Page 1

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтті. Онда негізінен елдің экономика жəне əлеуметтік салаларының өзекті мəселелері қаралды.

№152 (28376) 7 ТАМЫЗ БЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Їкіметтіѕ жаѕа ќўрамына жїктелер жауапкершілік мол Динара БІТІКОВА, Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Алқалы жиынды Елбасы кіріспе сөз сөйлеп ашты. «Үкіметтің ағымдағы жылғы басты міндеттері айқындалып, шешімдер қабылданды. Бұл – биылғы Жолдауда айтылған 2050-ге дейінгі бағдарлама. Біз осы бағытта 30 өркендеген елдің қатарынан көрінуіміз керек. Барлық өңірлерді менің тапсырмам мен Үкімет басшысы аралап шықты, əкімдермен кездесті. Барлық жергілікті мəселелерді саралап берді. Мен жағынан шешілуі тиіс барлық мəселе шешілді. Бағдарламалар бекітілді, индустриялық жоспарлар бар. Дүниеде болып жатқан алмағайып ахуалдар, оның ішінде ТМД елдерінде орын алған оқиғалар аясында біз де жайбарақат отырмай, барлық мəселелерді сараптан өткізіп, қалай, не істеуіміз керектігі жайында ойлануға тиіспіз. Қазақстанға да осындай оқиғалардың қиындығы тиеді, ол қай бағытта тиеді, оның алдын алу үшін не істеу керек? (Жалғасы 2-бетте).

Ґндірісті ґѕірде ґзгерістер аз емес Кеше Елбасы жұмыс сапарымен Павлодар облысына барды. Сапар барысында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Екібастұз қаласындағы бірқатар нысандарда болып, сондай-ақ өңірдің жұртшылық өкілдерімен жəне кəсіпкерлерімен кездесулер өткізді. Сергей ГОРБУНОВ, журналист.

Мемлекет басшысының өндірісті өңірге сапары осындағы белгілі бір саланың дамуына айтарлықтай серпін беретіні бұрыннан белгілі.

Оған Екібастұз ГРЭС құрылысы мен оның энергоблоктарының іске қосылуын, сондай-ақ, Ақсу жылу электр орталығының қайта жаң ғыр тылуын мысал ретінде келтіруге болады. Павлодарда Мемлекет

басшысының қолдауымен əлемдегі ең ірі таза алюминий шығаратын электролиз зауыты салынды. Облыс орталығында республикадағы органикалық химияның жолашары болып табылатын «Нефтехим» компаниясы, LTD» ЖШС-нің өмірге келуі де Мемлекет басшысының есімімен тікелей байланысты. Павлодар өңірінен бұл сияқты мысалдарды көптеп келтіре беруге болады. Мемлекет басшысының осы

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік басќару жїйесін одан əрі жетілдіру жґніндегі шаралар туралы Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабының 5) тармақшасына сəйкес экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл жүйесін жетілдіру мақсатында қаулы етемін: 1. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (бұдан əрі – Агенттік) Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін мемлекеттік орган болып құрылсын. 2. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасының Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы): сыбайлас жемқорлық қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу жəне тергеу жөніндегі функциялары мен өкілеттіктері - жаңадан құрылған Агенттікке; экономикалық жəне қаржылық қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу жəне тергеу жөніндегі функциялары мен өкілеттіктері - Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне; 2) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі мемлекеттік қызмет саласындағы біртұтас мемлекеттік саясатты іске асыру, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі функциялары мен өкілеттіктері жаңадан құрылған Агенттікке беріле отырып, таратылсын. 3. «Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 11 наурыздағы №552 Жарлығына (Қазақстан Рес пуб ликасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., №12-13, 116-құжат; 2009 ж., №24-25, 207-құжат; 2010 ж., №51, 466-құжат, 2011 ж., №10-11, 125-құжат; №52, 710-құжат; 2012 ж., №43, 569-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін мемлекеттік органдардың тізбесінде: «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі» деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігі»;

