Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№191 (28669) 7 ҚАЗАН СƏРСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

● Қарсаңда

ОРЫНДАЛЄАН АРМАН-ОЙЫ, БАСТАЛАДЫ ХАЛЫЌ ТОЙЫ

Бўрынєы мен бїгінгі тоќайласќан тўс 3-бет Ќазаќ хандыєы жəне жыраулар поэзиясы 4-бет Батыс əлемі ќиындыќтар ќўрсауында 7-бет Кґзбояушылыќ кґзге ўрып тўрды 8-бет

Елбасыныѕ апталыќ кестесі Президенттің баспасөз қызметі Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өтетін алдағы ісшаралар аңдатпасы туралы хабарлады. 9 қазанда Қазақстанға Украина Президенті Петр Порошенко ресми сапармен келеді. Мемлекеттер басшылары екіжақты қарым-қатынас тардың, соның ішінде сауда-экономика саласындағы ынтымақ тастықтың мейлінше өзекті мəселелерін талқылайды деп жос парлануда.

Келіссөздер барысында көмір өнеркəсібі, көлік-логистика, агроөнеркəсіп кешені жəне басқа салалардағы өзара іс-қимылдың басымдығы бар бағыттарын қарастыру көзделген. Сонымен қатар, Нұрсұлтан Назарбаев пен Петр Порошен ко күн тəртібіндегі негізгі халықаралық мəселелер

бойынша, соның ішінде Минск уағдаластықтарын жүзеге асыру барысына қатысты пікір алмасады деп жоспарланып отыр.

● Президент поштасынан

Тілге деген ќўрметті айшыќтаєан ґлеѕ

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың атына ақын Ауыт Мұқибек «Сен қазақша сөйледің...» деген арнау өлеңін жолдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Автор өлеңіне Елбасының БҰҰ Бас Ассамблеясы мінберінде мем лекеттік тілде сөйлегенін ар қау еткен. Ол əлем елдері

бас қосқан алқалы жиында Нұрсұлтан Назарбаевтың аса маң ызды ұсыныстары мен ойтұ жы рымдарын қазақ тілінде

Тапсырмалардыѕ орындалу барысы ќаралєан кеѕес

Ќазаќ болып ќалыптасќан єасырлар Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Соңғы жылдары «Мəдени мұра», «Халық тарих тол қынында» бағдарламалары аясында Отан тарихын жаңа көзқарас тұрғысында жазу қолға алынып,

еліміздің шынайы тарихын тануға кең жол ашылды. Қаншама іргелі еңбектер, құнды зерттеулер жарық көрді. Осынау игілікті іске жамбылдық ғалымдар мен тарихшылар да үлес қосып келеді. Жақында Жамбыл облыстық ішкі саясат басқармасының «Ақпарат

жəне талдау» орталығы Қазақ хандығының 550 жылдығы мерейтойына тəбəрік ретінде «Қазақ болып қалыптасқан ғасырлар» атты кітап шығарды. Қазақ хандығының тұңғыш ту тіккен жері облыс аумағындағы Қозыбасы тауы екені де,

мерей тойдың тарихымызды танып-білуге, ел рухын көтеруге, ұлттық мақтанышымызды оятуға бағытталған негізгі шаралар біздің облыста өтетіні де жамбылдықтар үшін зор мақтаныш. (Соңы 5-бетте).

Экономикалыќ интеграция ґзара тиімділікке негізделгенде ўтымды

Кеше Астанада IV «Еуразияның экономикалық перспективасы» атты халықаралық форум өтіп, онда Еуразиялық экономикалық одақ пен Шанхай ынтымақтастық ұйымы шеңберіндегі экономикалық ынтымақтастықты дамыту, «Ұлы Жібек жолының экономикалық белдеуі» жобасы талқыға түсті. Сондай-ақ, биылғы жылы елордаға жиналған басқосу аясында жетекші ғалымдар мен сарапшылардың, парламентшілердің бүгінгі геосаяси жəне экономикалық жағдайда аймақаралық ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеру мəселелері жан-жақты зерделенді. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан».

Негізінен ТМД-ға мүше мемлекеттер парламенттері бастамасымен жүзеге асып келе

жатқан аталған халықаралық шара 2013 жылдан бері тұрақты түрде өткізілуде. Өткен жолы ол Ресейдің Санкт-Петербург қаласында болған-ды. Сөз реті келгенде, халықаралық форум Қазақстан Республикасы

Парламенті Мəжілісінің бастама сымен жəне Ресей Федерациясы Федералды Жиналысы Мемлекеттік Думасының қолдауымен бірлесе өткізілгендігін айта кету керек. Бұл жиынға Қазақстан,

Ресей, Тəжікстан парламенттері палаталарының басшылары, Армения, Белоруссия, Қы тай, Қырғызстан, Ресей делега циялары, Еуразиялық экономикалық одаққа жəне Шанхай ынтымақтастық ұйымына қатысушы мемлекеттер өкілдері, жетекші жоғары оқу орындарының ректорлары, саясаткерлер жəне Қазақстан мен Ресейдің аймақ басшылары да қатысқандығын айта кету керек. (Соңы 2-бетте).

Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі – Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Нұрлан Ермекбаевтың төрағалығымен қылмыстық-атқару жүйесін жетілдіру мəселесі жөнінде уəкілетті мемлекеттік органдар басшылары қатысқан кеңес өтті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Кеңес барысында 5 институттық реформаны жүзеге асыруға арналған «100 нақты қадамды» орындау аясында қамау дағы адамдарды камераларда ұстауға көшу жəне оларды жұ мыспен қамту мақсатымен түзеу ме кемелерін жаңғырту ісіне қатысты Мемлекет басшысы тапсырма ларының орындалу барысы қаралды. Жаңа қылмыстық заңнама санк циялардың жазалаушылық сипа тын бəсеңдетуге жəне көп жағдайда бас бостандығынан айырудан өзге жазаларды қолдануға мүмкіндік берді. Нəтижесінде алғаш рет түрме контингенті 41 мыңға дейін азайды. 2001 жылы түзеу мекемелерінде 88 мыңнан астам адам болған. Қазіргі кезде қолданылып жүрген қамаудағы адамдарды жасақтық-барактық негізде ұстау тəжірибесі жазаның тəрбиелік əсерін төмендетеді жəне криминалдық келеңсіз дағдыларды жоюға ықпал етпейді. Бұл проблеманы шешу

үшін камераларда ұстайтын түзеу мекемелерін пайдалану қажет. Қамаудағы адамдарды жұмыспен қамтуға қатысты бұл көрсеткіш соңғы 10 жылда 50 пайыздан аспағаны атап өтілді. Сотталғандарды еңбекпен қамту кесілген жазаның тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ, оларды тұрақты кіріспен қамтамасыз етеді. Бұл табысты олардың қылмысы арқылы келтірген зиянын өтеуге бағыттауға болады. Осыған байланысты қамаудағы адамдарды еңбекпен қамтуды ұйымдастырудың жаңа түрлері мен тəсілдерін, оның ішінде еңбекке ынталандыратын қосымша шаралар енгізу қажеттігі туралы шешім қабылданды. Сондай-ақ, түзеу мекемелерінен босатылған адамдарды əлеуметтік бейімдеу жүйесін дамыту бағыттары талқыланды. Кеңес қорытындысы бойынша мемлекеттік органдарға бірқатар тапсырмалар мен ұсынымдар берілді.

● Өңір өмірі

Тамшылату – табыс тетігі

Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Тараз қаласына жақын жатқан Жамбыл ауданында «Амангелді» өндірістік кооперативі бар. Бұл облыстағы ең іргелі

шаруашылықтардың бірі. Кооператив төрағасы Қасымхан Қанаев биыл 70 гектар жерге тамшылатып суару əдісімен пияз ектік дейді. Көктемгі қарбалас кезінде егістікке қолмен арық қазып жатсақ, Қытай елінен келген мамандар

«Не істеп жатырсыңдар?» деп таңғалады. «Арық қазып жатырмыз» дедік. Сөйтсек қытайлар «Біз мұндай арықты бала кезімізде көргенбіз. Аталарымыздың осылай жер қазып жататыны еміс-еміс есімізде қалыпты. Ал, қазір біздің елде

мұндай арық қазбайды. Барлық егіс тамшылатып суарылады», деп қазылған арыққа қарап аң-таң болады. Шынымды айтайын, қытайлардың мына əңгімесіне енді біз таңғалдық. Арық-атызы жоқ егіс алқабын көз алдыңызға елестете аласыз

ба? Жоқ. Бірақ қытайлардың айтып тұрғаны рас еді. Иə, шынында, тіршілігі қым-қуыт Қытай елінен біздің үйренеріміз, аларымыз көп. Аспанасты елінің жері де, тірлігі де алып, орасан. Жақында ғана ғаламтор бетінде Қытай жерін спутниктен түсірген суреттер жарияланды. Жазық жері түгілі тау басындағы ашық алаңқайларды да игеріп, кəдеге жаратып отырған көрші елдің жері жап-жасыл. Барлық тұсына су жеткен. Əрине, мұның бəрі сол тамшылатып суару жүйесінің арқасында екені анық. Содан болар, соңғы жылдары біздің елде де тамшылатып суару жүйесіне деген қызығушылық артып келеді. Бұл іске деген қызығушылықты қырғыз елінен келетін арықтағы судың науқан кезінде мүлдем азайып қалатыны да жеделдетіп отырғаны белгілі. Жыл сайын егіннен мол өнім бола ма, жоқ па деген мəселені қашанғы көрші елден келетін арықтағы су шеше береді?! Əрине, жергілікті əкімдік қырғыз ағайындармен тығыз қарым-қатынас жасап, ағын су мəселесін бірлесіп шешіп, диқандарға қолдан келгенше көмек жасауда. Əйтсе де кей жылдары өзеннің басында отырған қырғыздардың өздері де ағын суға жарымай қалатыны жасырын емес. (Соңы 6-бетте).

жария лап, халқымыздың мəртебесін биіктеткеніне сүйсінеді. Сондай-ақ, ақын Қазақстан Президентінің осы арқылы барша қазақстандықтарға үлгі-өнеге көрсеткенін айтқан. «Ана тілдің жетпесек қадіріне, Қазақ болып қайтеміз күн кешіріп», – деп толғанған А.Мұқибек осылайша Мемлекет басшысының қазақ тіліне деген айрықша құрметін айшықтаған.

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы кітапханасында Қазіргі за ман дағы халықаралық қауіп сіздіктің өзекті мəселелері тақырыбында жиын ұйымдастырылып, онда Ресейдің Халықаралық зерттеулер ғылыми орталығы (ПИР-орталық) даярлаған ядролық қауіпсіздік жəне киберқауіпсіздік мəселелері бойынша сараптамалық баяндамалардың тұсаукесері өтті.

Дамудыѕ бір кепілі – ќауіпсіздік Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Жиынды ашқан аталған кітапхана директорының орынбасары Тимур Шаймергенов ядролық қауіпсіздік жəне киберқауіпсіздік мəселелері қазіргі таңда əлемдік қоғамдастықтың күн тəртібінде тұрғандығымен өзекті екенін атап өте келе, жиында осы жайында маңызды ойпікірлер ортаға салынатынын жеткізді. Қазақстан Президенті Кеңсесі бастығының орынбасары Бақытжан Темірболат ядролық қарусыздану жəне киберқауіпсіздік мəселелері Қазақстан үшін өте маңызды екенін жеткізді. «Бұл конференция БҰҰ Бас Ассамблеясының 70-ші сессиясынан кейін өткізіліп отыруымен де айрықша. Онда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев ядролық қаруды таратпау мəселесі төңірегінде бірқатар жаңа бастама көтерген болатын. Солардың бастысы – БҰҰның Ядролық қарудан азат əлемге қол жеткізу жөніндегі жалпыға ортақ декларациясын қабылдау. Демек, осындай сипаттағы конференциялардың Қазақстанда өткізілуі таңғаларлық жағдай емес. Себебі, сіздер қазақ жерінде 40 жылға жуық уақыт бойы ядролық сынақтар жүзеге асырылғанын білесіздер. Семей ядролық полигоны 18,5 мың шаршы шақырым аумақты алып жатты. Бірінші сынақ 1949 жылдың 29 тамызында жүзеге асырылды. 1953 жылдың 12 тамызында полигонда алғашқы термоядролық құрылғы іске қосылды. Семей полигонында 1949-1989 жылдар аралығында 468 ядролық жарылыс жасалды. Адамзат үшін ядролық қарудың қандай қауіп төндіретінін осыдан да аңғаруға болады. Алайда, ядролық полигон Қазақстан Президентінің бастамасымен жабылды. Бұдан кейінгі жылдары Елбасы қаншама бастама көтерді. (Соңы 6-бетте).


2

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

Экономикалыќ интеграция ґзара тиімділікке негізделгенде ўтымды (Соңы. Басы 1-бетте). Аталған шараны сөз сөйлеп ашқан Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің Төрағасы Қабиболла Жақыпов былай деді: «Бүгін осы форумда біз еуразиялық экономикалық интеграцияның перспективаларын талқылай отырып, ең алдымен заманымыздың көрнекті саясаткері Нұрсұлтан Назарбаев негізін қалаған Одақтың мақсаттары мен ұстанымдарын басты назарға алуға тиіспіз». Төраға, бұл ретте, Еуразиялық экономикалық одақ жаңа əлемдік экономика архитектурасының бөлінбес бөлшегіне айналуға барлық мүмкіндіктері бар екендігін де ерекше атады. Одақ ашық экономикалық қауымдастық ретінде Еуразия өңіріндегі ғана емес, сонымен қатар, Еуропа мен Азия елдерінің кооперациялануы үшін де ынталандыру бола алады. Сонымен қатар, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың БҰҰ Бас Ассамблеясының 70-сессиясында халықаралық ынтымақтастықты жаңа белеске көтеретін көптеген елдер үшін маңызды интеграциялық жобаларды ұсынғанын айта келіп, олардың маңыздылығына да тоқталды. Жəне де Қ.Жақыпов ЕАЭО мен «Жібек жолы экономикалық белдеуі» Қытай бастамасының түйіскен тұсына назар аударта кетті. «Жібек жолы аймағының экономикасын қайта түлету – Еуразияны тұтастай дамыту жоспары. Бұл жобаға Еуразия кеңістігіндегі 60-тан астам елдің қатысуы төрт миллиардтан жоғары халықты қамтуға жол ашып, көптеген елдің экономикалық белсенділігін арттырып, Жер шарының айтарлықтай бөлігінде өзара тиімді жəне теңдестірілген экономикалық ынтымақтастық орнатуға мүмкіндік береді деп болжануда», – деді Қабиболла Қабенұлы. Қытай өңір елдерінің ең басты сау да əріптесі жəне əлемдік экономика драйверлерінің біріне айналып отырғандығы да назарға салынды. Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпиннің 2013 жылы қыркүйектегі Астанада жария еткен «Ұлы Жібек жолының экономикалық белдеуі» Қытайдың соңғы бастамаларының бірі екендігі де атап көрсетілді. Сондықтан да, Төраға Еуразия комиссиясына мүше мемлекеттердің салалық министрліктерімен Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттермен бірлесе Қытаймен өндірісті дамыту бағдарламасын дайындауға болатындығын

алға тартты. Бұл ретте, тек мемлекеттер ақшасын ғана емес, сондай-ақ, Еуразия даму банкі, Азия инфрақұрылымдық инвестиция банкі, Жібек жолы қоры жəне өзге де халықаралық қаржылық институттардың қаржысын тартуға да болатыны ерекше айтылды. Бұдан кейін сөз Ресей Федерациясы Федералдық Жиналысы Мемлекеттік Думасының Төрағасы Сергей Нарышкинге берілді. Құрылғанына бір жарым жыл болған Еуразиялық экономикалық одақ Қырғызстанмен жəне Армениямен толыққандығын алға тартқан С.Нарышкин ЕАЭО-мен 40-қа тарта ел еркін сауда аймағын құруға қызығушылық танытқандығын ерекше атады. Қазіргі таңда Еуразиялық экономикалық одақ пен Вьетнам арасында осындай келісім жасалған. Еуразиялық экономикалық одақ пен Қытай арасындағы жобаның сəттілігіне қарай Еуропалық одақтың мүше мемлекеттермен интеграциясы арта түсетіндігін алға тартқан мəртебелі мейман Лиссабоннан сонау Владивостокқа дейінгі аралыққа созылып жатқан үлкен Еуразия ынтымақтастығының болашағына сенім білдірді. Төраға, осы орайда, Ресей Президентінің Еуразия интеграциясына сүбелі үлес қосып келе жатқан парламентшілердің маңызын атап кеткен форум қатысушыларына арнаған үндеу хатын оқып берді. Сонымен қатар, форумда Ресей Федерациясы Федералды Жиналысы Федерация Кеңесінің Төрайымы Валентина Матвиенконың үндеу хаты да көпшілік назарына ұсынылды. Форумда Тəжікстан Республикасы Оли Маджлиси Намонядагон Маджлисинің Төрағасы Шукурджон Зухуров та сөз сөйледі. Шешен интеграциялық үдерістерде үш стратегиялық міндеттің өз шешімін табатынына ерекше ден қойды. Атап айтқанда, бұл энергетикалық тəуелсіздікке қол жеткізу; елдердің коммуникациялық тұйықтан шығуы жəне азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Сондықтан да, Еуразиялық экономикалық одақ Еуразия құрлығында ынтымақтастықтың жаңа моделін құруға негіз қалайтын болады жəне мүше мемлекеттер арасындағы стратегиялық байланысты нығайту арқылы бір-бірін үйлесімді толықтыра түседі. Қазақстан Үкіметінде еуразиялық интеграция мəселелерімен тікелей айналысатын Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев интеграция

қатысушылар үшін өзара тиімді қағидатта жүзеге асуы қажеттігін алға тартты. Бұл өз кезегінде мемлекеттердің дамуына жəне əріптестік қатынастарды кеңейтуге ықпал етуі тиіс. Б.Сағынтаев қазір Қытаймен сауда-экономикалық ынтымақтастық келісімі жүргізіліп жатқанын да тілге тиек ете кетті. Сол сияқты, Үндістан, Египет, Израиль, Индонезия, Моңғолия, Чили, Иран жəне өзге де елдермен еркін сауда аймағын құру жөнінде келіссөздер өткендігін жеткізді. Тағы бір белгілі болғаны – ЕАЭО мен ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер экономикасының жалпы көлемі 13 триллион долларға (əлемдік ІЖӨ-нің 16 пайызы) бағаланып отырғандығы. Ал мұндағы тұрғындар саны 1,5 миллиард адамнан асады екен. Сонымен қатар, халықаралық шара отырысында сөйлеген сөзінде Еуразиялық экономикалық комиссия алқасының төрағасы Виктор Христенко қазіргі заманда жеке жүріп өмір сүру мүмкін еместігін, сондықтан, əрбір ел өз жобаларын жүзеге асыра алатын орта іздейтіндігін айтты. Осы тұрғыдан келгенде, Еуразиялық экономикалық одақ уақыт талабы бағытымен жүріп келеді. В.Христенко алдағы 10 жыл ішінде энергиялық саясатты үйлестіру жəне ортақ нарық құру жөніндегі жұмыстар күтіп тұрғандығын алға тартты. Оның айтуынша, 2019 жылы ортақ электр қуаты, ал 2025 жылы мұнай-газ жəне мұнай өнімдері нарығын қалыптастыру қолға алынады. Сонымен қатар, көліктік тасымал саласын оңтайландыру арқылы Одақ аумағында Қытай мен Еуропа арасын жалғайтын дəліздің тартымдылығын арттыру мəселесі де өз шешімін табуы тиіс. Қытай Халық Республикасы Халық Өкілдерінің Жалпықытайлық Жиынының Қоршаған ортаны жəне рес урстарды қорғау жөніндегі комитетінің төрағасы Лу Хао өз елінің ЕАЭО-ға мүше мемлекеттермен тығыз қарым-қатынас орнатқанына екпін бере сөйледі. Комитет төрағасының сөзіне қарағанда, Қытай Еуразиялық экономикалық одақтың ең ірі екінші сауда əріптесі болып табылады. Тек биылғы жылдың 8 айында арадағы сауда айналымы 57 миллиард 48 миллион долларға жеткен. Жалпы, Қытай «Ұлы Жібек жолының экономикалық белдеуі» жобасы аясында Ресеймен жəне өзге де өңірлік елдермен əрекет етуге дайын. 2012 жылдың қыркүйек жəне қазан айларында Қытай басшысы Астана мен Джакартада ортақ экономикалық белдеу

Шекаралыќ ынтымаќтастыќты ілгерілету жолында Ќорєастаєы кґлік-логистикалыќ активтер Ќазаќстанныѕ транзиттік əлеуетін дамытуда аса маѕызды рґл атќарады Кеше «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ президенті Асқар Мамин мен Алматы облысының əкімі Амандық Баталов «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағының нысандарында, Алтынкөл стансасында, Шекаралық ынтымақтастық жөніндегі халықаралық Қазақстан-Қытай орталығында (ШЫХО) болды. Сапар барысында даму жобаларының жүзеге асырылу жайы, əлемдегі аса ірі логистикалық ком паниялардың бірі – Dubai Pоrt World-тың бірлесіп басқару ын дағы Құрғақ порты арнайы экономикалық аймағының ағымдағы операциялық қызметі мəселелері қаралды. Құрғақ порты жобасының аясын да контейнерлік алаңқай, темір жолдың нысандарға келу тармақтары, қойма ғимараттары салынғаны атап өтілді. Құрғақ порты 2 айдан бері операциялық жұмыстармен айналысып жатса, өткен уақыт ішінде 10 мыңнан астам жиырма фут тық эквивалентті (ЖФЭ) өңдеуден өткізген, тасымал тара-ыдыс

өнім дері де белсенді өңделу үстінде. Еуропалық одақ елдерінен ҚХР-ға жəне ҚХР-дан Еуразия құрлығы нарықтарына автомобиль көлігімен тасымалдау ұйымдастырылуда. Əлемнің жетекші көліклогистикалық орталықтарында оқу-тағылымдамадан өткен жергілікті персоналды тарту есебінен қызметкерлер штаты жасақталған. «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағында өңделетін тауарларды Алтынкөл стансасы арқылы транзитпен тасымалдайтын контейнерлік пойыздар жасақтау үшін Hewlett Packard, DB Schenker, Toyota, FESCO, BRAVIC компанияларымен келісімге қол қойылды.

«Қорғас» ШЫХО-да экспорттық-импорттық сауда операцияларын, сондай-ақ, келісімшарттық логистикалар қалыптастыру бойынша 5 инвестициялық жобаны жүзеге асыру басталды. Тағы 10 жоба қарастыру қарсаңында тұр. Бірінші кезектегі инвестициялық жобалардың жалпы көлемі 300 млн. доллар. Кеңес барысында, сондай-ақ, Нұркент елді мекені базасында жаңа қала салудың бірінші кезегі бойынша бас жоспар жобасы, аяқталуы 2016 жылға жоспарланып отырған Алматы – Қорғас автомобиль жолы құрылысы жобасын жүзеге асыру жайы қаралды. «Нұрлы Жол» бағдарламасы шеңберінде жүзеге асырылып жатқан жобалар Қазақстанның транзиттік-көліктік əлеуетін дамытуға қуатты серпін беріп, Жаңа Жібек жолы экономикалық белдеуін қалыптастыруға толық көлемінде ықпал етуге мүмкіндік туғызатын болады, деп хабарлады «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың баспасөз қызметі.

жəне теңізде ХХІ ғасырдағы Жібек жолын құру ұсынысымен шыққаны да аталды. Келесі сөз кезегін бермей тұрып, Мəжіліс Спикері Қабиболла Жақыпов еуразияшылдық идеясы посткеңестік кеңістікте алғаш рет 1994 жылдың 29 наурызында М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде айтылғанын тілге тиек етті. Содан бері өткен уақыт ішінде көптеген істер атқарылды. 1996 жылы Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті құрылса, 2001 жылдан бастап Ресей Президенті Владимир Путиннің пəрменімен Астанада М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің филиалы ашылғаны белгілі. Келесі сөзді М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің ректоры Виктор Садовничий алып, Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың 1994 жылғы өзі басқарып отырған университеттегі сөзі қазіргі заманғы елдердің арасындағы қарым-қатынастардың жаңа қағидаларын қалауға негіз болғандығын ортаға салды. Ректор өз сөзінде, сонымен қатар, əрбір елдің бүгінгі таңда іргелі-қолданбалы ғылымсыз, əрбір ел ғалымдарының өзара ықпалдасуынсыз, ірі техникалық жобаларсыз, бірлескен кəсіпорындар құрусыз, қазіргі заман талабына сай мамандарды даярлаусыз жəне өзге де шараларды қолға алмай дамымайтындығына екпін түсірді. Форумда сөз алған Шығыс Қазақстан облысының əкімі Даниал Ахметов Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде атқарылып жатқан оңтайлы істердің маңыздылығын сөз ете келіп, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың осыдан 20 жылдан астам уақыт бұрын еуразиялық интеграция тұрғысында көтерген бастамасы жоғары деңгейде жүзеге асырылып жатқанына назар аударды. Сондай-ақ, ол Шығыс Қазақстан облысының ЕАЭО аясында атқарылып жатқан шаруаларға белсене қатысып отырғанын атап көрсетті. «Соңғы 4 жылда облыстың Еуразиялық экономикалық одақ көлеміндегі сыртқы сауда айналымы едəуір артты. Биылғы жылдың алғашқы жартыжылдығында Шығыс Қазақстан облысы мен Ресей арасындағы сауда айналымы 33 пайызға көбейді. Облыс кəсіпкерлері өз өнімдерін Беларусь жəне Ресей нарығына алып шығуда мол мүмкіндіктерге ие болып

отыр», – деді Д.Ахметов. Сондай-ақ, ол Еуразиялық экономикалық одаққа мүше Қазақстан мен Ресейдің энергетикалық ресурстарға өте бай екенін, бұл аталған Одақтың əлемдік аренадағы бəсекелестікте көп мүмкіндіктерге жол ашатынын жеткізді. Бұдан бөлек, Д.Ахметов Еуразиялық экономикалық одақ пен Жібек жолы экономикалық белдеуін құру ісін ұштастырудың дұрыстығын, бұл мəселеге Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ) қолдау білдіріп отырғаны оңтайлы шешім екенін жеткізді. Челябі облысының (Ресей) губернаторы Борис Дубровский еуразиялық интеграция шеңберінде өткізіліп келе жатқан экономикалық форумдардың ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің іскерлік байланыстарын жаңа белестерге шығаратынына тоқталды. Бұған қоса, ол Челябі облысының Қазақстанмен қарым-қатынасында ешқандай кедергілер жоқ екеніне мəн берді. Оның айтуынша, Челябі өңірі мен Қазақстан арасындағы экономикалық байланыс ЕАЭО құрылғалы бері емес, одан бұрын да жақсы жолға қойылған. Осы арада Б.Дубровский екі тараптың қатынасын жоғары деңгейге көтеруде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегін айрықша атап өтті. Губернатордың сөзіне қарағанда, 1997 жылы Қазақстан Президенті мен Челябі облысы басшысының қол қоюымен бекітілген хаттама тараптардың бірлесе жұмыс істеуіне мол мүмкіндіктер берген. Шанхай ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Дмитрий Мезенцев форумда көтеріліп жатқан мəселелердің өзектілігін, айтылған ұсыныстардың көңілге қонымды екенін айта келіп, ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер арасында өзара сенім мен татулыққа негізделген қарым-қатынастарды нығайту жолындағы жұмыстарды сөз етті. Оның сөзіне қарағанда, қазіргі таңда халықаралық аренада үлкен беделге ие болып отырған ШЫҰ Еуразия құрлығындағы ынтымақтастықты баянды ету, сондай-ақ, ЕАЭО аясындағы ілкімді жобаларды қолдау бағытындағы жұмыстарын жандандыра түспек. Беларусь Республикасы Ұлттық Жиналысы Өкілдер Палатасының Заң жəне құқық жөніндегі тұрақты комиссиясының мүшесі Николай Самосейко Қазақстан Президентінің бастамасымен құрылған ЕАЭО-ның

экономикалық əлеуетінің зор екенін, шикізат, өнеркəсіп, қызмет көрсету, көлік тасымалы жəне басқа да салалардағы мүмкіндіктері мол болып табылатынын сөзіне арқау етті. Сондай-ақ, ол Беларусьтің ШЫҰ-ға мүше мемлекеттермен жан-жақты ынтымақтасып отырғанын атап өтті. Бұдан бөлек, Н.Самосейко Беларусь жағы Жібек жолы экономикалық белдеуін құру ісінен шет қалмайтынын жеткізді. Осы орайда, спикер парламентаралық үнқатысулардың, өзара ақпарат алмасудың маңызды екеніне назар аударды. Оның айтуынша, тараптардың бір-бірлерімен түсіністікте жұмыс істеулерінде осындай форумдардың əсері мол. Форумда орынды ұсыныстар, ұтымды пікірлер айтқан спикерлер көп болды. Ал басқосу соңында қатысушылардың ұсыныс-пікірлері негізге алына отырып, алқалы жиынның қорытындысы шығарылды. Мұндай басқосулардың Еуразиялық экономикалық одақ пен Жібек жолы экономикалық белдеуін құру ісін ұштастыруға, осындай өзара əрекеттестіктің əлеуетін арттыруға қызмет ететіні күмəнсіз. Сонымен, форум қорытындысы бойынша қатысушылар халықаралық құқық қағидаттарына, Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысына, сондай-ақ, Дүниежүзілік сауда ұйымының нормалары мен ережелеріне өздерінің адалдығын растай отырып, ашық, өзара тиімді ынтымақтастықтың шарттарын сақтауымыз қажет деген тоқтамға келді. Сондай-ақ, ЕАЭО мен Жібек жолы экономикалық белдеуін құру ісін ұштастыру осы жобаларға қатысушы мемлекеттер арасындағы əртүрлі салалардағы ынтымақтастықтың жаңа көкжиегін ашады деген ұйғарым да форумның бір түйіні ретінде қарастырылды. Бұған қоса, ЕАЭО мен Қытай Халық Республикасы арасындағы сауда-экономикалық байланыс туралы келісім жасасу жөніндегі алда тұрған келіссөздерді жəне Шанхай ынтымақтастық ұйымының Жібек жолы экономикалық белдеуін құруға септігін тигізуге бағытталған күш-жігерін қолдау қажеттігі, сондай-ақ, ЕАЭО мен Жібек жолы экономикалық белдеуін құру ісін ұштастыруда əріптес мемлекеттердің мүдделеріне сай өзара келісілген əрекеттер арқылы Еуразия жəне Азия аймақтарындағы үдемелі əрі орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз етуге, экономикалық əріптестікті дамытуға жағдай жасау керектігі қатысушылардың ортақ пікірі болды. Бұдан бөлек, форум қонақтары ЕАЭО мен Жібек жолы белдеуін құру ісін ұштастыру бойынша үнқатысу тетігін іске қосу арқылы ынтымақтастықты дамытуға көмектесуді жөн деп тапты. ––––––––––––––––– Суретті түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

ҚАЗАҚСТАННЫҢ АРНАЙЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ АЙМАҚТАРЫ

ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ПАРКІ АЭА WWW.AITC.KZ

АЭА-НЫҢ САЛАЛЫҚ БАҒЫТЫ: ӨҢІРІ:

ІТ-инновациялар Алматы қаласы

ШЫҒАРЫЛАТЫН ӨНІМ: радиостанциялар, телекоммуникациялық, терминал жабдықтары, оргтехника үшін картридждер, электр көздері шығынын есептегіштер, трансформаторлар, SIM карталар, RUIM карталар, бағдарламалық өнімдер, білім беру қызметтері ИНВЕСТИЦИЯЛАР: МЛРД. ТЕҢГЕ:

АУМАҚТЫ ҚАТЫСУШЫЛАРМЕН ТОЛТЫРУ: 1-ші кезек

2-ші кезек

мемлекеттен қатысушылардан ИГЕРІЛГЕН ЖОБАЛАР САНЫ:

Инфрақұрылымдар құрылысы əлі жүргізілуде – 50 %-ға аяқталған


3

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

БІЗ – ЌАЗАЌСТАНДЫЌТАРМЫЗ!

