам жұмыс істеді. Қызмет ету кезінде өзін еңбекқор, алдына қойған мақсаттарына жете білетін қызметкер ретінде көрсете білді. Арулар алған асулар жалғаса береді.

● Мүмкіндігі шектеулілер мүмкіндігі

Ґмірге ќўштар Тамара Ұлдай ҚАБОШҚЫЗЫ, журналист.

Орал қаласының тұрғыны, екінші топтағы мүгедек əйел Тамара Истоминаның өмірге деген шексіз құштарлығы, өзін əрдайым жас сезінуі, жарық дүниенің қадірқасиетін бағалай білуі өзгелердің де ерік-жігерін жани түседі. Олай дейтініміз, жиырма екі жасынан бері қант диабеті дертімен күресіп келе жатқан қайсар жан қара басының қамын күйттеп, үйінде күтініп отырмай, өзі сияқты науқастарға көмек қолын созу үшін 2001 жылы «Диабет» қоғамдық бірлестігін құрады. Бұл қадам былайша басталған еді. Тамара Алексеевна бір күні əдеттегідей емханаға ем алуға барған сəтінде Ардақ Қобдабаева жəне Галина Коробкова деген замандастарымен кездесіп қалады. Танысып, сөйлесе келе олар қоғамдық бірлестік құруға, сөйтіп, өздері сияқты жандарды есепке алып, өмірлерін жақсартуға бел буады. Бүгінде бірлестік есебінде облыс бойынша алты мың адам бар. Соның 554-і 15 жасқа дейінгі балалар. 281-і жасөспірімдер. Жанашыр жандар «Зенит» мəдениет үйінде бір үлкен кабинетті жалға алып отыр. 14 қараша – бүкілəлемдік диабетпен күрес күні, сондай-ақ, басқа

да мемлекеттік мейрам күндері бірлестік жетекшісі бастаған топ балалар мен ата-аналарды жинап, əртүрлі шаралар өткізеді. Демеушілер арқылы мұқтаж отбасыларға көмек береді. Оралда туып, балалық, жастық шағы осында өткен Тамара Истомина 1976 жылы А.С.Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтын бітірген соң, Краснояр өлкесінің Уяр қаласындағы бір мектепке химия-биология пəнінің мұғалімі болып жұмысқа ор наласады. Араға жыл салып туған жеріне оралған жас қыз алғашқыда балабақша тəрбиешісі, мектепте мұғалім, кейін балалар шығармашылығы орталығында қызмет жасайды. Өзінің педагогикалық-тəрбиешілік қызметі барысында ұдайы балалар мен жасөспірімдердің ортасында болып, олардың жандүниесімен етене таныс болған ол «Диабет» қоғамдық ұйымынан басқа «Ботақан» мүгедек балалар тобына да жетекшілік жасайды. 2010 жылы арнайы əлеуметтік қызмет бойынша мемлекеттік тапсырыспен ашылып, жыл сайын 5 миллион теңге грантқа ие болып отырған «Ботақанда» психологиялық-неврологиялық дертке шалдыққан 3-12 жас аралығындағы жиырма бала тəрбиеленуде.

– Балаларды сауықтыруда педагог, психолог, дефектолог, логопед, музыкант жəне екі тəрбиеші мен екі сылаушы (массажист) еңбек етуде. Балалар орталықта күн сайын сағат 10-13 арасында болады. Ем-домын беріп, салт атқа отырғызып серуендеткен соң, ыстық тамақтарын ішкізіп, содан соң балаларды көлікпен үйлеріне апарып тастаймыз. Балалардың кейбірі кейін «Шапағат» медициналық-əлеумет тік мекемесіне ауысады, – дейді Тамара Алексеевна. Облыстағы қант диабетімен ауыратын отыз балаға біреуінің құны 600 мың теңге тұратын «Помпотерапия» аппараты қойылған. Бұл құрал арнайы сызба бойынша қандағы инсулиннің бөлінуін бақылайды екен. Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан осындай көмектер балалардың өмірін сақтауға, олардың қоғамдық өмірге белсене араласуына ықпал етіп отыр. Бұған біздің бүгінгі кейіпкеріміздің де қосқан үлесі қомақты. Қоғамдық өмірдің қақ ортасында жүрген жанашыр жанды, адам баласының бойында өте сирек кездесетін альтруистік қасиеттің иесін облыс орталығында өткізіліп жүрген əртүрлі жиындардан жиі көреміз. Сырт қарағанда, оны ешкім де екінші топтағы мүгедек

деп ойламайды. Қандағы қант мөлшерін қалыпты жағдайда ұстап тұру оңай болмаса керек. Алайда, əрдайым ширақ, қашан да жас, қай кезде де сергек, көңілді жүретін осынау орыс əйелі осылайша басқаларға үлгі болуда. Кей науқастар, əсіресе, жас қыздар аяқ асты ауырып қалса, күн-түн демей Тамараға хабарласып көмек сұрап жатады. Өзі ауырып отырса да, оларға дем беріп, өмірге деген құштарлығын арттыруда Т.Истомина елгезектік танытудан шаршаған емес. Бар өмірі күрес пен шапағатқа толы жан 1980 жылы бас қосқан өмірлік серігі Михаил жəне қызы Галинамен бірге бақытты ғұмыр кешіп келеді. ОРАЛ.


8 наурыз 2014 жыл  Көненің көзі

Тоќсанында араб тілін їйренген

 Адамдық айнасы оқып, үйреніпті. Қазір Құранды түпнұсқадан оқи береді. Өзі Меккеге қажылық сапарға барып қайтыпты. Діндар кейуана балаларына да дін жолын ұстануға, адал болуға, таза жүруге жол сілтеп отырады. Қала əкімінің орынбасары Айгүл Арынғазиева Жұпар əжені халықаралық əйелдер күнімен құттықтап, ақшалай сыйлық тапсырды, облыстық жасөспірімдер үйінің тəрбиеленуші қыздары гүл шоқтарын ұсынды. Жұпар əже өз кезегінде өткен өмір жолын еске алып, ұрпақтарына бата берді. Ұзақ жасауыңыздың сыры неде деген сауалға «Жүрек таза, көңіл ақ болуы керек, ешкімге жамандық ойламау қажет. Сондайақ, еңбектен қашпау керек. Барға аспайтын, жоққа саспайтын қанағат керек», деп жауап берді кейуана.

Маршал Рокоссовскийді кґрген

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Халықаралық əйелдер күні мей рамы қарсаңында қала əкім дігінің қолдауымен жəне «Қа лалық жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар» ММ бастамасымен ұйымдастырылған «Ақ бата» акциясы аясында қала əкімінің орынбасары Айгүл Арынғазиева мен қалалық жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Нəйла Бөртебаева, облыстық жасөспірімдер үйінің тəрбиеленушілері жасы жүзден асқан жəне Ұлы Отан соғысына қатысқан кейуаналарды құттықтап барды.

Ўзаќ жасаудыѕ сыры Олар бірінші болып 105 жастағы Жұпар Са таеваны құттықтады. Кезінде əкесі қуғын-сүргіннің құрбаны болған Жұпар əже

 Өнеге

9

www.egemen.kz

жастайынан жетімдіктің тақсыретін тартып өседі. Ес біліп, етек жапқаннан кейін ұжымшардың, кеңшардың қара жұмысына жегіледі. Бақытына қарай Сəрсенбі атты адал жар тап болып, бақыттты отбасын құрады. Жұпар əже екеуі он бала тəрбиелеп өсіреді. Қазір олардың əрқайсысы өз алдына бөлек шаңырақ көтерген, тұрмыс құрған. Қариясы өмірден озған. Жұпар əже кенже баласы Бүркіттің қолында тұрады. Өзі əлі бақуатты, жүріс-тұрысы ширақ. Сəл құлағы бəсеңдеу естиді демесең, қунақ, сөзі түзу. Көкірегі кемел кейуананы ғасырдан астам жас жасады деп əсте де ойламайсың. Шалы сонау кеңестік кезеңнің өзінде бес уақыт намазын қаза қылмаған тақуа адам болыпты. Əже де бес уақыт намазға жығылып, ораза ұстап, мұсылманшылықтың барлық шарттарын ұстанады екен. Немерелері Арыстан мен Ахмет əжесінің қолына су құйып, керегін тауып береді. Жұпар əже 90 жасында араб тілін

Содан кейін қала əкімінің орынбасары бастаған азаматтар Ұлы Отан соғысының ардагері Зоря Абильханованы 8 наурыз – Халықаралық əйелдер күнімен құттықтады. Қан майданда байланысшы болған кейуана да тың. Ол өзінің 2-ші Беларусь майданының штабында байланысшы болыпты. Бір рет қана майдан қолбасшысы Маршал К.Рокоссовскийді көргенін жеткізді. Он сегіз медальмен марапатталған Зоря Ғабдолқызына соғыста алған «Ерлігі үшін», «Кенигсбергті алғаны үшін» жəне «Германияны жеңгені үшін» медальдары айрықша ыстық. Соғысты Берлинге 80 шақырым жерде аяқтағанын да мақтаныш сезіммен еске алды. Соғыстан кейін телеграфшы болып еңбек еткен, тың игеруге қатысып, «Қобда» кеңшарында он жыл хатшы-машинистка болған. Ұл мен қыз өсіріп, тəрбиелеген кейуанаға қазір қызы Валентина Васильевна мен келіні кезек қарасады. Ана Ұлы Отан соғысына қатысушыларға бірқатар жеңілдіктер жасаған, дəрігерлік көмек жəне əлеуметтік қолдау көрсетіп отырған жергілікті билікке ризашылығын білдірді. – Біз «Ақ бата» акциясына қатысып, қарт аналарымыздың алғысына бөленіп жүрміз. Бұл кісілерге қадірлі қарттық, денсаулық тілеймін, – деді Ақтөбе жасөспірімдер үйінің тəрбиеленушісі Гүлдана Құттымұратова. «Ақ бата» акциясы аясында қаладағы жүз жастан асқан 12 кейуана жəне соғысқа қатысқан 23 əже де мерекелік құттықтауға ие болды. Сондай-ақ, қазірдің өзінде облыстың экономикалық дамуына үлес қосқан, көп балалалы аналарды мемлекеттік жəне жеке мекемелер құттықтап, сый-сияпаттарын жасауда. Ақтөбе облысы.

Теѕізші ќыз

Қазақ өмірге келген баласына ақ тілегін бірер сөздің аясына сыйғызған ғой. Ол: «Алла бағыңды ашсын!» деп келеді. Бұл ұлға да, қызға да қатысты айтылады. Ұлдың бағы өз отбасында ашылса, қыздың бағы өзге ортада жанады. Осы тұрғыдан келгенде менің, əсіресе, ата-енем жағынан бағым жанып, бақытымды таптым дей аламын. Өйткені, мен бүкіл Қазақ еліне аттары мəшһүр Қирабаевтар əулетіне, нақтылай түссем атам – қазақ əдебиетінің қазіргі санаулы саңлақтарының бірі, əдебиеттанушы академик Серік Қирабаев пен көрнекті географ, ұлағатты педагог, Əлия Бейсенова отбасына 20 жасымда келін болып түстім. Ата-енемнің сүйікті ұлы Əділ керемет азамат еді. Əскери адам болатын. Тағдырдың жазуына не дерсің. Бар болғаны 11 жыл сыйластықта өмір кештік. Машина апатынан қайтыс болды. Артында Ержан, Санжар деген екі ұлы қалды. Қазір олар үлкен азамат дəрежесінде. Бірі халықаралық құқық мамандығын игерсе, екіншісі, Ұлттық қауіпсіздік академиясын бітірді. Екеуі де мемлекеттік қызметте.

Ата-ене шарапаты

Менің бұл арадағы айтпағым, «Ата-енең жақсы болса, қызындай етіп өсіреді» деген қазақи қағиданың растығына көз жеткізу. Келін болып түскен бір елдің қызы екінші жұртқа судай сіңіп, тастай батып кетуі оңай емес. Жақсы көрген жарыңмен бірге ата-енең, қаумалаған қауым қолтығыңнан демеп сөзіңді сөйлеп, барыңды асырып, сəл кемшілігіңді жасырып жатса, жүзің жарық, көңілің шат. Түртпекке түссең ісің ілгері баспайды, жан дүниең жадыраудан қалады. Қайтсем ананың көңілін табам, мынаның ойынан шығам деп жүрерің анық. Тəлейіме қарай қазақтың байтағындай ниеттері бар, көргендері көп, көңілге түйгендері мол екі асылым, ардақты атаенем менің бетімнен қаққан емес. Ұзататын қыздай алақандарында ұстады. Өзім де алдарын қиып өтпедім, айтқандарын екі етпедім. Əкемдей болған атаммен, анамдай болған енеммен қатар, сол отбасының барлық үлкен-кішісін, əсіресе, енемнің шешесі ақылпарасаты мол Рымбала апамды ерекше қадір тұттым. Ол кісіден қалған бір керемет үлгіні осы арада айта кетсем деймін. Күн сайын ертеңгісін тұрғанда бəрімізбен амандасатын. «Қалдарың қалай, жақсы тұрдыңдар ма?» дейтін. Біз бір шаңырақтың астында отырып, бұл кісінің мұнысы несі деп таңданыс білдірсек: «Е, жассыңдар ғой. Кейін мендей болғанда солай екен-ау дейсіңдер. Түн түнек қой.

Одан таңертеңгі жарыққа жету бір ғанибет емес пе!? «Түннен таңға түгел жетейік» деген сөзді бұрынғылар бекер айтқан ба?» дейтін. Сол сөздің ақиқатына енді көз жетіп келеді. Мен мамандығыма қарай өмір бойы бала тəрбиесі саласында қызмет етіп келемін. Содан да шығар, əркез мейірімді болуға, ешкімнің көңілін жықпауға, айтқанын екі етпеуге, оң сөзді қабылдауға əзір жүремін. Мінезімде туралық бар. Ішімдегіні тауып ал демеймін. Осындай қасиеттерден бе, мені атаенем өмір бойы қасынан шығармай, балапандай баулып, ақылдарын айтып, тура жолға салып келеді. Біз бір-бірімізді көрмесек, бір дастарқанда отырып шай ішпесек, көңіліміз алаң болып жүреді. Мен осы арада ардақты атамның мен туралы айтқан мына бір сөздерін дəйекке келтірсем деймін. «Келінім Шолпан жолдасынан жастай айырылып қалғанымен, балаларын бағып, біздің қасымыздан шыққан жоқ. Шешесі: «Қарағым, жас қалдың. Егер бір ойың болса, біз қарсы болмаймыз. Балаларды бізге қалдырып, жолыңды таба ғой. Батамызды береміз», деген екен. «Мама, екі бала мен сіздерді тастап қайда барамын. Не болса да сіздермен бірге көремін», деп қасымызда қалды. Сол үшін Шолпанға ризамыз. Қазір Шолпан Астанада қызмет етеді. Оған өзіміз жібердік. «Екі балаң сонда. Соларды үйлендір. Біз əзір

тұғырдан түсіп отырған жоқпыз. Өз шайымызды өзіміз қайнатып ішетін шамамыз бар» – дедік», дейді киелім менің. Екі арысым əр күн сайын жағдайымды біліп, жақсы ісіме қуанып, тілектес болып отырады. Мысалы, 2013 жылы «Дарын» орталығынан халықаралық, республикалық білім олимпиадалары мен ғылыми жобалар сайысына елімізден 967 оқушы қатысып, олардың 188-і алтын, 298-і күміс, 463-і қола медаль алды. Ал биылғы екі айдың ішінде өткен білім жарыстарына 596 талапкер қатысып, олардың 173-і алтын, 170-і күміс, 253-і қола медальға ие болды. Əрбір осындай ұжым жетістігіне менің атааналарым шын ниеттерімен қуанып, тілектерін айтып, бұл тəуелсіз Қазақ елінің қол жеткен жетістігі, шыққан биігі деп отырады. Мен осының бəрін ой-санамнан өткізген кезде, атам қазақтың мынандай бір қанатты сөзі есіме түсетіні бар. Ол қанатты сөз: «Қыз ақылды ескермес – ана үлгісін көрмесе, ұл жарылқап ас бермес – əке үлгісін көрмесе» деп келеді. Ендеше, менің бар жақсы тірлігім, ұрпақ тəрбиесіндегі атқарып жүрген жұмысым сол атаанамдай болып кеткен ата-енемнің үлгі-өнегесі деп білемін. Шолпан ҚИРАБАЕВА, «Дарын» республикалық ғылыми-практикалық орталығының директоры.

АСТАНА.

 Мейірім мерейі

Арќалаєаны алєыс

Тентек толқындары ақ езулене көкке атылған Каспийдің жағасындағы көрікті қала – Ақтаудың тұрғындары үшін жолақ кеудешесінен теңіз иісі мүңкіген теңізшілер таң емес. Су бетін айыра тіліп шартарапқа маңыған кемелер экипажындағы аға-інілерін, жұбайларын шығарып салып, күтіп алу – Ақтау айлағында жиі қайталанып жататын көрініс. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Алайда, көзсіңді құбылыстың ішінде де таңданатын тұстар жоқ емес екен. Ол өңкей жігіттермен бірге қара шашы желбіреп, мойылдай қара көзі нұрлана жымиып қаракөзді қыз баланың теңіз сапарына шығуы. Қыдырып жүрген емес, əскери тəртіппен сап түзеп, мойнына міндетті жауапкершілікті алған ару. 25 жастағы Жанар Ибраева – Ақтөбе өңірінің тумасы. Жоғары оқу орнынан заңгер мамандығын алған жас қызды бала кезінен қиялын баураған

теңіз толқындары қол бұлғап, көк айдынға шақыра бергендей. Жаны қалаған қызмет өзіне тартпай тынбайды екен, Жанар ақыры өз мамандығынан бас тартып, теңізге бет бұрды. Жаңадан келген жасты, əсіресе, қыз баланы теңізге бірден шығару оңай емес. Сондықтан Жанар алғашында теңіз құрылымында қызмет етті, осылайша арманына бірте-бірте жақындай түсті. Жетті де. Ол соңғы бір жылдан бері Каспий теңізінің қазақстандық бөлігінің шекарасын күзететін «Орал» кемесінде байланысшы болып қызмет етеді. Телегей теңіз ортасындағы су көліктерін кəдуілгі өмірмен байланыстырып

тұратын қызметтің жауапкершілігі айтпаса да түсінікті. Жанар қиын саланы бірден меңгеріп кеткен көрінеді. Сол себепті, қиын қызметті ерлерге тəн қайсарлықпен, табандылықпен мүлтіксіз атқарып жүрген аруды əріптестері – экипаждағы 30 адам түгел мақтан тұтады. Теңіздегі шекара шебін қорғайтын отандық өнім «Орал» кемесінің Жанар үшін орны бөлек. Өйткені, Орал қаласында суға алғаш түсірілген сəтінен бастап осы кеме бортында келеді. Əр саланың өз ырым-тыйымы, наным-сенімі болады. Теңізшілер арасында күні кешеге дейін «Кемеде əйел адам болмауы керек, болса бақытсыздыққа душар боласың» деген жазылмаған «заң» бар болатын. Керісінше, келгелі тек жақсылықтардың жаршысы болған сүйкімді қазақ қызы – экипаждағы жалғыз қыз ретінде құрметке ие, теңізшілер еркесі, демек ол əйелге қатысты əлгі түсінікті тас-талқан етті деуге

болады. Мұны «Орал» кемесінің капитаны Қ.Шаршанқұловтың: «Кемені теңізге түсіргеннен бастап қыз бала əскери қызметші болып кетеді. Ер адамдардан кем болмай, абыроймен қызмет атқаруда», деген сөздері де дəлелдей түсті. Ал Жанар болса өз басынан өткен ең қызықты да қиын сəт ретінде теңізшілер дəстүріне сай айдынға шыққан соң теңіз суын ішкен кезін күліп еске алады. Тұзы басым теңіздің кермек суын ішу тұрмақ, ауыз тиюдің өзі қиын болса да «тəртіпке» сай Жанар да ішкен. «Кемедегілер үшін өмір мен өлімнің арақашықтығы кеменің қалыңдығындай» деген ұғым бар. Əрине, жамандықтың беті əрі болсын. Бұдан айтпағымыз, осыншалықты қиын жұмыстан бақыт тапқан Жанар қыздың тəуекелшіл талабына тəнті боласың. Маңғыстау облысы.

Біз 8 наурыз қыздар мерекесі қарсаңында Алматы қаласы, Алатау ауданындағы №14 емханаға барғанымызда мерекелік көңіл-күйде қызмет етіп жатқан ұжым мүшелерінің жайдары жүздеріне куə болдық. Бұл емхана 45 мыңға таяу тұрғындарға қызмет етсе, оның 14 мыңы балалар екен. Аудан алғаш шаңырақ көтеріп, жаңа емхана жұмыс істей бастағаннан бергі кезең ішінде 7 мыңнан аса нəресте өмірге келіпті. Емхананың бас дəрігері Тоғжан Есбергенова бүкіл еңбек жолын денсаулық сақтау саласына арнап келе жатқан ақ халатты абзал жан болып шықты. Ол Алматы мемлекеттік медицина университетін 1985 жылы бітірген соң, ауылға барып ондаған жыл еңбек етіп, одан кейін қалаға ауысыпты. Қарапайым дəрігерден бас дəрігерге дейін жолдан өткен тəжірибелі жан екен. Жаңа емхана іске қосылған күннен бастап басшылық жасап келе жатқан Тоғжан Сағынышқызын əңгімеге тарқанымызда ол: «Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясында «Ұлт денсаулығы – біздің табысты болашағымыздың кепілі» деген еді. Шынында, Тəуелсіз мемлекетіміздің əр азаматының денсаулығы дəрігерлердің қалтқысыз жұмысына байланысты деп білемін. Біздің емхана дəрігерлері тұрғындар ғимарат табалдырығынан аттағаннан бастап олардың бүкіл талап-тілектері мүлтіксіз орындалады. Əр келушімен сыпайы сөйлесіп, тіл табысу дəрігердің азаматтық борышы деп білемін», деді. Тоғжан Есбергенованың айтқан уəжін біз «Алғыс кітапшаларына» көз жүгірткенде ақиқат екенін

аңғардық. Тіпті оның өзі жетекші болып, қарттар мен көп балалы отбасылары тұратын үйлерді аралауды үрдіске айналдырғаны көңілге жылылық ұялатты. Мұндай кішілік пен кісілік əрбір ақ халатты абзал жаннан табылып жатса, нұр үстіне нұр болмақ. Емхананы аралағанда жұртшылыққа қызмет көрсететін заманауи құрал-жабдықтардың мінсіз жұмыс істеп жатқанына, оған келушілердің дəн ризалығына тəнті болдық. Сансызбай МОЛДАЖАН.

АЛМАТЫ.


10

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Атырау мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 3 сәуірде (Астана уақытымен) сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде №2 электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды. Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сәйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың ағылшын әдісімен элек­ трондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 017 СС, Газ 31105-100 автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Респуб­л икасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 170 000 теңге. Кепілді жарна – 25 500 теңге. 2. 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 022 СС, Ваз 210994 автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 226 000 теңге. Кепілді жарна – 33 900 теңге. 3. 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 025 СС, Skoda Octavia A4 автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 1 241 000 теңге. Кепілді жарна – 186 150 теңге. 4. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 026 СС, Ваз 212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 877  000 теңге. Кепілді жарна – 131 550 теңге. 5. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 029 СС, Ваз 212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 722 000 теңге. Кепілді жарна – 108 300 теңге. 6. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 015 СС, Ваз 21214 автокөлігі. Атырау қаласы, Сәтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 207 000 теңге. Кепілді жарна – 31 050 теңге. 7. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 577 ВN, Toyota Land Cruiser 105 Gx автокөлігі. Атырау қаласы, Баймұханов көшесі, 16а. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Атырау облысы бойынша әділет департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 5 652 000 теңге. Кепілді жарна – 847 800 теңге. 8. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 818 BЕ, Nissan X-Trail автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 1. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Атырау мұнай және газ институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 1 333 000 теңге. Кепілді жарна – 199 950 теңге. 9. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі

Е 691 BU, Ваз 212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің «Атырау облысы бойынша басқармасы» ММ. Бастапқы бағасы – 847 000 теңге. Кепілді жарна – 127 050 теңге. 10. 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 987 ВК, Ваз 21099 автокөлігі. Атырау қаласы, Баймұханов көшесі, 16. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 174 300 теңге. Кепілді жарна – 26 145 теңге. Сауда-саттықтың голланд әдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 028 СС, Газ-31105-100 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 140. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 757 500 теңге. Алғашқы бағасы – 151 500 теңге. Төменгі бағасы – 23 409 теңге. Кепілді жарна – 22 725 теңге. 2. 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 040 RK, Газ-31105-120 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 115. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің «Атырау облысы бойынша инспекциясы» ММ. Бастапқы бағасы – 1  338  345 теңге. Алғашқы бағасы –267 669 теңге. Төменгі бағасы – 39 644 теңге. Кепілді жарна – 40 150,35 теңге. 3. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 486 ВО, Ваз-21310 автокөлігі. Атырау қаласы, Баймұханов көшесі, 16а. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Атырау облысы бойынша әділет департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 1 076 385 теңге. Алғашқы бағасы – 215 277 теңге. Төменгі бағасы – 32 111 теңге. Кепілді жарна – 32 291,55 теңге. 4. 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 052 ВС, Газ-322132-224 автокөлігі. Атырау қаласы, Студенттер даңғылы, 212. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 871 655 теңге. Алғашқы бағасы – 174 331 теңге. Төменгі бағасы – 26 010 теңге. Кепілді жарна – 26 149,65 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі және электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті Атырау мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есеп-шотына төленеді: ММ коды – 2170168, ИИК (депозиттік шот) - KZ450705012170168006, БИК KKMFKZ2A, БИН – 120240020907, КНП-171, КБЕ11, алушы банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ. Төлемді тағайындау - аукционға қатысу кепілді жарнасы (кепілді жарна мөлшеріне банк қызметінің төлемі кірмейді). Назар аударыңыз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ жеке және заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада

көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Кепілді жарнаны қайтару үшін электрондық аукционның қатысушысы сауда-саттықты ұйымдас­ тырушыға ағымдағы шотты растайтын банк анық­ тамасының түпнұсқасын ұсыну қажет. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сәйкестендіру нөмірін (бұдан әрі – ЖСН), тегін, атын, әкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сәйкестендіру нөмірін (бұдан әрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, әкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куәландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондайақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куәлан­ дыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан әрі – электрондық өтінім) Тізілімнің вебпорталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ және/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куәландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын әдісі бойынша электрондық аукцион өткізудің ережесі: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сәттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сәйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сәттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сәйкес белгіленген қадамға

жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-сат­ тықтың ағылшын әдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын әдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд әдісі бойынша элек­ трондық аукцион ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сәттен бас­ тап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы қағидамен бекітілген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд әдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады және осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе және қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Әрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нәтижелері электрондық аукцион нәтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы және жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің вебпорталында қол қояды. Электрондық аукцион нәтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нәтижелерін және жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куәландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан және мына телефон арқылы алуға болады: 8(7122) 35-43-22.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ 2014 жылғы 28 наурызда сағат 10.00-ден бастап www.gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылығы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сәйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың ағылшын әдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. ҚР ӘМ ТҚҚҚКК «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша жылжымайтын мүлік орталығы» РМҚК теңгеріміндегі жалпы алаңы 59,6 ш.м. 1995 жылы салынған үй-жайы. Орналасқан жері: СҚО, Ақжар ауданы, Талшық ауылы, Вокзал к-сі, 12/7. Бастапқы (алғашқы) баға – 1 398 700 теңге. Кепілді жарна – 209 805 теңге. 2. ҚР АШМ СШК «Қазсушар» РМК теңгеріміндегі жалпы алаңы 427,4 ш.м. 1978 жылы салынған, қойма. Орналасқан жері: СҚО, Шал ақын ауданы, Сергеевка қ., Заводская к-сі, 6. Бастапқы (алғашқы) баға – 831 900 теңге. Кепілді жарна – 124 785 теңге. 3. ҚР АШМ СШК «Қазсушар» РМК теңгеріміндегі жалпы алаңы 286,3 ш.м. 1983 жылы салынған, қойма. Орналасқан жері: СҚО, Шал ақын ауданы, Сергеевка қ., Заводская к-сі, 6. Бастапқы (алғашқы) баға – 636 200 теңге. Кепілді жарна – 95 430 теңге. 4. ҚР ДСМ Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау комитеті «Солтүстік Қазақстан облыстық санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталығы» РМҚК теңгеріміндегі жалпы алаңы 96,4 ш.м. 1980 жылы салынған, гараж. Орналасқан жері: СҚО, Ақжар ауданы, Талшық ауылы, Сәдуақасов к-сі, 11. Бастапқы (алғашқы) баға – 909 000 теңге. Кепілді жарна – 136 350 теңге. 5. ҚР ДСМ МСЭҚК «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 292,28 ш.м. 1991 жылы салынған әкімшілік ғимараттың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Мамлют ауданы, Мамлютка қ., аурухана қалашығы. Бастапқы (алғашқы) баға – 1 918 200 теңге. Кепілді жарна – 287 730 теңге. 6. ҚР ҚМ СК «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша салық департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 103,6 ш.м. әкімшілік ғимараттағы үй-жайдың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, М.Жұмабаев ауданы, Булаев қ., Юбилейный к-сі, 31. Бастапқы (алғашқы) баға – 3 766 100 теңге. Кепілді жарна – 564 915 теңге. 7. ҚР ҚМ СК «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша салық департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 107,7 ш.м. 1985 жылы салынған әкімшілік ғимараттың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Ақжар ауданы, Талшық кенті, Абылай хан к-сі, 3. Бастапқы (алғашқы) баға – 1 269 900 теңге. Кепілді жарна – 190 485 теңге. 8. ҚР ҚОҚМ «Қазгидромет» РМК теңгеріміндегі, жалпы алаңы 245,2 ш.м. әкімшілік ғимарат қосымша құрылысымен. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Ш. Уәлиханов к-сі, 17. Бастапқы (алғашқы) баға – 8 013 700 теңге. Кепілді жарна – 1 202 055 теңге. 9. ҚР ҚОҚМ «Қазгидромет» РМК теңгеріміндегі Чкалов метео­ станциясының ғимараты, жалпы алаңы 41,1 ш.м. 1954 жылы салынған; бастырма, жалпы алаңы 43 ш.м. 1983 жылы салынған, сарай, жалпы алаңы 16,7 ш.м. 1983 жылы салынған; шаруашылық блок, жалпы алаңы 51 ш.м. 1983 жылы салынған. Орналасқан жері: СҚО, Тайынша ауданы, Петровка ауылы, Мир к-сі, 11. Бастапқы (алғашқы) баға – 868 500 теңге. Кепілді жарна – 130 275 теңге. 10. ҚР ЕХӘҚМ «Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық» РМҚК теңгеріміндегі жалпы алаңы 27,1 ш.м. 1953 жылы салынған гараждың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Есіл ауданы, Явленка ауылы, Ленин к-сі, 4. Бастапқы (алғашқы) баға – 222 900 теңге. Кепілді жарна – 33 435 теңге. 11. ҚР ЕХӘҚМ «Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық» РМҚК теңгеріміндегі жалпы алаңы 36,6 ш.м. 1953 жылы салынған гараждың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Есіл ауданы, Явленка ауылы, Ленин к-сі, 4. Бастапқы (алғашқы) баға – 282 600 теңге. Кепілді

жарна – 42 390 теңге. 12. ҚР ҚМ ҚК «Солтүстік Қазақстан облысының қазынашылық департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 57,2 ш.м. 1989 жылы салынған әкімшілік ғимараттағы үй-жайдың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Қызылжар ауданы, Бескөл ауылы, Ульянов к-сі, 1а. Бастапқы (алғашқы) баға – 2 751 400 теңге. Кепілді жарна – 412 710 теңге. 13. ҚР ҚМ ҚК «Солтүстік Қазақстан облысының қазынашылық департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 171,4 ш.м. 1966 жылы салынған ғимараттың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Жамбыл ауданы, Пресновка ауылы, Дружба к-сі, 16. Бастапқы (алғашқы) баға – 1 650 800 теңге. Кепілді жарна – 247 620 теңге. 14. ҚР ҚМ ҚК «Солтүстік Қазақстан облысының қазынашылық департаменті» ММ теңгеріміндегі жалпы алаңы 109 ш.м. 1981 жылы салынған әкімшілік ғимараттың бір бөлігі. Орналасқан жері: СҚО, Тимирязев ауданы, Тимирязев ауылы, Уәлиханов к-сі, 4. Бастапқы (алғашқы) баға – 1 669 400 теңге. Кепілді жарна – 250 410 теңге. 15. «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ теңгеріміндегі м/н 620АВ15, 2001 ж.ш. Ваз 21213 автомашинасы. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Универсальный өткелегі, 3. Бастапқы (алғашқы) баға – 70 000 теңге. Кепілді жарна – 10 500 теңге. 16. ҚР ӘМ Сот актілерін орындау комитетінің «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша сот актілерін орындау департаменті» ММ теңгеріміндегі м/н 276АА15, 2000 ж.ш. Daimler Chrysler автомашинасы. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ.,Театральная к-сі, 47. Бастапқы (алғашқы) баға – 448 700 теңге. Кепілді жарна – 67 305 теңге. 17. ҚР ӘМ Сот актілерін орындау комитетінің «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша сот актілерін орындау департаменті» ММ теңгерімдегі м/н Т 546 ВТ, 1999 ж.ш., Ваз 21093 автомашинасы. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Театральная к-сі, 47. Бастапқы (алғашқы) баға – 141 600 теңге. Кепілді жарна – 21 240 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын әдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сәттен бас­ тап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi осы Қағиданың 36-4-тармағына сәйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, осы жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион өткiзiлмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сәттен бас­ тап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiреуi осы Қағиданың 36-4-тармағына сәйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растайтын болса, бастапқы баға белгiленген қадамға артады. Жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын әдiсiмен электрондық аукцион қатысушылардың бiреуi ұсынған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемiнде екi қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын әдiсiмен электрондық аукцион өткiзiлген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екi қадамға өсуiн кемiнде екi қатысушы жүзеге асырады. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі және 2014 жылғы 26 наурызда сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ-нің Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ-дегі КZ300705012170177006 депозиттік шотына енгізіледі, БСК ККМ ҒКZ2А, БСН 120240018658, КБЕ 11, белгіленген төлем коды 171. Назар аударыңыз! Сатушының электрондық өтiнiмдi қабылдаудан бас тартуы үшiн қатысушының хабарламада көрсетiлген талаптарды

сақтамауы, сондай-ақ жеке және заңды тұлғаның электрондық өтiнiмi мен құжаттарын қарау мерзiмi аяқталғанға дейiн сауда-саттықты өткiзу туралы хабарламада көрсетiлген кепiлдi жарнаның сатушының шотына түспеуi негiз болып табылады. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақытылы түсу мақсатында қабылдау аяқталғанға дейін үш күн кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сәйкестендіру нөмірін (бұдан әрі – ЖСН), тегін, атын, әкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сәйкестендіру нөмірін (бұдан әрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, әкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куәландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куәландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куәландыратын құжаттың; шетелдік заңды тұлғалар қазақ және/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куәландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Әрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нәтижелері электрондық аукцион нәтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы және жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нәтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нәтижелерін және жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Электрондық аукционның жеңімпазы салыс­ тыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куәландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 2-қабат, № 11 бөлме мекенжайында, жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Электрондық аукцион өткізу жөніндегі қосымша ақпаратты 8 (7152) 46-05-84, 46-20-38 телефондары және www.gosreestr.kz сайты арқылы білуге болады.

ХАБАРЛАНДЫРУ

Алматы қ. әкімдігінің «K3 Group Invest» ЖШС-ға берген 20.11.2013 ж. 4/850-5364; 21.11.2013 ж. 4/850-5411; 20.11.2013 ж. 4/850-5395; 20.11.2013 ж. 4/850-5392; 23.10.2013 ж. 4/850-4622; 07.10.2013 ж. 4/850-4259; 02.10.2013 ж. 4/850-4142; 11.02.2014 ж. 1/1-654 қаулысы жарамсыз деп саналсын.

Қазақстан Республикасының Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі әуесқойлық (спорттық) балық аулау) үшін учаскелерді алып тастағанда) 15 км. бойлап Айлаққа дейін ағысы бойынша төмендегі Қамыс зауытынан тыйым салынған аймақтың аяқталуынан (Сол жағалау, Қара Ертіс өзенінің сағасы) Зайсан көлінің резервтік балық шаруашылық учаскелерін бекіту жөнінде конкурс өткізу туралы хабарлайды (бұдан әрі – конкурс). Конкурс балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту бойынша конкурсты жүргізу Ережелерімен сәйкес, сондайақ, Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2005 жылғы 4 ақпандағы №102 қаулысымен бекітілген балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекіту жөнінде қатысушыларға ұсынылатын Біліктілік талаптарына сәйкес жүргізіледі. Конкурстың өту уақыты: ағымдағы жылғы 4 сәуірде сағат 11.00-де. Мекенжайы: Өскемен қ., облыс әкімдігінің ғимараты, М.Горький к-сі, 40. Конкурстық құжаттаманы мына мекенжайдан алуға болады: Өскемен қ., Мызы к-сі, 2/1, тел. (7232) 24-84-70, «Ертіс облысаралық балық шаруашылығы бассейндік испекциясы» РММ. Конкурсқа қатысу үшін конкурс өтінімдері 2014 жылғы 3 сәуірде сағат 18.30-ға дейін қабылданады. Астана қаласындағы анықтама телефоны: 8 (7172) 74-27-11.

Жайық қызы Ақжарқын, ай маңдайлы, қарақат көз, Соңына ілеспеген жаманат сөз. Жанымды жадыратқан Жайық қызы-ай, Жастық шақ қалай өткен ғаламат тез. Көркің бар шұғылалы таң нұрындай, Бірге өскен құрбым едің тай-құлындай. Бөлеген балғын шақты ұжымаққа, Жан едің келбетіне ақылың сай. Қолыма қонса деп ем құсым болып, Кетті ғой, тәтті арманға ішім толып. Жібектей көркем сұлу Жайық қызы, Жүресің әр күн сайын түсіме еніп.

Нарын қызы Нарын қызы намыстан жаратылған, Соғыс жылы Мәншүк боп жауға атылған. Жайма-шуақ өмірде ол – Фариза, Оты нәзік жырымен дара тұрған. Нарын қызы сезім мен сертке берік, Қиындықта қайыспас ерге серік. Ай жүзіне жарасып пәк көңілі, Елге көрік береді, жерге көрік.

Орал қаласы.

Хайролла Исмағұлов, кәсіпкер.

«НГСК КазСтройСервис» АҚ

осы арқылы «Сбербанк России» ААҚ-пен ірі мәміле жасағандығы туралы шешімді қоғамның Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде барлық мүдделі тұлғалардың назарына жеткізеді.

Қарағанды мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаментінің Жезқазған филиалы республикалық мүлікті мүліктік жалдауға беру жөнінде тендер өткізеді Тендер 2014 жылғы 27 наурызда сағат 10.00-де Жезқазған қ., Алаш алаңы, 1, 408-бөлме мекенжайында өткізіледі. № Нысанның атауы, Орналасқан Баланс Тендер өткізу шарты сипаттамасы және жері, мекен- ұстаушы алаңы, ш.м. жайы 1 Офистік, барлық Жезқазған «Жер кадас­ - Жалдау ақысының бастапқы айлық инженерлікқаласы, тры ғылыми- мөлшерлемесі – 99 868,0 теңге; техникалық Холмецкий өндірістік - Ғылым және жоғары білім беру құрылғыларымен көшесі, 80а орталығы» қызметтерін ұйымдастыру үшін; ғимараттың үйШЖҚ - Мүліктік жалдау мерзімі – 1 жыл. жайы, жалпы аудаРМК-ның Ағымдағы шарт мерзімін ұзартуға ны 290,5 ш.м. Қарағанды құқысыз. филиалы - Кепілді жарна 90 790,0 теңге. Тендерге қатысуға өтініш тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап қабылданады және 2014 ж. 26 наурызда сағат 10.00-де аяқталады. Тендерге қатысу үшін қажетті құжаттардың тізбесі: 1) тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі және тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі мен тиісті шартты жасауы қамтылады; 2) жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсыныс; 3) өтініш беру сәтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) ағымдағы шоттың барын растайтын банктік анықтама (түпнұсқасы); 6) жеке тұлға үшін – жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің және салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті көрсетумен салық төлеушінің куәлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері; 7) заңды тұлға үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғының) көшірмелері және салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті түрде көрсетумен салық төлеушінің куәлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері; 8) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірмені; 9) жауапкершілігі шектеулі серіктестік – қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында; 10) шетелдік заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік және орыс тілдеріне аударылған нотариалды куәландырылған құрылтай құжаттары. Өтініш қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда аталған құжаттар қамтылуы тиіс. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Өтініштер қабылдау тігілген түрде, нөмірленген парақтарымен және соңғы параққа қол қойып және мөр басылғандығын растауымен «Қарағанды мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ-ге құжаттар тапсырылады. Кепілді жарна «Қарағанды мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ-нің шотына енгізіледі, депозиттік шот KZ060705012170172006, «ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті» ММ, БСК KKМFKZ2A, БСН 120240019369, СТН 302000326595, КБЕ 11, КНП 171, алушы банк – Қарағанды облысы бойынша қазынашылық департаменті. Төлем белгісі – тендерге қатысу үшін кепілді жарна. Тендер жеңімпазы болып нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған және тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сәйкес келетін тендер қатысушысы танылады. Шарт жасау мерзімі – тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірілмей жасалады. Барлық сұрақтар бойынша «Қарағанды мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ-нің Жезқазған филиалына хабарласу керек. Анықтама үшін телефондар: 8 (7102) 73-4014,73-59-23.

ХАБАРЛАМА

2014 жылғы 31 наурызда 12.00 сағатта Атырау қаласы, Қабдолов көшесі, № 1 үй мекенжайындағы «АтМӨЗ» ЖШС-нің орталық әкімшілік ғимаратында (мәжіліс залы) «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС қатысушыларының кезектен тыс жалпы жиналысы шақырылады. Қатысушыларды тіркеу 2014 жылғы 31 наурызда 10.45 сағаттан бастап 11.45 сағатқа дейін «АтМӨЗ» ЖШС-нің мәжіліс залында жүргізіледі. «АтМӨЗ» ЖШС-нің орналасқан жері: индексі 060001, Атырау қаласы, Қабдолов көшесі, №1 үй. Күн тәртібіндегі мәселелер бойынша материалдарды танысу үшін «АтМӨЗ» ЖШС-нің активтерді басқару бөлімінен алуға болады. Анықтама телефондары: 8 (7122) 259-699/265. Кворум болмаған жағдайда жиналысты қайта өткізу сол күн тәртібімен жоғарыда көрсетілген мекенжай бойынша 2014 жылғы 4 сәуірде 12.00 сағатқа тағайындалады. Күн тәртібі: 1. «АтМӨЗ» ЖШС тексеру комиссиясының қорытындысын бекіту. 2. «АтМӨЗ» ЖШС-нің 2013 жылғы жылдық қаржылық есеп-қисабын бекіту және оның таза табысын бөлу. «АтМӨЗ» ЖШС басқармасы.

«Алел» қаржы-инвестициялық корпорациясы» акционерлік қоғамы (Қазақстан Республикасы, 071400, Семей қ., Фрунзе к-сі, 122-үй) (бұдан әрі – қоғам) қоғамның ірі мәмілені және мәмілені жасағандығы туралы өз кредиторларына және акционерлеріне хабарлайды, оны жасауға қоғамның мүдделілік танытуы бар. Қоғамның ірі мәміле жасағандығы туралы шешімді, қоғамның мәмілені жасағандығы туралы шешімді қоғамның Директорлар кеңесі 2014 жылғы 7 наурызда қабылдады, оған қоғамның мүдделілік танытуын, қоғамның жалғыз акционері 2014 жылғы 7 наурызда қабылдады.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

«Евразия Сервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұжымы серіктестік директоры Тимур Алмабекұлы Нұрышевқа ағасы Арман Алмабекұлы НҰРЫШЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «OrientelTransLogist» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұжымы серіктестік директоры Алмабек Нұрышевқа ұлы АРМАННЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «АФЦ-Даму» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұжымы серіктестік директоры Алмабек Нұрышевқа ұлы АРМАННЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8 наурыз 2014 жыл

CӨЗ СОЙЫЛ

Ґмірдіѕ нўры, ґѕірдіѕ гїлі

ƏЗІЛ - ОСПАЌ, СЫН - СЫЌАЌ

Жүгіріп барып, құстай ұшып, Келіншегімді алдым құшып, Бетіне бетімді тигіздім, Саусағына сақинаны кигіздім. – Саған сыйлық, Айым, – дедім. Ішсең, тамақ дайын, – дедім. – Маған сырға неге алмағансың, Əй, сен оңбағансың, – деді. – Жо-жоқ, сендегі анау құлақтың Сырға тағатыны болмаған соң... – дедім. Дастарқан қалды жасаулы, Кім көрген мұндай асауды? Инемен тесіп құлағын қанатты, Ұйқысыз 9-шы наурыздың таңы атты.

СЫЙЛЫЌ Дəлдеп айтсам негізінде, Наурыз айының сегізінде, Осы бір «қасиетті» күн, Ерлер үшін үлкен бір сын. Сол күні сиырды да сауасың, Тазартасың үйдің ауасын, Бəрінен бұрын керекті, Сыйлайтын сыйлық табасың. 8-ші наурыздың жыры болып, Мен де көптің бірі болып, Алтыннан алдым сақинаны, Көрінейінші деп ірі болып, Тамақты да өзім даярладым, Дəл сол күні аянбадым.

мəскеулік Тұрсынай Оразбаева, алматылық Мағира Қожахметова, Жадыра Дəрібаева, Үміт Тəжікенова, Надежда Чернова, маңғыстаулық Гүлжаухар Сейітжанова. Бұлар сөз өнеріне үлкен үлес қосып үлгерген қатар-құрбыларымыз. Мереке күні мерейлері үстем болғай! Олардан кейін қалам ұстаған қарындастарымыз қаншама?! Қыздардан сын əлемінде жалғыз көрінетін көрнекті сыншы Əлия Бөпежанова, күрескер ақын Айсұлу Қадырбаева, астаналық жазушы-драматург Роза Мұқанова, прозашы Айгүл Кемелбаева, алматылық танымал қалам иелері Гүлнар Салықбаева, Райхан Мəженқызы, Лəззат Омарова, Заря Жұманова, Гүлзат Шойбекова, Мақпал Жұмабай... бұл тізім ұлғайып кете береді. Поэзия майданына олардан да кейін қаншама жас тамаша ақын қыздар қосылды! 8 наурыз күні сөз өнеріміздің нəзік жанды өкілдерін құттықтай отырып, осынау дертке тең өнерді таңдаған аруларды аялайық, ардақтайық дегіміз келеді. Осы мақаланы жазуға қозғау салған Ақұштап əпкеміздің Оралдан телефон шалуы еді. Əдебиетке Ақұштап ақын біз мектепте жүргенде келіпті. Бұл 60-шы жылдардың ортасы болса керек. Өзі де, өлеңі де əдемі, ұзын бойлы, талдырмаш ақ сары қыз жұрт көзіне бірден түсіпті. Ал, ақын ағаларының сұлулық дегенде сыңғырлай жөнелетін сезімпаз жүректері болса, күміс қоңыраудай құлдырап теңселіп кетсе керек. Өлмес өлең жолдары болып төгіліпті. Сен маған душар болдың, Батқанда бақтар сырға, Мен саған сусар болдым, Қатқанда қақтар шыңға. Оралып өткен алдымнан, Оралдан ұшқан көк қаршыға. Бұл қоңыраулаған қай жүрек десеңіз, поэзия көгінен ерте ағып өткен жұлдыз ақын Төлеген Айбергенов жүрегі. Сұлулық аңсаған, бірақ соған қолы жете алмаған ақынның пұшайман жан жалыны. Ақын Ақұштап Бақтыгереева пешенесіне Раббысы қыз балаға, əйел адамға керекті ризықтың бəрін жазған. Сараңдық жасамаған. Талантты танымал ақын болу, ана болу, сүйікті жар болу бақытын жазған. Тек азамат ақын ретінде ғана оның кейде ащы дауысы Орал тараптан ауық-ауық естіліп қояды. Оны да түсінесің. Өйткені ол туған то пырақ Əлия, Мəншүктерді тудырған топырақ қой. Тағы да Төлеген тілімен: «Ақын болу оңай дейсің бе, қарағым, ақын болу дегенің, аузында болу сыздаған барлық жараның» дейсің. Қалам ұстаған қыз-келіншектер... Оның ішінде журналист қыз-келіншектер қаншама... Бүгін Сіздердің мерекелеріңіз! Қалам ұстаған ер-азаматтар атынан Сіздердің жомарт жүрек теріңіз ылғи да шаттық нұрына бөленіп, жүздеріңізден жəннат лебі есіп тұрғай дейміз! Нəзік саусақтарыңыздан сүйіп, мерекелеріңізбен құттықтаймыз! Смағұл ЕЛУБАЙ, жазушы.

АЛМАТЫ.

елжірету їшін Вероника БЕРТОЛИ.

Қыздың жолы жіңішке дейді... Оған ғашық болып қалғанымды айтсаңшы. Нағыз жігіт. Жұмысына мығым, мəдениетті, сəнімен киінеді. Бір сөзбен – бесаспап, жігіттің нарқасқасы. Ұнататынымды білдірейін десем, мен жаққа пысқырып та қарамайды, көзіне де ілмейді... Неде болса деп, шынымды айтсам, құлай ұнатқандықтан, оның жақсы қасиеттерін меңгеруге бел будым. Піссімілдамды қызметтен бастадым. Өзімді-өзім қолға алып, бар күш-жігерімді жұмылдырып көріп едім... аз күнде-ақ есеп-қисаптың шебері атанып шыға келдім. Оным өте жоғары бағаланып, басшылар риза болды. Тіпті, сыйлықпен марапаттап мерейімді өсірді. Тек анау, ғашығымды айтамын, селқос, үнсіз. Онымды «көзге түсуге ұм тылған қызылкөз» деп бағалапты. Мүмкін оған менің киім киісім ұнамайтын шығар деп, жиған-тергенімді жұмсап сəн үлгісімен құлпырып шыға келдім. Алайда, ең соңғы үлгідегі киім де, қолы ма ұстаған қолтырауын терісінен жасалған сөмкеме дейін оған ұнамапты.

Қай та: «тыраштанып-тырбанып бағатындар, əсіресе, сəнденіп-əрленетіндерді жақтырмаймын» депті. Бұдан беті бері қарамасын біліп, енді мен ел айтатын «рухани жан-дүниемді» байытуға бел будым. Небір классиктердің шығармаларын оқып, көз майымды тауыстым. Тарихқа да тереңдеп бардым, философиялық туындыларды да қотардым. Өнерге де өзеуреп, көрме атаулыны аралап көріп, небір ғажап əнəуеннің де мəн-мағынасын түсінетін қалыпқа жетіп жығылдым. Бір-екі өзге тілде былдырлап сөйлейтін де болдым. Төңірегім талантыма таңтамаша. Көбісі «тірі энциклопедия» деп бағалап, менімен сырласуға, пікірлесуге құмар. Тек қана пəлекетім жуымайды. «Əйелдердің кей іске құныға берілгені жақсылыққа апармас» деп сыртымнан сұқ саусағын шошайтыпты. Бұдан қайыр болмағасын, неде болса деп, өзі секілді сымбатты да саламатты болайын деп, спортқа сүңгідім де кеттім. Гимнастикасы бар, аэробикасы бар, ең аяғы штангіні де көтеріп көріп, бұлшық етім бұлтыңдап, күшқайратым тасып, тасыраңдап шыға келдім. Не дегенін білмеймін, анауым бұнымды

да бұйым көрмеді. Шешінген судан тайынбас деп, соңғы рет оның кəсібін терең меңгердім де, ретін келтіріп дəмханада оңаша отырып ағыл-тегіл істеп жүрген кəсібінің ұңғылшұңғылын айтып білермендік таныттым. Жетістігін айттым, əлі де өйту керек, бүйту керек деп тоқтамай айттым... Неге екенін, үн-түнсіз жұмған аузын ашпай, ертерек есеп айырысты да, жігіттік танытып таксимен үйіме əкеп тастап, қарасын батырды... Сол түні ұйықтай алмай дөңбекшіп шықтым да, ертесінде намысқа тырысып оған деген сезімімді біржола сөндірдім... Содан, қызық болғанда, əлгі ғашығым қызметтегі бір қызға үйленгені... Ана қыз, басқасын айтпағанда, мен ғашық болып жүріп меңгерген қасиеттерден жұрдай болатын... Реті келгенде ғашығыма үйленген қыздан «Бұл қалай болды?» деп сыр суыртпақтап едім: – Мен де «ет-жүрегін» елжірету үшін оны терең зерттеп, əйелден не қасиетті құп көретінін білуге құнықтым... Сөйтіп білдім де дөп бастым... – дейді. – Ол не екен?!. – деп таңданыс білдіріп едім: – Асханадан алты ай шықпай, оның сүйікті асын анықтап барып қол жеткіздім... – дейді. Аударған Бақтыбай ЖҰМАДІЛДИН.

Шолаќ мылтыќ

Бір айдан кейін қараса, күйеуі ауданның əкімі болып сайланыпты. Тағы бірде əйелі күйеуіне: – Сен облыс əкімі болады екенсің ғой. – Кім айтты? – Қатындар айтты. – Қатындар оттай береді. Бір айдан кейін қараса, күйеуі облыстың əкімі болып сайланыпты. Тағы бірде əйелі күйеуіне: – Сені «ақша жеп қойыпты, соттағалы жатыр» дейді. – Кім айтты? – Қатындар айтты. – Қатындар оттай береді. Бір айдан кейін қараса, күйеуі түрмеде отыр екен. Тағы бірде əйелі күйеуіне келіп: – Сенің бес жылыңды үш жылға азайтқалы жатыр екен. – Кім айтты? – Қорғаушы айтты. – Қорғаушы оттай береді, қатындар не деп айтты? Көрген БІЛГЕНОВ. АСТАНА.

Құрбылар əңгімелесіп тұр: – Мына бешпетің керемет қой! – Түйенің жүнінен тоқылған, ағзаға пайдалы əрі төзімді. – Сонда сен де 45 күн су ішпей жүре аласың ба? * * * Көрші əйелдер кездесіп қалады. – Қайда барасың?

Тұңғышымыз да қыз, кенжеміз де қыз болып, бір Алла бізге осы екеуін бұйыртыпты. Қыз балаға шешесі ие. «Қыз баққаннан қысырақ баққан оңай» деген мəтелдің бар екені тұңғышымыз мектептің соңғы сыныбында оқып жүргенде есімізге оралды...

Не керек, бала бауыр етің, көнеді екенсің. Оқыған екі жылында арша етіміз борша болып, барымыз таусылып, жүдеп-жадай бастаған шағымызда, шешесінің көзжасын көрді ме... бірақ күнде қызымыз күйеуге шығып, көзжанарымыз жарқ еткені...

«Анау керек, мынау керектен» бастап, шешесінің зарлауы бойынша, қызымыздың киім-кешегін соңғы сыныбында ай сайын жаңартып тұрыппыз. Жүріптұруы, қыдыруы, ырду-дырдуы, басқа бар – бұнысына екеуміздің айлығымыз əреңпəрең жетіп тұрыпты. Сондағы шешесінің көл болған көзжасын көрсең... қайтесің, көнесің, басқа салса басбақшыл деген. Сол қызымыз мектебінен «түлеп» ұшып, үлкен қаладағы оқуға барып түскендегі шешесінің қуанғанын көрсең... Алғашқы айында-ақ тұңғышымыз «анау керек, мынау керек» дегенінде баяғы байғұс шешесінің зар-мұңын естіп мен де пұшайман болғаным бар.

Ойпырм-ай, сон да ғы той да шешесінің қуан ғаннан қалқып-шалқы ға нын айтсаңшы. ...Барған жерден бағы ашылмай, екі-үш рет қайтып келіп, баяғы шешесінің самай шашын ағартып... Не керек, ажырасып тынып, жиен немерені тəй-тəй басқан күйі бізге бұйыртып, өзі анау үзіліп қалған оқуын жалғастыру үшін үлкен қаласына тайды да тұрды. Зымыраған заман-ай, тұңғышпен «тұншығып» жүріп байқамаппыз, кенже қызымыз да есейіп, «Құдай қаласа» міне-міне мектептің де соңғы сыныбына барады екен... Ұқсамасаң тумағыр, жүрістұрысы, киім киісі дейсің бе, өзі де, сөзі де əпкесінің дəл өзі... Шешесіне «анау керек, мынау керек» деп алғашқы əңгімесін айтып отырғанын құлағым шалып қалды...

Ќ Ы З БАЌЌАННАН...

 Əзілің жарасса...

Əдебиетте жүрген қызкеліншектерді аяймын. Қалай аямассың! Көз алдыңа иығына ауыр қапшық салып екі бүктетіліп келе жатқан нəзік əйел бейнесі келіп тұра қалса! Атасы Абай дертпен теңеп кеткен осы бір сөз өнері дегенге не үшін килікті екен, сондай ауыр жүкті иығына неге салды екен дейсің. Бірақ, қолдан келер қайран жоқ. Жүгіріп барып олар көтерген жүкті алып иығыңа сала алмайсың. Өйткені ол жүк – оның тағдыры. Оны жеңілдете алмайсың. Бірақ жылына бір рет келер қыз-келіншектер мерекесі күні олардың атына ең болмаса бір ауыз жылы сөз арнау артық емес. Кейде соны да ұмытып кетіп жатамыз. Осыдан екі-үш күн бұрын түсіме Фариза апа кірді. Қоршаған қалың көңілді топ арасында жалғыз жылап тұр. Біз оны жұбатып əлекпіз. Ояна сала аруағына дұға арнадық. Оралдан Ақұштап апамыз хабарласты. Ақын апа мыздың хабарласқанына таңғалдық. «Апаңды 8-наурызбен құттықтауды ұмытып кетпе, апаң биыл 70-ке толады» деп қарап тұр. Қандай жарасымды еркелік! Ақын апа Ақұштапты алға сала отырып жалпы қалам ұстаған қыз-келіншектерді еске алдық. Біразымен күллі шығармашылық ғұмырымызды қатар өткізіппіз. Кейбірі бұ дүниеден өтіп кеткен. Балалық шағымыз, яғни, біраз тақпақ жазып тұңғыш рет редакция табалдырығын аттаған 1964 жыл түсті еске. Алматы. «Қазақстан пионерінің» редакциясы. Əп-əдемі Рза Қунақова деген əпкеміз сол топтамамды алып қалып, жылы сөйлеп суретіммен газетке шығарды. Мектеп баласы үшін бұдан өткен қуаныш болар ма! Сол Рза əпкеме бір ауыз жылы сөзімді əне айтармын, міне айтармын деп жүргенде ол кісі дүниеден өтіп те кетті. Марқұм бір шұғылалы жан еді. Өлеңді қойып алғашқы əңгімелер жаза бастадық. Соларды оқып, ақылкеңес берген тағы бір əпкеміз Шəрбану Құмарова. «Мəдениет жəне тұрмыс» журналының жауапты хатшысы. Сөйтсем, бұл əпкеміз проза жанрына қалам сілтеген тұңғыш қазақ қызы екен. Бүгінде елге белгілі қаламгер. Төңірегіне тек шапағын шашып жүретін жан. Ақын құрдастары «желбіреген бар туға теңеген» Марфуға Айтхожина, Қанифа Бұғыбаева əпкелерімізбен кейінірек таныстық. Өлең деп соққан жетісулық Қанифа əпкеміздің де ғажайып жүрегі тоқтағалы да жылдар өтті. Алайда, Жетісудің жыр жалауын оның жерлесі Надежда тəтеміз Лушникова желбіретіп келеді. Кемтар аналар ұйымын құрып, солар үшін талмай тартысып жүрген Бибігүл Иманғазина əпкеміздің күрескерлігі таңғалдырады. Ал, прозашы Алтыншаш Жағанова болса, үлкен саясатқа кірісіп кеткелі қашан. Алматылық ақын Нəзікен Алпамысова, жазушы Кəмила Құдабаева. Осы қаламгер қыз-келіншектерге Алла қуат бергей! Ал қалам ұстаған қатар-құрбыларымыз қаншама! Тараздағы Күлəш ақын, Шымкенттегі Ханбибі ақын, Астанадағы Шəрбану Бейсенова, Жұмагүл Солтиева,

Бəкеш АЙСИН.

ҚОСТАНАЙ.

«Ет-жїрегін»

Ауылдағы оқиға. Əйелі мен күйеуі əңгімелесіп отыр: – Бұйыртса, сен ауылдың əкімі боласың. – Кім айтты? – Қатындар айтты. – Қатындар оттай береді. Бір айдан кейін қараса, күйеуі ауылдың əкімі болып сайланыпты. Тағы бірде əйелі күйеуіне: – Сені ауданға əкім болады деп жүр. – Оны кім айтты? – Қатындар айтты. – Қатындар оттай береді.