«Қазақстан Республикасының Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы)» деген жолы алып тасталсын. 4. Қазақстан Республикасының Президенті Əкімшілігі бір ай мерзімде: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына: Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасымен бірлесіп жаңадан құрылған Агенттік туралы ереженің жобасын енгізсін; Қазақстан Республикасының Үкіметімен бірлесіп, таратылатын Қазақстан Республикасының Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің жəне Қазақстан Рес публикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің штат санын қайта бөлу жөнінде ұсыныс енгізсін; 2) осы Жарлықтан туындайтын өзге де шараларды қабылдасын. 5. Қазақстан Республикасының Үкіметі бір ай мерзімде: 1) осы Жарлықтан туындайтын, оның ішінде: Агенттіктің – сыбайлас жемқорлық қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу жəне тергеу жөніндегі өкілеттіктерін жүзеге асыратын; Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің экономикалық жəне қаржылық қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу жəне тергеу жөніндегі өкілеттіктерін жүзеге асыратын тиісті құрылымдық бөлімшелеріне құқық қорғау органы мəртебесін беретін заң жобаларын əзірлеп, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің қарауына енгізсін. 2) осы Жарлықтан туындайтын өзге де шараларды қабылдасын. 6. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жүктелсін. 7. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №883

жолғы жұмыс сапары да облыстағы «Қазақстанның вагон жасау компаниясы» ЖШС-де болып, вагондарды құрастыру өндірісіне арналған технологиялық жабдықтарды іске қосу жəне қолдану барысымен танысудан басталды. Серіктестіктің бас директоры Анатолий Герасименко кəсіпорынның өндірістік қызметі жəне жүк вагондарын шығару барысы туралы баяндап, өндірістің көп ұзамай жобалық қуатына шығатынына жəне жүк

вагондарының алуан түрлері мен модельдерін шығаруды ұлғайта түсетініне уəде берді. «Қазақстанның вагон жасау компаниясы» ЖШС-нің өндірістік қуаты 2000 жартылай вагон жəне 500 жабық вагон шығаруға жетеді. Онда 619 адам жұмыс істейді. Мұнда 2014 жылы фитингтік платформалар шығару жобасын, ал 2015 жылы цистерналар шығару жобасын жүзеге асыру жоспарланған. (Соңы 3-бетте).

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Ə.Ґ.Исекешевті Ќазаќстан Республикасыныѕ Инвестициялар жəне даму министрі ќызметіне таєайындау туралы

Əсет Өрентайұлы Исекешев Қазақстан Республикасының Инвестициялар жəне даму министрі болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №876

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Б.Т.Сўлтановты Ќазаќстан Республикасыныѕ Ќаржы министрі ќызметіне таєайындау туралы

Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов Қазақстан Республикасының Қаржы министрі болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Қаржы министрі қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №877

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Т.Б.Дїйсенованы Ќазаќстан Республикасыныѕ Денсаулыќ саќтау жəне əлеуметтік даму министрі ќызметіне таєайындау туралы

Тамара Босымбекқызы Дүйсенова Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрі болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасының Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №878

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы А.Мўхамедиўлын Ќазаќстан Республикасыныѕ Мəдениет жəне спорт министрі ќызметіне таєайындау туралы

Арыстанбек Мұхамедиұлы Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрі болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасының Мəдениет министрі қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №879