Бўрынєы мен бїгінгі тоќайласќан тўс «Ўлы Дала елі» экспедициясыныѕ сапары аяќталып келеді Талғат СҮЙІНБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

«Кезінде кеңінен қолданылсын деп, «елсіз-күнсіз жер» деген тіркес енгізілді. Өз басым оны ұнатпай, ытырынып қаламын. Кейде, тіпті, осы сөзді орынды-орынсыз қолданған кісілер Табиғатанасын тарс ұмытып кеткендей көрінеді. Елсіз-күнсіз деген жер жоқ. Тіпті, уақытша мекен еткен полюстер мен тау шыңдарын елсіз-күнсіз десе, альпинистер мен қыстап қалушылардың көңіліне келуі кəдік. Ал біздің далалы өлкенің тұрғындары жайында тіпті сөз басқа. Бізде əрбір қырға, əрбір бұйрат құм, əрбір сүрлеу ата-бабаларымыздың атымен айшықталған емес пе? Осынау жерде бұрынғымыз бен бүгінгіміз тоқайласып, осы арадан халық зердесінің қайнары бастау көзін алады. Бұл жерді қандай заңғар қорғанмен қоршасаң да адам зердесіндегіні жоя алмайсың. Демек, бəріміздің – күллі қазақстандықтардың тың көтеру, Байқоңыр космодромы немесе Семей түбіндегі полигон құрылысы «елсіз-күнсіз жерде» жүзеге асты деген мəлімдемені аң-таң болып қарсы алғанымыз əсте тегін емес. Мұндай бағдардың билеп-төстеп қалғандар үшін оңтайлы екенін түсінемін. Əйткенмен, мұны халық аңғармайды, табиғат көрмейді деген сыңай таныту бізге жараса қояр ма екен». Бұл – Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзі. Елбасы мұны Қазақстан əлі Тəуелсіздігін алмаған 1991 жылдың 3 сəуірі күні айтқан екен. Нақтыласақ, КСРО-ның бас басылымы – «Правда» газетінде жарык көрген үлкен мақаласында ойын осылай білдірген. Демек, бүгінгі бүкіл ел болып «Ұлы Дала елі» болуға бағыт ұстаған баянды жолдың ең алғашқы соқпағы бұдан ши рек ғасырға жуық уақыт бұрын – КСРО-ның кезінде айтылыпты. Таяудағы жалпыұлттық телекөпір өткізу барасында Мемлекет басшысы Қазақстанды əлемге айрықша танытатын бренд керектігі туралы да бостан-бос əңгіме қозғамаса керек. «Жапония – Күншығыс елі, Корея – Таңғы шық елі, Нидерланд – қызғалдақтардың отаны, Қытай – Аспанасты елі деп жатамыз. Қазақстанға осындай атаулы бренд жетіспейді. Біз – Ұлы Даланың баласымыз.

Ұлы Дала, көк аспан... Біздің бабаларымыз тəңір деп, жарық пен көк түсінігін ұмытпаған. Біздің Көк туымыздың астары да осында. Біз – Ұлы Даланың балаларымыз. Міне, осы тарихымыз бен жаңа брендті байланыстыра отырып, біз Қазақстанды жаңа Қазақстан ретінде танытуымыз керек», – деді Н.Назарбаев. Бұл ретте, Мемлекет басшысы елімізде қабылданып жатқан барлық мемлекеттік бағдарламалар елімізді дамытуға бағытталғанын, бірақ, ойлы, идеялы жас тəрбиелемесек, ол бағдарламалардың тиімділігі болмайтынын атап өтті. Биылғы жылдың 11 қыркүйегінде Қазақстанның Орталық өңірінен – Астана бағыты, Батыс өңірден – Ақтау бағыты, Солтүстік өңірден – Павлодар бағыты бойынша Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған «Ұлы Дала елі» республикалық тарихи-мəдени

экспедициясы сапарға шықты. Үш бағыттың да жолы 2-3 күнде Тараз шаһарында түйіседі. Шараның негізгі мақсаты – этносаралық толеранттылық пен қоғамдық келісімнің қазақстандық моделін құру. Қазақстандық танымал тарихшы, профессор Георгий Кан халықтың назарындағы экспедицияның маңызы туралы былай дейді: «Ұлы Дала елі» экспедициясының бүгінгі қоғамымыздағы алар орны ерекше болмақ. Ең біріншіден, біздің қатарларымыз бен бізден жасы үлкендер өткен тарихты бір кісідей білеміз. Ал есесіне бүгінгі жас ұрпақ, бір сөзбен айтқанда, жастарымыз тарихи көп жайттан хабардар емес. Тəуелсіз Қазақстанның шапағының астында туған жас ұрпақ əр кезде де дəл осындай заман болған деп ойлайды. Экспедиция сапары барысында Қазақстан халқы Ассамблеясының жастар қанаты, этносаралық өзге де мəдени

бірлестіктер көп жайтқа қанығады деген сенімдемін. Бірде Алматыда өткен ауқымды форумда мен Қазақстан жастарын «Мəңгілік Елдің жастары» деген атауды ұсынғанмын. Бұл жайдан-жай айтыла салған ой емес, мұның маңызы бар. Негізі тереңде жатыр». Бұл арада Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты биылғы Жолдауында айтылғанындай, «Мəңгілік Елге» бет алған Қазақстанда ел тарихын барлық ұлт өкілдері біліп, қыр-сырына қаныға түсуінің маңызы зор екенін, сондықтан осындай шараларға Ассамблея бастамашы болып отырғанын атап өткен де жөн. Қазақ хандығының 550 жылдығына орай Алматыда арнайы ұйымдастырылған «Ұлы Дала елі» тарихи экспедициясы Боралдайдағы сақ қорғанында болып қайтты. Экспедиция құрамында барлығы 20 тарихшы ғалым, қоғам қайраткерлері, оқытушылар мен журналистер болды. Қаланың Алатау ауданында орналасқан бұл ескерткіштердің 2600-2500 жылдық тарихы бар деген нақты мəліметтер бар. Мұнда сақ дəуірінде өмір сүрген адамдар жерленген. – Бұл тарихи орын 1994 жылдан бастап археологиялық картаның тізіміне енгенмен, ескерткіштер тізіміне енбеген, – дейді экспедиция мүшесі Археология институтының бас ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты Арнабай Нұржанов. – Ғалымдардың айтуынша, бұл жердегі орындары анықталған 47-52 қорғанның күні бүгін біреуі ғана қазылды. Аумақ «Сақтар көсемдерінің қорғаны» деп тегін аталмаса керек. Мұнда кіл бақуатты адамдар жерленгенін қазбалар көрсетіп те отыр. Болашақта бұл жерді аспан астындағы ашық музейге айналдырамыз деген ойымыз бар. Айтса айтқандай, экспедицияға қатысқан жастар Ұлы Даланың ұлы істері туралы естіп-біліп, таңданысын жасыра да алмады. Экспедиция құрамында болған тарих ғылымдарының докторы, академик Карл Байпақовтың Сақ қорғанының тарихы туралы тебірене қозғаған келелі əңгімелері өте қызықты шығып, ұмытылмастай болып жастардың есінде қалды. Ғылыми-танымдық экспедиция сапарларын Таразда түйіндейді. Экспедиция барысында бұған дейінгі жүргізілген қазба жұмыстарымен қоса, соңғы зерттеу жұмыстарының қорытынды материалдары зерделеніп, жинақталады. Экспедиция барысында жинақталған барлық мəлімет «Тарих толқынындағы Ұлы Дала» жалпыұлттық көрмесінде қойылады. Қазір көне шаһар – Тараз ел тарихындағы аса ерекше той – Қазақ хандығының 550 жылдық мерейтойының басталу сəтін асыға күтуде. АЛМАТЫ.

Маќсатќа жетудіѕ алєашќы ќадамы – ќолданыстаєы заѕды жетілдіру Биыл Қазақстан халқы Ассамблеясының (ҚХА) жылы. Осыған орай еліміздің барлық өңірінде көптеген мəдени-бұқаралық ісшаралар өтті. Ассамблея жылын атап өту дегеніміз той тойлау, би билеу немесе қыдыру үшін емес екені белгілі. Осы 20 жылдыққа орай жоспарлы ісшаралар жасалды. Біздің жоспар өз ішімізде бірнеше рет талқылаудан өтті, елеп-екшелді, сонымен қатар, Мəдениет жəне спорт министрлігімен ақылдаса отырып жасалған. Оның ішінде рухани, мəдени, спорттық, бұқа ралық іс-шараларға барлық тұрғындар қатысты. Өзім Қостанай жəне Қарағанды облыстарында өткен ісшараларға қатыстым. Қазақстан халқы Ассамблеясы жылы аясында «Менің Қазақстаным» атты пойыз республикалық акция сы еліміздің өңірлерін аралап, халыққа тегін қызметтер көрсетті. Бұл пойыз əлеуметтік саланы қолдауға бағытталды. Пойызда дəрігерлер, заңгерлер болды. Осы пойыздың құрамында өзім де Теміртау, Жезқазған қалаларында болып, халықпен кезде сулер өткізіп, еліміздің саяси-экономикалық жағдайы, қабылданып жатқан жаңа заңдар туралы əңгімелеп бердім. Азаматтарды жеке мəселелері бойынша қабылдадым. Тұрғындардың сұрақтарына жауап беріп, олардың көкейкесті ойпікірлерін тыңдадым. Заңгерлер шағын жəне орта кəсіпкерлікпен айналысқысы келетін адамдарға ақыл-кеңестерін берді. Мəдениет саласының қызметкерлері өнер көрсетті. Біздер кездесулерде Қазақ ханды ғының 550 жылдығына орай Қазақстанның тарихы, еліміз дің дамуына үлес қосқан аза маттар туралы ойпікірлерімізбен бөлістік. Биыл Қазақ хандығының 550 жылдығы

еліміздің барлық өңірінде аталып өтуде. Астана қаласында өткен мəдени іс-шараларды өзім де барып көрдім. Театрландырылған тамаша көріністі тамашаладық. Мем лекет басшысы еліміздің тарихы туралы келелі ойларын ортаға салды. Əрине, біздің тари хымыз 550 жылдықпен шектелмейтіні ақиқат. Қазақ елінің тарихы сақтардан басталады. Түрік қағанаты, одан кейін Алтын орда дəуірі бар. Ел тарихы үш мың жылдық тарихқа кететіні сөзсіз. Бұл тарихты бүкіл Қазақстан жұртшылығы, əсіресе, жастар білуі тиіс. Елімізде қаржы дағдарысына қарсы «Нұрлы Жол» бағдарламасы іске асырылуда. Халықты жұмыспен қамту, жұмыссыздықтың болуына жол бермеу бағытында нақты іс-шаралар қолға алынуда. Соған орай, «Халық ты жұмыспен қамту жол картасы» бағдарламасы аясында игі лікті істер атқарылуда. Жалпы, біздің азаматтар жаһандық даму кезінде бəсекеге қабілетті болуы керек. Елдің тарихын, мемлекеттік тілді білу, қазақ халқының салт-дəстүрін, құндылықтарын құрметтеу – əрбір азаматтың парызы. Өскелең ұрпақ мемлекеттік тілді игерумен бірге, бəсекеге қабілетті болуы үшін шетел тілін де білуі қажет. Біздің алдымызда Елбасы ұсынған «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясын іске асыру міндеті тұр. Осы жолда алға қойылған мақсаттарымызға жетудің алғашқы қадамы – қолданыстағы заңдарды жетілдіру. Жуырда Мəжілісте «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы қаралып, мақұлданды. Заң жобасы «Нұр Отан» партиясының XVI съезінде жəне Қазақстан хал қы Ассамблеясының XXII сессиясында Мемлекет басшысы

берген тапсырмаларды іске асыру мақсатында əзірленген. Өзім осы заң жобасы бойынша құрылған жұмыс тобына жетекшілік еттім. Заң жобасын жұмыс тобында қарап, талқылау барысында депутаттардан 70ке жуық ұсыныстар келіп түсті. Оның ішінде құнды-құнды ойлар болды. Алайда, біз заң жобасының тұжырымдамасынан алшақ кетпеуді мақсат етіп қойдық. Сондықтан бірқатар ұтымды ұсыныстарды келешекте енгізу туралы тоқтамға келдік. Əріптестерім заң жобасын талқылауға белсенді қатысты. Мəдениет жəне спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы заң жобасы бойынша баяндама жасады жəне ол Қазақстандағы қоғамдық келісімнің үлгісі бүкіл əлемде мойындалып отырғанын атап өтті. Бұл тұрғыда этносаралық татулық пен қоғамдық келісімнің институты болып табылатын Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлі ерекше екені анық. Осы орайда, заң жобасы «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының «Біртектілік пен бірлік» атты төртінші бағытын іске асыру аясында əзірленген болатын. Мемлекет басшысы қазақстандық біртектілік пен бірлік азаматтық

қағидатына негізделуі тиіс екендігін бірнеше рет атап айтты. Заңға енгізіліп отырған түзетулер Ассамблеяның институттық рөлін арттырумен қатар, бəрімізге ортақ «Мəңгілік Ел» құндылығы негізінде қоғамдық келісімді, біртектілік пен бірлікті нығайту үшін жағдай жасайды. Н.Ə. Назарбаев өзінің сөзінде əлемдік геосаяси жəне экономикалық дағдарыс жағдайында мемлекеттілікті нығайтуға бағытталған бес институттық реформаны алға тартты, соның бірі – «Болашағы біртұтас ұлт» реформасы. Мемлекет басшысы атап өткендей, «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясы жалпыазаматтық құндылықтар жүйесі болуы тиіс. Мемлекет басшысы Қазақстан өзінің тұрақтылық пен келісім моделін дамытуда айтарлықтай табысқа жеткенін атап өтті. Қазақстан Конституциясы нəсілдік, этностық, діни жəне əлеуметтік тұрғыдан барлық азаматтар құқығының тең болуына кепілдік береді. Сонымен қатар, бүкіл қазақстандық біртектілікті одан əрі нығайту қажет. Ол азаматтық қағидатына негізделуге тиіс. Барлық азаматтар бірдей құқықты пайдалануға, жауапкершіліктің жүгін бірдей арқалауға жəне мүмкіндіктерге бірдей қол жеткізуге тиіс. «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясы негізіндегі шоғырландырушы құндылықтар – бұл азаматтық теңдік; ең бексүйгіштік; адалдық; ғылымдылық культі жəне білім; зайырлы ел – толерантты ел. Мұндай жағдайда аза маттық орнықты жəне табысты мемлекеттің ең сенімді іргетасы болады. Осыған байланысты «Болашағы біртұтас ұлт» институттық реформасының түпкі мақсаты «Мəңгілік Ел» жалпыұлт тық патриоттық идеясына

біріктірілген бүкіл қазақстандық азаматтық бірдейлікті жəне ұлттың бəсекеге қабілеттілігін қалыптастыру болуы тиіс. «Болашағы біртұтас ұлт» реформасын іске асыру қазақстандықтардың бірлігін нығайтуға, бейбітшілік пен келісімге, қоғам мен экономиканы дамытуға, мемлекетті күшейтуге қызмет ететін болады. Енді 2008 жылғы 20 қазанда қабылданған заңның мазмұны айқындала түсті. Қолданыстағы заңның мəтініне түзетулер енгізіліп, осы заң қоғамдық келісім мен ұлттық бірлік саласындағы мемлекеттік саясатты, «Мəң гілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясын іске асыруға бағытталғаны атап көрсетілді. Сондай-ақ, Ассамблеяның мақсаты мен негізгі міндеттері де жаңартылды. Мысалы, осы ұйымның негізгі міндеттерін айқындайтын 4-баптың 2) тармақшасы «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясының негізінде «Қазақстан халқы бірлігін нығайту» деген жаңа ұғымда жазылды. Заңға енгізілген жаңа өзгерістерге орай, Ассамблея Аппараты (Хатшылығы) Төраға алдында жыл сайын осы ұйымның жұмысы туралы, оның ішінде «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық патриоттық идеясын іске асыру жөнінде есеп беретін болады. Осы жоба нормаларының ережелері заң техникасының қағидаларына сəйкес келтірілді, сондай-ақ, нақтылау сипатындағы түзетулер енгізілді. Заңға енгізілген жаңа толықтырулар Қазақстанда келісім мен бірліктің, татулық пен тыныштықтың нығая беруіне қызмет етеді деген сенімдемін. Егор КАППЕЛЬ, Парламент Мəжілісінің депутаты, заң жобасы бойынша құрылған жұмыс тобының жетекшісі, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі.

Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы шеңберінде Қазақстан Республикасы Ұлттық академиялық кітапханасында «Қазақстан немістері – Астана мен Берлин арасындағы көпір» тақырыбында халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция өтті.

Астана – Берлин арасындаєы кґпір Конференция жұмысына Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары – Хатшылық меңгерушісі Ералы Тоғжанов, Германия Бундеста гының депутаты Цертик Генрих, «Қоғамдық келісім» РММ директоры Наталья Калашникова, республикалық неміс этномəдени бірлестігінің төрағасы Александр Дедерер, мемлекеттік мекемелер мен еліміздегі этномəдени бірлестіктерінің өкілдері қатысты. Тақырып шеңберінде Қазақстан мен Германияның экономика, мəдениет, білім беру, неміс тілін дамыту жəне басқа да салалардағы ынтымақтастығы туралы біраз мəселелер қамтылды. Аталмыш шара барысында Қазақстанда неміс мəдени орталықтарының күндері Алматы қаласынан бастау алған маңызды шараның біріне айналғандығын жалпы, ұлтаралық қарым-қатынасқа байланысты еліміздің бейбітшілікке бағытталған тəжірибесін, Қазақстанның моделін өткен жылы Германияға барып арнайы таныстырғандығын баяндай келе, Германияда Қазақстаннан қоныс аударған 800 мыңға жуық неміс ұлтымен бүгінде қарым-қатынастың нығая түскендігіне кеңінен тоқталып өткен Ералы Тоғжанов өз сөзінде: «Қазақстандық немістер, 1992 жылы ең алғаш құрылған этномəдени бірлестіктердің бірі «Возрождение» қазақстандық немістердің қауымдастығы көп теген жылдар бойы еліміздегі қоғамдық келісім мен ұлттық бірліктің нығаюы мен дамуына орасан зор үлес терін қосуда. Бүгін еліміздегі немістер саны 182 000-ды құрайды жəне өзге этностар арасында сан бойынша 7-орында», – деді ол. Ал Цертик Генрих: «Қазақстан

халқы көптеген этностарға алғашқы қадам жасауға көмектесті. Бүгін еліміздегі этностық топтар өзге елдер мен Қазақстан арасындағы көпір болып табылады. Көпірлер арқылы біз үнемі даму мен өсу жолындамыз, көпір арқылы біз бір-бірімізге қолдау көрсетеміз», – деді. Сондай-ақ, ол Қазақстан басшысы мен қазақ халқына шексіз алғысын білдірді. Қазақстаннан, Германиядан, Ресей Федерациясынан жəне Қырғызстаннан келген 80-нен астам ғалымдар мен зерттеушілер негізгі: «Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы: этномəдени бірлестіктердің мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруға қатысуы», «Қазақстан немістері: тарих жəне мəдениет»; «Қазақстан немістері екі елдің əлеуметтік-мəдени, экономикалық кеңістігінде» атты секция жұмыстарына қатысты. Осы күнге дейін екі ел арасында мəдениет, экономика, əлеуметтік саясат, денсаулық сақтау мен білім беру салаларында ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған отыздан астам құжатқа қол қойылды. Қазіргі таңда бірнеше ҚазақстанГер маниялық кəсіпорындар қызмет етуде. Соның ішінде «Возрождение» Қазақстан немістерінің қоғамдық бірлестіктері қауымдастығының қатысуымен Қазақстан-Германия үкіметаралық комиссиясының отырысы үнемі өткізіліп отырады. Жуырда өзара тиімді ынтымақтастық мəселесі қарастырылатын тағы бір үкіметаралық комиссия отырысы өтеді деп күтілуде. Раушан ТƏУІРХАНҚЫЗЫ, журналист.

Ассамблея жылына арналєан кітап

Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институты «Қазақстан халқының қазіргі əдебиеті» деп аталатын ұжымдық монографияны жарыққа шығарды. Бұл 2004 жылы осы институттан шыққан «Қазақстан халықтарының əдебиеті» ұжымдық монографиясының жалғасы болып табылады.

Бұл кітап Қазақстан халқы Ассамблеясы жылы на арналған. Моно графияда орыс, ұйғыр, корей, неміс, белорус, татар, күрд, өзбек əдебиеттеріне зерттеу жүргізілген. Кі тапта ХХ-ХХІ ғасырлар тоғысы мен ХХІ ғасырдың бастапқы он жылдығындағы республикамыздағы этностардың рухани туыс ты ғы мен этносаралық контекстегі Қазақстан ұлттық əдебиеттері дамуының негізгі үрдістері анықталған. Монографияның аңдатпасында көрсетілгендей, «қазіргі əдеби үдеріс этносаралық төзімділікті, мəдениетаралық жəне дінаралық ынтымақтастықты, қоғамдық келісім мен жалпыадамдық құндылықтарды зерттеуге бағытталған». Жаңа кезеңдегі Қазақстан əдебиетінде əдеби үдерістің түрленгені байқалып, Қазақстан тақырыбы əртүрлі аспектілер мен əртүрлі жанрларда ашылып келеді. Қазіргі қазақстандық прозаның жетекші үрдістерінің бірі болып көпжанрлы синтез көрініс тапты. Ұлттық əдебиеттер үнқатысуындағы маңызды аспектілер, оның дамуындағы жаңа сапалы идеялық-көркемдік кезеңдер мен мəселенамалар – үлкен жəне кіші отан, дəуірлер тоғысындағы жазушының тағдыры, саяси қуғындау тақырыбы мен депортация зардабы, этностық экзистенциализм, мыңжылдықтан кейінгі жауапкершілік пен зерделілік эстетикасы, мəдениетаралық қарымқатынастағы мəдени жады бірегей рухани жəне мəдени континууммен бірлесе отырып, ХХ-ХХІ жүзжылдық тоғысындағы үнқатысуды кеңейтеді. «Қазақстан халқының қазіргі əдебиеті» монографиясы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының жоғары білікті ғалымдар ұжымымен дайындалды. Кітапқа қазақстандық жоғары оқу орындарының жетекші əдебиеттанушылары қатысты. Кітаптың «Қазіргі заман жəне ұлттық мəдениеттер» деп аталатын алғысөзін дайындаған М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының директоры, ҚР ҰҒА корреспондентмүшесі, филология ғылымдарының докторы У.Қалижанов. «Қазақстан шығармашылығы мен тағдырында» деген тараудың авторлары – Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің ректоры,

филология ғылымдарының докторы, профессор Б.Мамраев пен М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институты Сыртқы əдеби байланыстар жəне сараптама бөлімінің меңгерушісі, филология ғылымдарының кандидаты, доцент С.Ананьева. Орыс əдебиеті тарауын жазған С.Ананьева мен Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті орыс тілі мен əдебиеті кафедрасының профессоры, филология ғылымдарының докторы С.Савельева. Ұйғыр əдебиеті тарауын жазған М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының докторы А.Хамраев. Неміс, белорус жəне корей əдебиеттері мен «Қазақстанның орыс тілді əдебиеті» тарауын жазған С.Ананьева. Татар əдебиеті тарауының авторы М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының жетекші ғылыми қызметкері, филология ғылымдарының кандидаты А.Машақова. Күрд ақындары мен жазушыларының шығармашылығы туралы тараудың авторлары – Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті шығыстану филологиясы кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының докторы, профессор К.Мирзоев пен М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының ғылыми қызметкері, яғни осы жолдардың авторы. Өзбек əдебиеті тарауының авторлары – А.Машақова мен «Ижодкор» əдеби бірлестігінің төрағасы А.Пратов. «Қазақстан халқының қазіргі əдебиеті» атты ұжымдық монография көпшілік тарапынан, əсіре се, биылғы Қазақстан халқы Ассамблея сы жылы қызығушылық тудырары сөзсіз. Кітап студенттер мен магис трант тарға, докторанттарға, жоғары оқу орындарының филология лық жəне гуманитарлық фа культеттерінің оқытушылары мен ғылыми қызметкерлеріне, Қазақстан халқы Ассамблеясының этномəдени бірлестіктерінің өкілдері мен жалпы əдебиетсүйер қауымға арналған. Айнұр ҚАЛИАСҚАРОВА, М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының ғылыми қызметкері.


4

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

ОРЫНДАЛЄАН АРМАН-ОЙЫ, Баба сґзі аманат Уа, Ақорда, Ақорда, Халық орда, Хан орда. Есіл сенің жағаңда, Хандық той басталды. Халық тойы жалғасты Қозыбасы, Таразда. Ер бабалар рухы кеп, Есен айтты жаранға. Ел аманын көрді де, Сақта деді санаңда: Хақ нəсібі – Еркіндік, Керек маған, саған да! Елдік қайта келмейді, Қорға деді далаңда. Қолдан ұшып кетпесін, Енді алаңда, алаңда. Еркіндіктің арқасы – Бақыт қонып балаңа, Қойың толды қораңа. Басың тиді сəждеге, Қолың жетті Құранға. Ен далада жүрсең де, Адаспайсың боранда. ...Баба сөзі аманат, Ұқтым дедім, ұғындым, Жас ұялап жанарда. Азаттықтың тұмасын, Ішсем шөлім қанар ма! Уа, Ақорда, Ақорда! Сурет kaz.gazeta.kz сайтынан алынды.

Қуат БОРАШ.

Ќазаќ хандыєы жəне жыраулар поэзиясы Құдайберген МƏМБЕТОВ,

филология ғылымдарының кандидаты, Түркология ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері.

Қазақ хандығы дəуіріндегі жы раулар поэзиясында ерлік тақырыбының басымдық алып, өз мемлекетінің тəуелсіздігі мен оның даңқын арттыру жолында күрескен батырлардың ержүректігі мен қайтпас қайсарлығын жырлау ең өзекті мəселе болды. Жыраулар билеушілердің жəне адамдар жоқшылық дегенді білмей, молшылықта өмір сүретін қоғамның мінсіз бейнелерін жасады. Олар өздерінің поэтикалық монолог-толғауларында маңызды мемлекеттік проблемалармен қатар, əдеп пен мораль, ар-намыс пен қадір-қасиет мəселелерін қорғады. Өмір мен өлім туралы, дүниенің құбылмалылығы мен жалғандығы туралы өз ойларын толғады. Жыраулар поэзиясы ұлттық болмысымыздың қалыптасуында аса қуатты ықпалдылығымен ерекшеленді. Мемлекетті басқарған хандардан бастап, балаға тəлім-тəрбие беретін эстетикалық есті дүниелер қалдырды. Қазақ халқы сөз өнерін киелі санайды. «Сөз – сүйектен, таяқ еттен өтеді» дейді дана халқымыз. Өмірден ерте кеткен ақын, профессор А.Егеубай жыраулар поэзиясының қазақ ұлтының рухани қалыптасуына жасаған ықпалы туралы: «Жыраулар толғаған адамшылық, имандылық, қаһармандық, жігерлілік һəм жайсаңдық жаңа қалыптаса бастаған қазақ ұлысының рухани келбетін кестелеуі тиіс еді. Солай болды да. Қазақ елінің ажары мен жан дүниесі сол шығармалардан танылды. Білім-білік, ақиқат, тіл, жаратылыс жайлы толғамдар да сол арнада желі тартты. Ежелгі түркі дүниесінің бар болмысы мен арман-мүддесі бір кезеңде қазақтың классикалық мəдениеті арқылы жаңғыра көрінді. Жыраулар дəуірінің ішкі мəніне үңілсек, төрт-бес ғасыр бойына тұтастай құбылыс ретінде дамыған əлеуетті əлеуметтік-көркемдік ұлы самғау бұрын-соңды болмаған еді. Ол поэзияда, елдік құрылыста, тұрмыста материалдық һəм рухани мəдениетте бірдей айқын мүсінделді», – дейді. Жыраулар поэзиясы – дербес мемлекеттік дəрежеде өмір сүрген Қазақ хандығы атты дəуірдің əдеби мұрасы. Көрнекті ғалымжазушы М.Мағауиннің айтуынша:

«Қазақ халқының жалпы түркілік ортақ этнос құрамынан бөлініп, дербес Орда құрған хандық заманы төрт ғасырға жуық ұзақ дəуірге созылды». Ол тағы бірде «ХV–ХVІІІ ғасырларда жасалған əдебиет ел мүддесін, жұрт мұратын бірінші орынға қойды. Өзіндік түр тауып, айқын ұлттық сипатта қалыптасты. Алаштың жайсаң жанын, өр рухын бедерлей таңбалап, келер ұрпақ үшін ешқашан ескірмес үлгілер тудырды. Көркемдік танымның асқар биігіне көтеріліп, əлемдік өредегі ұлы шығармалар қалдырды», дейді. Яғни, жыраулар поэзиясы – қазақ сөз өнерінің əлемдік классикалық шығармалар шоғырына қосылатын біздің ұлттық рухани қазынамыз. Жыраулар шығармаларында ой-пікірлерін ашық айтып, əмірші, хандарды, сұлтандарды «бас кеспек болса да тіл кеспек жоқ» қағидаттарын ұстанып сынап отырған. Жыраулар өздерінің сынында мемлекет мүдделерін жеке бас мүдделерінен жоғары қойған. Жыраулар поэзиясының атасы, абызы Асан Қайғы болатын. Оның толғауларынан Қазақ хандығының құрылу дəуірінің тарихи белгілерін көреміз. Ғалым Б.Кенжебаев: «Асан Қайғының шығармалары өз тұсының айнасы, ол өз дəуіріндегі қазақ халқының мұңын, тілегін көрсетеді», деп жазған еді. Асан Қайғы – халқының бірлігін, мемлекеттің тұтастығын сақтаған жырау. Оған төмендегі толғау мысал болады: «...Қырында киік жайлаған, Суында балық ойнаған, Оймауыттай тоғай егіннің Ойына келген асын жейтұғын, Жемде кеңес қылмадың, Жемнен де елді көшірдің. Ойыл деген ойынды, Отын тапсаң, тойынды. Ойыл көздің жасы еді, Ойылда кеңес қылмадың, Ойылдан елді көшірдің». Асан Қайғының, Қазтуғанның, Доспамбеттің, Шалкиіздің, Жием беттің, Марғасқаның, Ақтамбердінің, Тəтіқараның, Үмбетейдің, Бұқардың толғауларында қазақтың ата мекендері шығармалардың тақырыптықидеялық, көркемдік-стильдік əртүрлі ерекшеліктеріне орай жырланады. Жыраулар поэзиясындағы жер-су атауларының ішінде Алтын Орда дəуіріндегі қазақ халқының иеленген мекендері сағынышпен, қимастық сезіммен жырланады. Атап айтқанда, Еділ,

Жайық, Сырдария, Қара Ертіс өзендері, Азау (Азов) теңізі, Түркістан, Ташкент қалалары, т.б. мекендер жыр арқауының негізін құрайды. Бүгінгі таңда жыраулар поэзиясының көркемдік ерекшелігі мен құндылығы – Тəуелсіздігіне қол жеткізген Қазақ елінің өскін ұрпақтарын еліне, жеріне, Тəуелсіз Қазақстанына деген сүйіспеншілігі мен отансүйгіштік сезімін оятып қалыптастырады. Қазақ елінің мемлекеттілігін, ежелгі ата жұртын мəңгілік мақтанышпен, асқақ сезіммен жырлау – жыраулар поэзиясында қалыптасқан ұлттық болмысымыздың нақты көрінісі. Қазақ хандығының мемлекеттік құрылуы дəуірінде өмір сүрген көркем сөз шеберлері – қазақ əдебиетіндегі жыраулар поэзиясының қалыптасуында Доспамбет пен Шалкиіз жыраулардың алатын орны ерекше. Доспамбет жырау поэзиясында атамекенді сүю, ардақтау, отаншылдық-патриоттық рух өте басым. «Бетегелі Сарыарқаның бойында, Соғысып өлген өкінбес!» деп, одан соң: «... Айналайын Ақ Жайық, Ат салмай өтер күн қайда?! ... Кетбұғадай билерден Кеңес сұрар күн қайда?!» дейді. Еділдің бойын ен жайлап, Шалғынға бие біз байлап, Орындықтай қара сабадан Бозбаламен күліп-ойнап, Қымыз ішер күн қайда?!» дейді. Доспамбет жыраулар поэзиясында өзіндік қолтаңбасы бар, жорықшы, батыр жырау болған. Қазақ хандығы дəуірінде мемлекет мүддесін жоғары ұстанған ақын, елінің бірлігін, тұтастығын жырлаған. Жыраулар – Қазақ хандығы мемлекетіндегі қазақ халқының əрбір азаматының асыл сапаны иеленуін, сол жақсылықты ұрпақтарға жалғастыруын мұрат тұтқан қайраткерлер. Жеке адамдардың қасиеттері арқылы халықтың, оның ұрпақтарының өнегелі тұлға, үлгілі əулет құрайтын дығын жыр жолдарында айғақтайды. Шалкиіз жырау дүниеде тұрақты, мəңгілік ештеңе де жоқ, əлем бір қалыпта тұрмайды, бəрі өткінші деген пікірді уағыздайды. Жырау əрбір адам ақырын жүріп анық басуы тиіс, асқанға бір тосқан болатынын да еске салады. Жыраулар қазақ халқының

ертеңгі болашағы, балалардың да татулықпен, бірлікпен қалып тасып өсуін жырлайды. Жастайынан ауызбіршілікпен, достықпен қалыптасып өскен жас ұрпақтың халқын баянды бақытқа жеткізгені – тарихта дəлелденген ақиқат. Ақтамбердінің қазақтың жаңа жас буынына арналған тəрбиелік өсиетінің осындай тағылымды жақтары бүгінгі Қазақ елінің өскін ұрпақтарына үлгі-өнеге болмақ. «Балаларға өсиет: Қылмаңыздар кепиет, Бірлігіңнен айрылма, Бірлікте бар қасиет. Татулық болар береке, Қылмасын жұрт келеке», дейді ақылман Ақтамберді. Ақтамбердінің жырлап кеткен өсиет сөздері бүгінгі таңда өзіндік құндылығымен ерекшелене түседі. Бүгінгі жаһандану дəуірінде тəуелсіздігіне қол жеткізген Қазақ елі үшін бірлігін сақтауға, мемлекеттілігінің тұтастығын қамтамасыз етуге жыраулар поэзиясының беретін тəлім-тəрбиелік жақтары ұшан теңіз. Жыраулар – Қазақ хандығы халқымыздың барлық жастағы адамдарының асыл, саналы қасиет ті болуын мұрат еткен нағыз тəрбиешілер. Жыраулар поэзиясы – қазақ сөз өнеріндегі шынайы ұлттық сипаттың негізгі көркемдік іргетасы. Сондықтан, халықтық тəрбие дəстүрін жыраулар поэзиясы арқылы тереңдете ұғындыру – өмір талабынан туындаған мəселе. Қорыта айтқанда, Қазақ хан дығы дəуірінде жыраулар поэзиясының басты тақырыбы – халықтың топтасқандығы мен бірлігі жəне əскери күш-қуатын нығайту мəселелері болды. Сондай-ақ, жыраулар шығармаларында əміршіге тікелей арнау да, мадақ өлеңдер де, болмыс туралы философиялық толғаныстар да, ізгілік пен зұлымдық, жақсы мен жаман, достық пен дұшпандық туралы толғаулар молынан. Жыраулар өз туындыларын, толғауларын кейінгі ұрпақтарына мəңгілік мұра етіп қалдыру жолында көркемдігі жоғары поэзия тілімен, таптырмас теңеулер, жарқын метафоралар, синтаксистік жəне психологиялық параллельдер арқылы баяндаған. Бұл туындылардың Тəуелсіз Қазақстанның өркендеп дамуына тигізетін ықпалы орасан зор деп білеміз.