ƏЙЕЛДЕР «ƏЛДИІ»

(Қаламдас қыз-келіншектерді құттықтау)

11

www.egemen.kz

«Вокруг смеха» журналынан алынды.

ЕТЕКТІЅ МЎЅЫ

Ертеден есін жиған етек едім, Қыздарды ар-ұятқа жетеледім. Мен төмен түскен сайын тобық жаққа, Беделін бойжеткеннің көтеремін. Қымтап ап сұлулықтың құпиясын, Мəңгілік қорғаштаумен өтер едім. Кең етек кездей емес бірақ қазір, Жағдайым нашарлады өте менің. Алқына аласарған күннен-күнге, Келемін күйін кешіп бетегенің. Кіндікке қарыс-қарыс жақындап ап, Ұяттан бетті басып жөтелемін. Қайтемін, амалым жоқ, айлам да жоқ, Ас қорытпай қиналған бөтегемін. Қыздардың етек-жеңін жаба алмаған Ойпырм-ай, мен неғылған бөтен едім?!

Шырқырап, дауыс салып боздасам да, Кеселге осы біреу жете ме емім?! Бар-жоғы бір жапырақ жамаудаймын, Қаңғырып, бəрін тастап кетер едім... Бұдан да сорақы ғой, енді қайтем, Етектің абыройы шетелдегі... Қысқарып əбден бітті қоғамменен, Сүргенім өмір енді бекер менің. Ай қарап жүр ме дейсің осындайда, Етегі ұзын болған шешелерім! Қыздарын шолақ етек көріп, қолдан Түсіріп алмас па екен кеселерін?! Осылай менің жайым, уа, дариға, Үйде де, далада да, көшеде мұң... Толымбек ƏЛІМБЕКҰЛЫ. АЛМАТЫ.

– Супермаркетке. – Ақшаң көп қой деймін, екі күннің бірінде сол жаққа бара жатасың, əйтеуір... – Қайдағы ақша?! – Онда супермаркетте нең бар? – Жай, дүкен аралағанды ұнатам... * * * Құрбылардың əңгімесінен: – Күйеуің екеуің бақыттысыңдар ма? – Əрине, үш рет ажырасайық деп тұрсақ та, олай істемедік...

«...ЌАЙРАН ЌАЛАМ» Мен ќазаќ ќыздарына ќайран ќалам, Бўтына шортик киіп тайраѕдаєан, Осындай ќыздарыѕды кґрмей кеткен, Не деген баќытты едіѕ, ќайран бабам. Мен ќазаќ ќыздарына ќайран ќалам, Тўмшалап бет-ауызын байлап алєан. Кґре алмай ќыздарыѕды араб болєан, Кеттіѕ-ау, арманда боп, ќайран бабам. Мен ќазаќ ќыздарына ќайран ќалам, Ќытайєа тиіп алып сайраѕдаєан. Немереѕ ќўран оќып жоќтамаса, Кімдерге ґкпелейсіѕ, ќайран бабам. Мен ќазаќ ќыздарына ќайран ќалам, Санасы адасудан ойрандалєан. Ќыз-ќырќын, жігіт-жыртыѕ боп кеткенін, Сезініп жатырсыѕ-ау, ќайран бабам. Мен ќазаќ ќыздарына ќайран ќалам, Намысын, ќазаќпын деп ќайрамаєан. Кґріп ќайт ґз кґзіѕмен, десем егер, Тіріліп келер ме едіѕ, ќайран бабам. Мұхамбедия АХМЕТОВ. АЛМАТЫ.

Ерсұлтан МАҒЖАН. ТАЛДЫҚОРҒАН.

Мїйісті жїргізетін Берік САДЫР


12

8 наурыз

www.egemen.kz

2014 жыл

 Өнер

Їш Айгїл

Айгүл Иманбаева

Айгүл Үлкенбаева

Айгүл Қосанова

 Көрме

Алты миллион алау раушан

«Ќўлпырєан кґктем» кґріністері Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

Бүгінде түрлі мəдени шараларға ұйытқы болып жүрген Назарбаев Орталығы, елорда тұрғындары мен қонақтарына таныстыру үшін Халықаралық əйелдер күні мерекесіне орай «Құлпырған көктем» атты суретші қыздардың шығармашылығына арналған көрме ұйымдастырды. Көктем мерекесіне тұспа-тұс келген игілікті шараның ашылуын былайғы жұрттан бөлек кəсіби суретшілер де тамашалады. Көрнекті суретшілер Гүлфайрус Исмаилова мен Айша Ғалымбаеваның шығармалары ерекше көз тартады. Сондай-ақ, көрермендер А.Алпысбаева, Р.Ахметжанова, Б.Зəуірбекова, Н.Қиқымова, В.Слабоспицкая, А.Көлке, Т.Мəжитова, М.Мырзабекова, Н.Терещенко,

А.Сүлеева сынды өзге де суретшілердің сырға толы сиқырлы саусақтарымен кенепке жан бітірген қойнауы терең қиялынан туған ғажайып əлемімен таныса алады. «Бүгін сурет өнер шеберлері үшін қуанышты күн. Өйткені, суретші қыздарымыздың көрмесі өтуде. Өнерсүйер қауым Қазақ елінің үлкен мэтріне айналған қылқалам шеберлерімен қатар, аға, орта жəне кейінгі буын суретші арулар еңбектерінің жұртқа таныстырылып жатуы құптарлық жай. Шығармашылықтарыңыз шарықтай берсін, ару суретшілер!», деді көрменің ашылуында сөз алған Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, суретші Марат Тоқсейітов.

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

ЦИФРЛАРДАҒЫ ҚЫЗЫҚТЫ ДЕРЕКТЕР 8 НАУРЫЗ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ƏЙЕЛДЕР КҮНІНЕ

ЦИФРЛАРДАҒЫ ҚЫЗЫҚТЫ ДЕРЕКТЕР КУЛИНАРИЯМЕН ƏУЕСТЕНУШІЛІК

Заман дидарындағы өзгерістер өмірге жаңа леп, ұтқыр ұмтылыстар ала келетіні бар. Анау бір жылдардағы қиындықтардан кейін Степногор ЖЭО-ға жаңа инвестор келген. Арада үш жыл өткенде бүкіл аймақты буға бөлеп тұратын үйреншікті көрініс ақырындап сейіле бастады. Сөйтсек, ілкімді азаматтар бейберекет будаланып жататын будың өзін іске жарататын амал тапқан екен. Қаланың өндірістік аймағында осылайша «Құнарлы» гүл өсіру жылыжай орталығы пайда болды. Бұл – 2006 жыл еді. Кешен басшысы Тамара Ілиясова өндіріс үш кезеңдік даму бағытын ұстанатынын айтады. Қазір 3 гектарды алып жатқан жылыжай Голландияның «AgrotechDidam» компаниясының озық

технологиясына негізделген жабдықтарды пайдаланады. Мұнда жыл сайын жоғары сұрыпты 6 миллион дана раушан (роза) өсіріліп, жұртшылықтың көңіл қуанышына айналуда. Енді екінші кезеңде жылыжай аумағы 6 гектарға ұлғайтылып, болашақта 12 гектарға жеткізілмек. Жыл бойы үздіксіз жұмыс істейтін кəсіпорын өнімдеріне сұраныс жоғары. Қазір Степногор гүлдерін еліміздің барлық ірі қалалары мен Ресейдің шектес облыстары пайдаланады. Аналар күніне арналған шоқ-шоқ гүлдерді жылыжай қызметкерлері сұранысқа қарай жіберіп жатыр. Бұл олардың мерекеге тартуы деп білеміз. Ақмола облысы. ––––––––––– Суретте: «Құнарлы» кешенінің көңіл жадыратар раушандары.

ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ОТБАСЫЛАРДЫҢ ас үйінде электр құралдардың 9-дан астам түрі бар

сұрау салынған еркектер ас үйге арналған тұрмыстық электр техникасы əйелдер үшін жақсы сыйлық деп есептейді

қазақстандық сұрау салынғандар сұрау əйелдер асты осылай «дəмдірек» салынғандар «көзбен» əзірлейді деп есептейді рецептілерді тек мерекелік тағамдар əзірлеу үшін жəне жылына екі рет қана пайдаланады.

ТЕК сұрау салынған əйелдер ғана ас үйге арналған техника жақсы сыйлық болып табылатынымен келіседі

кəуап Қазақстандағы ерлер тек туралған салатты ғана қалайды

сұрау салынғандар жартылай фабрикат өнімдерді пайдалануға қарсы

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Қазіргі заманғы даму институты əзірлеген

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернет-басылымынан (www.egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар:

сұрау салынғандар кəуап қуыра біледі жəне соны ұнатады

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Қазіргі заманғы даму институты əзірлеген

• Ғалымдар ұйқыға жұмсалатын уақытты үнемдейтін аппарат ойлап шығарды. • Шөл далада жоғалып кеткен неміс саяхатшысы табылды. • Жапон полицейлері мəрмəр тастардың ішіне жасырылған жарты тонна кокаинды тəркіледі. • Суматра аралында төтенше жағдай жарияланды.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №263 ek


13

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1577

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2014 – 2018 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы 2008 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 62-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2014 – 2018 жылдарға арналған стратегиялық жоспары бекiтiлсiн. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С. АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1577 қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2014 – 2018 жылдарға арналған стратегиялық жоспары 1-бөлім. Миссиясы жəне пайымы Миссиясы: ел үшiн жаңа, экономиканың жəне қоғамның қажеттiлiктерiн қанағаттандыратын толыққанды ғарыш саласын қалыптастыру. Пайымы: ғарыш саласы Қазақстанның əлемнiң неғұрлым бəсекеге қабiлеттi елдерінің қатарына кiруiне ықпал ететiн экономиканың ғылымды көп қажет ететін жəне жоғары технологиялық секторы. 2. Ғарыш қызметi саласындағы ағымдағы ахуалды талдау жəне дамыту үрдiстерi 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту. 1. Реттелетiн саланы немесе қызмет аясын негiзгi дамыту көрсеткіштері. Ғарыш қызметінің нəтижелері мен қосымшалары заманауи жағдайларда инновациялық бағыттағы қоғамдық дамудың маңызды факторы болуда, ол экономика мен білімдердің əртүрлі салаларында мультипликативтік əсер етіп, индустрияландырудан кейінгі ақпараттық қоғам құру негізін айқындайды. Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə. Назарбаевтың 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы» – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген нақты бағдарлар Қазақстан таяу онжылдықтарда өмір сүретін міндеттер мен қағидаттарды айқындауға мүмкіндік береді. Президент өзінің Жолдауында индустрияландырудың келесі белесінің шеңберінде мынадай міндет қойды: «2030 жылға қарай Қазақстан ғарыш қызметтерінің əлемдік нарығындағы өз тауашасын кеңейтіп, басталған бірқатар жобаларды қисынды аяқтауға дейін жеткізуге тиіс». 2010 жылдан бастап Қазақстан «KazSat» байланыс жəне хабар тарату ғарыштық жүйесін (бұдан əрі – БжХТҒЖ), Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн (бұдан əрі – ЖҚЗ ҒЖ), дəлдігі жоғары спутниктік навигация жүйесін (бұдан əрі – ДЖСНЖ), ғарыш аппараттарын құрастыру-сынау кешенiн (бұдан əрі – ҒА ҚСК) жəне «Бəйтерек» ғарыштық зымыран кешенін (бұдан əрі – ҒЗК) қамтитын толыққанды отандық ғарыш инфрақұрылымын белсенді құру кезеңіне кірісті. «KazSat-1», «KazSat-2» ғарыш аппараттарын (бұдан əрі – ҒА) жəне оларды жерден басқару кешені құрамындағы БжХТҒЖ бастапқы конфигурациясы құрылып, іске қосылды. «KazSat» БжХТҒЖ жəне «KazSat-3» ҒА үшін резервті жерден басқару кешенін құру жұмыстары аяқталды. 2014 жылы «KazSat-3» ҒА ғарышқа ұшырып, оны іске қосу елдің қазіргі кездегі ғарыштық байланыс қызметіне қажеттілігін толық қанағаттандыруға мүмкіндік береді. KazSat-2» жəне «KazSat-3» байланыс жəне хабар тарату ғарыш аппараттарын сəтті ұшыру жəне пайдалану көрсетілетін қызметтер импортының айналымын жылына 4,5 миллиард теңгеден аса азайтуға мүмкіндік береді. Орта жəне жоғары айыру қабілеті бар оптикалық ЖҚЗ ҒА, осы ҒА жерден басқару кешені жəне ЖҚЗ ҒЖ деректерін қабылдауға жəне өңдеуге арналған жерүсті мақсатты кешені құрамында ЖҚЗ ҒЖ құру жұмыстары соңғы сатысына шықты. Жұмыстар EADS Astrium француз компаниясымен келісімшарт бойынша орындалады. 2014 жылы ЖҚЗ ҒА ғарышқа ұшыру жəне ЖҚЗ ҒЖ пайдалануға енгізу экономика, қорғаныс жəне ұлттық қауіпсіздік міндеттерін шешу үшін ЖҚЗ деректеріне тəуелсіз қол жеткізуге мүмкіндік береді. 60 дифференциалдық станциялардан (бұдан əрі – ДС) тұратын ДЖСНЖ жерүстi инфрақұрылымын пайдалануға енгізу, 2014 жылдан бастап түпкілікті тұтынушыларға геодезия, картография, жерді пайдалану, ауыл шаруашылығы, ірі құрылыстар салу, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік міндеттерін шешу үшін координаттар мен уақытты жоғары айыру қабілетімен анықтаудың көрсетілетін қызметтерін алуға мүмкіндік береді. EADS Astrium француз компаниясымен келісімшартқа сəйкес ҒА ҚСК құру жобасы бойынша технологиялық жабдық жасалуда, оның шеңберінде тəжірибелік өндірісі (бұдан əрі – ТӨ) бар ғарыш техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық бюросы (бұдан əрі – ҒТ АКТБ) құрылуда. Жобалау жұмыстары аяқталды жəне ҒА ҚСК мен ТӨ бар ҒТ АКТБ ғимараттарын салу бойынша жұмыстар жүзеге асырылуда. Осы объектіні пайдалануға енгізу 2016 жылдан бастап ғылыми технологиялық мақсаттағы (бұдан əрі – ҒТМ), ЖҚЗ, байланыс жəне хабар тарату ҒА жобалау, жиынтықтаушыларын жасау, құрастыру жəне сынау жұмыстарының толық циклін бастауға мүмкіндік береді. Мемлекет басшыларының «Бəйтерек» ҒЗК-ні «Ангара» ЗТ-дан «Зенит» ЗТ-ға ауыстыру туралы шешім қабылдауына байланысты «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бəйтерек» ҒЗК құру жобасы бойынша жұмыстар уақытша тоқтатылды. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы Үкімет басшылары орынбасарларының деңгейінде қабылданған саяси шешімді жүзеге асыру тетігі мен жоспары келісілді. «Бəйтерек» ҒЗК құрудың жаңа нұсқасы 1985 жылдан бастап пайдаланылатын «Зенит» ЗҒК бар объектілер қолданылатындықтан, жобаны жүзеге асыруға көп шығындар мен мерзімді талап етпейді. 2. Негiзгi проблемаларды талдау. «KazSat» БжХТҒЖ негізгі проблемасы 2017 жылы қазақстандық спутниктік байланыс операторларының халықаралық спутниктік байланыс компанияларынан спутниктік сыйымдылықты жалға алу бойынша ұзақ мерзімді келісімшарттардың аяқталуына байланысты. Соңғысы шетелдік спутниктердің спутниктік сыйымдылығын жалға алудан бас тарту нəтижесінде пайда болатын қазақстандық спутниктік байланыс операторларының қажеттілігін қанағаттандыру үшін «KazSat-4» ҒА жасап, ұшыру қажет екенін білдіреді. ЖҚЗ ҒЖ құрудың негізгі проблемасы оптикалық ЖҚЗ ҒА түнгі уақытта, ал бұлттар болғанда күндіз де аумақтың түсірілімдерін алуға мүмкіндік бермеуіне байланысты. Осы себептен Қазақстанның спутниктер тобына радарлы ЖҚЗ ҒЖ енгізу қажет, ол тəуліктің кез келген уақытында жəне кез келген ауа райында түсірілімдер алуға мүмкіндік береді. ДЖСНЖ жерүстi инфрақұрылымын құрудың негізгі проблемасы 60 ДС-тан тұратын желі Қазақстан аумағының тек 55%-ын ғана қамтуға мүмкіндік беретіне байланысты. Еліміздің барлық аумағын ДЖСНЖ көрсетілетін қызметтерімен қамту үшін қосымша ДС құру жəне пайдалануға енгізу қажет. ҒА ҚСК негізгі проблемасы коммерциялық мақсаттағы ҒА өндіру үшін ұшу тарихы бар, яғни шынайы ғарыштық ұшу жағдайында сынаудан табысты өткен құрамдауыштарды пайдалану қажеттілігіне байланысты. Өзімізде жасалған құрамдауыштарға қарағанда, мұндай құрамдауыштарды шетел компанияларынан сатып алу бірнеше есе қымбат болады. Осы проблеманы шешу үшін ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін (бұдан əрі – ҒТМ ҒЖ) құру жобасын іске асыру қажет, оның шеңберінде отандық өндіріс құрамдауыштары шынайы ғарыштық ұшу жағдайында сынаудан өте алады. «Бəйтерек» ҒЗК құрудың негізгі проблемалары ресей тарапы жүргізіп жатқан «Байқоңыр» ғарыш айлағы істеріне Қазақстанның кіруін тежеу тактикасымен, «Байқоңыр» ғарыш айлағының қалған қорларын барынша қолданып, «Восточный» ғарыш айлағына ұшыруларды біртіндеп ауыстыруына байланысты. Кешендегі ресей тарапының қолданыстағы заңнамасы оны Қазақстан Республикасының мүддесінде қолдануға мүмкіндік бермейді. Ресей тарапының біріккен жобадағы мүдделілігінің болмауы қазақстандық тарапқа жобаның перспективасын нақты анықтауға мүмкіндік бермейді. 3. Негізгі сыртқы жəне iшкi факторларды талдау. 2000 жылдардан бастап барлық бағыттар бойынша əлемдік ғарыш индустриясы үрдісі тұрақты өсу екпінін көрсетіп, таяудағы 5-10 жылға қарқыны 5-10 % шамасында сақталуда. Мемлекеттердің ғарыш саласын қаржыландыруға қатысты салыстырмалы сипаттама осы жағдайда АҚШ алда екенін көрсетеді. NASA бюджеті GPS жүйесін қолдау шығыстарын қоспағанда, 2013 қаржылық жылында 17,7 млрд. АҚШ долларына тең. 2013 жылы федералдық бюджет Ресейдің барлық ғарыш бағдарламаларына 169,8 млрд. рубль бөлді, бұл шамамен 5,5 млрд. доллар. 2013 – 2016 жылдарға арналған Еуропалық ғарыш агенттігінің шығындары 10 млрд. доллардың деңгейінде бекітілген. Өз кезегінде Қазақстан ғарыш саласын дамытуға бюджеттен соңғы 4 жылда 105 млрд. теңге немесе шамамен 700 млн. АҚШ долларын бөлді. Жоғарыда баяндағанды қорыта келе, Қазақстанның ғарыш инфрақұрылымын дамытуға SWOTталдаудың мынадай көрсеткіштерін айқындауға болады. Күшті жақтары: 1) əлемдегi ең iрi жəне белсендi «Байқоңыр» ғарыш айлағының меншiкте болуы; 2) заманауи ғарыш инфрақұрылымын құру жұмыстарының соңғы кезеңіне шығуы; 3) ел экономикасының көрсетілетін ғарыш қызметтерiне iшкi қажеттiлiгiнің өсуі; 4) ғарыш қызметiн дамытуды мемлекеттiк қолдау. Əлсiз жақтары: 1) «Байқоңыр» ғарыш айлағының негiзгi құралдарының моральдық жəне физикалық тозуы; 2) ғарыш техникасын жасау мен пайдаланудың практикалық тəжiрибесi, машықтары мен бiлiмi бар мамандардың жетiспеуi. Мүмкіндіктері: 1) Франция Республикасымен стратегиялық серіктестік шеңберінде қазақстандық мамандардың ғарыш аппараттарын құруда практикалық тəжірибе, дағды алуы жəне ғарыш технологияларының трансферті; 2) əлем нарығындағы ғарыш техникасы мен көрсетілетін ғарыш қызметтеріне сұраныстың өсуі; 3) Ресей жəне Украинамен «Байқоңыр» ғарыш айлағынан ғарыштық зымыран кешендерін жаңғырту жəне ұшыру қызметтерін көрсету бойынша бірлескен кəсіпорындар құру. Қауіп-қатерлері: 1) ғарыш техникасын жеткізу мен ғарыш қызметтерін көрсетудегі бəсекенің өсуі; 2) зымырандық технологияларға халықаралық бақылау режимі шектеулерінің əрекеті; 3) стратегиялық серіктес мемлекеттердің саяси шешімдерінен қызмет нəтижелерінің тəуелділігі. 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамыту. 1. Реттелетiн саланы немесе қызмет аясын негiзгi дамыту көрсеткіштері. Қазақстанның ғарыштық ғылымы бұрынғы КСРО-дан алыс жəне таяу ғарышты зерттеу үшін дамыған ғылыми эксперименталдық базаны мұра етіп алды: Тянь-Шань биік таулы астрофизикалық обсерваториясы, Астрофизикалық зерттеулер обсерваториясы жəне Ассы обсерваториясы, «Орбита» радиополигоны мен «Космостанция» экспедициялық базасы. 90-шы жылдары тəуелсіз Қазақстан Ғарыштық ақпараттар қабылдау орталығын жəне Ғарыштық мониторинг орталығын құрды. 2007 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық ғарыш агенттігі (бұдан əрі – Қазғарыш) құрылғаннан кейін ғарыштық бейіндегі үш ғылыми-зерттеу институты (В.Г. Фесенков атындағы астрофизикалық институты, Ионосфера институты жəне Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы ғарыштық зерттеулер институты) олардың негізінде құрылған Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы (бұдан əрі – ҰҒЗТО) құрамында Қазғарыштың қарамағына берілді. Осы институттарда біліктілігі жоғары білікті ғалымдар жұмыс істейді, олар халықаралық деңгейде іргетасты жəне қолданбалы зерттеулер жүргізеді. Қазақстанның ғарыштық инфрақұрылым объектілерін құру бойынша ірі жобаларды іске асыруы Қазғарыштан ҰҒЗТО құрамында 2009 жылы Ғарыштық техника жəне технологиялар институтын ұйымдастыруды талап етті, оның қызметінің негізгі бағыты болып ғарыштық техника мен технологиялардың отандық үлгілерін əзірлеу бойынша қолданбалы ғылыми зерттеулер жүргізу белгіленді. Қазіргі уақытта институт маңызды жұмыстар атқаруда, бұл ЖЖНЖ жобасын құру аясында ДС əзірлеу бойынша шетелдік компаниялардың көрсетілетін қызметтерінен бас тартуға мүмкіндік берді. Қазғарыш ғарыш саласының қарқынды дамуы шарттарында ғарыш саласы қызметін экологиялық нормалау жүйесін құруға жəне қоршаған орта мен халықтың денсаулығына кері əсерді неғұрлым азайтуға бағытталған ғылыми жəне ғылыми-қолданбалы зерттеулерді табысты орындау үшін қажетті дамыған материалдық-техникалық жəне химиялық-талдамалық базасы бар «Ғарыш-Экология» ғылыми зерттеу орталығы республикалық мемлекеттік кəсіпорнын құрды. 2. Негiзгi проблемаларды талдау. Ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамытудың негізгі проблемасы ғарыштық зерттеулерге арналған заманауи зертханалар мен сынақ-эксперименттік базаларының жоқтығы болып табылады.

Атап айтқанда, астрофизикалық зерттеулерді жүргізу үшін айыру қабілеті үлкен телескоп түріндегі заманауи ғылыми зерттеу құралы қажет. ЖҚБ деректері негізінде ғылыми зерттеулер жүргізу үшін қазіргі уақытта ескі ЖҚБ ҒА орнын басып отырған жаңа буын ЖҚБ ҒА сипаттамасына сəйкестендірілген ғарыштық ақпараттарды қабылдау орталығын жаңғырту қажет. Ғарыштық техника мен технологияларды əзірлеу бойынша қолданбалы зерттеулер жүргізу үшін заманауи өлшеу мен сынақ аппаратуралары бар зертханалық жəне сынақ-эксперименттік база құру қажет. 3. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды талдау. Ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаны дамыту ғылымды дамыту міндеттерін де, сол сияқты жоғары технологиялар трансфертінің міндеттерін де бір мезгілде шешуге мүмкіндік береді, сондықтан да түрлі мемлекеттердің ғарыштық бағдарламаларында ғылыми зерттеулер жүргізуге үлкен назар аударылуда. Республикамызда ғарыш қызметінің дамуы өзінің бастапқы даму сатысында тұрған қазіргі кезең жағдайында ғарыштық техника мен технологияларды құру бойынша барлық жобаларды əлеуетті ғылыми негізде жүргізуді қамтамасыз ету қажет. Бұл үшін, бірінші кезекте, ғарыштық техника мен технологиялардың перспективалық үлгілерін əзірлеу бойынша, Қазақстанның экономикасы салаларында олардың пайдаланылуын кеңейту бойынша жаңа ғылыми бағыттардың дамуын қамтамасыз ететін заманауи зертханалық жəне тəжірибе-эксперименталдық база құрылуы қажет. Жоғарыда баяндалғанды жалпылай отырып, ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасының дамуын SWOT-талдаудың мынадай көрсеткіштерін айқындауға болады: Күштi жақтары: 1) ғарыштық зерттеулердiң жоғары кадрлық əлеуетінің болуы; 2) ғарыштық зерттеулердiң дамыған ғылыми-эксперименталдық базасының болуы; 3) ғарыштық зерттеулер саласындағы тығыз халықаралық ғылыми байланыстардың болуы. Əлсіз жақтары: ғарыш ғылымының зертханалық жəне тəжірибелік-эксперименталдық жабдықтарының моральдық жəне физикалық тозуы. Мүмкіндіктері: 1) ғылыми зерттеулердегі халықаралық кооперацияны тереңдету жəне кеңейту; 2) ғарыш технологияларын ғылыми пысықтау кезеңдерінде олардың трансферті. Қауіп-қатерлері: əлемдік экономикалық жəне қаржылық дағдарыстардың тереңдеуі салдарынан ғылыми бағдарламаларды қаржыландырудың қысқаруы. 3-бөлiм. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткiштерi 3.1. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткiштерi 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен көрсетілетін қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктерін қанағаттандыру Осы мақсатта қол жеткізуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары: 005, 009, 011, 021 Нысаналы индикатор 1 1. Елдiң тiркелген спутниктiк байланыс арналарына қажеттiлiгiн қанағаттандыру дəрежесі 2. Елдiң дəлдiгi жоғары спутниктiк навигация көрсетілетін қызметтеріне қажеттiлiгiн қанағаттандыру дəрежесі (Қазақстан Республикасы аумағын қамту пайызы) 3. Тұтынушыларға берiлетiн ғарыш деректерiнiң жалпы санындағы қазақстандық ЖҚЗ ҒЖ деректерiнiң үлесi 4. 2008 жылғы деңгейге қарағанда нақты мəнде ЖҚҚ-ның өсуі

Ақпарат көзi

өлшем бiрлiгi

2 «ҰҒ3TO» АҚ есебi

3

оның iшiнде аралық мəнді көрсете отырып есептi жоспарлы кезеңде кезеңде 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 4 5 6 7 8 9 10

%

50

50

80

100

100

100

100

«ҚҒС» ҰК» АҚ есебi

%

8,3

8,3

55

55

55

63

70

«ҚҒС» ҰК» АҚ есебi

%

-

-

50

50

50

50

60

статистикалық деректер

%

-

-

30

32

34

36

40

орын

91

77

76

75

74

73

72

орын

37

35

34

33

32

31

30

орын

32

29

28

27

26

25

24

5. «Үкіметтік шенеуніктер шешімдердегі фаворитизм» көрсеткіші бойынша БЖИ ДЭФ-тағы ДЭФ есебі Қазақстанның ұстанымы 6. «Саясаткерлерге қоғамдық сенім» көрсеткіші ДЭФ есебі бойынша БЖИ ДЭФ-тағы Қазақстанның ұстанымы 7. «Мемлекеттік органдар қабылдайтын шешімдердің айқындылығы» көрсеткіші бойынша БЖИ ДЭФ-тағы ДЭФ есебі Қазақстанның ұстанымы 1.1.1-мiндет. Ғарыштық байланыс жүйесiн құру жəне дамыту Ақпарат көздерi

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi

өлшем бiрлiгi

есептiк кезең жоспарлы кезең 2012 2013 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 4 5 6 7 8 9

1 2 3 1. Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы ҒА «РҒБО» АҚ ҒА 1 1 2 2 саны есебi 2. Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы «РҒБО» АҚ кешен 1 2 2 2 жерүсті басқару кешендерінің (ЖБК) саны есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған 2014 2015 iс-шаралар жыл жыл 1 2 3 1. «KazSat-3» ҒА жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу Х 2. «KazSat-4» ҒА құру бойынша дайындық жұмыстарын жүргізу 3. Ғарыштық байланыс жүйесінің объектілерін: «KazSat-2» ҒА, «KazSat-3» ҒА, ЖБК, РЖБК X X сақтандыру 4. «KazSat» сериясы ҒА ресурстарын қолдану үшін шетел жəне отандық байланыс жəне хабар X X тарату операторларын тарту

2

2018 жыл 10

2

2

2

2

2

2016 жыл 4 -

2017 жыл 5 Х

2018 жыл 6 Х

X

X

X

X

X

X

1.1.2-мiндет. Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн (ЖҚЗ ҒЖ) құру жəне дамыту есептiк кезең Жоспарлы кезең Ақпарат өлшем Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi 2012 2013 2014 2015 2016 2017 көздерi бiрлiгi жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «ҚҒС» ҰК» 1. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы ҒА саны ҒА 1 2 2 2 АҚ есебi 2. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы жерүсті кешендерінің «ҚҒС» ҰК» кешен саны АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Айыру қабілеті орта ЖҚЗ ҒЖ оптикалық спутнигiн жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу 2. Айыру қабілеті жоғары ЖҚЗ ҒЖ оптикалық спутнигiн жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу 3. Айыру қабілеті орта жəне жоғары ЖҚЗ ҒЖ ҒА сақтандыру 4. ЖҚЗ ғарыш инфрақұрылымының жерүстi объектілерін сақтандыру 5. ЖҚЗ радиолокациялық ҒА құру жəне ұшыру 6. Айыру қабілеті жоғары радиолокациялық ҒА пайдалану үшін ЖҚЗ ҒЖ жерүсті мақсатты кешенін жəне ЖБК барынша жабдықтау 7. ЖҚЗ ҒА жобалау, өндіру, сынау жəне пайдалану саласындағы технологиялар трансферті 8. ЖҚЗ ҒЖ ұлттық операторының функцияларын іске асыру 1.1.3-мiндет. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру Ақпарат көздерi

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi

өлшем бiрлiгi

1. ЖҚЗ ҒЖ ЖБК базасында ғылыми-технологиялық «ҚҒС» ҰК» ҒА мақсаттағы ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ҒА құру, ұшыру жəне пайдалануға енгiзу 2. ЖҚЗ ғарыш жүйесінің ЖБК қосымша жабдықтау 3. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ҒА сақтандыру 1.1.4-мiндет. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту Ақпарат көздерi

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi

өлшем бiрлiгi

2

2

2014 2015 жыл жыл 2 3

2

2

2

2

2016 жыл 4

2017 жыл 5

2018 жыл 6

-

-

-

Х

-

Х

Х

-

-

-

Х Х -

Х Х -

Х Х -

X X Х

Х Х Х

-

-

Х

Х

Х

Х Х

Х

Х Х

Х Х

Х Х

-

-

-

2018 жыл

-

1

1

2016 жыл 4 Х Х -

2017 жыл 5 Х Х

2018 жыл 6 Х

есептi кезең жоспарлы кезең 2012 2013 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 4 5 6 7 8 9

2018 жыл 10

2014 2015 жыл жыл 2 3 Х Х Х Х -

1 2 3 1. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымының «ҚҒС» ҰК» объект 1 1 3 қолданыстағы объектілерінің саны АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған 2014 2015 iс-шаралар жыл жыл 1 2 3 1. ҒТ АКТБ жəне ТӨ, ҒА ҚСК ғимараттарын салу, технологиялық жабдықпен жабдықтау жəне Х Х пайдалануға енгiзу 2. Ғарыш техникасының құрамдауыштарын өндіру жөніндегі технологиялар трансферті Х Х 3. ҒА ҚСК сынау учаскелерінің жабдығын құру Х Х 4. Назарбаев Университеті базасында ғарыш технологиялары ұлттық зертханасын құру Х Х 5. Əртүрлі мақсаттағы ҒА жобалау жəне құру, оның ішінде: Х Х - ғылыми-технологиялық мақсаттағы ҒА Х Х - «KazSat-4» байланыс жəне хабар тарату ҒА - айыру қабілеті жоғары ЖҚЗ радиолокациялық ҒА 6. Қазақстан Республикасы ДЖСНЖ ұлттық операторының функцияларын іске асыру Х Х

3

4

4

2016 жыл 4

2017 жыл 5

2018 жыл 6

-

-

-

Х Х Х Х Х

Х Х Х Х

Х Х Х Х

1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту. Осы мақсатта қол жеткізуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары: 004, 006, 010, 015 Нысаналы индикатор

Ақпарат көздерi

өлшем бiрлiгi

Оның iшiнде аралық маңыздылығын көрсете отырып есептi кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 2 2

жоспарлы кезең 2014 2015 жыл жыл 6 7 2 2

2016 жыл 8 2

2017 жыл 9 3

1 2 3 1. «Байқоңыр» ғарыш айлағында Қазақстан «ҚҒС» ҰК» жоба қатысатын жобалардың саны АҚ, «Бəйтерек» БК АҚ есептері 1.2.1-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауiпсiз «Зенит» ЗТ базасындағы «Бəйтерек» ғарыштық зымыран кешенін (ҒЗК) құру Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi ақпарат көздерi өлшем есептi кезең жоспарлы кезең бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. Жалдаудан шығару кезінде қабылдау мен «Бəйтерек» БК» адам 49 пайдалану үшін «Зенит» ҒЗК жүйелері мен АҚ есебі агрегаттары, оларды пайдаланудың ерекшеліктері мен құрамы бойынша практикалық оқытудан өткен қазақстандық ұйым қызметкерлерінің саны 2. РФ жалдау құрамынан шығарылған жəне «Бəйтерек» БК» кешен 1 қазақстандық ұйым пайдалануға алған АҚ есебі «Зенит» ҒЗК объектілерінің саны

2018 жыл 10 3

2018 жыл 10 -

-

-

-

170

-

-

2014 жыл 2 Х

2015 жыл 3 -

2016 жыл 4 -

2017 жыл 5 -

2018 жыл 6 -

Х

Х

-

-

-

Х

Х

-

-

-

-

Х Х

Х Х

Х -

Х -

-

-

-

Х

Х

-

-

-

Х

Х

1.2.2-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауіпсіз жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК құру Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi

Ақпарат көздерi өлшем бiрлiгi

есептi кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 -

1 2 3 1. Жобаның құқықтық базамен «Бəйтерек» БК» % қамтамасыз етілу дəрежесі АҚ есебі 2. Əзірленген жəне кол қойылған «Бəйтерек» БК» құжаттар құжаттардың саны АҚ есебі Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Инвестициялық ұсынысты əзірлеу 2. Жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК-ні құру үшін ТЭН əзірлеу жəне бекіту 3. Жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК-ні құру үшін ТТТ əзірлеу жəне бекіту 4. Қазақстан Республикасы мен Украина Үкіметтері арасында жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК-ні құру туралы келісімді əзірлеу, қол қою жəне бекіту 5. Жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК-ні құру үшін келісімшартты əзірлеу жəне оған қол қою 6. Жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК-ні құру бойынша жобаларды жəне жобалық жұмыстар жүргізу

жоспарлы кезең 2014 2015 жыл жыл 6 7 -

2016 жыл 8 20

2017 жыл 9 60

2018 жыл 10 100

-

-

2

-

4

2014 жыл 2 Х -

2015 жыл 3 Х -

2016 жыл 4 Х Х -

2017 жыл 5 Х

2018 жыл 6 Х

-

-

-

-

Х Х

1.2.3-мiндет. «Днепр» ЗТ коммерциялық пайдалануда Қазақстанның қатысуын қамтамасыз ету Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi

Ақпарат көздерi

өлшем бiрлiгi

1 1. «Космотрас» ХҒК» ЖАҚ жарғылық капиталына қатысу үлесi («Днепр» ЗТ)

2 3 «ҚҒС» % ҰК» АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. «Днепр» ЗТ коммерциялық пайдалануда Қазақстанның қатысуы

есептi кезең 2012 жыл 2013 жыл 4 5 10 10

жоспарлы кезең 2014 2015 жыл жыл 6 7 10 10

2016 жыл 8 10

2017 жыл 9 33,3

2018 жыл 10 33,3

2014 жыл 2 X

2016 жыл 4 Х

2017 жыл 5 Х

2018 жыл 6 Х

2015 жыл 3 Х

1.2.4-мiндет. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын жəне мүлiктерiн тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем есептi кезең жоспарлы кезең көздерi бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. Ресей Федерациясы жалға алғандардың «Инфра- бекет 15 15 15 15 15 15 қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған кос» РМК «Байқоңыр» кешені объектілерінің күзетін есебi қамтамасыз ететін бекеттердің саны 2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың объекті 131 131 131 131 131 131 қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектiлерінің саны 3. Ресей Федерациясы жалға алғандардың «Инфра- объекті 5 3 1 2 2 1 қатарына кірмеген кəдеге жаратылған кос» РМК объектілердің саны есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған 2014 2015 2016 2017 iс-шаралар жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған X X X X «Байқоныр» кешені объектiлерінің күзетілуін қамтамасыз ету X X X X 2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген объектiлерді кəдеге жарату, жөндеу жəне «Байқоныр» кешені аумақтарын қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру

2018 жыл 10 15

131 2 2018 жыл 6 X X

2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласының ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамыту 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық қамту үлесін жоғарылату. Осы мақсатта қол жеткізуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары: 002, 014, 017 Нысаналы индикатор

Ақпарат көздерi өлшем бiрлiгi

1 1. Ғылымды көп қажет ететін ғарыш технологиялары мен қызметтерін пайдаланатын ұйымдар мен мекемелер саны

2 «Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы ҰҒЗTO» АҚ есебi «Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы ҰҒЗTO» АҚ есебi ҰҒА есебі

2018 жыл 10

есептi кезең жоспарлы кезең 2012 2013 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл жыл жыл -

3. «Зенит» ЗТ пайдалану, шығару мен «Бəйтерек» БК» адам дайындау бойынша бірлескен есептеулерге АҚ есебі қатысу үшін өзіндік жұмысқа рұқсатнама ала отырып, «Бəйтерек» ҒЗК-нің жүйелері мен агрегаттарында жұмыс дағдыларына практикалық оқудан өткен қазақстандық ұйым қызметкерлерінің саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Жалдаудан шығару кезінде оларды қабылдау мен пайдалану үшін «Зенит» ҒЗК жүйелері мен агрегаттарын пайдаланудың ерекшеліктері мен құрамы бойынша қазақстандық ұйым қызметкерлерін практикалық оқыту 2. «Зенит» ЗТ базасында «Бəйтерек» ҒЗК пайдалануды ұйымдастыру үшін нормативтік құқықтық, нормативтік техникалық, ұйымдық-реттеушілік жəне кешенді пайдалану құжаттамасын қалыптастыру 3. РФ жалдау құрамынан «Зенит» ҒЗК объектілерін шығару жəне оларды қазақстандық ұйымның қабылдауы 4. «Зенит» ЗТ базасында «Бəйтерек» ҒЗК-ні пайдалану жəне ұстау 5. Қазақстандық ұйым қызметкерлерін «Зенит» ЗТ пайдалану, шығару мен дайындау бойынша бірлескен есептеулерге қатысу үшін өзіндік жұмысқа рұқсатнама ала отырып, «Бəйтерек» ҒЗК-нің жүйелері мен агрегаттарында жұмыстың практикалық дағдыларына оқыту 6. «Зенит» ЗТ шығару мен дайындаудың бірлескен есептеулерімен Қазақстан Республикасы Ресей Федерациясы бағдарламалары мен коммерциялық бағдарламалары бойынша «Бəйтерек» ҒЗК-дан ғарыш аппаратарын ұшыруларға байланысты міндеттерді орындау 7. «Бəйтерек» ҒЗК-ні жетілдіру (реконструкциялау) бойынша жұмыстар жүргізу

2. Енгізілген ғылымды көп қажет ететін ғарыш технологияларының саны

3. Ғарыш саласы қызметкерлерінің жалпы санына ғарыш қызметі саласындағы қазақстандық білікті мамандардың үлесі

Оның iшiнде аралық маңыздылығын көрсете отырып есептi кезең жоспарлы кезең 2012 жыл 4 10

2013 жыл 5 11

2014 жыл 6 12

2015 жыл 7 14

2016 жыл 8 16

2017 жыл 9 18

2018 жыл 10 20

технология

6

8

12

16

20

24

29

%

30

40

50

50

60

70

80

2017 жыл 9 -

2018 жыл 10 -

-

-

-

-

-

-

-

-

2017 жыл 5 Х Х

2018 жыл 6 Х Х

Х Х Х

Х Х Х

Х

Х

жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 2 3 1

2017 жыл 9 1

2018 жыл 10 1

2014 жыл 2 Х -

2015 жыл 3 Х Х

2016 жыл 4 -

2017 жыл 5 -

2018 жыл 6 -

Х

Х

Х

Х

Х

2017 жыл 9 9

2018 жыл 10 10

3 ұйым

2.1.1-мiндет. Ғарыштық зерттеулердiң ғылыми жəне тəжірибелік-эксперименталдық базасының дамуы Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат көздерi өлшем есептi кезең жоспарлы кезең бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 23 1. Жүргізілген ғылыми-зерттеу жəне «Академик Ө.М. ҒЗЖ тəжірибелік-конструкторлық жұмыстар: Сұлтанғазин есебі басталғаны атындағы ҰҒЗTO» АҚ, жалғасатыны 23 «Ғарышаяқталғаны 23 экология» ҒЗО»РМК есептері 9 9 2. Əзірленген жаңа ғылымды көп қажет «Академик Ө.М. бiрлiк 7 ететін технологиялар саны, оның ішінде: Сұлтанғазин атындағы құрылған ғарыш техникасы мен 2 2 ҰҒЗTO» АҚ материалдарының эксперименталдық есебi үлгілерінің саны 3. Практикаға енгізілген ғылыми «Академик Ө.М. бiрлiк 2 2 4 əзірлемелердің саны Сұлтанғазин атындағы ҰҒЗTO» АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған 2014 2015 2016 iс-шаралар жыл жыл жыл 1 2 3 4 1. Таяу жəне алыс ғарыш объектілерін зерттеу əдiстерін əзірлеу Х Х Х 2. Қазақстан аумағының жерүстi-ғарыштық геодинамикалық жəне геофизикалық Х Х Х мониторингi əдiстерiн əзірлеу 3. ЖҚЗ деректерін тақырыптық өңдеу технологияларын əзірлеу Х Х Х 4. Ғарыш техникасы мен материалдарының эксперименталдық үлгілерін құру Х Х Х 5. «Солтүстік Каспий» ғарыштық экологиялық мониторингтің геоақпараттық жүйесін құру 6. Ғарыштық ғылымның зертханалық жəне тəжірибелік-эксперименталдық базасын Х Х Х жетілдіру жəне дамыту 2.1.2-мiндет. Ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем есептi кезең көздерi бiрлiгi 2012 2013 жыл жыл 1 2 3 4 5 бiрлiк 3 2 1. Ғарыштық зымыран қызметінің (ҒЗҚ) «ҒарышЭкология» əсеріне ұшыраған аумақтардағы экожүйенің жай-күйін кешенді бағалауды ҒЗО» РМК нормативтік-əдістемелік қамтамасыз ету есебi базасын кеңейту Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Гигиеналық нормативтердің жобаларын жасау 2. ҒЗТ ластанған топырақтарды детоксикациялаудың технологиялық регламенттерінің жобаларын жасау 3. ҒЗТ ластануын жəне қоршаған орта объектілерінде олардың туынды өнімдерін анықтау əдістемелерінің жобаларын əзірлеу 2.1.3-міндет. Ғарыш қызметі саласында халықаралық ынтымақтастықты дамыту Тікелей нəтижелердің көрсеткіштері Ақпарат өлшем есептi кезең көздері бірлігі 2012 2013 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Шет мемлекеттермен орнатылған ҰҒА есебі құжат 2 4 əріптестік қарым-қатынастың саны (Жалғасы 14-бетте).

жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 6 7 8


14

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

(Жалғасы. Басы 13-бетте). 2. Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына «ҚҒС» ҰК» АҚ құжат 2 қатысушы мемлекеттердің мемлекетаралық есебі радионавигациялық бағдарламасы аясында келісілген құжаттар саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Мемлекеттермен жəне компаниялармен ғарыш қызметі саласындағы ынтымақтастық туралы халықаралық шарттар мен басқа да құжаттарға қол қою 2. Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасының іске асырылуы

-

-

-

-

-

2014 жыл 2 X

2015 жыл 3 X

2016 жыл 4 X

2017 жыл 5 X

2018 жыл 6 X

X

Х

Х

-

-

2017 жыл 9 35

2018 жыл 10 40

2.1.4-міндет. Ғарыш қызметі саласындағы кадрлық əлеуетті дамыту Тікелей нəтижелердің көрсеткіштері

Ақпарат көздері

1 1. Қазақстанның ЖОО мамандықтарының бөлінісінде жəне «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша даярланған мамандар саны 2. Ғарыш саласын құрудың басым бағыттары бойынша біліктілігін арттырған мамандардың саны, оның ішінде: жетекші шетелдік ғарыш орталықтарында тағылымдамадан өткен ғарыш саласы мамандарының саны

2 БҒМ ақпараты

ҰҒА есебі

өлшем есептi кезең бірлігі 2012 2013 жыл жыл 3 4 5 адам -

адам

140

140

«ҚҒС» ҰК» АҚ, адам 20 20 «Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы ҰҒЗTO» АҚ есептері 3. Ғарыш саласының ғылыми-зерттеу «Академик Ө.М. адам бағдарламалары мен жобаларына Сұлтанғазин қатысуға тартылған жас ғалымдардың атындағы ҰҒЗTO» саны АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткізуге арналған iс-шаралар 1 1. Қазғарыш ұйымдарының сұранысына сəйкес Қазақстанның базалық ЖОО жəне халықаралық «Болашақ» бағдарламасы бойынша (магистратура, докторантура, ғылыми тағылымдамалар) мамандарды даярлау 2. Жетекші шетелдік ғарыш орталықтарындағы тағылымдамаларды қоса алғанда, ғарыш саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру 3. Ғарыш қызметі саласындағы ҒЗТКЖ-ді өткізу үшін студенттер мен жас ғалымдарды тартуды қамтитын Қазғарыштың жəне Қазақстанның ЖОО ынтымақтастығы мен бірлескен қызметін ұйымдастыру

жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 20 25 30

140

140

140

140

140

20

20

20

20

20

10

15

17

20

23

2014 жыл 2 X

2015 жыл 3 X

2016 жыл 4 X

2017 жыл 5 X

2018 жыл 6 X

X

X

X

X

X

X

X

X

-

-

6-бөлiм. Тəуекелдерді басқару

3.2. Мемлекеттiк органдардың стратегиялық бағыттары мен мақсаттарының мемлекеттiң стратегиялық мақсаттарына сəйкес келуi Мемлекеттiк органның стратегиялық бағыттары мен мақсаттары 1 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен көрсетілетін қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктерін қанағаттандыру 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласындағы ғылыми жəне ғылымитехнологиялық базаны дамыту 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық қамту үлесін жоғарылату

Стратегиялық жəне (немесе) бағдарламалық құжаттың атауы 2 «Қазақстан Республикасын үдемелi индустриялықинновациялық дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы «Қазақстан Республикасында ғарыш қызметiн дамыту жөнiндегi 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2010 жылғы 29 қазандағы № 1125 қаулысы Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə. Назарбаевтың 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы» – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы

4-бөлiм. Функционалдық мүмкiндiктердi дамыту Стратегиялық бағыттың атауы, мемлекеттік органның мақсаттары мен міндеттері 1 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен көрсетілетін қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктерін қанағаттандыру 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 1.1.1-мiндет. Ғарыштық байланыс жүйесiн құру жəне дамыту 1.1.2-мiндет. Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн (ЖҚЗ ҒЖ) құру жəне дамыту 1.1.3-мiндет. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру 1.1.4-мiндет. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.2.1-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауiпсiз «Зенит» ЗТ базасындағы «Бəйтерек» ғарыштық зымыран кешенін (ҒЗК) құру 1.2.2-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауіпсіз жеңіл кластағы ЗТ-мен ҒЗК құру 1.2.3-мiндет. «Днепр» ЗТ коммерциялық пайдалануға Қазақстанның қатысуын қамтамасыз ету 1.2.4-мiндет. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын жəне мүлiктерiн тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласындағы ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаны дамыту 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық қамту үлесін жоғарылату 2.1.1-мiндет. Ғарыштық зерттеулердiң ғылыми жəне тəжірибелік-эксперименталдық базасының дамуы 2.1.2-мiндет. Ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту 2.1.3-міндет. Ғарыш қызметі саласында халықаралық ынтымақтастықты дамыту 2.1.4-міндет. Ғарыш қызметі саласындағы кадрлық əлеуетті дамыту

Мемлекеттiк органның стратегиялық бағыты мен мақсатын жүзеге асыру жөніндегі iс-шаралар 2 Мыналар арқылы Қазғарыштың тиімділігін арттыру, Қазақстанның ұлттық бірлігі доктринасының негізгі қағидаттарын сақтау: 1) үкiметтiк емес ұйымдармен өзара іс-қимыл; 2) ғарыш саласында үлкен тəжiрибесi бар мемлекеттерден халықаралық сарапшыларды тарту; 3) ғарыш саласында техникалық реттеу жүйесiн ғылыми-əдiстемелiк қамтамасыз ету; 4) Қазғарыштың жəне оның қарамағындағы ұйымдардың кадрлық қызметтерінің тиімді жұмысын қамтамасыз ету; 5) қызмет нəтижелері мен ішкі ортаны жақсартудың жұмыстарын, оның ішінде мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту жөніндегі іс-шаралар шеңберінде жетілдіру; 6) ғарыш қызметі саласында қайта даярлау жəне бiлiктiлiкті арттыру арқылы кадрлық құрамның кəсіби дəрежесін арттыру; 7) мемлекеттiк тiлдi дамыту; 8) шешiм қабылдау деңгейiнде билiктегi əйелдер өкiлдiгiн 2016 жылға қарай 30 % болуын қамтамасыз ету; 9) сапа менеджменті жүйесін, оның ішінде Қазғарыштың қарамағындағы кəсіпорындарда ендіру жəне жетілдіру: 2010 жыл – «ҰК «Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ-та енгізілді; 2012 год – «Ғарыштық байланыс республикалық орталығы» АҚ-та енгізілді; 2013 год – «Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» АҚ-та енгізілді; 2015 год – Қазғарышта; 10) Қазғарыштың қызметі тиімділігін бағалаудың жетістіктеріне қол жеткізу: 2010 жылы – 48 балл; 2011 жылы – 68 балл; 2012 жылы – 78 балл, «Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу мен іске асыру» бағыты бойынша – 95,6 балл; 2013 жылы – 78 балл; 2014 жылы – 88 балл; 2015 жылы – 95 балл; 2016 жылы – 96 балл; 2017 жылы – 97 балл; 2018 жылы – 98 балл. 11) Қазғарыштың құрылымдық бөлімшелері мен қызметкерлері қызметінің тиімділігін бағалауды енгізу жəне жетілдіру – жыл сайын; 12) ақпараттық-коммуникациялық технологияларды мемлекеттiк сатып алуды жүзеге асыру барысында қазақстандық қамту үлесін қамтамасыз ету: IT-қызметтерінде: 2011 жылы – 40 %, 2012 жылы – 50 %, 2013 жылы – 65 %, 2014 жылы – 75 %, 2015 жылы – 80 %; бағдарламалық қамтамасыз етудiң қораптық (лицензиялық) көлемiнде: 2011 жылы – 0,5 %, 2012 жылы – 1 %, 2013 жылы – 2 %, 2014 жылы – 4 %, 2015 жылы – 5 %; IT-жабдық секторының көлемiнде: 2011 жылы – 3 %, 2012 жылы – 5 %, 2013 жылы – 6 %, 2014 жылы – 9 %, 2015 жылы – 10 %; 13) ақпараттық технологияларды қолдану, оның ішінде Қазғарыштың функцияларын автоматтандыру жұмыстарын ұйымдастыру; 14) ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету; 15) ғарыш саласындағы бизнестi тiркеуге жəне басқаруға байланысты операциялық шығындардың (рұқсаттар, лицензиялар, сертификаттар алу, аккредиттеу, консультациялар алу) 2011 жылмен салыстырғанда 2015 жылға қарай 30%-ға төмендеуi; 16) ғарыш қызметі саласындағы ұлттық стандарттар жобаларын əзірлеу, жыл сайын; 17) бекітілген мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттары мен регламенттеріне өзгерістер енгізу; 18) ғарыш қызметі саласында жұмылдыру дайындығы бойынша іс-шаралар ұйымдастыру

2-стратегиялық бағыт. Ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамыту. 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық қамту үлесін жоғарылату 2.1.1-мiндет. Ғарыштық зерттеулердiң ғылыми жəне тəжірибелік-эксперименталдық базасының дамуы 1. Жүргізілген ғылыми-зерттеу АШМ, ТЖМ, ҚОСРМ, Əдістерді енгізудегі жəне ғарыш техникасы мен материалдарының тəжірибелік-конструкторлық Қорғанысмині, ҰҚК, эксперименталдық үлгілерін пайдаланудағы қажеттіліктерді жұмыстар: МГМ, БҒМ, айқындау; басталғаны мүдделі мемлекеттік қашықтықтан зондтау əдістерімен ғарыштан Қазақстан органдар Республикасы аумағының жағдайын жəне жерүсті ғарыштық жалғасатыны геодинамикалық жəне геофизикалық моинторингілеу, таяу жəне аяқталғаны алыс ғарышты зерттеу нəтижелерін бағалау жөніндегі мемлекеттік 2. Əзірленген жаңа ғылымды көп органдардың жедел жұмысында ғарыш технологияларын қолдану қажет ететін технологиялардың жөніндегі жəне т.б. саны, оның ішінде: əдістемелерді келісу жəне бекіту ғарыш техникасы мен материалдарының құрылған эксперименталдық үлгілерінің саны 3. Тəжірибеге енгізілген ғылыми əзірлемелердің саны 2.1.2-мiндет. Ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту 1. Ғарыштық зымыран қызметінің ҚОСРМ, ТЖМ, мүдделі нормативтiк құқықтық құжаттарды, экологиялық нормалау жəне (ҒЗС) əсеріне ұшыраған мемлекеттік органдар ғарыш қызметi жүйесiнiң əдiстемелерiн келiсу жəне бекiту аумақтардағы экожүйенің жай-күйін кешенді бағалауды нормативтік-əдістемелік қамтамасыз ету базасын кеңейту 2.1.4-міндет. Ғарыш қызметі саласында халықаралық ынтымақтастықты дамыту 1. Шет мемлекеттермен «Сырбар» СБҚ, СІМ, ғарыш қызметі саласындағы мемлекеттермен ынтымақтастық орнатылған əріптестік Қаржымині, ЭБЖМ, туралы халықаралық шарттар мен басқа да құжаттардың жобаларын қарым-қатынастың саны мүдделі органдар келісу 2. Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы аясында келісілген құжаттар саны 2.1.5-міндет. Ғарыш қызметі саласындағы кадрлық əлеуетті дамыту БҒМ Ғарыш мамандығы бойынша қазақстандық жəне шетел ЖОО-да 1. Қазақстанның ЖОО мамандықтар бөлінісінде жəне оқуды ұйымдастыру «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша даярланған мамандар саны 2. Ғарыш саласындағы ғылыми БҒМ Ғарыш саласындағы ғылыми- зерттеу бағдарламалары мен зерттеу бағдарламалары мен жобаларына қатысуға жас ғылымдарды тартуға қолдау көрсету жобаларына қатысуға тартылған жас ғылымдардың саны

Iске асыру кезеңi 3 2014-2018 жылдар

Ықтимал тəуекелдiң атауы 1 Сыртқы тəуекелдер 1. Əлемдiк қаржылық дағдарыспен байланысты халықаралық ғарыштық нарық конъюнктурасы мен құрылымының өзгеруi

Тəуекелдерді басқару жөніндегі шаралар қабылданбаған жағдайдағы ықтимал салдарлар 2 Жасалған ғарыштық технологиялар, олардың негiзiндегi қызметтер, басқа өнiм сыртқы нарықта сұранысқа ие болмай қалады. Жобалардың өтiмдiлiк мерзiмдерi, басқа да жағымсыз факторлар артады.

2. Шетелдік ғарыш байланыс операторларының баға демпингі

Ұлттық операторлардың шетелдік спутниктерге көшуі, елден қаражаттың, оның ішінде бюджеттік қаражаттың шығуы

3. Ресейдің «Восточный» жаңа ғарыш айлағына кетуі, РФ-да 2040 жылға дейiнгi ғарыш саласын дамытудың жаңа стратегиясын жəне ғарыштық бағдарламаларын қабылдау

«Байқоңыр» ғарыш айлағында ресейлiк жобалар мен бағдарламалардың тоқтауы, ғарыш айлағын жалға беру жағдайларының өзгеруi жəне т.б. себебінен «Байқоңыр» ғарыш айлағын сақтау жəне оның одан əрі жұмыс істеуінің проблемасы.

4. Тараптардың бiрiнiң түрлi саяси жəне экономикалық себептер бойынша бiрлескен жобалардан бас тартуы

Басталған жобаларды аяқтау мүмкін болмайтын жағдайда келтірілетін зиян

5. Зымырандық технологияларға халықаралық бақылау режимінің (ЗТБР) шектеулерінің жəне санкцияларының əрекеті.

Зымырандық технологиялар бойынша конструкторлық, техникалық жəне басқа құжаттама алудың мүмкін еместігі. ЗТБР мүше мемлекеттермен ынтымақтастықтың шектелуі. Адамдардың өмірі мен денсаулығына қаупі, Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігіне төнген қатер.