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Ќазаќстан Республикасы мемлекеттік басќару жїйесініѕ реформасы туралы Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабының 3) тармақшасына сəйкес мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту жəне оның тиімділігін арттыру, мемлекеттік аппаратты оңтайландыру жəне Қазақстан Республикасының жинақы Үкіметін қалыптастыру мақсатында қаулы етемін: 1. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі, оған Қазақстан Республикасы Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігінен – бюджеттік жоспарлау саласындағы функциялар мен өкілеттіктер беріле отырып; 2) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, оған Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінен – балық шаруашылығын дамыту, су ресурстарын басқару, ормандар, жануарлар дүниесі саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жəне іске асыру саласындағы функциялар мен өкілеттіктер беріле отырып; 3) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі, оған өнеркəсіптік қауіпсіздік, мемлекеттік материалдық резервті қалыптастыру жəне дамыту саласындағы функциялар мен өкілеттіктерді қоспағанда, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып қайта ұйымдастырылсын. 2. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі, оған: бюджеттік жоспарлау саласындағы функциялар мен өкілеттіктерді қоспағанда, Қазақстан Республикасы Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігінің; Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің; Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінен – мемлекеттік материалдық резервті қалыптастыру жəне дамыту саласындағы; Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің; Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің; Қазақстан Республикасы Бəсекелестікті қорғау агенттігінің (Монополияға қарсы агенттік); Қазақстан Республикасы Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып; 2) Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрлігі, оған: Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігінің; Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігінен – мұрағат ісі жəне құжаттама саласындағы; Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің; Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып; 3) Қазақстан Республикасының Инвестициялар жəне даму министрлігі, оған: электр энергетикасы, атом энергиясы саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жəне іске асыру саласындағы функциялар мен өкілеттіктерді қоспағанда, Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің; мұрағат ісі жəне құжаттама саласындағы функциялары мен өкілеттіктерін қоспағанда, Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігінің; (Соңы 4-бетте).

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Е.А.Досаевты Ќазаќстан Республикасыныѕ Ўлттыќ экономика министрі ќызметіне таєайындау туралы

Ерболат Асқарбекұлы Досаев Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасының Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №880

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

В.С.Школьникті Ќазаќстан Республикасыныѕ Энергетика министрі ќызметіне таєайындау туралы

Владимир Сергеевич Школьник Қазақстан Республикасының Энергетика министрі болып тағайындалсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №881

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Ќ.П.Ќожамжаровты Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттік ќызмет істері жəне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы іс-ќимыл агенттігініѕ тґраєасы ќызметіне таєайындау туралы

Қайрат Пернешұлы Қожамжаров Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы болып тағайындалсын, ол Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі – Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. №886

ХРОНИКА Мемлекет басшысының Жарлық- – Қазақстан Республикасының Өңірлік тарымен басқа жұмысқа ауысуларына даму министрі; байланысты мыналар: Владимир Карпович Божко – ҚазақСалидат Зекенқызы Қайырбекова – стан Республикасының Төтенше жағдайҚазақстан Республикасының Денсаулық лар министрі; сақтау министрі; Асқар Қуанышұлы Жұмағалиев – ҚаЖеңіс Махмұдұлы Қасымбек – Қа- зақстан Республикасы Үкіметінің мүшесі; зақстан Республикасының Көлік жəне Əлихан Мұхамедияұлы Байменов – коммуникация министрі; Қазақстан Республикасының МемлекетНұрлан Жамбылұлы Қаппаров – Қа- тік қызмет істері агенттігінің төрағасы; зақстан Республикасының Қоршаған Рашид Төлеутайұлы Түсіпбеков – Қаорта жəне су ресурстары министрі; зақстан Республикасы Экономикалық Ұзақбай Сүлейменұлы Қарабалин қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа – Қазақстан Республикасының Мұнай қарсы күрес агенттігінің (қаржы полижəне газ министрі; циясы) төрағасы қызметтерінен босаБ о л а т Б и д а х м е т ұ л ы Ж ə м і ш е в тылды.