Тіл тарихы – ұлт тарихы. Қазақ тілі ұзақ тарихи даму үдерістерін бастан кешірді. Түркітануда «орта түркі кезеңі» деп белгіленген Х-ХV ғасыр аралығын қамтитын кезең түркі тілдерінің қалыптасу, дамуында айрықша рөл атқарған маңызды дəуір. Көшпелі тайпалардың бірігуі, қыпшақтардың күшеюі, оғыздардың Еуропаға қарай ығысуы этностардың тілінде өз ізін қалдырды.

Ўлттыѕ ќалыптасуында тіл – басты этностыќ ќўндылыќ Мұрат САБЫР,

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің профессоры.

Орта ғасырлық қыпшақтар тарихын арнайы зерттеген С.Ақынжанов: «Əртүрлі тарихи деректерге қарағанда, Қазақстан даласының солтүстік аймақтарында ХІ-ХІІ ғасырларда түркі тайпаларының басында хан билігі бар қыпшақтар конфедерациясы қалыптасты» деп тұжырымдайды. Қыпшақтар ұлан-байтақ территорияны игеріп, Балқаш көлінің жағалауларындағы жазық далалардан бастап Солтүстік Кавказ таулары мен Қырым қырқаларына дейінгі аралықты мекендеді. Мафазат əл-гузз (оғыздар даласы) атауының орнына Дешті қыпшақ (қыпшақтар даласы) атауы пайда болды. Қыпшақ одағына кірген түркі тайпалары қыпшақтанып, олардың тілдері қыпшақ тіліне бейімделіп, қыпшақ тілі тұтас мемлекеттік, тіпті халықаралық тіл деңгейіне көтерілген. Қыпшақ тайпалары Қытай қорғанынан бастап Шығыс Түркістан, Алтай таулары, Орта Азия, Еділ аймағы, Алтын Орда, одан əрі Еуропаға дейін тараған. Моңғол шапқыншылығы жаңа мемлекеттердің пайда болуына алып келгені мəлім. Еуразия кеңістігіндегі елеулі өзгерістер, əсіресе Жошы ұлысының пайда болуы Шығыс Еуропа, Орта Азия жəне Сібір территорияларын мекендеген көптеген халықтардың қалыптасуы мен дамуында үлкен рөл атқарды. Жошы ұлысы туралы тарихшы ƏлОмари: «Ертеректе бұл мемлекет қыпшақтар елі болған, бірақ татарлар жаулап алуынан соң қыпшақтар оларға бағынышты күйге түсті. Кейіннен татарлар қыпшақтармен біте қайнаса араласып, табиғи жəне нəсілдік ерекшеліктерінен жер жағдайы басым түсті де олардың барлығы нағыз қыпшақтарға ұқсап, бір атадан тарағандай болып кетті», – дейді. Кейін моңғол үстемдігі кезінде құрылған Алтын Орда қыпшақтардың негізгі Отаны болды. Бұған əлемдік тарихтан, тарихшылар еңбегінен мысалдар аз емес. Белгілі ғалым Ə.Құрышжанов тарихи деректерге сүйене отырып, Алтын Орда халқының дені қыпшақ рулары болған деген қорытындыға келеді. Поляк ғалымы А.Зайончковский ХІІІ ғасырда түркі тайпаларының бəріне ортақ біртұтас орта түркі қалыптасты дейді. Дегенмен, осы тұтас тілдің ішінен қыпшақ, оғыз диалектілері сол дəуірде-ақ белгі бере бастаған. Саяси аренада үлес салмағы басым болған қыпшақтардың тілі Жібек жолының бойында халықаралық тіл дəрежесіне жеткен. «Кодекс Куманикус» сияқты сөздіктер қажеттіліктен туындаған. Бүгінгі қазақ тілінің арғы тамыры көне қыпшақ тілі туралы ең алғаш мəлімет берген автор М.Қашқари болатын. «Диуани лұғат ит-түрік» атты еңбегінде қыпшақ тілінің кейбір грамматикалық, лексикалық ерекшеліктерін талдап көрсетеді. М.Қашқари түркі тілдерін зерттей келе, ХІ ғасырда жеке қолданылған «қыпшақ тілі» болғандығын атап көрсетеді. Сонымен қатар, ол «қырғыз, қыпшақ, гуз, тухси, яғма, чығыл, арғу, йаруқ тайпалары – бəрі бірдей түрікше бір тілде сөйледі» деп жазады. Белгілі ғалым Н.Сауранбаев осы деректерге сүйене келіп «бұл аталған тайпалар тілдері өзара бірігіп кетіп, бірегей тілге айналған да, ортасынан бір топтан қыпшақ тілін шығарған» дейді. Шынында да ХІІ ғасырларда қыпшақ тайпаларының салмағы саяси аренада арта түскен. Қыпшақтардың мемлекеттік одағына əр алуан тайпалар біріктіргені белгілі. Осыған қарап, қыпшақ тілі аралас тіл болды деу негізге келеді. М.Қашқари түркі тілдерінің лексикалық ұқсастықтарын айта отырып, олардың ды быс талу жүйесіндегі кейбір айырмашылықтарды ашып көрсеткен. Ол қыпшақ тілінің мынадай

басты фонетикалық ерекшеліктерін назарға ұсынды: й дыбысының орнына дж(ж) дыбысын қолданады: йанджу емес джанджу (шуда); ш дыбысының орнына с дыбысын айту: талыс, қысыр; д дыбысының орнына т дыбысын қолдану: дəуə емес тəуə (түйе), бүгде емес бүкте (қанжар); д дыбысының орнына й дыбысын қолдану: қадық емес қайық; ғ дыбысының айтылмай түсіп қалуы: чумғақ емес чумуқ (шымшық торғай, қара торғай), тамғақ емес тамақ. Демек, ХІ ғасырдың ортасында қолданылған қыпшақ тілінің фонетикалық негізгі көрсеткіші – дж(ж), с, т, й дыбыстарының қолданылуы мен ғ(г) дыбысының айтылмай түсіп қалуы болып отыр. Осы фонетикалық ерекшеліктер бүгінгі қазақ тілінде сақталған. Қазақ тілі байырғы қыпшақ тілінің заңды жалғасы деуімізге бұл да септігін тигізері сөзсіз. «Ұлттың ұлт болуына бірінші шарт – тіл», – деп Мағжан Жұмабаев айтқандай, Қазақ хандығы құрылған тұста оған қызмет еткен қазақ тілі де өсіп жетілген болатын. Аз уақытта қыранның қанаты талатын кең даладағы жартылай көшпелі қауымды бір мүдде, бір мақсатқа жұмылдыра алатын құдірет ғасырлар бойы қалыптаса келіп, бір тұтас ұлт тілі ретінде тарих сахнасына шықты. ХVХVІІІ ғасырлардағы жыраулар поэзиясында əдеби тілдің дəрежесін білдіретін көркем, айшықты сөз орамдар көптеп кездеседі. Мұның өзі ауызша əдеби тілдің тамыры тым əріде жатқанын көрсетеді. Сонымен қатар, осы əдеби тілдің бір ұшы көне түркі дəуірінен үзілмей келе жатқан түркілік жазба əдеби дəстүрде болса керек. ХІV ғасырда, Алтын Орда дəуірінде жазылған жазба ескерткіштер тіліндегі қыпшақтық белгілер, қазақы таным-түсінігі көрініп тұрған тұрақты тіркестер, сөз жоқ нақты дəлел бола алады. Орта ғасыр жазба жəдігерліктері өз дəуірінің бүкіл тілдік сипатын қамти алмаса да, тұрақты тіркестер арқылы көптеген қазаққа ортақ мəдени-танымдық ақпараттар бере алады. Мəселен, «Біліг қамчысыны елгə алыб» – «Білім қамшысын қолға алып». Осы сөйлемдегі «біліг қамчысы» фраземасы қазақы ой түсініктен хабар береді. Қамшы – жарау атты көшпендінің кейде жауына сілтейтін бас қаруы. Қамшысыз ат үстінде күн көру қиын. Автор қамшы сөзін біліг сөзімен қосақтап «ақыл-ойдың ұшқырлығын, өткірлігін» айтып отыр. «Білімдінің беті жарық, білімсіздің беті шарық» екенін қамшы арқылы береді. Кезінде ұлы Абылай хан халқына «Білектің заманы кетіп, білімнің заманы келе жатыр, əзірмісің əлеумет!» дегенде осындай «білімділікті» айтып отыр. Тағы бір дерекке жүгінейік: «Зулум қамчысы кетті əрсə елдін» «Зұлымдық қамшысы кетер болса қолдан». Осы сөйлемдегі зулум қамчысы тұрақты тіркесі де қамшы сөзіне орайлас жасалған. Мағынасы «қаталдық, озбырлық, жауыздық». Көн садақты дос етіп, көк дауылды ат еткен көшпенді жауына он екі өрме, бұзау тіс дырау қамшы сілтеп тəнін жаралап, жанын тəубеге келтірсе, енді бір жуан топ оны əлсізге күш көрсету үшін де қолданған. Жоғарыдағы тұрақты тіркестерге ұйытқы сөз болып тұрған қамшы қазақтың бүкіл тұрмыс-тіршілігіне тəн мəдени мұраның атауы. Қазақ топырағында аңшылықтың тұзақ құру, қақпаншылық, мергеншілік, ит жүгірту жəне саятшылық сияқты түрлері бар. Қазақ тілінің сөздік құрамында аңшылық өнерге қатысты лексика өте мол. Академик Ə.Марғұланның айтуынша, тек саятшылыққа байланысты туған мың жарымдай сөз (халықтық термин) бар екен. Құс салу тұрақты тіркесі қазақтар мен ортағасырлық қыпшақтарға ортақ этнографизм. Міне, осындай этномəдени ақпаратты бойына

сақтаған тұрақты тіркестер ұлттың дүниетанымын, жүріп өткен тарихын көрсетеді. Тіл – ұлт – мəдениет үштігінің ажырамас сабақтастығын білдіреді. Академик Ə.Қайдаров мынадай келелі пікір айтады: «Этностың басып өткен сан ғасырлық даму жолы, оның белгі-бейнелері біздерге тас мүсіндер мен жартастарға қашалған сына жазулар арқылы, мəдени ескерткіштер мен əртүрлі ғимараттар түрінде жетуі мүмкін. Бірақ, бұлардың бəрі этнос өмірінің мың да бір елесі ғана. Оның шын мəнісіндегі даналығы мен дүниетанымы тек тілінде ғана сақталады. Əрбір дəуірде өмірге қажет болған құрал-сайманның, қару-жарақтың, киер киім мен ішер тамақтың, тұрмыстық заттар мен салт-санаға, əдет-ғұрып, нанымсенімге, ойын-күлкі, той-томалаққа байланысты ұғымдардың атыжөні, сыр-сипаты, т.б. тек тіл фактілері ретінде ғана, яғни жеке сөздер мен сөз тіркестері, фразеологизмдер мен мақал-мəтел арқылы ғана бізге жетуі мүмкін», дейді. Яғни, тіл арқылы халықты танимыз. В.Фон Гумбольдтің «Тіл – халық рухының, оның танымы мен менталитетінің көрінісі», деген концепциясына сүйенген антропологиялық тіл білімі қазақ топырағында да даму үстінде. Тіл мен мəдениетті сабақтастырған этнолингвистиканың негізін қалаған академик Ə.Қайдаров болса, бұл сала Р.Сыздықова, Е.Жанпейісов, Ж.Манкеева еңбектерінде жалғасын тапты. Түптеп келгенде тіл – этностық өзіндік сананы туғыза ды да этностың даралануына, тұтастануына алып келеді. Этностық өзіндік сана этностық қауымдастықты сақтап, дамытады. Қауымдастықтың басқаларға ұқасамайтын өзіндік ерекшелігі бар екенін көрсетеді. Ұлттың қалыптасуында тіл басты этностық құндылық. Қоғамда болатын саяси тартыстар, өзгерістер, əртүрлі шиеленістер, өтпелі кезеңдер тұсында халықтың есін жинайтын, сыртқы күштерден қорғанатын ең соңғы ұясы – ұлт. Бір тілде сөйлеп, бір дəстүрде өмір сүріп, бір табақтан ас ішетін кез де осы сəт. Түрік ойшылы Зия Көкалып: «Ұлт дегеніміз тіл, дін, мораль жəне барлық көркемөнер салалары тұрғысынан ортақ, яғни бірдей тəрбие алған адамдардан тұратын бірлестік», – деп анықтама береді. Татарстан Республикасында 1994 жылы «Сізді өз ұлтыңыздың адамдарымен не жақындастырады?» деген сұрақ қою арқылы этностық-əлеуметтік сауалнама жүргізілген. Этностық даралану компоненттері ретінде тіл, мəдениет, салт-дəстүр, туған жер, табиғат, дін, тарихи ортақ тағдыр, мінез, психология, ортақ мемлекеттілік, сыртқы бет-пішін ұсынылған. Сауалнамаға қатысқан адамдардың 76,9 пайызы тіл деп көрсеткен. Тіл – ұлттың ең бірінші, ең қасиетті сипаты, халықтың ғасырлар бойы жинаған рухани қазынасының жиынтығы. Тіл мен ұлт – біртұтас. Көне тарихи ақпарат, мəдениет, салт-дəстүр кейінгі ұрпаққа тіл арқылы жетеді, тіл ұлтты тұтастандырады, ұйыстырады, басқалардан ерекшелейді, тəрбиелейді, кейінгі ұрпақпен сабақтастырады, жалғастырады, өркеніңді өсіреді. Күні кеше Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының сессиясында Елбасы қазақ тілінде баяндама жасап ана тіліміздің абыройын асқақтатты. Əлем құлағы қазақтың қоңыр үнін, əуезді дыбыс жүйесін естіді. Ұлтымыздың, елдіктің негізгі белгісі тіл екенін көрдік, басқаларға көрсеттік, тəубе дестік. Ұлы мереке тұсында, яғни Қазақ хандығының 550 жыл дығында ұлы тіліміздің мерейін өсірдік, абыройын асырдық. ОРАЛ.


5

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

БАСТАЛАДЫ ХАЛЫЌ ТОЙЫ Атырауда да мерейлі мереке кеѕ кґлемде аталды

Єылыми конференция єибраты

Қазақ хандығының ғасырлардан жеткен шежірелі тарихының жас ұрпақ үшін ғибраты өте мол. Көшпенділер дəуірінен тамыр тартқан ел тарихы бүгінгі төрткүл дүниеге танылған тəуелсіз Қазақстанның жасампаз мемлекетке айналуымен ұштасып жатыр. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қазақ хандығының 550 жылдығына байланысты «Қазақ хандығы бұдан бес жарым ғасыр бұрын ғана шаңырақ көтерсе де Еуразияның ұлы даласында орнаған арғы дəуірдегі сақ, ғұн, үйсін мемлекеттерінің, бергі замандағы Ұлы түрік қағандығы, Дешті Қыпшақ пен Алтын Орда мемлекеттерінің заңды мұрагері болды», деп орынды бағасын берді. Ұлы дала елі – тəуелсіз Қазақстанның мемлекет ретінде қазық қағуының бастауы бола алған Қазақ хандығының 550 жылдық тарихына əлем ғалымдары да ерекше назар аударып отыр. Атырау облысының əкімдігі мен Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің бірлесе ұйымдастыруымен өткен «Қа зақ хандығынан – Егемен Қазақстанға» тақырыбымен халық аралық ғылыми-тəжіри белік конференцияда өз зерттеулерін ұсынды. Олардың қатарында Əзербайжан, Ресей, Индонезия, Франция, Қытай жəне Үндістаннан қатысқан жетекші ғалымдар бар. Əрине, конференцияда отандық ғалымдарымыз да, соның ішінде Ш.Уəлиханов атындағы Тарих жəне этнология институтының директоры, профессор Хангелді Əбжанов, «Отырар» кітапханасының директоры, филология ғылымдарының док торы Тұрсын Жұртбай, Л.Н.Гу милев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры Жұмабек Бұсырманов, М.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының бөлім меңгерушісі Светлана Ананьева, «Мəдени мұ ра» бағдарламасының тарихи мəселелер бойынша сарапшысы Саттар Мəжитов жəне Батыс Қазақстан облыстық тарих жəне археология орталығының директоры Мұрат Сыдықов ғибратқа толы тұшымды баяндамалар жасады. – Қазақ хандығы жайдақ жерде құрылған жоқ. Хандық заманға дейін де Еуразияның жон арқасын қоныстанған бабаларымыз батыста Византия, Рим империяларымен, шығыста Парсы, Қытаймен терезесі тең көрші болып, үстемдік етіп дəурендеген дəуірлер де болған. Көне түркі заманында бұл жер шығысты батысқа, батысты шығысқа қосып, Ұлы Жібек жолы атты экономикалықлогистикалық белдеуге айналды. Бүгінгі күннің басты термині – жаһанданудың іргесі байтақ даламызда қаланды десек, артық айтқанымыз емес. Ұлы Дала халқының екінші дəурендеуі – «қазақ» деген этнонимнің төңірегінде топтасып, Қазақ хандығын құрумен байланысты. Қазақтың алғашқы он төрт ханының жетеуінің жорықта қаза тапқанын ескерсек, елдікті сақтап қалудың оңай болмағанын байқаймыз. Бүгінге үлкен ұлағат қалдырып, ішкі-сыртқы себептерге

жаугершілік заманда да, бодандық пен түрлі қиын-қыстау кезеңде де мойымады. Қазақтың қанындағы бір ұлы қасиет – тарихқа деген құрмет, ұлттық құндылықтарға деген сыйластық. Бұл Ұлы Дала елінің дарқандығынан-ау деп ойлаймын», деп ағынан жарыла пікір білдірді.

Сарайшыќта шертілген сыр

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

байланысты хандықтың дəуірі де өтті. Түркі заманынан есептесек, бүгінгі тəуелсіз Қазақстанымыз – Ұлы Даланы мекен еткен халықтың үшінші дəуірлеу кезеңі, – деді халықаралық конференцияны ашқан облыс əкімі Б.Ізмұхамбетов. Халықаралық конференция да Қазақ хандығы тарихына қатысты баяндамаларда тарихи оқиғалар мен деректер, тарихи тұлғалардың қайталанбас рөлі туралы орынды пікірлер айтылды. Мə селен, белгілі шығыстанушы, Р.Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының директоры, профессор Əбсаттар қажы Дербісəлінің айтуынша, Қазақ хандығының құрылуын баяндаған ең негізгі жазба деректің авторы ретінде 1499-1551 жылдары өмір сүрген Мұхаммед Хайдар Дулатиді айтуға болады. Өйткені, ол өзінің «Тарих-и-Рашиди» деп аталатын еңбегінде ХIV-XVI ғасырларда Орталық Азия аумағында өмір сүрген халықтар мен олардың мемлекеттері туралы тарихи-этнографиялық, географиялық сипатта мол мағлұмат жазып қалдырған. Бұл деректі Дели университетінің профессоры, Индира Ганди атын дағы өнер орталығының ғылыми жетекшісі Мансура Хайдардың пікірі де қуаттай түседі. Ол бүгінгі заманғы қазақ ұлтын қола дəуіріндегі қазақ этногенезі ретінде қалыптаса бастаған деп есептейді. Ал ұлт ретінде атауды XV ғасырдың II жартысында алғанына назар аударды. Бұған дəлел ретінде Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и-Рашиди» ең бегінде жазылғанын алға тартады. «Қазақ халқының талассыз та мыры берік құндылықтарына сүйсінемін, диалектісіз қуатты қазақ тілін, оның таза табиғатын жоғары бағалаймын», деген Үндістан ғалымы өзі еңбек ететін университетте қазақ тіліндегі үйірменің жұмыс жасай бастағанына тоқталды.

Ал Ресей Ғылым академиясы жанындағы Ресей тарихы институтының бас ғылыми қызметкері Найля Бекмаханова Қазақ тарихының бастауын тым тереңнен зерттеу қажеттігіне тоқталды. «Кезінде тарихымызды объективті зерттеу болмады. Соғыс, өзге де күрделі кезеңдерді бастан өткерген қазақ жерінде зерттеу жүргізуге толық мүмкіндік те, оқулық та болған жоқ. Енді, міне, сол себеп тен, Ермұхан Бекмаханов бастаған зерттеушілердің жолын жалғастырып, тарихтың маңызды сəттерін зерттеп, халыққа жеткізу жолында жапа шеккен тұлғалардың аманатын орындаумыз қажет», деп ой түйген Н. Бекмаханованың пікірімен Ресейдің тағы бір ғалымы, М.В. Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университеті жанындағы Азия жəне Африка елдері институтының профессоры Михаил Мейердің де көзқарасы ұштасып жатыр. «Біз қазақтың тари хын көп білмедік. Енді, міне, Ұлы Дала елінің тарихының сырына қанықтым. Жалпы, осы секілді тарихи мерекелерді тойлаудың маңызы зор. Əлі де зерттеле түссе, Қазақ хандығына 550 жыл емес, одан көп болуы мүмкін», дейді Ресей ғалымы. Қазақ хандығының тарихы Франция ғалымдарын да қызықтырады екен. Париждегі Шығыс тілдері жəне өркениеттері ұлт институтының профессоры Пужоль Катриннің пікірінше, қазақтың тарихы XIXXX ғасыр зұлматтарынан аман өткендігімен ерекшеленеді. Қаншама қиындықты бастан өткерсе де жойылып кетпей, ұлт ретінде сақталып қалғандығымен дараланады. Ол: «Қазақтың өткені өзге елдердің тарихынан мемлекетті адами жəне аумақтық ресурстармен басқаруы таңдандырады. Мұндағы сансыз петроглифтер де, тарихи ескерткіштер де Ұлы Даланың қайталанбас кітапханасын қалыптастырып, Қазақ елінің тарихын қуатты ете түседі» десе, осы елдің жəне бір ғалымы, Пуатье университетінің профессоры Патрис Нодэн: «Қазақ – текті халық. Бұл халық

Қазақ хандығының 550 жылдығы туралы айтқанда Сарайшықтың тарихын айналып өтуге болмайды. Өйткені, қазақ даласындағы ежелгі Сарайшық қалашығының əлі ашылмаған тылсым сырлары көп. Сарайшық тари хи-мемориалдық кешенінің директоры Молдаш Бердімұратов халықаралық конференцияға қатысушыларға ежел гі қалашықтың тарихы туралы əсерлі əңгімелеп берді. Оның айтуынша, мұнда жеті хан жерленген. Ежелгі қалашықтың тарихы шетел ғалымдарын ерекше қызықтырады. Əсіресе, қаланың инфрақұрылымының ерекшелігі, археологиялық қазба орнынан табылған тарихи жəдігерлердің сыры əлі толық ашыла қоймаған секілді көрінеді. Ұлы Жібек жолының бойындағы ежелгі қалашыққа бірнеше сауда керуендерінің тоқтағаны да дəлелденіп отыр. Сарайшықта Қазақ хандығынан арна тартқан халқымыздың тарихын паш ететін көрме ұйымдастырылды. Соның ішінде қолөнер шеберлерінің ежелден келе жатқан үрдісті бүгінгі ұрпаққа мирас еткен ісмерлігі назар аудартады. Көрмеде ұлттық құндылықтарға баланатын домбыра, бесік, қамшы, ою-өрнектермен өрілген ұлттық нақыштағы туындылар да жұртшылықтың ықыласын туғызды. Ал «Сарайшық сыр шертеді» атты театрландырылған көріністе Қазақ хандығының тарихынан, сол дəуірдегі өмірден сыр шертер көрініспен бастау алды. Жұртшылық алдына Қазақ хандығының бастауында тұрған Керей мен Жəнібек бастап, қазақтың жеті ханы шықты. Қазақ хандарының келбеті келісті сомдалыпты. Қазақтың үш биі –Қазыбек би, Төле би, Əйтеке би шараға жиналған жұртшылыққа бата берді. – Сарайшықта жерленген жеті хан – біздің үлкен тарихымыздың жалғасы. Бұл ата-бабадан аманат болып қалған жер бүгінде шекарамен шегенделіп, мыңдаған шақырым жолдар, жүздеген əлеуметтік нысандар бой көтеріп, адамдардың заманауи өмір сүруіне барлық жағдай жасалып отыр. Бүгінгі Қазақстанның Ұлы Даласы байлыққа толы. Ол дамып, өркендеуде. Қазақстан халқы бүгінде жарасым мен келісімде өмір сүруде, – деді Сарайшықтағы салтанатты шараның ашылуында облыс əкімінің орынбасары Ш.Мұқан. Мұнда өнер шеберлері қазақ əндерін əуелетті, қоңыр домбыра шанағынан күмбіркүмбір күй төгілді.

АТЫРАУ. ____________________ Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.

Єасырлардан жеткен сырлы саз Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясында Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған «Ғасырлар сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамбльдердің ІІ халықаралық дəстүрлі музыка фестиваль-байқауы үлкен табыспен өтті. Қазақстанның барлық облыстарынан жəне түркі тілдес елдердің 41 этно-фольклорлық ансамблі қатысқан дəстүрлі өнер додасында фольклорлық күйлер тартылып, көне аспаптарда жеке шығармалар, əн мен термелер орындалып, үш күн бойы ару Алматыны халықтық əуезге бөледі. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Алматы қаласы əкімдігі жəне мəдениет басқармасының қолдауымен, «Алматы əуендері» кон церттік ұжымының ұйымдастыруымен өткен игі шараның мақсаты – халқымыздың дəстүрлі музыкалық мұрасын насихаттау, қазақ этно-музыкасы классикалық өнер екендігін дəйектеу, жастарды сирек кездесетін ұлттық музыкалық аспаптармен таныстыру арқылы ұлттық рухани құндылықтарды қастерлеуге, құрметтеуге тəрбиелеу. «Ғасырлар сазы» фестиваль-байқауының ұйымдастырушысы, «Алматы əуендері» концерттік бірлестігінің директоры Бағдат Тілегеновтің айтуынша, ұлттық музыканы жандандырып, насихаттауда музыка фестивалі алғаш рет 2011 жылы қолға алынып, өнер додасына республика көлемінде 28 ансамбль қатысса, биылғы жылы оның ауқымын кеңейтіп, түркі тілдес елдердің де этно-фоль к лор лық ұжымдарын шақырып, халықаралық деңгейге көтерген. Бір айта кетерлігі, фестивальдың қазылар алқасы құрамының əлем сахналарында өнер көрсетіп жүрген көрнекті қайраткерлер мен танымал тұлғалардан жəне белгілі музыканттардан құралғандығы. Олар Ыстамбұл консерваториясының

Ќазаќ болып ќалыптасќан єасырлар

про фессоры Жихан Юртчи, РФның еңбек сіңірген əртісі, Башқұртстанның халық əртісі Рамил Гайзуллин, Өзбекстанның халық əртісі, дирижер Фарух Са ды қов, Қырғызстанның халық əртісі, Қырғыз ұлттық консерваториясының ректоры, профессор Мұратбек Бегалиев, қобызшы-профессор Базархан Қосбасаров, белгілі дирижерлер Жамағат Темірғалиев, Жалғасбек Бегендіков сияқты өнер майталмандары. Қазылар алқасымен өткен баспасөз мəслихатында Қырғызстаннан келген профессор Мұратбек Бегалиев: «Қазақстанда өтетін фестиваль-байқауды зор қуанышпен қабылдап, қазақ ағайындар Қазақ хандығының 550 жылдығын тойлап жатыр деген соң, шашбауларыңызды көтеріп, сол шараға біз де үлес қосайық деп асыға келдік», десе, түрік кардаштарының атынан профессор Жихан Юртчи айтулы шараға түрік халқының атынан өнер көрсетуді өзіне үлкен мəртебе санайтынын, өзінің түркі тілдес елдер арасындағы осындай фестивальға үшінші рет қатысып отырғанын, қашанда өз əріптестеріме мұндай байқаулардың өзге халықтардың музыкасын біліп, тыңдап, бағалау зор маңызды екенін Қазақтың ұлт аспаптары мұражайында болып, онда ұлттық музыка аспаптарының соншалықты көп екеніне көз жеткізіп, таңғалғанын, алдағы уақытта

Түркияда осындай фестивальдың өтуіне атсалысатынын жеткізді. Со нымен, алғашқы күні фестиваль шымылдығы «Сазген сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамбльдің орындауында Жалдыбайдың «Қара жорға» күйімен ашылып, театрландырылған қойылым қойылды. Қатысушы ларды Алматы қаласы Тілдерді дамыту, мұрағаттар жəне құжаттама бас қар масының басшысы Мамай Ахет құттықтап, егемендіктің арқасында бодандығымыз ұмыт болып, бүгінгі таңда əлем жұртшылығына өз тілімізбен, өз мəдениетімізбен құнды екенімізді сезіне бастағанымызды, Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өтіп отырғанымыз да Тəуелсіздіктің тартуы екенін тілге тиек етсе, Қазылар алқасының төрағасы Базархан Қосбасаров қатысушыларға сəттілік тіледі. – Халқымыздың өнер саласындағы шоқтығы биік бір мақтанышы – ұлттық музыкалық аспаптар. Бізде 5 мыңнан аса күй, 12 мыңға жуық əн бар екен. Бұл – қазақ əншілік жəне күйшілік өнерінің сан ғасырлық тарихы бар екендігінің бірден-бір айғағы. Өткен ғасырдың 60-шы жылдарынан бастап қазақ музыка аспаптарын зерттеу, ұмыт бола бастаған түрлерін

қайта қалпына келтіру жұмыстары қолға алынды. Бұрын-соңды жас буын толық біле бермейтін, ал қайсыбірінің аты еміс-еміс есте қалған аспаптар қайта тіріліп, тұрақты орнын тапты. Түрлі ансамбльдер мен оркестр құрамы да қайта жаңғырды. Ендеше, фестивальдың мақсаты – ансамбльдер жоғарыда айтқан асыл мұраларымызды бүгінгі күні қай деңгейде, қалай іске асырып жүр? Қандай жетістіктеріміз бар, мүлт кетіп жатқан тұсымыз қайсы? Осы кемшіліктерді бір-бірімізден көріп түзесек, үйренсек деген ниет. Меніңше, бұл байқау халық аспаптары ансамбльдерінің тойы дер едім, – деді Базархан Əбуұлы. Кеш барысында қазақстандық əншілермен бірге Башқұртстанның халық əртісі Рамил Гайзуллин сы бызғыда қазақтың халық əні «Бүлдіргенді», профессор, кавалшы Жихан Юртчи Манарбек Ержановтың əні «Сайра бұлбұлды», Қырғызстанның еңбек сіңірген əртісі Бақытбек Шөтенов қазақтың халық əні «Жариям-айдайды», «Эль Канто» тобы «Ауылың сенің іргеліні» құйқылжыта орындады. Байқаудың екінші күнінде сайыс басталып, үміткерлер өз өнерлерін паш етуге мүмкіндік туды.