6. Ғарыштық-зымыран қызметінен Қазақстан аумағында экологиялық апаттар мен төтенше жағдайлар қаупі

5-бөлiм. Ведомствоаралық өзара қимыл Оларға қол жеткiзу үшiн Ведомствоаралық өзара Ведомствоаралық өзара байланыстарды орнату үшiн көзделетiн ведомствоаралық өзара əрекеттесу əрекеттесу жүзеге шаралар талап етiлетiн мiндеттер асырылатын мемлекеттiк көрсеткiштерi орган 1 2 3 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен көрсетілетін қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктерін қанағаттандыру 1.1.1-мiндет. Ғарыштық байланыс жүйесiн құру жəне дамыту 1. Ғарыштық байланыс жүйесінің Қорғанысмині, МАМ, мемлекеттiк басқарудың орталық жəне аумақтық органдарының, қолданыстағы ҒА саны ТЖМ, ККМ, ҰҚК, ұйымдардың, халықтың қажеттiлiктерiн спутниктiк байланыс жəне хабар тарату қызметтерiмен қамтамасыз ету; 2. Ғарыштық байланыс жүйесінің «Сырбар» СБҚ «KazSat-3», «KazSat-4» байланыс жəне хабар тарату ғарыш қолданыстағы ЖБК саны аппараты жиіліктерінің халықаралық үйлестірілуін өткізу; қазақстандық байланыс жəне хабар тарату операторларының «KazSat-2» ҒА көшу жоспар-кестесінің орындалуын бақылау; «KazSat» сериялы ҒА жүктеуді қамтамасыз ету мəселесін талқылау 1.1.2-мiндет. Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн құру жəне дамыту 1. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы ҒА Қорғанысмині, ҰҚК, ақпаратқа жəне жердiң, судың жəне орман объектiлерi мен саны «Сырбар» СБҚ, ТЖМ, аумақтарының маусымдық жағдайын, картографиялық жəне геологиялық деректердi қоса алғанда, ЖҚЗ ҒЖ деректерiне 2. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы жерүсті ӨДМ (ЖРБК), АШМ, ҚОСРМ, ИЖТМ, МГМ, қажеттiлiктi айқындау жəне т.б.; кешендерінің саны ККМ, Алматы, Астана ҒЖ ЖҚЗ үшін жиіліктерді халықаралық үйлестіруді өткізу; қалалары мен мемлекеттік басқарудың орталық жəне аумақтық органдарының, облыстарының ұйымдардың, халықтың сұраныстарын қанағаттандыру үшін ЖҚЗ əкiмдiктерi ғарыш түсірілімдерін ұсыну қызметтерін көрсету; ЖҚЗ ғарыш деректерін қолдану бойынша мемлекеттік органдардың мамандарын оқытуды ұйымдастыру жəне көмек көрсету; ЖҚЗ ғарыш деректерін алу жəне қолдану жөніндегі əдістемелік ұсынымдар əзірлеу, жер, су жəне орман объектілерінің жəне аумақтарының, картографиялық жəне геологиялық деректерді алу жағдайына мониторинг жүргізу 1.1.4-мiндет. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту ӨДМ (ЖРБК, ҚТКШIК), ҒА ҚСК, Қазақстан Республикасы ДЖСНЖ қызметтеріне 1. Жерүстi ғарыш сұранысты анықтау; инфрақұрылымының Қорғанысмині, ҰҚК, ҒА ҚСК, ҒТ АКТБ, ДЖСНЖ, Ұлттық ғарыштық технологиялар қолданыстағы объектілерінің саны мүдделі мемлекеттік зертханасын құруға жəне пайдалануға енгізуге рұқсат беру органдар, Астана қ. құжаттарын алу жəне келісу; əкiмдiгi ДЖСНЖ деректерін ұсыну бойынша мемлекеттік органдарға жəне кəсіпорындарға қызметтер көрсету; ДЖСНЖ деректерін қолдану бойынша мемлекеттік органдардың мамандарын оқытуға көмек көрсету; ДЖСНЖ деректерін алу жəне қолдану бойынша əдістемелік ұсынымдар əзірлеу мəселелерін пысықтау 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 1.2.4-мiндет. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын жəне мүлiктерiн тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету 1. Ресей Федерациясы жалға ӨДМ (КДСЖКХ), ІІМ, Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің сақталуын алғандардың қатарына кірмеген Қаржымині қамтамасыз ету жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің күзетін қамтамасыз ететін бекеттер саны 2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектiлерінің саны

7. Шетелдік валюта курсының өзгеруі Ішкі тəуекелдер 8. Жоғары білікті кадрлардың кетуі

Ғарыш қызметі жобаларын іске асыруға бөлінген ақшалай қаражаттың жетіспеуі

Басқару тəуекелi бойынша шаралар 3 Спутниктiк навигация, ЖҚТ қосымшалары, байланыс салаларындағы ғарыш қызметтерiн тұтынудың iшкi нарығын мына шаралар арқылы қалыптастыру: 1) тиісті салаларда ғарыш қызметтерінің нəтижелерін пайдалану бойынша мемлекеттiк органдардың, ұйымдар мен жеке меншік компаниялардың өзара іс-қимылын тереңдету жəне кеңейту; 2) мемлекеттiк органдардың, ұйымдар мен жеке меншік компаниялардың байланыс, ЖҚТ, спутниктiк навигация жəне т.б. ғарыш қызметтеріне қажеттіліктері бойынша деректер қорларын құру; 3) ЖҚЗ деректерін техникалық реттеу, Қазақстан Республикасының Ұлттық кеңістікті деректер инфрақұрылымын құру саласында нормативтіктехникалық базаны құру. 1) байланыс саласындағы уəкілетті органмен ведомствоаралық ынтымақтастықты қамтамасыз ету; 2) шетелдік спутниктік операторлары баға демпингінің салдарынан туындайтын өзгерістерді ескере отырып, ұзақ мерзімді келісімшарттарға қол қою жəне тарифтік саясаттың оралымды болуы жолымен баға саясатын қалыптастыру. 1) «Байқоңыр» кешенін жалға алу қатынастарынан ғарыш айлағын бірлесіп пайдалануға дейін кезең-кезеңімен өтуді көздейтін «Байқоңыр» кешенін бірлесіп пайдалану бойынша Жол картасын əзірлеу, қол қою жəне іске асыру; 2) «Байқоңыр» ғарыш айлағын бірлесіп пайдаланудың тəртібін реттейтін, оның ғылыми-техникалық əлеуетін дамытатын бірлескен зымыран ғарыш кешендерін жасау, кадрларды дайындау (даярлау), іске қосу қызметтерінде қазақстандық ұйымдар мен мамандардың қатысуы, жаңа мемлекетаралық келісімді əзірлеу, қол қою жəне ратификациялау; 3) «Бəйтерек» жобасын «Ангара» ЗТ-тан «Зенит» ЗТ-қа қабылданған ауыстыру тетігіне сəйкес 2004 жылғы 22 желтоқсандағы үкіметаралық Келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу; 4) мынадай шараларды көздейтін «Бəйтерек» ҒЗК құруы «Зенит» ЗТ-қа ауыстыру тетіктерін іске асыру бойынша Біріккен іс-қимыл жоспарын əзірлеу, қол қою, бекіту жəне іске асыру: Ресей тарапынан «Зенит» ЗТ дайындау кезінде пайдаланылатын нормативтік-техникалық құжаттаманы ұсыну, кешеннің құрамы жəне жүйелер мен агрегаттардың пайдалану ерекшеліктері бойынша қазақстандық ұйымның мамандарына практикалық оқытуды жүргізу, «Зенит» ЗТ ұшыру жəне техникалық кешендерін жалдан шығару жəне Қазақстанға тапсыру (2015 жылғы 1 қаңтардан кейін емес), «Зенит» ЗТ дайындау жəне ұшыру жұмыстарын дербес жасауға мамандар дайын болғанда пайдалану бойынша жауапкершіліктің бірте-бірте қазақстандық ұйымға өтуі; 5) Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасында «Байқоңыр» кешені бойынша Үкіметаралық комиссияның жұмысын жандандыру. 1) келiсiмшарттарда жəне тиiстi келiсiмдерде мiндеттемелердi орындамаудан келтiрiлген шығынның өтелуiн көздеу; 2) басталған жобаларды одан əрі жалғастыру бойынша басқа баламалы əріптестерді іздеу; 3) басталған жобаларды өз күшімен одан əрі жалғастыру мүмкіндігін қарастыру. 1) ЗТБР мүше мемлекеттермен Қазақстанның аталған режимге кіру мəселесі бойынша белсенді өзара іс-қимылды қамтамасыз ету; 2) ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану бойынша Казақстан қызметінің насихаты; 3) ЗТБР мүше емес шет мемлекеттермен əріптестік қарым-қатынасты кеңейту.

1) жоғары уландырғыш зымыран жанармайының улы құрамдас бөліктерін (амил, гептил) пайдаланатын ЗТ кезең-кезеңмен қысқартуда жəне оларды толығымен таза экологиялық ЗТ-на ауыстыруда Ресей Федерациясымен өзара қарым-қатынастың күшеюі; 2) Қазақстанның талаптарын орындау есебімен зымыран тасығыштардың ажырайтын бөліктерінің жаңа құлау аудандарын жəне зымырандардың ұшырылым сынағы мен ҒА ұшырылым жоспарына қорытындыны келісу; 3) ЗТ сатысының құлау аудандарында топырақ құнарлылығын қалпына келтіру жəне нысандарды кəдеге жарату бойынша шараларды жүргізу; 4) Қазақстан аумағында ғарыштық зымыран қызметінің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша заманауи ғылыми база құру; 5) ғарыш қызметінің экологиялық нормалау жүйесін нығайту жəне дамыту; 6) Үкіметаралық Келісімдер бойынша РФ міндеттерін орындауын қамтамасыз ету: 1997 жылғы 4 қазандағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Ресей Федерациясының жалға алу шартымен «Байқоңыр» кешені аумағында экологияны жəне табиғатты пайдалану бойынша; 1994 жылғы 28 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы өнеркəсіптік авариялардың, апаттардың, дүлей зілзалалардың алдын алу жəне олардың салдарын жою саласындағы ынтымақтастық бойынша; «Байқоңыр» ғарыш айлағынан зымыран ұшырылымы кезінде апаттар туындаған жағдайда өзара іс-қимыл жасау тəртібі бойынша. 1) Қаржылық құралдардың түрлі нысандарын қолдану (фьючерстер, форвардтар, опциондар жəне басқа); 2) шарт бойынша жұмысты төлеу үшін бос қаражаттың болуын қамтамасыз ету.

Мемлекеттiк органның кəсiптiк мүмкiндiктерiнiң күрт төмендеуi жəне олардың өзектi мiндеттердi орындауға қабiлетсiздiгi

1) қызметкерлердің біліктілігін арттыру бойынша семинарларды ұйымдастыру жəне өткізу; 2) моральдық жəне материалдық ынталандыру жолымен қызметкерлердің уəждемесін арттыру бойынша шаралар қабылдау; 3) ғарыштық мамандықтар мамандарын іздеу жəне тарту бойынша Қазақстанның ЖОО, Халықаралық бағдарламалар орталығы жəне Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігімен өзара іс-қимылды жүзеге асыру; 4) қызметкерлердің жыл сайынғы қызметінің тиімділігін бағалау қорытындылары бойынша ең жақсы жəне жетістікті қызметкерлерді анықтау. 9. «Байқоңыр» ғарыш Қазақстан мүддесі үшін 1) «Зенит» ЗТ негізінде «Бəйтерек» ҒЗКні құру»; 2) жеңіл кластағы ЗТ ҒЗК құру; айлағының негiзгi «Байқоңыр» кешенінің құрал-жабдығының əлеуетін пайдалану 3) Зымыран техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық бюросын (ЗТ АКТБ), зымыран техникасының бөлшектерін өндіру кəсіпорындарын моральдық жəне табиғи мүмкіндігін жоғалту. құру жəне іске қосу; Бəсекелі тозуы 4) зымыран ғарыш техникасын құру бойынша отандық НИОКР үлесін артықшылықтардың ұлғайту; жоғалуы жəне 5) зымыран ғарыш техникасынын құру технологияларының трансферті; қазақстандық ғарыш 6) Нысандарды күрделі жөндеу мен оларды жəне инфрақұрылымды тиісінше саласының бəсекеге қабілеттілігінің төмендігі. сақталған қалыпта ұстап тұру, сонымен қатар бұрын орын алған залал келтіру деректері бойынша оларды Қазақстан Республикасына өтеу бойынша Жалға алу шартымен алынған міндеттемелерді орындау бөлігінде «Байқоңыр» кешенін пайдалану тетіктерін реттеу жөнінде РФ өзара іс-қимылды ұйымдастыру; 7) жалға алу құрамынан шығарылған «Байқоңыр» кешенi нысандарының сақталуын қамтамасыз ету жұмыстарын ұйымдастыру. 10. Ғарыш техникасын Техниканың жұмыс Өндірілетін ғарыш техникасының сапасына талаптарды мына шаралар жасау кезінде істемеуі, жұмыс арқылы арттыру: технологиялық тəртіпті кестелерінің 1) ғарыш техникасын құру, сынау жəне пайдалану стандарттарын əзірлеу; бұзу, сапаны жеткіліксіз орындалмауы, 2) ғарыш техникасын жасау сапасын бақылау жүйесін құру; бақылау. жобалардың уақтылы іске 3) ұйымдар мен кəсіпорындарда ISO сериялы сапа стандарттарын енгізу. асырылмауы, адамдардың өмірі мен денсаулығына төнетін қауіп-қатер. 11. Ғарыш жобаларын Жобаны іске асыру 1) жобалардың конкурстық құжаттама жəне техникалық тапсырма сапасын іске асыру барысында мерзімін бұзу қамтамасыз ету; қазақстандық 2) мемлекеттік сатып алу рəсімдерінің шеңберінде əлеуетті мердігерлерді мердігерлердің шарттық сапалы іріктеуді ұйымдастыру жəне өткізу; міндеттемелерін 3) іске асырылып жатқан жобаларда мердігерлердің міндеттемелерін орындамауы, өнім орындамағанынан келген залалды өтеуді шартта көрсету; берушілердің міндеттерді 4) басталған жобаларды одан əрі іске асыруды жалғастыру бойынша басқа уақтылы орындамауы баламалы мердігерлерді іздеу

7-бөлiм. Бюджеттiк бағдарламалар 7.1. Бюджеттiк бағдарламалар

Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы Бюджеттiк мазмұнына қарай бағдарламаның түрi жүзеге асыру тəсiлiне қарай ағымдағы/даму Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы

001 «Ғарыш қызметi саласындағы саясатты қалыптастыру, үйлестiру жəне бақылау жөнiндегi қызметтер» орталық органның аппаратын ұстау мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жеке ағымдағы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 7 8 9 адам 72 72 72 72 72 % 100 100 100 100 100 -

1 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi Орталық аппаратты ұстау түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi Жүктелген функциялар мен мiндеттердiң тиiмдi орындалуы, Қазақстан Республикасындағы ғарыштық саланың қалыптасуы мен дамуы сапа көрсеткiштерi тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 299 072

303 180

324 148

302 884

302 884

-

-

0

0

Бюджеттiк бағдарлама 002 «Ғарыш қызметi саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер» сипаттамасы қолданбалы ғылыми зерттеулердi жүргiзу Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 көрсеткiштерiнiң атауы бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтижелер көрсеткіштері ҒЗЖ есебі 23 Жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмыстары, басталғаны жалғасатыны 23 аяқталғаны 23 Əзірленген жаңа ғылымды көп қажет ететін бiрлiк 7 9 9 технологиялардың саны, оның ішінде: құрылған ғарыш техникасы мен материалдарының 2 2 эксперименталдық үлгілерінің саны Практикаға енгізілген ғылыми əзірлемелер саны бiрлiк 2 2 4 ҒЗҚ əсеріне ұшыраған аумақтардағы экожүйенің бiрлiк 3 2 2 жай-күйін кешенді бағалауды нормативтік-əдістемелік қамтамасыз ету базасын кеңейту түпкілікті нəтиже көрсеткіштері ұйым 10 11 12 Ғылымды көп қажет ететін ғылыми технологиялар мен көрсетілетін қызметтерді пайдаланатын ұйымдар мен мекемелердің саны сапа көрсеткіштері % 100 100 100 Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына жəне техникалық нормалары мен ережелеріне сəйкестік тиімділік көрсеткіштері Бюджеттік шығыстар көлемі мың тг. 1010 000 1010 000 1010 000 0 0 0 0 Бюджеттiк бағдарлама

004 «Байқоңыр» кешенiндегi Ресей Федерациясының жалдауына кiрмейтiн объектiлердi кəдеге жаратуды, рекультивациялауды жəне жөндеудi ұйымдастыру» сипаттамасы жобалық-іздену жұмыстарын жүргізу; пайдаланудан шығарылған ғимараттар мен құрылыстарды бұзу; инерттік құрылыс қалдықтарын көму үшін полигонды дайындау; полигонда құрылыс қалдықтарын жинау, шығару жəне көму; тазартылған аумақты тегістеу; мұнай өнімдерімен ластанған жер учаскелерін рекультивизациялау жөніндегі іс-шаралар Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне қарай олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi объект 5 3 1 2 2 Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмейтін кəдеге жаратылған объектілердің саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 «Байқоңыр» кешені объектілерінде қоршаған ортаны қалпына келтіру сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 Қазақстан Республикасының экологиялық нормалары мен ережелерінің талаптарын сақтау тиiмдiлiк көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 Қоршаған ортаға жəне халық денсаулығына зиян келтіруді болдырмау бюджеттiк шығыстар көлемi мың 159 170 170 170 181 0 0 тг. 670 546 000 000 948 Бюджеттiк бағдарлама 005 «Нысаналы ғарыш жүйелерiн, технологияларды құру жəне оларды пайдалану, сондай-ақ Құрастыру-сынақ кешенiн салу үшiн «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компаниясы» АҚ жарғылық капиталын ұлғайту» сипаттамасы Мынадай іс-шаралар мен жұмыстарды жүргiзу үшiн «Қазақстан Ғарыш Сапары ҰК» АҚ жарғылық капиталын толықтыру: Жердi қашықтан зондтаудың ғарыштық жүйесiн (ЖҚЗ ҒЖ) құру; ҒА құрастыру-сынау кешенiн (FA ҚСК) құру; Қазақстан Республикасының дəлдiгі жоғары спутниктiк навигация жүйесінің жерүстi инфрақұрылымын (ДЖСНЖ ЖИ) құру Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына қарай бюджеттiк инвестицияларды жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне жеке қарай ағымдағы/даму даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 көрсеткiштерiнiң атауы бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi ҒА 1 2 2 2 2 ЖҚЗ ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны, оның ішінде: Айыру қабілеті орта ЖҚЗ ҒА ҒА 1 1 1 1 1 Айыру қабілеті жоғары ЖҚЗ ҒА ҒА 1 1 1 1 ЖҚЗ ғарыш жүйесінің қолданыстағы жерүсті кешен 2 2 2 2 2 кешендерінің саны Жерүсті ғарыш инфрақұрылымының қолданыстағы объект 1 1 3 3 4 4 объектілерінің саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткіштері % 50 50 50 50 60 Тұтынушыларға ұсынылатын ғарыш деректерінің жалпы санында қазақстандық ЖҚЗ ҒА деректерінің үлесі Отандық ҒА құру қызметтері бойынша импорт алмасудың % 28 28 28 30 39 %-ы 8,3 8,3 55 55 55 63 70 Дəлдігі жоғары спутниктiк навигация қызметтеріне ел Қазақстан қажеттіліктерін қанағаттандыру дəрежесі Республикасы аумағын қамту % % 100 100 100 100 100 100 100 сапа көрсеткiштерi Құрылыс, қала құрылысы жəне сəулет қызметі саласындағы қазақстандық заңнаманың талаптарына сəйкестік % 100 100 100 100 100 100 100 тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бөлiнген ресурстардың мақсатты жəне тиiмдi пайдаланылуы Ғарыштық жобалар мен бағдарламаларды тиiмдi іске асыру мониторингi бюджеттiк шығыстар көлемi мың 22 18 13 0 0 0 0 тг. 597 437 443 245 733 794 Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

006 «Үкiметаралық келiсiм аясында агент банктерге бюджеттiк кредиттердi өтеу бойынша қызметтердi төлеу»

Бюджеттiк бағдарламаның түрi

мазмұнына қарай

жүзеге асыру тəсiлiне қарай ағымдағы/даму Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы 1 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi Агент банкке комисиялық сыйақы төлеу түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi Бюджеттiк кредитке қызмет көрсету сапа көрсеткiштерi «Байқоңыр» ғарыш айлығында «Байтерек» ҒЗК құру туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы келісім нормативтерінің сəйкес болуы тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бюджеттiк кредит бойынша қызмет көрсету бюджеттiк шығыстар көлемi Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

«Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бəйтерек» зымырандық кешенiн құру» республикалық бюджеттiк инвестициялық жобасына қызмет көрсеткенi үшiн агент банкке комиссиялық сыйақы төлеу мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жеке ағымдағы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 7 8 9 % 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 %

100

100

100

100

100

-

-

%

100

100

100

100

100

-

-

%

100

100

100

100

100

-

-

мың тг.

12 105

11 282

12 624

12 840

12 840

0

0

009 «Ғарыш аппараттарын басқаруды қамтамасыз ету» Мыналарды: «KazSat-2», «KazSat-3» спутниктерін; «KazSat» ғарыш жүйесінің жерүсті инфрақұрылымын; ғарыш қызметінің нəтижесінде зиян келтіргені үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікті, оның ішінде қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті сақтандыруды қамтамасыз ету бөлігінде ғарыштық байланыс жүйесін техникалық пайдалануды қамтамасыз ету. айыру қабілеті орташа жəне жоғары ЖҚЗ ҒА жəне ЖҚЗ ҒЖ жерүсті сегментін сақтандыру бөлігінде Қазақстан Республикасы ЖҚЗ ғарыш жүйесін пайдалануды қамтамасыз ету

Бюджеттiк бағдарламаның түрi

мазмұнына қарай

мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жеке

Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы

жүзеге асыру тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл

(Соңы 15-бетте).

2016 жыл

2017 жыл 2018 жыл


www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

(Соңы. Басы 13-14-беттерде). 1 тікелей нəтиже көрсеткіштері ҒА жəне «KazSat» ғарыштық жүйесінің жердегі инфрақұрылымын сақтандыру, ғарыш қызметінің нəтижесінде зиян келтіргені үшін азаматтыққұқықтық жауапкершілікті жəне қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті сақтандыру шарттары ЖҚЗ ҒА сақтандыру шарттары ЖҚЗ ҒЖ жерүсті сегментін сақтандыру шарттары түпкілікті нəтиже көрсеткіштері «KazSat» спутниктік байланыс жүйесін жəне ЖҚЗ жүйесін штаттық техникалық пайдалануды қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері ҒА жоғалтудан қаржылық тəуекелдерді азайту тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi

2 шарт

3 6

4 6

Бюджеттiк бағдарламаның түрi

5 6

6 6

7 6

8 6

9 6

шарт шарт %

100

100

2 100

2 1 100

2 1 100

2 1 100

2 1 100

%

100

100

100

100

100

100

100

мың тг.

1 151 606

1 4 4 4 0 102 281 045 790 045 790 045 790

0

2018 жыл 9 2 2 100 100

44 0

014 «Ғарыш қызметi саласындағы техникалық регламенттердi жəне стандарттарды əзiрлеу»

Ғарыш саласының ерекшелiктерi мен стратегиялық дамуын ескере отырып, «Техникалық реттеу туралы» 09.11.2004 ж. № 603 Қазақстан Республикасы Заңының ережелерiн орындауды қамтамасыз ететiн ғарыш қызметi саласындағы үйлестiрiлген стандарттар жүйесiн құру жəне техникалық регламенттер əзiрлеу Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан бағдарламаның түрi туындайтын мемлекеттiк қызмет көрсетулердi жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 бiрлігі 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi стандарт 10 11 Əзiрленген Қазақстан Республикасы стандарттары жобасы жобаларының саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 Ғарыш қызметі саласындағы мемлекеттiк ұйымдардың стандарттарды пайдалануы сапа көрсеткiштерi % 100 100 Əзiрленген стандарттардың Қазақстан Республикасы техникалық реттеу жүйесiнiң талаптарына сəйкестiгi Тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 13 000 15 301 0 0 0 0 0 Бюджеттiк бағдарлама

015 «Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын қамтамасыз ету» сипаттамасы Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштеренiң атауы өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 бiрлiгi жыл жыл 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тiкелей нəтиже көрсеткiштерi Ресей Федерациясы жалға бекет 15 15 15 15 15 алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің күзетін қамтамасыз ететін бекеттердің саны объект 131 131 131 131 131 Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің сақталуын қамтамасыз ететін объектiлердің саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 «Байқоңыр» кешені объектілері сақталуының қамтамасыз етілгендігі сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 Күзет қызметі туралы заңнама талаптарына сəйкестік тиiмдiлiк көрсеткiштерi «Байқоңыр» кешені % 100 100 100 100 100 объектілерінің одан əрi жұмыс істеуін қамтамасыз ету Бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 78 100 95 453 95 95 453 0 0 474 892 453 Бюджеттiк 017 «Ғарыш саласындағы мамандарды қайта даярлауды жəне олардың бiлiктiлiгiн арттыруды бағдарлама ұйымдастыру» сипаттамасы Қазақстан Республикасында ғарыш саласының кадрлық əлеуетiн қалыптастыру жəне дамыту Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк бағдарламаның қызметтер көрсетудi жүзеге асыру түрi жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi 2012 жыл 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 3 4 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi адам 140 140 140 140 140 Ғарыш саласын қалыптастырудың басым бағыттары бойынша біліктілікті арттырудан өткен мамандар саны, оның ішінде: жетекші шетелдік ғарыш орталықтарында тағылымдамадан адам 20 20 20 20 20 өткен ғарыш саласы мамандарының саны ҒТ АКТБ жəне ҒА ҚСК үшін байланыс жəне хабар таратушы адам 12 ғарыш жүйелерін жобалау бойынша даярланған қазақстандық мамандардың саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 30 40 50 50 60 Ғарыш қызметі саласындағы қазақстандық білікті мамандардың ғарыш саласы қызметкерлерінің жалпы санына қатынасы бойынша үлесі сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 Ғарыш саласы мамандарының бiлiктiлiгiн жоғарылату тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 50 000 207 565 50 000 50 000 50 000 0 0 Бюджеттiк 019 «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің күрделі шығыстары» бағдарлама сипаттамасы орталық орган аппаратының қызметін қамтамасыз ету Бюджеттiк мазмұнына қарай күрделі шығыстарды жүзеге асыру бағдарламаның жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке түрi ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 орталық органның материалдық-техникалық жабдықталуы түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 Жүктелген функциялар мен мiндеттердiң тиiмдi орындалуы, Қазақстан Республикасында ғарыш саласының қалыптасуы мен дамуы сапа көрсеткiштерi тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың 34 396 4 845 3 900 0 0 0 тг. Бюджеттiк бағдарлама

2018 жыл 9 -

0

020 «ТМД-ға қатысушы мемлекеттердiң 2012 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы» Тəуелсiз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердiң 2012 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасын iске асыру Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан бағдарламаның түрi туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 2018 көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi жыл 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тiкелей нəтиже көрсеткiштерi құжат 2 Тəуелсiз Мемлекеттер Достастығына қатысушы жобасы мемлекеттердiң 2012 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы аясында құжаттарды əзiрлеу жəне келiсу түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi орталық 2 ТМД-дағы навигациялық жабдықтың мемлекетаралық радионавигациялық орталықтары мен сынақ орталықтарының желісін құру сапа көрсеткiштерi тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 105 0 0 0 0 0 0 920 сипаттамасы

Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

021 «Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру» Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру

2017 2018 жыл жыл

2016 жыл 7 -

8 1

9 -

-

1

-

100

100 100

996 332 0

0

7.2. Бюджеттiк шығыстар жиынтығы

Бюджеттiк 011 «Нысаналы ғарыш жүйелерiн, технологияларды құру жəне пайдалану үшiн «Республикалық ғарыштық бағдарлама байланыс орталығы» АҚ жарғылық капиталын ұлғайту» сипаттамасы «KazSat-3» ҒА құру жəне ұшыру, «KazSat-4» ҒА құру Бюджеттiк мазмұнына қарай бюджеттiк инвестицияларды жүзеге асыру бағдарламаның жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке түрi ағымдағы/даму даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең 2017 көрсеткiштерiнiң атауы бiрлігі жыл 2012 2013 2014 2015 2016 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 тікелей нəтиже көрсеткіштері ҒА 1 1 2 2 2 2 ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы ҒА саны Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы жерүсті басқару кешен 1 2 2 2 2 2 кешендерінің саны түпкілікті нəтиже көрсеткіштері % 50 50 80 100 100 100 Елдiң тiркелген спутниктiк байланыс арналарының қажеттiлiгiн қанағаттандыру дəрежесі сапа көрсеткіштері % 100 100 100 100 100 100 «KazSat» сериялы ҒА транспондерлерінің сыйымдылығын жалға беруде отандық байланыс жəне хабар таратушы операторларды қамтамасыз ету тұрақтылығы тиiмдiлiк көрсеткiштерi транс16 16 16 44 44 44 Ғарыш аппараттарының өткізу қабілеттілігі пондер Бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 10 8 0 0 0 0 000 500 000 000 Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

мазмұнына Бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру қарай жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем есептi кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 тікелей нəтиже көрсеткіштері ҒА ЖҚЗ ҒЖ ЖБК базасында ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi жүйе Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру сапа көрсеткіштері % 100 100 Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына жəне техникалық нормалары мен ережелеріне сəйкестік тиімділік көрсеткіштері Бюджеттік шығыстар көлемі мың тг. 0 0 3 397 685 1 682 387

1 Бюджеттiк шығыстардың барлығы: ағымдағы бюджеттiк бағдарламалар бюджеттiк даму бағдарламалары

өлшем бiрлiгi 2 мың тг. мың тг. мың тг.

есептi кезең 2012 жыл 2013 жыл 3 4 36 011 680 29 369 137 2 914 243 2 925 892 33 097 437 26 443 245

2014 жыл 5 22 843 394 5 711 915 17 131 479

жоспарлы кезең 2015 жыл 6 6 359 354 4 676 967 1 682 387

2017 2018 жыл жыл 8 9 0 0 0 0 0 0

2016 жыл 7 5 685 247 4 688 915 996 332

Ескертпе: аббревиатуралардың толық жазылуы: ҰҒА – Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігі СА – Қазақстан Республикасы Статистика агенттiгi ҚТКШIК – Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық iстерi комитетi ҰҚК – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауiпсiздiк комитетi ЖРБК – Жер ресурстарын басқару комитетi IIМ – Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгi ДСМ – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгi СIМ – Қазақстан Республикасы Сыртқы iстер министрлiгi ИЖТМ – Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлiгi МГМ – Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлiгi МАМ – Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Қорғанысмині – Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлiгi БҒМ – Қазақстан Республикасы Бiлiм жəне ғылым министрлiгi ҚОСРМ – Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі ӨДМ – Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі АШМ – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі ККМ – Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Қаржымині – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi ТЖМ – Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлiгi ЭБЖМ – Қазақстан Республикасы Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлiгi «РҒБО» АҚ – «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» акционерлiк қоғамы «ҚҒС» ҰК» АҚ – «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компаниясы» акционерлiк қоғамы «Академик Ө.М. – Сұлтанғазин атындағы ҰҒЗТО» АҚ «Бəйтерек» БК» АҚ – «Инфракос» РМК – «Ғарыш-Экология» ҒЗО» РМК – ДЭФ

«Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» акционерлiк қоғамы «Бəйтерек» Қазақстан-Ресей бiрлескен кəсiпорны» акционерлiк қоғамы «Инфракос» республикалық мемлекеттiк кəсiпорны «Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» республикалық мемлекеттiк кəсiпорны Дүниежүзілік экономикалық форум

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1578

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 19 ақпандағы № 160 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 19 ақпандағы № 160 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 254-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында: «Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, міндеттер, нысаналы индикаторлар, іс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткіштері» деген 3-бөлімде: «Сапалы білімге қол жеткізуді қамтамасыз ету» деген 1-стратегиялық бағытта: «Сапалы мектеп біліміне қол жеткізуді қамтамасыз ету» деген 1.2-мақсатта: «Мектептегі білім берудің сапалы қызметтерін ұсыну» деген 1.2.1-міндетте: «Тікелей нəтижелер көрсеткіштерінде:»: «6. Мектептердің жалпы санынан электрондық оқыту жүйесін (e-learning) енгізген мемлекеттік мектептердің үлесi» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «14,6» деген сандар «7» деген санмен ауыстырылсын; «2020 жылға қарай əлемдік білім беру кеңістігіне біріктірілген техникалық жəне кəсіптік білім берудің тиімді жүйесінің жұмыс істеуі» деген 1.3-мақсатта: «Техникалық жəне кəсіптік білімнің қолжетімділігін қамтамасыз ету» деген 1.3.1-міндетте: «2013 жыл» деген бағанда: «Тікелей нəтижелердің көрсеткіштерінде:»: «1. Типтік жастағы жастарды техникалық жəне кəсіптік біліммен қамтудың үлесі» деген жолдағы «16,8» деген сандар «16,0» деген сандармен ауыстырылсын; «2. Пайдалануға енгізілген кадрларды даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі өңіраралық орталықтардың саны, жыл сайын» деген жолдағы «1» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «Тікелей нəтижелердің көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда»: мына: « 2. Кадрларды даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі өңіраралық орталықтарды пайдалануға енгізу

-

х

х

х

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « 2. Кадрларды даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі өңіраралық орталықтарды пайдалануға енгізу

-

х

-

х

-

»; «Кадрларды даярлаудың сапасын жəне олардың бəсекеге қабілеттілігін арттыру» деген 1.3.2-міндетте: «Тікелей нəтижелердің көрсеткіштерінде:»: «6. Техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының (мемлекеттік) жалпы санынан электрондық оқыту жүйесін енгізгендердің үлесі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «16,2» деген сандар «10» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7-бөлімде: «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7.1-кіші бөлімде: 002 «Техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында мамандар даярлау жəне білім алушыларға əлеуметтік қолдау көрсету» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша білім алушыларды жоспарлы қабылдау» деген жолдағы «1 751» деген сандар «1743» деген сандармен ауыстырылсын; «тиімділік көрсеткіштерінде»: «1 білім алушыны даярлауға арналған болжамды орташа шығыс (стипендия мен жол жүруге арналған өтемақыны есептемегенде)» деген жолдағы «456,3» деген сандар «417» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «2 565 494» деген сандар «2 519 888» деген сандармен ауыстырылсын; 004 «Ғылыми зерттеулерді коммерцияландыру жобасы бойынша инновациялық жүйенің желілерін дамыту» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Технологияларды коммерцияландыру кеңсесі арқылы шетелге жіберілген патентке өтінімдердің шамамен алғандағы саны (Технологияларды коммерцияландыру кеңсесі)» деген жолдағы «1» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «Технологияларды коммерцияландыру кеңсесінің көмегімен берілген лицензиялардың шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «1» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «Жүргізілген технологиялық аудиттердің шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «1» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «түпкілікті нəтиже көрсеткіштерінде»: «Аға ғылыми қызметкерлер тобы мен кіші ғылыми қызметкерлер тобының бағдарламасы бойынша орталықтарды жеке қаржыландырудың болжамды үлесі» деген жолдағы «5» деген сан «2,5» деген сандармен ауыстырылсын; «Құрылған жəне жұмыс істеп жатқан аға ғылыми қызметкерлер мен кіші ғылыми қызметкерлер топтарының шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «20» деген сандар «21» деген сандармен ауыстырылсын; «Қайта қаралған қағидалар, нормалар, ұсынымдар» деген жолдағы «3» деген сан «1» деген санмен ауыстырылсын; «Технологияларды коммерцияландыруға берілген гранттардың шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «5» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «2 544 846» деген сандар «1 856 762» деген сандармен ауыстырылсын; 005 «Білім жəне ғылым объектілерін салу жəне реконструкциялау» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Жоғары оқу орындары үшін жатақханалар салу» деген жолдағы «8» деген сан «5» деген санмен ауыстырылсын; «Мұнай-газ, өңдеу, отын-энергетика жəне машина жасау салалары үшін техникалық жəне қызмет көрсету еңбегі кадрларын даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі өңіраралық кəсіптік орталықтар салу» деген жолдағы «2» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «Түпкілікті нəтиже көрсеткіштерінде»: «Жатақханаға мұқтаж студенттердің жалпы санынан студенттерді жатақханадағы орындармен қамтамасыз ету» деген жолдағы «3,4» деген сандар «2,1» деген сандармен ауыстырылсын; «Мұнай-газ, өңдеу, отын-энергетика жəне машина жасау салалары үшін техникалық жəне қызмет көрсету еңбегі кадрларын даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі өңіраралық кəсіптік орталықтарға

15

қажеттілікті қамтамасыз ету» деген жолдағы «75» деген сандар «25» деген сандармен ауыстырылсын; «Орта білім беретін республикалық объектілерді нормативке жеткізу» деген жолдағы «1» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «9 656 076» деген сандар «8 873 003» деген сандармен ауыстырылсын; 008 «Білім беру жүйесінің əдістемелік қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Жалпы білім беретін пəндер бойынша əзірленген, аударылған жəне басып шығарылған пəндік стандарттардың, эксперименталдық оқу бағдарламаларының, əдістемелік құралдардың, нормативтік құқықтық актілердің жəне 12 жылдық оқытуға көшуді əдіснамалық жəне əдістемелік қамтамасыз ету жөніндегі басқа да құжаттардың болжамды саны» деген жолдағы «487» деген сандар «483» деген сандармен ауыстырылсын; «Білім деңгейлері бойынша салалық шеңбер мен кəсіби стандарттарды əзірлеу» деген жолдағы «80» деген сандар «0» деген санмен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «3 083 757» деген сандар «2 819 374» деген сандармен ауыстырылсын; 009 «Дарынды балаларды оқыту жəне тəрбиелеу» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Назарбаев Зияткерлік мектептердегі, интернаттардағы, мектепалдындағы, балабақшалардағы, оқусауықтыру орталықтарындағы оқушылардың орташа жылдық болжамды саны» деген жолдағы «8 011,3» деген сандар «7 324,6» деген сандармен ауыстырылсын; «Жылына 1 оқушыны оқыту мен тəрбиелеудің болжамды орташа құны:» деген жолда: «тиімділік көрсеткіштерінде»: «мемлекеттік кəсіпорындарда» деген жолдағы «190,2» деген сандар «191,6» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «15 603 168» деген сандар «14 739 681» деген сандармен ауыстырылсын; 011 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында мемлекеттік білім беру тапсырысын іске асыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру барлығы, оның ішінде:» деген жолдағы «252 102» деген сандар «252 017» деген сандармен ауыстырылсын; «Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру есебінен қосымша орындарды енгізу» деген жолдағы «21 327» деген сандар «18 646» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «42 863 078» деген сандар «42 380 506» деген сандармен ауыстырылсын; 012 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне білім беру объектілерін салуға жəне реконструкциялауға, Алматы облысының облыстық бюджетіне жəне Алматы қаласының бюджетіне білім беру объектілерінің сейсмотұрақтылығын күшейту үшiн берілетін нысаналы даму трансферттерi» деген бюджеттік бағдарлама мынандай редакцияда жазылсын: « Бюджеттік бағдарлама

012 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне білім беру объектілерін салуға жəне реконструкциялауға жəне Алматы облысының облыстық бюджетіне, Алматы қаласының бюджетіне білім беру объектілерінің сейсмотұрақтылығын күшейту үшiн берілетін нысаналы даму трансферттерi» Сипаттамасы Балабақшаларды, 3 ауысымды жəне авариялық жағдайдағы мектептерді жою мақсатында жалпы білім беретін мектептерді салу Бюджеттік бағдарлама түрі мазмұнына қарай трансферттер мен бюджеттік субсидияларды беру іске асыру тəсіліне қарай Жеке ағымдағы/даму Даму Бюджеттік бағдарлама іс-шаралары өлшем Есепті кезең Жоспарлы кезең 2014 жыл 2015 жыл мен көрсеткіштерінің атауы бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Пайдалануға берілетін мектептердің шамамен алғандағы саны: 3 ауысымды оқытуды жою үшін бірлік 30 25 5 21 17 8 10 авариялық жағдайдағы бірлік 26 13 12 32 15 6 8 ғимараттарды ауыстыру үшін Пайдалануға берілетін мектепке бірлік 12 19 65 32 25 40 27 дейінгі объектілердің шамамен алғандағы саны: түпкілікті нəтиже көрсеткіштері 3 ауысымды мектептерді жою үшін % 42,8 35,7 7,3 29,6 14,0 8,7 10,9 пайдалануға берілген мектептердің болжамды үлесі Авариялық жағдайдағы мектептерді % 12,9 6,4 5,3 16,5 6,2 3,2 4,2 ауыстыру үшін пайдалануға берілген мектептердің болжамды үлесі % 36 2,1 4,5 2,6 1,4 2,8 1,9 Пайдалануға берілген мектепке дейінгі ұйымдардың болжамды үлесі Үлгілік мектептердің балабақша56 44 25 73 53 40 67 лардың, инфрақұрылымын құру 12 19 65 32 25 40 27 сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері мыналарды салу кезіндегі 1 оқушы орнының шамамен алғандағы орташа құны: Балабақшалар мың теңге 1 745,0 1 745,0 1 745,0 1 745,0 1 745,0 1 745,0 1 745,0 300 орындық мектептер мың теңге 1 873,0 1 873,0 1 873,0 1 873,0 1 873,0 1 873,0 1 873,0 600 орындық мектептер мың теңге 1570,0 1570,0 1570,0 1570,0 1570,0 1570,0 1570,0 900 орындық мектептер мың теңге 1185 1185 1185 1185 1185 1185 1185 1200 орындық мектептер мың теңге 1530,0 1530,0 1530,0 1530,0 1530,0 1530,0 1530,0 бюджет шығыстарының көлемі мың теңге 53 682 651,8 42 309 138 49 843 048 68 122 115 54 595 171 50 511 155 46 572 146

»; 023 «Мемлекеттік білім беру ұйымдары кадрларының біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Жаңа формацияның əртүрлі бейіні, 12 жылдық білімнің технологиялары бойынша кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау курстарынан өтуші, сондай-ақ шетелде тағылымдамадан жəне біліктілігін арттырудан өтуші тыңдаушылардың болжамды саны» деген жолдағы «73 054» деген сандар «71 554» деген сандармен ауыстырылсын; «тиімділік көрсеткіштерінде»: «Кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау курстарынан өтуші 1 тыңдаушыны жылына оқытудың болжамды орташа құны» деген жолдағы «173 039» деген сандар «176 082» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджеттік шығыстардың көлемі» деген жолдағы «12 641 182» деген сандар «12 599 670» деген сандармен ауыстырылсын; 031 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Үйде оқытылатын мүгедек балаларды жабдықпен, бағдарламалық қамтыммен қамтамасыз ету» деген жолдағы «1 378» деген сандар «1 386» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджеттік шығыстардың көлемі» деген жолдағы «3 251 097» деген сандар «2 926 530» деген сандармен ауыстырылсын; 040 «Жастар саясаты жəне азаматтарды патриоттық тəрбиелеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджеттік шығыстардың көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «1 508 910» деген сандар «917 161» деген сандармен ауыстырылсын; 044 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне қорғаншыларға (қамқоршыларға) жетім баланы (жетім балаларды) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы (балаларды) асырап-бағу үшін ай сайын ақша қаражатын төлеуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «4 249 349» деген сандар «4 135 960» деген сандармен ауыстырылсын; 045 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне техникалық жəне кəсіптік білім беретін оқу орындарының оқу-өндірістік шеберханаларын, зертханаларын жаңартуға жəне қайта жабдықтауға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «2 425 000» деген сандар «2 410 497» деген сандармен ауыстырылсын; 052 «Орта жəне техникалық кəсіптік білім беру ұйымдарында электрондық оқыту жүйесін енгізу» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Білім беру ұйымдарында электрондық оқыту жүйесін (е-learning) енгізу» деген жолдағы «578» деген сандар «115» деген сандармен ауыстырылсын; «түпкілікті нəтиже көрсеткіштерінде»: «Мектептердің жалпы санынан электрондық оқыту жүйесін (е-learning) енгізген мектептердің үлесі» деген жолдағы «14,6» деген сандар «7» деген санмен ауыстырылсын; «Электрондық оқыту жүйесін енгізген техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының (мемлекеттік) олардың жалпы санынан үлесі» деген жолдағы «16,2» деген сандар «10» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «15 347 930» деген сандар «4 799 323» деген сандармен ауыстырылсын; 053 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мектеп мұғалімдеріне жəне мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының тəрбиешілеріне біліктілік санаты үшін қосымшаақы мөлшерін ұлғайтуға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Мектеп мұғалімдеріне жəне мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының тəрбиешілеріне біліктілік санаты үшін қосымшаақы мөлшерін ұлғайту» деген жолдағы «255 295» деген сандар «247 945» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «10 934 758» деген сандар «10 548 984» деген сандармен ауыстырылсын; 054 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне өндірістік оқытуды ұйымдастыру үшін техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының өндірістік оқыту шеберлеріне қосымшаақы белгілеуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының өндірістік оқыту шеберлеріне өндірістік оқытуды ұйымдастырғаны үшін қосымшаақыны ұлғайту» деген жолдағы «6 393» деген сандар «6 150» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «1 485 346» деген сандар «1 373 658» деген сандармен ауыстырылсын; 060 «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДБҰ-на нысаналы салым» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Əзірленген жобалау-сметалық құжаттаманың шамамен алғандағы саны. Түзету» деген жолдағы «4» деген сан «3» деген санмен ауыстырылсын; «Пайдалануға енгізіліп жатқан объектілердің шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «10» деген сандар «8» деген санмен ауыстырылсын; (Соңы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

(Соңы. Басы 15-бетте).

«Оқу жəне басқа да жабдықпен жəне оқу-əдістемелік əдебиетпен қамтамасыз етілген объектілердің шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «24» деген сандар «19» деген сандармен ауыстырылсын; «Назарбаев зияткерлік мектептерінің білім алушылары үшін оқу-сауықтыру орталықтарының болжамды саны» деген жолдағы «2» деген сан «0» деген санмен ауыстырылсын; «Білім беру сапасын мониторингілеу жəне бағалау құралдары мен технологиялары енгізілген мектептердің болжамды саны» деген жолдағы «11» деген сандар «10» деген сандармен ауыстырылсын; «түпкілікті нəтиже көрсеткіштерінде»: «Олимпиадаларға, мектептен тыс іс-шараларға қатысатын оқушылардың болжамды саны» деген жолдағы «32 349» деген сандар «7 269» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «41 985 846» деген сандар «39 455 449» деген сандармен ауыстырылсын; 062 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне үш деңгейлі жүйе бойынша біліктілігін арттырудан өткен мұғалімдерге еңбекақыны көтеруге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Біліктілікті арттыру курстарын аяқтағаннан кейін біліктілік емтиханынан өткен мұғалімдерге еңбекақыны көтеру: 1-деңгей - 100%-ға, 2-деңгей - 70%-ға, 3-деңгей - 30%» деген жолдағы «12 289» деген сандар «12 003» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «2 685 026» деген сандар «2 361 371» деген сандармен ауыстырылсын; 064 «Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар мамандарды даярлау жəне «Назарбаев университеті» ДББҰ қызметін ұйымдастыру жөніндегі қызметтер» деген бюджеттік бағдарламаларда: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Мемлекеттік тапсырыс негізінде оқуға қабылданған тыңдаушылардың жоспарлы саны» деген жолдағы «500» деген сандар «537» деген сандармен ауыстырылсын; «Мемлекеттік тапсырыс негізінде бакалавриат бағдарламалары бойынша оқуға қабылданған студенттердің жоспарлы саны» деген жолдағы «500» деген сандар «539» деген сандармен ауыстырылсын; «Мемлекеттік тапсырыс негізінде магистратура бағдарламалары бойынша студенттердің жоспарлы саны» деген жолдағы «140» деген сандар «97» деген сандармен ауыстырылсын; «тиімділік көрсеткіштерінде»: «Бір білім алушыға арналған орташа ағымдағы шығыстар» деген жолда: «тыңдаушы» деген жолдағы «4355,1» деген сандар «4254» деген сандармен ауыстырылсын; «студент» деген жолдағы «5858,9» деген сандар «5100» деген сандармен ауыстырылсын; «магистрант» деген жолдағы «6319,1» деген сандар «7500» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджеттік шығыстардың көлемі» деген жолдағы «9 323 443» деген сандар «8 197 082» деген сандармен ауыстырылсын; 074 «Техникалық жəне кəсіптік білімді жаңғырту» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Техникалық жəне кəсіптік білімнің үлгілік оқу жоспарлары мен бағдарламаларының шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «147» деген сандар «0» деген санмен ауыстырылсын; «Техникалық жəне кəсіптік білімнің арнайы пəндері бойынша үлгілік оқу бағдарламаларының шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «940» деген сандар «0» деген санмен ауыстырылсын; «Оқу жəне модульдік бағдарламаларды əзірлеу бойынша курстардан өткен педагогтердің шамамен алғандағы саны» деген жолдағы «350» деген сандар «0» деген санмен ауыстырылсын; «түпкілікті нəтиже көрсеткіштерінде»: «Жоба шеңберінде қолдау тапқан басым салалардағы мамандықтардың жалпы санынан жаңа үлгілік оқу жоспарларымен жəне бағдарламаларымен қамтылған мамандықтардың жоспарлы үлесі» деген жолдағы «100» деген сандар «0» деген санмен ауыстырылсын; «Мамандықтардың жалпы санынан кəсіптік стандарттармен қамтылған мамандықтардың жоспарлы үлесі» деген жолдағы «65» деген сандар «45» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «2 429 628» деген сандар «1 234 053» деген сандармен ауыстырылсын; 075 «Астана қаласының бюджетіне Ломоносов атындағы ММУ филиалына арналған Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті жатақханасының жəне Назарбаев Зияткерлік мектептерінің құрылысына жер учаскелерін алып қою үшін берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «413 286» деген сандар «282 649» деген сандармен ауыстырылсын; 080 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарындағы білім алушыларға əлеуметтік қолдау көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Стипендиаттардың жылдық орташа контингенті» деген жолдағы «48 137» деген сандар «43 321» деген сандармен ауыстырылсын; «Жеңілдікпен жол жүрумен қамтамасыз етілген білім алушылардың орташа саны» деген жолдағы «103 632» деген сандар «88 962» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «7 336 460» деген сандар «6 168 309» деген сандармен ауыстырылсын; 083 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының оқытушыларына (мұғалімдеріне) жалақыларындағы айырманы төлеуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарының оқытушыларына (мұғалімдеріне) жалақыларындағы айырманы төлеу» деген жолдағы «7 575,1» деген сандар «7 203,3» деген сандармен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «919 939» деген сандар «756 893» деген сандармен ауыстырылсын; 084 «Астана қаласының бюджетіне білім беру объектілерін салуға жер учаскелерін алып қою үшін берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «672 666» деген сандар «455 714» деген сандармен ауыстырылсын; 088 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне жаңадан енгізілетін білім беру ұйымдарын ұстауға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштерінде»: «Ақмола облысының жаңадан енгізілетін білім беру ұйымдарын ұстау» деген жолдағы «6» деген сан «5» деген санмен ауыстырылсын; «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдағы «452 335» деген сандар «390 862» деген сандармен ауыстырылсын; 104 «Нашақорлыққа жəне есірткі бизнесіне қарсы күрес» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджет шығыстарының көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «2 576» деген сандар «1 763» деген сандармен ауыстырылсын. «Бюджеттік шығыстардың жиынтығы» деген 7.2-кіші бөлімде: «2013 жыл» деген бағанда: «Бюджет шығыстарының БАРЛЫҒЫ» деген жолдағы «417 841 214,0» деген сандар «395 665 160,0» деген сандармен ауыстырылсын; «Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар» деген жолдағы «348 089 227,0» деген сандар «327 384 330,0» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік даму бағдарламалары» деген жолдағы «69 751 987,0» деген сандар «68 280 830,0» деген сандармен ауыстырылсын. 2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1579

Астана, Үкімет Үйі

«Республикалық бюджет қаражаты есебiнен адвокаттар көрсететiн заң көмегiне ақы төлеу жəне қорғау мен өкiлдiк етуге байланысты шығыстарды өтеудiң ережелерi туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 26 тамыздағы № 1247 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Республикалық бюджет қаражаты есебiнен адвокаттар көрсететiн заң көмегiне ақы төлеу жəне қорғау мен өкiлдiк етуге байланысты шығыстарды өтеудiң ережелерi туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 26 тамыздағы № 1247 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1999 ж., № 42, 384-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсететін тұлғаларға еңбекақы төлеу, адвокат көрсеткен заң көмегін есепке алу жəне консультация беруге, қорғауға жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу қағидалары, сондай-ақ оның еңбекақы мөлшері туралы»; кіріспе мынадай редакцияда жазылсын: «Адвокаттық қызмет туралы» 1997 жылғы 5 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 3-тармағына жəне 6-бабына жəне «Мемлекет кепiлдiк берген заң көмегi туралы» 2013 жылғы 3 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңы 7-бабының 2) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді:»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған Мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсететін тұлғаларға еңбекақы төлеу, адвокат көрсеткен заң көмегін есепке алу жəне консультация беруге, қорғауға жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу қағидалары, сондай-ақ оның еңбекақы мөлшері бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген Республикалық бюджет қаражаты есебінен адвокаттар көрсететін заң көмегіне ақы төлеу жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеудің ережелері осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1579 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 26 тамыздағы № 1247 қаулысымен бекітілген Мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсететін тұлғаларға еңбекақы төлеу, адвокат көрсеткен заң көмегін есепке алу жəне консультация беруге, қорғауға жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу қағидалары, сондай-ақ оның еңбекақы мөлшері 1. Жалпы ережелер 1. Осы Мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсететін тұлғаларға еңбекақы төлеу, адвокат көрсеткен заң көмегін есепке алу жəне консультация беруге, қорғауға жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу қағидалары, сондай-ақ оның еңбекақы мөлшері (бұдан əрі – Қағидалар), адвокат көрсететін заң көмегіне ақы төлеу, есепке алу, қорғауымен жəне өкілдік етуімен байланысты шығыстарды өтеу тəртібін, сондай-ақ оның еңбек ақысының мөлшерін белгілейді. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) құқықтық консультация беру – заң көмегiн алуға құқығы бар жеке жəне заңды тұлғаларға, оның iшiнде арыздарды, шағымдарды, өтiнiшхаттарды жəне құқықтық сипаттағы басқа да құжаттарды жасау мəселесiне қатысты ауызша жəне жазбаша консультациялар нысанында көрсетiлетiн мемлекет кепiлдiк берген заң көмегiнiң түрi; 2) мемлекет кепілдік берген заң көмегі – заң көмегiн алуға құқығы бар жеке жəне заңды тұлғаларға «Мемлекет кепілдік берген заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңында жəне Қазақстан

Республикасының өзге де заңдарында көзделген негiзде жəне тəртiппен тегiн негiзде көрсетiлетiн заң көмегi. 2. Мемлекет кепiлдiк берген заң көмегi: 1) құқықтық ақпарат беру; 2) құқықтық консультация беру; 3) «Мемлекет кепілдік берген заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңында жəне Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актiлерiнде белгiленген жағдайларда жəне тəртiппен жеке тұлғалардың мүдделерiн соттарда, қылмыстық қудалау органдарында, өзге мемлекеттiк органдарда, мемлекеттiк емес ұйымдарда қорғау жəне бiлдiру түрiнде көрсетiледi. 2. Адвокат көрсеткен заң көмегіне ақы төлеу, оны есепке алу, консультация беруге, қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеу тəртібі, сондай-ақ оның еңбекақы мөлшері 3. Адвокаттар мыналарға: 1) соттар асыраушысының қайтыс болуы, жұмыспен байланысты мертiгуi немесе денсаулығының өзгедей зақымдануы арқылы келтiрiлген зиянды өтеу туралы iстердi қараған кезде қуынушыларға; 2) егер сот қарап жатқан дау кəсiпкерлiк қызметпен байланысты болмаса, Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен оларға теңестiрiлген адамдар, мерзiмдi қызметтегi əскери қызметшiлер, I жəне II топтардағы мүгедектер, жасы бойынша зейнеткерлер болып табылатын қуынушылар мен жауапкерлерге; 3) алименттер өндiрiп алу, зейнетақы мен жəрдемақылар тағайындау, ақтау, босқын немесе оралман мəртебесiн алу мəселелерi бойынша жеке тұлғаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кəмелетке толмағандарға мемлекет кепілдік берген заң көмегiн тегiн көрсетедi, қажет болған жағдайларда құқықтық сипаттағы жазбаша құжаттарды жасайды. 4. Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 71, 72-баптарында, 80-бабының екінші бөлігінде, 408-бабының төртінші бөлігінде, 455-бабының бесінші бөлігінде, 467-1-бабында, Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 114 жəне 304-баптарында, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің 590-бабында, «Адвокаттық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 5-бабының 2-тармағында жəне 6-бабында жəне «Мемлекет кепілдік берген заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 13-бабында белгіленген жағдайларда жəне тəртіппен адвокаттар құқықтық консультация беру, жеке тұлғалардың мүдделерін қорғау мен өкілдік ету түрлеріндегі мемлекет кепілдік берген заң көмегі, сондай-ақ адвокаттардың қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарын өтеу əкімшісі Қазақстан Республикасының Əділет министрлігі болып табылатын республикалық бюджет бағдарламасы бойынша бюджет қаражатының есебінен қаржыландырылады. 5. Адвокат осы Қағидалардың 4-тармағында көрсетілген тұлғаларға құқықтық консультация түрінде тегін заң көмегін есепке алуды құқықтық консультация беруді есепке алу тізілімінде (бұдан əрі тізілім) жүргізеді, онда: 1) заң көмегін алуға жүгінген тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты; 2) заң көмегін алуға жүгінген адамның жеке басын куəландыратын құжаттың, ал заң көмегін алуға өкілі жүгінген жағдайда – өкілдің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың да атауы мен деректемелері; 3) құқықтық консультация беру түрінде заң көмегін алу үшін негіз болып табылатын құжаттың атауы мен деректемелері; 4) заң көмегін алуға жүгінген тұлғаның немесе оның өкілінің тұрғылықты жері; 5) құқықтық проблеманың мəні; 6) көрсетілген заң көмегінің мəні: ауызша немесе жазбаша консультация беру, арызды, шағымды, өтінішхатты жəне құқықтық сипаттағы басқа да құжаттарды жасау; 7) заң көмегін алуға жүгіну күні; 8) заң көмегі көрсетілген күні; 9) заң көмегін көрсету ұзақтығы; 10) заң көмегін алған тұлғаның қолтаңбасы; 11) адвокаттың қолтаңбасы көрсетіледі. 6. Тізілімнің негізінде адвокат құқықтық консультация беру бойынша атқарылған жұмыс туралы ай сайын акт жасайды, онда: 1) адвокаттың тегі, аты, əкесінің аты; 2) тегін заң көмегі көрсетілген адамдардың саны; 3) ауызша немесе жазбаша берілген заң консультацияларының саны; 4) жасалған құқықтық сипаттағы жазбаша құжаттардың саны; 5) заң көмегі көрсетілген сағаттың жалпы саны; 6) төленуге жататын жалпы сома; 7) адвокаттың қолтаңбасы көрсетіледі. Құқықтық консультация беру бойынша атқарылған жұмыс туралы акті мен тізілімді адвокаттар аумақтық алқасының мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсетуді ұйымдастыруға жауапты құрылымдық бөлімшесінің басшысы тексереді жəне адвокаттар аумақтық алқасының төралқасына атқарылған жұмыс туралы есеппен бірге ұсынады. Есептік ай ішіндегі құқықтық консультация беру бойынша атқарылған жұмыстар актісінің көшірмелері мен құқықтық консультация беруді есепке алу тізілімі адвокаттың іс-қағаздарына қоса тіркеледі. 7. Іс жүргізудің тиісті сатыларында адвокаттың нақты іс бойынша жұмыс істеу ұзақтығы мынадай: 1) екі бағытта адвокаттың тергеу жəне өзге де іс-əрекеттерді жүргізу орнына жол жүруге, сот отырыстарына қатысуға, қамауға алынған немесе əкімшілік ұстауға алынған адамға баруға; 2) тергеу немесе өзге іс-əрекеттердің басталуын күтуге; 3) сот отырысының басталуын жəне ол кейінге қалдырылған жағдайда жалғасуын күтуге; 4) қылмыстық іс жүргізудің сотқа дейінгі сатыларында іс материалдарымен, оның ішінде ұстау хаттамасымен, бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулымен, күдіктінің, айыпталушының немесе қорғаушының өзінің қатысуымен жүргізілген тергеу іс-əрекеттер хаттамаларымен, күдіктіге жəне (немесе) айыпталушыға ұсынылған не ұсынылуы тиіс болған құжаттармен танысуға; 5) қылмыстық, азаматтық іс жəне əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізудің тиісті сатыларында іс материалдарымен, сот отырыстарының хаттамаларымен танысуға; 6) өтінішхаттарды, арыздарды, сот отырыстарының хаттамаларына ескертулерді, іс бойынша жеке, апелляциялық, кассациялық, қадағалау жəне өзге шағымдарды жасауға; 7) қорғау желісін əзірлеу жəне іс бойынша іс жүргізу барысында туындаған мəселелер бойынша консультация беру үшін қамауға алынған немесе əкімшілік ұстауға ұшыраған адамға баруға жұмсалған уақытты ескеріле отырып айқындалады. 8. Қамауға алынған күдіктімен немесе айыпталушымен не əкімшілік ұстауға, алып келуге, ішкі істер органына (полицияға) мəжбүрлеп əкелуге ұшыраған адаммен кездесу кезінде адвокаттың жұмыс істеу уақыты адвокаттың кездесу орнына екі бағытта жол жүру уақытын (растайтын құжаттар бар болған кезде), өтуге рұқсат қағазын ресімдеуді, қорғалушының шығуын күту, уақытша ұстау изоляторының кездесу бөлмесінің немесе тергеу кабинетінің босау уақытын ескере отырып, ішкі істер органдарының тергеу изоляторының, уақытша ұстау изоляторларының немесе арнайы қабылдағыштарының анықтамалары бойынша белгіленеді. 9. Нақты іс материалдарымен танысу, өтінішхаттарды, арыздарды, апелляциялық, кассациялық жəне өзге де шағымдарды жасау ұзақтығын мынадай мəн-жайлардың кемінде біреуі орын алған кезде оның іс жүзіндегі күрделілігін ескере отырып тиісті орган айқындайды: 1) тағылған қылмыстардың саны мен ауырлығы; 2) күдіктілердің, айыпталушылардың, сотталушылардың саны; 3) іс материалдарының көлемі. 10. Іс бойынша бас сот талқылауы Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде белгіленген тəртіппен басқа уақытқа не басқа күнге ауыстырылған жағдайда, егер адвокат осы уақытта басқа адамдарға заң көмегінің өзге түрлерін көрсетпесе, бас сот талқылауының жалғасуын күтудің, бірақ бір күннен аспайтын уақытына ақы төленуі тиіс. 11. Адвокат басқа жерге жол жүре отырып заң көмегін көрсеткен жағдайда, егер ол осы күні басқа істер бойынша іс жүргізуге қатыспаса, іс бойынша сот талқылауының ұзақтығына қарамастан, толық жұмыс күні үшін ақы төленеді. 12. Оған қатысты əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізілетін күдікті, айыпталушы, сотталушы, сотталған адам Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 72-бабының не Қазақстан Республикасы Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 589-бабының тəртібімен тағайындалған адвокаттан бас тартқан жағдайда, адвокаттың іс материалдарымен танысуға, кездесу кезінде заң көмегін көрсетуге, осындай бас тартуды іс жүргізу ресімдеуіне жұмсаған уақыты, сондай-ақ басқа жерге жол жүрген жағдайда іссапар жəне басқа да шығыстары төленуге жатады. 13. Адвокаттар көрсететін мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу мөлшерлемесі бойынша мынадай мөлшерде жүргізіледі: 1) мына: тергеуге дейінгі тексеру, тергеу, анықтау сатыларында жəне ауыр емес жəне ауырлығы орташа қылмыстар жасауға күдіктілердің, айыпталушылардың қорғаушылары ретінде сот талқылауларына, сондай-ақ аталған қылмыстардың нəтижесінде жəбірленген адамдардың өкілдері ретінде қатысқан кезде; Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі 114-бабының 1-тармағында жəне 304-бабында тізбеленген адамдардың өкілдері ретінде азаматтық істер бойынша қатысқан кезде; əкімшілік жауапқа тартылатын адамды əкімшілік ұстау сəтінен бастап əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша немесе əкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасаған кезде; «Адвокаттық қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңы 6-бабының 1-тармағында тізбеленген адамдарға құқықтық консультация беру түрінде заң көмегін көрсету кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленетін жалақының ең аз мөлшерінің 1/21 бөлігі; 2) ауыр қылмыстарды жасаған күдікті, айыпталушы адамдардың қорғаушылары ретінде, сондай-ақ аталған қылмыстардың салдарынан жəбірленген адамдардың өкілдері ретінде тергеуге дейінгі тексеру, тергеу, анықтау жəне сот талқылауларына қатысу кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленетін жалақысының ең аз мөлшерінің 1/15 бөлігі; 3) аса ауыр қылмыстарды жасаған күдікті, айыпталушы адамдардың қорғаушылары ретінде, сондайақ аталған қылмыстардың салдарынан жəбірленген адамдардың өкілдері ретінде тергеуге дейінгі тексеру, тергеу, анықтау жəне сот талқылауларына қатысу кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленетін жалақының ең аз мөлшерінің 1/10 бөлігі. Адвокаттың анықтаушының, анықтау органының, тергеушінің, прокурордың, соттың немесе қылмыстық іс бойынша судьяның шешімдері мен іс-əрекеттеріне шағымдарды жасау, қылмыстық, азаматтық істі немесе əкімшілік құқық бұзушылық туралы істі жүргізумен байланысты апелляциялық, кассациялық, қадағалау жəне өзге де шағымдарды жасау уақытына ақы төлеу осы тармақтың тиісінше екінші, жетінші жəне сегізінші абзацтарында белгіленген мөлшерлерде жүргізіледі. 14. Қазақстан Республикасы Қылмыстық iс жүргiзу кодексiнiң 68-бабында белгiленген мерзiм аяқталатын, кейiнге қалдыруға болмайтын жағдайда түнгi уақытта күдіктіге, айыпталушыға жауап алу барысында заң көмегін көрсетудің əрбiр сағатына, қорғалушыға тағылған қылмыстың санатына байланысты осы Қағидалардың 13-тармағының тиісінше екінші, жетінші жəне сегізінші абзацтарымен белгiленген бiр жарым мөлшерден төмен болмайтын ақы төленедi. Қазақстан Республикасы Қылмыстық iс жүргiзу кодексiнiң 68-бабында белгiленген мерзiм аяқталатын демалыс жəне мереке күндерi күдіктіден немесе айыпталушыдан жауап алу барысында күдіктіге, айыпталушыға заң көмегін көрсетудің əрбiр сағатына қорғалушыға тағылған қылмыстың санатына байланысты осы Қағидалардың 13-тармағының екінші, жетінші жəне сегізінші абзацтарымен белгiленгеннен екі еседен кем емес мөлшерде ақы төленедi. 15. Адвокаттың күдіктімен не қамауға алынған айыпталушымен, не əкімшілік ұстауға алынған адаммен жұмыс істеу уақыты адвокаттың екі бағытта жол жүруін ескере отырып, кез-келген іс бойынша қорғалушыға тағылған қылмыстың санатына байланысты осы Қағидалардың 13-тармағының тиісінше екінші, жетінші жəне сегізінші абзацтарымен белгiленген мөлшерде төленедi. Адвокаттың тергеу немесе өзге де іс-əрекеттің басталуын, сот отырысының басталуын жəне ол кейінге қалдырылған жағдайда жалғасуын күту уақыты қаралып отырған іс бойынша Қағидалардың 13-тармағының бірінші абзацында белгіленген ақының 50 пайызы мөлшерінде төленеді. 16. Адвокаттар көрсететін мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу жəне олардың қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарын республикалық бюджет қаражатының есебінен төлеуді аумақтық əділет органдары мынадай құжаттардың: 1) 2013 жылғы 3 шiлдедегi «Мемлекет кепiлдiк берген заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 13-бабының 4-тармағымен белгіленген тəртіппен аумақтық əділет органы адвокатпен жасаған мемлекет кепiлдiк берген заң көмегі туралы келісімдердің; 2) қылмыстық істер бойынша, əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша, қылмыстық істі жүргізетін органдардың қаулысы, адвокатты Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 71, 72-баптарында, 80-бабының екінші бөлігінде, 408-бабының төртінші бөлігінде, 455-бабының бесінші бөлігінде, 467-1-бабында, Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің 114 жəне 304-баптарында, Қазақстан Республикасы Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексінің 590-бабында көзделген тəртіппен тағайындау туралы азаматтық істер жөніндегі ұйғарымның; 3) адамды заң көмегіне ақы төлеуден босату жəне оның өкілдік етуге байланысты шығыстарды республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы қылмыстық істер бойынша, əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша қаулының, соттың немесе судьяның ұйғарымның; 4) адвокаттар аумақтық алқасының адвокаттар көрсеткен заң көмегіне ақы төлеу туралы жəне қорғауға, өкілдік етуге байланысты шығыстарды бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы өтінімнің (бұдан əрі – Өтінім) негізінде жүргізеді. 17. Адвокаттардың аумақтық алқасы адвокаттардың олар мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсеткені жəне бюджет қаражаты есебінен төленуге жататын сомалар туралы өтініштерінің негізінде өтінімді жасайды, оған мынадай құжаттар:

1) қылмыстық істер бойынша - күдіктіні, айыпталушыны, сотталғанды, жəбірленушіні заң көмегіне ақы төлеуден босату туралы, адвокаттың еңбегіне ақы төлеу жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты оның шығыстарын республикалық бюджет қаражаты есебінен төлеу туралы қылмыстық іс жүргізетін органның қаулысы; 2) азаматтық істер бойынша – адамды заң көмегіне ақы төлеуден босату жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы соттың немесе судьяның ұйғарымы; 3) əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша – адамды заң көмегіне ақы төлеуден босату жəне өкілдік етуге байланысты шығыстарды республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы судьяның, əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға уəкілеттігі бар органның (лауазымды тұлғаның) қаулысы; 4) құқықтық консультация беру бойынша – адвокат атқарған жұмысы туралы акт қоса беріледі. Адвокаттардың аумақтық алқасы өтінімді жасау алдында адвокаттардың өтініштерінде олар мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсеткені жəне бюджет қаражаты есебінен төленуге жататын сомалар туралы қамтылған мəліметтердің дəйектілігін тексереді. 18. Адвокат тергеуге дейінгі тексеру, тергеу немесе анықтау сатыларында көрсететін мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу туралы жəне адвокаттың қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарын республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы қаулы адвокат тапсырысты орындағаннан кейін бір мезгілде, ал тапсырыс бір айдан ұзақ уақыт орындалған кезде – əр айдың соңғы жұмыс күнінен кешіктірмей шығарылады жəне тапсырылады. Адвокат қылмыстық іс бойынша көрсететін заң көмегіне ақы төлеу туралы жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы соттың қаулысы үкімді шығарумен не істі қосымша тергеуге жолдау немесе істі тоқтату туралы іс жүргізу шешімін қабылдаумен бір мезгілде шығарылады жəне тапсырылады. Сот талқылауы бір айдан аса уақыт алған кезде соттың қаулысы ай сайын шығарылады. Адвокат азаматтық іс бойынша көрсеткен мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу жəне оның өкілдік етуге байланысты шығыстарын өтеу туралы ұйғарым шешім шығарумен бір мезгілде енгізіледі жəне тапсырылады. Адвокаттың əкімшілік жауапқа тартылған адамға көрсеткен мемлекет кепілдік берген заң көмегі үшін ақы төлеу туралы жəне адвокаттың қорғауға байланысты шығыстарын өтеу туралы қаулы əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулыны шығарумен бір мезгілде енгізіледі жəне тапсырылады. Қаулының немесе ұйғарымның бір данасы тиісті істің материалдарына қоса тіркеледі, екінші данасы аумақтық əділет органына ол шығарылғаннан кейін келесі күннен кешіктірмей жолданады, үшінші данасы адвокатқа ол шығарылған күні беріледі. 19. Адвокат қылмыстық іс жүргізудің сотқа дейінгі сатыларында, сондай-ақ əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуде көрсеткен мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу туралы жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды рсепубликалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы қаулыда: 1) қаулыны шығарған анықтаушының, тергеушінің немесе əкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға уəкілетті лауазымды тұлғаның (бұдан əрі – тиісті орган) лауазымы, тегі, аты-жөні; 2) істің атауы; 3) заң көмегіне ақы төлеуден жəне қорғауға немесе өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеуден босатылған адамның тегі, аты, əкесінің аты; 4) қылмыстық іс бойынша таңдалған бұлтартпау шарасы немесе əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шарасы (əкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы жасау орнына жеткізу, не əкімшілік ұстау, əкелу, жүріп-тұру еркіндігін алдын алу шектеу); 5) тапсырысты орындаған адвокаттың тегі, аты, əкесінің аты, оның іс жүргізу өкілеттігін куəландыратын ордердің номері мен берілген күні; 6) адвокат қатысқан іс жүргізу күні, уақыты, орны жəне тергеу мен өзге іс-əрекеттердің түрлері; 7) адвокаттың іс жүргізу іс-əркеттерінде жұмыс істеу ұзақтығы жəне төленуге жататын сома; 8) күнін, уақытын жəне төленуге жататын соманы көрсете отырып тергеу немесе іс жүргізу ісəрекетінің басталуын күту уақыты; 9) адвокат заң көмегін көрсету үшін жол жүруге байланысты іссапарға жұмсаған күндердің саны; 10) төленуге жататын жалпы сома; 11) адвокат мүшесі болып табылатын тиісті адвокаттар алқасының толық атауы мен банк деректемелері көрсетіледі. 20. Адвокат сотта көрсеткен мемлекет кепілдік берген заң көмегіне ақы төлеу туралы жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу туралы соттың немесе судьяның қаулысында немесе ұйғарымында: 1) тиісті соттың атауы, қаулыны немесе ұйғарымды шығарған судьяның лауазымы, тегі, аты-жөні; 2) істің атауы, қарау орны мен күні; 3) заң көмегіне ақы төлеуден жəне қорғау мен өкілдік етуге байланысты шығыстарды өтеуден босатылған адамның тегі, аты, əкесінің аты; 4) тапсырысты орындаған адвокаттың тегі, аты, əкесінің аты, оның іс жүргізу өкілеттігін куəландыратын ордердің нөмері мен берілген күні; 5) адвокаттың іс бойынша іс жүргізудің тиісті сатысына қатысу ұзақтығы мен төленуге жататын сома; 6) сот отырысының басталуын күту уақытының ұзақтығы мен төленуге жататын сома; 7) бас сот талқылауы кейінге қалдырылған жағдайда оның жалғастырылуын күту уақытының ұзақтығы; 8) заң көмегін көрсету үшін жол жүруге байланысты іссапар күндерінің саны, өтеуге жататын шығыстардың түрлері мен сомасы; 9) төленуге жататын сома; 10) адвокат мүшесі болып табылатын тиісті адвокаттар алқасының толық атауы мен банк деректемелері көрсетіледі. 21. Адвокаттың нақты іс бойынша тағайындалуы бойынша қорғау мен өкілдік етуін жүзеге асыру үшін басқа жерге іссапарға жол жүруге байланысты шығыстары мемлекет есебінен қамтылатын мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері үшін көзделген нормалар мен тəртіппен республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеуге жатады. 22. Адвокаттардың аумақтық алқасы есептік айдан кейінгі айдың 2 күніне дейінгі мерзімде, ал желтоқсан үшін – есептік айдың 15 күнінен кешіктірмей аумақтық əділет органына өтінім жолдайды. 23. Аумақтық əділет органы адвокаттардың аумақтық алқасынан келіп түскен өтінімнің жəне оған қоса берілген құжаттардың негізділігі мен дəйектілігін тексереді, адвокаттарға төленуі тиіс қаражатты қаржыландыруға арналған өтінім жасайды жəне оны есептік айдан кейінгі айдың 10 күнінен кешіктірмей, ал желтоқсан үшін – есептік айдың 20 күнінен кешіктірмей Қазақстан Республикасының Əділет министрлігіне жолдайды. Адвокаттардың аумақтық алқасы ағымдағы жылғы 15 желтоқсаннан кейін ұсынған адвокаттарға төленуге жататын қаржыны қаржыландыру республикалық бюджеттен келесі жылы бөлінетін қаражатының есебінен төленуге жатады. 24. Мемлекет кепілдік берген заң көмегін қаржыландыруға жіберілетін республикалық бюджет қаражатын тиімді пайдалануын бақылауды аумақтық əділет органы жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1580

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 19 ақпандағы № 158 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 19 ақпандағы № 158 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 252-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында: «Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелердiң көрсеткiштерi» деген 3-бөлiмде: «Агроөнеркəсіптік кешенін дамыту» деген 1-стратегиялық бағытта: «Қазақстан Республикасы АӨК субъектілерінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдай жасау» деген 1.1-мақсатта: «Жеміс-жидек дақылдары мен жүзімнің элиталық тұқымдары мен екпелерінің, егістік жəне баубақшалық жұмыстардың экономикалық қолжетімділігін арттыру» деген 1.1.1-міндетте: тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiнде: «2013 жыл» деген бағанда: «1. Субсидиялаумен қамтылған сатып алынған таңдаулы тұқымдар көлемі» деген жолдағы «73,5» деген сандар «70,5» деген сандармен ауыстырылсын; «2. Субсидиялаумен қамтылған сатып алынған таңдаулы көшеттер көлемі» деген жолдағы «2433» деген сандар «3284» деген сандармен ауыстырылсын; «Малды күтіп-бағудың жəне мал шаруашылығы өнімдері өндірісінің экономикалық қолжетімділігін арттыру» деген 1.1.4-міндетте: тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiнде: «2013 жыл» деген бағанда: «1. Құрама жəне байытылған жемшөпті арзандатуға арналған субсидиямен қамтылған өндірілетін еттің көлемі» деген жолдағы «187,5» деген сандар «164,4» деген сандарға ауыстырылсын; 1.1.6-міндет жаңа редакцияда жазылсын: «1.1.6-міндет. Кредиттер мен лизингтің экономикалық қолжетімділігін арттыру Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

Ақпарат көзi

Өлшем Есептi кезең бiрлiгi 2009 2010 жыл жыл 3 4 5

1 2 1.Сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау есебінен млрд. АӨК субъектілеріне берілген кредиттер сомасы, есептiк деректер теңге лизингті қоса алғанда 2. Кредит берілген агроөнеркəсіптік кешен есептiк деректер бірлік субъектілерінің саны 3. Кейіннен ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне кредит беру үшін кредиттік есептiк деректер бірлік ресурстармен қамтамасыз етілген кредиттік серіктестіктердің орташа саны 4. Бюджеттік инвестициялар есебінен кейіннен лизингке беру үшін сатып алуға жоспарланған есептiк деректер бірлік асыл тұқымды мал бірліктерінің орташа алғандағы саны 5. Сатып алынған ұрғашы ІҚМ басының орташа есептiк деректер бас саны 6. Аталық бұқалардың орташа саны есептiк деректер бас Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

Жоспарлы кезең 2011 жыл 6

2012 жыл 7

2013 жыл 8

2014 2015 жыл жыл 9 10

-

-

-

-

41,6

289,2 315,5

-

600

1552

600

400

300

300

98

91

110

110

-

50

-

-

-

13 634 7 036 7 198 -

-

-

-

-

-

-

-

770 Жоспарлы кезеңде iске асыру мерзiмi 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6

1 1. АӨК субъектілеріне негізгі жəне айналым қаражатын толықтыруға берілген кредиттер мен лизингтің сыйақы мөлшерлемелерін өтеу 2. Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру мен қайта өңдеуді арттыру үшін кредиттік серіктестер жүйесі арқылы ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне кредит беруді қамтамасыз ету 3. Асыл тұқымды ауыл шаруашылығы малдарын сатып алуды қаржыландыру, сондай-ақ асыл тұқымды ауыл шаруашылығы малдарын сатып алумен жəне жеткізумен байланысты шеккен шығыстарды өтеу 4. Мал шаруашылығын дамытуға ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге кредит беруді қамтамасыз ету

-

42000 -

-

-

Х

Х

Х

Х

Х

-

Х

-

Х

Х

Х

-

-

Х

Х

Х

-

-

»; «Ветеринарлық қауіпсіздік жүйесін дамыту» деген 1.1.9-міндетте: тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiнде: «2013 жыл» деген бағанда: «2. Өндірісі халықаралық стандарттар бойынша сертификатталған жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы иммунопрофилактикалық ветеринариялық дəрмектерді қолданудың үлесі (оның ішінде өндірісі GMP)» деген жолдағы «25» деген сандар «24,89» сандармен ауыстырылсын; «Гербицидтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру» деген 1.1.15-міндетте: тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiнде: (Соңы 17-бетте).


(Соңы. Басы 16-бетте).

«2013 жыл» деген бағанда: «1. Субсидиялаумен қамтылған сатып алынған гербицидтер көлемі» деген жолдағы «11378» деген сандар «9929,4» деген сандармен ауыстырылсын; «Қаржылық сауықтыру» деген 1.1.16-міндетте: тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiнде: «2013 жыл» деген бағанда: «1. АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру шеңберінде қарыздар бойынша пайыздық ставканы субсидиялау көлемі» деген жолдағы «3,5» деген сандар «0,02» деген сандармен ауыстырылсын; «2. АӨК субъектілерінің кредиттік жəне лизингтік міндеттемелерінің саны» деген жолдағы «250» деген сандар «11» деген сандармен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 1.1.17-міндетпен толықтырылсын: «1.1.17-міндет. Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын мониторингілеу мен бағалау Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

17

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

Ақпарат көзi Өлшем бiрлiгi

Есептi кезең 2009 2010 жыл жыл 4 5

1 2 3 1. Суармалы жерлердi агромелиоративтiк есептiк мың га зерттеу деректер Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар 1 1. Жер мен суармалы суды тиiмдi жəне ұтымды пайдалану, тұзданудың, сортаңданудың, тұзданудың жəне ирригациялық эрозияның алдын алу мен суармалы жерлерге керi əсердi жұмсартуға бағытталған ұсынымдар мен iс-шаралар əзiрлеу

Жоспарлы кезең 2011 жыл 6

2012 жыл 7

2013 жыл 8

2014 жыл 9

2015 жыл 10

-

-

1474

-

-

Жоспарлы кезеңде iске асыру мерзiмi 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 -

-

Х

-

-

»; «Функционалдық мүмкiндiктердi дамыту» деген 4-бөлімде: «Мемлекеттік органның стратегиялық бағытының, мақсатының жəне міндетінің атауы» деген бағанда: мынадай мазмұндағы міндетпен толықтырылсын: «1.1.17-міндет. Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын мониторингілеу мен бағалау»; «Тəуекелдердi басқару» деген 6-бөлімде: «Əлемдiк қаржы дағдарысы» деген кіші бөлімдегі «Тəуекелдердi басқару жөнiндегi шаралар қабылданбаған жағдайда мүмкiн болатын салдарлар» деген 2-баған мынадай мазмұндағы тармақтармен толықтырылсын: «35. Кредит берілген агроөнеркəсіптік кешен субъектілерінің саны. 36. Ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне одан əрі кредит беру үшін кредиттік ресурстармен қамтамасыз етілген кредиттік серіктестіктердің орташа саны. 37. Бюджеттік инвестициялар есебінен кейіннен лизингке табыстау үшін сатып алуға жоспарланып отырған асыл тұқымды мал бірліктерінің орташа алғандағы саны. 38. Сатып алынған ұрғашы ІҚМ басының орташа саны. 39. Аталық бұқалардың орташа саны. 40. Суармалы жерлердi агромелиоративтiк зерттеу»; «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7-бөлімде: «Бюджеттік бағдарламалар» деген кіші бөлімде: 001 «Ауыл шаруашылығы саласындағы жоспарлау, реттеу, басқару» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «10 848 892» деген сандар «10 764 359» деген сандармен ауыстырылсын; 009 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне эпизоотияға қарсы іс-шараларды жүргізуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Ветеринариялық препараттарды сақтау жəне оны белгiленген орнына дейiн жеткiзу, ветеринариялық препараттарды жануарларға енгiзу» деген жолдағы «118,2» деген сандар «117,8» деген сандармен ауыстырылсын; тиімділік көрсеткiштерiнде: «Мыналарға жұмсалатын шығындар: -ветеринариялық препараттарды қолдану (1 дозаға)» деген жолдағы «14-98» деген сандар «14-97» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «11 150 207» деген сандар «11 090 239» деген сандармен ауыстырылсын; 082 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттерiне тұқым шаруашылығын қолдауға берiлетiн ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Субсидияланған элиталық тұқым көлемi» деген жолдағы «73,5» деген сандар «70,5» деген сандармен ауыстырылсын; «Көшеттердi арзандатылған құны бойынша өткiзу көлемi» деген жолдағы «2 433» деген сандар «3 284» деген сандармен ауыстырылсын; тиімділік көрсеткiштерiнде: «- дəндi жəне дəндi-бұршақты дақылдар» деген жолдағы «55» деген сандар «29» деген сандармен ауыстырылсын; «- жүгерi» деген жолдағы «270» деген сандар «249» деген сандармен ауыстырылсын; «- күнбағыс» деген жолдағы «370» деген сандар «353» деген сандармен ауыстырылсын; «- мақта» деген жолдағы «120» деген сандар «105» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «2 528 468» деген сандар «2 456 234» деген сандармен ауыстырылсын; 200 «Бiрыңғай ақпараттық кеңiстiктегi электронды ақпараттық ресурсты, жүйенi жəне ақпараттықкоммуникациялық желiнi дамыту» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң бiрыңғай ақпараттық кеңiстiгiнiң дайындық дəрежесi (АӨК ААЖ - Платформа) (үдемелілігі бойынша барлығы)» деген жолдағы «100» деген сандар «55» деген сандармен ауыстырылсын; түпкі нəтиже көрсеткіштерінде: «Бірлескен құрылымға рұқсатты қамтамасыз ету 24х7х365 режимінде» деген жолдағы «100» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; «ҚР Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң қолданушылары барлық мақсатты топтарының ақпараттық қорлары, оны ведомстволық бiрiктiруi арқылы бiртұтас ұжымдық жүйе жəне мəлiметтiң қолдануы» деген жолдағы «100» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: « АӨК-тұғырнама ААЖ-ды инфрақұрылымдық жабдықтармен қамтамасыз ету

%

100

»; тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «Кеңсе құрал-жабдықтарына шығынның қысқаруы (баспа қағазы)» деген жолдағы «30» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; «Шығын материалдарына шығынның қысқартылуы (картридж, принтер жəне факс қағаздарына)» деген жолдағы «25» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «1 604 909» деген сандар «212 739» деген сандармен ауыстырылсын; 201 «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң ведомстволық бағыныстағы мемлекеттiк мекемелерiнiң жəне ұйымдарының күрделi шығыстары» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «- бір ветеринариялық зертхананы материалдық-техникалық жарақтау бойынша» деген жолдағы «42 904,3» деген сандар «31 900» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «2 478 178» деген сандар «2 240 980» деген сандармен ауыстырылсын; 213 «Қайта өңдеу өндірісін дамыту» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Кредиттер (лизинг) бойынша субсидияларды алу үшін бағдарламаны іске асыруға қатысқан ауылдық тұтыну кооперативінің (сервистік-дайындау орталықтары) саны» деген жолдағы «6-8» деген сандар алынып тасталсын; түпкі нəтиже көрсеткіштерінде: «Субсидия алған ауылдық тұтыну кооперативінің (сервистік-дайындау орталығы) жұмыс істейтін ауылдық тұтыну кооперативінің (сервистік-дайындау орталығыны) республика бойынша жалпы санынан үлесі» деген жолдағы «1,9» деген сандар алынып тасталсын; тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «1 теңге бюджет субсидиясына қаржылық институттардан тартылған арзандатылған кредиттердің саны» деген жолдағы «10,5» деген сандар «10,4» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «3 400 000» деген сандар «3 399 666» деген сандармен ауыстырылсын; 214 «Өсімдік шаруашылығын дамыту жəне азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Мемлекеттік сатылатын ресурстарға астықты сатып алу» деген жолдағы «550» деген сандар «188,6» деген сандармен ауыстырылсын; түпкі нəтиже көрсеткіштерінде: «Негізгі ауыл шаруашылығы техникаларының паркін жаңарту (2001 жылы шыққан бар техниканы ескере отырып)» деген жолдағы «55,1» деген сандар «50,9» деген сандармен ауыстырылсын; тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «Мемлекеттік ресурстарға сатып алынатын 3-сыныпты жұмсақ бидайдың 1 тоннасының орташа бағасы» деген жолдағы «25 000» деген сандар «28 000» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «19 509 284» деген сандар «8 593 154» деген сандармен ауыстырылсын; 216 «Ветеринариялық іс шаралар жəне тамақ қауіпсіздігін қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Жануарлар мен құстардың аса қауiптi ауруларының алдын алу үшiн ветеринариялық препараттарды сатып алу жəне сақтау жəне республикалық ветеринариялық препараттар жəне дезинфекциялау құралдарын қорын толықтыру» деген жолдағы «121,5» деген сандар «121,3» деген сандармен ауыстырылсын; «Алынған жəне жойылған:» деген жолда: «ҰМ» деген жолдағы «53» деген сандар «43,5» деген сандармен ауыстырылсын; «ІҚМ» деген жолдағы «3» деген сандар «2,5» деген сандармен ауыстырылсын; «құстар» деген жолдағы «0,7» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; «жылқы» деген жолдағы «0,12» деген сандар «0,013» деген сандармен ауыстырылсын; «шошқа» деген жолдағы «0,43» деген сандар «0» деген сандармен ауыстырылсын; «түйе» деген жолдағы «0,05» деген сандар «0,007» деген сандармен ауыстырылсын; тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «- ветеринариялық препараттардың бір дозасын сатып алу» деген жолдағы «3-3500» деген сандар «3-3197» деген сандармен ауыстырылсын; «- ветеринариялық препараттарды франко-қоймада (тəулікке) сақтау» деген жолдағы «14 584» деген сандар «13 975» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «16 093 112» деген сандар «15 194 793» деген сандармен ауыстырылсын; 217 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мемлекеттік ветеринарлық ұйымдарды материалдық-техникалық жарақтандыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тиiмдiлiк көрсеткiштерiнде: «- мемлекеттік ветеринариялық ұйымды» деген жолдағы «12 670» деген сандар «12 552,8» деген сандармен ауыстырылсын;

«Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «9 670 169» деген сандар «9 646 788» деген сандармен ауыстырылсын; 220 «Ветеринария саласында объектілер салу» деген бюджеттік бағдарлама мынадай редакцияда жазылсын: « Бюджеттік 220 «Ветеринария саласында объектілер салу» бағдарлама Сипаттау «Ветеринариядағы ұлттық референттік орталық» РМК үшін биоқойма салу жəне ғимараттар мен қосалқы үй-жайларды реконструкциялау, ҚР АШМ «Республикалық ветеринариялық зертхана» РМК үшін облыстық ветеринариялық зертханалардың бір типті модульдік ғимараттарын жəне жануарларға арналған виварийлері бар аудандық бір типті модульдік ғимараттарын салу жолымен ветеринариялық зертханалар объектілерін, ғимараттар мен үй-жайларды халықаралық нормалардың, стандарттардың талаптарына жəне ДСҰ ұсыныстарына сəйкес келтіру, сондай-ақ «Республикалық эпизоотиялық отряд» РММ-нің ветеринариялық препараттарын сақтауға арналған мамандандырылған қоймалық үй-жайлар салу. Бюджеттік бағдарламаның түрі мазмұнына байланысты бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру iске асыру тəсiлiне байланысты ағымдағы/ даму өлшем есептi кезең бірлік

Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы 1 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Жануарларға арналған виварийлерi бар облыстық ветеринариялық зертханалардың бiр типтi модульдiк ғимараттарын салу Аудандық ветеринариялық зерханалардың бір типті модульдік ғимараттарын салу Құрылысы өткен жылдары аяқталған объектілер бойынша түпкілікті төлем Микроорганизмдерді сақтау үшін биоқойма салу «Ветеринариядағы ұлттық референттiк орталық» ММ ғимараттары мен қосалқы үй-жайларын реконструкциялау Жабдықталған зертханалар Түпкі нəтиже көрсеткіштері Ветеринариялық зертханалардың халықаралық нормалар, стандарттар мен ДСҰ ұсынымдарының талаптарына сəйкестiгi Пайдалануға берілген ветеринариялық зертханалар Сапа көрсеткiштерi Тиімділік көрсеткіштері Бiрлiкке шаққандағы шығындардың орташа құны: бір ветеринариялық зертхананы салу биоқойманы салу ғимараттар мен қосалқы үй-жайларды реконструкциялау Бюджеттік шығыстар көлемі

2009 жыл

2010 жыл

2011 жыл

3

4

5

жеке даму ағымдағы жоспарлы кезең жылдың жоспары 2012 жыл 2013 жыл 2014 2015 жыл жыл 6 7 8 9

бiрлiк 5

3

бірлік

8

49

100

2

63

бірлік

19

бірлік

1

бiрлiк

1

1

бiрлiк 5 %

7,1

бірлік 2

11,1

20,6

50

94,4

5

12

37

71

58 286,2

38 689,8

96 146,7

мың теңге

мың теңге

1 556 069 927 343,7

142 838 7 362 110 239 211 2 927 535,5 3 876 550 6 157 878

»; 222 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мал шаруашылығын дамытуға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарлама мынадай редакцияда жазылсын: « Бюджеттiк бағдарлама Сипаттау

222 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мал шаруашылығын дамытуға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» Тауар өндірушілер сатып алған асыл тұқымды өнімдердің (материалдың) құнын 50%-ға дейін жəне сиыр, шошқа, құс етін, тауарлық жұмыртқаны өндіру үшін пайдаланылатын құрама жем (құнарлы жем) құнын 45%-ға дейін, сондай-ақ сүт, биязы жүн, қой, жылқы етін, қымыз жəне шұбат құнын ішінара арзандату Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына байланысты трансферттер мен бюджеттiк субсидиялар беру iске асыру тəсiлiне жеке байланысты ағымдағы/ даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң өлшем есептi кезең ағымдағы жоспарлы кезең атауы бiрлiгi жылдың жоспары 2009 2010 2011 2012 жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Сатып алынатын құрама жемнiң жоспарланып отырған көлемi Сатып алынатын балық өсiру материалының жоспарланып отырған көлемi Асыл тұқымды өнімдердің (материалдың) сатып алынатын көлемі, оның ішінде: ІҚМ қой, шошқа, жылқы жəне түйе қой, марал, шошқа, жылқы жəне түйе аталық бұқа ұрығы асыл тұқымды жұмыртқа тəуліктік балапандар шетелдік селекциядағы асыл тұқымды жəне таза тұқымды ІҚМ төлін сатып алу ІҚМ селекциялық жəне асыл тұқымды жұмыс жүргізу Қойларға селекциялық жəне асыл тұқымды жұмыс жүргізу Етті бағыттағы аталық бұқаларды ұстау Эмбриондарды қайта отырғызу Асыл тұқымды малдарды ұстау, оның ішінде: «Қазақ тұлпары» ЖШС-да асыл тұқымды жылқыларды «Асыл түлік» РМШАО» АҚ-та асыл тұқымды аталық бұқаларды Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру мен өткізудің субсидияланатын көлемі, оның ішінде: ет жүн сүт тауарлық жұмыртқа ІҚМ азықтандыру үшін пайдаланылатын шырынды жəне ірі азықтар Түпкі нəтиже көрсеткіштері Өткiзiлетiн балықтың күтілетін субсидияланатын көлемi Жалпы мал басынан асыл тұқымды малдың үлес салмағы Шаруашылықтардың барлық санаттарында (2013-2015 жж. агроқұрылымдарда) ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстардың өнімділігі, оның ішінде: 1 сиырға жылына орташа сауын Союға өткізілген ІҚМ 1 басының орташа тірі салмағы Жылына 1 қойдан орташа жүн қырқу 1 жұмыртқалағыш тауықтың жылдық (орташа) жұмыртқалау жилігі Сапа көрсеткіштері Тиімділік көрсеткіштері Бюджеттік шығыстар көлемі

тонна

2 009,3

мың дана

22 498,5

мың бас тонна 2 762,3 мың бас мың доза мың дана 7 904,0 мың бас бас

8 043,5 201,9 7 560 30

9,6 7 916,2

14,2 7 747

183,9 9 570,2 628 9 806

бас

11,1

13,5

13,5

4 703 498 22 743

116,1 131 4 339 736 9 301

146,3 284,7 4 381 1 023,5 16 000

146,3 284,7 4 381 1 023,5 16 000

232 794

479 280

238 393

238 393

бас

699 138

бас дана

528

1 094 120

994 1 110

994 1 110

бас

257

300

277

265

270

270

270

бас

70

72

80

60

80

80

80

120,7 1,2 161,7 2 036,3

115,6 1,2 203,7 1 985,6 202 385

139,9 1,3 221,7 1 790,4 335 838

164,4 1,3 230 2 157,2 462 000

187,5 1,3 235,2 2 205,8 360 400

187,5 1,3 235,2 2 205,8 360 400

мың тонна

79,7 0,9 170,7 млн. дана 1 461,6 бас тонна

659,5

%

6,2

7,5

9,9

11

12

14

14

кг кг

2 233

2 450

3 526 325

2 211 328

3 847 372

3 835 350

4 000 370

кг дана

2,8 217

3,1 208

2,3 277

2,5 214

2,3 272

2,5 279

2,5 281

мың теңге

14 163 977

16 559 554

24 076 200

31 454 251

38 716 534

38 881 910

38 881 910

»; 225 «Агроөнеркəсіптік кешен субъектілерін қаржылық сауықтыру жөніндегі бағыт шеңберінде кредиттік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша пайыздық өтемақыны субсидиялау» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Агроөнеркəсіп кешенінің субъектілерін қаржылай сауықтыру шеңберіндегі займдар бойынша пайыздық өтемақыны субсидиялау көлемі» деген жолдағы «3,5» деген сандар «0,02» деген сандармен ауыстырылсын; «АӨК субъектілерінің кредиттік жəне лизингтік міндеттемелерінің саны» деген жолдағы «250» деген сандар «11» деген сандармен ауыстырылсын; түпкі нəтиже көрсеткіштерінде: «Агроөнеркəсіп кешенінің субъектілерін қаржылай сауықтыру шеңберінде несиелік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша мерзімі ұзартылған міндеттемелердің сомасы» деген жолдағы «150» деген сандар «3,7» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «3 600 000» деген сандар «39 369» деген сандармен ауыстырылсын; 226 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне агроөнеркəсіптік кешен субъектілері үшін тауарлардың, жұмыстардың жəне көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін арттыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: тiкелей нəтиже көрсеткiштерiнде: «Мемлекеттік қолдау шараларымен қамтылған гербицидтер көлемі» деген жолдағы «11 378» деген сандар «9 929,4» деген сандармен ауыстырылсын; түпкі нəтиже көрсеткіштерінде: «Жалпы егін алқабымен салыстырғанда субсидияланған гербицидпен өңделген алқапты қамту» деген жолдағы «27,1» деген сандар «23,9» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығыстар көлемі» деген жолдағы «7 762 154» деген сандар «6 734 334» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік шығындардың жиынтығы» деген кіші бөлімде: «2013 жыл» деген бағанда: «Бюджеттік шығыстар БАРЛЫҒЫ:» деген жолдағы «221 104 585» деген сандар «199 284 346» деген сандармен ауыстырылсын; «Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар» деген жолдағы «199 284 583» деген сандар «179 116 655» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттік даму бағдарламалары» деген жолдағы «21 820 002» деген сандар «20 167 691» деген сандармен ауыстырылсын. 2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1581

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2014 – 2018 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы 2008 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 62-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2014 – 2018 жылдарға арналған cтратегиялық жоспары бекітілсін. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

C.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1581 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң 2014 – 2018 жылдарға арналған cтратегиялық жоспары 1-бөлiм. Миссиясы мен пайымы Миссиясы Агроөнеркəсіптік кешенде мемлекеттің саясатын тиімді қалыптастыру жəне жүзеге асыру арқылы бəсекеге қабiлеттi агроөнеркəсiптік кешенді құру. Пайымы Бəсекеге қабiлеттi агроөнеркəсiптік кешен. 2-бөлiм. Ағымдағы жағдайды жəне қызметтің тиiстi салаларының (аяларының) даму үрдiстерiн талдау 1-стратегиялық бағыт. Агроөнеркəсіптік кешенді дамыту Реттелетін саланы немесе қызмет аясын дамытудың негізгі параметрлері Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі өндірісінің көлемі 2012 жылы 1999,0 млрд. теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 14,3 %-ға төмендеді. Осы көрсеткіштің төмендеуіне басты себеп 2012 жылдың қолайсыз табиғи жағдайлары (құрғақшылық) болып табылады. 2012 жылы ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі 3,9 мың АҚШ долларын құрады. 2012 жылы ауыл шаруашылығының негізгі капиталына инвестициялардың келуі 22 %-ға өсіп, 133,9 млрд. теңгені құрады. 2012 жылы агроөнеркəсіптік кешенді (бұдан əрі – АӨК) қолдау үшін республикалық бюджеттен 230,2 млрд. теңге бөлінді (2011 жылы – 253 млрд. теңге). Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер (бұдан əрі – АШТӨ) мен халық болып саналатын негізгі тұтынушыларды (игілік алушыны) мемлекеттік қолдау субсидиялау, жеңілдетілген кредит беру, салық салу, қызметтерді ақысыз түрде көрсету жəне басқалар арқылы іске асырылады. Өсімдік шаруашылығы. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мəліметтері бойынша 2012 жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының егіс алқабы 21,5 млн. га, 2011 жылғы деңгейден 1,4 %-ға артық. Дəнді дақылдар алқабы 2011 жылмен салыстырғанда 45,0 мың га-ға ұлғайды (0,3 %-ға), бидай алқаптары 360 мың га-ға кеміді. Сонымен қатар, 2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы мынадай дақылдардың алқаптары ұлғайтылды: жаздық арпа – 294,0 мың га-ға, жүгері – 2,3 мың га-ға, дəнді бұршақ дақылдары – 34,2 мың га-ға, сафлор – 20,5 мың га-ға, рапс – 71,1 мың га-ға, соя – 11,5 мың га-ға, зығыр – 93,2 мың га-ға, көкөнісбақша дақылдары – 13,2 мың га-ға, картоп – 5,6 мың га-ға, жемшөптік дақылдар – 220,4 мың га-ға, жемісжидек пен жүзім – 3,5 мың га-ға, жабық топырақтағы көкөністер – 211,3 мың га-ға. Астықтың жалпы жиналымы 2012 жылы өңдеуден кейінгі салмақта 8,6 ц/га өнімділігімен 12,9 млн. тоннаны құрады. 2012 жылы облыстық ауыл шаруашылығы басқармаларының мəліметтері бойынша ылғал ресурстарын үнемдеу технологиялары 12,4 млн.га алқабында (75,5 % астық алқабы) қолданылып, 2011 жылдың деңгейінен 7 %-ға артық, тамшылап суарудың алқаптары 28,1 мың га-ға жетіп, 2011 жылдың деңгейінен 63,4 %-ға артық болды. Майлы дақылдардың жалпы жиналымы 976,8 мың тоннаны құрады, бұл өсімдік майына ішкі қажеттілікті 197 %-ға қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Көкөніс дақылдарына ішкі қажеттілік 178 %-ға, картоппен – 265 %-ға жабылады (ағымдағы жылы осы дақылдар бойынша жалпы жиналым 6,0 млн. тоннадан астам құрады (картоп – 3,1 млн. тонна, көкөніс – 3,0 млн. тонна). 2012 жылы жабық топырақтағы көкөністер алаңы 504,9 га құрады, оның ішінде жоғары технологиялық жылыжайлар 20,9 га алып жатыр. Бұл ретте жалпы жиналым 60,2 мың тонна құрады, бұл маусым аралық кезеңіндегі елдің ішкі қажеттілігін 66 %-ға қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Негiзгi проблемаларды талдау Өсімдік шаруашылығында мынадай өзекті мəселелер бар: табиғи-климаттық жағдайларға жоғары тəуелділік, тұқымдық материалдың төмен сапасы, сақтау қуаттарының тапшылығы, ауыл шаруашылығы өндірушілері білімінің жетіспеушілігі жəне агротехнологияларды енгізудің төмен деңгейі, көктемгі-дала жəне жинау жұмыстарын жүргізу үшін қаражаттың жетіспеушілігі, қажетті өтімділігі жоғары кепілдік мүліктің болмауы, АШТӨ қаржы институттары алдындағы жоғары кредиттік қарыздары. Гидрогеологиялық-мелиоративтік қызметтің жағдайы суармалы жерлердің мониторингін жүргізу үшін жетіспейтін қаржыландырумен сипатталады. Қолда бар автокөліктер мен бұрғылау құралдары 80 %-дан астам тозумен сипатталады, дəл осындай жағдайда компьютерлік жəне офистік техника, сондай-ақ арнайы дала жəне лабораториялық жабдықтар. Соңғы жылдары материалдық-техникалық жабдықталудың бағдарламасы бойынша активтерді сатып алудың қаржыландырылуы тоқтатылған. Қызмет жұмыскерлері еңбек ақысының төмен болуына байланысты кадрлардың жетіспеушілігі байқалуда жəне ротация жүргізілмейді. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Өсімдік шаруашылығында орын алып отырған өзекті мəселелерді шешу жəне сектордың тартымдылығын арттыру мақсатында АШТӨ (игілік алушының) өсімдік шаруашылығының өнімін өндіру кезіндегі шығыстарын субсидиялау арқылы мемлекеттік қолдау жалғастыратын болады. Осылайша, өндірістік процесте қажет тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында жеміс-жидек саябағын жəне жүзімдіктерді отырғызу жəне өсіру құнын, көктемгі-дала жəне жинау жұмыстарын жүргізуді субсидиялау жалғасады. АШТӨ өсімдік шаруашылығы өнімдерінің түсімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған ісшараларды жүргізуге ынталандыру мақсатында минералды тыңайтқыштар мен гербицидтердің экономикалық қолжетімділігін арттыруға бағытталған мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру, сондай-ақ тұқымдардың сорттық жəне егістік сапаларының сараптамасын қамтамасыз ету жоспарланған. Республиканың астық нарығының дамуын ғылыми негізделген нормалар бойынша қажетті көлемдегі дəнді дақылдар тұқым шаруашылығының дамуын ынталандырды. Сонымен қатар, қатты бидай, сыра қайнатуға арналған арпа, бұршақ, жарма, майлы дақылдар, қант қызылшасы сияқты дақылдар бойынша элиталық тұқым өндірісінің деңгейі оларға деген сұранысты қанағаттандырмайды. Тұқым шаруашылығын дамыту мəселесінің маңыздылығы мен басымдылығын ескере отырып, оны субсидиялау жалғастырылатын болады. Отандық мақта талшығы жəне мақта шикізаты сапасының сараптамасы бойынша қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында сараптамалардың көрсетілген түрін жүргізуге субсидиялар бөлуді жалғастыру жоспарланып отыр. Сараптамалар өткізу өнімді сертификаттауға жəне оны анағұрлым қымбат бағаға сатуға мүмкіндік береді, ол АШТӨ жəне мақта шикізатын қайта өндірушілердің кірісін арттыруды қолдайды. Ауыл шаруашылығы дақылдарын суару үшін су жеткізу бойынша су жеткізушілерден алынған қызметтердің шығындарын өтеу мақсатында бекітілген суды қолдану лимитінің шеңберінде АШТӨ мемлекеттік қолдау жалғастырылатын болады. Бұл ретте, Қазақстан Республикасының жаңа бюджеттік саясатының тұжырымдамасын іске асыру мақсатында аталған іс-шараларды қаржыландыру жəне іске асыру жергілікті бюджеттер шығыстарының базасына берілді. Тиісінше аталған мемлекеттік қолдау шараларының тиімділік көрсеткіштері облыстардың аумақтарын дамыту бағдарламаларында көрініс табатын болады. Ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізудің саланы дамытуға əсер етудің сыртқы факторы ретінде табиғи-климаттық жағдайлардан жоғары тəуекелді ескере отырып, ауыл шаруашылығы өнімі өндірісінің тұрақтылығын кепілдендіру үшін өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру жүйесін одан əрі дамытудың қажеттілігі бар. Осыған байланысты, өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру жөніндегі қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында сақтандыру компаниялары төлеген сақтандыру төлемдерін субсидиялау нысанында АШТӨ-ні мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру жоспарланып отыр. АШТӨ-нің қаржыларға экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында ауыл шаруашылығы техникасын несиеге алу жəне оның лизингі бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау түрінде мемлекеттік қолдау көрсетілетін болады. Бұдан басқа, өндіріске енгізу үшін жоғары өнімді сорттарды анықтау мақсатында шаруашылыққұнды белгілер мен қасиеттер кешені бойынша ауыл шаруашылығы дақылдарының ең жақсы сорттарын анықтай отырып, отандық жəне шетелдік селекциядағы жаңа сорттардың шаруашылық пайдалылығына мемлекеттік сынаулар мен патент қабілеттілігіне сараптама жүргізу жалғастырылатын болады. Сонымен қатар, жерлерді ұтымды жəне тиімді қолдану жəне топырақтың құнарлылығын арттыру мақсатында топырақтың агрохимиялық құрамын анықтау бойынша қызмет көрсету жалғастырылатын болады. Суармалы жерлерді қолдану тиімділігін арттыру мақсатында жəне мелиоративтік жағдайын жақсарту үшін жердің тұздану дəрежесін диагностикалау үшін құралдар мен заманауи əдістерді, картаға түсіру жəне жайғастыру жүйесін қолдану, спутниктік ақпаратты қолдану арқылы мониторинг жүргізу қажет. Болашақта, республиканың суармалы жерлерінің мониторингін қамту арқылы (2,1 млн. га алқапта) гидрогеологиялық-мелиоротивтік қызмет аймағын кеңейту жоспарланып отыр. Жас мамандар ағынының жалақы деңгейіне тікелей тəуелділігін ескере отырып, азаматтық қызметкерлердің (ауыл шаруашылығы қызметкерлері үшін) еңбекақы жүйесін жетілдіру қажеттілігі бар. Мал шаруашылығы. 2012 жылы үй шаруашылығындағы жалпы мал басынан ірі қара мал басының жалпы салмағы 72,3 %-ды құрады, ауыл шаруашылығы кəсіпорындарында – 6,8 %, шаруа фермерлік шаруашылықтарында – 30 %, қойлар мен ешкілер саны бойынша – тиісінше 65,1 %; 4,6 % жəне 30,3 %; жылқылар – 58,9 %; 6,2 % жəне 34,9 %; шошқалар – 66,5 %; 22,7 % жəне 10,8 %; түйелер – 60,9 %; 9 % жəне 30,1 %; құстар – 38,1 %; 60,9 % жəне 1 %. 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда ірі қара малдың саны 0,2 %-ға төмендеп, 5690,0 мың басты; тиісінше қой мен ешкі – 2,5%-ға жəне 17633,3 мың бас; шошқалар – 14,3 %-ға жəне 1031,6 мың басты; түйелер – 4,9 %-ға жəне 164,8 мың басты құрады. Сонымен қатар, жылқы саны 4,9 %-ға артты жəне 1686,2 мың басты, құстар 1,8 %-ға жəне 33474,0 мың басты құрады. Бұл ретте, төмендеу жеке қосалқы шаруашылықтарда ғана байқалады. 2012 жылдың қорытындылары ауыл шаруашылығы құрылымдарындағы ауыл шаруашылығы жануарларының саны мен мал шаруашылығы өнімі өндірісінің оң серпінін көрсеткен. Осылайша, 2011 жылмен салыстырғанда ІҚМ саны 18,9%-ға, жылқы – 15,7 %-ға, қой – 3 %-ға, ешкі – 3,4 %-ға, құс – 6,6 %-ға өсті. 2012 жылы сойыс салмақта ет өндірісі 934,1 мың тоннаны құрады жəне 2011 жылмен салыстырғанда 0,6%-ға төмендеді, сүт тиісінше – 4851,6 мың тоннаға немесе 7,3 %-ға, жұмыртқа – 3673,5 млн. данаға немесе 1,2%-ға, жүн – 38,4 мың тоннаға немесе 0,1 %-ға. Бұл ретте, агроқұрылымдарда 2012 жылы мал мен құстың барлық түрлерін союға өткізу сойыс салмақта 12,7 %-ға ұлғайып, 259,4 мың тоннаны, сүт тиісінше 14,6 %-ға жəне 710,4 мың тоннаны құрады. Сонымен бірге, мал мен құстың өнімділігі артуда. 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда ауыл шаруашылығы құрылымдарында 1 сиырға шаққандағы орташа сүт сауылымы 359 кг-ға ұлғайып, 5654 кг құрады. 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша асыл тұқымды мал шаруашылығының базасын 581 шаруашылық субъектілері ұсынған. Оның ішінде ауыл шаруашылығы жануарларының асыл тұқымды төлін өсіру жəне сатумен 557 субъекті, оның ішінде 42 асыл тұқымды зауыт жəне 515 асыл тұқымды шаруашылық айналысады. Ауыл шаруашылығы жануарларын өндіргіштердің тұқымдарын өндірумен жəне сатумен асыл тұқымды мал шаруашылығы саласындағы 24 субъекті, соның ішінде 2 асыл тұқымды жəне 22 дистрибьютерлік орталық айналысады. (Жалғасы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 17-бетте).

Сонымен бірге, республиканың мал шаруашылығы əлі де ауыл шаруашылығы жануарларының генетикалық əлеуетінің төмен деңгейімен сипатталады. 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша республикада асыл тұқымды ірі қара мал басының үлес салмағы жалпы мал басының 8,2 %-ын, қой – 14,0 %-ын, шошқа – 19,1 %-ын, жылқы – 6,8 %-ын, түйе – 10,6 %-ын жəне құстар – 11,8 %-ын құраған. Негiзгi проблемаларды талдау Мал шаруашылығы өнімінің үлкен үлесі халықтың жеке қосалқы шаруашылықтарында өндірілетініне байланысты мал шаруашылығы саласы жануарлардың төмен генетикалық əлеуеті, күтіп-бағудың заманауи технологияларының жəне басқа технологиялардың аз қолданылуы сияқты сипаттамаларға ие, бұл төмен өнімділікке жəне өнімнің төмен сапасына əкеліп соғады, ішкі нарықтағы артып отырған сұранысты қамтымай, мал шаруашылығы өнімінің өзіндік құнының жоғары болуына жəне бəсекеге қабілеттіліктің төмендеуіне апарады, импортқа тəуелділіктің қалыптасуына алып келеді. Сонымен қатар, жануарларды суаруға арналған су көздерінің қолжетімсіз болуына байланысты табиғи жайылымдардың əлеуеті пайдаланылмайды. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Мал шаруашылығы саласын дамыту жəне тауар өндірушілерді өндірісін технологиялық жаңғыртуға ынталандыру, сондай-ақ өндірілген мал шаруашылығы өнімдерінің көлемі мен сапасын арттыру мақсатында мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілерді мемлекеттік қолдауды жалғастыру ұсынылады. Мемлекеттік қолдау ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің (игілік алушылардың) мал шаруашылығы өнімдерін өндіруге жұмсалатын шығындарын өтеуге бағытталатын болады. Асыл тұқымды малдардың үлес салмағын арттыру жəне ауыл шаруашылығы жануарларының өнімділік сапасын ұлғайту мақсатында тауар өндірушілердің асыл тұқымды материал (малдар, тұқымдар жəне эмбриондар) сатып алу бойынша шығындарын өтеу жалғастырылатын жəне ауыл шаруашылығы жануарларының сапалық құрамы мен тұқымдық сапаларын жақсартумен айналысатын тауар өндірушілерге асыл тұқымды аналық басты жəне асыл тұқымды тұқымдық бұқаларды күтіп-бағу бойынша, сондай-ақ селекциялық жəне асыл тұқымдық жұмыстар жүргізу бойынша шығындарын субсидиялау түрінде қолдау көрсетілетін болады. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді мемлекеттік қолдау қой шаруашылығын, жылқы шаруашылығын, түйе шаруашылығын жəне құс шаруашылығын дамытуға да таралатын болады, бұл ауыл шаруашылығы жануарларының жалпы табынындағы асыл тұқымды мал басының үлесін ұлғайту үшін жағдай жасайды жəне олардың өнімділігін арттырады. Отандық құс фабрикаларына асыл тұқымдық материал (тəуліктік балапан жəне инкубациялық жұмыртқа) сатып алу бойынша қолдау көрсетілетін болады. Бұл ретте, Жаңа бюджеттік саясат тұжырымдамасының ережелерін іске асыру мақсатында аталған ісшараларды іске асыру жергілікті бюджет шығындарының базасына берілді. Тиісінше аталған мемлекеттік қолдау шаралары тиімділігінің көрсеткіштері облыс аумақтарын дамыту бағдарламаларында көрсетілетін болады. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге қаржының экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында кредиттер бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау түрінде мемлекеттік қолдау көрсетілетін болады. Бұдан басқа шалғайдағы мал шаруашылығын дамыту жəне жайылымдық учаскелерді қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз ету мақсатында ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің шығындарын инвестициялық субсидиялау енгізілетін болады. АӨК өнімінің өндірісі жəне оны қайта өңдеу. 2012 жылы азық-түлік өндірісінің көлемі ақша түрінде 833 млрд. теңгені құрап, 2011 жылмен салыстырғанда 2,9 %-ға өсті. 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда ұн, жарма, өсімдік майы, өңделген сүттің, ірімшік пен сүзбенің, қышқыл сүтті өнімдер, шұжық өнімдері мен етті консервілердің өндірісі өсті. Елдің ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу жəне тамақ өнеркəсібінің өнімдері бойынша сыртқы саудадағы тауар айналымының көлемі 2012 жылы 4057,3 млн. АҚШ долларын құрады, бұл 2011 жылғы көлемнен (3 838,5 млн. АҚШ доллары) 5,7 %-ға артық. Бұл ретте ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу жəне тамақ өнеркəсібінің өнімдері бойынша экспорт көлемі 11,5 %-ға (1001,8-ден 1117,1 млн. АҚШ долларына дейін) артты. Атап айтқанда, ұн экспортының көлемі 18%-ға, өсімдік майлары мен макарон өнімдері 2 есе, маргарин 2 %-ға жəне қышқыл сүт өнімдері 34 %-ға артты. 2012 жылы импорт көлемі 2011 жылмен салыстырғанда 3,6 %-ға артты жəне 2 940,2 млн. АҚШ долларын құрады. Импорттың нақты негізгі көлемі негізінен КО елдерінен жəне алыс шетелден əкелінетін жеміс-көкөніс консервілеріне, сүт өнімдеріне, құс етіне, кондитерлік өнімдерге тиесілі. Негiзгi проблемаларды талдау Қайта өңдеу секторын дамытуды бəсеңдететін негізгі факторлар шикізаттың төмен сапасы жəне тапшылығы, сауда-логистикалық инфрақұрылымның жəне шикізатты дайындау, тасымалдау жəне сақтау бойынша логистиканың дамымауы, қайта өңдеу кəсіпорындары жабдықтарының сапалық жəне табиғи тозуы, шикізатты сатып алуға айналым қаражатының болмауы болып табылады. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу саласында отандық өнім сапасын арттыру, азықтүлік тауарларының түр-түрін кеңейту жəне сол арқылы Кеден одағы бойынша біздің негізгі сауда серіктестерімен бəсекелестікке тең жағдайлар жасау үшін өндірісті техникалық жəне технологиялық қайта жарақтау бойынша жұмыс жалғастырылатын болады. Осыған байланысты, негізгі жəне айналым құралдарын сатып алу үшін алынған кредиттердің сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау арқылы ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеу кəсіпорындарын мемлекеттік қолдау жалғастырылады. АӨК техникалық қамтылуы. Ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер соңғы бес жылда озық шетелдік өндірушілердің барынша өнімділігі жоғары техникаларын сатып алуда. 2012 жылы 1,0 мыңнан астам астық жинайтын комбайн, 1,8 мың трактор, 203 егіс кешені сатып алынған. Бұл ретте 2012 жылы жалпы жаңарту пайызы шамамен 1,6 %-ды, оның ішінде: комбайндар – 2,3 %-ды, трактор – 1,2 %-ды, егіс кешендері – 7 %-ды, дестелегіш – 1,9 %-ды құрады. Нəтижесінде 2012 жылы ауыл шаруашылығы өндірісін энергиямен қамтамасыз ету 2002 жылмен салыстырғанда 19,6 %-ға өсті жəне егіндіктің 100 гектарына 168 жылқы күшін немесе 125 кВт құрады. Негiзгi проблемаларды талдау Машиналар мен жабдықтардың абсолютті санының өсу серпініне қарамастан, Қазақстан Республикасындағы ауыл шаруашылығы техникасы паркінің 80 %-ы тозған. Пайдаланудың нормативтік мерзімі 8-10 жыл кезінде 80 %-дан астам астық жинау комбайндары мен тракторларының орташа пайдаланылған жылы 13-14 жылды құрайды, 71 % астық жинау комбайндары, 93 % трактор мен 95% тұқым себетін машина есептен шығаруға жатады. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Ауыл шаруашылығы техникасының паркін жаңарту жəне кеңейту мақсатында ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу үшін АӨК субъектілеріне берілген лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялау арқылы АШТӨ мемлекеттік қолдау жалғастырылатын болады. АӨК ғылыми қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің (бұдан əрі – ҚР АШМ) құрылымында 2007 жылы «ҚазАгроИнновация» Акцмонерлік қоғамы (бұдан əрі – «ҚазАгроИнновация» АҚ) құрылған болатын, оның құрамына салалық ғылыми-зерттеу ұйымдары мен ауыл шаруашылығы тəжірибелік станциялары енген. 2009 жылдан бастап «ҚазАгроИнновация» АҚ құрамында білімді тарату жүйесі, технологияларды коммерциялаудың салалық офисі, «Асыл-Түлік» асыл тұқымды мал шаруашылығының республикалық орталығы жəне «Бастау» баспасы қызмет етуде. Ғылыми зерттеулерді қаржыландыру көлемі соңғы үш жылда орта есеппен жылына 3,3 млрд. теңгені құрады, бұл саланың жалпы өнімнің 0,17-0,25 %-ын құраған болатын. Селекциялық жəне биологиялық (физиологиялық-биохимиялық, биотехнологиялық, иммунологиялық, технологиялық) зерттеулерді, кең экологиялық сортты сынауды жүргізу нəтижесінде Қазақстанның ғылыми-зерттеу ұйымдары ауыл шаруашылығы дақылдарының 39 сорты мен гибридін жасап, мемлекеттік сорт сынауға берді. Отандық селекция сорттары егілген дəнді дақылдар егістік алқабының үлесі жалпы егіс алқабынан 42,1 %-ды немесе 6,8 млн. га құрады. Қазақ ақ басты тұқымының 3 зауыттық желісі, жылқының Мерген, Сарыайғыр, Палуанторы мен Баумұғалжар тұқымының 4 зауыттық желісі, тез жетілетін жартылай биязы жүнді қазақ етті қойларын (ҚЕТЖ) зауыттық түрі, 208 үлгіде түрлі түсті елтірі тұқымды қойлардың дезоксирибонуклеиндік қышқылы (ДНҚ) көзінің коллекциялық банкі, 3 құрама жемнің рецепті, сүйрікке арналған құрама жемнің 1 рецептурасы жасалды. Ветеринария саласында 2 жуушы-залалсыздандырушы құрал, 5 емдеу-алдын алу дəрі-дəрмегі əзірленді. Жануарларды гельминтологиялық зерттеу бойынша 5 ұсыным, 1 практикум шығарылды. Кадрлар даярлау. АӨК кадрларының даярлығы 18 мамандық бойынша 10 жоғары білім беру мекемесінде жəне 25 мамандық бойынша 168 техникалық жəне кəсіптік білім берудің ауылдық білім беру мекемесінде жүргізіледі. Агрономдар, зоотехниктер, ветеринариялық-санитариялық дəрігерлер мен фельдшерлер, фермерменеджерлер, инженер-механиктер, ет жəне сүт өнімдерінің, астықты қайта өңдеу жəне нан пісіру өнеркəсібінің инженер-технологтары, техник-технологтар, техник-электриктер, техник-жерге орналастырушылар, шебер-жөндеушілер, электромонтерлер, тракторист-машинистер жəне тағы басқа мамандықтар ең көп қажет етіледі. Негiзгi проблемаларды талдау Қазақстанның аграрлық ғылымының қазіргі жай-күйі жеткіліксіз қаржыландырумен, ғылыми əзірлемелерді енгізудің қиындығымен, білім тарату жүйесінің жеткіліксіз дамуымен, алдыңғы қатарлы шетелдік технологиялар трансфертінің дамымаған деңгейімен, инновацияларды енгізудің бастапқы сатыларында қолжетімді қаржыландырудың жоқтығымен, инновациялық əзірлемелерге деген дамымаған сұраныспен жəне т.б. сипатталады. Бұдан басқа, аграрлық сала үнемі жоғары кəсіптік мамандардың жетіспеушілігін сезеді. Ол, ең алдымен, саланың ерекшелігіне байланысты. Біріншіден, сала жалақысы ең төменгілердің қатарында (Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мəліметтері бойынша 2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ауыл шаруашылығындағы орташа айлық жалақының мөлшері 36332 теңге, өнеркəсіпте 93043 теңге, жалпы республика бойынша 77482 теңге). Екіншіден, ауылдық жерлердің əлеуметтік инфрақұрылымы қалалықтан айтарлықтай артта қалуда. Үшіншіден, ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің еңбек жағдайлары басқа сала қызметкерлерінің еңбегінен анағұрлым қиындау. Осы аталған себептер аграрлық мамандықтар түлектерінің жұмысқа орналасуының төмен деңгейіне себепші болды. Негiзгi iшкi жəне сыртқы факторларды бағалау Агробизнес субъектілерін қазіргі заманға сай технологияларға жəне АӨК-тегі озық ғылыми əзірмелерге қол жеткізу мақсатында аграрлық ғылымды реформалау бойынша жұмыс жалғастырылатын болады. Реформалаудың нəтижесі ретінде АӨК-тегі генерация жəне бəсекеге қабілетті инновацияларды таратудың тұрақты жүйесін құру болып табылады. Мемлекет тарапынан ғылыми зерттеулер нəтижелерінің нəтижелілігін, тиімділігін жəне бəсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында қажетті ұйымдық жағдайлар құрылады жəне отандық аграрлық ғылымды реформалауды аяқтау жəне оны əрі қарай дамыту үшін қаржылық ресурстар бөлінеді. АӨК-тегі инновацияларды құру жəне енгізу саласында мемлекеттік-жекешелік əріптестікті дамыту мақсатында аталған салаға жеке инвестицияларды тарту үшін жеке инвестициялар үлесін қарқынды ауыл шаруашылығы бар елдердің деңгейіне дейін жүйелі арттыру. Білім беру қызметтерінің жəне аграрлық ғылым нəтижелерінің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында ғылыми əзірлемелерді енгізу бойынша жұмыс субсидиялар түрінде агробизнесті мемлекеттік қолдауды жүзеге асыруды болжайды. АӨК субъектілері мен мемлекеттік құрылымдар, аграрлық ғылым мен кəсіптік білім беру жүйесі арасында тиімді кері байланысты қолдау мақсатында білімді тарату жүйесі шеңберінде АШТӨ тегін консультациялық көмек көрсету жалғастырылатын болады. Кадрларды даярлау агроөнеркəсіптік саламен сабақтас екенін жəне ҚР Білім жəне ғылым министрлігінің құзыретіне кіретінін ескере отырып, ҚР АШМ Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігіне АӨК мамандықтары бойынша аграрлық секторды кадрлармен қамтамасыз ету мониторингіне сəйкес жыл сайын ағымдағы оқу жылына арналған мемлекеттік білім беру тапсырысын қалыптастыру үшін кадрлар қажеттілігі туралы өтінім жолдайды.