2

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

Їкіметтіѕ жаѕа ќўрамына жїктелер жауапкершілік мол (Жалғасы. Басы 1-бетте). Бұл ретте ең негізгі мəселе – экономиканы өркендетуді жолға қоюымыз керек. Бүгінгі əңгіме осы жайында болады», деді Елбасы сөз басында. Сонымен қатар, Президент жаңа Премьердің қызметке кіріскеніне бір тоқсан өткенін, соның қорытындысы жасалатынын атап өтіп, алдағы уақытта не істелетіні талқыланып, ортақ шешім қабылданатынын да айтты. Елбасынан соң Үкімет мүшелері ағымдағы жылдың жеті айындағы елдің əлеуметтік-экономикалық даму қорытындыларын, Қазақстанның əлемдегі дамыған 30 мемлекеттің қатарына кіруін қамтамасыз ету жөніндегі шаралардың жүзеге асырылу барысын, сондай-ақ алдағы кезеңге арналған басымдығы бар міндеттердің орындалу жайын баяндады. Осы ретте алғашқы болып сөз алған Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев ел экономикасының бүгінде тұрақты өсіп келе жатқанын тілге тиек етті. Сондай-ақ, мемлекеттік бағдарламалардың тиімді жүзеге асырылуы нəтижесінде халықтың əлеуметтік жағдайы жақсарып жатқанын алға тартты. Осы ретте тұ рақты экономиканы ұстап тұру үшін мемлекет тарапынан жасалып жатқан жұмыстар ретін тізбектеді. Б.Сағынтаевтың атап өтуінше, ағымдағы жылы Үкімет қызметі негізінен «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыруға бағытталған. «Қазақстанның əлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосылуын көздейтін ұзақ мерзімді стратегиясын ескере отырып, Үкімет стратегиялық бағдарламалық құжаттарды түзетіп, бірқатар жаңа мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларды қабыл дады», деді ол. Əлемдік экономиканың баяулауы жəне геосаяси тəуекелдердің тереңдеуі аясында 2014 жылға арналған əлеуметтік-экономикалық саясаттың бірінші кезекті шараларының жол картасы бекітілген. Сондайақ, онда негізгі басымдық экономикалық өсімге жағдай жасауға бағытталған. Ең бірінші кезекте экономикалық өсімді қамтамасыз ететін жəне бизнесті қолдауға бағытталған шаралар қабылданған. Сонымен қатар, Б.Сағынтаев экономикалық өсімге Елбасы Н.Назарбаевтың бастамасымен Ұлттық қордан бөлінген 1 трлн. теңге тың серпін бергенін атап өтті. «Бүгінгі таңда экономиканың басты салаларындағы инвес тициялық жобалар айқындалды. Олардың алдын-ала сомасы 5,5 млрд. долларды құрайды. Шағын жəне орта бизнесті қолдау үшін Ұлттық қордан бөлінген алғашқы 100 млрд. теңге қазіргі уақытта кəсіпкерлердің қолына тиюде. Банктермен жалпы сомасы 70 млрд. теңгені құрайтын 327 жоба мақұлданды, олардың ішінде 318 жоба іс жүзінде қаржыландырылған, 150-ден астам өтінім қарастырылып жатыр», деді Б.Сағынтаев. Естеріңізге салсақ, үстіміздегі жылдың 14 ақпанында Президент Нұрсұлтан Назарбаев Үкіметке шағын жəне орта бизнес субъектілеріне ұзақ мерзімді несиелер ұсыну үшін Ұлттық қордан 1 трлн. теңге бөлуді тапсырған болатын. Мемлекет басшысы Ұлттық қор қаражаты есебінен бөлінген бұл несиелер бизнеске, алдымен өңдеуші өнеркəсіп құру бойынша жобаларды қаржыландыруға бөлінуі қажет екенін баса айтты. Сонымен қоса, Елбасы бюджет қаражатын тиімді пайдалануға Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Б.Сағынтаевтың тікелей өзі жауапты екенін де ескертіп өтті. Ал Премьер-Министрдің орынбасары – Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов өз баяндамасында 2014 жылдың бірінші жартыжылдығында мемлекеттік қазына 602 млрд. теңгеге толыққандығын мəлім етті. «Алты айда бюджет кі рісі өсті, бюджеттің барлық дең гейіндегі түсімдері орындалды. Мемлекеттік қазына 19 пайыз ға өсті. Бұл өсім Ұлттық қордың трансферттерін арттыру есебінен де орын алып отыр», деді Б.Сұлтанов. Оның айтуынша, өткен алты айда республикалық бюджет шығысы шамамен 4 триллион теңгеге орындалды. Игерілмеген қаражат 130 миллиард теңгені құрайды, оның 77 миллиарды республикалық бюджеттің қаржысы. Сонымен қатар,