Олардың жас ерекшелігіне шектеу қойылмағандықтан, мектеп оқушыларынан бастап, есімі елге белгілі өнер иелері, жас ансамбльдер бақ сынасты. Байқау өте тартысты өткендіктен, қазылар алқасына жүзден жүйрігін таңдау оңайға соқпады. Бірақ, алдыңғы фестивальға қарағанда ансамбльдердің қай жағынан да деңгейі анағұрлым өскендігі атап өтілді. Əсіресе, шетелдерден келген қазылар алқасының мүшелері таңданыстарын жасырмады. – Мұндай ауқымды фестиваль Қазақстанның музыка саласындағы маңызды оқиға деп білемін əрі мұндай кең көлемдегі шараның халықтық музыкасы тереңнен тартатын елде өткізілуі қандай ғанибет, – деді Өзбекстанның халық əртісі, дирижер Фарух Садықов. Сонымен, үш күнге созылған өнер бəйгесі өз мəресіне жетіп, 11 өнер ұжымы – Түрік халық аспаптар ансамблі, «Дидар», «Сүйінбай сазы», «Əлқис са», «Ақжарма», «Нава», «Алер», «Сарын», «Адырна», «Арайлы Ақтөбе», «Қамбархан» фольклорлық-этнографиялық ансамбль дері жеңімпаз деп танылып, фестивальдың лауреаты атанса, одан бөлек Ахмет Жұбанов, Болат Сарыбаев атындағы жəне Алматы қаласы əкімдігінің сыйлықтары табыс етілді. Гала-концерт лауреат атанған ұжымдардан жинақталған оркестрдің орындауында Түркештің «Көңілашарымен» ашылып, Жамағат Темірғалиев, Фарук Садықов, Жалғасбек Бегендіковтің дирижерлігімен «Адай», «Балбырауын», «Сарыарқа» күйлерін екпіндете, шалқыта орындап шықты. _________________ Суретті түсірген Айтжан МҰРЗАНОВ.

АЛМАТЫ.

(Соңы. Басы 1-бетте). Жинаққа енген еңбектердің авторлары – тарихшылардың атасы Мұхаммед Қайдар Дулатидан бастап, қазақ мемлекеттігінің қалыптасуына арналған іргелі еңбектер жазып жүрген кə сіби тарихшы-ғалымдар, зерттеушілер, жазушылар Болат Көмеков, Меруерт Əбусейітова, Клавдия Пищулина, Мекемтас Мырзахметов, Қойшығара Сал ғарин, Нұргелді Уəли, Уəлихан Қалижан, Ислам Жеменей, Сəйден Жолдасбаев, Нұрсан Əлімбай, Берекет Кəрібаев, Нұрлан Атығай, сондай-ақ, жамбылдықтар Да рия Қожамжарова, Асқар Абдуалы, Жанна Сейітқұлова, Елен Əлімжан, тағы басқалар. Қамтыған тақырыптардың ауқымы өте кең. Оқырман Қазақ

хандығының қалай құрылғаны, қалыптасуы туралы толыққанды, түпкілікті мəліметтер ала алады, халқымыздың шынайы тарихына қанығады. Мұндағы кейбір деректер мен тұжырымдар ғылыми айналымға тұңғыш түсіп отыр. Кітаптың негізгі құрастырушысы жазушы Елен Əлімжан жəне журналист Тұрсынхан Толқынбаев. 1000 данамен жарық көрген бұл кітаптың біраз бөлігі Тараз қаласындағы мерейтой шараларына қатысуға келген қонақтарға сыйкəде ретінде беріледі жəне облыс аумағындағы кітапханалар мен оқу орындарына, мектептерге жіберілетін болады. Жамбыл облысы. ____________

Суретті түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЙ.

550 адам ќатысатын ќойылым «Ќилы жол» драмасы 9 ќазанда Тараздаєы Орталыќ алаѕда кґрсетіледі Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

М.Əуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры да үлкен дүбірге қосылып, Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған мерейтойға өзіндік тарту жасау үшін бұл күндері қызу дайындық жүргізуде. Мерейтой қарсаңында Алматы дағы аталмыш театрдың шығармашылық ұжымы Тараз қаласына аттанды. Тараздағы Орталық стадионда Жабал Ерғалиевтің «Қилы жол» тарихи драмасын қояды. Үлкен стадионда қойылатын ауқымды спектакльге М.Əуезов театры мен Тараз қаласының 400 əртісі атсалыспақ. Сондай-ақ, 150 адам би көріністерін ортаға салады. Ашық аспан астында жүретін ауқымды жобаға Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Əубəкір Рахимов бастаған Алма Кəкішева, Елік Нұрсұлтан, Мұхтар Қапалбаев сынды режиссерлік топ басшылық етеді. Ал жоба жетекшілері – Қазақстанның халық əртісі, театрдың көркемдік жетекшісі Асанəлі Əшімов, театр директоры Ерлан Білəлов. Қазақ хандығының негізі қаланған өңірде өтетін драмада Талас пен Шу өзендерінің арасында Керей жəне Жəнібек сұлтандар құрған Қазақ хандығының шежіресі сахналанады. Осынау айтулы оқиғаға байланысты М.Əуезов театрының ұжымы жазғы демалысқа қарамастан, барынша үлкен дайындықтар жүргізген. Бір сағатқа жоспарланған спектакльде Жəнібек пен Керейдің Əбілқайыр ханнан бөлініп, азаттық пен бостандықты арман еткен қалың қазақты артынан ертіп, бір ту астына жинаған кезеңі бейнеленеді. ...XVI ғасыр. Алтын орданың ыдыраған тұсында, жақжақ болып ұрысқан баянсыз қантөгіс, қатыгез шапқыншылық меңдеткен қазақ ру ларын Əбілқайыр ханның тепкісі бір бүйірден қыса түседі.

Туысқан ұлыстардың алдында өзара бас біріктіріп, Орда тігіп орныға аламыз ба деген ұлы сын тұрды. Осы шақта Болат сұлтанның ұлы Керей мен Барақ ханның ұлы Жəнібек сұлтан берекеге белін буған елді бастап, қоныс болар мекен іздеп Мо ғолстан ханы Есенбұғаға келеді. Сол тұста Шығысында Қы тай, солтүстігінде ойраттар, оңтүстігінен Əбусейіт пен Жүніс сұлтан шабуылдап, Мо ғолстанға қауіп төндіріп тұрған-ды. Есенбұға қазақ руларының бұрынғы ата қонысын бөліп беріп, іргелес ел ретінде қондырып, өзіне қорғаныc табады. Бұл көріністер басы қосылып, берекесі ұйысқан қазақ ұлыстарының Керей сұлтанды ақ киізге отырғызып хан көтеріп, тарих сахнасына Қазақ хандығы келген сəтке ұласады. Қойылым дала жауынгерлерінің ұрыстары, ақын-жыраулардың мақамдары жəне ұлттық дəстүрлермен əрленеді. АЛМАТЫ.


64

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

● Министр мінбері

Басты баєыт – білікті кадр дайындау Аслан СƏРІНЖІПОВ,

Білім жəне ғылым министрі.

Еліміз сапалы білімді өзінің басты басымдылықтарының бірі ретінде белгілеп, соңғы жылдары Қазақстанда білікті кадрлар даярлау сапасын арттыруға бағытталған өзекті шаралар мемлекеттік деңгейде қабылдануда. «Бес институттық реформаны іске асыру бойынша 100 нақты қадам» Ұлт жоспарында Мемлекет басшысы отандық білім жəне ғылым жүйесін одан əрі дамытудың нақты алгоритмін атап көрсетті. Жоғары бəсекеге қабілетті адами ресурстар есебінен үлкен экономикалық табыстарға қол жеткізген елдердің, яғни Корея, Жапония, Финляндия, т.б. елдер тəжірибелеріне сүйене отырып, біздің алдымызға, білім беру жəне білім алудың өзіндік жүйесін мектепте қалыптастыру, оқушылардың шығармашылық дағдыларды сіңіріп, танымдық белсенділігін арттыру жəне ойлау еркіндігін дамытуға мол мүмкіндік беретін мектеп білімінің жаңа білім стандарттарын жүргізу бойынша келелі міндеттер жүктеп отыр. Білім мазмұнын жаңартуға 12 жылдық білім беру, жоғары мектеп пен жоғары оқу орындарында көп тілді меңгерудің жаңа моделін енгізу бойынша, т.б. қадамдар жасалуда. Білім саясатын ж аңарту оқытудың барлық деңгейлері бағдарламалар негізінде іске асады. Идеясы академиялық пəндер, зерттеу жəне сабақтан тыс қызмет, қосымша білім, элективтік курстар арқылы мектеп мазмұнына қосылып «Мəңгілік Ел» құндылықтарын енгізуге мүмкіндік беретіндігі маңызды. Экономиканың басты алты саласы үшін білікті кадрларды даярлау мақсатында жоғары оқу орындары мен колледждерге өндірістен 2 мыңнан аса маман тартылады. «Нұрлы Жол» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде жоғары оқу орындары үшін 24 зертхана мен колледждер үшін 57 зертхана жабдықталатын болады. Назарбаев Университеттің тəжірибесі есепке алына отырып, жоғары оқу орындарының академиялық жəне басқарушылық еркіндігін кезең-кезеңмен кеңейту басталады. Ғылым саласында Назарбаев Университеттің «Астана бизнес кампус» пен «Алатау» инновациялық технологиялар паркінің базасында екі инновациялық кластерді дамыту

жос парланған. Корпоративтік R&D орталықтарын, шағын жəне орта бизнестің жоғары технологиялық объектілерін, стартаптарды орналастыру, инновациялық экожүйелер құру ойластырылуда. Сонымен қатар, «Ғылыми қызмет нəтижелерін коммерция ландыру туралы» заң əзірленіп, ғылыми гранттар мен бағдарламалардың құрылымын мемлекеттік индустрияландыру бағдарламасының қажеттілігіне қайта бағыттау жүргізіледі. «100 қадам» Ұлт жоспарын іске асыруда Қазақстан Республикасы Президентінің «Болашақ» халықаралық стипендиясына айтарлықтай рөл берілген. 2015 жылы «Болашақ» бағдарламасының ресми əкімшісі «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ-қа 10 жыл толды. Бүгінгі күні орталық əлемнің 25 еліндегі 200-ден астам шетелдік серіктес жоғары оқу орындарымен тығыз қарым-қатынаста Қазақстандағы 750 жұмыс беруші ұйыммен де белсенді іс-қимыл жасауда. Бұл мекеме он бір мыңға жуық стипендиат пен түлекті оқыту жəне жұмысқа орналастыру процесіне бақылауды қамтамасыз ету үстінде. Ұлттық бизнес-рейтинг зерттеулерінің нəтижелері бойынша тиімді басқару жəне тұрақтылық орталыққа «Ұзақ мерзімді активтер. Баланс» критерийлері бойынша «Сала көшбасшысы – 2015» атанды. Бүгінгі күні экономикасы дамып жатқан елдер үшін кадр лар даярлаудың табысты модельдердің бірі болып табылатын «Болашақ» президенттік стипен диясын іске асырудың жаңа бесжылдық стратегиясы əзірленді. Қытай, Сауд Арабиясы, Бразилия, Египет, Үндістан, Индонезия, Мексика, Пəкістан,

Вьет нам жəне Ресей үкіметтік сти пендияларын салыс тыра келе, шетелдік сарапшылар ұлттық экономика үшін кадрлар даярлаудың қолжетімділігі мен атаулылығында оң көрініс табатын «Болашақтың» негізгі тетіктерінің шекті үйлесімділігін атап көрсетуде. Мақсатты кадр даярлаудың мұндай жемісті бағдарламасы «100 қадам» Ұлт жоспары маман даярлау ісін толықтай қайта қарауға мүмкіндік берді. Мысалы, Астанада құрылып жатқан Халықаралық төрелік жəне қаржы орталығы (AIFC) үшін экономика жəне заң блогының мамандары, Жоғарғы Сот жанындағы Халықаралық кеңес үшін сот жүйесінің қызметкерлері, мемлекеттік қызметшілер, т.б. əлемнің үздік жоғары оқу орындары мен өндірістік орталықтарында оқып немесе тағылымдамадан өте алады. Forbes нұсқасы бойынша əлемнің үздік 10 бизнес мектебінде МВА жəне Executive Education бағдарламалары бойынша жоғары буынды басшыларды даярлау «Болашақ» үшін жұмыстың жаңа форматы болмақ. Назарбаев Университетте білікті де білімді ғалымдарды даярлаудың split PhD жаңа моделі жеке бағытқа қойылған. Биылғы жылдан бастап ол Отанымыздағы Индустриялықинновациялық даму мемлекеттік бағдарламасы үшін кадрлар даярлау бойынша он тірек жоғары оқу орнының оқу процесіне біріктірілгенін айта кетейік. Бұл жобаның бірегейлігі əлемнің үздік зертханалары базасында отандық зерттеулерді жүргізу мүмкіндігінің болуында дер едік. Белгіленген өзгерістерді есепке алып, министрлік шетелде оқу үшін жоғары оқу орындары мен мамандықтар тізбелерін

Тамшылату – табыс тетігі (Соңы. Басы 1-бетте). Мамандар есептеп шығыпты, мысалға, сіз 1 гектар жерге жүгері егіп, тамшылатып суару жүйесін енгізсеңіз, кемінде 450-500 мың теңгенің көлемінде табыс табуға болады. Қондырғылар мен құрылғылар, сусорғыштар жүйесін орнатуға жұмсалған шығынды бір жылда өтеп тастайсыз. Байзақ ауданындағы Шарипов шаруа қожалығы 5200 гектарға көкөніс егіп, соның 503 гектарына тамшылатып суару жүйесін енгізіпті. Соның арқасында гектарынан 100 тоннадан пияз алып отыр. Ескікөз мамандардан сұрадық, Кеңес Одағының кезінде пияз егушілер ең мықтағанда 35-50 тоннадан өнім алған екен. Жаңа жүйенің тағы бір тиімді тұсы – электр энергиясын, суды жəне тыңайтқышты үнемдеуге мүмкіндік береді. Мақала басында əңгіме болған «Амангелді» ӨК де осындай жолмен мол табысқа кенеліп отыр. Дəл осы Байзақ ауданындағы «Ниет» шаруа қожалығы 5 гектар жерге қарқынды алма бағын егіпті. Бұл баудың ерекшелігі – 3 жылда өнім беруге жарайды. Əр гектарда 3750 түп бар. Гектарына 14 тоннадан өнім алынады. 5 гектарға қожалық иесі барлығы 44 млн. теңге жұмсапты. Оның 30 пайызы жергілікті «Тараз» əлеуметтік кəсіпкерлік корпорациясы арқылы қаржыландырылған. Үшінші жылы мəуелі бақ 28-30 тонна өнім берсе, уақыт өте келе тіптен мол салып, өнім көлемі ұлғая береді. Жалпы алғанда, өткен жылы «ҚазАгро» АҚ Жамбыл облысындағы еншілес мекемелері арқылы

жалпы 8 млрд. 949 млн. 500 мың. теңге құрайтын инвестициялық қаржы игерген болса, биылғы жылдың алты айында бұл көрсеткіш 4 млрд. 517 млн. теңге құрапты. – Қордай ауданы бойынша тамшылатып суару жүйесі 4400 гектарға, Шу ауданы бойынша 1610, Байзақта – 700, Жамбыл ауданында – 618,7, Меркіде 357 гектарға орнатылды. Биыл су үнемдеу технологиясын 190 гектарға енгізуге «Оразбай», «Талап», «Ниет» шаруа қожалықтары жалпы құны 113,0 млн. теңге құрайтын 3 жобаны іске асырды. Жамбыл ауданында «Азамат» шаруа қожалығы жалпы құны 137,2 млн. теңге құрайтын 1 га жерге өндірістік бағыттағы жылыжай кешені құрылысын іске қосу бойынша жұмыстар жүргізуде. Меркі ауданында «Ақарал» ӨК 46,1 га жерге қарқынды алма бағын жəне жүзімдік отырғызу жобасын қолға алды. Жоба құны 34,0 млн. теңгені құрайды, – дейді Жамбыл облыстық ауылшаруашылығы басқармасының басшысы Нұржан Нұржігітов. Жалпы алғанда, өткен жылы Жамбыл облысында су үнемдеу технологиясы 5 мың гектарға орнатылды. Ал, биылғы жоспар 7 мың гектар еді, тынымсыз еңбектің нəтижесінде 8,1 мың гектарға орнатылды. Енді келесі жылы бұл көрсеткішті 12 мың гектарға жеткізу жоспарланып отыр. Əрине, Қытай шаруалары сияқты əлəзірге арық-атызымызды жауып тастай алмаймыз. Көп шаруалардың табысы осы арыққа байланып тұр. Əйтсе де жамбылдық диқандардың жаңа технологияға деген ықылас-ынтасы ерекше екенін айта кету керек. Жамбыл облысы.

қайта қарау үстінде. Ұсынылатын оқу орны QS World University Rankings, Academic Ranking of World Universities, Times Higher Education World University Rankings пəндік рейтингілерде алғашқы ондыққа кіретін оқу орындары ғана болуы мүмкін. Мұндай талап үміткерлердің жауапкершілігін күшейтетін болады. Сонымен қатар, осы жылғы барлық стипендиаттар Ас танадағы Назарбаев Университетте жəне Алматыда əлФараби атындағы Қазақ ұлттық уни вер ситетінде құрылған тіл орта лықтары базасында тілдік даярлықтан өткізіледі. Орталық жанындағы шетелдік өкілдіктер мен түлектер жұмысы бойынша Bolashak Alumni Relations Office кеңсесі «Болашақ» шеңберінен тыс оқитын қазақстандық студенттерді қоса алғанда, бағдарламаның барлық қатысушыларымен тығыз байланыс құруды қамтамасыз етіп отыр. Диалог үшін басты алаң Bolashak Alumni Reunion Conference and Education Fair (BARCEF) түлектер форумы болды. Бұл бүгінгі күні 60-тан аса шетелдік жəне қазақстандық университеттердің өкілдерін жəне 4 мыңнан аса қазақстандық мектеп оқушылары мен студенттерді жыл сайын біріктіретін Орталық Азиядағы ірі білім жемісі деуге тұрады. BARCEF үстіміздегі жылы 16 қазанда Астана қаласында өтеді. Дəстүрлі жиынға бұрынғы қатысушылардан басқа, British Council, DAAD Германия алмасу қызметі, Campus France халықаралық білім саласындағы ірі халықаралық сарапшылар, рейтингілік агенттіктің, «100 қадам» жобасы үшін кадрлар даярлауға тартылған ведомствоның өкілдері, т.б. шақырылған. Форум жұмысының барысында Қазақстанның білім əлеуетінің мəселелері жəне отандық университеттердің бəсекеге қабілетті кадрлар даярлау мүмкіндігі талқыланады. Қазақстандық оқушылар үшін ауқымды рекрутингілік кампания жəне «Болашақ» түлектерінің «alma mater-мен» дəстүрлі кездесуі өтеді. Сондықтан, «100 қадам» Ұлт жоспарын іске асыру шеңберінде тəуелсіз Қазақстан экономикасының гүлденуіне айтарлықтай үлес қосатын, бəсекеге қабілетті, жоғары білімді, білікті кадрлар даярлау мəселесіне зор маңыз берілгенін еске сала кетсек дейміз.

Дамудыѕ бір кепілі – ќауіпсіздік (Соңы. Басы 1-бетте). Мəселен, Елбасының бастамасымен Орталық Азияны ядролық қарудан азат аймақ жасау туралы келісімге қол қойылды. Алматы қала сында Иранның ядролық бағдарламасы жөніндегі келіссөздер жүргізілді. Мұның барлығы үлкен жəне маңызды қадам», – деді Б. Темірболат. Ресейдің ПИР-орталы ғының директоры Альберт Зульхариев 1994 жылы құрылған орталық бүгінде халықаралық қауіпсіздік, ядролық қаруды таратпау жəне қарусыздану саласында жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйым болып саналатынын жеткізді. «ПИР-орталығының негізгі ғылыми-зерттеу бағдарламасы – ядролық қаруды таратпау бағдарламасы. Орталық бұл бағдарлама аясында бірқатар ғылыми-қолданбалы жобаларды жүзеге асыруда. Мəселен, Иранның ядролық бағдарламасының даму жағдайы, Таяу Шығыста атом энергетикасының даму болашағы сынды мəселелер зерттеліп жатыр. Соңғы жылдары орталықтың басқа да жобалары жалғасын табуда. Солардың ішінде халықаралық ақпараттық қауіпсіздік пен интернеттің жаһандық деңгейде басқарылуына арналған жобада бар», – деді өз сөзінде А.Зульхариев. Жиын барысында ПИРорталығының «Интернеттің жаһандық деңгейде

басқарылуы жəне халықаралық ақпараттық қауіпсіздік» бағдарламасының үйлестірушісі Александра Куликова «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар ды қолдану аясындағы қауіп сіздік мə селелері: əлемдік қоғамдас тықтың алдында тұр ған қауіп-қатерлер» тақырыбында баяндама жасады. Оның айтуынша, қазіргі таңда интернеттің жаһандық деңгейде бас қарылуы, адам құқы ғын қорғау саласындағы мем лекеттік жəне корпоративті саясат, киберкеңістіктегі дербес деректерді қорғау өте өзекті мəселелер болып отырғанын, сондықтан бұл орайда, халықаралық киберстра тегия лық бастамалар дұрыс жолға қойылуы қажеттігін жеткізді. Ал ПИР-орталығының «Ресей жəне ядролық қаруды та ратпау» бағдарламасының үй лестірушісі Андрей Баклицкий атом саласының даму проблемалары жəне ядролық қаруды таратпау төңірегінде өзінің ой-пайымымен бөлісті. «Жалпы алғанда, ядролық қаруды таратпау бағытындағы режім тетігі іске қосылып тұр. Алайда, ешкім бұған кепілдік бере алмайды. Яғни, бұл – егер, бір мемлекет ядролық қаруды қолданбаса, оны басқа елдер де қолданбайды деген сөз емес. Сондықтан, қазіргі уақытта атомдық қауіпсіздік мəселесі түбегейлі жаңа тəсілдерді қажет етеді», – деді А.Баклицкий.

Їйлестірілген жобалар иірімі Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде Мəжіліс депутаттары Виктор Рогалев пен Серік Сейдуманов «Еуразиялық экономикалық перспектива» атты халықаралық форумға байланысты журналистердің алдында өздерінің ойларын ортаға салды. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Бұл форум Қазақстан Парламентінің төменгі палатасы мен Ресей Мемлекеттік Думасының бастамашылдығымен өтіп отыр, деді алдымен сөз алған Виктор Рогалев. Қарап отырсаңыздар, бұл – жақсы қабылданып отырған қызықты жоба. Мен оның бірінші форумынан бастап қатысып келе жатырмын. Алғашқы форум Минск қаласында өткен еді. Одан кейін Арменияда, одан əрі Ресейдің Санкт-Петербург қаласында ұйымдастырылды. Бүгін, міне, төртінші форум өтіп, онда еуразиялық экономикалық дамудың болашақтағы перспективалары талқыланды. Мұнда біз тоғыз ай бойы өмір сүріп отырған Еуразиялық экономикалық одақтың ғана емес, «Жібек жолы» экономикалық белдеуінің» де даму перспективалары қарастырылуда. Бүгін ол туралы Қытайдың өкілдері де, басқалар да өз ойларын ортаға салды. Жиырмадан артық сөйлеген шешеннің арасында əріптес елдер парламенттері палаталарының спикерлері де болды. Соның ішінде Мемдуманың төрағасы Сергей Нарышкин, Тəжікстан Парламенті төменгі палатасының төрағасы Шукурджон Зухуровты айта кетуге болады. Осыдан əрі Виктор Рогалев осы форумның тікелей өзін қызықтырған жəне ой туғызған бір жайттарына тоқталды. Сіздер білесіздер,

бір кездерде өз заманының ең күшті əскерлеріне қолбасшылық жасаған парсының Кир патшасы Ұлы Даланы шауып алуға келген еді. Сол кезде Томирис патшаның төңірегіне шоғырланған Ұлы Даланың ержүрек ұл-қыздары жауды жайратып салып, өз жерлерінен қуып тастаған. Бұл арасына сына түспеген бірліктің арқасында қол жеткізілген жеңіс еді. Мұны айтып отырған себебім, осыдан 21 жыл бұрын Президент Нұрсұлтан Назарбаев Мəскеу Мемлекеттік университетінің оқытушылары мен студенттерінің алдында сөйлеген сөзінде түрлі саяси жəне экономикалық шабуылдарға қарсы бірігу керектігін айтқанын үлкен көрегендікке балап отырмын. Ол туралы бүгінгі сөзінде осы университеттің ректоры Виктор Садовничий де атап өтті. Бүгінгі күні де толып жатқан қауіп-қатерлерге қарсы біз жұдырықтай жұмылып, тығыз біріксек қана төтеп бере алатынымызға көзіміз жетіп отыр. Оны форумда сөйлеген шешендердің бəрі де айтты, деді ол. Серік Сейдуманов форумға Қазақстан мен Ресей депутаттары мен сарапшыларынан басқа Армения, Беларусь, Қытай, Қырғызстан елдері депутаттарының делегациялары мен саясаткер, сарапшылар, бизнес-қауымның өкілдері қатысқанын еске салып өтті. Сондай-ақ, ол Еуразиялық эко номикалық одақ алқасының

мүшелері де қатысқанын тілге тиек етті. Форумда қабылданған қорытынды құжатта Еуразиялық экономикалық одақ пен «Жібек жолы» экономикалық белдеуінің» жұмыстарын үйлестіру туралы шешім қабылданыпты. Сөзін əрі қарай жалғастырған шешен Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпин 2013 жылы «Назарбаев Университетте» сөйлеген сөзінде ұсынған «Жібек жолы» экономикалық белдеуі» жобасын Қазақстан бірден қолдағанын жеткізді. Бүгінгі таңда осы бағыттағы нақты жобалар іске асырылуда, соның ішінде ұзындығы 3 мың шақырымға жақын «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автомагистралінің қазақстандық учаскесі де бар. Астанада халықаралық қаржылық орталық ашу бағытындағы жұмыстар да қызу жүргізілуде. Осы жұмыстардың бəрі Қазақстан тарабының ұсынылған жобаны қатты қолдап жатқандығының дəлелі. Бүгінгі форумда сөйлеген сөздерінде көпте ген шешендер де осыны айтып, Қазақстан тарапына жы лы лебіздерін білдірді. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы Жол» атты жаңа экономикалық бағдарламасы да «Жібек жолы» экономикалық белдеуі» жобасын дамыту жоспарларымен үйлескен. Осы үйлестірілген жобалар Мемлекет басшысының бес институттық жоспарын іске асыруға бағытталған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын орындауға да өзінің септігін тигізетіні сөзсіз, деді Серік Сейдуманов. Осыдан кейін шешендер журналистердің сұрақтарына жауап берді.

● «Егемен Қазақстан» газеті» көшесі, 5/13

«Егемен» ќызметкерлері еленді

Кеше «Егемен Қазақстан» газетінің редакциясында «НевадаСемей» халықаралық антиядролық қозғалысының 25 жылдығына орай басылым қызметкерлеріне мерейтойлық төсбелгі тапсыру рəсімі болып өтті. Оны «Егемен Қазақстан» РГ» АҚ президенті Сауытбек Абдрахманов ашып, аталған қозғалыстың халықаралық деңгейде атқарған жұмыстарының мəніне тоқталды. Сондай-ақ, ол қоғамдық ұйымның негізін қалаған қазақтың біртуар ұлы, Кеңес заманында кемел дегендердің қатарынан табылған Олжас Сүлейменовтің ерен еңбегін тілге тиек етті. Еламан ҚОҢЫР,

«Егемен Қазақстан».

Бұдан кейін сөз алған қозғалыс төрағасының орынбасары Сұлтан Картоев ұйымның жұмысын наси хат тауда «Егемен Қазақстан»

газетінің маңызы жоғары екенін айтып, редакцияға өз ризашылығын білдірді. Сондай-ақ, ол айтулы наградамен марапатталған газет қызметкері «Невада-Семей» қозғалысы құрылған күннен бастап оның мақсат-мұраты мен сипатын тереңнен

қамтып жазып жүрген қаламгер Сүлеймен Мəметке төсбелгіні өз қолымен табыс етті. «Мұндай медальмен Қазақстаннан бөлек, Невада мен Жапонияда да ядролық полигонға қарсы күрескен қайраткерлер марапатталды. Осы қатарда бүгінгі төсбелгі иегерлерінің болуы заңдылық», – деді С.Картоев. Осындай награда «Егемен Қазақстан» РГ» АҚ вице-президент – бас редакторы Жа нболат Аупбаевқа да табыс етілді. Сондай-ақ, газет бетінде Курчатов қаласының тыныс-тіршілігі, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының қызметі туралы мақалалардың жүйелі жариялануын қамтамасыз еткені үшін басылым басшысы С.Абдрахманов «Семей ядролық сынақ по лигонының жабылуына 20 жыл» мерейтойлық медалімен марапатталды. Осы жиынға семейлік белгілі журналист, Ұлттық ядролық орталықтың жұмысын насихаттауда көзге түскен қаламгер Раушан Нұғманбекованың арнайы қатысқанын айта кетейік. –––––––––––– Суретте: газет шолушысы С.Мəметке (сол жақта) марапат тапсыру сəті.

Бəсекеге ќабілеттілік – заман талабы Интернеттің қолжетімділігі кім-кім үшін де үлкен мүмкіндіктер ашуда. Бүгінгі таңда бір блогердің өзі айтарлықтай аудитория жинай алады. Осындай жағдайда журналистерге де əбжілдік танытып, оқырмандарының сенімінен шығуға, оларды түрлі пікірталастарға тартуға тура келетіні айтпаса да түсінікті. Жақында Инвестициялар жəне даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру жəне ақпарат комитетінің қолдауымен «Жастардың продюсерлік орталығы» қоғамдық бірлестігі осы тақырыпқа арнайы семинарлар ұйымдастырды. Өңірлік БАҚ-тар үшін алғашқы семинарлар Қарағандыда ұйымдастырылды. 21-22 қыркүйек күндері журналистер интернетоқырман/көрерменге бағдарланған сапалы мақалалар немесе сюжеттер жасау мен таратудың құпиялары туралы танып-білді. Сондай-ақ, материалдарды əлеуметтік желілерге қалай ілгерілетуге болатыны жөнінде қанықты. Тренерлер, Перспективалы проблемаларды зерттеудің еуразиялық орталығының директоры, саясаттану PhD докторы Талғат Қалиев пен журналист-мультимедияшы Ботагөз Омар дəстүрлі БАҚтардың онлайн-жобалардан басты айырмашылықтары туралы əңгімелеп берді. Семинарлар барысында «Маэстро концепция» қалай жұмыс істейтіні туралы практикалық оқу өткізілді. 24 қыркүйекте «Интернет-БАҚтардың жаңа жанрлары. Инфографика, бейнеинфографика, слайдшоу, бейнеслайдшоу» тақырыбындағы семинар Павлодарда ұйымдастырылса, 26 қыркүйекте бұл үдеріс Астанада жалғасын тапты. Еліміздің бас қаласында семинарға қатысушылар Bestnews.kz

ақпарат агенттігінің құрылу тарихы, оқырмандарды жедел де сенімді ақпараттармен қамтамасыз ету ге бағытталған ұжымдасқан команданың жұмыс қағидаттары туралы біле алды. Агенттіктің бас редакторы Жанар Сердалина эксклюзивті жаңалықтарды қалай табуға болатыны туралы жанды да қызықты хикаяттарымен бөлісті. Сондай-ақ, ұтқыр тақырып табу, сурет ұйымдастыру мəселелерін де ортаға салды. 30 қыркүйекте Алматыда «Азаматтық журналистиканы дамыту. Ақпараттық өнімдер жасауда аса жаңа медиа-құралдардың басымдықтары. Мультимедиялы журналистикада Твиттер, Контактіде, YourVision, Facebook жəне Kiwi құралдарын қолдану жəне оларды интернет кеңістікке ілгерілету» деген тақырыпта семинар өтті. Сонымен қатар, «Қазақстандағы БАҚ саласындағы заңнама» тақырыбында дəрістер оқылды. Тренер-«Əділ сөз» ақпараттық таластар жөніндегі сарапшылардың қоғамдық орталығының жетекшісі Ғалия Əженова құқықтық тұрғыдан жеке мүлкіңді қалай қорғау керектігі жөнінде жанды мысалдар келтіре отырып, осы қатарда жəбірлеу, қорлау, жала жабу, əдейі өтірік ақпарат тарату, т.б. төңірегінде əңгіме қозғады. Семинарға қатысушылар, жергілікті телеарналар, ақпарат агенттіктері мен баспа басылымдарының

журналистері, журналистика факультетінің студенттері (Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Е.А.Бөкетов атындағы Қа ра ғанды мемлекеттік университеті, əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) өзара пікір алма сып, өздерін қызықтырған барлық сұрақтарына жауап алды. Семинар аяқталған соң сертификаттар тапсырылды. Инвестициялар жəне даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру жəне ақпарат комитетінің қолдауымен «Жастардың продюсерлік орталығы» қоғамдық бірлестігі өткізген семинармен бір мезгілде Астана мен Алматы қалаларында екі республикалық мəслихат ұйымдастырылды. Астанада интернет желісінің қазақстандық сегментін дамы ту бойынша мəслихат 2 қазанда өтті. «Казконтент» АҚ-тың арнайы сарапшысы Бисен Мақрашев аталған тақырыптың мүмкіндігі туралы кеңінен əңгімелеп берді. Бұл тақырыпты Блогерлердің қазақстандық альянсы басқармасының мүшесі Асқар Жапаров жалғастырды. Ол əрбір блогер өз контентін құру жолында жұмыс істеуі керектігін атап көрсетті. Өзінің жеке негізделген ұстанымының арқасында ол аудитория сеніміне ие болады, деді А.Жапаров. Өткен барлық семинарлар барысында Интернеттің белсенді дамыған заманында жұмыр пішіндегі онлайн-жобалар үлкен сұранысқа ие болатыны көлденең тартылды. Бұл кім-кімге де уақыт көшінен қалмау керектігін ұғындырады. Сəулебек БІРЖАН.