8 наурыз 2014 жыл

Фитосанитариялық қауіпсіздік. Қазақстан Республикасындағы фитосанитариялық қауіпсіздік деңгейі қанағаттанарлық күйде, Қазақстаннан өсімдік шаруашылығы өнімдерін шығаруға тыйым салу жағдайларының саны төмен. Негiзгi проблемаларды талдау Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамытудың түйінді проблемалары карантиндік объектілерді айқындау жөніндегі мониторингтік іс-шаралардың жəне зертханалық сараптамалардың ескірген əдістері мен жеткіліксіз деңгейі, фитосанитариялық қауіпті жүйелі талдаудың болмауы, фитосанитариялық қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік мекемелердің төмен жарақталуы болып табылады. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында заманауи жабдықтарды қолдана отырып, карантиндік, ерекше қауіпті жəне зиянды организмдердің дамуы мен тарауының мониторингін уақтылы жүргізу, олардың таралу болжамын жасау, карантиндік зиянды организмдердің таралу ошақтарын оқшаулау мен жою жөніндегі жəне зиянды, əрі ерекше қауіпті организмдерге қарсы күрес жөніндегі ісшараларды өткізу үшін олардың таралу координаталарын айқындау қажет. Ветеринариялық жəне азық-түлік қауіпсіздігі. 2012 жылы өткір жұқпалы аурудың 166 ошағы тіркелді. 2011 жылмен салыстырғанда тіркелеген ошақ саны төмендеу үрдісіне ие жəне 61 ошаққа төмендеді (227 ошаққа қарсы 166 ошақ тіркелді). Құтыру ошағы санының 43 ошаққа, эмкардың 15 ошаққа, пастереллездің 9 ошаққа, листериоздің 3 ошаққа төмендеуі байқалып отыр. Негiзгi проблемаларды талдау Ветеринариялық жəне азық-түлік қауіпсіздігі жүйесін дамытуды бірқатар факторлар бəсеңдетеді. Олар ветеринария саласындағы заңнамалық базаның жетілмегендігі, ветеринария саласының институционалдық жетілмегендігі, ветеринарлық жүйені өрістетудің жəне жабдықтаудың кемшілігі, ветеринарлық ісшараларды жүргізудің төмен сапасы, халықаралық стандарттарға сай келмеуі жəне халықаралық ұйымдармен əлсіз интеграция. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау Ветеринариялық зертханалар қызметін халықаралық стандарттар талаптарына сəйкестендіру мақсатында 2007 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін зертханалардың құрылысы мен материалдықтехникалық жағдайын жаңарту бойынша жұмыс жүргізілуде. Осылайша, бүгінгі күні 48 нысан пайдалануға берілді, оның ішінде 11 облыстық, 37 аудандық ветеринариялық зертханалар. Сатып алынатын ветеринариялық препараттар мен диагностикумдардың сапасын қамтамасыз ету жəне оларға деген талапты күшейту мақсатында, атап айтқанда 2011 жылы кейбір диагностикумдарды сатып алу халықаралық талаптарды ескере отырып сатып алынды. Дүниежүзілік сауда ұйымына жоспарланып отырған кіру АШТӨ-ден халықаралық тамақ қауіпсіздігі стандарттарына сəйкес келетін сапалы жəне қауіпсіз өнімді жеткізуді талап етеді. Осыған байланысты, халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық шеңберінде заңнамалық база жетілдіріледі, жануарлардың ауруларына қарсы күрес стратегиялары қайта қаралады, ауруларды бақылау, қадағалау жəне мониторинг үшін ықпалдастырылған ақпараттық жүйесі бар зертханалардың кең таралған желісі құрылатын болады. Бұдан басқа, алдын алу іс-шараларын жүргізу тиімділігінің негізіне халықаралық стандарттарға сəйкес келетін ветеринариялық диагностикалық жəне иммундық алдын алу препараттарын қолдану жүйесі, оның ішінде əлемнің жетекші өндірушілері қатысатын отандық биоөнеркəсіпті кезең-кезеңімен дамыта отырып GMP/GLP алынатын болады.

1-стратегиялық бағыт. Агроөнеркəсіптік кешенді дамыту. 1.1-мақсат. Қазақстан Республикасы АӨК субъектілерінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдайлар жасау Осы мақсаттарға қол жеткiзуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары 001, 023, 074, 212, 224, 225, 227.

2 статдеректер статдеректер статдеректер статдеректер

есептiк деректер 6. Азық-түлік тауарлары ресурстарының статдеректер жалпы көлеміндегі отандық өндірістің үлесі 7. Ауыл шаруашылығы дақылдарының статдеректер егістік алқаптарының өсуі 8. Дəнді дақылдардың өнімділігі статдеректер 9. Суаруға арналған судың шығындары есептiк деректер 10. Республикадағы судың орташа суару есептiк нормасы деректер 11. Тамшылап суарудың жүйесі мен есептiк басқа суды сақтау технологиялары деректер енгізілген суармалы жерлердің үлесі 12. Қайта өңдеудің үлесі: есептік жолмен ет сүт томаттар Дүниежүзілік 13. Дүниежүзiлiк экономикалық форумның Бəсекеге қабiлеттiлiктің экономикалық форумның жаһандық индексінің рейтингіндегi есебі «Аграрлық саясаттың ауыртпалығы» көрсеткіші бойынша Қазақстан Республикасының позициясы Дүниежүзілік 14. Дүниежүзiлiк экономикалық экономикалық форумның Бəсекеге қабiлеттiлiктің жаһандық индексінің рейтингіндегi форумның есебі «Мемлекетік органдар қабылдаған шешімдердің айқындығы» көрсеткіші бойынша Қазақстан Республикасының позициясы Дүниежүзілік 15. Дүниежүзiлiк экономикалық экономикалық форумның Бəсекеге қабiлеттiлiктің жаһандық индексінің рейтингіндегi форумның есебі «Мемлекетік қызметкерлердің шешімдеріндегі фаворитизм» көрсеткіші бойынша Қазақстан Республикасының позициясы Дүниежүзілік 16. Дүниежүзiлiк экономикалық экономикалық форумның Бəсекеге қабiлеттiлiктің форумның жаһандық индексінің рейтингіндегi «Саясаткерлерге қоғамдық сенімділік» есебі көрсеткіші бойынша Қазақстан Республикасының позициясы

Өлшем бiрлiгi

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 3 4 5 өткен жылға 81,2 103 %-бен өткен жылға 72,4 106 %-бен өткен жылға 96,2 102,5 %-бен мың теңге 410,9 515

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 88 110 103

2017 жыл 9 104

2018 жыл 10 10

79,1

116

103,3

102

103

99,5

108,4

150

105,5

106

720

750

800

900

1000

млрд. АҚШ 3,1 доллары % 73

1,7

1,6

1,7

1,8

1,9

2

75

76

80

80

80

80

млн.га

21,5

21,5

21,8

22

22,2

22,4

22,6

ц/га м3/т

8,6 1250

11,5 1250

11,6 1000

11,7 750

11,9 650

12 600

12,1 550

м3/га

9200

9200

9180

9120

9100

9080

8900

%

3,5

4

4,5

7

8

9

10

25 36 11 40

26 38 12 39

27 40 12,5 39

28 42 13 38

29 44 13,5 38

30 45 14 37

%

24 34,4 10 рейтингтегі 48 орын

Ақпарат көзi

рейтингтегі 32 орын

29

28

27

26

25

24

рейтингтегі 91 орын

77

76

75

74

73

72

рейтингтегі 37 орын

35

34

33

32

31

30

Өлшем бiрлiгi

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 74 73

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 74 74 80

2017 жыл 9 85

2018 жыл 10 90

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзiмi 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 X X Х Х Х

1 1. Өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру кезінде сақтандыру төлемдерінің субсидиялануын жүзеге асыру

1.1.2-міндет. Кредиттер мен лизингтің экономикалық қолжетімділігін арттыру Өлшем Есепті бiрлiгi кезең 2012 2013 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Лизингті қоса алғанда, сыйақы есептiк деректер млрд. 100 мөлшерлемесін субсидиялау есебінен АӨК теңге субъектілеріне берілген кредиттер сомасы 2. Кредит берілген агроөнеркəсіптік кешені есептiк деректер бірлік 2245 400 субъектілерінің саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

Ақпарат көзi

1 1. АӨК субъектілеріне негізгі жəне айналым құралдарын толықтыруға берілген кредиттер мен лизинг бойынша сыйақы мөлшерлемелерін өтеу 2. АӨК субъектілерін қолдау жөніндегі іс-шараларды жүргізу мақсатында мамандандырылған ұйымдарға кредит беруді қамтамасыз ету

Жоспарлы кезең 2014 жыл 6 92,8

2015 жыл 7 92,8

2016 жыл 8 95,3

2017 жыл 9 747,2

2018 жыл 10 886,8

585

695

821

-

-

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 Х Х Х Х

2018 жыл 6 Х

Х

-

Х

Х

-

1.1.3-міндет. Қаржылық сауықтыру. Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

Нысаналы индикаторлар (қол жеткiзудiң соңғы мерзiмiн (кезеңiн) көрсете отырып)

5

6

Х Х Х Х

Х Х Х Х

Х Х Х Х

Х Х Х Х

Х Х Х Х

Х

Х

Х

Х

Х

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Карантиндік жəне ерекше қауіпті зиянды есептiк коэффи- 1,02 организмдердің таралу қаупінің коэффициенті деректер циент 2. Өндірісі халықаралық стандарттар бойынша есептiк % 7 сертификатталған ветеринариялық препараттарды деректер пайдалана отырып, жануарлардың аса қауіпті ауруларына диагностикалық зерттеулердің үлесі 3. Мониторингтік зертханалық зерттеулерге есептiк % ұшырайтын тамақ өнімдерінің үлесі деректер

Ақпарат Өлшем көзi бiрлiгi

Жоспарлы кезең 2014 жыл 6 1

2015 жыл 7 0,98

2016 жыл 8 0,96

2017 жыл 9 0,94

2018 жыл 10 0,92

40

40

40

80

80

0,02

0,02

0,02

0,27

0,32

1.2.1-міндет. Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

Ақпарат көзi

1 1. Аса қауіпті зиянды организмдер бойынша анықталған алаңдармен салыстырғанда алаңдардың химиялық өңдеулермен қамтылуы, оның ішінде зиянкестер астық аурулары

Өлшем Есепті бiрлiгi кезең 2012 2013 жыл жыл 3 4 5

2 есептiк деректер

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 6 7 8 9 10

% 100 64,9

100 37,5

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

100 100 100 100 31,5 21,2 35,3 100 жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5

1 1. Аса қауіпті зиянды зиянкестерге, ауыл шаруашылығы дақылдарының аурулары Х мен карантиндік объектілерге қарсы химиялық күресті жүргізу 2. Аса қауіпті зиянды зиянкестерді, ауыл шаруашылығы дақылдарының аурулары Х мен карантиндік объектілерді анықтау бойынша маршруттық зерттеулерді жүргізу 3. Фитосанитариялық қауіпсіздік саласындағы ведомстволық бағынысты ұйымдардың зиянкестерді, арам шөптерді жəне өсімдіктер ауруларын зерттеу Х жөніндегі зертханаларын қазіргі заманғы жабдықтармен жарақтандыруды іске асыру Ақпарат Өлшем Есепті көзi бiрлiгi кезең 2012 2013 жыл жыл 2 3 4 5 есептiк % 25 деректер

1 1.Өндірісі халықаралық стандарттар бойынша сертификатталған жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы иммунопрофилактикалық ветеринариялық препараттарды қолданудың үлесі (оның ішінде өндірісі GMP) Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

1 1. Өндірісі халықаралық стандарт бойынша сертификатталған ветеринариялық препараттарды пайдалана отырып, инфекцияларға жануарлардың аса қауіпті ауруларына диагностикалық зерттеулер жүргізу 2. Жергілікті деңгейде эпизоотияға қарсы іс-шаралар жүргізу 3. Ветеринария бойынша референттік зерттеулер жүргізу 4. Ветеринариялық зертханаларды материалдық-техникалық жабдықтауды қамтамасыз ету 5. Жануарлардың аса қауіпті аурулары бойынша инфекциялардың ошақтарын уақтылы анықтау, оқшаулау жəне сауықтыру 6. Өндірісі халықаралық стандарт бойынша сертификатталған жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы ветеринариялық препараттар сатып алуды қамтамасыз ету 7. ҚР АШМ ведомстволық бағынысты ұйымдарын материалдық-техникалық жарақтау 8. Тамақ өнімдеріне жануарлардан алынатын өнімдерде қалдық заттардың бар-жоғына мониторинг жүргізу

100 100 2018 жыл 6

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Жоспарлы кезең 2014 жыл 6 30

2015 жыл 7 30

2016 жыл 8 30

2017 2018 жыл жыл 9 70 70

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 Х Х Х Х

2018 жыл 6 Х

Х Х Х

Х Х

Х Х

Х Х

Х Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

1.2.3-міндет. Ауыл шаруашылығы дақылдарын мемлекеттік сорттық сынау тиімділігін арттыру Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

Ақпарат Өлшем Есепті көзi бiрлiгi кезең 2012 2013 жыл жыл 2 3 4 5 есептiк дана 1418 1286 деректер

1 1. Сапасы бойынша неғұрлым өнімді жəне бағалы сорттарды анықтау бойынша сорттық сараптама саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

1 1. Ауыл шаруашылығы дақылдарын сорттық сынау бойынша қызметтер көрсету

Ақпарат көзi

Өлшем бiрлiгi

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 0,02

1 2 3 1. АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру есептiк млрд. шеңберінде қарыздар бойынша пайыздық деректер теңге ставканы субсидиялау көлемі Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

1 1. АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру жөніндегі бағыт шеңберінде кредиттік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша пайыздық ставканы субсидиялауды жүзеге асыру

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 14,6 19,3 17,9

2017 жыл 9 9,6

2018 жыл 10 7,9

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 Х Х Х Х Х

1.1.4-міндет. Білім беру қызметтерінің, аграрлық ғылым нəтижелерінің жəне консультациялық қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

Ақпарат көзi

1 1. Білім тарату жүйесінің қызметтерімен қамтылған АӨК субъектілерінің саны

2 есептiк бірлік деректер

Өлшем Есепті кезең бiрлiгi 2012 2013 жыл жыл 3 4 5 2375

Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

5675

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8

2017 жыл 9

2018 жыл 10

2625

2625

2625

2625

2625

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл

Ақпарат көзi

Өлшем бiрлiгi

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 1,5 3,5

1 2 3 1. Жыртылған жерлерді агрохимиялық байқап есептiк млн.га тексеру ауданы деректер Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

Жоспарлы кезең 2014 жыл 6 1149

2015 жыл 7 1149

2016 жыл 8 1149

2017 жыл 9 1149

2018 жыл 10 1149

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 Х Х Х Х

2018 жыл 6 Х

Жоспарлы кезең 2014 жыл 6 3,5

2015 жыл 7 3,5

2016 жыл 8 3,5

2017 жыл 9 3,5

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Топырақтардың агрохимиялық құрамын айқындау жөніндегі ғылыми-əдістемелік Х Х Х Х қызмет көрсету

2018 жыл 10 3,5

2018 жыл 6 Х

1.2.5-міндет. Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын сақтау жəне жақсарту Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

1 2 3 1. Сақтандырумен қамтылған егістік есептiк % алқаптарының үлесі деректер Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

4

1.2.4-міндет. Ауыл шаруашылығына агрохимиялық қызмет көрсетудің тиімділігін арттыру

Нысаналы индикаторларға қол жеткiзудің жолдары, құралдары жəне əдiстерi 1.1.1-міндет. Өсімдік шаруашылығындағы сақтандырудың экономикалық қолжетімділігін арттыру Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

3

1.2-мақсат. АӨК субъектілерін мемлекеттік қамтамасыз ету жүйелерін дамыту. Осы мақсаттарға қол жеткiзуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары 201, 214, 215, 216.

Тікелей нəтижелер көрсеткіштері

3.1-бөлiм. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелердiң көрсеткiштерi

Ақпарат көзi

2

1.2.2-міндет. Ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту

3-бөлiм. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелердiң көрсеткiштерi

Нысаналы индикаторлар (қол жеткiзудiң соңғы мерзiмiн (кезеңiн) көрсете отырып) 1 1. Ауыл шаруашылығының жалпы қосылған құны 2. Өсімдік шаруашылығы өнімдері өндірісінің өсуі 3. Мал шаруашылығы өнімдері өндірісінің өсуі 4. Ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі 5. АӨК экспортының көлемі

1 1. АӨК ғылыми қамтамасыз етуді жүзеге асыру, оның ішінде: - бағдарламалық-нысаналы - гранттық қаржыландыру - базалық қаржыландыру 2. Білім тарату жүйесін дамытуды жүзеге асыру 3. АӨК субъектілерін ақпараттық–консультациялық қамтамасыз етуді жүзеге асыру

Ақпарат көзi

Өлшем бiрлiгi

Есепті кезең 2012 2013 жыл жыл 4 5 1611,4 1474

1 2 3 1. Суармалы жерлердi агромелиоративтiк есептiк мың га зерттеу деректер Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар

1 1. Жердi, суармалы суды тиiмдi жəне ұтымды пайдалану, тұзданудың, сортаңданудың, тұзданудың жəне ирригациялық эрозияның алдын алу жəне суармалы жерлерге керi əсерлердi жұмсартуға бағытталған ұсыныстар мен iс-шаралар əзiрлеу

Жоспарлы кезең 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 6 7 8 1474 1474 1474

2017 жыл 9 1474

2018 жыл 10 1474

жоспарлы кезеңде iске асырудың мерзімі 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 Х Х Х Х Х

3.2. Мемлекеттiк органның стратегиялық бағыттары мен мақсаттарының мемлекеттiң стратегиялық мақсаттарына сəйкестiгi Мемлекеттiк органның стратегияСтратегиялық жəне (немесе) бағдарламалық құжаттың атауы лық бағыттары мен мақсаттары 1 2 1-стратегиялық бағыт. Агроөнеркəсiптік кешенді дамыту. 1.1-мақсат. Қазақстан Республикасы Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ə.Назарбаевтың 2010 жылғы 29 АӨК субъектілерінің бəсекеге қаңтардағы «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа қабілеттілігін арттыру үшін жағдай мүмкiндiктерi» атты Қазақстан халқына Жолдауы; Қазақстан Республикасының жасау Президентi Н.Ə.Назарбаевтың 2011 жылғы 28 қаңтардағы «Болашақты бірге қалаймыз!» атты Қазақстан халқына Жолдауы; Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ə.Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Əлеуметтікэкономикалық жаңарту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы; Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2010 жылғы 19 1.2-мақсат. АӨК субъектілерін наурыздағы № 958 Жарлығымен бекiтiлген Қазақстан Республикасын үдемелi мемлекеттік қамтамасыз ету индустриялық-инновациялық дамыту жөнiндегi 2010 - 2014 жылдарға арналған жүйелерін дамыту. мемлекеттiк бағдарлама, Агроөнеркəсіптік кешен қызметкерлерінің республикалық форумы; Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 ақпандағы № 151 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының агроөнеркəсіп кешенін дамытудың 2013-2020 жылдарға арналған «Агробизнес-2020» бағдарламасы.

4-бөлiм. Функционалдық мүмкiндiктердi дамыту Мемлекеттік органның стратегиялық бағытының, мақсатының жəне міндетінің атауы 1-стратегиялық бағыт. Агроөнеркəсiптік кешенді дамыту 1.1-мақсат. Қазақстан Республикасы АӨК субъектілерінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдай жасау 1.1.1-міндет. Өсімдік шаруашылығындағы сақтандырудың экономикалық қолжетімділігін арттыру 1.1.2-міндет. Кредиттер мен лизингтің экономикалық қолжетімділігін арттыру 1.1.3-міндет. Қаржылық сауықтыру 1.1.4-міндет. Білім беру қызметтерінің, аграрлық ғылым нəтижелерінің жəне консультациялық қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру 1.2-мақсат. АӨК субъектілерін мемлекеттік қамтамасыз ету жүйелерін дамыту. 1.2.1-міндет. Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту 1.2.2-міндет. Ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту 1.2.3-міндет. Ауыл шаруашылығы дақылдарын мемлекеттік сорттық сынау тиімділігін арттыру 1.2.4-міндет. Ауыл шаруашылығына агрохимиялық қызмет көрсетудің тиімділігін арттыру 1.2.5-міндет. Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын сақтау жəне жақсарту

Мемлекеттік органның стратегиялық бағытын іске асыру Іске бойынша іс-шаралары жəне мақсаты асырылу кезеңі Қазақстан Республикасы жоғары басшылығының 2014-2018 бақылаудағы актілері мен тапсырмаларының орындалу жылдар мониторингін жүргізу Бюджеттік өтінімдерді қалыптастыру кезінде Министрлік пен ведомствоға қарасты мекемелер қолданатын барлық қолданыстағы тиесілілік нормаларының, шығындар нормаларының тексерісін жүргізуді қамтамасыз ету Перспективалы қызметкерлердің мансап бойынша көтерілуін қамтамасыз ету Бос əкімшілік лауазымдарға арналған конкурстар өткізу Мемлекеттік қызметкерлерді бекітілген лимит бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясына біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау курстарына жіберу Мемлекеттік қызметкерлерді бекітілген лимит бойынша біліктілікті арттыру курстарына жіберу «Əкімшілік рəсімдер туралы» 2000 жылғы 27 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес ҚР АШМ сайтындағы бөлімдер бойынша ақпараттың толық жəне сапалы болуын қамтамасыз ету Жеке жəне заңды тұлғаларға ҚР АШМ көрсететін мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің автоматтандырылуын жүргізу АӨК-тегі нормативтік құқықтық актілердің құқықтық мониторингін жүргізуді қамтамасыз ету Ұсынылған заңға тəуелді нормативтік құқықтық актілердің жобаларына сапалы құқықтық сараптама жүргізілуін қамтамасыз ету (Жалғасы 19-бетте).


(Жалғасы. Басы 17-18-беттерде).

Бюджеттік шығыстар көлемі

5-бөлiм. Ведомствоаралық өзара iс-қимыл Қол жеткізу үшiн ведомствоаралық өзара iс-қимылды талап ететін мiндеттер көрсеткiштерi

Ведомство- Мемлекеттiк орган жүзеге асыратын аралық өзара шаралар iс-қимыл жүзеге асырылатын мемлекеттiк орган 1 2 3 1-стратегиялық бағыт. АӨК-ті дамыту 1.2-мақсат. АӨК субъектілерін мемлекеттік қамтамасыз ету жүйелерін дамыту 1.2.1-міндет. Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін Жергілікті Аса қауіпті, зиянды организмдер дамыту атқарушы санын қауіпсіз деңгейге Тікелей нəтиже көрсеткіші 1. Аса қауіпті зиянды органдар (экономикалық зияндылық шегінен организмдер, оның ішінде зиянкестер мен астық төмен) дейін төмендету үшін аурулары бойынша анықталған алаңдармен химиялық өңдеулер жүргізуді салыстырғанда алаңдардың химиялық өңдеулермен қамтамасыз ету. қамтылуы 1.2.2-міндет. Ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін Жергілікті Ветеринариялық-санитариялық дамыту атқарушы жəне диагностикалық iс-шараларды Тікелей нəтиже көрсеткіші 1. Өндірісі халықаралық органдар уақтылы жүргiзу арқылы халықты стандарттар бойынша сертификатталған жануарлардың жəне жануарлар əлемiн адамдар, аса қауіпті ауруларына қарсы иммунопрофилактикалық жануарлар жəне құстар үшiн ортақ ветеринариялық препараттарды қолданудың үлесі аурулардан қорғауға бағытталған (оның ішінде өндірісі GMP) іс-шаралар кешенін қамтамасыз ету.

6-бөлiм. Тəуекелдердi басқару Мүмкiн болатын тəуекелдiң атауы 1 əлемдiк қаржы дағдарысы

табиғи сипаттағы тəуекелдер (құрғақшылық, қатқақ, үсiк, жылудың жетiспеушiлiгi, артық ылғалдану, бұршақ, нөсер жаңбыр, боран, дауыл, су тасқыны, сел, жаһандық жылыну)

Тəуекелдердi басқару жөнiндегi шаралар қабылданбаған жағдайда мүмкiн болатын салдарлар

Тəуекелдердi басқару жөнiндегi iс-шаралар

2 Сыртқы тəуекелдер Стратегиялық жоспардың мына нысаналы индикаторлары мен тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізбеу: 1. Карантиндік жəне ерекше қауіпті зиянды организмдердің таралу қаупінің коэффициенті. 2. Лизингті қоса алғанда, сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау есебінен АӨК субъектілеріне берілген кредиттер сомасы. 3. АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру шеңберінде қарыздар бойынша пайыздық ставканы субсидиялау көлемі. 4. Аграрлық ғылым нəтижелерінің білім беру жəне консультациялық қызметтерімен қамтылған АӨК субъектілерінің саны. 5. Аса қауіпті зиянды организмдер, оның ішінде зиянкестер мен астық аурулары бойынша анықталған алаңдармен салыстырғанда алаңдарды химиялық өңдеулермен қамту. 6. Өндірісі халықаралық стандарттар бойынша сертификатталған ветеринариялық препараттарды қолдана отырып, жануарлардың аса қауіпті ауруларына диагностикалық зерттеулердің үлесі. 7. Өндірісі халықаралық стандарттар бойынша сертификатталған жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы иммунопрофилактикалық ветеринариялық препараттарды қолданудың үлесі (оның ішінде өндірісі GMP). 8. Жыртылған жерлерді агрохимиялық байқап тексеру ауданы. 9. Ең өнімді жəне бағалы сорттарды айқындау бойынша сорттық сараптама саны. 10. Суармалы жерлердi агромелиоративтiк зерттеу

3

Iшкi тəуекелдер Стратегиялық жоспардың мына нысаналы индикаторлары мен тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізбеу: 1. Сақтандырумен қамтылған егістік алқаптарының үлесі

Əлемдiк қаржы дағдарысы орын алса мынадай баламалы іс-шаралар жүзеге асырылатын болады: 1) аумақтық тұрақтандыру қорларында азық-түлік тауарларының қорларын қорғау; 2) Экпортқа арналған астықты тасымалдау кезіндегі көліктік шығындарды субсидиялау, сондай-ақ «Дағдарысқа қарсы көп деңгейлі ден қоюдың қадамдық жоспары» Қазақстан Республикасының Үкіметі отырысының 2013 жылғы 17 қыркүйектегі № 36 хаттамасымен мақұлданған өзге де шаралар Өсiмдiк шаруашылығында қолайсыз табиғат құбылыстарынан мiндеттi сақтандыруды мемлекеттiк қолдау. АШТӨ алдында сақтандыру жағдайлары бойынша өз мiндеттемелерiн жүзеге асырған сақтандыру компанияларына сақтандыру төлемдерiнің 50 %-ына кепiлдiк берілуін қамтамасыз ету.

7-бөлім. Бюджеттік бағдарламалар Бюджеттік бағдарламалар Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

19

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

001 «Ауыл шаруашылығы саласындағы жоспаралау, реттеу, басқару»

Бекітілген штат санына сəйкес ҚР АШМ-нің орталық аппараты мен аумақтық органдарын ұстау. Ғылыми негiзделген ауыл шаруашылығы технологияларын жəне ауыл шаруашылығы өнiмiн өңдеу технологияларын қолдану, ауыл шаруашылығы мен оған қызмет көрсететiн инфрақұрылымның тиiмділігiн арттыру, бəсекеге қабiлеттi өнiм шығару, бюджеттiк қаржыландыруды оңтайландыру мақсатында АӨК-ті нормативтiк-əдiстемелiк қамтамасыз ету. АӨК субъектiлерiне өтеусiз негiзде ақпарат ұсыну, сондай-ақ АӨК субъектілері арасында бiлiмдердi тарату процестерiн ұйымдастыру Бюджеттік мазмұнына мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарламаның байланысты туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланаБюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің бірлігі кезең жылдың тын жыл атауы жоспары 2012 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері адам 6 011 4134 4134 4134 4134 Агроөнеркəсіптік кешенді жəне аграрлық ғылымды дамыту саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ететін орталық аппараттағы жəне аумақтық орган аппаратындағы мемлекеттік қызметшілердің саны Біліктілікті арттыру курстарынан өткен адам 1 693 1 121 1 008 1 008 1 008 мемлекеттік қызметкерлердің саны бірлік 1 Ауыл шаруашылығы өндірісінің əлемдік даму үрдісін анықтау, Қазақстанда өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімін өткізудің əлеуетті нарықтарын айқындау жəне аграрлық сектордың маңызды салаларын мемлекеттік қолдау шараларын жетілдіру бойынша талдамалық зерттеулер жүргізу (1, 2-кезең ) Қазақстан Республикасының азық-түлік бірлік 1 қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ұзақ мерзімді шаралары мен тетіктерін əзірлеу Ақпараттық технологияларды дамыту бірлік 1 тұжырымдамасын əзірлеу Республика аумақтарының ресурстық бірлік 1 1 əлеуетін бағалау көрсетіле1 Қазақстан Республикасында АӨК дамыту тін қызмет жөніндегі 2013-2020 жылдарға арналған бағдарламаны (Агробизнес – 2020) іске асыру аясында жобаларды басқару жөніндегі көрсетілетін қызметтер бірлік 1 Қазақстан Республикасы аумағында қабылданған стандарттарға жəне олардың ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сəйкестікке «e-Agriculture» АӨК салаларын Бірыңғай автоматтандырылған басқару жүйесіне (бұдан əрі – БАБЖ) аттестаттау мен аудит жүргізу Ұсынымдар, нормативтер, стандарттар, тақырып 14 39 22 нұсқаулықтар мен əдiстемелер сатып алу Ауылдық ақпараттық-консультациялық бірлік 160 160 160 160 160 орталықтар саны Өтеусiз негiзде ақпаратпен қамтылған АӨК бірлік 60 000 60 000 60 000 60 000 60 000 субъектiлері «Дербес қызмет көрсету» қызметін алған адам 10 000 10 000 11 000 11 000 11 000 АӨК субъектiлерінің саны Семинарларда оқытылған тыңдаушылар адам 2375 2 625 2 625 2 625 саны: адам 2375 3 300 ғылыми-практикалық етті бағыттағы мал шаруашылығы бойынша Етті жəне сүтті мал шаруашылығын бiрлiк 120 100 100 100 жүргізудің негіздері бойынша шетелдік сарапшыларды тарта отырып консалтингтік көрсетілетін қызметтермен қамтылған АШТӨ саны Түпкі нəтиже көрсеткіштері БАБЖ жобасының іске асырылу ауқымы % 100 Өтеусiз негiзде ақпаратпен қамтылған АӨК % 30,3 30,3 субъектiлерінің (қызмет ететін АӨК субъектілерінің жалпы санынан) үлесi Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бір мемлекеттік қызметшіні ұстауға мың теңге 1 854,4 2 164 арналған шығындар Бір мемлекетік қызметшіні оқытуға арналған 39 50,1 шығындар

30,8

30,8

30,8

1 910,8 1 909,9 1 909,9 46,3

46,3

46,3

мың теңге 11 973 10 764 412 359

9 582 495

9 254 502

9 254 502

Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

023 «АӨК субъектілерін қолдау жөніндегі іс-шараларды жүргізу үшін «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ кредит беру» АӨК субъектілерін қолдау жөніндегі іс-шараларды жүргізу мақсатында, оның ішінде АӨК субъектілерінің көктемгі-егіс жəне егін жинау жұмыстарын жүргізуін несиелеу үшін, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алуды жүзеге асыру арқылы кейіннен АШТӨ қаржыландыру жəне айналым қаражатын толықтыру үшін мамандандырылған ұйымдарды несиелеу Бюджеттік мазмұнына бюджеттік кредиттер беру бағдарламаның байланысты түрі іске асыру тəсіліне жеке байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланаБюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің бірлігі кезең жылдың тын жыл атауы жоспары 2012 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері АӨК субъектілерін несиелеу АШТӨ 2 245 400 585 695 821 Түпкі нəтиже көрсеткіштері Өсімдік шаруашылығында несие % 14,3 9,2 5 5 5 ресурстарына қажеттілікті қанағаттандыру Дақылдар өсірілетін егіс алаңдарының млн. га 4 1,9 0,6 0,6 0,6 алқабы Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бюджеттік шығыстар көлемі мың теңге 80 000 60 000 40 000 40 000 40 000 000 000 000 000 000 Бюджеттік бағдарлама Сипаттау Бюджеттік бағдарламаның түрі

074 «ҚР АШМ-нің күрделi шығыстары» Күрделi жөндеудi қамтамасыз ету, орталық аппаратты жəне оның аумақтық бөлiмшелерiн материалдық-техникалық жарақтандыру мазмұнына байланысты күрделi шығыстарды жүзеге асыру

іске асыру тəсіліне байланысты ағымдағы/даму өлшем Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы бірлігі

есепті кезең

1 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Материалдық-техникалық жай-күйі жақсартылатын мекемелер саны Серверлік үй-жайды жаңғырту Түпкі нəтиже көрсеткіштері Мекемелердің жалпы санынан материалдықтехникалық жарақтануы жақсартылатын ұйымдардың үлесі Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Көрсетілген бір қызметтің орташа шығыны: - материалдық-техникалық жарақтандыру бойынша - серверлік үй-жайды жаңғырту бойынша

2

2012 жыл 3

бірлік

63

Бюджеттік шығыстар көлемі

мың теңге

Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

жеке ағымдағы ағымдағы жоспарлы кезең жылдың жоспары 2013 жыл 2014 2015 2016 жыл жыл жыл 4 5 6 7 33

35

16

16

100

100

48,5

48,5

жобаланатын жыл 2017 2018 жыл жыл 8 9

қызмет 1 %

100

мың теңге

2 063,5 8 477

150 038 75 017

75 060

Сипаттау

ҚР АШМ-нің ведомстволық бағыныстағы мемлекеттiк мекемелерi мен ұйымдары үшiн үй-жайларды, ғимараттарды жəне құрылыстарды материалдық-техникалық жарақтау, күрделi жөндеу, сатып алу Бюджеттік мазмұнына күрделi шығыстарды жүзеге асыру бағдарламаның түрі байланысты іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланаБюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы бірлігі кезең жылдың тын жыл жоспары 2012 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Материалдық-техникалық жай-күйi бірлік 13 4 5 жақсартылатын ұйымдар саны Жарақтандырылған аудандық ветеринариялық бiрлiк 37 зертханалар саны Негiзгi құралдарға жатқызылып сатып бірлік 458 589 397 алынатын техника мен тауарлар саны Сатып алынатын материалдық емес активтер бірлік 27 77 15 саны Түпкі нəтиже көрсеткіштері Ұйымдардың жалпы санынан материалдық% 24,5 36,3 45,4 техникалық жарақтануы жақсартылатын мекемелердiң үлесi Жалпы салынған ветеринариялық зерхана% 32,1 лардың халықаралық талаптар мен стандарттарға сəйкес жабдықталған санының үлесі Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Көрсетiлген қызмет бiрлiгiне орташа шығындар: мың бiр ұйымды материалдық-техникалық жарақтау теңге 51 895,4 222 679,2 143 429 бойынша бір ветеринариялық зерхананы материалдық31 900 техникалық жарақтау бойынша Бюджеттік шығыстар көлемі мың 674 2 240 980 717 145 теңге 640,2 212 «АӨК саласындағы ғылыми зерттеулер мен іс-шаралар»

Ауыл шаруашылығы өндірісіне енгізу үшін егіншілік жəне өсімдік шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау жəне олардың карантині, ауыл шаруашылығын мелиорациялау, тауарлық балық шаруашылығы, мал шаруашылығы, ветеринария, механикаландыру, ауыл шаруашылығы өнімін өңдеу жəне сақтау, АӨК экономикасы саласында бəсекеге қабілетті ғылыми-техникалық өнімдер əзірлеу. Бюджеттік мазмұнына мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарламаның байланысты туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланаБюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы бірлігі кезең жылдың тын жыл жоспары 2012 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл

4

5

басым бағыт

5

5

5

бірлік

39

28

33

бірлік

8

4

5

бірлік

45

13

27

атауы

5

8

9

бірлік

6

7

тех. құжаттама

15

7

9

бірлік бірлік бірлік

5 40 18

6 54 25

10 65 32

%

42,1

42,2

47,9

млн. га 12,4

11,8

12,6

бірлік бірлік

262 234

100 77

110 78

бірлік бірлік

2 823 700

600 90

750 130

мың теңге

3 326 643

3 365 387

5 254 578

мазмұнына байланысты

9

Өсімдік шаруашылығын дамыту. АШТӨ-ге төленген сақтандыру төлемдерi бойынша сақтандырушы шығындарының 50 %-ын өтеу арқылы өсiмдiк шаруашылығындағы мiндеттi сақтандыруды қолдау. Өсiмдiк шаруашылығындағы мiндеттi сақтандыруды мемлекеттiк қолдау үшiн Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiткен тəртiппен бюджет қаражатын басқару үшiн агент қызметтерiн төлеу. Мемлекеттiк азық-түлiк астығы резервiн жаңарту, мемлекеттiк өткiзiлетiн астық ресурстарын қалыптастыру жəне iшкi нарықты реттеу үшiн отандық АШТӨ-ден мемлекеттiк ресурстарға астық сатып алу, сондай-ақ мемлекеттiк азық-түлiк астығы резервiнiң астығын сақтау жəне орнын ауыстыру. мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету жеке ағымдағы

іске асыру тəсіліне байланысты ағымдағы/даму

Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы 1 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Жоғары өнімді жəне сапа жағынан құнды сорттарды селекциялық жетiстiктердiң мемлекеттiк тiзiлiмiне енгiзу мақсатында сорттарды сынау Негізгі агрохимиялық көрсеткіштер мен микроэлементтерге зерттелген ауыл шаруашылығы мақсатындағы өңделетін жерлер алқабы Ауыл шаруашылығы өндiрiсiн қамтамасыз ету үшiн агрометеорологиялық мониторинг бойынша ақпаратты алу Ауыл шаруашылығы жерлерiнiң жəне өсiмдiк шаруашылығы өнiмi көлемiнiң ғарыштық мониторингi бойынша ақпаратты алу Сақтандырылған алаңның жалпы алаңы Мемлекеттiк сатылатын астық ресурстарына астық сатып алу Республиканың астық қабылдау кəсiпорындарында сақтаудағы мемлекеттiк азық-түлiк астығы резервi астығының көлемi Бiр астық қабылдау кəсiпорнынан басқасына орны ауыстырылған мемлекеттiк азық-түлiк астығы резервi астығының көлемi Түпкі нəтиже көрсеткіштері Мемлекеттік сорт сынау нəтижесінде анықталған неғұрлым өнімді жəне құнды сорттар мен гибридтердің үлесі Ауыл шаруашылығы мақсатындағы өңделетін жерлердің агрохимиялық жағдайы туралы ақпараттық деректер банкі Сақтандырумен қамтылған егіс алаңдарының үлесі Азық-түлiк астығы мемлекеттiк резервiнің жаңартылу үлесi Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Көрсетілген қызметтің орташа құны: - ауыл шаруашылығы өндiрiсiн қамтамасыз ету үшiн агрометеорологиялық мониторинг бойынша - ауыл шаруашылығы жерлерiнiң жəне өсiмдiк шаруашылығы өнiмi көлемiнiң ғарыштық мониторингi бойынша Мемлекеттiк астық ресурстарына сатып алынатын астықтың (3-сыныпты жұмсақ бидайдың) 1 тоннасының орташа құны Азық-түлiк астығы мемлекеттiк резервiнiң 1 тоннасын айына сақтаудың орташа құны Азық-түлiк астығы мемлекеттiк резервiнiң 1 тоннасының орнын ауыстырудың орташа құны Бюджеттік шығыстар көлемі Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

8

64

Бюджеттік бағдарламаның түрі

077 «Салықтық жəне өзге де берешектерді өтеу»

Бюджеттік бағдарлама 201 «ҚР АШМ-нің ведомстволық бағыныстағы мемлекеттiк мекемелерiнiң жəне ұйымдарының күрделi шығыстары»

3

214 «Өсімдік шаруашылығын дамыту жəне азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету»

19 492 149 492 279 754

2

Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

4 286,8 4 688 4 691

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 16 қаңтардағы № 27 қаулысына сəйкес таратылатын ҚР АШМ «Көктал» РМҚК кредиторлық қарызын өтеу Бюджеттік мазмұнына мемлекеттің міндеттемелерін орындау бағдарламаның түрі байланысты жеке іске асыру тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму жобаланатын өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жыл Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы бірлігі кезең жылдың жоспары 2012 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Жалақы берешегін өтеу % 87,6 12,4 Түпкі нəтиже көрсеткіштері Таратылған кəсіпорындардың міндеттемелері % 12,6 88,3 бойынша кредиторлық қарызды төмендету Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бюджеттік шығыстар көлемі мың 6 172 46 535 теңге

Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

1 Тікелей нəтиже көрсеткіштері АӨК басым бағыттары бойынша ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу, оның ішінде: егіншілік, өсімдік шаруашылығы, өсімдіктерді қорғау жəне олардың карантині, ауыл шаруашылығын мелиорациялау, тауарлық балық шаруашылығы, ауыл шаруашылығы өнімін өңдеу жəне сақтау, мал шаруашылығы жəне ветеринарлық медицина, ауыл шаруашылығын механикаландыру, ауыл шаруашылығы экономикасы саласында Жасап шығару: - ауыл шаруашылығы жəне басқа да дақылдардың жаңа сорттары мен будандарын - генетикалық, биотехнологиялық, биохимиялық, физиологиялық жəне басқа да əдістерді қолдана отырып, ауыл шаруашылығы малдары, құс, балық, ара тұқымдарын, типтерін жəне топтарын, желілерін, микроағзалар штаммдарын шығару Егіншілік, өсімдіктерді қорғау жəне олардың карантині, ауыл шаруашылығын мелиорациялау, тауарлық балық шаруашылығы, мал шаруашылығы, ауыл шаруашылығын механикаландыру жəне электрлендіру, ауыл шаруашылығы өнімін өңдеу мен сақтаудағы технологиялар бойынша ұсынымдар əзірлеу Мал шаруашылығы үшін емдеу препараттары мен вакциналарын жасау Фитосанитарлық тəуекелділік талдау əзірленетін карантиндік зиянкес организмдер саны Ауыл шаруашылығы салалары үшін машина мен жабдықтардың жаңа үлгілеріне техникалық құжаттама əзірлеу Қорғау құжаттарын алу: өнертабысқа патенттер өнертабысқа инновациялық патенттер селекциялық жетістіктерге патенттер Түпкі нəтиже көрсеткіштері Астық дақылдарының жалпы егістік көлемінен отандық селекциядағы сорттардың шыққан астық дақылдары егіс алаңдарының үлесі АӨК-те ресурс жəне энергия үнемдейтін экологиялық қауіпсіз технологияларды енгізу Сапа көрсеткіштері Қорғау құжаттарына берілген өтінімдер саны Басылып шығарылған кітаптар, жинақтар, ұсынымдар саны Жарияланған ғылыми мақалалар саны оның ішінде шетелдік басылымдарда Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бюджеттік шығыстар көлемі

өлшем бірлігі есепті ағымдағы кезең жылдың жоспары 2012 2013 жыл жыл 2 3 4

жоспарлы кезең

жобаланатын жыл

2014 жыл 5

2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл 6 7 8 9

дана

1418

1286

1149

1149 1149

млн. га

1,5

3,5

3,5

3,5

3,5

ақпарат бірлігі 141

141

141

141

141

ақпарат бірлігі 23

24

24

24

24

мың га мың тонна

13,9 170,7

13,5 188,6

13,4 181,5

13,5 14,5 181,5 181,5

мың тонна

500,0

500,0

500,0

500,0 500,0

мың тонна

17

17

17

17

17

%

5,7

3,9

4,9

4,9

4,9

мың банкбірлік %

200,6

791,4

989,3

989,3 989,3

74

73

74

74

80

%

34,1

30

33

33

33

мың теңге

170,3

170,3

170,3

170,3 170,3

мың теңге

1 123,3 1 123,3

1 016

1 016 1 016

теңге

40 000 28 000

39 000 39 000

39 000

теңге

150

150

150

150

150

теңге

2 464

2 440

3 300

3 300 3 300

мың теңге

8 582 465,9

8 040 377

9 858 793

9 846 9 753 620 524

215 «Фитосанитариялық қауіпсіздіктікті қамтамасыз ету»

Аса қауіпті зиянды организмдер санын қауіпсіз деңгейге (экономикалық зияндылық шегінен төмен ЭЗШ) дейін төмендету үшін химиялық өңдеу жүргізу, зиянкестердiң, өсiмдiк ауруларының жəне арамшөптердiң пайда болуын, дамуын жүйелік бақылау, карантиндік зиянкестердiң, өсiмдiк ауруларының жəне арамшөптердiң таралуын оқшауландыру жəне жою, карантиндік, зиянды жəне аса қауіпті зиянды организмдердің жаппай даму жəне таралу ошақтарын барынша анықтау. Өсімдіктер карантині бойынша 4 мемлекеттік мекемені қаржыландыру жəне олар тарапынан карантиндік объектілердің түрлік құрамын анықтау, сараптама жəне карантиндік объектілермен (карантиндік зиянды организмдермен) жасырын дерттерін анықтау. Бюджеттік мазмұнына мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан туындайтын бағдарлабайланысты мемлекеттік қызметтерді көрсету маның түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланатын Бюджеттік бағдарлама бірлігі кезең жылдың жыл көрсеткіштерінің атауы жоспары 2012 жыл 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Өсімдіктер карантиніне мың 48,8 50 45,5 45,5 45,5 жатқызылған өнімдерден алынған сараптама үлгілерде табылған карантиндік объектілердің түрлік құрамын айқындауды жүргізу Ауыл шаруашылығы мың га 4 540,8 4 115,2 5 360,9 4 879 4 397,2 дақылдарының аса қауіпті зиянкестері мен ауруларына қарсы жəне карантиндік объектілерді химиялық өңдеу Өсімдіктерді қорғау жəне өсімдіктер карантині бойынша мониторингілеу іс-шараларын жүргізу: маршруттық байқаулар млн. га 117, 6 75,4 75,4 75,4 75,4 571 571 571 571 жүйелі байқаулар базалық шарушылықтар сорт 101 100 100 100 100 Егістік дақылдардың сорт үлгілерін егуді жəне оларға байқау үлгілері жүргізу

(Соңы 20-бетте).


20

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

(Соңы. Басы 17-19-беттерде). Дəнді дақылдардың ең жақсы үлгілерін қалыптастыру жəне республиканың ғылыми мекемелеріне беру Егістіктерді энтомологиялық, фитопаталогиялық, бактериологиялық, гербиологиялық бағалау Зерттеу, оның ішінде: - сорт үлгілері - əртүрлі жеміс-жидек дақылдарының жəне басқа дақылдардың тірі өсімдіктері Түпкі нəтиже көрсеткіштері Аса қауіпті зиянды организмдер бойынша анықталған алаңдармен салыстырғанда химиялық алаңдарды өңдеулермен қамту Карантиндік объектілер бойынша анықталған алаңдармен салыстырғанда химиялық алаңдарды өңдеулермен қамту Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Карантиндік жəне аса қауіпті организмдердің таралу мүмкіндігінің коэффициенті Бюджеттік шығыстар көлемі Бюджеттік бағдарлама Сипаттау

2

2

2

Жерді мелиорациялау саласындағы нормативтік-əдістемелік құжаттамаларды əзірлеу

мың үлгі

2,1

2

мың талдау

3,8

3,5

3,5

3,5

3,5

дана

307

270

275

280

280

дана

4 000

4 000

4 000

4 000

4 000

100

100

100

100

37,5 100

31,5 44,1

21,2 42,4

35,3 42,7

бірлік

5

5

5

47

45

45

45

129,7

152

162,8

162,8

162,8

Жерді мелиорациялау саласындағы мың теңге нормативтік-əдістемелік базаны əзірлеу бойынша жұмыстардың орташа құны

6 275,9

6 058,6

6 165,2

6 165,2

6 165,2

Бюджеттік шығыстар көлемі

249 772,3 254 424

1,04

1,02

1

0,98

Тиiмдiлiк көрсеткiштерi 1 гектар инженерлiк-дайындалған жердің мелиоративтiк жай-күйінің өлшемдерін негіздеу жəне бағалау бойынша шығындардың орташа өлшемдi құны

0,96

216 «Ветеринариялық іс-шаралар жəне тамақ қауіпсіздігін қамтамасыз ету»

мың бас

Жануарлардың аса қауіпті мың ауруларының диагностикасы, зерттеу профилактикасы, референциялардың мониторингі, зертханалық диагностика жəне Ұлттық микроағзалар штаммдары коллекциясын жүргізу жоспарланған іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз ету

41 3,5

43,5 2,5

0,02

0,007

8 5,8 0,7 0,06 0,5 0,02

0,1

0,013

77

77,8

92,3

мың зерттеу

4,4

8 5,8 0,7 0,06 0,5 0,02

8 5,8 0,7 0,06 0,5 0,02

92,3

92,3

4,4

теңге/ гектар

мың теңге

%

225 «АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру жөніндегі бағыт шеңберінде кредиттік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша пайыздық өтемақыны субсидиялау»

Сипаттау

Бюджеттiк бағдарламада: 1) АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру жөніндегі бағыт шеңберінде АШТӨ кредиттік жəне лизингтік міндеттемелері бойынша сыйақы өтемақысын арзандату; 2) оператор («Қазагромакетинг» АҚ) қызметінің құнын төлеу көзделедi.

Бюджеттік мазмұнына бағдарламаның байланысты түрі іске асыру тəсіліне байланысты

трансферттер мен бюджеттiк субсидиялар беру жеке

ағымдағы/даму

ағымдағы

Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы

1

өлшем есепті бірлігі кезең

2

40

40

25

30

30

30

%

0,02

теңге

теңге

теңге

0,02

жобаланатын жыл

2012 жыл

2013 жыл 2014 жыл

2015 жыл

2016 жыл

2017 2018 жыл жыл

3

4

5

6

7

8

АӨК субъектілерін қаржылай сауықтыру шеңберіндегі қарыздар бойынша пайыздық өтемақыны субсидиялау көлемі

млрд. теңге

0,02

14,6

19,3

17,9

Қаржылай сауықтыру процесіне енгізу үшін қаралған несиелік жəне лизингтік келісімшарттар саны

дана

11

100

80

50

9

млрд. теңге

3,7

64,7

153,7 163,7

АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру шеңберінде кредиттік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша пайыздық өтемақыны төмендету мөлшері

%

7

7

7

Бюджеттік шығыстар көлемі

мың теңге

39 369

14 700 19 470 18 070 000 136 136

Түпкі нəтиже көрсеткіштері АӨК субъектілерін қаржылай сауықтыру шеңберінде несиелік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша мерзімі ұзартылған міндеттемелердің сомасы (ұлғаю есебімен) Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi 7

Бюджеттік бағдарлама

227 «Ауыл шаруашылығын қолдауға берілетін несие (лизинг) бойынша сыйақы ставкасын өтеу»

Сипаттау

Бюджеттiк бағдарламада: 1) АӨК субъектілері үшін кредиттер жəне лизинг бойынша сыйақы өтемақысын арзандату; 2) оператор («Қазагромакетинг» АҚ) қызметінің құнын төлеу көзделедi.

Бюджеттік бағдарламаның түрі

мазмұнына байланысты

трансферттер мен бюджеттiк субсидиялар беру

іске асыру тəсіліне байланысты

жеке

ағымдағы/даму

ағымдағы есепті ағымдағы кезең жылдың жоспары

жоспарлы кезең

2012 жыл

2013 жыл

2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл

2

3

4

5

6

7

Қаржылық институттар беретiн кредиттер (лизинг) бойынша субсидияларды алуға арналған бағдарламаны іске асыруға қатысқан ауыл шаруашылығы өнiмiн өңдеуші кəсіпорындар саны

бірлік

92

100-108

Кредиттер жəне лизинг бойынша сыйақы ставкасын субсидиялау көлемі

мың теңге

6,5

6,5

6,6

92,5

92,5

93,9

1 %

ағымдағы жоспарлы кезең жылдың жоспары

Тікелей нəтиже көрсеткіштері

4,4

40

270 848 270 848 270 848

Бюджеттік бағдарлама

Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы

Түпкі нəтиже көрсеткіштері Диагностикалық зерттеулермен қамтылған аса қауіпті мал ауруларының үлесі Өндірісі халықаралық стандарт (GMP-стандартын қоса алғанда) бойынша сертификатталған жануарлардың ерекше қауіпті ауруларына қарсы қолданылатын иммундық-профилактикалық ветеринариялық препараттар үлесі Мониторингтік зертханалық зерттеулерге ұшырайтын тамақ өнімдерінің үлесі Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Диагностикалық зерттеулер жүргiзуге жұмсалатын шығындардың орташа құны: - серологиялық - бактериологиялық - вирусологиялық - паразитологиялық Мыналарға жұмсалатын шығындар: - ветеринариялық препараттың 1 дозасын сатып алу - ветеринариялық препаратты франко-қоймада сақтау (бір тəулікте) Референттік зерттеулер жүргiзу шығындарының орташа құны: - бактериологиялық - вирусологиялық (серологиялық) - молекулярлық-генетикалық - химикалық-токсикологиялық, биохимиялық - радиологиялық - патоморфолиялық - Ұлттық микроағзалар штаммдары коллекциясын жаңарту (белсендiлiгiн қолдау) бойынша - тамақ өнiмдерiнiң қауiпсiздiгiн мониторингілеу бойынша - ветеринариялық препараттардың сапасын мониторингілеу бойынша - жабайы фаунаны эпизоотиялық мониторингілеу бойынша Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша мониторингтік зерттеулер жүргізуге жұмсалатын шығындардың орташа бағасы - микробиологиялық - улы элементтердің рұқсат етілетін шекті концентрациясындағы санды айқындау (ауыр темірлердің тұзы) бойынша - улы элементтердің рұқсат етілетін шекті концентрациясындағы санды айқындау (ауыр темірлердің тұзы, диоксин жəне диоксин тектес заттар) бойынша - радиологиялық - паразитологиялық - ластаушы заттардың қалдық санын (гормондар жəне антибиотиктер) айқындау бойынша Бюджеттік шығыстар көлемі

мерекелер туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 20 қаңтардағы № 3827 Жарлығына сəйкес Отбасы күніне орай қорытындыланады. Конкурсты өткізудің мақсаттары: 1) отбасы институтын, адамгершілікті, руханилықты нығайту, жауапты ерлі-зайыптылықтың маңызын тану; 2) ата-аналардың бала тəрбиелеудегі жауапкершілігін арттыру; 3) отбасылық құндылықтарды, кəмелетке толған балаларының еңбекке қабілетсіз жəне егде жастағы ата-аналарына қамқор болуын дəріптеу, жəне кеңінен насихаттау; 4) қазақстандық отбасының жағымды имиджін насихаттау. 2. Конкурсқа отбасылар (бұдан əрі – үміткерлер) қатысады. Конкурс Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында ашық нысанда өткізіледі. 3. Конкурстың жеңімпаз отбасысы жалпыға ортақ интерактивті дауыс беру негізінде айқындалады. 4. Конкурсқа қатысуға мүшелерінің еңбектегі, спорттағы, шығармашылық, зияткерлік, ғылыми жетістіктері жоғары отбасылар жіберіледі. 5. Мыналар: 1) қызметі Қазақстан Республикасының аумағында тыйым салынған ұйымдардың құрамына кіретін (кірген) мүшелері бар; 2) бұрын сотталған мүшелері бар отбасылар конкурсқа қатыса алмайды.