қар жылық бақылау органдары есепті кезеңде 80 миллиард теңгенің қаржысы дұрыс игерілмегенін анықтаған. Республикалық бюджет тапшылығы 285 млрд. теңге шамасында болып, ол толығымен ішкі қарыз есебінен өтелді. Ал мемлекеттік қарыз қауіпсіз деңгейде тұр. Сонымен қатар, сыртқы көздерден тиімді қаражаттар тарту мүмкіндіктері қарастырылуда. Б.Сұлтанов бұдан əрі елімізде «көлеңкелі экономикаға» қарсы күрес жөніндегі кешенді бағдар лама аясында жұмыс жасалып жатқанын, тиісті заңнама қабылданғанын тілге тиек етті. Оның айтуынша, Қазақстан

экономикасындағы көлеңкелі сектор көлемдерін қысқарту бойынша шаралар шамамен 2 трлн. теңге тартуға мүмкіндік береді. Көлеңкелі секторды қысқарту нəтижесінде 2014-2015 жылдары экономикаға 2 трлн.-ға жуық теңге тарту жоспарланып отыр. Бюджет 100 млрд. теңгеге толығуы мүмкін. 2014 жылдың 1 шілдесінен бастап салықтық-əкімшілік етуде электронды шот-фактуралар енгізілген, бұл салық органдары бойынша көлеңкелі айналымдарды төмендетуге мүмкіндік береді. Кедендік анықтаудың қағаздық тəсілін электронды форматқа ауыстыру сыртқы экономикалық қызмет қатысушыларының уақыт

шығынын 5 есеге азайтады. Бұл бағыттағы жұмыстарды Елбасы да қолдады. «Біз сатып алуларды электронды түрге ауыстырдық жəне бұл дұрыс шешім. Бұл өз кезегінде бизнесті жүргізуді жəне шенеуніктердің қарым-қатынасын жақсартуы керек. Енді мемлекеттік сатып алулардың электронды түрде интернет арқылы өткізілуін соңына дейін жеткізу керек», деді Президент. Сөз арасында Нұрсұлтан Назарбаев «көлеңкелі экономикамен» күресті күшейтуді тапсырды. «Көлеңкелі экономика» бюджетке түсетін қаржының үлкен резерві. Сарапшылардың айтуынша, 20-30 пайыз «көлеңкелі экономикаға» тиесілі. Қазақстанда

дұрыс ұйымдастырылмаған жүз мыңдаған базар бар. Мұндағы санитарлық жағдай көңіл көншітпейді. Біздің кəсіпкерлер осы тиімді істі қолға ала алмай отыр ма? Жабық сауда орталықтарын салу керек», деді Н.Назарбаев. Мемлекет басшысы атап өткендей, əкімдер бұл үшін жер беріп, оларды еркін экономикалық аймаққа қосып, салықтардан босатуы қажет. «Еліміздегі ұйым дасты рылмаған базарларды жабу қажет. Бірақ бұндағы адамдар да зардап шекпеуі керек. Біз мұның қалай жасалып жатқанын көріп отырмыз ғой. Алматы, Шымкент, Астана қа лаларында белсенді жұмыс

жасалып жатыр. Дегенмен, олардың саны көп. Барлығы бюджеттен тыс жүргізіліп жатыр», деді Президент. Кеңейтілген отырыста Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев те баяндама жасап, өз саласындағы жұмыстардың қорытындысын хабарлады. «Екінші жарты жылдықта Индустрияландыру картасына 600 млрд. теңгеге 100-ге жуық жобаны енгізу жоспарланған. Екінші бесжылдық бағдарламасы қабылданды, Үкімет шаралар жоспарын құрып, жаңа формат бойынша жұмысты бастады», деді Ə.Исекешев. Ол сондай-ақ,