● Дүние жəне дағдарыс

БАТЫС ƏЛЕМІ ЌИЫНДЫЌТАР ЌЎРСАУЫНДА

Норвегия дабыл ќаєуда: ўлттыќ валютаєа ќауіп тґнді Əлемдегі ең бай елдердің бірі Норвегия валютасы өз құнын жоғалту үстінде. Ол жылдам құлдырап келеді. Осыған байланысты ел билігі қатты алаңдаушылық танытып, дабыл қаға бастады. Крона жыл ішінде долларға қатысты көп арзандап кетті. Ол тартымдылығынан айырылуда. Осыған орай елдің премьерминистрі Эрна Сольберг арнайы мəлімдеме жасау қажет деп шешті.

Сольберг ханым ұлттық валю таның құлдырауы Батыс Еуропадағы ең ірі мұнай өндіруші елдің экономикалық проблемасын уақытша жұмсарта түскендей көрінгендігін айтады. Алайда, ұзақ мерзімдік болашақта

кронаның тартымдылығынан айырылуы жəне валюталық рынокта оның бағамының құбылмалылық сипатқа ие болуы бизнес үшін үлкен қатер төндіретіндігі анық. Өйткені, мұндай жағдайда инвестицияларды жоспарлаудың өзі көп қиындыққа түспек. «Крона бағамының қазіргі төмендеуі дəл қазіргі уақытта кейбір салалардың бəсекеге қабілеттілігін қорғап отыр. Бірақ ұзақ мерзімді перспективада ел үшін құбылмалы валютаның ешбір пайдасы болмайды. Өйткені, инвестициялау саясатын жемісті жүргізу үшін бізге ұзақ мерзімді жоспар керек. Құбылмалы валюта оны дұрыс жасауға мүмкіндік бермейді», деп мəлімдеді Сольберг ханым өткен сенбі күні болған Солтүстік елдер кеңесінің отырысына қатысқан кезінде. Кронаның қазіргі құлдырау деңгейін елеулі деп айтуға əбден болады. Бір жылдың ішінде ол өзінің долларға қатысты құн дылығын 20 пайызға жуық төмендетіп алды. Сөйтіп, Bloomberg Correlation Weighted Index қада ғалауда ұстайтын негізгі валюталар ондығының ішінде ең төменгі орынға ие болды. Оның үстіне соңғы 3 ай уақыттан бері крона еуромен арақатынасында негізгі валюталар арасында ең құбылмалы сипатқа ие екендігін көрсетті. Бұл жерде назар аудара кете тін тағы бір қызық мəселе, премьер-министрдің жоғарыдағы отырыста жасаған мəлімдемесі елдің орталық банкінен түскен ха бар ламаларға қарама қайшы ке ліп отыр. Осыдан 2 аптадай уа қыт бұрын Норвегияның орталық банкінің басшысы Ойс тейн Ольсен ұлттық валюта құ нының төмендеуін өзінің қолдайтындығын, өйткені, бұл жағдай елдегі экспорттаушылар үшін қолайлы екендігін мəлімдеген

Британдыќ Rolls-Royce таєы 400 ќызметкерді ќысќартпаќ Британдық Rolls-Royce компаниясы өзінің Rolls-Royce Marine бөлімшесінен келесі жылдың соңына дейін тағы да 400 қызметкерді жұмыстан қысқартуды ұйғарып отыр.

Осы жайында жазылған компанияның баспасөз парақ шасында мұндай қадамның мұнай бағасының соңғы төмендеуінен кейін аталған бөлімшенің тиімділігін арттыру мақсатында жасалынатындығы атап көрсетілген. Жұмыс орындарын қысқартудан үнемделген қаржыны компания ғылыми-зерттеулер мен əзірлемелер үшін жұмсауды жоспарлап отыр. Айта кетейік, үстіміздегі жылдың мамыр айында компания өзінің Rolls-Royce Marine бөлімшесіндегі 600 жұмыс орнын қысқартатындығын хабарлаған болатын. Əлемнің 34 елінде жұмыс істейтін бұл бөлімшедегі

болатын. Елдегі ұлттық валюта құнын реттеуші болып табылатын аталған банк 24 қыркүйек күні ставканы төмендетіп, осыдан кейін крона еуроға қатысты 3 пайыздан астам көрсеткішке күрт төмендеп кеткен еді. Өз мəлімдемесін осы оқиғадан кейін жасаған Ольсен мырза кронаның мұнай бағасының төмендеуіне байланысты құлдырағандығын, сондықтан бұл оқиғаны ұлттық валюта құбылмалылығына жатқыза алмайтындығын атап көрсеткен болтын. Дегенмен, елдегі ең ірі банк тер пікіріне сенетін болсақ, кро наның валюта рыногындағы қазіргі жағдайы үлкен тəуекелге келіп тірелуде. Мəселен, Danske bank талдаушылары Норвегия орталық банкінің мұнан кейінгі əрекеттерінде белгісіздік сезіліп отырғандығын, осыған байланысты рынокта сезімталдықтың бар екенін айтты. Ал Commerzbank сарапшылары туындап отырған тұрақсыздыққа орай бірқатар инвесторлар мен трейдерлердің кронадан қаша бастағанын, осы жағдайдың өзі тұрақсыздықты одан əрі тереңдеткенін мəлімдеді. Елдің премьер-министрі Эрна Сольберг болып жатқан оқиғаларға орай мұнайға деген тəуелділіктен құтылу керектігін тағы да атап көрсетті. Норвегия экономикасының төрттен бір бөлігі нақ осы мұнай секторынан құралып отыр. Əрине, ел жағдайының, соның ішінде, экономиканың тұрақты болуына əбден үйреніп кеткен Батыс елдері, соның ішінде, əсіресе, Норвегия үшін қа зіргі жағ дайдың психологиялық сал ма ғы басым екендігі анық. Ел премьер-министрінің дабыл қағуын осымен де түсіндіруге болады. Əйтпесе ұлттық валюталар тұрақсыздығының бүкіл əлем бойынша етек алып отырғандығы қазіргі күні ешкімге жасырын сыр емес.

Қыркүйек айында АҚШ-та 142 мың жұмыс орны құрылды. Жұмыссыздық деңгейі 2008 жылдан бергі уақытта ең төменгі шама – 5,1 пайыз деңгейінде қалыптасты. Дегенмен, Blооmberg агенттігі сұрау салған экономистер бұл елде жұмыс орындарының саны 201 мыңға өседі деп күткен еді. Соңғы екі айдағы көрсеткіштерді қайтадан қарау жұмыс орындарының өсу деңгейі күткендегіден төмен болып шыққандығын көрсетіп берді.

Кїткендегіден кґп тґмен қызметкерлердің жалпы саны 5800 адамды құрайды. Бөлімше кеме жасау саласында технологиялар мен қызметтердің кең ауқымын ұсына алады. Қысқартулар осы бөлімшеге қатысты болып отыр. Ал енді компанияның RollsRoyce Holdings болса, қазіргі күні құны қымбат тұратын автокөліктер шығаратын Rolls-Royce Motor Cars компаниясынан бөлек жұмыс істеуде. Rolls-Royce Motor

Cars компаниясы қазіргі күні германдық BMW концернінің құрамына кіреді. Бұл екі компания 1973 жылға дейін біртұтас компания ретінде өмір сүріп келген болатын. Өйткені, сол кезде Британ үкіметі банкроттықтан сақтап қалу үшін Rolls-Royce компаниясын мемлекет қарамағына алған еді. Сол тұстан бастап бұл компания екіге бөлініп кетті.

АЌШ-таєы бўрєылау ќондырєыларыныѕ саны 2010 жылєы деѕгейге дейін тїсті

«Америкалық мұнай компаниялары қолданыстағы бұрғылау қондырғыларының санын азайтуда. Бұл оқиға мұнай бағасының төмендеуі аясында орын алып отыр», деп хабарлады Vistifinance.ru сайты. Baker Hughes мұнай сервисі компаниясының жаңа деректеріне сəйкес АҚШ-тың мұнай секторындағы қызмет көр сетіп келе жатқан бұрғылау

7

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

қондырғыларының саны 640-тан 614 қондырғыға дейін тө мендеген, яғни 26 бірлікке азайған. Бұл 2010 жылдың тамызынан бергі ең төмен көрсеткіш болып

табылады. Оның үстіне осыдан 1 жылдай уақыт бұрын ғана АҚШ пайдалануындағы мұнай бұрғылау қондырғыларының саны өзінің тарихи абсолюттік шегіне дейін жетіп, 1609 бірлікке дейін өскендігін айта кетсек артық емес. Қысқасын айтқанда, бұл құлдырау шарықтау сəтінен кейін жедел арада орын алып отыр. АҚШ-тағы тақтатас мұнайын өндіретін компаниялар оның бағасының төмендеуіне сəйкес шығын шегіп келе жатқаны мəлім. Сондықтан да мұндай компаниялар өздерінің өндірістік қуаттарын азайтуға мəжбүр болып отыр. АҚШ-тың энергетика министрінің жанындағы энергетикалық ақпараттар басқармасының деректері бойынша, өткен аптада мұнайды өндірудің ортақ тəуліктік көрсеткіші 9,096 мил лион баррельге дейін төмендеп кеткен.

Деректерді қайтадан қарағаннан кейінгі сағат бойынша еңбекақы төлеу тамыз айымен салыстырғанда, қыркүйек айында өзгеріссіз қалды. Ал болжам бойынша бұл көрсеткіш 0,2 пайызға өсуге тиіс еді. Жұмыс күшіне қатысу көрсеткіші (жұмыс істеушілер мен істемеушілердің арақатынасы) соңғы 38 жылдан бері ең төменгі деңгейге дейін түсіп, 62,4 пайызды құрады. «Көңіл-күйді бұзып жіберген мұндай деректер инвесторларға да əсер етті. АҚШ жаһандық экономикалық проблемалардан тыс тұра алмады. Өнер кəсіптік сектордағы кері əсерлі жағдайлармен қабаттаса өрбіген жұмыс орындарының өсім көрсеткішінің баяулауы Федералдық резервтер жүйесін биылғы жылы пайыздық ставканы көтеруден бас тартуға мəжбүр етуі тиіс», дейді бұл жайында Again Capital əріптесі Джон Килдафф. АҚШ-та көптеген сарапшылар, компаниялар басшылары Федералдық резервтер жүйесі пайыздық ставканы тағы да көтереді деп күтіп отырғандығы белгілі. Ал Blооmberg-тің жазуынша, пайыздық ставканы 2016

жылдың наурыз айына дейін көтерудің қаупі жоқ. Инвесторлар болса, Федералдық резервтер жүйесі ставканы үстіміздегі жыл дың 27-28 қазанында екі пайызға көтеретіндігін айтады. Сұрау салынған экономистердің 29 пайызы ставка қазанда емес, желтоқсанда көтеріледі деп күтетіндігін мəлімдеген. Федералдық резервтер жүйесі өзінің соңғы өткен отырысында ставканы сақтап қалған болатын. Мұны Қытайдағы жағдайдың нашарлауымен жəне елдегі инфляцияның төмен болуымен түсіндірген еді. Дегенмен, ФРЖ басшысы Джанет Йеллен өзінің мұнан кейінгі мəлімдемесінде ставканың биылғы жылдың соңына дейін көтерілуі мүмкін екендігін айтқан болатын. Еңбек рыногындағы жағдайдың күткендегіден төмен болуына байланысты өткен жұма күні доллардың еуроға қатысты бағамы төмендей түсті. Мұндай жағдайды бірқатар сарапшылар қолдап отыр. Олар доллардың күшеюі АҚШ экономикасына қысым жасайтындығын, ал Қытайдағы өсім көрсеткіштерінің баяулауы елдегі экономикалық белсенділікті азайта түсетіндігін айтады.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

АЌШ ўсынысына Ресей не дейді? Пентагон Ресеймен Сирияға қатысты өзара іс-əрекет етудің үш түрлі мүмкіндігін қарастырады. Мұны ТАСС «Политика» газетіне сілтеме жасай отырып хабарлады. Бірінші нұсқа – АҚШ пен Ресейдің əскери күштері орналастырылатын аумақтар «секторын» бөлу. Екінші үлгі-схема – өз операциялары жөнінде келісіп отыру жəне жүйелі қатынаста болу. Ал үшінші ұсыныс – «жан-жақты серіктестік». Мəскеу Вашингтон жетекшілік ететін Сирия мен Ирактағы «Ислам мемлекетімен» күресетін коалицияға кіруі қажет. Осылай еткен жағдайда Пентагон өзінің Дохаға жақын командалық пункттерінде ресейлік байланысшы офицерлерді қабылдауға дайын болады. Басылым, сондай-ақ, ресейлік дипломаттар америкалық əріптестерімен кеңесу барысында Ақ үйге Бағдадтағы ақпараттық орталық жұмысына қосылуға ұсыныс жасағанын жазады.

Соѕєы їш кїнде екінші рет Премьер-министр Ахмет Давутоглының резиденциясында өткен Түркия қауіпсіздік кеңесінің отырысында ресейлік əскери ұшақтардың елдің əуе кеңістігін бұзу оқиғасы талқыланды. Түркия үкіметі басшысының ресми сайтында орналастырылған хабарламада отырыста Сирияда болып жатқан жағдайлар, Сирия – Түркия шекарасын бұзу фактілері жəне алдағы уақытта осындай жағдай орын алатын болса, оған қарсы қолданылатын шаралар мұқият талқыланған. Хабарлама мəтінінде Түркияға НАТО-ның да ниеттестік білдіргені көрсетілген. Сондай-ақ, кеше Түркия сыртқы істер министрлігінің өкілі ресейлік əскери ұшақтар соңғы үш күн ішінде елдің əуе кеңістігін екінші рет бұзғанын мəлімдеді. Ал қорғаныс министрлігі қайсы елдікі екені көрсетілмеген Ми-29 ұшағы түрік жойғыш ұшағын қарауылға алғанын мəлімдеген.

Қысқа қайырып айтқанда:

АҚШ-тың Теннеси штатында 11 жастағы бала көршісінің 8 жастағы қызын өлтіргені үшін қамауға алынды. Ол əкесінің мылтығымен қызды кеудесінен атып жіберген. Тəжікстанның солтүстігіндегі Мұзбек шыңына Тəжікстан президенті Э.Рахмон мен Ресей президенті В.Путиннің суреттері орнатылды. Бұл олардың туған күндері 5 жəне 7 қазанға орайластырылған. Кеше Белоруссияда президенттік сайлауға мерзімінен бұрын дауыс беру басталды. Бұл шетелдердегі Белоруссия азаматтарына да қатысты. Ал сайлау 11 қазан күні өтеді. Американың Аризона штатындағы Финикс қаласынан Бостон қаласына ұшып шыққан əуе кемесінің ұшқышы ұшақты басқару кезінде қайтыс болып кеткен. Екінші ұшқыш ұшақты Сиракьюс əуежайына жайлы қондырған. Ұшақ бортында 147 жолаушы болған екен.

Ўлын емес, ґзгені кінəлайды Иракта өзін өзі жарып жіберген жанкештінің əкесі ұлының радикалды жолға түсуіне Украиналық əйелді кінəлады. «Əл-Жазира» телеарнасына берген сұхбатында ол Харьковте мұсылман студенттерді террористер қатарына этностық əзербайжан отбасы тартатынын айтқан. «Менің ұлым қаңтар айында Иорданияға келді. Ол оқуын жалғастыру үшін Украинаға қайтқанға дейін өзінің діни немесе экстремистік көзқарасын байқатқан жоқ», – деген Иордания парламентінің депутаты Мазен Далиин берген сұхбатында. Оның ұлы Мохаммед медицина университетінің үшінші курсында оқып жүргенде, украин əйелімен бірге «Ислам мемлекетіне» кірген екен. Харьковтегі иорданиялық қоғамдастық басшысы Раки Равшидің айтуынша, «Ислам мемлекетінің» алдауына түсіп, террорист атанғандар бар. Бұған мысал ретінде ол Харьковте оқыған тағы бір иорданиялық студентті атады. Қазіргі кезде Украинада 5 мыңға жуық иорданиялық білім алады, олардың 1,5 мыңы Харьковте оқиды екен.

Белгілі адамдар да жоєалєан Сауд Арабиясының Мина жазығындағы қыспақ кезінде із-түзсіз жоғалғандардың қанша екені əлі нақтыланған жоқ. Іздестіру жұмыстары жүргізіліп жатқанымен, із-түссіз жоғалған оларды қаза тапқандар қатарына жатқыза бастады. Дүрбелең кезінде жоғалып кеткен адамдардың ішінде көпке танымал оқымыстылар мен ғалымдардың да бар екені белгілі болып отыр. Солардың бірі белгілі үнді ғалымы, мүфти Мұхаммед Фарух екен. Ол хадис ілімі мен фиқһ саласында елуге тарта кітап жазыпты. Сонымен бірге, ғалым 700-ден астам студент оқитын Ислам оқу ордасының басшысы болған. Із-түзсіз жоғалғандардың қатарында, сондай-ақ, ирандық дипломат Газанфар Рукнабади де бар. Дипломат 2010-2014 жылдары Ливанда елші қызметін атқарған. Сауд Арабиясы билігі оның елге келген қажылар тізімінде болмағанын айтуда. Бұлардан бөлек, Нигерия еліндегі Майдугури университетінің профессоры Тиджани əл-Мискин мен осы елде тұңғыш əйел-редактор атанған журналист Билькису Юсуф те сол қыспақта қаза тапты.

Шеттетілген кандидат сотќа жїгінбек ФИФА-ның этика жөніндегі комитеті оңтүстіккореялық кандидат Чхон Мон Джунды осы федерацияның сайлау үдерісіне қатысудан шеттетті. Бұл жөнінде «Рейтер» агенттігі хабарлады. Чжон Мон Джун өзінің ешқандай ережені бұзбағанын, айыптауға наразылық ретінде сотқа жүгінетінін айтқан. «Сотта мен жеңіп шығамын жəне ақталамын», – деп мəлімдепті ол. Сонымен қатар, шеттетілген кандидат комитетке оның 2022 жылғы əлем чемпионатын өткізу Оңтүстік Кореяның өтінімін белсенді қолдағаны жəне оның əлемдік футбол қорын құру жөніндегі ұсынысы ұнамағанын атап өтеді. Миллиардер Чхон Мон Джун кезінде ФИФА-ның вице-президенті қызметін атқарған. Ал ұйымның жаңа басшысын сайлау келесі жылдың 26 ақпанында Цюрихте өтеді.

Ґшпенділік əрекеттер ґршіп барады Террорист-жанкештілер Кабул қаласының орталық ауданында екі қуатты жарылыс жасады. Қаланың бұл ауданында елдің парламенті мен Ресейдің елшілігі орналасқан. Дерек көздеріне қарағанда, террористердің сыбайластары жарылыстар жасалған аумақты қоршауға алған жергілікті күш құрылымдарының əскерлерімен атысқан. Бірнеше содыр Гельменд провинциясының губернаторы Тұран Наимның үйіне басып кірді деген мəлімет бар. Соңғы айларда Ауғанстанда армиясы мен «Талибан» қозғалысының радикалдары арасында қарулы қақтығыстар жиі орын алатын болды. Топтаманы дайындаған Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Интернет материалдары негізінде əзірленді.


8

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

 Мəселенің мəнісі

 Ойласу

Зайырлылыќ ислам дініне жат па? Қайбір күні телефон соққан бір танысым кейбір замандастары бүлдіршін балаларын мектепке жібермей қойғандығын айтты. Себебін сұраса, мектеп – зайырлы елдің бекіткен мектебі, ал «зайырлылық» исламға жат, сондықтан мектеп те дінге жат, күпір деп түсіндіріпті. Осындай пікірдің ислам дініне қатысты қаншалықты дұрыс немесе бұрыс екендігін айтып берсеңіз, деп өтініш білдірді. Мен өз сөзімді айтсам, зайырлылық пен мектеп ешқашан дінге жат болып көрген емес. Зайырлылық дінге бұғау салу емес, керісінше, еркіндік беру, Құдайға құлшылығына еркіндік жасау. Мұхиддин ИСАҰЛЫ,

теология ғылымдарының докторы, дінтанушы.

Ғалым Досай Кенжетайдың сөзімен айтқанда: «Зайырлы мемлекетте дін еркіндігі дегеніміз, билік жолы арқылы немесе жеке азаматтар тарапынан, заң арқылы немесе басқа жолдар арқылы қысым көрмей, қорқыту саясатына ұшырамай, қалаған дініне сену, оның ақидаларын еркін орындау, сенген дінінің құлшылығы мен мінəжатын сол діннің негізі, ережеқағидасы жəне тілінде жүзеге асыру, сол дін туралы ойлары мен білімін ауызша немесе жазбаша жаю, сол дінді еркін үйреніп, басқасына еркін оқыту, мемлекет тарапынан белгіленген заңға сай əрекет ету шартымен жеке немесе қоғамдық жағдайларда өзінің сенген дінінің жолымен жүру мүмкіндігі деген сөз». Ал мектепке келсек, қай атаңыз ұрпағын ілімнен алып қашып еді? Кешегі қылышынан қан тамған Кеңес өкіметін ойлаңыз! Ол қандай ел еді? Дінсіз ел еді. Молда мен ғұлама атаулыны жеті матап байлап, мойнына бұғау, қолына кісен, аяғына тұсау салып итжеккенге айдатқан жоқ па еді? Міне, сол өкімет сөйте тұра, өз мектебін ашты. Сонда елде молда атаулы қалмаса да, дін білетін сауатты ата-əжелер қалды. Бірақ солардың қайсысы ұрпағын мектептен алып қашып еді? Қайта «ілім алсын, азамат болсын» деп мектепке жарыса берген жоқ па еді. Сол ұрпақ кейіннен азамат болып елдің тұтқасын ұстайтын белеске жеткенде атқа қонып, егемендік сеңгіріне арқан лақтырып, өрледі. Ал сол кезеңде сол мектепте дінсіздік деген арнайы бірекі дəріс болса да, күллі жаратылыс дəрістері мешіттің сабағындай еді. Олар Алланы жоқ дей отырып, жаратылыс пəндері арқылы Алланың барлығы мен бірлігін, шеберлігі мен құдіретін айтатын еді. Химия, физика, математика, биология, т.б барлық жаратылыс дəрістерінің əрбірі Алланың

тоқсан тоғыз сипаттарын тарқатып, жеке-дара сыр шертетін. Еуропалық бір биолог ғалымның сөзі бар еді, «Иманым əлсіресе, лабораторияға мешітке асыққандай асығамын», деген. Өйткені, бір хадисте жаратылысқа қарап бір сағат ойлау бір жылдық нəпіл құлшылықпен тең деп айтылады. Біз кеше неге бір ғасырдай мешіт пен діннен мақұрым қалдық? Оның себебі, Алланың жаратылыс кітабынан қашқандығымыз болды. Алланың жаратылыс кітабынан қашқанымыз үшін бізге түсірген кітабы Құранды түсінуден қалдық. Осының кесірінен біз өзімізге пəле тілеп алдық. Бұл өмірде кім Алланың жаратылыс кітабын терең түсінсе, сол осы дүниенің тізгінін қолға алады. Міне, тізгінін қолға алған дінсіз адамдар онымен қоймай, бізге де тізгін салды. Соның зардабын кей жағдайда əлі күнге тартып келеміз. Жақында бір африкалық хафыздың əңгімесін естідім. Ол елде халықтың 40 пайызы хафыз, қалғаны жарты, ширек хафыздар екен. Бірақ əлемнің ең төмен елдеріне жатады. Тіпті, тағы сол елдердің бірінде алты уақыт азан айтылып, мешіттер түнгі намазда да аузы-мұрны толып жатады екен. Бірақ олар да артта қалған елге жатады. Бірақ Аллаға жақын болған осы елді Алла жарылқамайды дейсіз бе? Жарылқайды. Өйткені, Алла əлемді Рахман сипатымен жаратқан. Кім бұл дүниені сұраса, еңбектеніп бейнеттенсе, соған береді. Құран кітабын тек ақырет үшін ғана меже тұтқандарға Құдай тағала ақыретте сауабын береді. Бірақ жаратылыс кітабын оқымағаны үшін бұл дүниенің кілтін бермейді. Сол елдер Құранды жатқа білсе де, Аяттарға терең бойлауды білмейді. Бейне-бір теңіздің бетінде қайықпен балық аулаған секілді. Мақсат – теңізге терең бойлап, інжу-маржан қазынасын шығару. Сонда байлық болмақ. Құраннан мақсат – оны түсініп, іске асыру. Сол африкалық елдер өздерін отар еткен

əһлі кітапты өте құрмет тұтады екен. Азын-аулақ еліне жол салып, техника алып келгені үшін. Бірақ сол əһлі кітап сол елдерге ешқашан өздері тəрізді мектеп, университет ашпайды. Өздерімен тең болмас үшін. Бірақ олар əһлі кітап бұл дүниеде дүниелік бақыт ғұмырын кешеді, ал ақыретте бақыттан мақұрым қалады. Осындай жағдай біздің елде де, басқа араб елдерінде де көп кездесіп жатады. Мысалы, өзімізді алайық. Қазіргі таңда дінге бет бұрған жастар көп. Халық та көп. Олардың көп əңгімесі фиқһ пен ақида мəселесі. Онда да бұрынғыдай мүштаһидтер болмағаны үшін көп мəселенің бетін аша алмай жатады. Ал Құран мен жаратылыс кітабын салыстырып, иманын арттыруға пікір таластырып жатқан ұрпақ кемде-кем. Біздің елде де жаратылыс пəні бөлек, Құран бөлек ғұмыр кешуде. Тіпті, əлемде дін мен ғылым деген пəннің өзін зорға кездестіресіз. Оқулық жоқтың қасы. Атамыз əлФараби айтқан еді деуден ары аса алмаймыз. Ақиданы айтамыз, онда да Алланың затын айтып, сипатына жете алмай жатамыз. Аршты айтқанмен, əрі асып, Аллаға жете алмай жатамыз. Фиһты айтамыз. Оны қазіргі ғылыммен байланыстыра алмаймыз. Иманмен ұштастыра алмаймыз. Дінді тануға, фиһты, ақиданың тəсілдерін, дəлелдерін тануға асығамыз, ал Алланы тануға асықпаймыз. Қайта, Аллаға шүкір, біздің елде мектеп бар. Ал көптеген мұсылман елдерінде бұл да жоқ. Болғанымен көбі балаларын мектепке бермейді. Соның салдарынан қазір сол елдер қараңғылықтың зардабын тартуда. Ақиқат пен жалғанды

Кґзбояушылыќ кґзге ўрып тўрды

айыра алмауда. Егер біздің ел де ұрпағын мектептен айырса, соның халін көп ұзамай кешпек. «Зайырлылық дінге жат» дейді. Қараңыз! Біздің елдің бір құндылығы – адамның жеке басына мəн беруі. Яғни, оның білім алуына, денсаулығын сақтауға, жұмыс істеуіне, демалуына жағдай кеңінен қарастырылған. Атап айтқанда, балалардың мектепке барып білім алуы заңмен міндеттелген. Білім алу – Исламның ең басты құндылығы. Құран адамзатқа не үшін түсті? Құранмен адам қайткенде бірге өмір сүре алады? Əрине, ілім, білім алған кезде ғана бұл орындалады. Сол себепті Құранның ең алғашқы аяты «Оқы! Жаратқан Алланың атымен оқы!» деп түсті. Алланың бұл жерде «Оқы!» деп отырғаны қай кітап? Екі кітап. Бірі – Құран кітабы, енді бірі – жаратылыс кітабы. Ал жаратылыс кітабын оқымаған Құранды дұрыс түсіне алмайды. Мектеп қабырғасында оқытылатын барлық химия, математика, биология, тағы басқа пəндердің бəрі де Алланы тануға жол ашады. «Мектеп» деген сөздің өзі арабша сөз. Алланың кітабын, жазуын оқытатын жер, орын деген сөз. Яғни, мешіт тəрізді қасиетті орын. Кешегі кеңес заманында мұғалімдер дінсіз болса да, Алланың кітабын оқытып келді. Сондықтан, бүгінгі таңда мектептің формасы «хиджабқа» сəйкес келмейді деп, баланы Алланың ең маңызды парыз еткен ілімінен айыруға болмайды. Құраннан алшақтап, Пайғамбарымыз айтқандай, «бір заман келеді Құран басқа қойнауда, мұсылман басқа аңғарда өмір сүреді» дегенге тап болғандаймыз. Мен мына нəрсені ашық айтқым келеді. Баланы мектепке жібермей «жаһил» ету – ең үлкен күнə, ең үл кен харам. Балаңызды мектепте Құранның тəпсір кітабы саналған жаратылыс пəндерін оқытуға жібересіз. Мектептен тыс мешітке жіберіп, Құранды оқытасыз. Міне, бұл – мемлекеттің кеңшілігі. Бұл ретте атааналарға мемлекеттік мекемелердегі зайырлылық қағидаттарының шеңбері мен мүмкіндіктерін заң тұрғысынан түсіндіру қажет. Негізінен, елдегі діни ахуалдың жауапкершілігін мойнына алып отырған ҚМДБ өкілдері осындай психологиядағы жастарға, олардың ата-аналарына Ханафи мазһабы бойынша уақыт пен кеңістіктегі шарттар негізінде əрекет етулері керектігін қоғамдық пайда тұрғысынан (мемлекеттің заңына бағыну) түсіндірулері абзал.

 Достық дəнекері

Халыќаралыќ медиа-форумдаєы Ќазаќстан кїні Сочи қаласындағы Дагомыс шипажай кешенінде «Бүкіл Ресей» деп аталған Ресей Федерациясы Журналистер одағының XIX халықаралық медиа-форумы өтті. Федерацияның аймақтарында қызмет ететін мыңнан астам баспа жəне электронды БАҚ-тардың өкілдері осы жерде бастарын қосса, олардың арасында бас редакторлар, баспаханалардың басшылары, жетекші публицистер, сондайақ, Халықаралық журналистер федерациясының, Еуропа медиа құрылымдарының басшылары жəне БҰҰ, ЮНЕСКО өкілдері болды.

О сы беделді форум алаңында алғашқы рет Қазақстан күні абыроймен өткізілді. Қазақстан күнін еліміздің Ресейдегі елшілігінің көмегімен Ресей Журналистер одағы ұйымдастырғанын атап кеткен абзал. Бұл іс-шараға Қазақстан Сыртқы істер ми нистрінің бірінші орынбасары – ЭКСПО-2017 көрмесінің комиссары Рəпіл Жошыбаев, Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің кеңесші-уəкілі Ерлан Байжанов, Астана қаласы əкімінің кеңесшісі Михаил Чирков, Қазақстан Инвестициялар жəне даму министрлігінің, «Бəйтерек» ҰК-нің, Ш.Айманов атындағы «Қазақ фильм» киностудиясының, «ЭКСПО-2017» дирекциясының, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің өкілдері жəне бірқатар белгілі отандық БАҚ-тардың басшылары қатысты. Қазақстанның Ресейдегі елшілігінің кеңесші-уəкілі Е.Байжанов «Бүкіл Ресей» медиа-форумында Қазақстан күнін ашу сөзінде «Еуразиялық экономикалық одақ құру үдерісінде Біртұтас экономикалық кеңістік секілді бірлескен ақпараттық кеңістік өте қажет болып отырғанын айтып өтті. «Оны қайтадан қалыптастыру қажет емес, өйткені, біз əркез барлықтарымызға ортақ Еуразия аймағының ақпараттық бірлестігін сақтай білгенбіз», – деді ол. Қазақстандық дипломат Ресей журналистеріне «100 нақты қадам» Ұлт жоспары, «Нұрлы Жол», т.б. мемлекетіміздің стратегиялық даму бағдарламаларының негізгі ережелері туралы жəне түрлі саладағы Қазақстан-Ресей

ынтымақтастығы жайлы айтып берді. Р.Жошыбаев өз сөзінде ең алдымен, еліміздің елордасында ЭСКПО-2017 дүниежүзілік көрмесі өтетінін жəне оған дайындық жұмысының барысы туралы хабардар етті. «Көрме Орталық Азия жəне ТМД аумағында тұңғыш рет өтпек, жəне расында, бұл оқиға осы өңірде баламалы жəне жаңғыртылатын энергия көздерін əзірлеуге жəне пайдалануға қуатты серпін береді, əлемдегі ең үздік технологияларды көрсетуге мүмкіндік жасайды жəне энергетикалық тиімді бағдарламаларды ілгерілетуге көмектеседі», – деді «ЭКСПО-2017» комиссары. Р.Жошыбаевтың айтуынша, Қа зақ стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен 2011 жылы XXI ғасырдағы тұрақты даму энергия-экологиялық жаһандық стра тегиясы ұсынылды, ал 2012 жы лы «Жасыл көпір» деп аталған серіктестік бағдарламасы жарияланды. Министрдің бірінші орынбасары аталған бағдарлама БҰҰ-ның «барлық адамзат үшін тұрақты энергетикасы» бастамасын іске асыруға еліміздің қосатын маңызды үлесі болатынын мəлімдеді. М.Чирков өз сөзінде елордамызда өтетін дүниежүзілік көрмеге дайындық жұмыстарына назар аударып, осы орайда, Астана қаласының қарқынды даму барысының статистикалық көрсеткіштерін көлденең тартты: «1998 жылдан бері қала аумағы үш есе өсіп, қазір 72,2 мың гектар жерді алып жатыр. Қала тұрғындарының саны да үш есе көбейіп, 850 мың адамнан асты.