Сапа көрсеткіштері

Ветеринариялық-профилактикалық жəне диагностикалық iс-шараларды уақтылы орындау арқылы Қазақстан азаматтарын жəне жануарлар əлемiн адамдар, жануарлар жəне құстар үшiн ортақ аурулардан қорғауға, республикада ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстардың жұқпалы аурулары бойынша тұрақты эпизоотиялық жағдайды сақтауға бағытталған ветеринариялық іс-шаралар кешені Бюджеттік мазмұнына байланысты мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарламатуындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету ның түрі іске асыру тəсіліне жеке байланысты ағымдағы/даму ағымдағы өлшем есепті ағымдағы жоспарлы кезең жобаланаБюджеттік бағдарлама бірлігі кезең жылдың тын жыл көрсеткіштерінің атауы жоспары 2012 жыл 2013 жыл 2014 2015 2016 2017 2018 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтиже көрсеткіштері Халықаралық эпизоотиялық бюро млн. 39,6 26 24,8 24,8 24,8 (ХЭБ) талаптарына сəйкес қазiргi зерттеу заманғы диагностикалық əдiстердi енгiзе отырып, мал бастарына диагностикалық зерттеулер жүргiзу Жануарлар мен құстардың аса қауiптi ауруларының профилактикасы үшiн млн. доза 123,4 121,3 134,1 134,1 134,1 ветеринариялық препараттарды сатып алу мен сақтау жəне мың литр 20 20 20 20 20 республикалық ветеринариялық препараттардың жəне дезинфекциялау құралдарының қорын толықтыру

өлшем бірлігі

жобаланатын жыл

8

9

Тікелей нəтиже көрсеткіштері

0,02

Түпкі нəтиже көрсеткіштері Республика бойынша өңдеуші кəсіпорындардың жалпы санына шыққанда субсидиялар алған кəсіпорындардың үлесі

%

Негізгі ауыл шаруашылығы техникасының паркін жаңарту (2001 жылы шыққан техниканы ескере отырып)

%

Лизингті қоса алғанда, сыйақы ставкаларын субсидиялау есебінен АӨК субъектілеріне берілген кредиттер сомасы

млрд. теңге

141,8 1 355,8 2 513,9 321

274 1 418,3 1 603,8 321

287 1 418,3 1 295 321

287 1 418,3 1 295 321

287 1 418,3 1 295 321

0,89-500

3-3 197

3-3 200

3-3 200

3-3 200

13 960

13 975

14 584

14 584

14 584

3 857,1

56 305

8 744

8 744

2 707,3 2 977,3 3 358,2

1 588 5 348 2 703

4 872 11 710

4 872 11 710

3 563,5 3 461,5 3 846,2

5 568 152 246

120 500

13 540

1

2

5 867

342 000

342 000

342 000

Бюджеттiк шығыстардың БАРЛЫҒЫ:

мың теңге

2 512

16 510

16 510

16 510

Ағымдағы бюджеттiк бағдарламалар Бюджеттiк даму бағдарламалары

4,6

5,1 50,9

Сапа көрсеткіштері Тиiмдiлiк көрсеткiштерi теңге

8 744

1 теңге бюджет субсидияларына қаржылық институттардың тартылған арзандатылған кредиттерінін саны

%

4 872 11 710

АӨК субъектілерінің кредиттік жəне лизингтік міндеттемелері бойынша пайыздық өтемақыны төмендету мөлшері Бюджеттік шығыстар көлемі

мың теңге

9,7

10,4 7

1 724 719

3 952 443

7

7

6 574 6 574 6 749 892 892 784

Бюджеттiк шығыстардың жиынтығы 15 468

15 468

өлшем бірлігі есепті 2012 жыл

15 468

ағымдағы жоспарлы кезең 2013 жылдың жоспары 2014 жыл 2015 жыл

2016 жыл

2017 жыл

2018 жыл

3

4

5

7

8

9

295 318 265,7

199 284 346

112 684 700 110 379 532 109 350 285

мың теңге

237 194 769,1

179 116 655

112 684 700 110 379 532 109 350 285

мың теңге

58 123 496,6

20 167 691

6

жобаланатын жыл

2. Конкурсты ұйымдастыру тəртібі 6. Конкурстың ұйымдастырушылары Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің жəрдемдесуімен Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі, жергілікті атқарушы органдар болып табылады. Конкурсты ұйымдастырушылар «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын ұйымдастыру жəне өткізу бойынша жұмысты үйлестіру мақсатында конкурсты дайындау жəне өткізу жөніндегі ұйымдастыру комитетін құрады. 7. Конкурс өткізу туралы хабарландыру наурыздың 15-31 аралығында республикалық жəне өңірлік бұқаралық ақпарат құралдарында орналастырылады. 8. Конкурс үш кезеңде өткізіледі. Бірінші кезең - аудандық (қалалық), екінші - өңірлік, үшінші - ұлттық. 9. Жергілікті атқарушы органдар өңірлік деңгейдегі «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсының жеңімпаздарын айқындау бойынша өңірлік, аудандық (қалалық) комиссиялар құрады, сондай-ақ комиссия туралы ережені жəне іріктеу критерийлерін бекітеді. 10. Конкурсқа қатысуға өтінім (осы Қағидаларға қосымшаға сəйкес нысан бойынша) аудандық (қалалық) комиссияға жыл сайын конкурстың басталғаны туралы көпшілікке жариялаған күннен бастап бір ай ішінде мынадай құжаттармен бірге беріледі: 1) ата-аналардың (қорғаншылардың, қамқоршылардың) жеке басын куəландыратын құжаттардың көшірмелері, балалардың туу туралы куəліктерінің көшірмелері; 2) асырап алушы (қорғаншы) отбасылар үшін - жергілікті уəкілетті органның кəмелетке толмаған балаға қорғаншылықты (қамқоршылықты) белгілеу туралы шешімінен үзінді көшірме; 3) неке қию туралы куəліктің көшірмесі (бар болса); 4) ата-аналарының біреуі қайтыс болған жағдайда, қайтыс болу туралы куəліктің көшірмесі - бар болса; 5) балаларды тəрбиелегені үшін алған көтермелеулердің, белгілі бір жетістіктері үшін алған көтермелеулердің бар екенін куəландыратын құжаттардың көшірмелері; 6) балалардың, ата-аналардың (қорғаншылардың, қамқоршылардың) жұмыс (оқу) орнынан анықтамалар жəне мінездемелер; 7) ұсынымдар (əріптестерінің, көршілерінің, достарының); 8) отбасы мүшелерінің еңбектегі, спорттағы, шығармашылық, зияткерлік, ғылыми жоғары жетістіктерін куəландыратын құжаттардың көшірмелері. Ұсынылатын құжаттардың көшірмелерін үміткерлер ұсынған түпнұсқалар негізінде аудандық (қалалық) комиссияның төрағасы куəландырады. 11. Құжаттарды көрсетілген мерзімнен кейін ұсынған үміткерлер конкурсқа қатысуға жіберілмейді. 12. Аудандық (қалалық) комиссияға ұсынылған құжаттар қайтарылмайды. 13. Ұйымдастырушылар: 1) барлық үміткерлерге тең жағдайды; 2) жеке құпия болып табылатын ақпараттың жасырын болуын; 3) конкурс нəтижелері туралы мəліметтердің ресми жарияланатын күнінен бұрын таралып кетпеуін қамтамасыз етеді. 14. Аудандық (қалалық) комиссия алынған ақпаратты жан-жақты тексергеннен кейін аудандар (қалалар) əкімдерімен келісілген екі қатысушының (отбасының) конкурстық материалдарын 15 мамырға дейін өңірлік комиссияларға жібереді. 15. Өңірлік комиссиялар бір үздік отбасын іріктеп алады, қажет болған жағдайда ұсынылған материалдарға қосымша тексеру жүргізіп, Астана, Алматы қалаларының жəне облыстардың əкімдерімен келісілген өз шешімдерін осы Қағидалардың 10-тармағында көзделген құжаттар топтамасымен бірге, жыл сайын 30 мамырға дейін «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсының лауреаты атағын беру жөніндегі комиссияға (бұдан əрі - комиссия) жібереді. 16. Өңірлік жəне аудандық комиссиялар үздік отбасыларды айқындау туралы шешім қабылдау кезінде мынадай критерийлерді басшылыққа алады: 1) отбасы мүшелері жетістіктерінің саны мен маңызы (отбасы тарихы визит карточкасы - таныстыру рəсімі); 2) отбасылық дəстүрлер жəне жəдігерлер; 3) отбасының рухани-адамгершілік кұндылықтары; 4) балаларының жетістіктері; 5) ата-аналарының үлгі тұтарлықтай жетістіктері; 6) өздерінің шыққан тегін білуі (шежіре - ру тарихы); 7) отбасы құрамы (отбасы мүшелерін саны – бір аумақта бірге тұрып жатқан бірнеше ұрпақтың өкілдері); 8) отбасының дарындары; 9) отбасының өмір сүру салты (саламатты өмір салты, бос уақыты жəне т.б.); 10) отбасының қоғамдағы беделі. 17. Комиссия өңірлік комиссиялардың ұсыныстарын алқалы түрде қарағаннан кейін 10 күн ішінде лауреат атағына үміткер отбасылар туралы бағдарламалар циклын əзірлеу үшін материалдарды Ұлттық телеарнаға жолдайды. 18. Жеңімпаздарды іріктеуге смс-хабарламалар жəне интернет-ресурс арқылы интерактивті дауыс беру жолымен елдің барлық тұрғындары белсенді түрде қатысады. Интерактивті дауыс беру 10 тамыздан басталады жəне 5 қыркүйекте аяқталады. 19. Комиссия интерактиві дауыс берудің қорытындысы бойынша конкурс жеңімпазын айқындайды. 20. Көрермендердің басым көпшілігі дауыс берген отбасыға «Мерейлі отбасы» лауреаты атағы, диплом мен ерекшелік белгісі (мүсінше) беріледі. 21. Конкурс лауреатын марапаттау рəсімі жыл сайын салтанатты түрде өткізіледі. 22. Конкурсқа қатысушылар туралы ақпарат өңірлік жəне республикалық бұқаралық ақпарат құралдарында, сондай-ақ конкурсты ұйымдастырушылардың интернет-ресурстарында орналастырылады. 23. Конкурс лауреаты атағын қайталап беруге жол берілмейді. 3. Ұйымдастыру комитетінің міндеттері 24. Ұйымдастыру комитеті ұйымдастырушылық, техникалық, қаржылық, шығармашылық мəселелерді, іс-қимылдарды немесе конкурсты дайындау жəне өткізу бойынша жұмыс бағыттарын келісу мəселелерін пысықтайды, сондай-ақ Ұйымдастыру комитеті мүшелерінің ұсыныстарын, қоғамдық бастамаларды қарайды. Ұйымдастыру комитетінің міндеттеріне мыналар жатады: 1) конкурстың басталуы туралы көпшілікке жариялау; 2) конкурстың іріктеу айналымына дайындық жəне оны өткізу бойынша ұйымдастыру жұмысын үйлестіру; 3) конкурстың имидждін жарнамалық науқанын бекіту; 4) конкурстың барлық кезеңдеріне дайындықты жəне өткізуді үйлестіру; 5) БАҚ-пен жұмыс; 6) конкурс бағдарламасына өзгерістер енгізу; 7) өңірлердегі конкурстың іріктеу айналымдарын өткізу қорытындылары туралы жергілікті атқарушы органдардың есептерін тыңдау; 8) конкурстың финалдық айналымына қатысуға өтінімдерді жинау, өтінімдерді рəсімдеу мен берілуінің конкурс талаптары мен шарттарына сəйкестігін тексеру; 9) алдын ала қарау үшін өтінімдерді өңдеу; 10)конкурстың қазылар алқасының құрамын құру жəне оның қызметін үйлестіру; 11) конкурстың финалдық айналымын, конкурс номинанттарын салтанатты түрде марапаттау рəсімін бақылау, ұйымдастыру жəне өткізу. «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларына қосымша

мың теңге

10 891 799,4

43 505 14 712

43 505 14 712

547 173

547 173

547 173

«1000 В дейінгі жəне 1000 В жоғары электр желілері жəне жылу желілерін қорғау ережелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 10 қазандағы №1436 қаулысының күші жойылды деп тану туралы

13 267 22 015 16 649

13 267 22 015 16 649

13 267 22 015 16 649

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «1000 В дейінгі жəне 1000 В жоғары электр желілері жəне жылу желілерін қорғау ережелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 10 қазандағы №136 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1997 ж., №46, 426-құжат) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

15 194 793 16 467 559

16 467 559

16 467 559

2013 жылғы 31 желтоқсан

Сипаттау

«Аймақтық гидрогеологиялық-мелиоративтiк орталық» РММ, «Қызылорда гидрогеологиялықмелиоративтiк экспедициясы» РММ, «Оңтүстiк Қазақстан гидрогеологиялық-мелиоративтiк экспедициясы» РММ-нің суармалы жерлерге мелиоративтiк iс-шаралардың орындалуы бойынша мемлекеттiк бақылау жүргiзуі, суармалы жерлердiң мелиоративтiк жай-күйiн сақтау жəне жақсарту жөнiнде ұсынымдар мен iс-шаралар əзiрлеу. «Қазагромелиосушар» республикалық əдiстемелiк орталығы» РММ-нің жер мелиорациясы саласындағы бiрыңғай республикалық нормативтiк-əдiстемелiк құжаттаманы əзiрлеу жəне ғылыми негiздеу жөніндегі жұмыстар жүргізуі мазмұнына байланысты

мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету

іске асыру тəсіліне байланысты

жеке

ағымдағы/ даму

ағымдағы

1

2

есепті кезең

ағымдағы жоспарлы кезең жылдың жоспары

жобаланатын жыл

2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл

2015 жыл

2016 жыл

2017 2018 жыл жыл

3

8

4

5

6

7

1 474

1 474

1 474

1 474

Тікелей нəтиже көрсеткіштері Суармалы жерлердi агромелиоративтiк зерттеу

мың гектар 1 611,4

№1582

9

Отағасының (əкесінің немесе анасының) деректері:

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

224 «Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын мониторингілеу жəне бағалау»

өлшем Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің бірлігі атауы

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсына қатысуға арналған өтінім

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

43 505 14 712

Бюджеттік бағдарлама

Бюджеттік бағдарламаның түрі

5

Жердi, суармалы суды тиiмдi жəне есептер мен 47 ұтымды пайдалану, тұзданудың, ұсынымдар сортаңданудың, тұзданудың жəне ирригациялық эрозияның алдын алуға жəне суармалы жерлерге керi əсерлердi жұмсартуға бағытталған ұсынымдар мен iс-шаралар əзiрлеу

мың теңге 5 357 743,8 6 184 468 9 061 817 8 419 958 8 708 872

Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін зерттеу бойынша жоспарланған іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз ету

5

Түпкі нəтиже көрсеткіштері

% 100 зиянкестер % астық аурулары 64,9 % 100

Алынған жəне жойылған: КҚМ ІҚМ құстар жылқы шошқа түйелер шығындарын өтеу

дана

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 5 наурыз

№181

Астана, Үкімет Үйі

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларын бекіту туралы «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 6 желтоқсандағы №250 өкімі 4-тармағының 1) тармақшасын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидалары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы №181 қаулысымен бекітілген «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсы (бұдан əрі – конкурс) өнегелі құндылықтарды жаңғыртуға жəне отбасы мен некенің (ерлі-зайыптылықтың) жағымды үлгісін таратуға, отбасы мəртебесін арттыруға бағытталған. Конкурс жылдың басында жарияланады жəне «Қазақстан Республикасындағы кəсіптік жəне өзге де

1. Т.А.Ə.____________________________________________________ 2. Жасы _____________________________________________________ 3. Білім Жынысы _____________________________________________ 4. Жұмысы __________________________________________________ 5. Тұрғылықты мекені ________________________________________ 6. Отбасы құрамы туралы мəліметтер ___________________________ 7. Отбасының (немесе отбасы мүшелерінің) немен жақсы атағы шыққан _________________________________________________________ 8. Наградаларының, марапаттарының болуы мен түрлері ___________ 9. Отбасының əрбір мүшесінің деректері: 10. Т.А.Ə____________________________________________________ 11. Жасы ____________________________________________________ 12. Білімі ___________________________________________________ 13. Жұмысы _________________________________________________ 14. Тұрғылықты жері (мекенжайы жəне тел.)______________________ 15. Отбасы түрі (2-,3-,4-ұрпақ жəне т.с.с)_________________________ 16. Отбасындағы балаларды тəрбиелеу ерекшелігі _________________ 17. Ата-ананың қандай қасиеті тəрбиеге негіз болады______________ 18. Отбасында қандай отбасылық дəстүрлер сақталған_____________ ____________________________________________________________ 19. Отбасылық қатынастар қандай қағидаттарға сүйенеді __________ ____________________________________________________________ 20. Ұстаздардың, педагогтардың, тəрбиешілердің ықпалы___________ ____________________________________________________________ 21. Отбасы өмірінен қызықты оқиғалар__________________________ ____________________________________________________________ 22. Отбасылық фотосурет (электрондық нұсқасымен бірге). ____________________________________________________________ Қолы Күні


4116 КОМПЬЮТЕРЛІК ЖƏНЕ МАГНИТТІК-РЕЗОНАНСТЫҚ ТОМОГРАФИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ

19 20 21 22

41 42 43 44 45

урологиялық проктологиялық онкологиялық радиологиялық

3 4 5 6

7 8

Қ а н а л м а с т ы р у ш ы Сұйықтықтың л. сұйықтарды құю құйылу саны құйылды гемодинамикалық дезинтоксикациялық

9

парентералдық тамақтану үшін 10 барлығы науқастардың саны 1

1 Қан құюды, компоненттерін, препараттарын алған науқастардың саны

3

Қан алмастырушы сұйықтарды алған науқастардың саны

2 аутогемотрансфузия алған науқастардың саны

4

посттрансфузиядан кейінгі асқынулары бар науқастардың саны

4201 РАДИОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕНІҢ(СƏУЛЕЛІ ТЕРАПИЯ) КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Сəулелік терапияны аяқтаған науқастардың саны 1___, оның ішінде қысқа фокустық терапияны 2_____, дистанциялық гамматерапияны 3_______, радиоактивті препараттармен емдеу: жабық 4____________, сəулелік терпаияны аяқтаған науқастардың жалпы санынан, ісік емес аурулары бар науқастар 5__ 4202 ЛАЗЕРЛІК ТЕРАПИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған науқастардың саны: Барлығы 1___________, оның ішінде асқазан - ішек трактісі 2__________, жүрек - қан жүйесі 3______, тыныс алу жүйесі 4__________, тірек-қимыл аппараты 5_________, гинекологиялық 6____________, орталық нерв жүйесі 7______, эндокриндік жүйе 8______, несеп шығару жəне жыныс жүйесі (гинекологиядан басқа) 9_____________________,басқалар 10____________________ 4601 ФИЗИОТЕРАПИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕНІҢ (КАБИНЕТТІҢ) ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1___________, оның ішінде емханада жəне үйде 2_________________; жасалған емдеу шараларының саны, барлығы 3__, оның ішінде амбулаторлық науқастарға: емханада 4__, үйде 5__________________, одан басқа, массаж алған адамдардың саны 6__________________ 4701 ЛФК КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1________, оның ішінде емханада жəне үйде 2___________________; жасалған емдеу шараларының саны,барлығы 3___, оның ішінде амбулаториялық науқастарға: емханада 4__, үйде 5__________________.

1

2

3

4

5

6

7

8

4302 талдаулар санынан - биохимиялық талдаулар (4 топтан): гормондарға 1________, онкомаркерлерге 2__, ферменттерге 3_______, ұйығыштық жəне ұйығыштыққа қарсы жүйенің көрсеткіштері 4__________, су-тұз алмасуы 5___________, қанның газ жəне ауа-негізді айналымына 6______, бацилл бөлуші туберкулезге материалды бактериологиялық зерттеу (5): бактериоскопия 7 _______, егу 8___ Серологиялық (6 топтан): серологиялық реакциялар комплексі (микрореакцияны қосқанда) 9__, мерезді серо жəне ликворозерттеу үшін арнайы реакциялар 10__________, лимфоциттердің идентификациясы 11___, ісікке қарсы иммунитет көрсеткіші (6 топтан) 12______ 4401-1 ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ДИАГНОСТИКА КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Тексерілген адамдар саны, барлығы 1_________________, оның ішінде емханада жəне үйде 2_____________________; Жалпы тексерілгендер санынан - 14 жасқа дейінгі балаларды қоса есептегенде 3 _______________, соның ішінде емханада жəне үйде 4__________________. Барлық жасалған зерттеулер саны 5_____________, соның ішінде амбулаторлық науқастарға: емханада 6_______________ үйде 7_________________________. соның ішінде Жол № Барлығы с т а ц и о н а р д а қ а й т ы с болғандар А Б 1 2 Қайтыс болғандарға өткізілген патологоанатомиялық зерттеулердің саны 01 соның ішінде - балалар (0-14 жасты қоса есептегенде) оның ішінде : 02 0-6 тəулік жастағы шетінеген нəрестелер 03 7 тəуліктен 11 ай 29 күн аралығында қайтыс болған балалар 04 Өлі туғандарды ашып көру саны . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 05 жүктіліктің 22-27 апталық мерзімінде туған нəрестелер кесіліп көрілді 06

4501 Қызмет көрсетілетін ұйымдар саны 1 ____, соның ішінде дербес емханалар (амбулаториялар) 2 ____ секциялық материалдарды патологиялық-гистологиялық зерттеулер саны 3 ____________, Науқастардың операциялық жəне биопсиялық материалдарын патологиялық-гистологиялық зерттеулер саны, барлығы 4 ________, соның ішінде емханадан 5 ________________. IV-1.Бөлім. Шаруашылық есептегі қосалқы емдеу (төлеулі) жұмысы 5000 ЛАЗЕРЛІК ТЕРАПИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған науқастардың саны: Барлығы 1___________, оның ішінде ішек-қарын жолы 2__________, жүрек-тамыр жүйесі 3______, тыныс алу жүйесі 4__________, тірек-қимыл аппараты 5_________, гинекологиялық 6___________, орталық нерв жүйесі 7______, эндокринді жүйе 8________, зəр шығару жəне жыныс жүйесі (гинекологиядан басқа) 9_____________________,басқалар 10____________________ 5100 ФИЗИОТЕРАПИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕНІҢ (КАБИНЕТТІҢ) ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1___________, оның ішінде емханада жəне үйде 2__________________; жасалған емдеу шараларының саны, барлығы 3___________, оның ішінде амбулаториялық науқастарға: емханада 4__________, үйде 5___, одан басқа, массаж алған адамдардың саны 6__________________

5103 ГЕМОДИАЛИЗ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Диализдік орындардың саны 1________, Жүргізілген гемодиализдердің саны 2__________оның ішінде емханада 3______________

Б 01

Барлығы

Жол №

4110 РЕНТГЕНДІК ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ЖҰМЫС (ПРОФИЛАКИКАЛЫҚ ҚАРАУЛАРДЫ ҚОСА АЛҒАНДА)

1

соның ішінде

2

3

сүйекбуын жүйесі 4 Х

02 03 04 05 06 07 08

4112 Амбулаториялық науқастарға орындалған зерттеулердің жалпы санынан 1__________

Барлығы

Атауы

А Жылдың басында диспансерлік бақылауда тұрғандар Есепті жылда жаңадан диспансерлік бақылауға алынғандар Есепті жыл ішінде диспансерлік бақылаудан алынғандар, оның ішінде: кеткендер қайтыс болғандар Жылдың соңында диспансерлік бақылауда тұрғандар, оның ішінде мүгедектік топтары бойынша: I II III Есепті жылда алғаш мүгедек деп танылғандар I топ II топ III топ Кешенді медициналық тексерумен қамтылғандар (6-жолдан) Стационарлық емдеуге мұқтаж адамдар (13-жолдан) Мұқтаж адамдар ішінен стационарлық ем алғандар Санаторийлік-курорттық ем алғандар (6-жолдан) Протездеуді қажет ететіндер (6-жолдан) тісті қол-аяқты көзді есту мүшесін Қажет ететіндер ішінен протезделгендер тісті қол-аяқты көзді есту мүшесін

А Рентгенологиялық зерттеулер. . . олардың ішінде мыналар жүргізілді: сəулелендіру . . . . . . . рентгенограммалар . . . . . . . . . . . . . электрорентгенограммалар. . . . . . . . . . . диагностикалық флюорограммалар . . . . маммограммалар арнайы зерттеулер, барлығы оның ішінде ангиография

Б 01

1

кеуде ас қорыту жасушалары органдары органдары 2 3

оның ішінде балаларға

компьютерлік томография

4

5

6

7

02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

БСН

соның ішінде кесен жыныс жүйесі 5

сүйек-буын жүйесі 4

басқалар 6

Ұсынады: 1.Балалар ауруханалары (емханалар, амбулаториялар), ауруханалардың балалар бөлімшелері жəне қалалар мен қала үлгісіндегі кенттердің біріктірілмеген емханалары, балалар бөлімінің бар меншіктік нысанын қарамастан ауылдық учаскелік жəне аудандық ауруханалар (амбулаториялар) (соңғысы аудан орталығында балалар емханасы болмаған жағдайда) - денсаулық сақтау басқармасының аудандық (қаланың) бас дəрігеріне - 5 қаңтарда; 2. Денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың жергілікті органы қала, облыс бойынша жиынтық есепті - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне - 10 ақпанға.

Х

02 03 04 05 06 07 08

3

Құпиялығына ақпаратты алушы кепілдік береді Ұсынған кім _____________________________________________________________________________ (атауы жəне мекенжайы) 31 нысан жылдық Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Ақпарат «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне сəйкес ұсынылады

5107 РЕНТГЕНДІК ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ЖҰМЫС (ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ҚАРАУЛАРДЫ ҚОСА ЕСЕПТЕГЕНДЕ) Барлығы

2

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурыздағы №128 бұйрығына 25-қосымша

5106 ЛОГОПЕДТІК КӨМЕК Логопед жүргізген сабақтарды аяқтаған науқастардың саны 1___, оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса алғанда 2____оның ішінде емханада 3___ Емдеуді аяқтаған адамдар саны 1___________, оның ішінде оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса есептегенде 2_____.

Атауы

1

Б 01

Орындаушы____________________ телефон № ________ Күні 20 _____ ж. «______» _____________

Балаларға медициналық көмек көрсету туралы есеп 20___жыл 2100

5109 РЕНТГЕНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР кеуде жасушалары флюорографиясының саны, барлығы 1______, оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса алғанда 2

4115 УЛЬТРАДЫБЫСТЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР Жол № 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12

V бөлім. Ұлы Отан соғысына қатысушыларға, мүгедектеріне жəне оларға теңестірілген тұлғаларға медициналық қызмет көрсету туралы есеп 5200

Есепте тұрған балалардың саны (сəбилер үйінде, балалар үйінде, мектеп интернаттағы балалар туралы мəлімет қосылмайды)

5108 Амбулаториялық науқастарға орындалған зерттеулердің жалпы санынан 1__________

4114 РЕНТГЕНОЛОГИЯЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР кеуде жасушалары флюорографиясының саны, барлығы 1______, оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса ал5анда 2_________ Зерттеулердің саны Зерттеулердің саны, барлығы: соның ішінде жүрек қан-тамыры жүйесі ішперделік мүшелері сүт безі қалқанша безі несеп - жыныс жүйесі сүйек-буын жүйесі əйелдердің жыныс мүшелері шет тамырларды доплерлік зерттеулер ми эхосы УД сəуле бойынша пункциялық биопсия жəне білтелеу интраоперациялық УД зерттеулер

5115 талдаулар санынан - биохимиялық талдаулар (4 топтан): гормондарға 1________, онкомаркерлерге 2__, ферменттерге 3_______, ұйығыштық жəне ұйығыштыққа қарсы жүйенің көрсеткіштері 4__________, су-тұз алмасуы 5___________, қанның газ жəне ауа-негізді айналымына 6______, бацилл бөлуші туберкулезге материалды бактериологиялық зерттеу (5): бактериоскопия 7 _______, егу 8_______ Серологиялық (6 топтан): серологиялық реакциялар комплексі (микрореакцияны қосқанда) 9________, мерезді серо жəне ликворозерттеу үшін арнайы реакциялар 10__________, лимфоциттердің идентификациясы 11___, ісікке қарсы иммунитет көрсеткіші (6 топтан) 12_______ 5116 ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ДИАГНОСТИКА КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Тексерілген адамдар саны, барлығы 1_________________, оның ішінде емханада жəне үйде 2_____________________; Жалпы тексерілгендер санынан - 14 жасқа дейінгі балаларды қоса есептегенде 3 _______________, соның ішінде емханада жəне үйде 4__________________. Барлық жасалған зерттеулер саны 5_____________, соның ішінде амбулаторлық науқастарға: емханада 6_______________, үйде 7_________________________.

5104 ГЕМОСОРБЦИЯ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Бөлімдегі орындардың саны 1______. Жасалған емдеу шараларының саны 2________оның ішінде емханада 3______________

кесен басқалар -жыныс жүйесі 5 6

5110

УЛЬТРАДЫБЫСТЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР

Зерттеулердің саны Зерттеулер саны, барлығы: соның ішінде жүрек қан-тамыры жүйесі құрсақ қуысы мүшелері сүт безі қалқанша безі несеп - жыныс жүйесі сүйек-буын жүйесі əйелдердің жыныс мүшелері шет тамырларды доплерлік зерттеулер ми эхосы УД сəуле бойынша пункциялық биопсия жəне білтелеу

Жол № 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11

жалпыклиникалық 8

Басшы______________________________

5105 ГИПЕРБАРИЯЛЫҚ ОКСИГЕНАЦИЯ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Барокамералар саны, барлығы 1____, оның ішінде əрекет етуші 2____.Өткізілген сеанстардың саны 3___оның ішінде емханада 4____

Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1___________, оның ішінде оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса алғанда 2_____.

А Рентгенологиялық зерттеулер. . . олардың ішінде мыналар жүргізілді жасалды: сəулелендіру . . . . . . . рентгенограммалар . . . . . . . . . . . . . электрорентгенограммалар. . . . . . . . . . . диагностикалық флюорограммалар . . . . маммограммалар арнайы зерттеулер, барлығы оның ішінде ангиография

А Б Барлығы 01 соның ішінде амбулаторлық науқастарға (үйде қаралатын ауруларды қоса есептегенде) 02

соның ішінде Бар- гемато- цитомикролығы логия- логия- биохи- биоло- иммуно- мед. миялық логиялық генетилық лық гиялық калық 1 2 3 4 5 6 7

Атауы

4803 ГЕМОСОРБЦИЯ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Бөлімдегі орындардың саны 1______. Жасалған емдеу шараларының саны 2________оның ішінде емханада 3______________

4805 ЛОГОПЕДТІК КӨМЕК Логопед жүргізген сабақтарды аяқтаған науқастардың саны 1___, оның ішінде 14 жасқа дейінгі балаларды қоса алғанда 2____оның ішінде емханада 3___ 4806 ƏЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ КӨМЕК

1

соның ішінде эзофагогаст- колоно- бронхородуодено- скопия скопия басқаскопиялар лары 2 3 4 5

ЗЕРТХАНАЛАР ҚЫЗМЕТІ

Жол №

Б

5102 РЕФЛЕКСТІК ТЕРАПИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1_______, оның ішінде емханада 2_____ Жасалған емдеу шараларының саны 3____________ оның ішінде емханада 4 _________

ас қорыту органдары

Б 01 02 03

Атауы

4802 ГЕМОДИАЛИЗ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Диализдік орындардың саны 1________, Жүргізілген гемодиализдердің саны 2__________оның ішінде емханада 3______________

кеуде клеткасы органдары

А Эндоскопиялық зерттеулер, барлығы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . оның ішінде емдік шараларды жүргізумен бірге Цитоморфологиялық зерттеуге материал алумен

Барлығы

Жасалған талдаулар саны

4801 РЕФЛЕКСТІК ТЕРАПИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдардың саны 1_______, оның ішінде емханада 2_____ Жасалған емдеу шараларының саны 3____________оның ішінде емханада 4_____

Атауы

Жол №

5114

5101 ЛФК КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Емдеуді аяқтаған адамдар саны 1____________, оның ішінде емханада жəне үйде 2___________________; жасалған емдеу шараларының саны,барлығы 3____, оның ішінде амбулаторлық науқастарға: емханада 4_________, үйде 5__________________.

4804 ГИПЕРБАРИЯАЛЫҚ ОКСИГЕНАЦИЯ БӨЛІМШЕЛЕРІНІҢ ҚЫЗМЕТІ Барокамералар саны, барлығы 1____, оның ішінде əрекет етуші 2____.Өткізілген сеанстардың саны 3___оның ішінде емханада 4____

компьютерлік томография

компьютерлік томография

оның ішінде коло- бронхоно-ско- скопия пия басқалары 3 4 5

Атауы

4500 ПАТОЛОГОАНАТОМИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕНІҢ ҚЫЗМЕТІ

науқастар- № дың саны 1 А Б

А Б

А

Барлығы 01 соның ішінде амбулаторлық науқастарға (үйде қаралатын ауруларды қоса есептегенде) 02

3201 ҚАН ҚҰЙЫЛҒАН НАУҚАСТАР САНЫ №

Б 1 01 02 03

Атауы

Жол №

1 2

А Эндоскопиялық зерттеулер, барлығы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . оның ішінде емдік шараларды жүргізумен бірге Цитоморфологиялық зерттеуге материал алумен

эзофагогастродуоденоскопиялар 2

Жасалған талдаулар саны соның ішінде

3200 ҚАН, ОНЫҢ КОМПОНЕНТТЕРІ МЕН ҚАН АЛМАСТЫРУШЫ СҰЙЫҚТАРДЫ ҚҰЮ Қан құю, компоненттер, препараттар Сұйықтықтың л. құйылу саны құйылды консерв. донор қаны құрамында эритроциттен тұратын компоненттер барлық түрдегі плазма тромбоцит концентраты альбумин 10% с.қайта есептеу барлығы

Атауы

ЭНДОСКОПИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕЛЕРДІҢ (КАБИНЕТТЕРДІҢ) ҚЫЗМЕТІ

ЧАЭС-тағы апат салдарын жоюға қатысқан адамдар

39 40

6

Семей ядролық сынақ полигонының əсерінен иондаушы сəулеленуге душар болған адамдар

17 күйік 18 ірің-хирургиялық

5

РАДИОИЗОТОПТЫ ДИАГНОСТИКА ЗЕРТХАНАЛАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІ

4300 ЗЕРТХАНАЛАР ҚЫЗМЕТІ

диагностикалық жақ сүйек-бет (стоматология) кардиохирургиялық гематологиялық қалпына келтіру жəне медициналық сауықтыру жүктілер патологиясы жаңа туылғандардың патологиясы жалпы комплекстік палиативтік көмек көрсету инсульттік басқалар

4

Ақталған жаппай саяси қуғынсүргін құрбандары

35 36 37 38

3

02 03 04 05 06 07

Жолдың №

ө

3

2

5113

жалпыклиникалық

32 33 34

2

1

магниттікрезонанстық томография

Радиодиагностикалық зерттеулер жасалды 1________, оның ішінде сканерлеу 2________________, функциялық зерттеулердің 3_________________________.

мед.генетикалық

28 29 30 31

перзентхана гинекологиялық педиатриялық офтальмологиялық отоларингологиялық туберкулезбен ауыратын науқастар үшін неврологиялық психиатриялық наркологиялық дермотологиялықвенерологиялық инфекциялық токсикологиялық

1

Б 01

магниттікрезонанстық томография

Радиодиагностикалық зерттеулер жасалды 1______________, оның ішінде сканерлеу 2________________, функцияалық зерттеулер 3_________________________.

Бөлімшелердің Төсек саны саны

Б

5112

магниттікрезонанстық томография

4203 РАДИОИЗОТОПТЫ ДИАГНОСТИКА ЗЕРТХАНАЛАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІ

иммуно логиялық

10 хирургиялық 11 реанимациялар 12 қантамырлық торакалдық 13 хирургиялық 14 нейрохирургиялық 15 травматологиялық 16 ортопедия

А 23 24 25 26 27

Зерттеу саласы

А Барлық зерттеулер: олардың ішінде : Бас миы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Кеуде қуысы мүшелері . . . . . . . Ілесерделін жəне ілесперде артындағы мүшелер Сан - жамбас астауы мүшелері Сүйек буын жүйесі . . . . . . . . Басқалар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4200 ДИСТАНЦИЯЛЫҚ - ДИАГНОСТИКАЛЫҚ КАБИНЕТТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІ Дистанциялық-диагностикалық кабинеттердің саны, барлығы 1_____________________________. Жүргізілген ЭКГ - зерттеулер саны 2____________________________________________________.

микробиологиялық

гастроэнтерологиялық нефрологиялық эндокринологиялық аллергологиялық

3

6

биохимиялық

06 07 08 09

2

5

цитология лық

Барлығы терапиялық пульмонологиялық кардиологиялық ревматологиялық

1

4

гематология лық

Б

Бөлімшелердің атауы барлығы соның ішінде 14 жасқа дейін

3

02 03 04 05 06 07

Барлығы

А 01 02 03 04 05

Бөлімшелердің Төсек- № саны орын саны барлығы соның ішінде 14 жасқа дейін

магниттікрезонанстық томография

4204 ЭНДОСКОПИЯЛЫҚ БӨЛІМШЕЛЕРДІҢ (КАБИНЕТТЕРДІҢ) ҚЫЗМЕТІ

СТАЦИОНАР ҚЫЗМЕТІ (АУРУХАНАЛЫҚ ҰЙЫМДАРДАҒЫ БӨЛІМШЕЛЕР)

Бөлімшелердің атауы

магниттікрезонанстық томография

Инвазивті емшаралар

Қайтыс болған əскери қызметшілердің отбасы мүшелері

6

2

Контрастты күшейту

Барлық зерттеулер

Интернационалист жауынгерлер

5

1

Жол №

4

Б 01

КОМПЬЮТЕРЛІК ЖƏНЕ МАГНИТТІК-РЕЗОНАНСТЫҚ ТОМОГРАФИЯ КАБИНЕТІНІҢ ҚЫЗМЕТІ

Ұлы Отан соғысына мүгедектері

Шығарылған сырқаттар Қайтыс болғаны

Түскен сырқаттар барлығы

3

А Барлық зерттеулер: оның ішінде : Бас миы. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Кеуде қуысы мүшелері . . . . . . . Ілеперделін жəне ілеперде артындағы мүшелер Сан - жамбас астауы мүшелері Сүйек буын жүйесі . . . . . . . . Басқалар . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

магниттікрезонанстық томография

Барлығы

3103

2

Зерттеу саласы

Жол №

1

орташа жылдық

жылдың аяғында

Ересектерге арналған кардиохирургиялық 107 балаларға арналған 108 Неврологиялық (психоневрологиялық) 109 балаларға арналған 110 Ересектерге арналған нейрохирургиялық 111 балаларға арналған 112 Ересектерге арналған травматологиялық 113 балаларға арналған 114 Ортопедические для взрослых 115 для детей 116 Барлық төсектер (84+86+87+88+89+90 жолдар) 117 оның ішінде балаларға арналған (85+91 жолдар) 118 117 жолдан емделген бөтен қалалық 119 X X X 117 жолдан емделген шетел азаматтары 120 X X X 3101 (6 бағаннан) шығарылған ішінен басқа стационарларға ауыстырылғандар 1 ____, оның ішінде жаңа туған нəрестелер ауыстырылды 2 ______ 3102 Одан басқа бюджеттік ұйымдардағы шаруашылық есептік төсектер 1____________. барлық сырқаттар Төсек саны өткізген төсеккүндері, мың.

5111

Инвазивті емшаралар

компьютерлік томография

Барлық зерттеулер

(Жалғасы. Басы 38, 45-нөмірлерде).

А

Контрастты күшейту

12 13 14

Ұлы Отан соғысына қатысушылары (Отан соғысы мүгедектерінен басқа)

Денсаулық сақтау субъектілерінің әкімшілік деректерін жинауға арналған нысандарын бекіту туралы

интраоперациялық УД зерттеулер 1 жасқа дейінгі балалар басқалар

Жол №

Астана қаласы

компьютерлік томография

№128

13 14

Жол №

2013 жылғы 6 наурыз

1 жасқа дейінгі балалар басқалар

компьютерлік томография

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы

21

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

Барлығы оның ішінде балаларға

жолдың № А Барлығы (14 жастағыларды қоса алғанда) …. оның ішінде : 1 жасқа дейінгілер 1 жастан 2 жасқа дейінгілер (1 жас, 11 ай, 29 күн...) 2- ден 5 жасқа дейін (4 жас, 11 ай, 29 күн )

Б 01 02 03 04

Есеп жылында бақылауға бақылаудан түскендер шыққандар 2

3

оның Жыл соңында ішінде бақылауда қайтыс тұрғандардың болғандар саны 4 5

2201 Мекеменің бақылауына түскен нəрестелердің саны 1 ______________ 2202 Нəрестелік кезеңге қатысты аудиологиялық іріктеп алуға жататын жаңа туған нəрестелердің саны 1 _______Іріктеп алу нəтижесінде есту қабілеті бұзылған 2_____анықталды 2300 5 жасқа дейінгі, соның ішінде 1 жасқа дейінгі балалардың ауру саны (Жалғасы 22-бетте).


www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

K12, 12/1 K12.0-К12.1 L00-L99 13

Сүйек- бұлшық ет жүйесі мен М00-М99 дəнекер тіннің аурулары

14

Несеп жыныс жүйесі N00-N99 аурулары Перинаталды мерзімінде P00-P96 пайда болған жеке жағдайлар Туа біткен ауытқулар Q00-Q99

15

оның ішінде: туа біткен жүрек жəне қан айналым жүйесінің ақаулары. Нормадан ауытқу белгілері Жарақаттар мен уланулар

Q20-Q28

17/1

R00-R99 S00-T98

18 19

16 17

Қарау кезіндегі анықталғандар қабілетінің сөйлеу сколиоз- пішінінің жүйке жүйесі төмендігі бен бұзылуы мен психикалық есту көру кемістігімен ауытқулар 3

4

5

6

7

Сүт бездерiнiң инфекциялары Сүттiң азаюы

20 21

О91 О92.4

ЖҮКТІЛЕРДІҢ, БОСАНУШЫЛАРДЫҢ ЖƏНЕ БОСАНҒАНДАРДЫҢ ӨЛIМI СЕБЕПТЕРІ жүктілік мерзiмi БосанХ қайта қараудың ғандар Өлiм себептерi ХАЖ бойынша жəне 13-21 22 аптадан шифры босануапта жоғары 12 аптаға дейiн шылар А Б В 1 2 3 4 I.Жүктілікке, босануға жəне босанғаннан 1 кейiнгiге байланысты: О20;О44; О45;О46; Акушерлiк қан кету 02 О67; О72 Преэклампсия, жүктiлiк 03 О14-О15 Х талмасынан Жатыр жыртылуы 04 О71.0-O71.1 Х О75.3; О85-О86; Сепсис 05 О91 оның iшiнде перитонит 06 О85 Акушерлiк эмболия 07 О88 Х Басқадай жағдайлар(қан қатпасының эмболиясы өкпе артериясындағы, О29; О74; О75.0; наркоз асқынулары, 08 О75.1; О87; О89; анафилактiк шок, оталау О90 кезiнде тамырлардың жарақаттануы) II. Екiқабаттылыққа жəне 09 босануға байланысы жоқ: Қан, қан айналысы 10 О99.0, О99.1 мүшелерiнiң аурулары Эндокриндi аурулар 11 О99.2 Қан айналысы жүйесiнiң 12 О99.4 аурулары Тыныс жолдары 13 О99.5 мүшелерiнiң аурулары Ас қорыту мүшелерiнiң 14 О99.6, О98,4 аурулары Несеп жолдары жүйесiнiң 15 О23 аурулары О98, О99.3, О99.7, Басқа аурулар 16 О99.8 III. Түсiктер 17 О03- О08.9 Х IV. Жатырдан тыс бiткен 18 О00 Х Х жүктілік Х Барлығы (1-4, 6-16 жолдар) 19

Босанудан жəне түсіктен кейін қайтыс болғандар (42 күнге дейін) 5

8

02

Босанудан жəне түсіктен кейін қайтыс болғандар (43 күннен 365 күнге дейін) 6

05 04

Ескерту: Есепке емдеу алдын -алу ұйымдарында бақылауда тұрған жəне оларды қадағалайтын ауданда тұратын 14 жастағы балалар туралы мəліметтер енгізіледі. Басшы______________________________ Орындаушы____________________ телефон № ________ Күні 20 _____ ж. «______» _____________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурызда №128 бұйрығына 26-қосымша Құпиялығына ақпаратты алушы кепілдік береді Ұсынған кім_____________________________________________________________________________ (атауы жəне мекенжайы) 32 нысан жылдық «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне сəйкес ақпарат ұсынылады

2213 Қайтыс болғандардың iшiнде акушерлiк стационарда өлгендер: 1___жеке меншiк клиникаларда 4___________ гинекологияда 2_________үйiнде 5 _________________ басқа стационарларда 3 ______басқа жерлерде 6 _____________ туғандағы салмағы граммен жол Бар5001000- 1500- 2500 жəне одан оның ішінде: 4000 № лығы 999 1499 2499 жоғары жəне одан жоғары А Б 1 2 3 4 5 6 Тiрi туғандар 01 оның iшiнде қайтыс болғандар, барлығы 02 оның iшiнде алғашқы 0-6 сөткеде 03 7-27 сөткеде 04 28 сөтке жəне одан жоғары 05 Өлi туғандар 06 олардың iшiнде: босану қызметi 07 басталмай өлгендер босану кезінде өлгендер 08

2246 Тiрi туғандар (əйелдер босанатын мекемеден басқа жерден туғаннан соң келiп түскендердегi қосқанда) барлығы 1 ________________________, оның iшiнде мерзiмiнен бұрын туғандар 2 ____________________________, Өлi туғандар-барлығы 3 _____________________, оның iшiнде мерзiмiнен бұрын туғандар 4_____________________, өлi туғандар ішінен босану басталғанға дейін болған өлімдер 5 ______________ 2247 Жаңа туған нəрестелер ауыстырылды (ұрықтар) басқа стационарларға (емшектегi жəне мерзiмiне жетпеген балалар бөлiмiне) 1 __________ Туберкулезге қарсы егу 2 ______Гепатит В қарсы егу 3 __________

Жыл аяғында бақыланған жүктілер саны

4

8

9

10

1

*) медициналық түсiкке 12 аптаға дейiн жолдама алуға көрiнген əйелдер туралы мəлiметтер кiрмейдi 2120 Жүктілігі аяқталғандар iшiнен ( 5+6+7+8гр.) табл.2110 1) терапевт тексердi 1 ___________оның iшiнде 12 аптаға дейiнгi жүктілік 2 ________ Бұрын болған жəне жүктілік кезiнде пайда болған, жүктілікті асқындыратын жеке 2130 аурулар

О10-О15

02

О14,О15

Вирусты гепатит

03

О44; О45-О46

04

О45

05

О22

жүктілік кезiндегi қант диабетi

06

О24

Қан аздық

07

О99.0

Тыныс мүшелерiнiң аурулары

08

О99.5

Нерв жүйесiнiң ауруы Қан айналысы жүйесiнiң ауруы Қалқанша без аурулары Несеп орындары жүйесiнiң жүктілік кездегi аурулары Мерзiмiнен асқан жүктілік Басқадай акушерлiк асқынулар

Тыныс мүшелерiнiң туберкулезi

09

О98.0

О99.6 О98.4

12

О99.3

13

О16, О99.4

14

О99.2

15

О23

16

О48

Басқа экстрагениталдық 18 аурулар

О21; О25; О26; О28-О36; О42; О43; О47 О98.1- О98.3, О98.5О98.9,О99.1, О99.7-О99.8

2211 БОСАНУДЫ АСҚЫНДЫРҒАН АУРУЛАР (БОСАНУДАҒЫ ЖƏНЕ БОСАНҒАННАН КЕЙIНГI МЕРЗIМДЕГI АСҚЫНУЛАР)

А Босану қызметiнiң бұзылуы, босанудың ұзаққа созылуы Нəрестенiң тура жатпауынан немесе орны тура болмағанына байланысты ауырлаған босану

Х қайта қараудың жол ХАЖ № бойынша шифры Б В 1

А

Х қайта қараудың жол ХАЖ № бойынша шифры Б В 1

01

О62,О63

Жатыр жыртылуы

11

О71.1

02

О64

Босанғаннан кейiнгi қан кету

12

О72

Атау

15.0 А50,Т20-Т50,Т70-Т74 15.1 А50

Атауы

Х қайта қараудың жол ХАЖ № бойынша шифры

А Барлық балалар

Б 01

ауру саны: оның iшiнде:

1.1.

Жіті респираторлық инфекциялар

02

Өкпе қабынуы Терi жəне терiасты шелмайының жұқпалары Туа бiткен ауытқулар Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа жағдайлар оның iшiнде: бойының өсуінің бəсендеуі жəне ұрықтың қорегінің жетіспеушілігі Босану кезеңдегi жарақаттар оның iшiнде: Босану кезеңiндегi жарақат қоздырған жыртылу жəне бас сүйек iшiне қан құйылу бастың шашы бар бөлiгiнiң зақымдануы босануда қаңқаның зақымдануы перифериялық жүйке жүйесiнiң босануда зақымдануы Тыныс алу жəне жүрек-тамыр жүйелерiнiң бұзылуы оның iшiнде: жатырда өттегi жетiспеу туу кезiнде тұншығу тыныс алудың бұзылу синдромы Iштен туған өкпе қабынуы аспирациялық жаңа туғандағы синдромы Перинаталдық кезеңге тəн, ерекше инфекциялар оның iшiнде: iштен туа болған вирусты инфекциялар жаңа туған нəрестелердiң бактериалдық жұқпалары жаңа туған нəресте кiндiгiнiң қабынуы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету жəне гемолиздiк бұзылулары оның iшiнде: қарынша ішіне қан кету А ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету ауруы ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң гемолиздiк ауруы жаңа туған нəрестелердiң сары ауруы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң ас қорыту мүшелерінің бұзылулары Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердің терісінің жəне терморегуляциясының бузылу жағдайы Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа бузылулар Жаңа туған нəрестелердiң басқадай аурулары (шифрды ашу) соның iшiнде туа біткен мерез

03 04 05 06

А50, J00-J06, J20-J22, J12-J18, L00-L08, Q00-Q99, P00P96Т20-Т50, Т70- Т74, T80, T81.2 J00-J06, J20-J22 J12-J18 L00-L08 Q00-Q99 P00-P96

07

P05

08

P10-P15

8.1.

P10

8.2. 8.3.

P12 P13

8.4.

P14

09

P20-P29

9.1.

P20-P21

9.2. 9.3. 9.4. 10 10.1. 10.2. 10.3.

Р22 Р23 P24 Р35-Р39 P35-Р35.9 P36 P38

11

P50-Р61

7-27 тəулік шамасындағы

28 тəуліктен жоғары

барлығы

X

X

X

X

X

X

Атауы

жол №

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры

А Барлық балалар ауру саны: оның iшiнде:

Б 01 1.1.

В

L00-L08 Q00-Q99

6.0

P00-P96

7.0

P05

Жіті респираторлық инфекциялар

02

8.0

P10-P15

8.1

P10

9.0

P20,P21

Өкпе қабынуы Терi жəне терiасты шелайының жұқпалары Туа бiткен ауытқулар Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа жағдайлар оның iшiнде: бойының өсуінің бəсендеуі жəне ұрықтың қорегінің жетіспеушілігі Босану кезеңдегi жарақаттар оның iшiнде: Босану кезеңiндегi жарақат қоздырған жыртылу жəне бас сүйек iшiне қан құйылу бастың шашы бар бөлiгiнiң зақымдануы босануда қаңқаның зақымдануы перифериялық жүйке жүйесiнiң босануда зақымдануы Тыныс алу жəне жүрек-тамыр жүйелерiнiң бұзылуы оның iшiнде: жатырда өттегi жетiспеу туу кезiнде тұншығу тыныс алудың бұзылу синдромы Iштен туған өкпе қабынуы аспирациялық жаңа туғандағы синдромы Перинаталдық кезеңге тəн, ерекше жұқпалар оның iшiнде: iштен туа болған вирусты жұқпалар жаңа туған нəрестелердiң бактериалдық жұқпалары жаңа туған нəресте кiндiгiнiң қабынуы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету жəне гемолиздiк бұзылулары оның iшiнде: қарынша ішіне қан кету ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету ауруы ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң гемолиздiк ауруы жаңа туған нəрестелердiң сары ауруы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң ас қорыту мүшелерінің бұзылулары Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердің терісінің жəне терморегуляциясының бузылу жағдайы Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа бузылулар Жаңа туған нəрестелердiң басқадай аурулары (шифрды ашу) соның iшiнде туа біткен мерез

03 04 05 06 07

P05

08 8.1.

P10-P15 P10

8.2. 8.3. 8.4.

P12 P13 P14

09

P20-P29

9.1.

P20-P21

9.2. 9.3. 9.4. 10 10.1.

Р22 Р23 P24 Р35-Р39 P35-Р35.9

жол Х қайта қараудың ХАЖ № бойынша шифры

А Барлық балалар

Б 01

В

ауру саны: оның iшiнде:

1.1.

Жіті респираторлық инфекциялар Өкпе қабынуы Терi жəне терiасты шелмайының жұқпалары Туа бiткен ауытқулар Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа жағдайлар оның iшiнде:бойының өсуінің бəсеңдеуі жəне ұрық қорегінің жетіспеушілігі Босану кезеңдегi жарақаттар оның iшiнде: Босану кезеңiндегi жарақат қоздырған жыртылу жəне бас сүйек iшiне қан құйылу бастың шашы бар бөлiгiнiң зақымдануы босануда қаңқаның зақымдануы перифериялық жүйке жүйесiнiң босануда зақымдануы Тыныс алу жəне жүрек-тамыр жүйелерiнiң бұзылуы оның iшiнде: жатырда оттегiнің жетiспеуі жəне туу кезiнде тұншығу тыныс алудың бұзылу синдромы

02 03

А50,J00-J06,J20-J22,J12J18,L00-L08,Q00Q99,P00-P96Т20Т50,Т70-Т74,T80,T81.2 J00-J06, J20-J22 J12-J18

04

L00-L08

9.2. Р22

Туа біткен өкпе қабынуы

9.3. Р23

05

Q00-Q99

06

P00-P96

07

P05

08

P10-P15

1

өлi туғандар

2

3

4

5

6

7

Х

Х

Х

Х

Х Х

X

X

X

X

Х

2

3

4

5

6

7

2

3

өлi туғандар

4

5

6

7

8

9

Х Х

X

X

X

X X

10.2. P36 10.3. P38 11 P50-Р61 11.1. P52 11.2. Р53 11.3. P55 11.4 12.0

P58-Р59 Р75-Р96

13.0

Р80-Р83

14.0

Р90-Р96

15.0

А50,Т20Т50,Т70-Т74 А50

15.1

1000

8.2. P12 8.3. P13

Атау

8.4. P14 09

X

Ауру соның iшiнде өлгендерi болып туғандар жəне ауырғандар

1

8.1. P10

P20-P29

9.1. P20-P21

7

14.0 Р90-Р96 А50,Т2015.0 Т50,Т70-Т74 15.1 А50

5.0

соның iшiнде өлгендерi

6

13.0 Р80-Р83

4.0

16,1 P52

5

12.0 Р75-Р96

2.0 3.0

16.0 P50-P61

4

11.4 P58-Р59

Жіті респираторлық инфекциялар Өкпе қабынуы Терi жəне терiасты шелмайының жұқпалары Туа бiткен ауытқулар Перинаталдық кезеңде пайда болатын басқа жағдайлар оның iшiнде:бойының өсуінің бəсеңдеуі жəне ұрық қорегінің жетіспеушілігі Босану кезендегі жарақаттар, олардың ішіндегі босану кезендегi бас сүйек iшiндегi жарақат Жатырда оттегі жетіспеуі жəне туу кезінде тұншығу Тыныстың бұзылу синдромы Туа біткен өкпе қабынуы Аспирацияның жаңа туғандағы синдромы Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа респираторлық жағдайлар Перинаталдық кезеңге тəң өзіндік ерекше инфекциялар жаңа туған нəрестелердiң бактериалдық инфекциялар Ұрықта жəне жаңа туған нəрестелерде геморрагиялық жəне гематологиялық бузылу оның ішінде: қарынша ішіне қан кету

15.0 P36

3

11.3. P55

А50,J00J06,J20J22,J12J18,L00L08,Q00Q99,P00P96Т20Т50,Т70Т74,T80, T81.2 J00-J06, J20-J22 J12-J18 L00-L08 Q00-Q99 P00-P96

14.0 P35,P37-39

2

1

өлi туғандар

11.2. Р53

А50,J00-06,J20J22,J12-J-18,L00L08,Q00-Q99,P00P96,T20-T50,T70T74,T80.T81.2 J00-06, J20-J22 J12-J18

13.0 P25-P29

1

11.1. P52 Б В

1.1

10.0 P22 11.0 P23 12.0 P24

соның iшiнде өлгендерi

2280 Дене салмағы 2500 грамм жəне одан жоғары жаңа туған нəрестелердің ауруларының жəне өлімінің себептері

соның ішінде: босану қызметi басталмай өлгендер

соның iшiнде 0-6 тəулік шамасындағы

7

В

соның iшiнде ауруы барлар:

Атауы

2210 Босандырылғандар барлығы 1 _____________, оның iшiнде (15-18 жас) 2 ___________, Одан басқа, босанатын бөлiмнен тыс босанып түскендер 3 ___________ Босанғандар iшiнде: физиологиялық 4 ________көп ұрықты 5_______, оның iшiнде: егiздер 6_______, үшеулер7________. жүктіліктілігі босанумен аяқталған, денсаулығы мықты əйелдер саны 8 ________, оның ішінде əйелдер консультациясында қаралмағандары 9__________

Атау

6

2260 1000-1499 ГРАММ ДЕНЕ САЛМАҒЫМЕН ЖАҢА ТУҒАН НƏРЕСТЕЛЕРДIҢ АУРУЛАРЫНЫҢ ЖƏНЕ ӨЛIМIНIҢ СЕБЕПТЕРI жағдайлар

11

17

1

5

Cоның iшiнде босану қызметi басталмай өлген

01

В

4

барлығы

А Б Ас қорыту 10 мүшелерiнiң ауруы

3

28 тəулік жəне одан жоғары

1

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры

2

7-27 тəулік шамасында

Б

жол №

14.0 Р90-Р96

Б 01

0-6 тəулік шамасында

А Iсiктер, протеинуриялық жəне гипертензиялық жағдайы оның iшiнде: эклампсия, преэклампсия Босанғанға дейiнгi кезеңдегi қан кету оның iшiнде бала жолдасының мерзiмiнен бұрын бөлiнуi жүктілік кезiндегi күре тамыр қабынуы

Атау

жағдайлар

өлi туғандар

барлығы

жол №

Атау

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры В

1

13.0 Р80-Р83

А Барлық балалар

Ауру болып тұғандар жəне ауырғандар

3

Бақылаудан шыққандар

2

Есеп берiлген жылда Жүктілігі аяқталды (жыл басында бақыланғандар жəне есептегi жылда бақылауға алынғандар iшiнен) босанумен мерзiмерзiмiнен мерзiмiнен кеш мiнде бұрын 5 6 7

түсiктермен*)

1

Барлығы

Оның iшiнде мерзiмi 12 аптаға дейiнгi жүктілер

адам

Одан басқа, басқа мекемелерде бақыланғандар қатарынан түстi

А

Кеңес беру мекемесiне бақылауға алынды

Жыл басындағы жүктілер саны

№ жолы

2110 Мекеме қызмет көрсететiн ауданда тұратын жүктілер құрамы

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры В

соның iшiнде өлгендерi

барлығы

Жүкті, босанатын жəне босанған əйелдерге медициналық көмек көрсету туралы есеп 20______жыл

Атауы жол №

Ұсынады: 1. Перзентханалар, емхана құрамында əйелдер консультациясы, акушерлік-гинекологиялық кабинеттері бар барлық меншiк түрлерiнің барлық медициналық ұйымдар, стационардағы босанатын бөлiмдер (палаталар, төсектер) -аудандық (қалалық) денсаулық сақтау бөлiмiне (ауданның, қаланың бас дəрiгерiне)-5 қаңтарда. 2. Денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың мемлекеттік органдары облыс, қала бойынша жинақ есептi - облыстық, Астана жəне Алматы қалаларының департаменттері мен Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне - 10 ақпанда

Ауру болып туғандар жəне ауырғандар

2250 ДЕНЕ САЛМАҒЫ 500-999 ГРАММ БОЛЫП ТУҒАН ЖАС НƏРЕСТЕЛЕРДIҢ (ҰРЫҚТАРДЫҢ), АУРУЫ МЕН ӨЛIМIНIҢ СЕБЕПТЕРI

БСН

12.0 Р75-Р78

2270 1500-2499 ГРАММ ДЕНЕ САЛМАҒЫМЕН ЖАҢА ТУҒАН НƏРЕСТЕЛЕРДIҢ АУРУЛАРЫНЫҢ ЖƏНЕ ӨЛIМIНIҢ СЕБЕПТЕРI

2245 Туғандарды жəне қайтыс болғандарды туған кездегi салмағына қарай бөлу*) жағдайлар

03 04

11.3. P55 11.4 P58-Р59

Cоның iшiнде босану қызметi басталмай өлген

2

О70 О70.2

11.2. Р53

Барлық түсiктер:

А

1

Б

В О02-О06, Z30.

(Жалғасы 23-бетте).

олардың iшiнде жастағы əйелдерде

1

жүктілік мерзiмi 13-21 апта

1

О88

барлығы

Б 01

Қаралғандар

Қаралуға тиісті

жолдың №

А Барлық балалар (14 жасқа дейінгілерді қосқанда) оның ішінде: мектеп жасына дейінгілер оқушылар (0-9 сыныпқа) 3 жасқа дейінгі скрининкті тексеруден өткендер, олардың ішінде психикалық-медициналық-педагогикалық коррекцияға жолданғандар сонымен қатар, жасөспірімдер бөлмесіне бақылауға берілген балалар.