жеңіл өнеркəсіпті дамыту бойынша кешенді жоспар дайындалып жатқанын атап өтті. Оған қоса, оның айтуынша, екінші бесжылдық құрамындағы басымдықты жобалары бойынша индустриялы жобалардың инфра құрылымдық тізімі инвесторлар үшін дайындалуда. Ол – «Бəйтерек» ҰБХ, «Самұрық-Қазына» қоры бойынша бірігіп жасалып жатқан жұмыстар. Бұл тізім Дүниежүзілік, Ислам, Еуропа жəне Азия даму банктері арқылы өңделуде. Елбасы бұл ретте индустрияландыру бағдарламасы аясында іске қосылған кəсіпорындар өздерінің толық өндірістік қуатына шығуы тиістігін ескертіп өтті. Ол өз сөзінде индустрияландырудың бірінші бесжылдығы аясында жеті жүзден астам кəсіпорынның іске қосылғандығын атады. «Барлық əкімдер біз салған осы кəсіпорындар өз қуаттарын игеруін жіті бақылауға алулары керек. Əр жерден шағын жəне орта бизнестен экономикаға пайдасын тигізетіндей жағдай жасалуы тиіс», деді Н.Назарбаев. Президент əлемдік экономикада тұрақсыздық орын алып отырғанын, əрі біраз уақыт оның сақталуы мүмкін екендігін де баса айтты. «Сондықтан əрбір мекеме, шағын бизнес, жақында іске қосылған зауыт пен фабрика жұмыс істеулері қажет. Кейбіреулері 50 пайызға, 30 пайызға дейінгі өзінің қуатына жеткен жоқ. Солардың əрқайсысы, əр облыста резервте тұруы керек», деді Мемлекет басшысы. Ə.Исекешев өзінің есебінде мемлекеттік энергетикалық реестрдің құрылуы туралы да мəлімдеген болатын. Онда электр қуатын тұтынатын ірі қолданушылар кірген. «Бүгінгі таңда 11 мың тұтынушы енгізілді. Олар энергоаудит жүргізуге, энергия үнемдеудің бесжылдық бағдарламасын əзірлеуге міндетті. Еліміздің энер гети калық ресурстарының 40 пайызын тұтынатын 50 өнеркəсіп кəсіпорнына баса назар аудардық. Олар бойынша жеке жұмыс жүргізіледі», деді ол. Ə.Исекешевтің айтуынша, Қазақстанда тұтынылатын электр энергиясының 70 пайызы өнеркəсіп секторына тиесілі. «Мəселен, еліміздегі барлық энергия ресурстарының 12 пайызын халық, 5 пайызын көлік тұтынса, 50 ірі кəсіпорынға 40 пайыз энергия кетеді. Біз олармен бірлесіп жұмыс істеудеміз», деді Ə.Исекешев. (Жалғасы 3-бетте).

МЕМЛЕКЕТ БАСШЫСЫ НҰРСҰЛТАН НАЗАРБАЕВТЫҢ 2014 ЖЫЛҒЫ 6 ТАМЫЗДАҒЫ ҮКІМЕТТІҢ КЕҢЕЙТІЛГЕН ОТЫРЫСЫНДАҒЫ ТАПСЫРМАЛАРЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫ ДАМЫТУДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ:

ЖАҢА ЖАҒДАЙЛАРДАҒЫ ЭКОНОМИКА ЖҰМЫСЫ: - үстіміздегі жылдың желтоқсанына дейін ЭЫДҰ-мен ықпалдастықтың елдік бағдарламасын қабылдау; - Біртұтас экономикалық кеңестік шеңберінде, болашақта Еуразиялық экономикалық одақ жағдайында ресейлік жəне беларустік өңірлермен сауда өкілдіктерін құру; - экспортты əртараптандыру үшін көлік маршруттарын дамыту бағытында «Қорғас Шығыс қақпасы» АЭА-да «құрғақ порт» құрылысын аяқтау қажет; - Парсы шығанағы мен Тынық мұхиты жағалаулары елдерінде бос қоймалар құрылысы мүмкіндіктерін қарастыру; - 1 қыркүйекке дейін Ұлттық қордан 500 миллиард теңге мөлшерінде 2015 жылы транштың екінші бөлігін инвестициялау бойынша нақты ұсыныстар енгізу.