Ішкі аймақтық өнім 772,7 млн. АҚШ долларынан қазір 22 млрд. АҚШ долларына дейін ұлғайды. Бұл – 28 есе өсім деген сөз!», – деді ол. М.Чирков, сондай-ақ, Астана қаласының əлемнің ең дамыған саламатты қалаларының қатарына кіруге бағытталған жұмыс жоспарымен де бөлісті. Ол ресейлік журналистерді «2017 жылды күтпей-ақ, өз көздеріңізбен келіп көріп кетіңіздер», – деп елордамыз Астана қаласына шақырды. Кездесу барысында Қазақстан мен Ресей журналистері өзекті кəсіби журналистік тақырыптар бойынша жан-жақты пікір алмасты. Н.Мұхамеджанова «Қазақстан» телеарнасын мысалға келтіріп, елімізде электронды БАҚ-тардың бүгінгі жайкүйі туралы жəне Ресейдің барлық федералды телеарналарының Қазақстанда көрсетілуі еліміздің ақпараттық кеңістігі ашықтығының белгісі екенін атап өтті. Сондай-ақ, ол ресейлік əріптестерін одан əрі қарайғы ынтымақтастыққа шақырды. «Астана ақшамы» елорда басылымдары холдингінің директоры С.Кузовников өз кезегінде биыл 25 жылдығын тойлайтын ақшамдықтардың жұмыс тəжі рибесімен бөлісті. Кездесу барысында ол екі елдің қалалық басылымдары арасында жүйелі, тəжірибелі ақпараттық

ынтымақтастық орнатуға ниет білдірді. Кездесудің соңында Қазақстан жəне Ресей журналистер одақтарының өкілдері құрмет грамоталарымен алмасты. Қазақстан күні бағдарламасының екінші бөлігі шеңберінде «Еуразияның аксиомасы: салт-дəстүрлер жəне қазіргі кезең» атты сессия ұйымдастырылды. Онда Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін таныстыру рəсімі мен «Тек Жібек жолы ға на емес: Қазақстанның туристік бағыттар палитрасы» атты сессия өтті. «Қазақфильм» киностудиясы форум қонақтарына Болат Нүсіпбековтің "Шəкен Айманов: адам жəне аңыз», Ермек Тұрсыновтың «Шал» жəне осы секілді соңғы жылдары шыққан бірқатар танымал фильмдерді үлкен экранда көрсетті. Медиа-форумдағы Қазақстан күнін аяқтай келе, Ресей Федерациясы Журналистер одағының төрағасы Всеволод Богданов қазақстандық əріптестеріне «мазмұнды қатысулары үшін» алғысын айтты жəне осындай кездесулерді мүмкіндігінше жиі өткізуді ұсынды. «Мəскеудегі Ресей Журналистер одағының есігі сіздер үшін əрқашан ашық», – деп түйіндеді сөзін Ресей Журналистер одағының басшысы. Сəулебек БІРЖАН.

«Нұр Отан» партиясының «Кедергісіз келешек» атты жобасы еліміздің түкпір-түкпірінде кеңінен жүзеге асырылуда. Бүгінде аталған жоба мүмкіндігі шектеулі азаматтар үшін кедергісіз орта құру мен инклюзивті білім беру саласын дамытуда ықпалды екенін дəлелдеді. Бұған «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы қызметкерлерінің жақында ұйымдастырған іс-шарасы кезінде көзіміз жетті.

Аталған шараға өкілетті мемлекеттік органдар мен облыстық мəслихат депутаттары, ҮЕҰ жəне БАҚ өкілдері қатысты. Шара басталмас бұрын «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы төрағасының орынбасары Гүлназ Құлжанова қатысушыларды аталған ұйымның мəжіліс залына жинап, «Кедергісіз келешек» атты жобаның маңызына тоқталды. – Елімізде соңғы жылдары қолға алынған бұл жобаның мүмкіндігі шектеулі жандарға шынымен де пайдасы көп. Тиімді жоба биыл да жалғасуда. Өткен жұмада орталық аппараттың өкілдері келіп, осы бағыттағы жұмыс бойынша бізге бірқатар тапсырма берді. Бүгінгі шара сол тапсырмаларды орындау мақсатында ұйымдастырылып отыр. Өздеріңізге белгілі, бұған дейін біз аталған жоба бойынша маусым айында қаладағы бірқатар нысанды аралап, қоғамдық-партиялық бақылау жүргізгенбіз. Сол жолы кейбір қоғамдық орындарға мүгедек жандарға қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында өздері орналасқан ғимараттардың əлеуметтік инфрақұрылымын жетілдіру қажеттігін айтып, ұсыныстар жасадық. Араға екі-үш ай салып, сол кездері жүргізген жұмысымыздың нəтижесін тексеріп көруге шешім қабылдадық. Осыған орай, партияның жергілікті өкілдері жұмыс тобының қаты суымен 22 қыркүйек пен 8 қазан аралығында қоғамдық-бақылау жұмысын жүргізбек. Ондағы біздің мақсатымыз – біреулерді сынап-мінеп, жазалау емес, керісінше, қоғамдық орындарға ұсыныс жасап, оларға мүгедек жандарға қызмет көрсету сапасын арттыру жөнінде кеңес беру. Бұл жолы жұмысшы тобы №3 қалалық емхана, теміржол вокзалы, облыстық диагностика орталығы, автопарк, əмбебап дүкен жанындағы СИТИ орталығы, облыстық халыққа қызмет көрсету орталығы секілді халық көп баратын орындардағы қызмет сапасын тексеруге шығады. Тексеру барысында жұмысшы тобы жаз айындағы ұсыныстарының жүзеге асырылу барысын бақылайды, – деді Гүлназ Мағжанқызы. Бұдан кейін сөйлеген «Қазақ соқырлар қоғамы» қоғамдық бірлестігінің «Орал» корпоративтік қорының төрағасы Мұрат Қадырбеков көпшілік көп жүретін орындарға жету үшін жəне мекемелердің жұмыс кестесімен таныс болу үшін мүмкіндігі шектеулі жандарға жағдай жасалуы керек екен деген пікірін жеткізді. Осыдан соң жұмысшы тобы аталған нысандарды аралауға кірісті. Алғашқы кезекте қалалық №3 емханаға барған жұмысшы тобы мүмкіндігі шектеулі жандарға қызмет көрсету жағдайын бақылау мақсатында кіре берістегі мүгедек жандарға арналған есіктің жанындағы қоңырауды басты. Бұған қапелімде жауап берген ешкім болмады. Арада біраз уақыт өткен соң ғана əлгі есік ашылып, жұмысшы тобы мұның себебін анықтауға мүмкіндік алды. Сөйтсе, əлгі қоңырау жұмыс істемейді екен, тексерушілер мұны тіркеу бөліміне жəне №19 жəне №20 бөлмелерге кіріп анықтады. Осы жағдайға байланысты олар аталған емхана басшысы Кашура Əжіғұловаға жолыққанда, ол кісі мұның себебін түрлі жағдаймен байланыстырды. Емхана қызметкерлерінің сөзінше, қоңырау жөндеу жұмысы кезінде айырылып қалуы мүмкін немесе балалар ойнап жүріп басып, қоңырау істен шыққан. Жұмысшы тобы келесі кезекте дəрігерлік жəрдемге дейін қызмет көрсететін №10 бөлмеге кірді. Бұл жерде əйелдер қаралатын креслоға мүгедек жандардың көтерілу мүмкіндігі қарастырылмаған екен. Дегенмен, бас дəрігер мүгедек əйелдер үшін арнайы құрылғыға тапсырыс берілгенін, таяуда келіп қалатынын айтты. Бір жақсысы, мұндағы дəретханаға мүгедек жандар еркін кіріп-шыға алады екен. Мекеме басшысы Кашура Мұхтарқызының айтуынша, дəрігерлік қызмет мүмкіндігі шектеулі жандарға бірінші қабатта көрсетіледі екен. Жəне емханада оларды дəрігерлермен байланыстыратын арнайы қызметкер бар көрінеді. Кездесу барысында Мұрат Қадырбеков емхана басшысынан науқастарды қабылдайтын бөлмелерге зағип жандар үшін дəрігердің аты-жөні мен қабылдау уақыты көрсетілген арнайы кесте даярлап ілуін өтінді жəне олардың сүрініп кетпеуі үшін бұдырлы плиткалар төселген жолдар жасалса деген тілегін жеткізді. Кашура Мұхтарқызы жұмысшы тобы тарапынан айтылған ескертпелерді қабыл алып, барлығын стандартқа сəйкес орындауға уəде берді. Бұдан соң «Арба» мүгедектер қоғамының төрайымы Гүлмира Батпақұлова бастаған жұмысшы тобы №5 автобуспен теміржол вокзалына барды. Жұмысшы тобы жолда аталған автобустың пандусы талапқа сай жұмыс істемейтіндігін өз көздерімен көріп келді. Содан соң олар вокзалға келіп, мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған кассаға жақындады. Бұл жерде де мүгедектерге қолайлы қызмет

көрсетілмейді екен, өйткені, мүгедек жандарға арналған терезе тарс жабық тұрды. Осыған байланысты жұмысшы тобы вокзал басшыларын шақыртып, терезенің не себепті жұмыс жасамай тұрғанын сұрады. Олардың сұрақтарына вокзал бастығының орынбасары Райман Ерліғасымова мен вокзал кезекшісі Светлана Абдуллаева күмілжіп, нақты жауап бере алмады. Əріберіден соң олар да №3 емхана қызметкерлері секілді, бар бəлені бұдан біраз уақыт бұрын өткен жөндеу жұмысына жаба салды. Вокзал қызметкерлері кассирден мүгедектерге арналған терезені ашуды сұрағанда, ол «Терезе үстелмен мықтап бітелген, мен қалай ашамын?» деп абыройды одан əрмен төкті. Осыған қарап-ақ, біз төменгі терезенің мүлдем жұмыс жасамайтынын шамаладық. Бұдан соң жұмысшы тобын ілестіріп, вокзалдың асханасына барған Г.Батпақұлова есіктің тарлығынан ішке ене алмады. Сол жерде мүгедектерге арналған демалыс бөлмесіне бас сұққанымызда, бұрышта тұрған арбаны көріп, бұл жерде мүмкіндігі шектеулі жандарға жақсы жағдай жасалған екен деп ойлап қалдық. Бірақ, Г.Батпақұлова арба дөңгелегінің босап жатқанын көрсеткен кезде, мұнда да көзбояшылықтың орын алғаны көзге ұрды. Сондай-ақ, перронға шығатын жердегі мүгедектерге арналған жол да көңілдегідей емес екен. Мұны көрген «Арба» мүгедектер қоғамының төрайымы Алматы, Астана, Павлодар қалаларындағы вокзалдардағыдай бізде де мүгедектер үшін арнайы платформа жасалса жəне Алматыға қарай баратын пойыздан мүмкіндігі шектеулі жандар үшін арнайы бір вагон бөлінсе деген тілегін жеткізді. Оның айтуынша, жол жүргенде вокзал қызметкерлері оларға жақсы көмектесетін көрінеді. Вокзал қызметкерлерінің сөзінше, «Орал – Астана» бағытына жүретін пойызда мүгедектерге арналған арнайы купе бар. Жəне осы вагонға билетті алдын ала сатып алуға жағдай жасалған. Бір айта кететін нəрсе, теміржол қызметкерлері маусым айындағы нұротандықтардың ұсыныстарын шала болса да орындапты. Бұлай дейтініміз, вокзалға кіретін жерде талапқа сай болмаса да, пандус орнатылыпты. Г.Батпақұлованың айтуынша, ереже бойынша пандустың биіктігі 50, 70 жəне 90 см жəне ені 90 см болуы керек екен. Бұл жердегі пандус талапқа онша сай келмейтін көрінеді. Бірақ, мұндағы дəретхана мүмкіндігі шектеулі адамдарға əбден лайықталыпты, мұны арбаға таңылған жан бізге үлкен ризашылықпен жеткізді. Шара соңында теміржол вокзалына тиіп тұрған базарға соқтық. Онда мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған арнайы есіктер болғанымен, ондағы пандустар талапқа сай жасалмапты. Мұны Г.Батпақұлова арбасымен өзі жүріп көрсетті. Бұл жерден арбамен өту мүгедектер үшін қауіпті екен, өйткені, олар тегіс емес пандустан өтерде бір жағына қарай қисайып құлап кетуі мүмкін. Қысқасы, бұл базардағы мүгедектерге арналған есік пен пандустардың аты бар да, заты жоқ болып шықты. Ең соңында, осы базардың тап қасында тұрған дəріханаға бас сұқтық. Бұл дəріханаға арбамен кіру, тіпті, мүмкін емес екен. Өйткені, дəріханаға кіру үшін баспалдақтардан өту керек, оның үстіне есігі өте енсіз. Сондықтан, дəріхана сатушысы тұтынушылардан босаған кезде «Арба» мүгедектер қоғамының төрайымы дəріханаға арбамен кіре алмай тұрғанын айтып, одан екі қорап лейкопластырьды сыртқа алып шығуын өтінді. Оған жауап ретінде сатушы əйел «Дəріхананы иесіз тастап, сізге қалай барамын?» деп айқай салды. Соның алдында ғана Г.Батпақұлова өздеріне кейбір дəріханашылардың сыртқа шығып, сұраған дəрілерін əкеліп беретінін айтқан болатын. Өкінішке қарай, бұл жолы дəріханашы оның сөзін жоққа шығарды. Сырттағы дабырлаған дауысты естіп шыққан дəріхана қожайыны екі жақты да сабырға шақырып, бұдан былай дəріханашылардың мүмкіндігі шектеулі жандарға сұраған дəрі-дəрмегін сыртқа шығып, өздері əкеліп беретінін жеткізді. Ол, тіпті, арбаға таңылған келіншекке өзінің жұмыс телефонын беріп, мүгедек жандар өзіне хабарласқан жағдайда, оларға дəрі алуға тікелей өзі көмектесетінін де білдірді. Қорыта айтқанда, «Кедергісіз келешек» жобасы бойынша нұротандықтар ұйымдастырған шара барысында инфрақұрылымды жетілдіру жұмысында көзбояушылықтың көп екенін байқадық. Тексеру жұмысы кезінде жұмыс тобы жоғарыдағы анықталған жағдайларға байланысты мекеме басшыларына ескерту жасап, кемшіліктерді түзетуді тапсырды. Айша ӨТЕБƏЛІ, журналист.

Батыс Қазақстан облысы.


9

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру (Жалғасы. Басы 190-нөмірде).

10. Мақат ауданы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар жоспарына жəне басқарманың жұмыс жоспарына сəйкес жүктелген статистикалық жұмыстарды орындау. Ауылдық, кенттік округтерде орналасқан жеке жəне заңды тұлғалардан статистикалық байқауларды сапалы жəне толық жинау, зерттеулер жүргізу. Əр шаруашылық бойынша есепке алу деректерінің дəйектілігіне жүргізілетін мемлекеттік бақылауға қатысу. Ауылдық, кенттік округтердің əлеуметтік-экономикалық, демографиялық, экологиялық даму көрсеткіштерінің құрамы мен маңызын білу, оларды қолданушыларға түсіндіре білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Басқарманың ішкі құжаттарын белгіленген талаптарға сəйкес іс-жүргізуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 11. Исатай ауданы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар жоспарына жəне басқарманың жұмыс жоспарына сəйкес жүктелген статистикалық жұмыстарды орындау. Баға саласы бойынша статистикалық жұмыс жоспарында қаралған статистикалық есепті жинау жəне тексеру. Тұтыну нарығындағы тауарлар мен қызметтердің бағасын тіркеу, тұтыну баға индексінің есебіне талдау жүргізу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Іс номенклатурасын жасақтау. Мұрағатқа тапсырылатын іс қағаздарды дайындау. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 12. Махамбет ауданы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 3 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар жоспарына жəне басқарманың жұмыс жоспарына сəйкес жүктелген статистикалық жұмыстарды орындау. Баға саласы бойынша статистикалық жұмыс жоспарында қаралған статистикалық есепті жинау жəне тексеру. Тұтыну нарығындағы тауарлар мен қызметтердің бағасын тіркеу, тұтыну баға индексінің есебіне талдау жүргізу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Іс номенклатурасын жасақтау. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Басқарманың іс номенклатурасын жасақтау жəне мұрағатқа жіберілетін құжаттарды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 13. Құрманғазы ауданы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыс жоспарында көзделген жəне басқарманың жұмыс жоспарында көрсетілген жұмыстарды орындау. Респонденттерден бастапқы статистикалық мəліметтерді жинау. Ауылдық округтерде орналасқан жеке жəне заңды тұлғалардан статистикалық байқауларды сапалы жəне толық жинау, зерттеулер жүргізу. Əр шаруашылық бойынша есепке алу деректерінің дəйектілігіне жүргізілетін мемлекеттік бақылауға қатысу. Ауданның əлеуметтік-экономикалық, демографиялық, экологиялық даму көрсеткіштерінің құрамы мен маңызын білу, оларды қолданушыларға түсіндіре білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Басқарманың ішкі құжаттарының белгіленген талаптарына сəйкес іс жүргізуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 14. Қаржы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 2017 жылғы 6 наурызға дейін). Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есеп жəне менеджмент жұмыстарының түрлері мен əдістерін меңгеру. Міндетті төлемдер бойынша қаржыландырудың тəпіштелген жоспарының есептерін жүргізуге қатысу. Мемлекеттік сатып алу жұмысын жүргізу бойынша тоқсандық жəне жылдық есептерді жасақтау. Мемлекеттік сатып алудың алдағы кезеңге жоспарланған номенклатуралары мен жылдық жоспарын əзірлеу жəне мемлекеттік сатып алудың вебпорталына енгізу. Мемлекеттік тапсырыстар тəртібін өз уақытында жүргізу жəне ресімдеу, құжаттарды, конверттерді тіркеу, веб-сайтта мемлекеттік тапсырыс туралы жарнамалар мен қорытындысын орналастыру, хаттамаларды ресімдеу жəне тіркеу. «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңға сəйкес тауар, жұмыс жəне қызмет көрсетумен жабдықтауға арналған келісімшарттарының өз уақытында жəне мақсатты түрде жасалуын ресімдеу. Кіріс-шығыс құжаттары негізінде кассалық кітап жүргізу, касса есебін жасау. Есепті жасақтау үшін тиісті салалар бойынша деректер дайындау, есепшілік құжаттарының сақталуын, олардың белгіленген тəртіпке сəйкес ресімделуін қадағалау. Мемлекеттік жəне коммерциялық құпиялардың сақталуын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Басқарманың іс номенклатурасын жасақтау жəне мұрағатқа жіберілетін құжаттарды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) жəне құқық (заңгерлік) салаларындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 15. Тіркелімдер жəне респонденттермен жұмыс басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 17.06.2017 ж. дейін). Функционалды міндеттері: «Бір терезе» қызметінің жұмысын қамтамасыз ету. Респонденттерді жалпымемлекеттік статистикалық байқаулардың статистикалық нысандарының бланкілерімен, оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз ету. Респонденттерге əдістемелік жəне кеңестік көмек беру. Статистикалық бизнес тіркелімі, тұрғын үй қоры тіркелімі ақпараттық жүйелерін жаңғыртып отыру. Электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс жасау. Ай сайын басқармаларға жеке, салалық каталогтар жасақтап, оларды жинақтап, статистикалық тіркелімге үнемі өзгеріс енгізу. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Жеке кəсіпкерлерді статистикалық бизнес тіркелімге енгізу. Статистикалық жұмыс жоспарына сəйкес респонденттерден алғашқы статистикалық деректерді жинауды қамтамасыз ету (электронды түрді қоса) жəне департамент басқармаларына уақтылы табыс ету. Бекітілген əдістемеге сəйкес алғашқы статистикалық деректердің сапасын қамтамасыз ету. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 16. Құрылымдық статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 14.07.2016 ж. дейін). Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыс жоспарында көрсетілген статистикалық жұмысты өз уақытында жəне сапалы орындау. Құрылымдық статистика басқармасы бойынша статистикалық есептілікті жинау, тексеру, бақылау, біржолғы зерттеулерді жүргізу. Респонденттердің статистикалық байқаулармен толық қамтылуын қамтамасыз ету. Басқармада қалыптастырылатын жарияланымдарды уақытында жəне сапалы дайындау. Статистикалық бизнес тіркелімді жаңғырту. Қазақстан Республикасы Ұлттық

экономика министрлігінің Статистика комитетімен жəне басқа да мемлекеттік органдармен ұйымдастырылатын семинарлар мен кеңестерге қатысу. Аудандық статистика басқармаларына тəжірибелік жəне əдістемелік көмек көрсету. БАҚ-пен, мемлекеттік органдармен, респонденттермен жұмыс істей білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 17. Баға статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 28.08.2017 ж. дейін). Функционалды міндеттері: баға статистикасы бойынша статистикалық жұмыс жоспарында көзделген статистикалық есепті жинау жəне тексеру. Сондай-ақ, ауылдық, кенттік округтерде орналасқан жеке жəне заңды тұлғалардан статистикалық мəліметтерді жинау жəне тексеру. Тұтыну нарығындағы азық-түлік тауарларының бағасын тіркеу. Баға өзгерісін бағдарламалық қамтуға енгізу жəне оларды талдау. Басқармада қалыптастырылатын жарияланымдарды уақытында жəне сапалы дайындау. БАҚ-пен, мемлекеттік органдармен, респонденттермен жұмыс істей білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 18. Қызмет көрсету статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша, 2016 жылғы 8 қаңтарға дейін негізгі қызметкердің болмаған кезеңіне). Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыс жоспарында көзделген статистикалық есептерді өз уақытында жинау жəне тексеру. Қызмет көрсету статистикасы саласы бойынша статистикалық бюллетеньдерді, жедел ақпараттарды, статистикалық жинақтар мен өзге де материалдарды өз уақытында жəне сапалы дайындау. Статистикалық бизнес тіркелімді жаңғырту, респонденттерді статистикалық байқаумен толық қамту. Басқарманың іс номенклатурасын жасақтау жəне мұрағатқа жіберілетін құжаттарды дайындау. Өз саласына қатысты ұйымдастырылған семинарлар мен кеңестерге қатысу. Респонденттермен ұсынылатын алғашқы статистикалық деректердің өз уақытында, сапалы жəне толық болуын бақылау. Респонденттермен жəне аудандық статистика басқармаларымен семинар-кеңес ұйымдастыру. БАҚ-пен, мемлекеттік органдар жəне респонденттермен жұмыс істей білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. 19. Сауда статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 19.10.2016 ж. дейін). Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыс жоспарында көзделген статистикалық есептерді өз уақытында жинау жəне тексеру. Сыртқы сауда статистикасы саласы бойынша статистикалық бюллетеньдерді, жедел ақпараттарды, статистикалық жинақтар мен өзге де материалдарды өз уақытында жəне сапалы дайындау. Статистикалық бизнес тіркелімді жаңғырту, респонденттерді статистикалық байқаумен толық қамту. Өз саласына қатысты ұйымдастырылған семинарлар мен кеңестерге қатысу. Респонденттермен ұсынылатын алғашқы статистикалық деректердің өз уақытында, сапалы жəне толық болуын бақылау. Респонденттермен жəне аудандық статистика басқармаларымен семинар-кеңес ұйымдастыру. БАҚ-пен, мемлекеттік органдар жəне респонденттермен жұмыс істей білу. Алғашқы статистикалық деректердің құпиялылығын қамтамасыз ету. Сапа менеджменті жүйесінің талаптарын (сақтау) орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, статистика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті Алматы қаласының статистика департаменті, 050008, Алматы қаласы, Абай даңғылы, 125, анықтама үшін телефон: (8-727) 375-21-88, (факс) электронды мекенжай: N. Smailova@stat.kz, n.smaiylova@economy.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Бухгалтерлік есеп жəне есептілік басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру ережесіне сəйкес мемлекеттік сатып алу жөніндегі конкурс комиссиясының ұйымдастыру қызметін қамтамасыз ету, мемлекеттік сатып алу құжаттары мен материалдарының сақталуын қамтамасыз ету, алғашқы банк құжаттарының негізінде дұрыс бухгалтерлік есептілікті, бухгалтерлік жазбаларды жасау, оны белгіленген мерзімде ұсыну, банк операцияларын күн сайын есепке алып тұру, қазынашылық арқылы төлеу құжаттарын ресімдеу, 1С-бухгалтерия бағдарламасында, «Диалог-ақпарат», «Еңбекақы», «Зейнетақы» бағдарламаларында жұмыс істеу, еңбекақыны есептеу, табыс салығын есептеу, еңбекақының 10%-ын зейнетақы қорына аудару, деректерді дайындап, зейнетақы қорындағы деректерді техникалық тасығыштарға енгізу, банкоматтар арқылы алу үшін Халық Банкіне жолдау, банк үшін төлем шоттарын дайындау, ақылы қызметтер көрсету туралы шарттарды жасау, ақшалай қаражаттар мен тауарлы-материалдық құндылықтардың кем шығуын жəне заңсыз жұмсалуын алдын алатын іс-шараларды дайындауға қатысу; еңбекақының пластикалық карточкаларға аударылуын, пошта арқылы аударымдарды жəне дербес шоттарға қосылуын бақылау, салыстырып тексеру туралы актілерді дайындау жəне қызметтер жеткізіп берушілерімен өзара есеп айырысуларды, белгіленген еңбекақы аудару ережелерінің сақталуын бақылау; бухгалтерлік құжаттардың сақталушылығын қамтамасыз ету, оларды ресімдеу жəне белгіленген тəртіппен мұрағатқа тапсыру; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру жəне мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 2. Бухгалтерлік есеп жəне есептілік басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 2017 жылғы 18 қарашаға дейін). Функционалды міндеттері: алғашқы банк құжаттарының негізінде дұрыс бухгалтерлік есептілікті, бухгалтерлік жазбаларды жасау, оны белгіленген мерзімде ұсыну, банк операцияларын күн сайын есепке алып тұру, қазынашылық арқылы төлеу құжаттарын ресімдеу, 1С-бухгалтерия бағдарламасында, «Диалог-ақпарат», «Еңбекақы», «Зейнетақы» бағдарламаларында жұмыс істеу, еңбекақыны есептеу, табыс салығын есептеу, еңбекақының 10%-ын зейнетақы қорына аудару, деректерді дайындап, зейнетақы қорындағы техникалық деректер сақтаушыларына енгізу, еңбекақы туралы деректерді, еңбекақыны банкоматтар арқылы алу үшін, Халық Банкіне жолдау, банк үшін төлем шоттарын дайындау, ақысы төленетін қызметтер көрсету туралы шарттарды жасау, ақшалай қаражаттар мен тауарлыматериалдық құндылықтардың кем шығуын жəне заңсыз жұмсалуын алдын алатын іс-шараларды дайындауға қатысу; еңбекақының пластикалық карточкаларға аударылуын, пошта арқылы аударымдарды жəне дербес шоттарға қосылуын бақылау, салыстырып тексеру туралы актілерді дайындау жəне қызметтер жеткізіп берушілерімен өзара есеп айырысуларды, белгіленген еңбекақы аудару ережелерінің сақталуын бақылау; бухгалтерлік құжаттардың сақталушылығын қамтамасыз ету, оларды ресімдеу жəне белгіленген тəртіппен мұрағатқа тапсыру; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне

атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру жəне мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 3.Құқықтық қамтамасыз ету жəне кадрлық-ұйымдастыру жұмысы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке құрам туралы бұйрықтарды, кадр мəселелері жөніндегі өндірістік бұйрықтарды дайындау, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға арналған конкурстарды өткізу, қызметкерлерді аттестаттау (қажетті құжаттарды дайындап), мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау жəне олардың біліктілігін арттыру жұмысын ұйымдастыру, қызметкерлердің саны, біліктілік арттыру туралы (тоқсан сайынғы) есептілікті, Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Арнамыс кодексінің нормаларын сақтау, бос орындар туралы ай сайынғы ақпаратты, кадрлардың құрамы жəне алмасушылығы туралы жылдық есепті дайындау жəне белгіленген тəртіппен жоғарыда тұратын органдарға ұсыну, мемлекеттік қызметке алғашқы рет қабылданғандардың арнайы тексеруден өтуі үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаментіне жіберілетін құжаттарды, құқықтық статистика жөніндегі сауалдарды дайындау, мемлекеттік қызметшілердің жəне штаттан тыс қызметкерлерлдің жеке істерін (қызмет тізімдерін) жүргізу жəне сақтау, еңбек кітапшаларын, оларға ауысулар жəне құрылымдық өзгерістер туралы жазуларды уақытымен енгізе отырып, жүргізу, мемлекеттік қызметшілердің жəне олардың жұбайларының (зайыптарының) табыстары мен мүлкі тұралы мағлұмдамаларды салық органдарына уақытымен тапсыруын, мемлекеттік қызметте болумен байланысты шектеулердің сақталуын бақылау, еңбек өтілін есептеу, қызметкерлердің еңбек өтілін анықтау жөніндегі комиссия үшін құжаттарды дайындау, жұмыс орнынан анықтамаларды, қызмет куəліктерін беру, Е-2 жеке карточкаларын жүргізу, еңбекке жарамсыздық туралы қағаздарды тіркеу, елтаңба суреті бар бланктерді есепке алу жəне сақтау, еңбек тəртібінің сақталуын бақылау; жеке компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізу, заңдарда белгіленген тəртіппен мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе гуманитарлық ғылымдар саласындағы, немесе білім саласындағы немесе құқық саласындағы жоғары білім, немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 4. Статистикалық ақпаратты пайдаланушылармен жұмыс басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізуді мемлекеттік тілге кезеңмен көшіруге, мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыру жұмысын өткізу, іс жүргізуді мемлекеттік тілде жүргізілуін қамтамасыз ету, статистикалық жинақтарды, бюллетеньдерді, талдау жазбахаттарды, хаттарды, бұйрықтарды жəне басқа да құжаттарды уақтылы жəне сапалы аудару, іс жүргізуді жəне мемлекеттік тілді оқуды əдістемелік жəне бағдарламалық қамтамасыз етуді жетілдіру; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлткісіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның, бастапқы статистикалық ақпараттың құпиялылығының сақталуын қамтамасыз ету; жеке компьютерде жұмыс істей білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: гуманитарлық ғылымдар саласындағы немесе білім саласында. 5. Тіркелімдер статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: СБТ-дегі ақпаратты электрондық өңдеу технологиясын білу, СБТ-ны жүргізу жəне жаңғырту, əлеуметтік статистика тіркелімін (ƏСТ) жаңғырту, жеке кəсіпкерлер тіркелімін (ЖКТ) жаңғырту, ауылшаруашылық тіркелімін (АШТ) жаңғырту, W-004 сауалнамасын жəне «Экономикалық қызмет түрлері туралы есеп» 1-СТ жəне «Қала үлгісіндегі елді мекендердегі тұрғын үйлерді зерттеу» 1-ТҮҚ есептерін қабылдау жəне өңдеу, ұйғарынды кестелермен жұмыс істеу, статистикалық бюллетендерді қалыптастыру, баяндама материалдарын дайындау, мемлекеттік органдардың, заңды жəне жеке тұлғалардың сауалдарының негізінде анықтама-ақпарат қызметтерін көрсету; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 6. Респонденттермен жұмыс басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 2017 жылғы 04 маусымға дейін). Функционалды міндеттері: алғашқы статистикалық есептілікті қабылдау; алғашқы статистикалық деректерді қабылдау кезінде қабылдағаны туралы статистикалық нысан көшірмесінде жəне респонденттің данасында жеке мөртаңба, лауазымды тұлғаның қолы мен қабылдаған күнін қою арқылы келу тəртібімен қағаз тасығышта белгі қою; респонденттерді статистикалық нысандармен жəне оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз ету; алғашқы статистикалық деректер мен статистикалық байқаулар əдістерінің толықтығы, уақтылылығы, дəйектілігі мен құпиялылығы бойынша қойылатын негізгі талаптар бойынша респонденттерге түсіндірме беру; нақты заңды тұлғаға қағаз тасығышта немесе электронды түрде есептіліктің статистикалық нысандарының тізбесін беруді жүзеге асыру; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында. 7. Респонденттермен жұмыс басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 5 бірлік. Функционалды міндеттері: алғашқы статистикалық есептілікті қабылдау; алғашқы статистикалық деректерді қабылдау кезінде қабылдағаны туралы статистикалық нысан көшірмесінде жəне респонденттің данасында жеке мөртаңба, лауазымды тұлғаның қолы мен қабылдаған күнін қою арқылы келу тəртібімен қағаз тасығышта белгі қою; респонденттерді статистикалық нысандармен жəне оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз ету; алғашқы статистикалық деректер мен статистикалық байқаулар əдістерінің толықтығы, уақтылылығы, дəйектілігі мен құпиялылығы бойынша қойылатын негізгі талаптар бойынша респонденттерге түсіндірме беру; нақты заңды тұлғаға қағаз тасығышта немесе электронды түрде есептіліктің статистикалық нысандарының тізбесін беруді жүзеге асыру; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында. 8. Құрылыс, инвестициялар жəне ауыл шаруашылығы статистикасы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 2018 жылғы 04 наурызға дейін). Функционалды міндеттері: жаңа статистикалық есептілікті əзірлеуге жəне қолданыстағысын қайта қарауға қатысу, республикалық жəне атқарушы органдарды экономиканы болжамдау жəне стратегиялық жоспарлау үшін статистикалық ақпаратпен қамтамасыз ету, инвестициялар, құрылыс жəне ауыл шаруашылығы дамуының деректерін экономикалық талдауды өткізу, талдау жазбахаттарын жəне шолуларды дайындау, Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі статистикалық деректерді бекіткенен кейін айлық, тоқсандық жəне жылдық бюллетендерді шығару жұмыстарын өткізу, қаланың əлеуметтік-экономикалық жағдайы туралы