19

2212

2400 1 жастағы жəне осы ұйым қызмет көрсететін ауданда тұратын балалармен жұмыс Есептік жылда 5 жасқа 1 _________ 2 жасқа 2 __________ 1 жасқа 3 ________ толған балалардың саны оның ішінде: 3 айға дейін 4____________ 6 айға дейін 5________________ тек қана омырау сүтімен тамақтанғандар 12 айға дейін 6_____________, одан басқа омырау сутімен тамақтанғандар 18 айға дейін 7 ___________________ 2500 Балаларды профилактикалық тексеріп-қарау жəне оның қортындылары Атаулары

Акушерлiк эмболия

P50-Р61

оның iшiнде босану қызметi басталмай өлген

оның ішінде 0-1 жасқа дейін

0-5 жасқа дейін

жолдың № 12

О40-О41

11

11.1. P52

12 аптаға дейiн

Н60.5 9.1 Н90, Н91 9/2

K00-K93

О87

28 тəулік жəне одан жоғары

Жіті сыртқы отит Екі жақты есту қабілетінің жоғалуы. IV дəрежелі есту мүкістігі, кереңдік

11/2 11/2 11/4 11/5

О86

18

35 жас жəне одан үлкендер

оның ішінде: балалардың церебалдық G80 7.1 параличі Көз бен оның қосалқы аппаратының Н00-Н59 8 аурулары Құлақ пен емізік тəрізді өсіндінің Н60-Н95 9 аурулары

J12-J16, J18 J44.0-J44.8 J20 J02, J03

08 09 10

17

10.2. P36 10.3. P38

7-27 тəулік шамасында

Эндокринологиялық аурулар жүйесі, зат алмасу жəне тамақтану жүйесінің бұзылуы. оның ішінде - гипотрофия Е40-Е46 5.1 Психикалық бұзылулар мен мінезF00-F99 6 құлықтың бұзылуы Жүйке жүйесі аурулары G00-G99 7

11/1

Нəресте қабығының ауытқулары (су аздығы, су көптiгi) Бұтаралық жыртылу, барлығы оның iшiнде III дəрежедегi

О85

19- 34 жас

D50-D53, 4.1 D55-D64 Е00-Е90 5

Ас қорыту мүшелерінің аурулары оның ішінде: ауыз уылуы (стоматит) Тері мен теріасты шелмайының аурулары

J00-J06 J10, J11

О69

О82

16

0-6 тəулік шамасында

оның ішінде: қан аздық

D50-D89 4

11

07

15

Р35-Р39

10.1. P35-Р35.9

15- 18 жас

2.2 2.3 3 3.1

J00-J99

2

Кiндiк патологиясының жағдайы

О68

О81.4

барлығы

А40-А41 В80 С00-D48 D18

1

О44-О45, О67

14

9.4. P24 10

барлығы

сепсис Энтеробиоз Өспелер соның ішінде: кез келген орында орналасқан гемангиома мен лимфангиома Қан, қан өндіру мүшелерінің ауруы

В 10

Босану қызметi мен босандырудың қан 05 кетумен асқынғандары Нəрестеге күш түсуден (дистресс) асқынған, босану қызметi жəне 06 босандыру

Вакуум-экстракторды қолдана отырып босандыру Іштен жарып баланы алуға рұқсат беру Босанғаннан кейінгі сепсис Босанғаннан кейiн болатын басқа инфекциялар Босанғаннан кейiнгi мерзiмдегi күре тамыр асқынулары

аспирацияның жаңа туғандағы синдромы Перинаталдық кезеңге тəн, ерекше инфекциялар оның iшiнде: iштен туа болған вирусты инфекциялар жаңа туған нəрестелердiң бактериалдық жұқпалары жаңа туған нəресте кiндiгiнiң қабынуы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету жəне гемолиздiк бұзылулары оның iшiнде: қарынша ішіне қан кету ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң қан кету ауруы ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң гемолиздiк ауруы жаңа туған нəрестелердiң сары ауруы Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердiң ас қорыту мүшелерінің бұзылулары Ұрықтың жəне жаңа туған нəрестелердің терісінің жəне терморегуляциясының бузылу жағдайы Перинаталдық кезеңде кездесетiн басқа бұзылулар Жаңа туған нəрестелердiң басқадай аурулары (шифрды ашу) соның iшiнде: туа біткен мерез

15 жасқа дейiн

А00-А09 2.1

Б I00-I99

О66

04

О81.0и -О81.3

Ауру болып туғандар жəне ауырғандар

А00-В99 2

А Қан айналым жүйесінің аурулары Тыныс алу мүшелерінің аурулары оның ішінде: жоғарғы тыныс алу жолдарының жіті инфекциясы, жəне тұмау пневмониялар обструктивті бронхит жіті бронхит жұтқыншақтың, бадамша безінің жіті қабынуы.

Ауырлаған босанудың басқа түрлерi

Қысқыштарды салу арқылы бо13 сандыру

оның ішінде: шала туғандар

2

О65

Барлығы

1

Жамбас астауы сүйегiнiң ауытқуларына байланысты ауырлаған 03 босану

барлығы

оның ішінде: инфекциялық жəне паразиттік аурулар… оның ішінде: ішек инфекциясы

В 1

Балалардың тіркелген аурулары

жол №

Б А00-Т98

Х қайта қаралған АХЖ бойынша шифры

жол №

А Аурулардың барлығы

Аурулардың атауы

оның ішінде 0-1 жасқа дейін

Балалардың тіркелген аурулары 0-5 жасқа дейін

Х қайта қаралған АХЖ бойынша шифры жолдың №

Аурулардың атауы

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры

(Жалғасы. Басы 21-бетте).

оның ішінде: шала туғандар 0-6 тəулік шамасында 7-27 тəулік шамасында 28 тəулік жəне одан жоғары барлығы

22

2

3

4

5

6

7


Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурыздағы №128 бұйрығына 28-қосымша

БСН Ұсынады: 1. Қан құю бөлімшелері ауданның (қаланың) бас дəрігеріне, Аймақтық Қан орталығына - 5 қаңтарда 2. Аймақтақ Қан орталығы Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығына (ТҒӨО),Астана қ., аймақтық денсаулық сақтау басқару органдарына - 15 қаңтарда; 3. Трансфузиология ғылыми-өндірістік орталығы (ТҒӨО) - Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігіне - 10 ақпанға дейін 4. Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі департаментіне - 1 сəуірде Қан қызметі саласында жұмыс істейтін ұйымның есебі 20______ жыл 1. ЖЫЛ АЯҒЫНА ШТАТТАР МЕН САНАТТАР

3

4

5

6

Шығыс

Қалдықтар

6. Плазманы препараттарға өңдеу үшін жіберетін қан орталықтары үшін Есепті жылдың аяғына текті препараттарға өңдеу үшін плазма қалдықтары

2

3

4

5

6

7

8

А Консервіленген бүтін қан Эритроциттық түйіршіктер Лейкоциттік-тромбоциттық қабаты алынған эритроциттық түйіршіктер Эритроциттік түйіршіктер лейкофильтрленген, оның ішінде сəулеленген Эритроциттік тұнба Лейкоциттік-тромбоциттық қабаты алынған эритроциттық тұнба Лейкофильтрленген эритроциттік тұнба Жібітілген, қалпына келтірілген эритроциттер Аферезді лейкофильтрленген эритроциттер Жуылған эритроциттер Жуылған эритроциттер лейкофильтрленген Жаңамұздатылған плазма Карантинделген жаңамұздатылған плазма Лейкофильтрленген жаңамұздатылған плазма Карантинделген лейкофильтрленген жаңамұздатылған плазма вирустық белсенділігі жойылған жаңамұздатылған плазма вирустық белсенділігі жойылған лейкофильтрленген жаңамұздатылған плазма Аферезді жаңамұздатылған плазма Карантинделген аферезді жаңамұздатылған плазма лейкофильтрленген аферезді жаңамұздатылған плазма Карантинделген лейкофильтрленген аферезді жаңамұздатылған плазма вирустық белсенділігі жойылған аферезді жаңамұздатылған плазма Иммунды аферезді жаңамұздатылған плазма Аферезді иммунды карантинделген жаңамұздатылған плазма Криопреципитат (д) Карантинделген криопреципитат (д) Криопреципитат лейкофильтрленген (д) Криопреципитат вирустық белсенділігі жойылған (д) Тромбоциттер қалпына келтірілген қан дозасынан (д) Тромбоциттер лейкофильтрленген қалпына келтірілген қан дозасынан (д)

Плазма (литр) Оның ішінде антистафилококкты Оның ішінде антирезусті

701 702 703

2

3

4

5

6

Х Х

Х Х

Х Х

7 Х Х

8 Х Х

Виды продукции

А Тромбоциттер лейкофильтрленген сəулеленген қалпына келтірілген қан дозасынан (д) Тромбоциттер қалпына келтірілген біріктірілген лейкофильтрленген - (д) Тромбоциттер қалпына келтірілген біріктірілген вирустық белсенділігі жойылған (д) Тромбоциттер қалп. келт. біріктірілген вирустық белсенділігі жойылған л/ф (д) Тромбоциттер аферезді (д) Тромбоциттер аф. л/ф , оның ішінде сəулеленген(д) Тромбоциттер аферезді вирустық б/ж (д) Тромбоциты аферезді л/ф вирустық белсенділігі жойылған (д) Лейкоциттік түйіршіктер (д) Аферезді лимфоциттер (д) Аферезді гранулоциттер (д)(д) Перифериялық қанның дің жасушалары аферезді (д) Плаценталық қанның дің жасушалары (д) Фибриндік желім (дозалар) альбуминның 5 % ерітіндісі (л) альбуминның 10 % ерітіндісі (л) альбуминның 20 % ерітіндісі (л) Адамның қалыпты сұйық иммуноглобулины (амп) Антистафилококкты сұйық иммуноглобулин (амп) Антирезус иммуноглобулин (амп) Қан тобын АВ0 жүйесі бойынша анықтауға арналған изогемагглютиндеуші сарысулар (л) Резус-тиістілігін анықтауға арналған стандартты универсалды антирезус реагент (л) Стандартты эритроциттер (л)

Басшы______________________________ Орындаушы____________________ телефон № ________ Күні 20 _____ ж. «______» _____________

А Консервіленген қан (л) Плазманың барлық түрі (л) Эритроциттер (л) Тромбоциттер (дозалар)

Б 801 802 803 804

Остаток на конец отчетного года

1103 1104 1105 1106 1107 1108 1109 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119 1120 1121 1122 1123 1124 1125 1126 1127 1128 1129 1130

Б

1

2

3

4

5

6

1131 1132 1133 1134 1135 1136 1137 1138 1139 1140 1141 1142 1143 1144 1145 1146 1147 1148 1149 1150 1151 1152 1153

Басшы __________________________ Орындаушы___________________телефон № ________ Күні 20 _____ жылғы «______» _____________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурыздағы №128 бұйрығына 29-қосымша

40-нысан жылдық

9 Х Х

Ұсынады: 1. Жедел медициналық жəрдем ұйымдары - Денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың жергілікті органдарына (ауданның (қаланың) бас дəрігеріне)- 5 қаңтарда; 2. Денсаулық сақтауды мемлекеттік басқарудың жергілікті органдары (облыс, қала бойынша жиынтық есепті) облыстық, Астана жəне Алматы қалаларының статистика департаменттері мен Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне - 10 ақпанда; 3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі жиынтық есептерді - Қазақстан Республикасы Статистика агенттігіне -1 сəуірде. Жедел медициналық жəрдем ұйымының есебі 20___жыл 1000 1100

1

2

3

4

5

6

7

9. ҚАН ДАЙЫНДАУ МЕН ӨҢДЕУДІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ШЫҒЫНДАРЫ (мың тенге)

6

БСН

8. Құюға жəне препараттарға өңдеуге жарамсыз қан мен оның құрауыштарын есептен шығару себептері

Атауы

5

Ескерту: 1) * белгісімен белгіленген бағандағы көрсеткішке түсініктеме беру керек 2) өлшем бірліктері, дозаларда белгіленгеннен басқасы(д) - литры (л)

6

Алкоголь қабылдаудың салдарынан психиканың 03 F10 жəне мінез-құлықтың бұзылыстары Есірткі жəне басқа психоактивті заттар F11-F16, қабылдаудың салдарынан мінез04 F18-F19 құлықтық,психиканың бұзылыстары Жедел жəне транзиторлы психотикалық бұзылыстар 05 F23 Оның ішінен: шизофрения 05.1 F20 Жедел жəне транзиторлы психотикалық бұзылыстар 06 F23 Депрессивті эпизод 07 F32 Стресспен байланысты невротикалық бұзылыстар 08 F40-F48 жəне соматоформды бұзылыстар Ересектердегі кəмелеттік жəне мінез-құлықтық 09 F60-F68 бұзылыстар Ақыл-ес кемістігі 10 F70-F79

4

Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысан «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне сəйкес ақпарат ұсынылады

Глюнат

1

3

Списано

Алынған дайын өнім Антирезустік иммуноглобулин

Өндіру

2

11. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОМПОНЕНТОВ И ПРЕПАРАТОВ КРОВИ (продолжение)

7. Қан препараттарын өндіретін бөлімшелері бар қан орталықтары үшін Кіріс

Б 1 1101 1102

Құпиялығына ақпаратты алушы кепілдік береді Ұсынған кім________________________ (атауы, мекенжайы)

Барлығы

5

1

Антистафилококкты иммуноглобулины

4

Жыныстық қатынастар сипатында жəбірлендіруші іс-əрекеттер жасау: 120, 121, 122, 123, 124 Есірткі заттарымен байланысты қоғамдағы адамдардың денсаулығына қарсы қылмыс жасау жəне жағымсыз ісəрекет жасау 259, 260, 261, 262, 263, 264

Денсаулыққа алдын-ала ойластырып қатер төндіру:103, 104, 105, 106, 107, 112

3

Қалдықтар

Басқа себептер*

F00-F09

2

Шығыс

ПТР МРХ əдісімен зерттеудің оң нəтижесі

02

1

Б 601 602 603

Жол коды

F00-F99

Адам өлтіру,анасының жаңа туылған баласын өлтіруі, аффект жағдайында жасалған қылмыс: 96, 97, 98

В

01

Жеке меншікке қарсы: ұрлық жасау, өзгенің дүние-мүлкін иемдену

Б

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры

Барлығы

жол №

Қазахстан Республикасының қылмыстық істер жөніндегі кодексінің тараулары Жеке адамға қарсы қылмыс жасау

А Плазма (л) оның ішінде антистафилококкты оның ішінде антирезусті

Жол коды

Нозологиялық нысандар жəне қоғамға қауіпті əрекеттері сипаты бойынша есуас деп танылған науқастар құрамы

Кіріс

есепті жылда препараттарға өңдеу үшін нақты жіберілген плазма

Қалдықтар

13

Симптоматикалық бұзылыстарды қоса алғандағы органикалық психикалық бұзылыстар

Есепті жылдың аяғына қан құрауыштарының қалдықтары Есепті жылдың аяғына текті ЖТП қалдықтары

2

12

А Психикалық жəне мінез-құлықтық бұзылыстары бар науқастардың жалпы саны

Қатты центрифугалауға жіберілген

Донорларды қайта тексерудің нəтижесі бойынша жойылған плазма

1

Б 501

11

Нозологиялық топ

Дайын өнім тарату бөлімшесіне берілген

Кіріс

оның ішінде дайын өнім тарату бөлімінен

F70-F79

А Плазма (л)

Қалдықтар

Адамның қалыпты иммуноглобулины

10

5. ЖАҢАТОҢАЗЫТЫЛҒАН ПЛАЗМАНЫ КАРАНТИНДІ САҚТАУДЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТЕТІН ҚАН ОРТАЛЫҚТАРЫ ҮШІН

АИТВ-ға зерттеудің оң нəтижесі

F60-F68

Х Х

оның ішінде плазманы карантиндеу бөлімінен

09

Х

Х

Альбумин 10% -ына есептегенде

F40-F48

Х Х

С гепатитіне зерттеудің оң нəтижесі

08

Х

оның ішінде қолдануға алынбаған тромбоциттер концентраты

F32

15

Оның ішінде альбуминге

07

14

В гепатитіне зерттеудің оң нəтижесі

F23

Х Х

Х

13

оның ішінде қан дайындау бөлімінен

F20

06

8

Х Х

404 405

12 Х

11 Х Х

Қан препараттарын өндіру үшін қолданылған

F20-29

7

10

Мерезге зерттеудің оң нəтижесі

05 05.1

6

8

Қалдықтар

Есепті жылда өңдеуге алынған плазма барлығы

F11-F16

5

Б 401 402 403

Жол коды

04

4

А Эритроциттер (л) Тромбоциттер (дозалар) Плазма (л) Оның ішінде антистафилококкты Оның ішінде антирезусті

Жол коды

F10

3

Əрекетке қабілетсіз деп танылғандар

03

2

Азаматтық істер сараптамасы Сараптаудан өткендер

F00-F09

Психиатрдың бақылауында амбулаторлы емделу

02

1

Арнайы түрлі қарқынды (қатаң) бақылауымен

В F00-F99

Арнайы түрлі

Б 01

Сараптамадан өткендер

Х қайта қараудың ХАЖ бойынша шифры

Тергелуші мен сотталушы сараптамасы Психиатриялық ауруханада мəжбүрлеп емдеу (бөлімшелер) (2-бағанадан) Жалпы түрлі

А Психикалық жəне мінезқұлықтық бұзылыстар Органикалық психикалық бұзылыстар,симптоматикалық бұзылыстарды қоса алғанда Алкоголь қабылдаудың салдарынан психиканың жəне мінез-құлықтың бұзылыстары Есірткі жəне басқа психоактивті заттар қабылдаудың салдарынан психиканың жəне мінез-құлықтың бұзылыстары Шизофрения, шизофрения тəрізді сандырақтық бұзылулар Оның ішінен: шизофрения Жедел жəне транзиторлы психотикалық бұзылыстар Депрессивті эпизод Стреспен байланысты невротикалық бұзылыстар жəне соматоформды бұзылыстар Ересектердегі кəмелеттік жəне мінез-құлықтық бұзылыстар Ақыл-ес кемістігі Анықталмаған психикалық бұзылыстар Психикалық дені сау деп табылғандар Сараптамадан өткен адамдардың жалпы саны

Х Х

Шығыс

Соттық-психиатрлық сараптама комиссиясының жұмысы

Нозологиялық топ

Х Х Х

Х Х

Диагностикалық стандарттарды өндіруге жіберілген

05

7

Құрауыштарды өндіруге жіберілген

04

Х

6 Х Х

5

Қан препараттарын өндіру үшін жіберілген ЖТП

Барлық сараптама саны ---------------Қайтыс болғандар сараптамасының саны------------------------------------

4 Х Х

Карантиндеуге жіберілген

03

3

Карантинделген ЖТП дайын өнім тарату бөлімшесіне жіберілген

Азаматтық істер жөнінде сараптаудан өткендер------------------

2

1

Криоконсервілеуге жіберілген эритроциттер

02

Б 401 402 403 404 405

Дайын өнім тарату бөлімшесіне берілген

Куəгер мен жəбірленуші

А Эритроциттер (литр) Тромбоциттер (дозалар) Плазма (литров) Оның ішінде антистафилококкты Соның ішінде антирезусті

Карантинді сақтауға алынған

01

оның ішінде амбулаторлы стационарлы

Жол коды

Тергелуші мен сотталушы------------

4000

Барлық сараптама саны

Дайындалған барлығы

Өнімдердің атауы

Остаток на конец отчетного года

Сот психиатриялық сараптама жұмысының көлемі

Қалдықтары Есепті жыл басына қан құрауыштарының қалдықтары

02

Сыналушылардың контингенті

3000

Кіріс

01

Ессіз деп танылғандар

2000

302

Оның ішінде басқа қан орталықтарынан

Күзетсіз---------------------------

5 Х

Оның ішінде əдістерімен

Жол коды

Күзетпен--------------------------

4 Х

4. ҚАН ҚҰРАУЫШТАРЫН ӨНДІРУ ЖƏНЕ ПАЙДАЛАНУ

Барлығы ( 8 тарауды есепке алмағанда)

1

3 Х

Есепті жылдың басына текті препараттарға өңдеу үшін плазма қалдықтары

Б

2

Алынған барлығы

А

1

Есепті жылдың басына текті ЖТП қалдығы

31.12

Сыналушылардың саны Бір жыл ішінде Жыл сыналушы жылдық Қабылдан- шыққандар аяғындағы төсек орында орташа ғандар саны саны сыналушылар өткізген сан саны күндер 2 3 4 5 6

Б 301

Қатты центрифугалаудан кейін алынған плазма

төсек орын саны

А Дайындалған консервіленген қан барлығы (плазмаферезді есептегенде) (литр) Консервіленген қан плазмаферезді есептемегенде (литр)

Қан жасушалар аферезі

Сыналушылардың сан айналымы жəне сот психитариялық бөлімшесінің төсек қорын пайдалануы

Шығыс Қан құрауыштарын өндіру үшін берілген

Кіріс

Стационарлық сараптау жүргізілді (астын сызу керек) 1.Сот психиатриялық сараптау бөлімшесінде 2. Жалпы психиатриялық бөлімшеде

1

3. ДОНОРЛЫҚ ҚАНДЫ ДАЙЫНДАУ ЖƏНЕ ПАЙДАЛАНУ

Сот-психиатриялық комиссиясының жұмысы туралы есеп 20___ жыл

Сот психиатриялық бөлімшелерінің түрлері

Оның ішінде Оның ішінде ақысыз ақылы 2 3

Барлығы

Всего

жолдың коды Б 201 202 203 204 205 206 207 208

А Донорлар барлығы оның ішінде тұрақты Қан мен оның құрауыштарының донациялары, барлығы оның ішінде қан донациясы оның ішінде қан жасушаларының донациясы (аферез) оның ішінде плазма донациялары (аферез) соның ішінде дискреттік аферез соның ішінде аппараттық аферез

11. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОМПОНЕНТОВ И ПРЕПАРАТОВ КРОВИ Списано

2. ДОНОРЛАР МЕН ДОНАЦИЯЛАР Көрсеткіштің атауы

Екінші 6

В том числе для производства препаратов

Ұсынады: 1. Құрамында сот-психиатриялық сараптама комиссиясы бар психиатриялық, психоневрологиялық ауруханалар, диспансерлер Республикалық психиатриялық жəне психотерапевтік ғылыми-практикалық орталығына - 10 қантарда 2. Республикалық психиатриялық жəне психотерапевтік ғылыми-практикалық орталығы жиынтық есептерді Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігіне - 10 ақпанда 3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Қазақстан Республикасының Статистика агенттігіне - 1 сəуірде

Б 101 103

В том числе для производства препаратов

БСН

А Дəрігерлер Орта медициналық персонал

Санаты Бірінші 5

Жоғары 4

Всего

Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысан «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне сəйкес ақпарат ұсынылады

106

Выдано в медицинские организации

38-нысан жылдық

102 103 104 105

станциялар (бөлімшелер) саны 1 ________ Ұйымның штаттық лауазымдары жолдың №

Құпиялығына ақпаратты алушы кепілдік береді Ұсынған кім _________________________________ (атауы, мекен-жайы)

Б 101

Жеке тұлғалар (негізгі қызметкерлер) 3

Саны

Передано в отделение выдачи готовой продукции

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурыздағы №128 бұйрығына 27-қосымша

А Дəрігерлер Оның ішінде жоғары медициналық емес білімі бар, дəрігер лауазымындағы мамандар Орта медициналық персонал Кіші медициналық персонал Басқа персонал Барлығы ( 101-105 жолдардың қосындысы 102 жолды есептемегенде)

қызметтер саны бос емес 2

Остаток на начало отчетного года

Басшы __________________________ Орындаушы___________________телефон № ________ Күні 20 _____ жылғы «______» _____________

қызметтер саны штаттық 1

жолдың коды

Көрсеткіштердің атауы

Едендік рефрижераторлық центрифугалар суперцентрифугалар төментемпературалық мұздатқыштар тезмұздатқыштар реакторлар фракциялық үстелдер құрамында эритроциттері бар құрауыштарды сақтауға арналған тоңазытқыштар тұрмыстық тоңазытқыштар плазмаферезге арналған аспаптар цитаферезге арналған аспаптар термостаттары бар тромбомиксерлер автоклавтар құрғақтай қыздырғыш шкаф (ELISA ) ИФТ-ға арналған жартылай автомат (ELISA ) ИФТ-ға арналған автомат компьютерлер су тазарту құрылғылары еріткіштер таразы-араластырғыш полимерді түтіктерді асептикалық дəнекерлегіштер үстелүсті центрифугалар ПТР зерттеулерге арналған аспаптар жиынтығы қан өнімдерін тасымалдауға арналған термоконтейнерлер жылжымалы бригадаға арналған арнайы автокөлік жылжымалы бригадаға арналған лайықталған автокөлік патогендерді вирустық белсенділігін жоюға арналған аспаптар жиынтығы иммуно-гематологиялық талдауыш (автомат)

Передано в отделение выдачи готовой продукции Выдано в медицинские организации

O08.1 O15 O08.6 O08.0 O08.2 О08.3-О08.5; О08.7-О08.8 О98-О99

Жол коды 1001 1002 1003 1004 1005 1006 1007 1008 1009 1010 1011 1012 1013 1014 1015 1016 1017 1018 1019 1020 1021 1022 1023 1024 1025 1026 1027

Көрсеткіштердің атауы

Код строки

O08.1 O08.0 О08.2-О08.5; О08.7-О08.9

Қатты центрифугалауға жіберілген

O08 O08.6

Дайындалған, барлығы, жарамсыз қанды есепке алмағанда ( 8 тарау)

21

39 нысан жылдық

Плазма аферезі

16 17 18 19 20

O05 О06 O07

Құпиялығына ақпаратты алушы кепілдік береді Ұсынған кім_________________________________ (атауы жəне мекен-жайы)

Барлығы дайындалған

14 15

Х Х

Спонтанды шөгу

11 12 13

O04 Z30.3

А Жалпы қаржыландыру 132 спецификасы бойынша, барлығы ақылы донорларға (қан мен оның құрауыштары үшін) донорлардың тамақтануы ТЕХНИКАЛЫҚ ЖАБДЫҚТАЛУЫ (қолданыстағы жабдықтар)

Остаток на начало отчетного года

О02-O03

3 4 4.1 5 6 7 8 9 10

Жол коды

Түсiктен кейiн қайтыс болған əйелдер саны, барлығы: оның iшiнде: қан қан кетуден жүктiлiк талмасынан жатырдың жыртылуы сепсистен акушерлік эмболия басқа жағдайлардан (қанқатпасының эмболиясы, наркоз асқынулары, анафилаксиялық шок жəне т.б.) экстрагениталдық ауытқулардан

2

центрифугалау

оның iшiнде: өздiгiнен болған түсiктер 12 аптаға дейiнгi медициналық түсiктер өте ерте жасалған түсiктер соның ішінде медикаментозды түсік медициналық көрсеткіштер бойынша жасалған түсiктер жасанды түсіктер (əлеуметтiк көрсеткіштер бойынша) қылмысты түсiктер оның iшiнен алғашқы жүктілікке жасалған түсiк түсiкке байланысты асқынулар, барлығы: соның iшiнде: жатырдың тесiлуi қан кету инфекциялар басқалары

Жол Нақты Бөлінген коды жұмсалған Б 1 2 901 902 903 904

Көрсеткіштердің атауы

Код строки

(Жалғасы. Басы 21-22-беттерде).

1000

23

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

А

Б

Штаттық………………………..

01

Қамтылғаны………………………..

02

Жеке тұлғалар (негізгі қызметкерлер)……………………..

03

оның ішінде: есепті жылдың соңындағы орта кіші басқа барлығы медқызмедқызқызметкерлер дəрігерлер меткерлер меткерлер 1 2 3 4

(Жалғасы бар).

5


24

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының бұйрығы 2013 жылғы 30 қараша

№504

Астана қаласы

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы» 2013 жылғы 16 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы 56-бабының 42) тармақшасына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған: 1) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды əуе (авиациялық) өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы; 2) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды автомобиль өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы; 3) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы теміржол өткізу пункттерінде (əрі қарай - Үлгі схемасы) адамдардың, көлік құралдарының, жүктер мен тауарлардың өткізілуін ұйымдастырудың үлгілік схемасы; 4) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы теңіз (өзен) өткізу пункттерінде адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тəртіпте Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін жəне ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық ол алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Төрағасы

Н.ƏБІҚАЕВ.

КЕЛІСІЛДІ Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация министрі А.ЖҰМАҒАЛИЕВ. 2013 жылғы 3 желтоқсан КЕЛІСІЛДІ Қазақстан Республикасының Қаржы министрі Б.СҰЛТАНОВ. 2013 жылғы 5 желтоқсан Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының 2013 жылғы 30 қарашадағы №504 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды əуе (авиациялық) өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың ҮЛГІЛІК СХЕМАСЫ 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды əуе (авиациялық) өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы (бұдан əрі – Үлгілік схема) бақылаушы органдар бөлімшелерінің (бұдан əрі – бақылаушы органдар) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын (бұдан əрі – Мемлекеттік шекара) əуе (авиациялық) өткізу пункттерінен (бұдан əрі – өткізу пункттері) кесіп өтетін адамдарға, əуе кемелеріне, жүктер мен тауарларға қатысты шекаралық, кедендік, санитарлық-карантиндік, карантиндік фитосанитарлық, мемлекеттік ветеринарлықсанитарлық бақылауды жəне/немесе қадағалауды, сондай-ақ авиация қызметінің іс-қимылын жүзеге асыру кезінде өткізуді ұйымдастыруды айқындайды. 2. Бақылау операцияларын өткізу орнына белгіленген уақытқа дейін бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларының уақытылы келуін қамтамасыз ететін əуежай (əуеайлақ) диспетчерлік қызметі бақылаушы органдарға əуе кемелерінің тұрақты (əуе кемесінің қозғалыс кестесі бойынша) рейстерін жəне əуе кемесінің тұрақты емес (əуе кемесінің қозғалыс кестесінен тыс) рейстерін есепке ала отырып, тəуліктік жоспарды ұсынады. Əуе кемесінің тəуліктік ұшу жоспарындағы барлық өзгерістер туралы əуежай (əуеайлақ) диспетчерлік қызметі бақылаушы органдарға тез арада хабарлайды. 3. Əуе кемесін бақылаудың шекаралық, кедендік жəне басқа да түрлері Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметінің бөлімшесі (бұдан əрі – шекаралық бақылау бөлімшесі) шекаралық бақылау бөлімшесінің келісімі бойынша əуежай əкімшілігі белгілеген əуе кемелерінің тұрағында жүзеге асырылады. Шетелге баратын əуе кемесі ұшу үшін қозғалысты, яғни тұрақ орнын тек шекаралық бақылау бөлімшесінің рұқсатымен ауыстырады. 4. Əуе кемесін тексеруді шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерінің лауазымды тұлғалары инженерлік-авиациялық қызмет (экипаж мүшелері) өкілдерінің қатысуымен жүзеге асырады. 5. Əуе кемесінің жолаушылары мен экипаж мүшелерін бақылаудың шекаралық, кедендік жəне басқа түрлері өткізу пунктінің арнайы жабдықталған үй-жайларында, сондай-ақ əуе кемесінің бортында (басқышында) басқышында жүзеге асырылады. 6. Жүктер мен тауарларды бақылаудың шекаралық, кедендік жəне басқа түрлері өткізу пунктінің тиеу-жүк түсіруге арналған жабдықпен жабдықталған, соның ішінде арнайы жабдықталған үй-жайлары мен алаңдарында жүзеге асырылады. 7. Əрбір əуе (авиациялық) өткізу пункттерінде оның ерекшеліктеріне байланысты (санаттары, сыныптары, инфрақұрылымының жəне техникалық жарақтануының дамуы, жыл уақыты) Үлгілік схеманың негізінде бақылау органдары басшыларының жəне əуежай əкімшілігінің бірлескен шешімімен Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды өткізуді ұйымдастыру схемасы (бұдан əрі – өткізуді ұйымдастыру схемасы) əзірленеді жəне бекітіледі. 8. Өткізу пунктіндегі режимді шекаралық наряд авиациялық қауіпсіздік қызметі жəне кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларымен өзара іс-қимыл жасау арқылы қамтамасыз етеді. Өткізу пунктінің кедендік бақылау аймағында кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамасына сəйкес режимдік шектеу енгізеді. Бақылау аумағында шетелге баратын жолаушыларды тіркеуді бастаудан отыз минут бұрын шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерінің лауазымды тұлғалары АҚҚ қызметкерлерін қатыстыра отырып, режимдік іс-шараларды жүзеге асырады. Осы іс-шаралар аяқталғанға дейін бақылауды жүзеге асыруға немесе жолаушыларға қызмет көрсетуге қатыспайтын барлық адамдар шығарылады, күту залына кіруге мүмкіндік тудыратын барлық кіреберістер жабылады, тек шекаралық нарядтардың қатысуымен жəне олардың рұқсатымен ашылады жəне жабылады. Күту залында бақылауды, сондай-ақ жолаушыларды бақылауды шекаралық нарядтар жəне кедендік бақылау бөлімшесінің жедел қызметкерлері жүзеге асырады. 2. Қазақстан Республикасында əуе кемелеріне адамдардың, жүктер мен тауарлардың келуі кезінде авиациялық қызмет пен бақылаушы органдарының ісқимылдары 9. Бақылаушы органдары лауазымды тұлғаларының жəне авиациялық қызметтер қызметкерлерінің əуе кемесінің кетуі кезіндегі іс-қимылдары: 1) əуежайдың (əуеайлақтың) диспетчерлік қызметі рейс нөмірі, əуе кемесінің түрі, борттық нөмірі мен жолаушылардың санын (жолаушылардың тізімін) жəне олардың багаждары туралы мəліметтер көрсетілген əуе кемесінің ұшуы туралы хабарлама (телефондық хабарлама, жеделхат, басқа да хабарламалар) алғаннан кейін бұл туралы бақылаушы органдарға хабарлайды; 2) əуе кемесінің қону уақытының есебі туралы мəлімет алғаннан кейін бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары əуе кемесінің тұрағына уақытынан бұрын келеді; 3) əуе кемесін тұраққа қондыру сəтінен бастап шекаралық нарядтар оларды бақылауды жүзеге асырады. Əуе кемесінің келу тұрағында қосымша шектеу режимдері қойылады. Əуе кемесіне адамдардың келуіне шекаралық, кедендік жəне басқа да түрлі бақылаулар жүзеге асыру кезінде шектеу қойылады, қажет болған жағдайда – тыйым салынады; 4) Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды жəне жүктерді тасымалдау кезінде жүктердің санитарлық-карантиндік жағдайы жəне адамдардың денсаулық жағдайының нашарлау қауіпі болған жағдайда экипаждың өтінімі бойынша санитарлықэпидемиологиялық қадағалау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары бірінші болып əуе кемесінің бортына көтеріледі,

санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды бағалайды жəне өзінің құзіреті шегінде əуе кемесін қабылдау немесе санитарлықкарантиндік бақылау бойынша басқа іс-қимылдарды жүзеге асыру қажеттілігі бойынша шешім қабылдайды; 5) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары əуе кемесінің экипажына шекаралық, кедендік жəне басқа бақылауларды жүзеге асыруға қатысты сауалдар жүргізеді; 6) əуе кемесінің экипажы бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларына бақылауды жүзеге асыру үшін қажетті құжаттарды береді: азаматтық авиация саласындағы халықаралық шарттарда көзделген тасымалдаушының құжаты (бас декларация); əуе кемесінің бортында тасымалданатын жүктер мен тауарлар туралы мəліметтер қамтылған құжат (жүк ведомосі); борт керек-жарақтары туралы мəліметтер қамтылған құжат; көлік (тасымалдау) құжаттары; тасымалданатын жүктерге жəне тауарларға арналған тасымалдаушыда бар коммерциялық құжаттар; бортта тасымалданатын жолаушылар жəне олардың багажы туралы мəліметтер бар құжат (жолаушы ведомосы); Қазақстан Республикасымен ратификацияланған Дүниежүзілік пошта одағының хаттамаларымен айқындалған, халықаралық пошта жөнелтімдерін тасымалдау кезінде олармен ілесіп жүретін құжат; жоғары фитосанитарлық қауіпі бар карантинге түскен өнімге рұқсат беретін карантиндік фитосанитарлық құжат, егер бұл өнім экипаж бен əуе көлік құралдары жолаушыларының азықтандыру үшін арналмаған болса жəне əуе кемесінің бортынан шығуы мүмкін болса. Сонымен қатар əуе кемесінің командирі келесі мəліметтерді ұсынады: экипаж мүшелеріндегі Кеден одағына мүше мемлекеттердің валютасын жəне валюталық құндылықтарын қоса алғанда, кеме бортында Кеден одағының кедендік аумағына əкелуге тыйым салынған немесе шектеу қойылған, құрамында есірткі, қатты əсер ететін құралдар, психотроптық жəне улы заттар бар дəрілік құралдардың, қару-жарақтың, оқ-дəрілердің болуы (болмауы) туралы; 7) шекаралық наряд басшысы бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының келісімі бойынша əуе кемесіне келген адамдардың түсуіне, жүктер мен тауарларды түсіруге рұқсат береді; 8) əуе кемесіне келген адамдарды, жүктер мен тауарларды түсіргеннен кейін шекаралық бақылау жəне кедендік бөлімшелерінің лауазымды тұлғалары инженерлік-авияциялық қызмет өкілдерінің (экипаж мүшелері) қатысуымен əуе кемесін бірлесе қарап тексеруді жүзеге асырады; 9) əуе кемесін қарап тексеруді аяқтағаннан кейін тұрақтағы қосымша режимдік шектеу алынып тасталынады; 10) келген адамдарды əуе кемесінің тұрағынан бақылау орнына тасымалдау, шекаралық нарядтардың бақылауымен немесе еріп жүруімен жүзеге асырылады. 10. Шекаралық наряд келген адамдардың мемлекеттік шекарадан өту құқығына арналған құжаттарын тексеруді аэровокзалдық кешендердегі паспорттық бақылау кабиналарында немесе арнайы жабдықталған жайларда жүзеге асырады. Əуе кемелері экипажы мен жолаушыларының, сондайақ əуе кемесінің бортына алып келген мүгедектер мен ауыр науқастардың құжаттарын тексеру белгіленген орындарда немесе əуе кемесінің бортында (əуе кемесінің басқышында) жүзеге асырылады. Шекаралық бақылау бөлімшесі Мемлекеттік шекараны бір уақытта кесіп өтетін адамдардың санын ескере отырып, барынша көп паспорттық бақылау кабиналарының жұмыс істеуіне шара қолданады. 11. Жолаушыға Қазақстан Республикасының «Халықтың көші-қоны туралы» Заңында белгіленген шектеулеріне сəйкес Қазақстан Республикасына кіруге рұқсат берілмеген жағдайда, шекаралық нарядының басшысы əуежай жолаушылар тасымалын ұйымдастыру қызметінің (одан əрі – ЖТҰҚ) агентіне немесе авиакомпания өкіліне ақпарат береді. ЖТҰҚ агенті (авиакомпания өкілі) аталған жолаушыны кері рейспен депортациялауға немесе оны кейін депортациялауға дейін орналастыруға шара қолданады. 12. Дипломатиялық, қызметтік төлқұжат иелері, бизнескласс жолаушылары, мүмкүндіктері шектеулі жолаушылар, ƏК экипажы, «FAST TRACK» стикерімен белгіленген, арнайы бөлінген паспорттық бақылау кабинасы арқылы өткізіледі. 13. Кедендік одаққа қатысушы мемлекеттердің азаматтары «КЕДЕНДІК ОДАҚҚА ҚАТЫСУШЫ МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ АЗАМАТТАРЫ ҮШІН» деген стикермен белгіленген арнайы бөлінген паспорттық бақылау кабиналарынан, егер осындай адамдардың саны көп болған жағдайда – бос паспорттық бақылау кабиналары да арқылы өткізіледі. Əуе кемелерінің экипаж мүшелері Мемлекеттік шекара арқылы Қазақстан Республикасына кіруге жəне Қазақстан Республикасынан шығуға құқық беретін құжаттары бойынша, сондай-ақ авиакомпания өкіліне (ЖТҰҚ агенті) уақытынан бұрын ұсынылатын ұшу тапсырмасының көшірмесіне (бас декларацияна) сəйкес өткізіледі. 14. Шекаралық бақылау бөлімшелері Мемлекеттік шекара бұзушысын анықтау жəне ұстау мақсатында жүктер мен тауарлардың тексеріп қарауын жүргізеді. Жүктерді жəне тауарларды тексеріп қарау кедендік бақылау бөлімшесімен бірлесе отырып, шекаралық бақылау бөлімшесі жүргізеді жəне əуе кемесінің тұрағында оларды түсіру кезінде немесе Кеден одағы мен Қазақстан Республикасының кедендік заңнамасында белгіленген орындарда жүзеге асырады. 15. Келген адамдарды, жүктерді кедендік жəне радиациялық бақылау өткізу пунктінің арнайы жабдықталған үй-жайларында жүргізіледі, онда келген адамдардың, жүктердің Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларының талаптарына сəйкестігіне құжаттарын тексеру жүзеге асырылады. Кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары құжаттардағы мəліметтердің растығын тексереді жəне шекаралық бақылау бөлімшесімен бірлесе отырып (қажет болғанда), келген жүктер мен тауарларды қарап тексеруді жүргізеді. Кедендік бақылау барысында келген адамдардың қол жүгінде немесе багажында кіші үй жануарлары, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат немесе карантинге түскен өнімдер анықталған жағдайда, карантиндік фитосанитарлық бақылауды жəне қадағалауды немесе ветеринарлық-санитарлық бақылауды жəне қадағалауды бөлімшелерінің лауазымды адамдары тиісті тексеруді жүзеге асырады. 3. Қазақстан Республикасынан əуе кемесінде адамдардың, жүктер мен тауарлардың кетуі кезінде бақылаушы органдар мен авиациялық қызметтердің ісқимылдары 16. Авиациялық қызмет қызметкерлерінің жəне бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының тұрақта жəне əуе кемесінің бортында жүзеге асыратын іс-қимылы: 1) əуе кемесінің ұшуға техникалық дайындығы барысында, əуежайдың (əуеайлақтың) өндірістік-диспетчерлік қызметі ұшуға дейін үш сағат бұрын бақылаушы органдарына рейстің нөмірін, əуе кемесінің түрін, борт нөмірін, жіберу уақытын, баратын əуежайды, тұрақ нөмірін көрсете отырып, əуе кемесінің тиелуге дайын екендігі туралы хабарлайды; 2) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары əуе кемесіне тиеуге дайын екендігі туралы хабар алған соң əуе кемесінің тұрағына келеді. Кететін əуе кемесінің тұрағында жəне шекаралық, кедендік жəне өзге де бақылау түрлері жүзеге асырылатын үй-жайларда қосымша режимдік шектеулер қойылады. Əуе кемесіне адамдардың келуіне шекаралық жəне өзге де бақылау түрлерін жүзеге асыру кезеңінде шектеу қойылады, қажет болған жағдайда - тыйым салынады; 3) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары əуе кемесінің командиріне шекаралық, кедендік жəне басқа бақылауларды жүзеге асыруға қатысты сауалдар жүргізеді; 4) əуе кемесінің командирі бақылаушы органдардың лауазымды адамдарына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру үшін қажетті құжаттарды береді; 5) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары əуе кемесін бірлесіп тексеруді инженерлік-авиациялық қызмет (экипаж мүшелері) өкілдерінің қатысуымен жүзеге асырады; 6) шетелге баратын жолаушыларды тіркеу, əуе кемесі ұшпастан бұрын алдын ала шетелге баратын əуе кемесін белгіленген ресімдеу регламентіне сəйкес басталады. Жолаушыларды тіркеу басталғанда кедендік бақылау тіректері жəне паспорттық бақылау кабиналары жұмыс істеуді бастайды. Бір уақытта жұмыс істейтін кедендік бақылау тіректері мен паспорттық бақылау кабиналарының саны жолаушылар ағынының қарқындылығына сəйкес келуі жəне кезектер болдырмауы керек; 7) шекаралық нарядтарының ауысым басшысы кететін əуе кемесіне адамдарды (бұдан əрі – кететін адамдар) отырғызуға жəне кедендік бақылау бөлімшесі лауазымды тұлғаларының келісімі бойынша тауарлар мен жүктерді тиеуге рұқсат береді. Əуе кемесінің бортына адамдарды отырғызу аяқталған соң, шекаралық нарядтарының ауысым басшысы борттағы адамдарды шекаралық бақылаудан өткендердің санымен салыстыруды жүзеге асырады. 17. Адамдарға, жүктер мен тауарларға шекаралық, кедендік жəне басқа да бақылауларды жүзеге асыру бойынша бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының іс-қимылы: 1) шекаралық наряд кететін адамдардың Қазақстан Республикасына кіруге құқық беретін құжаттарын тексеруді паспорттық бақылау кабиналарында, арнайы жабдықталған жайларда жүзеге асырады. Əуе кемелерінің экипажы мен жолаушыларының, сондай-ақ əуе кемесінің бортына алып

8 наурыз 2014 жыл

келген мүгедектер мен ауыр науқастардың құжаттарын тексеру белгіленген орындарда немесе əуе кемесінің бортында (əуе кемесінің басқышында) жүзеге асырылады; 2) оларға қатысты заңды шектеу қойылған адамдар Мемлекеттік шекара арқылы өткізілмейді. Мемлекеттік шекара арқылы өткізбеу фактісі бойынша шекаралық нарядының ауысым басшысы авиакомпания өкіліне немесе ЖТҰҚ агентіне багажды уақытылы түсіру жəне жолаушылар манифестіне өзгерістер енгізу мақсатында аталған жолаушылар санатының əуе кемесінде ұшуы мүмкін еместігі туралы ақпарат береді. Шындығы күмəн келтіретін құжаттар, арнайы техникалық құралдарды пайдалана отырып тереңдетілген тексеру рəсімінен өтеді. Құжаттарды тереңдетілген тексеруден өткізу уақыты туралы авиакомпания өкіліне немесе ЖТҰҚ агентіне хабарланады; 3) дипломатиялық, қызметтік төлқұжат иелері, бизнескласс жолаушылары, мүмкіндіктері шектеулі жолаушылар, əуе кемесінің экипаждары «FAST TRACK» стикерімен белгіленген арнайы бөлінген паспорттық бақылау кабинасы арқылы өткізіледі. Əуе кемелерінің экипаж мүшелері Қазақстан Республикасына кіруге жəне Қазақстан Республикасынан шығуға құқық беретін құжаттары бойынша, сондай-ақ авиакомпания өкіліне (ЖТҰҚ агенті) уақытынан бұрын ұсынылатын ұшу тапсырмасының көшірмесіне (бас декларациясына) сəйкес өткізіледі; 4) адамдар мен багаждарға кедендік жəне радиациялық бақылау кететін адамдардың авиабилеттерін тіркеу, багаж бен қол жүгін ресімдеу аяқталғаннан кейін жүзеге асырылады. Жүктерді бақылауды кедендік бақылау бөлімшесі шекаралық бақылау бөлімшесімен өзара іс-қимылда оларды тиеуге дейін немесе əуе кемесіне тиеу уақытында жүзеге асырылады. Кедендік бақылау барысында келген адамдардың қол жүгінде немесе багажында кіші үй жануарлары, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізат немесе карантинге түскен өнімдер анықталған жағдайда, карантиндік фитосанитарлық бақылауды жəне қадағалауды немесе ветеринарлық-санитарлық бақылауды жəне қадағалауды бөлімшелерінің лауазымды адамдары тексеруді жүзеге асырады; 5) кететін адамдарды аэровокзал ғимаратынан əуе кемесінің тұрағына дейін тасымалдау шекаралық нарядының бақылауымен немесе алып жүруімен жүзеге асырылады. 18. Басқышты айдап əкету жəне əуе кемесін жабу шекаралық наряды жетекшісінің рұқсатымен жүргізіледі. Əуе кемесі жабылғаннан жəне басқышты алып кеткеннен кейін оның ұшуына дейін (өз бетімен қозғалуы алдында) шекаралық наряд оны қадағалауды жүзеге асырады. Əуе кемесі кеткеннен кейін енгізілген қосымша режимдік шектеулер алынып тасталады. 19. Қазақстан Республикасының аумағына кіруге құқығы жоқ транзиттік жəне трансферттік жолаушылар баратын мемлекетке кіру құқығына тиісті түрде ресімделген құжаттары жəне Қазақстан Республикасының аумағындағы қайта отырғызу əуежайынан ұшу күнін растайтын авиабилеттері бар болған жағдайда əуежайдың транзиттік залында немесе əуежай қонақүйінің визасыз (бақыланатын) аймағында орналастырылады. Аталған адамдардың Қазақстан Республикасынан аумағынан өз уақытында кетуін тасымалдаушы мен əуежайдың транзит қызметі қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының 2013 жылғы 30 қарашадағы №504 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды автомобиль өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды автомобиль өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы (бұдан əрі – Үлгілік схема) бақылаушы органдар бөлімшелерінің (бұдан əрі – бақылаушы органдар) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын (бұдан əрі – Мемлекеттік шекара) автомобильлдік өткізу пункттерінен (бұдан əрі – өткізу пункттері) кесіп өтетін адамдарға, көлік құралдарына, жүктер мен тауарларға қатысты шекаралық, кедендік, санитарлық-карантиндік, карантиндік фитосанитарлық, мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылауды жəне/немесе қадағалауды жүзеге асыруы кезінде өткізуді ұйымдастыру схемасын айқындайды. 2. Бақылаушы органдар қызметті үйлестіру жолымен бақылауды өткізу уақытын барынша азайтуға жəне бақылау операцияларын өткізуге берілген уақытты негізсіз созуға жол бермеу бойынша шараларды қабылдайды. 3. Көлік құралдарын тексеріп қарауды өткізу пунктінің тексеру алаңында Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің шекаралық бақылау бөлімшесімен (бұдан əрі – шекаралық бақылау бөлімшесі), адамдардың, көлік құралдарының, жүктер мен тауарлардың Мемлекеттік шекара бұзушыларды анықтау жəне ұстау мақсатында жүргізіледі. 4. Кеден істері саласындағы құқық бұзушылықтар (қылмыстар) фактілерін анықтау жəне Кеден одағының кедендік шекарасы арқылы өтетін тауарлар мен көлік құралдарына кедендік бақылауды жүзеге асыруда оның өткізу уақытын қысқарту, кедендік бақылаудың тиімділігін арттыру мақсатында инспекциялық тексеріп қарау кешені қолданылады. Кедендік бақылау бөлімшесі пайдаланатын инспекциялық тексеріп қарау кешенімен жарақтандырылған өткізу пункттерінде шекаралық бақылау бөлімшесі оларды қолданумен қарап тексеру нəтижелерін мойындайды. Жеке жағдайларда көлік құралдарын, жүк жəне тауарларды тексеру шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерімен бірлесіп жүргізіледі. 5. Əрбір автомобиль өткізу пункттерінде оның ерекшеліктеріне байланысты (санаттары, сыныптары, инфрақұрылымының жəне техникалық жарақтануының дамуы, Мемлекеттік шекара сызығынан қашықтығы, жыл уақыты) Үлгілік схеманың негізінде бақылау органдары басшыларының бірлескен шешімімен Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды өткізуді ұйымдастыру схемасы (бұдан əрі – өткізуді ұйымдастыру схемасы) əзірленеді жəне бекітіледі. Өткізуді ұйымдастыру схемасында тиісті өткізу пунктінің жергілікті жағдайын есепке ала отырып мемлекеттік бақылаудың барлық түрлерін жүзеге асырудың ұзақтығы белгіленеді. Кедендік жəне басқа да бақылаушы органдары жоқ өткізу пункттерінде өткізуді ұйымдастыру схемасын Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің құрама (бөлім) командирі бекітеді. 6. Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сəйкес жұмыс тəртібі тəулік бойы емес өткізу пункттерінде көлік құралдарының жиналып қалмауын болдырмау мақсатында Мемлекеттік шекара арқылы өткізуді тоқтатқаннан кейін, өткізу пункттерінің аумағындағы автокөлік құралдарына қатысты кедендік операцияларды жүргізу шекаралық бақылау бөлімшесінің келісімі бойынша рұқсат етіледі. 2. Өткізу пункті аумағына адамдардың, көлік құралдарының, тауарлар мен жүктердің келуі кезінде бақылаушы органдардың іс-қимылдары 7. Қазақстан Республикасының аумағына кіретін көлік құралдарының өткізу пункттеріне келуі кезінде бақылаушы органдар мынадай негізгі бақылау операцияларын жүзеге асырады: 1) шекаралық бақылау бөлімшесі: өткізу пунктіне кіру кезінде көлік құралдарын тіркейді; автокөлік құралдарында баратын адамдардың Қазақстан Республикасына кіруіне жəне Қазақстан Республикасынан шығуына құқық беретін құжаттарын тексереді жəне шекаралық бақылау нəтижелерін ақпараттық жүйеге енгізеді; автокөлік құралдарын қажет болған кезде кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларымен бірлесіп тексеріп қарайды; адамдарға жəне көлік құралдарына одан əрі жүру құқығын беру туралы шешім қабылдайды; 2) кедендік бақылау бөлімшесі: автокөлік құралдарын есепке алу автоматтандырылған жүйесін қолдана отырып, көлік құралдарының кіруін тіркейді; радиациялық бақылаудың автоматтандырылған жүйесін жəне/немесе радиациялық бақылаудың ауыспалы техникалық құралдарын қолдана отырып, радиациялық бақылауды жүзеге асырады; көлік құралдары мен тауарларды кедендік ресімдейді жəне кедендік бақылауды жүзеге асырады; автокөлік құралдарын шекарлық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларымен бірлесе қарап тексереді (қажет болғанда); көліктік бақылау Қазақстан Республикасы заңнамасына жəне Қазақстан Республикасымен ратификациялаған халықаралық келісімдеріне сəйкес рұқсат құжаттарының бар болуы мен қолданылуын тексеру арқылы, автокөлік құралдарында баратындардың салмақтық жəне көлемдік параметрлерін қолда бар бақылау жүйесімен анықтау арқылы жүзеге асырады; санитарлық-карантиндік қадағалау Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес жүзеге асады; 3) карантиндік фитосанитарлық бақылау жəне қадағалау, мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылау жəне қадағалау Қазақстан Республикасымен жəне Қазақстан Республикасының заңнамасымен ратификацияланған карантиндік фитосанитарлық бақылау жəне мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылайтын мен қадағалайтын бөлімшелерімен жүзеге асырылады.