- экономиканың базалық салалары – мұнай-газ жəне кен металлургиясында оң өсу қарқынын қамтамасыз ету; - жаңа кен орындарын барлау жəне жұмыс істеп тұрған қуаттарды жаңғырту бойынша кең ауқымды жұмыстарды бастау; - жыл соңына дейін 2020 жылға дейін қызмет көрсету саласын дамытудың кешенді бағдарламасын əзірлеп, қабылдау; - өңдеуге салмақ сала отырып агроөнеркəсіп кешені саласын дамыту, мемлекеттік субсидияларды озық агротехнологиялар енгізіп, қажетті дақылдар өсіретін тауар өндірушілерге ғана бөлу; - ауылшаруашылық кооперациясын ынталандыратын заң жобасын əзірлеу.

ЖЕКЕ БАСТАМАШЫЛЫҚТЫ ДАМЫТУ

- үстіміздегі жылдың желтоқсанына дейін Үкімет Бизнесті дамыту мен қолдаудың бірегей бағдарламасын бекітуі тиіс; - шағын жəне орта бизнес субъектілерінің 2014 жылдың 1 қазанындағы жағдайға қатысты айыппұлдары мен өсімпұлдарына салықтық амнистияны жүзеге асыру; - жекешелендірудің жəне «Халықтық ІРО»-ның «екінші толқынын» жүргізу.

ҚАРЖЫ СЕКТОРЫ

- екінші деңгейлі банктерді проблемалы несиелерден арылту.

ӨҢІРЛІК САЯСАТ

- Өңірлерді дамытудың бірегей бағдарламасы шеңберінде жыл сайын бес жүз миллиард теңге шамасында, яғни Ұлттық қордан бөлінетін қаржының жартысына жуығын экономиканы дамытуға шоғырландыру жоспарланып отыр.

КƏСІПТІК БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІ МАМАНДАРЫН ДАЙЫНДАУ:

МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ТИІМДІ ЖҮЙЕСІН ҚҰРУ:

- колледж оқушыларының міндетті түрде өндірістік тəжірибеден өтуін қарастыратын дуалдық оқыту туралы норманың заңды түрде енуін қамтамасыз ету.

- шешімдер қабылдау орталығын министрліктер мен өңірлер деңгейіне ауыстыра отырып ықшам Үкімет құру; - министрліктердегі комитеттер санын оңтайландыру.


3

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

Əкімдер атќарар міндет кґп Мемлекет басшысы облыстардың əкімдерімен ке ңес өткізді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Кеңес барысында əкімдер Қазақстан Президентіне өңір лерін дегі əлеуметтік-экономи ка лық ахуал мен өздері атқарып жатқан жұмыстар туралы баяндады. Мемлекет басшысы өңірлік дең гейде ше шімін табуға тиіс бірқатар өзекті мəселелерді айқындап берді. Қазақстан Пре зиденті жиын-терін науқанына, сондай-ақ жылу беру маусымына жан-жақты дайындық жүргізуді тапсырды.