баяндамаларды дайындауға, статистикалық жинақтарды, статистикалық жылнамаларды шығаруға қатысу, белгіленген тəртіппен жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша статистикалық ақпаратты ұсыну, басқарманың қызметіндегі тексеру өткізу барысында айқындалған кемшіліктерді жою жөнінде ұсыныстарды əзірлеу, сапа менеджменті талаптарын орындау; жеке компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізу, заңдарда белгіленген тəртіппен мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның, бастапқы статистикалық ақпарат құпиялылығының сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 9. Əлеуметтік жəне демографиялық статистика басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2016 жылғы 06 тамызға дейін). Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетімен статистикалық ақпаратты əзірлеу əдіснамасы мəселелері жөнінде өзара іс-қимыл жасау; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 10. Еңбек статистикасы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті бекіткен есептілік нысандары, жеке жəне заңды тұлғалардан түскен сауалнамалар бойынша статистикалық ақпаратты бақылау жəне түзету; жетекшілік етілетін сала бойынша алғашқы есептерді талдау, серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, статистикалық бюллетендердің шығарылуын ұйымдастыру, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға, іріктемелі зерттеулерді жəне біржолғы статистикалық жұмыстарды өткізуге, ұсынылатын статистикалық есептіліктің сапасын бақылауға қатысу, заңды тұлғаларды есептілікпен қамту жөніндегі тұрақты жұмыс; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. 11. Қызмет көрсету саласы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жеке жəне заңды тұлғаларға статистикалық деректердің толықтығы мен растығы жөнінде қойылатын негізгі талаптарды түсіндіру, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті бекіткен статистикалық нысандар бойынша көлік, туризм, байланыс, инновациялар, қызмет көрсету салалары бойынша статистикалық ақпаратты жинау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласында. 12. Баға статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 7 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар регламентінде көзделген барлық бағдарламалар бойынша тауарлар мен халыққа көрсетілетін ақылы қызметтердің бағалары туралы ақпаратты жинау жəне өңдеу, бағаларды тіркеумен айналысады, жеке жəне топтық бағалар индекстерінің есептелгенін талдау, алынған статистикалық көрсеткіштер экономикалық талдауын өткізу; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жəне тіркеу жұмысында қажетті өзге де техникамен жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, бағалар туралы түскен ақпараттың құпиялығының сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласында. 13. Сауда статистикасы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне – 2016 жылғы 21 шілдеге дейін). Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетімен статистикалық ақпаратты əзірлеу əдіснамасы мəселелері жөнінде өзара іс-қимыл жасау; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның, заңнамада белгіленген тəртіппен алғашқы статистикалық ақпараттың құпиялығының сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: экономика жəне бизнес саласында. VI. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 010000, Астана қаласы, М. Əуезов көшесі, 14үй, № 5 бөлме (1-қабат), анықтамалар үшін телефон: 8 (7172) 32-44-83, электронды мекенжайы: ay.bektasova@ minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Департаменттің қаржылық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімге жүктелген жұмыстарды орындалуын ұйымдастыру, «е-Минфин» ИААЖ «Бухгалтерлік есеп», «Кадрларды басқару» ішкі жүйесі жұмысының жүргізілуін бақылау. Қаржыландыру мен төлемдердің егжей-тегжейлі жоспарын жасау, бюджет пен бюджет емес қаржылардын шығыс сметасының орындалуын қамтамасыз ету, негізгі құрал-жабдықтардың есебін жүргізу жəне түгендеу, материалдық заттардың сақталуы мен мақсатына сай пайдаланылуын бақылауды ұйымдастыру, бухгалтерлік, қаржылық есеп-қисапты жасау жəне тапсыру. Мемлекеттік сатып алудың жүргізуіне қатысу, керекті құжаттарды қазынашылық органдарға азаматтық-құқықтық келісімдерді жасау жəне тіркеуге дайындау. Мемлекеттік мүлікті мақсатына сай жəне тиімді пайдалану туралы сұрақтармен тексеріске қатысу. Заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру, атқару жəне еңбек тəртібін бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғарғы білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) салаларындағы. Конкурстық комиссия жұмысының ашықтығы мен əділдігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылардың қатысуына жол беріледі.

Конкурстық комиссияның отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасының Парламенті мен барлық деңгейдегі мəслихат депутаттары, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдар мен саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурстық комиссияның отырысына қатысу үшін тұлға əңгімелесу жүргізілуі басталғанға дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей персоналды басқару қызметінде (кадр қызметінде) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлға персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқаларын немесе көшірмелерін ұсынады. Тұлғамен, тиісті мемлекеттiк органның басшысымен (жауапты хатшымен) келісім бойынша конкурстық комиссияның отырысына сарапшылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшылар ретінде конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкерлері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда, оның ішінде ғылыми салада жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне мəслихаттардың депутаттары қатыса алады. VII. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Индустриялық даму жəне өнеркəсіптік қаупсіздік комитетінің «Қостанай облысы бойынша департаменті» РММ, 110000, Қостанай обласы, Қостанай қаласы, Баймағамбетов көшесі, 150-үй, анықтама үшін телефон: 8(7142) 50-12-62, электронды мекенжайы: prombez_kost14@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1.Əкімшілік-қаржылық жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет туралы заңнамасының сақталуына бақылауды жүзеге асыру. Мемлекеттік қызметкерлер саны туралы статистикалық есептерін даярлау жəне құрастыру. Қызметкерлерді конкурстық іріктеуден өткізуге құжаттарды дайындау. Кадр резервін құру жəне пайдалану. Декларация тапсыруды бақылау. Мемлекеттік қызметімен байланысты мемлекеттік қызметкерлерге қойылатын шектеулерінің сақталуын, аттестаттаудың дұрыс өткізілуін жəне салынған тəртіптік жаза негізді болуын бақылау, ант беру. Бөлім жұмысына байланысты құжаттарды даярлау. Мемлекеттік қызметшілердің жеке істерін ресімдеу жəне жүргізу. Іс қағаздарды ұйымдастыру жəне жүргізу, құжаттардың ресімделуіне бақылау. Мерзімі белгіленген құжаттардың орындалуын бақылау, құжаттардың орындалу қорытындысы туралы уақтылы хабарлау. Басшылықпен жүктелген басқа өкілеттіктерді іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық (заңтану, халықаралық құқық); педагогикалық (қазақ тілі жəне əдебиеті, орыс тілі жəне əдебиеті, тарих, физика, математика, химия мен биология); əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Ортадан кейінгі білім: құқық (заңтану, халықаралық құқық); педагогикалық (қазақ тілі жəне əдебиеті, орыс тілі жəне əдебиеті, тарих, физика, математика, химия мен биология); əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2.Тау-кен қадағалау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: басшылықтың тапсырмаларын, нұсқаулығын, бұйрықтарын, кіріс құжаттарды уақытымен орындалуын қамтамасыз ету; бағынысты қауіпті өндірістік объектілерде өнеркəсіптік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселесі бойынша кешендік бағдарламаларды əзірлеу жəне жұмыс жоспарын орындау; өнеркəсіптің жетекшілік ететін қауіпті өндірістік объектілерде өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы бақылау əрекетін іске асыру бойынша жұмыс жүргізу; өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселесі бойынша жобалық жəне рұқсат беру құжаттарын даярлау жəне үйлесу; өнер кəсіптік саласындағы бағынысты кəсіпорындарда өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы заңнама талаптарын сақтау тексерісіне, аварияларды тергеу жөніндегі арнайы комиссия жұмысына қатысу; өнеркəсіптік қауіпсіздігі бойынша мəселелерді материалдардың дайындауын қамтамасыз ету, əкімшілік істерді жүргізу. Өнеркəсіптік қауіпсіздік бөлігінде ұйғарымның, тау-кен жұмыстарын дамыту жоспарының орындалуын бақылау. Басшылықпен жүктелген басқа өкілдіктерді іске асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (тау-кен ісі; кен орындарының геологиясы жəне барлау; қолданбалы геодезия; тіршілік əрекеті қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау; көлік, көлік техникасы, өңдеу өндірістерінің технологиясы; электрэнергетика; техникалық физика; тау-кен жəне мұнай-газ өндірісінің физикалық барысы; кен жұмыстары электрлендіру мен автоматтандыру; пайдалы қазбаларды, кен орындарын ашық барлау технологиясы мен кешенді механикаландыру). Ортадан кейінгі білім: техникалық (тау-кен ісі; пайдалы қазбаларды, кен орындарының геологиясы жəне барлау; қолданбалы геодезия; тіршілік қарекеті қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау; көлік, көлік техникасы, өңдеу өндірістерінің технологиясы; электрэнергетика; техникалық физика; тау-кен жəне мұнай-газ өндірісінің физикалық барысы; кен жұмыстарын электрлендіру мен автоматтандыру; пайдалы қазбаларды, кен орындарын ашық барлау технология мен кешенді механикаландыру). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3.Мұнай-химия өнеркəсібі мен геологияны мемлекеттік қадағалау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жоғары тұрған мемлекеттік органдардың тапсырмаларын, басшылықтың тапсырмаларын, нұсқаулығын, бұйрықтарын, кіріс құжаттарды уақытымен орындалуын қамтамасыз ету; бағынысты қауіпті өндірістік объектілерде өнеркəсіптік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселесі бойынша кешендік бағдарламаларды əзірлеу жəне жұмыс жоспарын орындау; өнеркəсіптің жетекшілік ететін қауіпті өндірістік объектілерде өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы бақылау əрекетін іске асыру бойынша жұмыс жүргізу; өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселесі бойынша жобалы жəне рұқсат беру құжаттарын даярлау жəне үйлесу; өнеркəсіптік саласындағы бағынысты кəсіпорындарда өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы заңнама талаптарын сақтау тексерісіне, аварияларды тергеу жөніндегі арнайы комиссия жұмысына қатысу; өнеркəсіптік қауіпсіздігі бойынша мəселелердің материалдарын дайындауды қамтамасыз ету, əкімшілік істерді жүргізу. Жұмыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша шараларды, ұйғарымдарды бақылау. Бақылаудағы кəсіпорындары мен объектілерде өнеркəсіптік қауіпсіздігі бойынша талаптардың сақталуына мемлекеттік қадағалау. Мұнай-химия өнеркəсібі мен геологияда қауіпсіз жұмыс жүргізуіне қадағалау, басшылықпен жүктелген басқа өкілеттіктерді іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (тау-кен ісі; пайдалы қазбалардың, кен орындарының геологиясы жəне барлау; тіршілік əрекеті қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау; технологиялық машина жəне жабдықтары; мұнай-газ ісі; көлік, көлік техникасы жəне өңдеу өндірістерінің технологиясы; электрэнергетика; техникалық физика; мұнай-химия; тау-кен жəне мұнай-газ өндірісінің физикалық барысы). Ортадан кейінгі білім: техникалық (тау-кен ісі; пайдалы қазбаларды, кен орындарының геологиясы жəне барлау; тіршілік əрекетін қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау; технологиялық машина жəне жабдықтары; мұнай-газ ісі; көлік, көлік техникасы жəне өндеу өндірістерінің технологиясы; электроэнергетика; техникалық физика; мұнай-химия; тау-кен жəне мұнай-газ өндірісінің физикалық барысы). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. (Соңы 10-бетте).


10

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 9-бетте).

VIII. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің «Атырау облысы бойынша департаменті» РММ, 110000, Атырау облысы, Атырау қаласы, Ондасынов көшесі, 17 б-үй, анықтама үшін телефоны: 8(7122) 46-51-54, электронды мекенжайы: k.komuatyrau@mzsr.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1) Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне ақы төлеу бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік (уақытша 2016 жылдың 1 сəуіріне дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Бөлімнің жұмысын ұйымдастыру, жоспарлау жəне талдау, бөлімнің қызметіне үнемі бақылау жасау, берілген тапсырмалардың, бөлімнің есебін уақытында тапсыру. Департамент басшысының тапсырмаларын уақытында орындау. Бөлімнің іс-əрекетін жалпы басқару. Тегін медициналық көмектің кепілді көлемінде медициналық көмек көрсету үшін медициналық қызметті сатып алу конкурстарын ұйымдастыру жəне өткізу. Медициналық қызметті жеткізушілермен келісім жасау үшін іс-шараларды жүзеге асыру. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі бойынша бюджетті уақтылы меңгеруді болжау арасында қаржыландыру көлемін қайта бөлуге қатысу.Медициналық ұйымдарға экономикалық шара қолдану.Тегін медициналық көмектің кепілді көлемін қаржыландыру нəтижелері бойынша медикалық-экономикалық талдау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. 2) Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Бөлімнің жұмысын ұйымдастыру, жоспарлау жəне талдау, бөлімнің қызметіне үнемі бақылау жасау, берілген тапсырмалардың, бөлімнің есебін уақытында тапсыру. Департамент директорының тапсырмаларын уақытында орындау. Қолданыстағы заңдылықтарға сəйкес есепке алу-есептеу құжаттарын сапалы жүргізу. Мемлекеттік қызметшінің этикасын сақтау. Баспасөз басылымдарында мақалалар жариялау, конференция, семинарларға белсенді қатысу, үнемі өзінің біліктілігін арттырып отыру. Қазақ тілін білу, іс жүргізуді мемлекеттік тілде жүргізу. Тегін медициналық көмектің кепілді көлемін сараптауға қатысу. Емделген аурулардың мəліметтері базасының сарапталуын үйлестіру. Тегін медициналық көмектің кепілді көлемінің ақаулары құрылымын талдау, тегін медициналық көмектің кепілді көлемін сараптау əдістемесін əзірлеу. Медициналық ұйымдардың іс-əрекеті бойынша қорытынды нəтижелерінің статистикалық көрсеткіштері мен медициналық қызметтің сапасын бағалау индикаторларына мониторинг жүргізу арқылы бағалау. Құзыреті шегінде денсаулық сақтау субьектісін сараптау нəтижелері бойынша актілерді құрастыру. Нормативті-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: емдеу ісі, педиатрия немесе стоматология мамандығы бойынша медициналық білімі. IX. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Көлік комитетінің Алматы облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясы, 040008, Талдықорған қаласы, Шевченко көшесі, 131-үй, электронды мекенжайы: itk.alm@mid.gov.kz, анықтамалар үшін телефон: 8 (7282) 24-09-15, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жоғары білім: заңгерлік, экономикалық, техникалық, көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалды ұйымдастыру, экология. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына қойылатын үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес, Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сəйкес Қазақстан Республикасының тасымалдаушыларына шет мемлекеттің аумағы бойынша жүріп өтуіне жəне шет мемлекеттің тасымалдаушыларына Қазақстан Республикасының аумағы бойынша жүріп өтуіне рұқсаттар береді. Қазақстан Республикасының аумағы бойынша ауыр салмақты жəне ірі көлемді көлік құралдарының (шетелдіктерді қоса алғанда) жүріп өтуіне арнайы рұқсат береді. Қазақстан Республикасының аумағы бойынша автомобиль көлігімен қауіпті жүк тасымалдауға арнайы рұқсат береді. Халықаралық автомобиль тасымалдарын жүзеге асыруға рұқсат беру куəлігін жəне рұқсат ету карточкасын беру мен автокөлік құралына рұқсат ету карточкасын береді. Шаруашылық субъектілеріне тексеру жүргізу кезінде автомобиль көлігімен жолаушылар мен жүктерді тасымалдау қағидасының сақталуына бақылау, Қазақстан Республикасы аумағы бойынша қалалардың шекараларындағы немесе өзге де елді мекендердегі жалпы пайдаланудағы автокөлік жолдарындағы көлік бақылау орындарында автокөлік құралдарының жүрістеріне бақылау жүргізуді жүзеге асырады. Техникалық байқау операторларының тізіліміне енгізу үшін құжаттарды қарастыруды жүзеге асырады, механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудың ұйымдастыру жəне өткізу саласындағы белгіленген талаптарды жеке жəне заңды тұлғалардың сақтауына бақылауды, электрондық (цифрлық) тахографтарға қызмет көрсету жəне орнату бойынша қызмет көрсететін сервистік орталықтардың жұмыстарын, ұлттық дерекқорды жүргізуді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы заңнамасына сəйкес əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша хаттамалар толтырады, іс жүргізуді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы заңнамасымен көліктік бақылау органдарына бекітілген жеке жəне заңды тұлғаларға мемлекеттік қызмет көрсетуді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өкілеттіктерді, бөлім құзыретіне тиесілі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Компьютерде Word, Eхcel, E-mail бағдарламаларымен жұмыс істей білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: заңгерлік, техникалық, қызмет көрсету (көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру). Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Көлік комитетінің «Алматы қаласы бойынша көліктік бақылау инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі, 050062, Алматы қаласы, Өтеген батыр көшесі, 11-үй, анықтама үшін телефон: 8 (727) 24371-31, факс: 8 (727) 243-74-17, E-mail: i.almaty@mid.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкердің оқу демалыс кезеңіне – 2017 жылғы 30 маусымдағы дейін). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сəйкес шетел мемлекетінің аумағы бойынша Қазақстан Республикасы тасымалдаушыларының жүріп өтуіне рұқсат береді. Қазақстан Республикасының аумағы бойынша отандық жəне шетелдік ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты көлік құралдарының жүріп өтуіне арнайы рұқсаттар береді. Шетелдік автокөлік құралдарының уақытша кіруін тіркейді. Жүктерді автомобильмен халықаралық тасымалдауға рұқсат беру туралы куəлік береді. Қазақстан Республикасы аумағы бойынша қалалардың шекараларындағы немесе өзге де елді мекендердегі жалпы пайдаланудағы автокөлік жолдарындағы көлік бақылау орындарында автокөлік құралдарының жүрістеріне бақылау жүргізеді. Автокөлік құралдарының жүруін, оның ішінде отандық жəне шетелдік тасымалдаушылардың Қазақстан Республикасының

аумағында белгіленген автокөлік құралдарының рұқсат етілген көлемдік жəне салмақтық өлшемдердің сақталуын бақылауды жүзеге асырады. Техникалық тексеру операторларының тізілімін жүргізуге жəне техникалық тексеру операторларының механикалық көлік құралдары мен олардың тіркемелерін міндетті техникалық тексеруден өткізу тəртібін сақтауына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық (құқықтану немесе халықаралық құқық) саласындағы немесе экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технология (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету немесе көлік, көліктік техникасы жəне технологиялар немесе радиотехника, электроника жəне телекоммуникациялар) саласындағы немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары (аграрлық техника жəне технология) саласындағы немесе қызмет көрсету (көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру) саласындағы немесе білім (математика немесе информатика) саласындағы жоғары білім. Құқық(құқықтану немесе халықаралық құқық) саласындағы немесе экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технология (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету немесе көлік, көліктік техникасы жəне технологиялар немесе радиотехника, электроника жəне телекоммуникациялар) саласындағы немесе ауылшаруашылық ғылымдар (аграрлық техника жəне технология) саласындағы немесе қызмет көрсету (көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру) саласындағы немесе білім (математика немесе информатика) саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес, Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білу. X. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 050000, Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 83-үй, 501-бөлме, анықтама телефондары: (727)279-85-56, (727)279-30-26, e-mail: Fink. almaty@minfin.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Кадр жəне ұйымдастыру жұмыстары бөлімінің кадр жөніндегі бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: инспекция қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет өткеруін ұйымдастыру бойынша кешенді іс-шаралар жүргізу; мемлекеттік қызметшілерді іріктеу, орналастыру жəне орындарын ауыстыру бойынша іс-шараларды жүзеге асыру; мемлекеттік қызметшілердің арнайы міндетті тексеруден өтуі үшін құжаттарын дайындау жəне жіберу, жеке құрам, демалыстар мен басқа да кадрлық мəселелер бойынша бұйрықтардың жобаларын дайындау; мемлекеттік қызметшілердің аттестаттауын ұйымдастыру жəне өткізу; кадрларды қайта даярлау жəне біліктілігін арттыру бойынша жоспардың орындалуын қамтамасыз ету; инспекция қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет өтілін айқындау бойынша комиссия жұмысына арналған материалдарды дайындау; қызметтік тексерулерді жүргізуге қатысу; инспекция қызметкерлерінің саны жəне сапалық құрамы бойынша мəліметтер əзірлеу, конкурстық, аттестаттау комиссияларының жұмысына материалдар дайындау; қызметкерлердің жеке істері мен еңбек кітапшаларын есепке алу мен сақтау; еңбек тəртібінің сақталуын бақылау жəне Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес басқа да міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика немесе бизнес саласында (экономика немесе есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе менеджмент) немесе құқық саласында (құқықтану немесе халықаралық құқық, құқыққорғау ісі) немесе гуманитарлық ғылым саласында (филология). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етеледі. Тестілеу бағдарламасына сəйкес, нормативтік-құқықтық актілерді, сондай-ақ қызметтік міндеттерін орындау үшін қажетті заңдарды білу. XI. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер дапертаменті, 150010, Петропавл қаласы, Алматы көшесі, 55-үй, 3-қабат, 309-бөлме, анықтама телефоны: 8 (7152) 612661, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тылдық қамтамасыз ету басқармасы күрделі құрылыс тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: əзірленген жоспар бойынша барлық жөндеу-құрылыс жұмыс түрлеріне инженерліктехникалық құжаттамаларды дайындау үдерісін жүргізеді, сатып алуды, таратуды, жалпы құрылыс материалдарының мақсатты пайдаланылуын бақылайды, орындалатын жөндеуқұрылыс жұмыстарының жүргізілу барысы мен сапасын бақылайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: сала бойынша техникалық ғылымдар жəне технологиялар, сала бойынша ортадан кейінгі білім: құрылыс жəне коммуналдық шаруашылық (ғимараттар мен құрылыстарды салу жəне пайдалану). 2. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы жоспарлау жəне қаржыландыру тобының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: есептілікті жасау үшін бухгалтерлік құжаттаманы өңдеу, құжаттарды уақытында жəне дұрыс ресімделуіне бақылауды жүзеге асыру. Активтердің, аз құнды жəне тез тозатын мүліктің жəне басқа да материалдық құндылықтардың сақталуына бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе есеп жəне аудит, немесе қаржы немесе менеджмент немесе маркетинг), құқық, немесе сала бойынша ортадан кейін: сервис, экономика жəне басқару (экономика (салалар бойынша) немесе қаржы (салалар бойынша) немесе есеп жəне аудит (салалар бойынша) немесе менеджмент (салалар бойынша жəне қолдану аясында) немесе маркетинг (салалар бойынша), құқық. 3. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат бөлімі баспасөз қызметі тобының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: облыстың бұқаралық ақпарат құралдары редакцияларымен, республикалық газеттер, журналдар, телеарналардың меншікті тілшілерімен халықты құқықтық тəрбиелеу, құқық бұзушылықтардың алдын алу, ІІО қызметін насихаттау мəселелері бойынша өзара іс-қимыл жасасуды қамтамасыз етуді жүзеге асырады. Электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының, ақпараттық агенттіктердің, мемлекеттік органдардың, басшылар блогтары сайттарының күн сайын мониторингін жүргізуді жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (журналистика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: құқық, сервис, экономика жəне басқару (аударма ісі (түрлері бойынша). 4. Мамлют ауданы ішкі істер бөлімі кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс жəне шығыс хат-хабар бойынша жұмыс жүргізу. Бұйрықтармен жұмысы үшін құжаттаманы уақытында тіркеу жəне тағайындалуы бойынша тапсыру үшін жауапкершілігі. Істерді дайындау жəне мұрағатқа тапсыру. Номенклатуралық істердің əзірленуіне, олардың дұрыс ресімделуіне бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша) телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында).

7 қазан 2015 жыл

5. Есіл ауданы ішкі істер бөлімі кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс жəне шығыс хат-хабар бойынша жұмыс жүргізу. Бұйрықтармен жұмысы үшін құжаттаманы уақытында тіркеу жəне тағайындалуы бойынша тапсыру үшін жауапкершілігі. Істерді дайындау жəне мұрағатқа тапсыру. Номенклатуралық істердің əзірленуіне, олардың дұрыс ресімделуіне бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 6. Тайынша ауданы ішкі істер бөлімі кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс жəне шығыс хат-хабар бойынша жұмыс жүргізу. Бұйрықтармен жұмысы үшін құжаттаманы уақытында тіркеу жəне тағайындалуы бойынша тапсыру үшін жауапкершілігі. Істерді дайындау жəне мұрағатқа тапсыру. Номенклатуралық істердің əзірленуіне, олардың дұрыс ресімделуіне бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 7. Уəлиханов ауданы ішкі істер бөлімі көші-қон полиция тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының азаматтарын құжаттандыруды жүзеге асыру; орындарға шығумен азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша заңнаманың сақталуына тексерістер жүргізу, азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша азаматтардың өтініштері мен шағымдарын қарау; аудандық (қалалық) ішкі істер органдарының азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу саласындағы қызметіне ұйымдастырушылық-бақылау функцияларын жүзеге асыру; азаматтардың құжаттандыруға жəне тіркеуге ұсынылған құжаттарын қарау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша анықтамалық жəне өзге ақпараттық талдамалық материалдарды дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында түсіндіру жұмысын дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша талдамалық ақпараттар мен есептер дайындау, бөлімде іс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит, немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша), немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 8. Қызылжар ауданы ішкі істер бөлімі көші-қон полиция тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының азаматтарын құжаттандыруды жүзеге асыру; орындарға шығумен азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша заңнаманың сақталуына тексерістер жүргізу, азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша азаматтардың өтініштері мен шағымдарын қа рау; аудандық (қалалық) ішкі істер органдарының азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу саласындағы қызметіне ұйымдастырушылық-бақылау функцияларын жүзеге асыру; азаматтардың құжаттандыруға жəне тіркеуге ұсынылған құжаттарын қарау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша анықтамалық жəне өзге ақпараттық талдамалық материалдарды дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында түсіндіру жұмысын дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша талдамалық ақпараттар мен есептер дайындау, бөлімде іс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 9. М. Жұмабаев атындағы ауданның ішкі істер бөлімі көші-қон полиция тобының бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының азаматтарын құжаттандыруды жүзеге асыру; орындарға шығумен азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша заңнаманың сақталуына тексерістер жүргізу, азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша азаматтардың өтініштері мен шағымдарын қарау; аудандық (қалалық) ішкі істер органдарының азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу саласындағы қызметіне ұйымдастырушылық-бақылау функцияларын жүзеге асыру; азаматтардың құжаттандыруға жəне тіркеуге ұсынылған құжаттарын қарау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша анықтамалық жəне өзге ақпараттық талдамалық материалдарды дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында түсіндіру жұмысын дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша талдамалық ақпараттар мен есептер дайындау, бөлімде іс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 10. Петропавл қаласы ішкі істер бөлімі көші-қон полиция тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: азаматтарды құжаттандыру мен тіркеуді жүзеге асыру; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша азаматтар мен заңды тұлғалардың өтініштерін қарау; құжаттандыру мен тіркеуге ұсынылатын азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша есептер мен талдамалық ақпараттарды дайындау; азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарында түсіндіру жұмысын жүргізу, азаматтарды құжаттандыру жəне тіркеу мəселелері бойынша анықтамалық жəне өзге ақпараттық талдамалық материалдарды дайындау. Компьютерде жұмыс істей білу. Мемлекеттік тілді білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы, құжаттандыру жəне құжаттамалық қамтамасыз ету), техникалық ғылымдар жəне технологиялар

(ақпараттық жүйе) немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (іс жүргізу жəне мұрағаттандыру (салалар бойынша жəне қолдану аясында), аударма ісі (түрлері бойынша) немесе экономика (сала бойынша) немесе қаржы (сала бойынша) немесе есеп жəне аудит (сала бойынша), телекоммуникациялар жəне ақпараттық технологиялар байланысы (ақпараттық жүйелер (қолдану аясында). 11. ІІД құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізу құжаттарын салыстырып тексеруді жүзеге асыру, салыстырып тексеру актілерін құру. Ағымдағы жылға арналған істердің номенклатурасын жасау. Кіріс құжаттары бойынша жұмыс үшін жауапкершілігі. Хат-хабарды алу, тіркеу жəне тиістілігі бойынша тапсыру. Іс жүргізу үшін жауапкершілігі. Нормативтік құжаттардың, істердің, журналдардың қозғалысын бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: сала бойынша жоғары: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, немесе сала бойынша ортадан кейінгі білім: білім, құқық, сервис, экономика жəне басқару (аударма ісі (түрлері бойынша). XII. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) «Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсесі» ММ, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды, 160011, Шымкент қаласы, Түркістан көшесі, 8-үй, анықтама үшін телефондары: (8 7252) 99-75-43, ішкі (0201, 0203), (8 7252) 99-75-42, электронды пошта: 725-0202@sud.kz;725-0201@sud.kz. Оңтүстік Қазақстан облысының жергілікті соттары бойынша: 1. Бас маман-сот мəжілісінің хатшысы, С-R-4 санаты, 9 бірлік: Оңтүстік Қазақстан облысы кəмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты – 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста кезеңіне – 05.10.2016 жылға дейін); Оңтүстік Қазақстан облысы мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты – 2 бірлік (уақытша оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста кезеңіне – 01.11.2016 жылға дейін); Шымкент гарнизоны əскери соты – 1 бірлік; Сайрам аудандық соты – 1 бірлік; Мақтаарал ауданы №2 аудандық соты – 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста кезеңіне – 04.03.2016 жылға дейін); Мақтаарал ауданы №3 аудандық соты – 1 бірлік; Созақ аудандық соты – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста кезеңіне – 22.09.2016 жылға дейін); Кентау қалалық соты – 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста кезеңіне – 13.12.2015 жылға дейін). Функционалды міндеттері: сот отырысының хаттамаларын жүргізу, қаралған істерді ресімдеу, сот қаулыларын орындау құжаттарын дайындау жəне жолдау, т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік, компьютерде жұмыс істей білу. 2. Бас маман, С-R-4 санаты, 2 бірлік: Шымкент гарнизоны əскери соты – 1 бірлік; Шымкент қаласының Қаратау аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кіріс құжаттарын тіркеп, тапсырмалардың уақтылы орындалу мерзімінің сақталуын қадағалау, сот тəжірибесін талдау мен қорыту, заңды тұлғалар мен азаматтардың өтініштерін қарауға қатысу, сот мамандарына заңдарға енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды хабардар ету, т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік, компьютерде жұмыс істей білу. 3. Аға сот приставы, С-R-4 санаты, 2 бірлік: Сайрам аудандық соты – 1 бірлік; Мақтаарал ауданы №2 аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сот процесіне қатысқан судьяларды жəне де басқа азаматтарды қорғау, ғимараттағы тəртіпті қадағалау, сот приставтарының жұмысына есеп жасау, істердің қаралу кезінде залдағы тəртіпті бақылайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік, компьютерде жұмыс істей білу. 4. Сот приставы, С-R-5 санаты, 1 бірлік: Шымкент қаласының Əл-Фараби аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сот процесіне қатысқан судьяларды жəне де басқа азаматтарды қорғау, ғимараттағы тəртіпті қадағалау, сот приставтарының жұмысына есеп жасау, істердің қаралу кезінде залдағы тəртіпті бақылайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік, компьютерде жұмыс істей білу. 5. Жетекші маман, С-R-5 санаты, 1 бірлік: Ордабасы аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тарату журналын жүргізу, сот кеңсесінен барлық шығыс қағаздарын, хаттарын уақтылы тарату, кіріс, шығыс құжаттарды журналдарға тіркеу, т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі: заңгерлік, компьютерде жұмыс істей білу, т.б. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) «Атырау облыстық соты кеңсесі» ММ, Атырау қаласы, Қ.Сəтбаев көшесі, 62-үй, анықтама үшін телефондар: 8 (7122) 55-82-23, 55-82-14, электронды поштаның мекенжайы: 712-0202@sud.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Бас маман, С-R-4 санаты: Мақат аудандық соты – 1 бірлік (уақытша негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне – 25.09.2016 жылға дейін). Функционалды міндеттері: келіп түскен ұсыныстарды, арыздарды, шағымдарды есепке алу жəне тіркеу, оларды қарау мерзімдерінің сақталуын бақылау; сот практикасын талдауға қатысу; соттың жедел кеңесін дайындау, хаттамасын жүргізу; жеке қаулыларды, ұйғарымдарды есепке алу жəне олардың орындалуын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік немесе құқық мамандығы бойынша; компьютермен жұмыс жасай білу. 2. Бас маман-сот мəжілісінің хатшысы, С-R-4 санаты, 3 бірлік, оның ішінде – 2 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне: Атырау қалалық соты – 2 бірлік (оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне – 27.05.2017 жылға дейін); Индер аудандық соты – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне – 19.08.2017 жылға дейін). Функционалды міндеттері: судьяның сот талқылауына істі дайындау кезінде қажетті жұмыстарды орындау (сұрау салуларды, хаттарды, соттың шақыру қағаздарының көшірмелерін дайындау жəне т.б.); процеске қатысушыларды жəне куəларды шақыру; істерді қараудың апта сайынғы кестесін жасау жəне оны сот кеңсесіне беру; сот отырысына келген адамдардың келуін тексеру жəне олардың шақыру қағаздарына сотта болу уақытын белгілеу; сот отырысының хаттамаларын жүргізу; оның толықтығы мен дұрыстығына жауапкершілік көтеру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік немесе құқық мамандығы бойынша, компьютермен жұмыс жасай білу. 3. Жетекші маман, С-R-5 санаты, 5 бірлік, оның ішінде 3 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне): Атырау қаласының № 2 соты – 2 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне – 1 бірлік – 27.06.2016 жылғы дейін, 1 бірлік – 24.08.2017 жылғы дейін); Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты – 1 бірлік; Мақат аудандық соты – 1 бірлік (негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне – 11.06.2017 жылғы дейін); Индер аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сот хат-хабарларын жүргізу; ағымдағы құжаттаманы ресімдеу; кіріс хатхабарларды журналға жəне тізілімге тіркеу; материалдық құндылықтардың қозғалыс есебін жүргізу; соттың керек жабдықтарға, кеңсе жабдықтарына, бланкілерге қажеттілігін айқындау жəне материалдық құндылықтың жұмсалуын үнемдеуді қамтамасыз ету, қажетті материалдық құндылықтарға өтінімдер жасау; мұрағатты жүргізу, істерді сот мұрағатына қабылдауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгерлік немесе құқық мамандығы бойынша, компьютермен жұмыс жасай білу. 4. Аға сот приставы, (С-R-4) санаты, 2 бірлік: Атырау қаласының № 2 соты – 1 бірлік; Индер аудандық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: судьяларды жəне сот процесіне қатысатын өзге де адамдарды, кеңесу бөлмелерін, басқа да сот үй-жайлары мен ғимараттарды күзетуді жүзеге асыру; сот отырысы залында жəне сот үй-жайында құқық

бұзушылықтардың алдын алу жəне жолын кесу; судьяның сот талқылауын өткізу тəртібін сақтауға байланысты өкімін орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: заңгерлік немесе құқық мамандығы бойынша жоғары білім, компьютермен жұмыс жасай білу. 5. Сот приставы, С-R-5 санаты, 3 бірлік: Атырау қаласының № 2 соты – 1 бірлік, Атырау қаласының мамандандырылған əкімшілік соты – 1 бірлік; Атырау облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты – 1 бірлік. Функционалды міндеттері: судьяларды жəне сот процесіне қатысатын өзге де адамдарды, кеңесу бөлмелерін, басқа да сот үй-жайлары мен ғимараттарды күзетуді жүзеге асыру; сот отырысы залында жəне сот үй-жайында құқық бұзушылықтардың алдын алу жəне жолын кесу; судьяның сот талқылауын өткізу тəртібін сақтауға байланысты өкімін орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: заңгерлік немесе құқық мамандығы бойынша, компьютермен жұмыс істей білу. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалды көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолма-қол тəртіпте немесе пошта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электронды почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электронды пошта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Мемлекеттiк органның басшысының (жауапты хатшысының) келісімі бойынша конкурс комиссиясының отырысына сарапшылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасының Парламент жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-3, C-O-3, C-R-1 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтікқұқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. С-4, С-5, C-O-4, C-O-5, С-О-6, C-R-4 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; C-R-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің сайты: www.anticorruption.gov.kz ТҮЗЕТУ Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Мұнайгаз кешеніндегі Экологиялық реттеу, бақылау жəне мемлекеттік инспекция комитеті «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің 2015 жылғы 22 қыркүйектегі № 181 (28659) санында «Алматы облысы бойынша экология департаментінің Мемлекеттік экологиялық бақылау бөлімінің бас маманы» (СО-5 санаты) бос мемлекеттік əкімшілік лауазымына орналасуға конкурс туралы жарияланған хабарландырудағы конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар абзацындағы «Есеп жəне аудит» деген сөз алып тасталып оқылуын сұрайды.