Мемлекеттік шекараның қазақстан-ресей учаскесіндегі автомобиль пункттерінде тек шекаралық бақылау жүзеге асырылады. Барлық белгіленген бақылау түрлерін жүргізгеннен кейін шекаралық наряды өткізу пунктінің аумағынан көлік құралдарын шығаруды жүзеге асырады. 8. Қазақстан Республикасынан адамдар мен көлік құралдарының шығуы, тауарлар мен жүктердің шығарылуы кезінде бақылаушы органдар іс-қимылдарының дəйектілігі кері ретпен белгіленеді. 9. Мемлекеттік шекара арқылы өтетін жүк таситын көлік құралдары мен автобустарға, жаяу жүргінші тұлғаларға қатысты бақылауды жүзеге асыру бойынша бақылаушы органдардың іс-қимылдар бірізділігі əрбір автомобильдік өткізу пункті үшін оның ерекшелегіне сəйкес нақты анықталады. Бақылаудың белгіленген түрлері өткізу пункттерінде ауыр науқасты тасымалдауға, жолаушыларды тұрақты тасымалдауды орындайтын автобустарға, сондай-ақ жануарларды, жылдам бұзылатын жəне қауіпті жүктерді тасымалдау кезінде өткізу пункттерінде бақылаудың белгіленген түрлері Қазақстан Республикасымен ратификацияланған үкіметаралық келісімдердің жəне Қазақстан Республикасының «Автомобильдік көлік туралы» Заңының негізінде басымдылық тəртіпте жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының 2013 жылғы 30 қарашадағы №504 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды теміржол өткізу пункттерінен өткізуді ұйымдастырудың ҮЛГІЛІК СХЕМАСЫ 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы теміржол өткізу пункттерінде (əрі қарай - Үлгі схемасы) адамдардың, көлік құралдарының, жүктер мен тауарлардың өткізілуін ұйымдастырудың үлгілік схемасы бақылаушы органдардың бөлімшелерімен (бұдан əрі – бақылаушы органдар) жүзеге асырылу кезінде өткізуді ұйымдастыруды, атап айтқанда: шекаралық, кедендік, санитарлық-карантиндік, карантиндік фитосанитарлық, мемлекеттік ветеринарлықсанитарлық бақылауды жəне/немесе қадағалауды, сондай-ақ теміржол өткізу пункттерінде (бұдан əрі – өткізу пункттері) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын кесіп өтетін адамдарға, жүктер мен тауарларға қатысты теміржол стансалары əкімшіліктерінің іс-қимылдарын айқындайды. 2. Қызметті үйлестіру жолымен бақылаушы органдар мен тасымалдаушы халықаралық қатынас поездары (бұдан əрі - поездар) қозғалысында бақылау өткізу уақытын мейлінше азайту жəне негізсіз кідірістерді болдырмау бойынша барлық мүмкін шараларды қолға алады. 3. Бұзушылықтар анықталған жағдайда бақылаушы органның лауазымды тұлғасы поезд бастығын жəне теміржол стансасы бойынша кезекшіні, кейіннен поезд бастығына кідіріс актісінің берілуімен, кідірістің себептері мен болжанатын ұзақтығы туралы хабардар етеді, сондай-ақ поездық бригадалар қызметкерлерінің тарапынан бұзушылықтар анықталған жағдайда Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу реестрінде № 2810 нөмірімен тіркелген «Жолаушыларды, багажды жəне жүк-багажды темір жол көлігімен тасымалдау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 14 шілдедегі № 799 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында темір жол көлігімен жолаушыларды, багажды жəне жүк-багажын тасымалдау қағидаларын тасымалдаушылардың сақтауын бақылауды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникациялар министрінің 2004 жылғы 31 тамыздағы № 324-І бұйрығымен бекітілген рейстік журналға тиісті жазба жазады. 4. Теміржол стансасының əкімшілігі поездың келуіне бір сағат қалғанда, бақылаушы органдарға поездың өткізу пунктіне келуі – уақыты, тұрақ орны (теміржол жолдары) жəне жолаушылар саны, сондай-ақ өткізу пункттері арқылы өтетін, жүк поездарының алдын-ала саны, вагондардың типтері жəне жүктер мен тауарлардың сипаты туралы ақпарат береді. 5. Жолаушылар поездарының поездық бригада қызметкерлері поездың өткізу пунктіне келуіне дейін бақылауға арналған құжаттардың, қол жүгінің дайын болуымен, сондай-ақ толтырылған көші-қон карталарымен жəне кедендік декларацияларымен (қажетті жағдайда) жолаушылардың өз орындарында болуын қамтамасыз етеді. 6. Бақылау өткізілу кезінде жолаушылар вагондарда тек бақылаушы органдардың рұқсатымен ғана жүріп-тұра алады. Бақылау өткізу уақытында вагон-ресторандардың жұмысы тоқтатылады. 7. Жолаушылар поездарында жолжүгі вагондарының болуы кезінде бақылаушы органдар олардың сырттай қаралуын, тасымалданатын жүктер мен тауарларға қатысты тасымалдау жəне жөнелтпе құжаттарды тексеруді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының аумағына кіргізген кезде жолжүгі вагондарындағы жүк кедендік транзиттің кедендік рəсіміне сəйкес кедендік мағлұмдауға жатады. 8. Поездардың жəне ондағы тасымалданатын жүктердің тексерілуі, кедендік бақылау бөлімшесімен бірлесе Мемлекеттік шекараны кесіп өту тəртібін бұзушыларды анықтау жəне ұстау мақсатында, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметі шекаралық бақылау бөлімшесімен (бұдан əрі – шекаралық бақылау бөлімшесі) өткізу пунктінің арнайы жайластырылған аймағында жүргізіледі. 9. Бақылаушы органдар тексерудің аяқталғандығы туралы теміржол стансасы бойынша кезекшіге хабарлайды. 10. Жүк жəне жолаушылар поездарының Мемлекеттік шекара арқылы өтулері кезінде, кедендік бақылау бөлімшесімен автоматтық немесе қол режимінде радиациялық бақылаудың техникалық құралдарының пайдаланылуымен радиациялық бақылау жүргізіледі. Қазақстан Республикасынан шығуға жəне/немесе Қазақстан Республикасына кіруге қатысты жүк жəне жолаушылар поездарының өтулері кезінде, радиоактивтік материалдардың болуына қатысты радиациялық бақылаудың автоматтандырылған жүйелерінің (əрі қарай – РБАЖ) іске қосылуы жағдайында, кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасы жылжымалы құрамды тоқтату, қайта тексеру жүргізу, ал расталған жағдайда – РБАЖ тасымалды құралдарын пайдаланумен иондаушы сəулелену көздерін оқшауландыру жəне сəйкестендіру үшін кедендік бақылау бөлімшесі мен теміржол қызметінің басшылығына хабарлайды. 11. Инспекциялық тексеріп қарау кешендерін (ИТҚК) пайдаланумен өткізу пункттерінде теміржол көлігін тексеру Қазақстан Республикасының жəне шектес мемлекеттердің аумақтық кедендік бақылау бөлімшесінің жəне теміржол қызметтерімен бекітілетін, теміржол құрамдары, азаматтық тұлғалардың, оның ішінде жүктерді алып жүретін адамдардың саны туралы ақпараттың берілу тəртібіне сəйкес жүргізіледі. 12. Əрбір теміржол өткізу пункттерінде оның ерекшеліктеріне байланысты (санаттары, сыныптары, инфрақұрылымының жəне техникалық жарақтануының дамуы, жыл уақыты) Үлгілік схеманың негізінде бақылау органдары теміржол ұйымдары басшыларының бірлескен шешімімен Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды өткізуді ұйымдастыру схемасы (бұдан əрі – өткізуді ұйымдастыру схемасы) əзірленеді жəне бекітіледі. Кедендік жəне басқа да бақылаушы органдары болмаған, теміржол өткізу пункттерінде, өткізуді ұйымдастыру схемалары Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметі құрамасының (бөлімінің) командирі жəне теміржол ұйымының басшысымен бірлесіп бекітіледі. Жолаушылар поездарының қозғалыс кестесі мен тұрақтарына сəйкес, өткізуді ұйымдастыру схемаларында бақылау операцияларын жүзеге асыру ұзақтығы белгіленеді. 13. Поезд кешігіп келген жағдайда шекаралық, кедендік жəне басқа да бақылау түрлерін жүзеге асыруға бөлінген уақытты қысқартуға болмайды. 2. Халықаралық қатынас поездарының Қазақстан Республикасының өткізу пункттері аумағына келуі кезіндегі бақылаушы органдардың іс-қимылдары 14. Жұмыс басталар алдында, бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары поезд бастығынан поездағы сырқат, сырқаттары болуға күдікті тұлғалар, поезға заңсыз кіріп кеткен тұлғалар, сондай-ақ Қазақстан Республикасына кіру құқығына құжатсыз болып отырған тұлғалар, Қазақстан Республикасына (нан) əкелуге/шығаруға Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамасымен тыйым салынған жүктер туралы ақпаратты нақтылайды. 15. Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды жəне жүктерді тасымалдау кезінде жүктердің санитарлық-карантиндік жағдайы жəне адамдардың денсаулық жағдайының нашарлау қаупі болған жағдайда бақылаудың басқа түрлерін жүргізгенге дейін санитарлық-карантиндік қадағалау жүзеге асырылады. 16. Жолаушылар поездарының шекаралық бақылауы жекелеген жағдайларда Мемлекеттік шекара сызығынан өткізу пунктіне дейін жəне кері бағыттағы қозғалысы барысында, сондай-ақ поездар жүрісінің транзиттік учаскелерінде олардың шекаралық нарядтарымен бірге жүруімен жүзеге асырылады. Мемлекеттік шекара арқылы теміржол көлігімен өтетін адамдардың құжаттарын тексеру тікелей шетелге баратын поездар вагондарында немесе шекаралық стансалардың жабдықталған залдарында, сондай-ақ теміржол стансасының

платформасында жүзеге асырылады. Теміржол өткізу пунктіндегі шекаралық бақылауды жүзеге асыру бірізділігі нақты жағдайларға, тұрақ уақытына, транзиттік учаскелердің болуына жəне өткізу пункттерінің басқа ерекшеліктеріне байланысты болады. 17. Вагондардың ішкі бөлігін тексеру, поездық бригадалар мүшелерін тарта отырып, Мемлекеттік шекара арқылы өтетін адамдардың құжаттарын бір уақытта тексерумен, Мемлекеттік шекараны кесіп өту тəртібін бұзушыларды анықтау жəне ұстау мақсатында шекаралық нарядтары жүзеге асырады. 18. Қазақстан Республикасына кіру кезінде кедендік, ал қажет болған кезде қол жүгі мен багаж бақылауының басқа да түрлері, шекаралық нарядтарымен олардың иелерінен Қазақстан Республикасына кіру құқығына қатысты құжаттарды тексеруден кейін жүргізіледі. Қазақстан Республикасынан шығу кезінде бақылау кері реттілікте жүзеге асырылады. 19. Жүру жолы аяқталған, шекараның ар жағынан келген жолаушылардың шығуы, поездың қалған вагондарындағы бақылау аяқталғанын күтпестен, вагондағы шекаралық жəне кедендік бақылау аяқталғаннан кейін рұқсат етіледі. 20. Жүру жолы өткізу пунктінде аяқталатын, шекараның ар жағынан келген жолаушыларға қатысты бақылаудың шекаралық, кедендік жəне басқа да түрлері, сондай-ақ бақылаушы органдармен сол үшін арнайы жабдықталған өткізу пунктінің ғимаратында жүргізіледі. 21. Қазақстан Республикасымен ратификацияланған халықаралық шарттарға, «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне, «Өсімдіктер карантині туралы» Қазақстан Республикасының Заңына, «Ветеринария туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес санитарлық-карантиндік бақылауды, карантиндік фитосанитарлық бақылауды жəне қадағалауды, мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылауды жəне қадағалауды жəне өзге түрлерін жүргізу қажетті тауарлардың, жүктердің орындарын ауыстыруы кезінде тауарларды кедендік рəсімге қоюға тек тиісті бақылаудан кейін ғана рұқсат етіледі. 22. Кедендік бақылау бөлімшесі, берілуі Қазақстан Республикасы Кедендік одақтың кедендік заңнамасымен қарастырылған, кедендік бақылау мақсаттары үшін тасымалданатын тауарларды жəне жүктерді сəйкестендіруге мүмкіндік беретін коммерциялық жəне өзге де құжаттарды тексереді. Қажетті құжаттардың тапсырылмаған жағдайында кедендік бақылау бөлімшесі шекаралық теміржол стансаларында, оның ішінде оларды Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамасына сəйкес Кеден одағының кедендік аумағынан тыс жерге қайтару мақсатымен тауарларды тасымалдайтын, халықаралық тасымалдың көлік құралдарын ұстауға құқылы. 23. Поезд бақылауының шекаралық, кедендік жəне басқа да түрлерінің аяқталуы жəне режимдік шектеулердің алынуы туралы шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасы (ауысым жетекшісі) теміржол стансасы бойынша кезекшіге хабарлайды. 24. Теміржол стансасы бойынша кезекшінің поезды шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерінің келісімінсіз жөнелтуіне рұқсат етілмейді. 25. Поездың өткізу пунктіндегі тұрған кезінде шекаралық бақылаудан өтпей, Мемлекеттік шекара режимін бұзуға, шетелге баратын көлік құралына кіріп кетуге тырысатын тұлғаларды анықтау мақсатымен поезд вагондары сыртқы бөлігінің тексерілуі жүзеге асырылады. 26. Қазақстан Республикасынан шығып бара жатқан тұлғалардың қол жүгі мен багажына қатысты шекаралық жəне кедендік бақылау, сондай-ақ вагондардың ішкі бөлігін тексеру, жекелеген жағдайларда поездардың Қазақстан Республикасының аумағы бойынша жақын торапты стансадан өткізу пунктіне дейін (Мемлекеттік шекара сызықтары) немесе Қазақстан Республикасының аумағы бойынша транзиттік жол жүру учаскелерінде жүзеге асырылады. 27. Жүк поездарын тексеруді шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелері көлік ұйымдары өкілдерін тарта отырып, жүзеге асырады. 28. Осы Үлгілік схеманың 4-тармағына сəйкес теміржол стансасы бойынша кезекші бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларына ақпаратты беру кезінде Мемлекеттік шекара арқылы тасымалданатын поездағы вагондардың саны жəне тұрпаты, жүктің атауы туралы ақпараттайды. Алынған ақпарат негізінде бақылаушы органдар бақылау шараларын жоспарлайды. 29. Поездың өткізу пунктіне келгеніне дейін режимдік аумаққа бөтен тұлғалар кіргізілмейді. Келетін поезға шекаралық бақылау бөлімшесі байқауды орнатады. 30. Өткізу пунктіне келген поезға шекаралық бақылау бөлімшелерінің рұқсат етуімен, тек қызметтік міндеттерін орындау үшін қажетті тұлғалар ғана жіберіледі. 31. Поезд келгеннен кейін тасымалдаушының өкілетті қызметкері шекаралық бақылау бөлімшенің рұқсатымен локомотивтік бригададан тексеру үшін тасымалдау жəне тауарға ілеспе құжаттарын алады. 32. Өңделгеннен кейін тасымалдау жəне тауарға ілеспе құжаттары, құжаттарды қабылдау-тапсыру уақыты туралы белгісімен құжаттардың бақылауын орындау үшін кедендік бақылау бөлімшесіне табыс етіледі. 33. Жүк санитарлық-карантиндік қадағалауға, карантиндік фитосанитарлық бақылауға жəне қадағалауға, мемлекеттік ветеринарлық- санитарлық бақылауға жəне қадағалауға жататын жағдайларда (Кедендік одақ мүше – мемлекеттер Сыртқы экономикалық қызметінің Тауарлық Номенклатурасының кодтарына сəйкес) аталған тасымалдаушы жəне тауарға ілеспе құжаттар тиісті бақылаушы органдарға жолданады. 34. Теміржол жолдарының электрлендірілген учаскелерде келген жүк поезын, теміржол стансасы қызметкерлерінің тартылуымен бақылаушы органдарымен тексеруі, оның электр тоғынан ажыратылғаннан кейін жүзеге асырылады. 35. Жүк поездарының шекаралық бақылауы локомотивтік бригада мүшелері мен жүкпен ілесе жүретін тұлғалардың құжаттарын тексеруден кейін басталады, содан кейін составты тексеру жүзеге асырылады. Кедендік бақылау бөлімшесінің тексеру шекаралық бақылау бөлімшесімен бірлесе немесе өз бетімен жүзеге асырылады. 36. Мөрлер, пломбалар бүтіндігінің бұзылу жағдайында, сондай-ақ вагондарда бөтен тұлғалардың жасырыну белгілері болған кезде, комиссиялық тəртіпте келген поездың құрамындағы жекелеген вагондар бақылаушы органдары лауазымды тұлғаларының талаптары бойынша ашылады жəне тегіс қаралады. Мұндай жағдайларда тексеріп қарау бақылау органдары өкілдерінің жəне теміржол стансасы əкімшілігінің қатысуымен жүзеге асырылады. Вагондардың ашылу фактілері жəне олардың тексерілу нəтижелері, комиссия мүшелерімен қол қойылатын, тексеру актісінде көрсетіледі. 37. Əкелінетін жүктің қандай да бір ауру қоздырғышын жəне/немесе карантидік объектілерін жұқтыруына негіз болған кезде (жəндіктердің, кеміргіштердің жəне олардың іздерінің болуы), радиациялық сəулеленудің рұқсат етілетін нормасынан артып кетуі анықталған кезде, бұзылған орамада ішіндегі сұйықтықтың ағып кету белгілері бар қауіпті жүктердің болуы кезінде бақылаушы органдар тасымалдаушының өкілетті қызметкеріне вагонды арнайы бөлінген теміржолдың тұйықталған басына қойылу туралы еркін түрде жазбаша хабарламаны жолдайды. 38. Поезды тексеру кезінде Мемлекеттік шекара бұзушыларды немесе Қазақстан Республикасына əкелуге тыйым салынған заттарды анықтаған кезде, шекаралық бақылау бөлімшесінің жəне кедендік бақылау бөлімшесінің шешімі бойынша поездың немесе оның жекелеген вагондарының қайта тексерілуі жүргізіледі. 39. Жүк поездарына қатысты өткізу пунктінің аумағындағы режимдік шектеулер, шекаралық бақылау бөлімшесімен тексеру аяқталғаннан соң жəне басқа бақылаушы органдардың жүктерге қатысты тасымалдау жəне ілеспе құжаттарының құжаттық тексеруінен кейін алынып тасталады. 40. Жұмысқа қатысы жоқ бос вагондар мен контейнерлердің (пломбаланған жағдайда жүреді) кедендік тексерілуі кезінде тасымалдаушы өкілінің қатысуы талап етілмейді. 41. Көлік құралдары жəне жүктердің кедендік бақылауы аяқталғаннан кейін кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасы тасымалдаушының өкілетті қызметкерін оның Мемлекеттік шекара арқылы орын ауыстыратын жүктері мен көлік құралдарына қатысты қабылданған шешім туралы хабарлайды. 42. Жүктер мен көлік құралдарының Мемлекеттік шекара арқылы өткізілуіне тыйым салу туралы шешімді қабылдаған бақылаушы орган, оны жазбаша түрде рəсімдейді. 43. Өткізу пункттерінде санитарлық-карантиндік қадағалауға, каратиндік фитосанитарлық бақылауға жəне қадағалауға, мемлекеттік санитарлық-ветеринарлық бақылауға жəне қадағалауға жататын жүктер мен көлік құралдарының кедендік ресімделуі, бақылаудың аталған түрлерінің жүзеге асырылғанынан кейін аяқталады. 44. Поездың өткізу пунктінен шығуына бір сағат қалғанда теміржол стансасы бойынша кезекші бақылаушы органды Мемлекеттік шекара арқылы тасымалданатын жүктер мен тауарлардың сипаты, поездағы вагондардың саны мен түрі туралы хабарлайды. 45. Жүк поезының дайындығы бойынша тасымалдаушының уəкілетті қызметкері тасымалдау жəне ілеспе құжаттарын құжаттарды оларды қабылдау-тапсыру уақыты туралы белгісімен кедендік бақылау бөлімшесіне тапсырады. 46. Кедендік бақылау бөлімшесінде тауарға ілеспе құжаттарды тексеру кезінде санитарлық-карантиндік қадағалау, карантиндік фитосанитарлық бақылау жəне қадағалау, мемлекеттік санитарлық-ветеринарлық бақылау жəне қадағалау (Соңы 25-бетте).


(Соңы. Басы 24-бетте).

жүзеге асырылуы қажетті вагондар, контейнерлер жəне контрейлерлер белгіленеді. 47. Санитарлық-карантиндік қадағалау, карантиндікфитосанитарлық бақылау жəне қадағалау, ветеринарлық жəне карантиндік фитосанитарлық бақылауы жəне қадағалау жүзеге асырылатын вагондарға, контейнерлер мен контрейлерлерге құжаттар тиісті бақылаушы органға табысталады. 48. Кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасы санитарлық-карантиндік қадағалау, карантиндік–фитосанитарлық бақылау жəне қадағалау, мемлекеттік ветеринарлықсанитарлық бақылау жəне қадағалау органдарының лауазымды тұлғаларынан алынған ақпаратты есепке ала отырып, тасымалданатын жүктерге қатысты құжаттардағы мəліметтердің растығын тексеріп, қажет болған кезде тексеруге жататын вагондарды (жүктерді) белгілейді. 49. Кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары шекаралық бақылау бөлімшесіне тауарға ілеспе құжаттардың тексерілу нəтижелері бойынша ашылуға жəне тексерілуге жататын вагондар туралы хабарлайды. 50. Вагондардың ашылуы жəне олардың тексеру нəтижелері, бақылаушы органдар мен теміржол стансалары лауазымды тұлғалары қол қоятын, тексеру актісінде көрсетіледі. 51. Бақылаушы органдар тексеру нəтижелері бойынша жекелеген вагондардың ағытылу қажеттігі туралы теміржол стансасы бойынша кезекшіге уақтылы хабарлайды, сондай-ақ оларға қатысты одан арғы əрекеттерінің тəртібін белгілейді. 52. Поездың басында вагондардың тексерілуін аяқтап жатқан шекаралық нарядтары, локомотив бригадасы мүшелерінің құжаттарын тексереді жəне локомотивтің ішкі бөлігін тексеруді жүзеге асырады. 53. Шекаралық бақылау бөлімшесінің ауысым жетекшісі бақылаудың аяқталғандығы туралы теміржол стансасы бойынша кезекшіге хабарлайды. 54. Мемлекеттік шекараның қазақ-ресей учаскесіндегі темір жол өткізу пункттерінде шекаралық бақылау ғана жүргізіледі. 55. Өткізу пунктінен шығу кезінде шекаралық наряд оның сыртқы тексеруін жүзеге асырады. Поезды тексеру барысында Мемлекеттік шекара бұзушылары немесе поезд құрамына еніп кеткен адамдар анықталған жағдайда, шекаралық наряд поезды тоқтату жəне бұзушылықтың жолын кесу бойынша шараларды қабылдау үшін теміржол стансасы бойынша кезекшіге дереу хабарлайды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің ең жақын бөлімшесіне баяндайды. Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының 2013 жылғы 30 қарашадағы №504 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы теңіз (өзен) өткізу пункттерінде адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы теңіз (өзен) өткізу пункттерінде адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді жəне тауарларды өткізуді ұйымдастырудың үлгілік схемасы (бұдан əрі – Үлгілік схема) бақылау органдарының бөлімшелері (бұдан əрі – бақылау органдары) шекаралық, кедендік, көліктік, санитарлықкарантиндік, карантиндік фитосанитарлық, мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылау жəне/немесе қадағалауды, жүзеге асыру бірізділігін, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Мемлекеттік шекарасынан (бұдан əрі – Мемлекеттік шекара) теңіз (өзен) өткізу пункттерінде өтетін адамдарға, теңіз (өзен) кемелеріне, жүктер мен тауарларға қатысты теңіз (өзен) порттары əкімшіліктерінің (бұдан əрі – порт əкімшілігі) іс-қимылдарын айқындайды. 2. Өткізу пункттерінде шекаралық, кедендік, көліктік, санитарлық-карантиндік қадағалауды, карантиндік фитосанитарлық бақылау мен қадағалауды, мемлекеттік ветеринарлықсанитарлық бақылауды жəне қадағалауды, теңіз (өзен) кемелеріне (бұдан əрі – кемелер), оған тиелген автомобильдерге, теміржол вагондарына, контейнерлерге, жүктер мен тауарларға (бұдан əрі – көлік құралдарына), жолаушыларға, кеме экипажының мүшелеріне, көлік құралдарының жүргізушілеріне, экспедиторларға жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін адамдарға қатысты жүргізіледі. 3. Өткізу пункттерінде шекаралық, кедендік, көліктік, санитарлық-карантиндік қадағалауды, карантиндік фитосанитариялық бақылауды жəне қадағалауды, мемлекеттік ветеринарлықсанитарлық бақылау жəне қадағалауды, Кедендік одақ жəне Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген өкілеттіктер шектерінде бақылаушы органдар жүзеге асырады. 4. Бақылаушы органдар бақылау жүргізу уақытын азайту, функциялар мен іс-қимылдардың қайталануын болдырмау, сондай-ақ кемелерді, олардағы жолаушыларды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды негізсіз ұстауға жол бермеу бойынша шаралар қолданады. 5. Кемелерге қатысты бақылау операцияларын жүзеге асыру кезегін кеме капитандарынан (кеме иелерінен немесе олардың уəкілетті тұлғаларынан) кеменің келуі (кетуі) туралы ақпараттардың келіп түсу уақыттарына сəйкес порт əкімшілігі анықтайды. Алдағы тəуліктерде бір уақытта шекаралық, кедендік жəне өзге де бақылау түрлеріне жатқызылатын кемелердің санын бақылау органдарының келісімі бойынша порт əкімшілігі анықтайды. 6. Кемелердің бақылаудың барлық түрлері айлақтарда, рейдтік жүк түсіру тұрақтары кешендерінде немесе порт тұрақтарында жүзеге асырылады. Кемеге шекаралық, кедендік жəне өзге де бақылау түрлерін жүргізу орнын бақылау органдарымен келісім бойынша кемелердің, жүк түсіру технологиясы мен портта жолаушыларға қызмет көрсету түрлері мен ерекшеліктеріне жəне порттың сипаттамасына байланысты порт əкімшілігі анықтайды. 7. Шетелден келген кемелерге бақылауды порт пен бақылаушы органдардың өкілдерінен құралған комиссия құрамы жүзеге асырады. Кейбір жағдайларда қызметтік қажеттілікке байланысты комиссия құрамына басқа қызметтердің, ұйымдар мен ведомстволардың өкілдері кіргізіледі. Сұйықтарды тасымалдайтын кемелерді ресімдеу кезінде комиссия құрамына өрт сөндіру күзетінің өкілдері, ал круиздік жолаушылар кемелерін бақылау кезінде туристік фирмалардың өкілдері қосылады. Комиссияны порт əкімшілігі шақыртады. Порт əкімшілігі комиссия мүшелерін оларға жүктелген функцияларын орындау үшін шетелге бағыт алған кемелерге жеткізуді қамтамасыз етеді. Кеменің бортында комиссияның жұмыс бірізділігі шекаралық наряд ауысымының жетекшісі комиссияның жұмысы басталмас бұрын нұсқау жүргізу барысында белгілейді. Шетелден келген кеменің бортына бірінші болып санитарлық-карантиндік қадағалау бөлімшесінің лауазымды тұлғасы көтеріледі. Өз міндеттерін аяқтаған комиссия мүшелері барлық комиссия мүшелері жұмыстарының аяқталуына қарамастан кемеден кете алады. Шекаралық наряд ауысымының жетекшісі шекаралық бақылау жұмыстары аяқталысымен барлық комиссия мүшелерінің кемеден кеткеніне көз жеткізгеннен кейін кемеден ең соңында кетеді. 8. Шетелдік кемелердің капитандары порт əкімшілігіне кемедегі санитариялық-эпидемиологиялық жағдай туралы ақпарат береді. Капитандары кемедегі санитарлықэпидемиологиялық жағдай туралы ақпарат бермеген кемелердің портқа алдын-ала санитарлық бақылаусыз кіруіне тыйым салынады. Мұндай жағдайларда санитарлық бақылау кеменің тоқтаған орнында жүргізіледі, содан соң оларға портқа жəне тұрақтарға (айлаққа) кіруге рұқсат беріледі. Порт əкімшілігі Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметінің шекаралық бақылау бөлімшесімен бірге (əрі қарай – шекаралық бақылау бөлімшесі) лоцмандардың кемелерді кездестіретін жер жөнінде келіседі. Жеке жағдайларда шекаралық бақылау бөлімшесі шекаралық нарядтардың кемелерді шығарып салу бойынша шаралар қолданады. 9. Көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды тиеу (түсіру), жолаушыларды, көлік құралдарының жүргізушілерін жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін адамдарды түсіру (отырғызу), сондай-ақ жүк операцияларын орындауды қамтамасыз ететін порт қызметкерлерін кіргізу кейбір жағдайларда кеме келгеннен кейін, шекаралық жəне кедендік бақылау жүргізілгенге дейін шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерінің лауазымды тұлғаларының рұқсатымен жүзеге асырылады. 10. Кеме кететін мерзімде көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды тиеу (түсіру), жолаушыларды, көлік құралдарының жүргізушілерін жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін адамдарды түсіру (отырғызу) аяқталуы тиіс, ал жүк операцияларын орындауды қамтамасыз ететін порт қызметкерлері шекаралық жəне кедендік бақылау аяқталғанға дейін кемеден кетуі қажет. 11. Кемелердің экипаж мүшелерінің құжаттарын тексеру кеме бортында жүзеге асырылады. Кеме жолаушыларының құжаттарын шекаралық жəне кедендік бақылау жолаушыларға қызмет көрсетуге арналып арнайы жабдықталған ғимараттарда, үй-жайларда, теңіз (өзен) вокзалдарында, ал круиздік жолаушылар – тікелей кемеде жүзеге асырылады. Круизде жүрген адамдардың құжаттарын тексеру кемеден түсіп, кемеге отырған сайын жүзеге асырылады. Көлік құралдары жүргізушілерінің, экспедиторлардың жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін адамдардың шекаралық жəне кедендік бақылауы олардың кеме бортынан жағаға түскеннен кейін арнайы жабдықталған жəне осы

25

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

мақсатқа арналған терминалдар арқылы жүзеге асырылады. 12. Кемелермен тасымалданатын көлік құралдарын бақылау арнайы жабдықталған алаңдарда, эстакадаларда жəне басқа да ғимараттарда жүзеге асырылады. 13. Теңіз (өзен) өткізу пункттеріндегі шекаралық бақылау адамдарды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды Мемлекеттік шекара арқылы өткізуді ұйымдастыру схемасы (бұдан əрі – өткізуді ұйымдастыру схемасы) бойынша жүзеге асырылады, ол: 1) жолаушылардың келуі мен кетуін жеке-жеке ресімдеуді; 2) экипаж мүшелерінің құжаттарын бортта, рейдте ресімдеуді; 3) экипаж мүшелерінінің, круиздік жолаушылардың жағаға (кемеге) түсуін (қайтуын) бақылауды; 4) өткізу пунктінде оның аумағына жəне шетелге шығатын кемелердің тұрағына бөгде адамдардың кіруіне тыйым салынатын режимнің сақталуын; 5) келетін (кететін) кемелерді ресімдеу жөніндегі комиссияның үйлесімді жəне келісілген іс-қимылын қамтамасыз етуі тиіс. 14. Кедендік бақылау бөлімшесі жүргізетін кемелерді кедендік ресімдеу кезіндегі бақылау сипатындағы іс-шаралар: кеме құжаттарын, кеме экипаж мүшелерінің, жолаушылардың, көлік құралдары жүргізушілерінің, экспедиторлар жəне басқа да жүкпен бірге ілесіп жүретін адамдардың құжаттарын тексеру жүргізіледі; кеме жүк қоймаларының немесе контейнерлерінің техникалық жай-күйі тексеріледі; кемедегі жүк қоймаларында жəне контейнерлерінде тақтайшалардың барын, кедендік мөрлер мен пломбалардың жағдайлары, пломбылайтын баулардың бүтіндігі тексеріледі; жүк уақытша сақтау қоймаларына немесе кедендік бақылау аймағындағы сақтауға рұқсат беретін белгі қойылады. 15. Əрбір теңіз (өзен) өткізу пункттерінде оның ерекшеліктеріне байланысты (санаттары, сыныптары, инфрақұрылымының жəне техникалық жарақтануының дамуы, жыл уақыты) Үлгілік схеманың негізінде бақылау органдары басшыларының жəне порт əкімшілігінің бірлескен шешімімен өткізуді ұйымдастыру схемасы əзірленеді жəне бекітіледі. Оның ерекшеліктерін ескере отырып, əрбір өткізу пункті үшін əзірленген теңіз (өзен) өткізу пунктіндегі өткізуді ұйымдастыру схемасында бақылаушы органдардың бақылауды жүзеге асыру ұзақтығы белгіленеді. 2. Қазақстан Республикасының аумағына адамдар, көлік құралдары, жүктер мен тауарлар келген кездегі бақылаушы органдардың іс-қимылдары 16. Қазақстан Республикасының аумағына келген адамдардың, көлік құралдары, жүктер мен тауарлардың бақылауын жүзеге асырудың бірізділігі: 1) кеме капитаны (кеме иесі немесе уəкілетті тұлға) порт əкімшілігіне кеменің келуі туралы алдын ала өтінім береді. Кеменің келуіне алдын ала өтінім 72 сағат бұрын беріледі, 24 сағат бұрын расталады, өткізу уақыты 72 сағаттан аз болған кезде – кеме порттан шығар алдында хабарланады; 2) порт əкімшілігі (порт капитаны) кеменің келуі туралы тапсырысты бақылау органдарға береді; 3) порт əкімшілігі кеме капитанын (кеме иесіне немесе уəкілетті тұлғаға) кеме тұрағын хабарлайды; 4) порт əкімшілігі бақылаушы органдарға кеменің келу уақыты мен тұрақтау орны туралы кем дегенде 4 сағат бұрын хабарлайды; 5) кеме иесі немесе уəкілетті тұлға кедендік бақылау бөлімшесіне Кеден одағы мен Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларына сəйкес алдын ала ақпараттар береді; 6) кеме капитаны (кеме иесінің немесе уəкілетті тұлғаның) кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасына Кеден одағы мен Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларында көзделген құжаттарды береді; 7) порт əкімшілігі келіп түскен ақпаратты шекаралық бақылау бөлімшесіне береді. Кемеге бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларын жеткізу теңіз (өзен) портының көліктерімен жүзеге асырылады. 17. Келген кемені, кеме бортындағы экипаж мүшелерін, жолаушыларды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды бақылау бойынша бақылау органдарының əрекеттері мынандай бірізділікте жүзеге асырылады: 1) Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды жəне жүктерді тасымалдау кезінде жүктердің санитарлық-эпидемиологиялық жағдайының жəне адамдардың денсаулық жағдайының нашарлау қауіпі болған жағдайда санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау: кемедегі санитариялық-эпидемиологиялық жағдай туралы алдын ала берілген ақпараттарды бағалау жəне талдау; кеменің медициналық-санитарлық құжаттарын тексеру; кемедегі көлік құралдарына (асхана, су жүйелері, қалдықтарды жиналуы мен жойылуы) жəне де жұқпаларды тасымалдаушы жəне таратушылардың барына (кемірушілер, масалар) санитарлық тексеру жүргізуге шешім қабылдау немесе олардың барын анықтау; медициналық тексеріп қарау (сұрау, термометрия); аса қауіпті жұқпалы ауру жұқтырған ауру адамды анықталған жағдайда жүргізілетін жедел іс-шаралар жоспарын жасау; шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасына Мемлекеттік шекарадан кеме жəне кеме экипажының мүшелері мен жолаушыларының өту ықтималдығы туралы хабарлау; 2) шекаралық бақылау: кеме капитанына сауалнама жүргізу; жолаушыларды түсіру, олардың құжаттарын тексеру, Мемлекеттік шекарадан өткізу туралы шешім қабылдау; кеме экипажының кемені тексергені туралы кеме журналындағы жазбаларды тексеру (тек Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Туы астындағы кемелерде); құжаттарды тексеру, кеменің экипаж мүшелерін Мемлекеттік шекарадан өткізу туралы шешім қабылдау; кеме капитанына жағаға шығуға рұқсат берілмеген кеме экипажының мүшелері туралы ақпарат беру; 3) кемемен тасымалданатын жəне кеменің керек-жарақтары ретінде қолданылатын жүк, тауарлар жəне көлік құралдары, сондай-ақ кеме экипаж мүшелерінің жеке заттарын, кемені бақылауға қатысты кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларының іс-қимылы құжаттарда көрсетілген нақты мəліметтер жəне радиациялық бақылау нəтижелері негізінде іске асыру; 4) кемемен тасымалданатын жəне кеменің керек-жарақтары ретінде қолданылатын жүктер, тауарлар жəне көлік құралдары, сондай-ақ кеме экипаж мүшелерінің жеке заттарын, кеме жайларын мүдделі мемлекеттік бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларымен бірлесіп тексеру; 5) кемемен тасымалданатын жəне кеменің керек-жарақтары ретінде қолданылатын жүктер, тауарлар мен көлік құралдары, сондай-ақ кеме экипаж мүшелерінің жеке заттарын, кемені Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы мемлекеттік бақылаушы органдарының лауазымды тұлғаларымен шешім қабылдау; 6) кемемен тасымалданатын жəне кеменің керек-жарақтары ретінде қолданылатын тауарлар жəне көлік құралдары, кеме экипаж мүшелерінің жеке заттарын, кемеге қатысты қабылданған шешім туралы шекаралық жəне кедендік бөлімшелердің лауазымды тұлғаларының кеме капитанына (кеме иесі немесе өкілетті тұлғаға) ақпарат беруі; 7) кеме капитанына (кеме иесі неме өкілетті тұлғаға) Қазақстан Республикасымен жəне Қазақстан Республикасының заңнамаларымен ратификацияланған халықаралық келісімдерге жəне «Iшкi су көлiгi туралы» Қазақстан Республикасының Заңы сəйкес ресімделген құжаттарды тапсыру. 18. Бақылаушы органдар кемемен келген көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды, сондай-ақ көлік құралдарының жүргізушілерін, экспедиторларды жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін тұлғаларды (жүктерді) бақылау бойынша іс-қимылдары келесі ретпен іске асырылады: 1) шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары көлік құралдары жүргізушілерінің, экспедиторлардың жəне басқа да көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды алып жүретін тұлғалардың құжаттарын тексеруі, көрсетілген тұлғалардың Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдауы; 2) кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларының кедендік рəсімдерге қатысты жүктерді жəне тауарларды орналастыру мен тауарларды кедендік реттеуге байланысты кедендік операцияларды орындауды Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының заңнамаларына сəйкес жүзеге асыруы; 3) кемемен келген көлік құралдарына, жүктер мен тауарларға бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларымен бірлескен тексеріп қарауы жəне сынамалардың (үлгілердің) алынуы; 4) шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғалары кемемен келген көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдауы. 19. Бақылаушы органдарының кемемен келген жолаушылар мен тауарлардың (жолаушылардың жүгі) өтуін бақылау бойынша іс-қимылдары мынадай ретпен жүзеге асырылады: 1) Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды жəне жүктерді тасымалдау кезінде жүктердің санитарлық-эпидемиологиялық жағдайының жəне адамдардың денсаулық жағдайының нашарлау қауіпі болған жағдайда санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау: медициналық-санитарлық құжаттар мен медициналық жəрдемге жүгінуді тіркеу журналдарын тексеру; көлік құралдарына (асхана, су жүйелері, қалдықтарды жиналуы мен жойылуы) санитарлық тексеру жүргізу, сондай-ақ жұқпаларды тасымалдаушы жəне таратушылардың бар болуына (кемірушілер, масалар) немесе олардың бар анықтауға тексеру жүргізу туралы шешім қабылдау; медициналық тексеру (сауалнама, термометрия); аса қауіпті жұқпалы ауру жұқтырған күдігі бар ауру

анықталған жағдайдағы жедел іс-шаралар жоспарын құру; шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасына жолаушылардың Мемлекеттік шекарадан өту мүмкіндігі туралы ақпарат беруі; 2) шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларының Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылданған жолаушылардың құжаттарын тексеруі; 3) кедендік бақылау бөлімшесі лауазымды тұлғаларының көлік, санитарлық-карантиндік қадағалау, карантиндік фитосанитарлық бақылау мен қадағалауды, мемлекеттік ветериналық-санитарлық бақылау мен қадағалауды, жолаушылардың құжаттары мен қол жүктерін Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларының талабына сəйкес келуіне тексеруі, радиациялық бақылау жүргізу; 4) бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының тауарларды (жолаушылардың қол жүктерін) Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдауы. 3. Адамдар, көлік құралдары, жүктер мен тауарлар Қазақстан Республикасы аумағынан кететін кездегі бақылаушы органдар іс-қимылдары 20. Қазақстан Республикасының аумағынан кететін адамдардың, көлік құралдары мен жүктердің бақылауын жүзеге асырудың бірізділігі: 1) кеме капитаны (кеме иесі немесе оның уəкілетті тұлғасы) порт əкімшілігіне (порт капитанына) кеменің кетуі туралы алдын ала тапсырыс береді. Кеменің кетуіне алдын ала тапсырыс 24 сағат бұрын беріледі, шекаралық, кедендік жəне басқа да тексерудің барлық түрлері жоспарланған уақытынан 4 сағат бұрын анықталады, ал кеме келгеннен кейін портта тұру уақыты 24 сағаттан кем болған жағдайда кеменің кетуіне жоспарланған уақытынан 4 сағат бұрын беріледі; 2) порт əкімшілігі (порт капитаны) кеменің кетуі туралы алдын ала тапсырысты бақылаушы органдарға береді. Порт əкімшілігі кеменің кетуі туралы тапсырысты алғаннан кейін 1 сағат ішінде береді, ал кеме келгеннен кейін портта тұрғанына 24 сағаттан кем болса – ақпарат алғаннан кейін дереу беріледі; 3) порт əкімшілігі (порт капитаны) бақылаушы органдарына кеменің кету уақыты мен оның тұрағы туралы хабарлайды; 4) кеме капитаны (кеме иесі немесе оның өкілетті тұлғасы) шекаралық бақылау бөлімшесіне кемелік рөлі туралы ақпаратты алдын-ала тексеру үшін шекаралық бақылаудың жоспарланған басталу уақытынан 2 сағат бұрын береді; 5) жүк иесі немесе оның өкілетті тұлғасы кедендік бақылау бөлімшесіне Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларына сəйкес алдын ала ақпарат береді. Қабылданған шешім туралы тиісті бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары кеме капитанын (кеме иесі немесе оның уəкілетті тұлғасына) жəне порт əкімшілігін кеменің порттан жоспарланған кету уақытынан 2 сағат бұрын еркін түрде жазбаша мəлімдейді. Порт əкімшілігі бақылаушы органдардан түскен ақпараттарды шекаралық бақылау бөлімшесіне хабарлайды; 6) жүк иелері немесе оның уəкілетті тұлғалар кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларына тиісті бақылау түрін іске асыру үшін қажетті құжаттарды береді. 21. Кететін кемені, кеме бортындағы экипаж мүшелерін бақылау бойынша бақылау органдарының əрекеттері мынандай бірізділікте жүзеге асырылады: 1) кеме капитанына сауалнама жүргізу; 2) кеме журналындағы экипаждың кемені тексергені туралы жазбаларын тексеру (тек Қазақстан Республикасы Мемлекеттік туының астындағы кемелер үшін); 3) құжаттарды тексеру, кеме экипажының Мемлекеттік шекара арқылы өтуі туралы шешім қабылдау; 4) Мемлекеттік шекара арқылы өтетін адамдардың құжаттарын тексеру. 22. Бақылаушы органдар кемемен кететін көлік құралдарына, жүктер мен тауарларға, сондай-ақ көлік құралдарының жүргізушілеріне, экспедиторларды жəне басқа да көлік құралдарын алып жүретін адамдарға (жүктерге) мынадай бірізділікте жүзеге асырылады: 1) кедендік бақылау: Кеменің құжаттамасын, экипаж мүшелерінің жəне жолаушылардың құжаттарын тексеру; радиациялық бақылау; кеменің жүк қоймаларының немесе контейнерлердің техникалық жағдайын тексеру; кемедегі жүк жайлары мен контейнерлердегі кедендік мөрлер мен пломбалардың, пломбалық жіптердің бүтіндігін, тақтайшалардың болуын тексеру; жүкті уақытша жүк қоймаларына немесе кедендік бақылау аймағына қоюға рұқсат беру; 2) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары кететін кемелердегі көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды бірлесіп тексеріп қарайды жəне өткізу туралы шешім қабылдау; 3) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғалары кететін кемелердегі көлік құралдары, жүктер мен тауарларға қатысты шешім қабылдау туралы кедендік бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасының жүк иесін немесе оның өкілетті тұлғасын ақпараттандыру; 4) жүк иесіне немесе оның уəкілетті тұлғасына Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға жəне Қазақстан Республикасының «Ішкі су көлігі туралы» Заңына сəйкес ресімделген құжаттарды тапсыру; 5) шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғаларымен көлік құралдары жүргізушілердің, экспедиторлардың жəне басқа да көлік құралдарын (жүктерді) алып жүретін тұлғалардың құжаттарын тексеру, көрсетілген адамдарды Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдау. 23. Кететін кемені, кеме бортындағы, жолаушыларды жəне тауарларды (жолаушылардың багаждарын) бақылау бойынша бақылау органдарының əрекеттері мынадай бірізділікте жүзеге асырылады: 1) Мемлекеттік шекара арқылы адамдарды жəне жүктерді тасымалдау кезінде жүктердің санитарлық-эпидемиологиялық жағдайының жəне адамдардың денсаулық жағдайының нашарлау қауіпі болған жағдайда санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау: кемедегі санитарлық-эпидемиологиялық жағдай туралы ақпаратты бағалау жəне талдау; кеменің медициналық-санитарлық құжаттамаларын, медициналық пункттін тексеру; медициналық тексеріп қарау (сауалнама, термометрия); аса қауіпті жұқпалы ауруды жұқтыру күдігі бар ауру анықталған жағдайдағы жедел іс-шаралар жоспарын құру; 2) Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кедендік заңнамаларына сəйкес кедендік, санитарлықкарантиндік қадағалау, карантиндік фитосанитарлық бақылау жəне қадағалау, мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық бақылау жəне қадағалау бөлімшесі лауазымды тұлғаларының жолаушылардың құжаттары мен жүгін тексеруі, радиациялық бақылауды жүргізу жəне Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдауы; 3) шекаралық бақылау бөлімшесі лауазымды тұлғаларының жолаушылардың құжаттарын тексеруі жəне Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдауы. 24. Бақылаушы органдардың кеме бортындағы экипаж мүшелерін жəне кемені, тауарларды бақылау бойынша əрекеттері кеменің бортында жүзеге асырылады: 1) бақылаушы органдардың бақылау операцияларын жүргізуі жəне шекаралық бақылау бөлімшесінің лауазымды тұлғасына кеменің жəне кеме экипажы мүшелерінің Мемлекеттік шекара арқылы өту мүмкіндігі туралы хабарлау; 2) кеме капитаны (кеме иесінің немесе оның уəкілетті тұлғасы) шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелері лауазымды тұлғаларына тиісті бақылау түрін іске асыруға қажетті құжаттарды тапсырады; 3) кемеге, сондай-ақ кемемен тасымалданатын жəне азық-түлік ретінде қолданылатын тауарларға қатысты қолданылатын тауарларға жəне экипаж мүшелерінің жеке заттарына кедендік бақылау: кедендік бақылау бөлімшесіне ұсынылған мəліметтердің нақтылығын тексеру жəне кемеге, тауарларға қатысты кедендік бақылауды Кедендік одақтың жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес іске асыру; кеме келген кезде қойылған кедендік сəйкестендірілген құралдарды тексеру (пломбалар, мөрлер жəне т.б.); кеменің келген кезінде жарияланған жəне кеменің портта тұрағы кезінде қолданылған кеме керек-жарақтарының, кеме азық-түліктері жəне кеме қосалқы бөлшектерінің болуын жəне олардың декларациядағы кеме азық-түліктері, материалдық есепке алу журналдарындағы жəне Қазақстан Республикасы «Ішкі су көлігі туралы» Заңымен белгіленген басқа да кеме құжаттарындағы жазбаларға сəйкестігін тексеру; кеме керек-жарақтарының, материалдық есепке алу журналдарындағы жəне Қазақстан Республикасы «Ішкі су көлігі туралы» Заңымен белгіленген басқа да кеме құжаттарындағы жарияланған тиелген кеме керек-жарақтарының, кеме азықтүліктері жəне кеме қосалқы бөлшектерінің нақты санының сəйкестігін тексеру; радиациялық бақылау; 4) мүдделі мемлекеттік бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларының кеменің үй-жайларын, сонадай-ақ кемемен тасымалданатын тауарларды жəне кемеде азық-түлік ретінде қолданылатын жүктерді, экипаж мүшелерінің жеке заттарын бірлесіп тексеру; 5) бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларының кемені, кемемен тасымалданатын тауарларды жəне кемеде азық-түлік

ретінде қолданылатын жүктерді, экипаж мүшелерінің жеке заттарын Мемлекеттік шекара арқылы өткізу туралы шешім қабылдау; 6) шекаралық жəне кедендік бақылау бөлімшелерінің лауазымды тұлғалары кеме капитанын (кеме иесі немесе уəкілетті тұлғаны) кемеге, кеме экипаж мүшелеріне, кемемен тасымалданатын тауарларды жəне кемеде азық-түлік ретінде қолданылатын жүктерге, экипаж мүшелерінің жеке заттарына қатысты қабылданған шешімді хабарлау; 7) кеме капитанына (кеме иесі немесе уəкілетті тұлғаға) Қазақстан Республикасымен ратификацияланған халықаралық келісімдерге жəне Қазақстан Республикасының «Ішкі су көлігі туралы» Заңына сəйкес ресімделген құжаттарды тапсыру. 25. Кеме капитанының (кеме иесінің немесе уəкілетті тұлғаның) өткізу пункттерінде бақылаудың барлы түрлерін жүзеге асыру мəселелерін реттейтін Кедендік жəне Қазақстан Республикасы заңнамаларының талаптарын орындамаған жағдайда, бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының жұмысы тоқтатылады, бұл жайында порт əкімшілігі (порт капитаны) ақпараттандырылады. Бақылаушы органдардың лауазымды тұлғаларының жұмысына кедергі келтірген себептер жойылғаннан кейін кеме капитаны (кеме иесі немесе оның уəкілетті тұлғасы) порт əкімшілігіне кеменің кетуіне қайтадан тапсырыс береді. Бір тəулікте бір кемедегі бақылаушы органдар лауазымды тұлғаларының жұмысын бір рет ауыстыруға жол беріледі. Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2014 жылғы 17 қаңтарда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9070 болып енгізілді. Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 13 желтоқсан

№713

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісін жүзеге асырудың бірыңғай тəртібін айқындау мақсатында, сондай-ақ «Қазақстан Республикасы ішкі істер органдары туралы» Заңның 6-бабы 2-тармағының 4) тармақшасын басшылыққа ала отырып, бұйырамын: 1. Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісі жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі - Нұсқаулық) қосымшаға сəйкес бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Əкімшілік полиция комитеті (И.В. Лепеха) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін жəне ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары, департаментерінің жəне дербес басқармаларының, Астана, Алматы қалаларының, облыстардың жəне көліктегі ішкі істер департаменттерінің жəне Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Байқоңыр қаласындағы өкілдігінің бастықтары: 1) осы бұйрықты ішкі істер органдары жеке құрамының зерделеуі, Нұсқаулықта көзделген қызметтік құжаттаманы дайындауды ұйымдастырсын; 2) осы бұйрықтың талаптарына сəйкес ішкі істер органдарының жұмысын ұйымдастырсын. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары, полиция генерал-майоры Е.З.Тұрғұмбаевқа, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Əкімшілік полиция комитетіне (И.В. Лепеха) жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткеннен соң қолданысқа енгізіледі. Министр полиция генерал-лейтенанты Қ.ҚАСЫМОВ. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2013 жылғы 13 желтоқсандағы № 713 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісі жөніндегі нұсқаулық 1. Осы Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісі жөніндегі нұсқаулық (бұдан əрі – Нұсқаулық) əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісін жүзеге асыру рəсімін тəртібін нақтылайды. 2. Ішкі істер органдары бөліністерінде (бұдан əрі – ІІО) əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті əкімшілік практика бөлімдері (бөлімшелері, топтары) (бұдан əрі – əкімшілік практика бөліністері), не болмаса көрсетілген функциялар міндеттеріне кіретін қызметкерлер (бұдан əрі – жауапты қызметкерлер) жүргізеді. 3 Осы Нұсқаулыққа 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттама (бұдан əрі – хаттама), осы Нұсқаулыққа 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша қаулы (бұдан əрі – қаулы), осы Нұсқаулыққа 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша алынған жүргізуші куəлігінің орнына берілетін уақытша куəлік (бұдан əрі – уақытша куəлік) бланкілері қатаң есептіліктегі құжаттар болып табылады. 4. Хаттаманың, уақытша куəліктің бланкілерінде бір облыс шегінде (республикалық маңызы бар қала, астана) бірыңғай нөмірі жəне осы өңірдің мемлекеттік нөмірлік белгілеріндегі сандық белгілеуге сəйкес сериясы болуы тиіс. 5. Қатаң есептіліктегі бланкілердің келіп түсуін жəне беруді əкімшілік практика бөлінісі не болмаса жауапты қызметкер осы Нұсқаулыққа 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Қатаң есептіліктегі бланкілердің келіп түсуі жəне шығысталуы журналында жүргізеді. 6. Бүлінген қатаң есептіліктегі бланкілерді қатаң есептіліктегі бланкілердің бар болуы жəне дұрыс шығысталуын тексеру кезінде ІІО құрылымдық бөлінісінің басшысы əкімшілік практика бөлінісіне немесе жауапты қызметкерге есепке алу жəне есептен шығару үшін береді. 7. Хаттама жəне (немесе) əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы іс бойынша қаулы оларға қоса берілген материалдармен бірге əкімшілік істі құрайды. 8. Əкімшілік істер толтырылғаннан кейін тəулік ішінде ІІО құрылымдық бөлінісінің басшысына, ал саптық бөліністерде - ауысым аяқталғаннан кейін взвод командиріне тапсырады, ол олардың толтырылуының дұрыстығын жəне негізділігін, енгізілген қаулының заңдылығын, əкімшілік іс бойынша өндірісті қамтамасыз ету шараларын қабылдауды тексереді. Тексерілгеннен кейін əкімшілік істер ІІО құрылымдық бөлінісі басшысының (взвод командирінің) «Тексерілді. Ескертулер жоқ» деген қолымен расталады, Əкімшілік істерді есепке алу журналына осы Нұсқаулыққа 5-қосымшаға сəйкес тіркеледі жəне қолхат арқылы əкімшілік практика бөлінісіне немесе жауапты қызметкерге тапсырылады. 9. Əкімшілік практика бөлінісінің қызметкері немесе жауапты қызметкер əкімшілік істі қабылдау кезінде: 1) хаттаманың жəне өзге де іс жүргізу құжаттарының дұрыс толтырылуын, салынған жазалаулардың Қазақстан Республикасы Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексі (бұдан əрі - Кодекс) санкцияларына сəйкестігін, материалдардың толықтығын тексереді, қажет болған жағдайда қосымша мəліметтерді жинақтауды жүзеге асырады; 2) əкімшілік істерді Əкімшілік істерді тіркеу журналына осы Нұсқаулыққа 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша, əкімшілік істерді есепке алу бойынша ведомстволық автоматтандырылған ақпараттық жүйеге жəне Қазақстан

Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің (бұдан əрі – ҚСжАЕАК) «Бірыңғай біріздендірілген статистикалық жүйе» (бұдан əрі «ББСЖ») есепке алу жүйесіне тіркейді; 3) егер əкімшілік істерді қарау мамандандырылған аудандық жəне оған теңестірілген əкімшілік соттардың, кəмелетке толмағандар істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соттардың құзыретіне жатқызылған болса, əкімшілік істерді толтырған сəттен бастап үш тəулік ішінде оларды сотқа жолдайды. Құқық бұзушылық жасағаны үшін жауапкершілік əкімшілік қамауға əкеп соқтыратын əкімшілік істер оны толтырғаннан кейін сотқа жолданады; 4) ІІО құзыретіне жататын, оның ішінде əкімшілік істерді қарау кезінде қатысуы қажет адамдарды шақыру жөніндегі əкімшілік істерді қарау бойынша шаралар қабылдайды. Адамдарды шақыру фактісін растайтын құжаттар əкімшілік істерге қоса тігіледі; 5) əкімшілік істер бойынша енгізілген қаулыларды орындау бойынша шаралар қабылдайды. 10. Соттардың қарамағына берілген əкімшілік істер осы Нұсқаулыққа 7-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Алфавиттік журналға тіркеледі, онда əкімшілік практика бөлінісінің қызметкері не жауапты қызметкер əкімшілік істі сотқа жолдағаннан кейін, тиісті бағанға ілеспе хаттың шығыс нөмірін жəне жіберілген күнін көрсете отырып, «сотқа жолданды» деген жазба жүргізеді. 11. Əкімшілік істердің ведомстволық автоматтандырылған есебі жүзеге асырылатын ішкі істер органдары бөліністерінде журналдарды жүргізу міндетті емес. 12. Əкімшілік істерді есепке алу жөніндегі ведомстволық автоматтандырылған ақпараттық жүйе «ББСЖ» есепке алу жүйесімен біріктірілген кезде əкімшілік істерді «ББСЖ» есепке алу жүйесінде тіркеу жүзеге асырылмайды. Бұл жағдайда əкімшілік істерді тіркеу, есепке алу жəне беру компьютерден басып шығару (квеста) бойынша жүргізіледі, олар тиісті істерге тігіледі. Тіркелген əкімшілік істердің компьютерден басып шығарған даналары жеке істерге қалыптастырылады. 13. Ұсталған көлік құралдарын тіркеу жəне есепке алу үшін əкімшілік практика бөлінісі не жауапты қызметкер осы Нұсқаулыққа 8-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Ұсталған көлік құралдарын тіркеу журналын жүргізеді. Ұсталған көлік құралдарын арнайы алаңнан немесе тұрақтардан беру кезінде ұсталған көлік құралын беруге рұқсат беру осы Нұсқаулыққа 9-қосымшаға сəйкес нысан бойынша толтырылады, ол көлік құралының иесіне қол қою арқылы беріледі. 14. Алынған мемлекеттік нөмірлік тіркеу белгілері (бұдан əрі – МНТБ) осы Нұсқаулыққа 10-қосымшаға сəйкес Алынған МТНБ тіркеу журналына тіркеуге жəне есепке алуға жатады. 15. Басқа ІІО келіп түскен əкімшілік істер осы Нұсқаулыққа 11-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Басқа ІІО келіп түскен əкімшілік істерді тіркеу журналына тіркеледі. 16. Бөліністің ішінде əкімшілік істер қоса берілген құжаттармен бірге қызметкерден қызметкерге осы Нұсқаулыққа 12-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарату кітабы (бұдан əрі – тарату кітабы) бойынша қол қою арқылы беріледі. 17. ІІО басқа бөліністеріне əкімшілік істер тапсырыс хат-хабарлармен жіберіледі немесе тарату кітабы бойынша беріледі, бұл туралы тиісті бағанға белгі қойылады. 18. Əкімшілік істер, алынған МТНБ сейфтерде (металл шкафтарда) сақталады. Сейфтердің (металл шкафтардың) сенімді құлыптары болуы тиіс жəне олар мөрленуі қажет, олар рұқсат тек əкімшілік практика бөлінісінің қызметкерлерінде немесе жауапты қызметкерде ғана болуы тиіс. 19. Əкімшілік практика бөлінісінің басшысы не жауапты қызметкер: 1) мыналарды: əкімшілік істерді салынған қаулыларды орындау бойынша шаралар қабылдау үшін (Кодексте көзделген жағдайларда – қарау үшін) құқық бұзушының тұрғылықты жері бойынша ІІО-ға; айыппұлдар салу туралы қаулыны жұмыс орны немесе жауапкершілікке тартылған адам сыйақы, зейнетақы, стипендия алатын ұйымға оның жалақы немесе өзге де кірістерінен мəжбүрлі түрде айыппұл сомасын ұстап қалу үшін; айыппұлдар салу туралы қаулыны мəжбүрлеп орындату үшін мемлекеттік сот орындаушысына уақтылы жіберуді. 2) мыналарды: ІІО бөліністерінің қатаң есептіліктегі бланкілердің бар болуы жəне дұрыс шығысталуын; ІІО бөліністерінің есепті деректерімен бюджетке түсетін айыппұлдар сомалары бойынша салық органдарымен; ІІО деректерімен медициналық куəландыру мекемелеріне жеткізілген адамдар бойынша; сотқа жіберілген жəне келіп түскен əкімшілік істерді; қамау түріндегі əкімшілік жазалау туралы енгізілген жəне орындалған соттардың қаулыларын; жұмыс орны немесе жауапкершілікке тартылған адам сыйақы, зейнатақы, стипендия алатын ұйымға оның жалақы немесе өзге де кірістерінен мəжбүрлі түрде айыппұл сомасын ұстап қалу үшін жіберілген қаулыны орындау бойынша; атқару өндірісі органдарымен жіберілген жəне мəжбүрлі тəртіпте орындалған қаулыларды; ІІО-да тіркелген əкімшілік істерді ҚСжАЕК деректерімен (тоқсан сайын) ай сайынғы салыстыра тексеру жүргізуді қамтамасыз етеді. 20. Жүргізілген салыстыра тексерудің нəтижелері тиісті актімен өздігімен ресімделеді. Салыстыра тексеру нəтижелері туралы əкімшілік практика бөлінісінің басшысы не болмаса жауапты қызметкер ІІО басшысына баянат арқылы баяндайды, ол заң бұзушылықтар анықталған жағдайда тексеріс тағайындайды. 21. Əкімшілік практика бөліністерінде əкімшілік өндірістің заңдылығы мен уақтылығын бақылауды төменгі тұрған органдарға қатысты жоғары тұрған орган жүзеге асырады. 22. Аумақтық, көліктегі ішкі істер департаменттерінің жəне Ішкі істер министрлігінің ( бұдан əрі – ІІМ) Байқоңыр қаласындағы өкілдігінің бастықтары жылына кемінде бір рет төменгі бөліністердің əкімшілік қызметінің жай-күйіне кешенді тексерісті ұйымдастырады. 23. Кешенді тексеріс барысында: 1) қызметкерлердің əкімшілік заңнаманы, осы Нұсқаулықты жəне ІІО əкімшілік қызметті реттейтін Қазақстан Республикасы ІІМ-нің өзге де нормативтік құқықтық актілерін білу деңгейі; 2) əкімшілік істер бойынша өндірісті жүргізудің жай-күйі жəне тəртібі, оның Кодекс талаптарына сəйкестігі; 3) əкімшілік істер бойынша қабылданған шешімдердің заңдылығы мен негізділігі; 4) əкімшілік практиканың тиімділігі; 5) жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдарын, өтініштерін, əкімшілік істер бойынша қаулыларға прокурорлардың наразылықтарын қарау сапасы жəне мерзімдері; 6) енгізілген шешімдерді орындау тəртібі жəне толықтығы; 7) əкімшілік қызметке ІІО құрылымдық бөліністері басшыларының тарапынан бақылауды ұйымдастыру; 8) қатаң есептіліктегі бланкілерді шығыстауға бақылауды жүзеге асыру; 9) əкімшілік практиканың жай-күйін ІІО басшыларының жанында қараудың мерзімділігі, қабылданған басқарушылық шешімдердің өзектілігі, олардың түпкілікті нəтижелерге ықпалы тексеріледі. 24. Тексеріс нəтижелері бойынша тексеру жүргізген лауазымды адамдар жəне тексеру жүргізілген ІІО бөліністерінің басшылары қол қоятын анықтама жасалады. 25. Құқық бұзушылықтар туралы өндіріспен аяқталған материалдар істерге тігіліп, əкімшілік практика бөліністерінің мұрағаттық үй-жайларында (шкафтарында) немесе ІІО мұрағаттарында сақталады. 26. Істердегі парақтар нөмірленеді жəне соңғы парағында нөмірленген парақтардың саны туралы растау қолы қойылады. Əрбір істің мынадай мəліметтерден тұратын: құқық бұзушының тегі жəне аты-жөні, хаттаманың нөмірі, Кодекстің бабы, əкімшілік құқық бұзушылықтың түрі, салынған айыппұл сомасы, парақтар нөмірі жазылған тізімдемесі болуы тиіс.

Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарында əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер өндірісі жөніндегі нұсқаулыққа 1-қосымша Нысан

20_ жылғы «__» ______ _________

Əкімшілік құқық бұзушылық туралы ___№___________ХАТТАМА сағ. ____________ мин.

__________________________ (толтырылған жері)

Хаттаманы толтырған адамның лауазымы, атағы, тегі жəне аты-жөні________________________________ ______________________________________________________________________________________________ Оған қатысты іс қозғалған адам туралы мəлімет: Жеке тұлғалар үшін: Тегі Əкесінің аты

Аты (Соңы 26-бетте).


26

www.egemen.kz

8 наурыз 2014 жыл

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы

(Соңы. Басы 25-бетте).

Азаматтығы:__________________

Басталды: 20___жылғы «___»________ Аяқталды: 20___жылғы «___»________

Туған күні жəне жері:_________________________

Тұрғылықты жері: _____________________________________________________________________ Жеке басын куəландыратын құжат: ______________________________________________________ (құжаттың атауы, сериясы, нөмірі, берілген күні, кім берді) ЖСН №________________________________Жұмыс орны: ________________________________ Заңды тұлғалар үшін: Атауы: _______________________________________________________________________________ Заңды мекенжайы: _____________________________________________________________________ Мемлекеттік тіркеу нөмірі жəне күні: ________________________________ БСН № _____________ Көлік құралының маркасы: ________________________________ МТНБ ______________________ Бұрын жасаған əкімшілік құқық бұзушылықтары немесе (жəне) соттылығының болуы туралы мəліметте _____________________________________________________________________________________ (жасалған күні, Қазақстан Республикасы əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекстің, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодекстің бабы) Қаралатын іс бойынша өндірісті жүргізу тілі белгіленсін: ____________________________________ Əкімшілік құқық бұзушылықты жасаған орны, уақыты жəне мəні: ________________________________ _____________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________ осылайша, Қазақстан Республикасы Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекс_______ бабының ________бөлігінде көзделген əкімшілік құқық бұзушылық жасалған. Метрологиялық тексерудің атауы, нөмірі, күні, техникалық құралдың көрсеткіштері: ____________ ______________________________________________________________________________________ Əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша өндіріске қатысушылар туралы мəліметтер: куə, куəгер, жəбірленуші, жеке (заңды) тұлғаның заңды өкілі, қорғаушы, аудармашы (қажетінің астын сызу керек) 1. ____________________________________________________________________________________ (адамның тегі, аты-жөні жəне тұрғылықты жерінің мекенжайы) 2. ___________________________________________________________________________________ Құқықтары мен міндеттері түсіндірілді: 1.____________________ 2. ___________________ (қолы) (қолы) Жеке тұлғаның (заңды тұлға өкілінің) түсініктемесі: ________________________________________ ______________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________ ________________________ (қолы) Істі шешу үшін қажетті өзге де мəліметтер: ________________________________________________ (адамғ