Келісімге ќол ќойылды Облыс əкімі Бердібек Сапарбаев пен Еуропа Қайта құру жəне даму банкінің (ЕҚДБ) Қазақстандағы директоры Джанет Хекман арасында 3,1 миллиард теңгеге Ақтөбе қаласындағы жылумен жабдықтау жүйелерін жаңғырту жəне қайта құру жобасы бойынша несиелік келісімге қол қойылды. Сондай-ақ, облыс əкімі, Ақтөбе қаласының əкімі жəне «Трансэнерго» АҚ пен ЕҚДБ арасындағы жобаны қолдау туралы төрт жақты келісімге де қол қойды. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Өңір басшысы қол қою барысында осы іс-шараның облыс орталығы үшін маңыздылығы мен өзектілігін атап өтті. Өйткені, жылу жүйелерінің 68,5 пайызы жəне қазандықтардың 58,5 пайызынан басым бөлігі тозғандықтан ақтөбеліктер жылуға толықтай қол жеткізе алмай отыр, жылудың 15-17 пайызы далаға кетеді. Осы

алынған несиенің нəтижесінде 2016-2017 жылдар аралығында 7,7 шақырым жылу желісі жəне 8 қазандық қайта жаңартылатын болады. Бұл жылу жүйесі энергия тиімділігін арттыруға мүмкіндік беріп, электр, су, отын шығындарын азайтуға, жылудың үздiксiз берiлуiн қамтамасыз етуге, нысандардың сапалы жəне сенімді жұмыс істеуіне, апаттарды қысқарту жəне жою үшін шығындарды төмендетуге 29,11 мың Гкал 6 жылдық жылу

ысыраптарын азайтуға мүмкіндік береді деп күтілуде. Бұған қосымша қоршаған ортаға экологиялық салдары айтарлықтай азаяды.

Іс-шара кезінде Ақтөбе облысында ЕҚДБ шамамен 20 жобаны қаржыландырғаны атап өт і л ді . Б ұ ғ а н де й і н , би ыл ғ ы

жылғы маусым айында Астана қаласында «Ақбұлақ» АҚ жəне ЕҚДБ арасында 2016-2018 жылдары Ақтөбедегі су жəне ағынды сулар жүйелерін жаңғырту үшін шамамен 4 миллиард теңге инвестиция алуға несиелік келісімге қол қойылды. Кездесу барысында тараптар өзара тиімді ынтымақтастықты жалғастыруға сенім артты. «Бізде тұрғын үй-коммуналдық қызмет көрсетуді одан əрі жаңғырту, ав тобус паркін жаңарту, облыс орталығын жарықтандыру, қоршаған ортаны жақсарту жəне басқа да проблемалық мəселелерді шешу жөніндегі жұ мыстар көп. Алдағы уақытта да Еуропа Қайта құру жəне даму банкінің басшылығы тарапынан қолдау табатынымызға сенімдімін», деген облыс əкімі қазір жұмысы қызу қолға алынып жатқан индустриялық аймақты жандандыруға инвестициялар салу жөнінде ұсынысын білдірді. АҚТӨБЕ.

 Басты байлық

Адам ґмірін саќтап ќалу – еѕ їлкен жетістік Сейітжамал ПАКЕЕВ,

Оңтүстік Қазақстан облысы денсаулық сақтау басқармасының басшысы.

«Басты байлық – денсаулық» дейді халқымыз. Бұл əлемдегі барлық ел дерге ор тақ жағдай. Əйтсе де «үйдегі кө ңілді базардағы нарық бұзады» дегендей, əр мемлекеттің жағдайы бірдей емес. Ме ди цина саласына жеткілікті қаржы бөле ал ма ғандықтан, туу көрсеткішін өлім саны басып жатқан жағдай көпшілігіне тəн. Тіпті, көрші мемлекеттеріміздің өзі Қазақстанның материалдық-техникалық базасына қызығып қарайды. Бүгінде Қазақстанның денсаулық сақтау саласы əлемдік медицина биігінде өз орнын тапса, ол Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың сындарлы саясатының жемісі дер едік. Денсаулық сақтаудың басты өлшеміне ана мен бала өлімін азайту кіреді десек, осы бағытта тиянақты жұмыс жасалуда. Атап айтсақ, денсаулық сақтау саласында ана мен бала өлімін төмендету мақсатымен облыс əкімдігінің, Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің тікелей жетекшілігімен жүйелі өзгерістер орын алып келеді. 4 перинаталдық орталық қызмет етеді. Облыста республикамыз бойынша алғаш рет неонаталды құрамасы бар перинаталдық көмектің аумақтандырылуы ендірілді, кеңес беру-көлік қызметі ұйымдастырылды, озық технологияларды ендіру бағытында ЮНИСЕФ, ЮНФПА секілді халықаралық ұйымдармен əріптестік жұмыс жүргізілуде. Медициналық қызметкерлерді жұмыс орындарында оқытуды ұйымдастыру мақсатымен облысқа республикалық орталықтардан, сонымен қатар алыс жəне жақын шетелден жетекші мамандар шақырылды. Босануға көмек көрсету мақсатында тиімді перинаталдық тех нология лар жəне ИВБДВ жəне РДРВ халықаралық бағдарламалары ендірілген. Жүзеге асқан іс-шаралар нəтижесінде, соңғы бес жылда ана өлімі 2,2 есе төмендеп, нəрестелер өлімі 1,8 есе азайып жатыр. Жоғары технологияларды енгізу дамып келеді. Олардың саны 2010 жылы 430-дан

2014 жылы 2141-ге немесе 5 есеге өсті. Шымкент қаласы – трансплантологиялық көмекті ендірген республикамыздағы 3-ші қала. Атап айтсақ, 54 науқасқа бүйрек, 2 науқасқа бауыр ауыстырылды. Облыста осы атқарылып жатқан ісшаралардың жүргізу нəтижесінде өмір сүрудің ұзақтығы 2010 жылы 69,5-тен 71,7-ге өсіп отыр (ҚР бойынша 71,62), жалпы өлім көрсеткіші 9,8% (2010 ж. – 6,1) төмендеп, 5,5% құрады. БМСК (бастапқы медициналық-санитарлық көмек) желісі мемлекеттік нормативке сəйкестендірілді. 2009 жылдан бастап 3585 штат бөлінді, жедел медициналық жəрдемнің бригадалары 182-ге (2010 ж. -148) жəне санитарлық көлік 274-ке (2010 ж. -184) жетті. Радиобайланыспен станциялар 100 пайызға қамтылды. Амбулаториялық деңгейде дəрі-дəрмекпен қамтамасыз етуге жергілікті бюджет есебінен бөлінген қаражат 1,9 есеге өсті. Соңғы бес жылда денсаулық сақтау саласында 304 нысан бой көтерді. Атап айтсақ, 3 туберкулез ауруханасы, 7 емхана, 9 аурухана, 1 перзентхана, 8 медициналық көмек станциясы, 95 дəрігерлік амбулатория, 67 фельдшерлікакушерлік пункт, 98 медициналық пункт жəне 16 түрлі нысандар. Оның ішінде «100 мектеп, 100 аурухана» бағдарламасы аясында 5 жылда 7 нысан салынды. Мəселен, 3 емхана, 4 аурухана (Шымкент жəне Түркістан қалаларында көпсалалы балалар ауруханалары, облыстық қан орталығы, Ленгір қалалық орталық ауруханасы, Бəйдібек ауданында ауданаралық туберкулезге қарсы диспансері жемісті жұмыс істеп жатыр. «350 емхана, дəрігерлік амбулатория, фельдшерлік-акушерлік пункттер» жобасы бойынша 38 нысан салынды. Денсаулық сақтау саласында 93 нысанға күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Соңғы жылдары облыстағы медицина ұйымдарының материалдық-техникалық жабдықталуы 25,5 пайыздан 64,47 пайызға артты. Яғни,

магниттік-резонанстық томограф (МРТ), компьютерлік томограф, балалар кардиологиялық бөлі міне арналған ангиограф, қан айналымының жасанды аппараты, сарапшы сыныптағы ультрадыбыстық диагностикалық аппараты алынды. Жаңа туған сəбилерге арналған ашық желдету жүйе жəне өкпені жасанды желдету аппаратына қол жеткізілді. ТМД елдерінің ішінде біздің облыста алғаш рет скринингорталық ашылды. Қазақстанда тұңғыш рет қалқанша бездің обырын жəне жуан ішектің обырын ерте диагностикасын анықтау басталды. Облыстық онкологиялық диспансерде радиологиялық корпус іске қосылды. Ал қазір облыстық онкологиялық диспансерде моңғолдық профессорлармен бірлесіп, бауыр ісігін емдеудің жаңа əдістерін біздің дəрігерлер меңгеруде. Бүгінде кардиологиялық орталық республикада Астана мен Алматыдан кейін үшінші орында тұр. Мұнда облыс тұрғындарынан бөлек өзге де өңірлердің тұрғындары ем іздеп келеді. Оған негіз де бар. Себебі, Қазақстан бойынша біздің орталықта ғана жүрек ақауларын емдейтін қондырғы орнатылды. Осы уақытқа дейін орталықта екі мыңнан астам науқасқа ота жасалған. 2005 жылы əлемде 8 ел болып, Қазақстанда алғашқы болып жүректің ишемиялық ауруларында қолданылатын экстракорпоралдық екпіндітолқынмен соғу (ЭКУВТ) қондырғысы орнатылып, ашық жүрекке жасалынған отадан кейінгі, стент орнатудан кейінгі қайталамалы жағдайларда миокарда ангионеогенезді жандандыруға ықпал ететін ем түрін жасау басталды. Қазіргі таңда 500-ден астам науқасқа ем жүргізілді. Айта кету керек, осы жетістіктің бəрі Үкіметіміз бен облыс басшылығының қолдауының арқасында бөлінген миллиардтаған қаржының нəтижесі. Биыл ОҚО мəслихатының шешімімен жергілікті бюджеттен 140, 8 млн. теңгеге «Carto-3» үшөлшемді навигациялық жүйе сатып алынды. Бұл құрал науқастардың

өмір сапасын жақсартуға айтарлықтай үлес қосуда, себебі, осы арқылы жүректің кез келген жерін анық көруге мүмкіндік туды, тіпті толқындарды бақылауға да болады. Сонымен қатар, облыстық клиникалық ауруханада алғаш рет шынтақ буынын алмастыру операциясы жасалды. Жылына 100-ге тарта осындай дертке шалдыққан науқас операция жасату үшін дəрігерлердің көмегін күтеді. Ал Астана мен Алматыда небəрі 5 азаматқа ғана жасанды буын қойылған. Шынтағында əрекеті жоқ науқастар өте көп. Оны емдеудің радикалды жолы – жасанды шынтақ қою. Жасанды буын өзінің қымбаттылығы, технологиялық жағынан өте күрделі. Бүгінде, міне, егемендік алғаннан кейін мүмкін болып отыр. Жаңа туған балалар хирургиясының аймақтық орталығы мəртебесін иемденген облыстық балалар ауруханасы тек біздің облыстың ғана емес, Қызылорда, Жамбыл облыстарынан келген балалардың туа бітті ақауларына ем-дом жасайды. Бұдан басқа заманауи технологияға негізделген операциялар офтальмология саласында көптеп жасалуда. Эндокринология саласында инсулиндік помпамен емдеу тəрізді жоғары технологиялық əдіс енгізілген. Бұл көрсеткіштерге қол жеткізудегі фак торлардың бірі денсаулық сақтау басқармасының медицина қызметкерлерінің біліктілігін жоғарылату жөніндегі жоспарлы жұмысы болып табылады. Облыста əртүрлі циклдарда жыл сайын оқытылатын мамандардың саны 10 есе өсті. Сонымен бірге, Литва, Оңтүстік Корея, Польша, Түркия, Израиль, Ресей, Украина, Белоруссия жəне АҚШ-тағы медициналық орталықтармен байланыс нығайып келеді. Дəрiгерлер қазiргi заман талабына сай аппараттар мен құралжабдықтарда өз бетiнше жұмыс iстей алатын дəрежеге жеттi. Мемлекет басшысының Үкіметке берген тапсырмалары осылайша тиянақты орындалуда. Бүгінде облыс əкімі Бейбіт Атамқұловтың қолдауымен аймақта ел денсаулығын жақсарту жолында үлкен жұмыстар атқарылып жатыр. ШЫМКЕНТ.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы 2015 жылғы 10 қарашада сағат 10.00-де (Астана уақытымен) www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында басталатын «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы компаниялар тобының активтерін сату бойынша электрондық аукцион өткізілуі туралы хабарлайды Активтерді сату «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылғы 28 мамырдағы №110 хаттама) бекітілген «Самұрық-Қазына» АК-тың жəне акцияларының (қатысу үлестерінің) елуден көп пайызы меншік немесе сенімгерлікпен басқару құқығында «Самұрық-Қазына» АҚ-ға тікелей немесе жанама түрде тиесілі ұйымдардың активтерін жəне объектілерін сатудың бірыңғай қағидасына жəне «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылғы 23 мамырдағы № 66 хаттама) бекітілген Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында мүлікті сату бойынша электрондық сауда-саттық жүргізу регламентіне сəйкес жүзеге асырылады (бұдан əрі – Регламент). Ағылшын əдісі бойынша электрондық аукционға мына актив қойылады: № Активтің атауы Меншік иесі Қызмет түрі Орналасқан жері Бастапқы бағасы, р/с теңге 1 «Көліктік қызмет көрсету орталығы» «Қазтеміртранс» АҚ Көліктік-экспедиторлық Астана қаласы, 2 762 048 000 АҚ-тың 100% акция пакеті қызмет көрсету Есіл ауданы, Қонаев көшесі, 10-үй Сауда-саттыққа қатысушыларды тізілімнің веб-порталында тіркеу хабарлама тізілімнің веб-порталында жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне сауда-саттық басталғанға дейін екі сағат қалғанда аяқталады. Кепілді жарна «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына төленеді: 050540004455, KZKOKZKX БЖК, ИИК KZ529261501102032004 «Қазкоммерцбанк» АҚ. Төлемнің мақсаты: кепілді жарна электрондыққ конкурсқа қатысу үшін (кепілді жарнаның мөлшеріне банктік қызмет атқарудың төлемақысы кірмейді). Кепілді жарна түрінде банктік кепілдік қабылданбайды. Кепілді жарналардың «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есеп шотына уақтылы түсуі үшін өтінімді қабылдаудың аяқталуына дейін үш күннен кешіктірмей төлеу ұсынылады. Сауда-саттыққа қатысу үшін алдын ала тізілімінің веб-порталында келесі мəлімдемелерді көрсетіп тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі - ЖСН), тегі, аты жəне əкесінің аты (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнессəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі - БСН), толық атауы жəне бірінші басшының тегі, аты əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейлі банктің банктік есепшоты деректемесін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжай, телефон, факс, е- mail). Жоғарыда көрсетілген мəлімдемелер өзгеретін болса бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталында көрсетілген мəлімдемелерді қатысушы өзгертуі қажет.

11

www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

Шетелдік заңды тұлғалар құрылтай құжаттың қазақ жəне/немесе орыс тілдерге аударылған нотариалды куəландырылған көшірмелерін ұсыну керек. Егер Қазақстан Республикасының заң намасымен жəне Қазақстан Республикасы тарап болып табылатын халықаралық келісімшартпен жəне келісімдермен қарастырылмаған шетелдік мемлекеттік ұйым немесе ұйымдармен берілген құжаттар ұсынылса, мұндай құжаттар заңдастырылу немесе белгіленген тəртіпте апостилденуі қажет. Қатысушы өзінің сауда-саттыққа қатысуы туралы өтінімін тізілімнің веб-порталын қолдана отырып, кез келген уақытта төленген кепілді жарнаны қайтару құқығын жоғалтпай, сауда-саттыққа қатысу үшін берілетін өтінімтің ақырғы мерзімінің аяқталуына дейін қайтарып алуына болады. Сауда-саттыққа қатысу туралы өтінім тіркелген соң, сатылатын объект бойынша кепілді жарнасының түсуі туралы мəліметтердің барлығы туралы тізілімнің веб-порталымен автоматты тексеріс жүргізіледі. Егер «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтер бар болса, тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдайды жəне қатысушыға сауд-саттыққа қатысуға рұқсат береді. Сауда-саттыққа қатысу туралы өтінім тіркелген соң, қатысушы активтер жөнінде құпия ақпараттар алуға (Data room) ақпарат бөлмесіне кіруге құқылы. Назар аударыңыз! 1. Қатысушылардың сауда-саттыққа тіркелу бойынша Регламенттің талаптарын сақтамауы жəне «Ақпараттықесептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына кепілді жарнаның:

1) сауда-саттық басталғанға дейін екі сағат бұрын - ПШЭП арқылы кепілді жарна төленгенде; 2) сауда-саттық басталғанға дейін екі сағат бұрын – кепілді жарнаны қолмақол ақшасыз тəртібімен төлеудің басқа əдістері Реестрдің веб-порталы өтінімді қабылдаудан бас тартудың негіздемесі болып табылады. Автоматты тексерістің нəтижелері бойынша тізілімнің веб-порталы қатысушының тізілімнің веб-порталында көрсетілген электрондық мекенжайына өтінімнің қабылданғаны немесе өтінімді қабылдаудан бас тартудың себептері туралы электрондыққ хабарлама жібереді. 2. Сауда-саттыққа қатысу туралы өтінімге тізілімнің веб-порталында орналасқан объектіге сəйкес сауда-саттыққа қатысу ниеті туралы өтінімінің сканерленген көшірмесін тіркеу қажет. Ағылшын əдісі бойынша электрондық аукционды өткізу тəртібі Аукционға жіберілген қатысушыға Реестрдің веб-порталымен тағайындалған аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге мүмкіндік беріледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен саудасаттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. 1) егер электрондыққ аукцион залында электрондыққ аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі қағиданың 43-тармағына сəйкес бел гіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру

Кепілді жарна, теңге 59 460 000

жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондыққ аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер электрондыққ аукцион залында электрондыққ аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі қағиданың 43-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, онда бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондыққ аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондыққ хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне

Аукцион қадамы

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, №8, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 74-19-25, Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің «А. Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны ректорының бос лауазымына орналасуға конкурс жариялайды, орналасқан мекенжайы: 110000, Қостанай қаласы, Байтұрсынов көшесі, 47-үй. Қызметінің негізгі мəні – жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру жəне ғылыми зерттеулерді іске асыру болып табылады. Қызметінің мақсаты – ұлттық, ғылым мен тəжірибе жетістіктері жəне жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде тұлғаны қалыптастыруға, дамытуға бағытталған сапалы білім алуы үшін қажетті жағдайлар жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар:жоғары (немесе жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі, ғылыми дəрежесі жəне кемінде 5 жыл білім беру ұйымдарында жəне/немесе білімді басқару органдарында басшылық қызметтегі еңбек өтілі, білім беру менеджменті бойынша біліктілікті арттыру курстарынан өткендігі туралы сертификатының (куəлігінің) болуы. Конкурсқа мынадай тұлға қатыса алмайды: 1) он сегіз жасқа толмаған; 2) бұрын сыбайлас жемқорлық сипатында құқық бұзушылық жасаған; 3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар; 4) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жағдайлар. Конкурсқа қатысуға қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса тіркелетін құжаттар тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) кадр есебі жөніндегі жеке парағы (мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 5) білімі, біліктілігі, арнайы білімдері немесе кəсіби даярлық туралы құжаттардың көшірмелері; 6) еңбек қызметін куəландыратын құжаттың көшірмесі; 7) денсаулығы туралы белгіленген нысандағы анықтама; 8) сотталғандығы бар-жоқтығы туралы құжат. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар туралы құжаттардың көшірмелері жəне т.с.) беруіне болады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде жүргізіледі. Жоғарыда көрсетілген құжаттарды белгіленген мерзімде Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Əкімшілік департаментінің кадр жұмысы басқармасына (802-кабинет) өткізу қажет, телефон (87172) 74-19-25.

ХАБАРЛАНДЫРУ 2015 жылдың 11 қарашасында сағат 16.00-де ауылшаруашылық мақсатындағы жерінен уақытша өтеулі пайдалану құқығына жер телімдерін жалға беру жөнінде Т.Рысқұлов ауданы əкімдігінің кіші залында конкурс өткізіледі Ауылшаруашылық мақсатындағы жерінен уақытша өтеулі пайдалану құқығына (жалға) конкурс арқылы берілетін жер телімдерінің тізбесі Жер телімдерінің реттік нөмірі 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35

Жер Ауданы, Жалға телімдерінің га беру сипаттамасы, мерзімі санаты жайылым жайылым егістік егістік жайылым жайылым жайылым жайылым жайылым жайылым жақсартылған жайылым шабындық шабындық жайылым жайылым жайылым жайылым жайылым жайылым егістік жайылым жайылым егістік егістік жайылым жайылым жайылым жақсартылған жайылым жайылым жайылым жайылым егісітк жайылым жайылым жайылым

Орналасқан жері

473,0 110,0 3,15 178,0 1,5 27,0 657,0 11,0 97,14 85,53 64,0

49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл

Ақжол мемлекеттік жер қоры Ақжол мемлекеттік жер қоры Ақжол мемлекеттік жер қоры Ақбұлақ мемлекеттік жер қоры Қайыңды мемлекеттік жер қоры Ақжол мемлекеттік жер қоры Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Жаңатұрмыс мемлекеттік жер қоры Жаңатұрмыс мемлекеттік жер қоры Жібек Жолы мемлекеттік жер қоры Көгершін мемлекеттік жер қоры

67,0 17,0 10,0 150,0 135,0 290,0 22,0 6,0 7,0 80,0 21,9 10,0 8,0 70,8 400,0 300,0 240,0

49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл

Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Сұлутөр мемлекеттік жер қоры Ақбұлақ мемлекеттік жер қоры Алғабас мемлекеттік жер қоры Қарақыстақ мемлекеттік жер қоры Көгершін мемлекеттік жер қоры Көгершін мемлекеттік жер қоры Алғабас мемлекеттік жер қоры Сұлутөр мемлекеттік жер қоры Сұлутөр мемлекеттік жер қоры Бекболат мемлекеттік жер қоры Бекболат мемлекеттік жер қоры Ақбұлақ мемлекеттік жер қоры Ақбұлақ мемлекеттік жер қоры

19,0 5,0 1,35 20,0 43,5 562,0 395,0

49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл 49 жыл

Қорағаты мемлекеттік жер қоры Қорағаты мемлекеттік жер қоры Алғабас мемлекеттік жер қоры Сұлутөр мемлекеттік жер қоры Қорағаты мемлекеттік жер қоры Сұлутөр мемлекеттік жер қоры Көгершін мемлекеттік жер қоры

Конкурсқа қатысу үшін тіркелуге төмендегі құжаттар қажет: 1.Заңды тұлғалар үшін конкурстық өтінімнің нысаны (1-қосымша) 2.Жеке тұлғалар үшін конкурстық өтінімнің нысаны (2-қосымша) 3.Бизнес-жоспар немесе өндірістік бағдарлама түрінде конкурстық өтінімнің қамтамасыз етілуі (3-қосымша) Мекенжайы: Құлан ауылы,Т.Рысқұлов ауданы əкімдігінің жер қатынастары бөлімі. Құжаттар 9 қарашаға дейін қабылданады. Конкурс туралы 2-21-84, 2-27-48 телефондар арқылы білуге болады.

0,5%

жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткізілген күні тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісінің сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпаз сатып алу-сату шартына қол қою кезінде сатушыға келесі құжаттардың көшірмесін жəне де міндетті түрде негізгі түпнұсқасын салыстыру үшін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды көшірмесін тапсырады: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорт немесе жеке тұлғалардың жеке басын куəландыратын құжат; 2) заңды тұлғалар үшін: куəлік немесе заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтама; заңды тұлғалардың өкілдерінің өкілеттілігін куəландыратын құжат жəне паспорт немесе заңды тұлғалардың өкілдерінің жеке басын куəландыратын құжат. Құжаттардың түпнұсқасы салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына тараптармен келісілген мерзімде, алайда тізілімнің веб-порталы саудасаттық нəтижелерін шығарған күннен бастап алты күннен кешіктірмей қол қояды. Электрондық конкурс өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан көруге болады немесе 8 (7172) 55-29-81 («АЕО» АҚ) жəне 8 (7172) 603-520 («ҚТЖ» ҰК» АҚ) телефондары бойынша анықтауға болады.

«АППАҚ» ЖШС, мекенжайы: 050057, Алматы қаласы, Тимирязев көшесі, 42үй, «Экспо-Сити» кеңсе орталығы, 15/109-павильон, эл.почта – umts@appak.kz, ашық тендер тəсілімен ұзақ мерзімді сатып алудың қорытындысын хабарлайды: 2015-2019 жылдардағы кезеңге лот№1 – картридж Kyocera ТК-130, лот №2 – картридж Kyocera ТК-160. Тендер сатып алынатын тауарлардың отандық тауар өндірушілері арасында жүргізілді. Ашық тендер екеуден кем əлеуетті жеткізушінің тендерге қатысуға өтінімдер тапсыруына байланысты болмады деп танылды. ТОО «АППАК», расположенное по адресу: 050057, г. Алматы, ул. Тимирязева, 42, офисный центр «Экспо-Сити», павильон 15/109, эл.почта - umts@appak.kz, объявляет итоги долгосрочных закупок способом открытого тендера: поставка картриджей лот№1 – картридж Kyocera ТК-130, Лот№2 – картридж Kyocera ТК-160 на период 2015-2019 годы. Тендер проведен среди отечественных товаропроизводителей закупаемых товаров. Открытый тендер признан несостоявшимся, в связи представления заявок на участие в тендере менее двух потенциальных поставщиков. В связи с утерей следующих документов ТОО «Карэнергоуголь» считать недействительными: 1. Утеряна регистрационная карточка серия 0318013 №38 от 30.07.2014 г. выданное Управлением государственных доходов по Есильскому району Акмолинской области. 2. Утеряна регистрационная карточка серия 0318013 №37 от 30.07.2014 г. выданное Управлением государственных доходов по Есильскому району Акмолинской области. Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Нұр-Мүбарак университеті Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар жəне əлем тілдері университетінің профессоры, белгілі арабтанушы Дина Есенжанға жұбайы Əлихан Хамзаұлы ЕСЕНЖАНОВТЫҢ дүниеден озуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Марқұмның иманы жолдас, жаны жəннатта болсын. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы басылымның ардагері, тұрақты авторы əрі жанашыры Бекболат Əдетовке інісі АЛТАЙДЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz www.egemen.kz

7 қазан 2015 жыл

2015 ЖЫЛДЫҢ 1 ТАМЫЗЫНА «ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ ЖОЛ КАРТАСЫ-2020» БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ 3-ШІ БАҒЫТ «ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ МҰҚТАЖЫ ШЕҢБЕРІНДЕ ОҚЫТУ ЖӘНЕ ҚОНЫС АУДАРТУ АРҚЫЛЫ ЖҰМЫСҚА ОРНАЛАСУҒА ЫҚПАЛ ЖАСАУ» ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ МҰҚТАЖЫ ШЕҢБЕРІНДЕ ЕҢБЕК РЕСУРСТАРЫНЫҢ ЖҰМЫЛҒЫШТЫҒЫН АРТТЫРУ

336 ПӘТЕРЛІ 14 ҮЙДІҢ ҚҰРЫЛЫСЫ ЖОСПАРЛАНҒАН, ОЛАРДЫҢ:

8-і дербес тұрғын үйлер 6-ы көп пәтерлілер

Бағдарламаға қатысушылар мен олардың отбасыларының

мүшелері 29 үйге (141 қоныстанды

2015 жылдың 1 тамызына

8 үйдің (26 пәтер)

пәтер)

құрылысы аяқталды

2011 жылдан 2015 жылдың

Қоныс аударған азаматтардың

ішінде 454 адам 2015 жылы

олардың ішінен 186 адам

1 тамызына дейін 16,5 мың адам қоныс аударды, олардың

4 үйдің (318 пәтер) құрылысы жалғасуда

Қоныс аударған отбасыларына

жалпы санынан 260 адам еңбекке қабілетті жаста,

(71,5%) жұмысқа орналастырылды

қоныс аударуға 9,8 млн. теңге сомаға субсидия берілді

(97,5 % игерілді).

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Еуразиялық интеграция институты әзірлеген

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-54-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-69-31; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 54-31-56; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Дастан КЕНЖАЛИН.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №664 ek

Profile for Egemen

07102015  

0710201507102015

07102015  

0710201507102015

Profile for daulet
Advertisement