Їкіметтіѕ жаѕа ќўрамына жїктелер жауапкершілік мол (Жалғасы. Басы 1-2-беттерде). Осы ретте Елбасы əрбір өнеркəсіп кəсіпорнымен өндірісті жаңғырту жəне электр энергиясын үнемдеуге бағытталған жұмыстарды жүргізу қажеттігін баса айтты. «Бізде электр энергиясы тариф тері тым арзан. Сондықтан да өнеркəсіп кəсіпорындары үнемдеу туралы ойланбайды да», деді Н.Назарбаев. Мемлекет басшы сының сөзіне қарағанда, бұл кəсіп орындар əлі күнге дейін ескі құралжабдықтарымен жұмыс істеуде. Ал олар электр энер гия сын үнемдемейді. «Егер қарай тын болсақ, əлемдік стандарт тар деңгейінде жұмыс істейтін облыстар бар. Біз бұған көңіл аудармай келдік. Егер əр кəсіпорынмен жұмыс жасайтын болсақ, егер электр энергиясы осылай қолданылатын болса, демек оның өнімі бəсекеге қабілетсіз, ешкімге керек емес. Бізде Еуропалық банктің бағдарламасы бар. Кəсіпорындар тауарды шығарып қана қоймай, оларға құрал-жабдықтарын жаңартуға көмектесуі керек», деді Н.Назарбаев. Үкіметтің кеңейтілген отырысында Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев та баяндама жасады. «Ағымдағы жылы əлемдік экономиканың дамуы біркел кі болмады, Қазақстан экономикасы осы жағдайда дамыды. Бір жағынан, ағымдағы жыл дың бірінші тоқсанында Еуро одақ экономикасының 1,4 пайыз ға өсуі аясында дамыған елдерде экономикалық белсен ділік байқалды», деді ол. Министрдің айтуынша, екінші жағынан, Украинада жалғасып жатқан дағдарыс пен бірін ші жартыжылдықтың қорытындылары бойынша Ресей экономикасындағы өсімнің 1 пайызға дейін баяулауы қазақстандық өнімдерге деген сұранысқа теріс ықпалын тигізуде. Мəселен, ағымдағы жылдың қаңтар-мамыр айларында тауарларды Ресейге экспорттау 21,7 жəне Украинаға экспорттау 31,1 пайызға төмендеген. Бұл ретте Қазақстанның ағымдағы жылдың 6 айы ішіндегі ІЖӨ өсімі 3,9 пайызды құраған. Сонымен қатар, жарты жылдықтың қорытындысы бойынша өнеркəсіптегі өндірістің 0,4 пайызға төмендегені байқалады. Мұнай өндіру 1,6 пайызға, түсті металл өндіру 13,5 пайызға азайған. Бұл ең алдымен Қашағандағы мұнайды өндіруді кейінге шегерумен, Теңізшевройлдағы жоспарлы жөндеу жұмыстарын жүргізумен, сонымен қатар, Жезқазған мыс балқыту зауытының жабылуымен байланысты. Сондай-ақ, биыл қара металлургия саласындағы көрсеткіш 12,9 пайызға артып отыр. «Нақтырақ айтсақ, құрыш өндіру 300 мың тоннаға артып, 1905 мың тоннаға жетті, құрылыс материалдарының өндірісі 8,1 пайызға, түсті металл кендерін

өндіру 7,2 пайызға артты», деді министр. ІЖӨ-нің артуы ішкі сұ раныстың арқасында қамтамасыз етілген, оның ішінде инвести циялық белсенділік артқан. Нəтижесінде, негізгі капиталға құйылатын инвестиция 5,3 пайызға артыпты. Экономиканың негізгі салаларын қолдау мақсатында «Арсе лор Миттал» АҚ, «CNPC» АҚ, «Қа зақстан алюминийі» АҚ-қа теміржол көліктері арқылы жүктерді тасымалау тарифтерінің уақытша төмендетілген коэффициенттерін ұсыну тетігі енгізілген. Кен өндірудің ауыр жағдайы мен тиімділігі төмен Жезқазған аймағындағы «Қазақмыс» жəне Маңғыстаудағы «Қаражанбас» кен орындары үшін Үкімет алғаш рет пайдалы қазбаларды өндіру салығын төмендетілген мөлшерлемемен бекіткен. Ал Қазақстанның халықаралық резервтері 104 млрд. доллардан асып түсті. Сонымен қатар, жалпы халықаралық резервтер 27,7 млрд. долларды, ал Ұлттық қордың активі 76,3 млрд. АҚШ долларын құраған. Ресейге қарсы санкциялар жалғаса беретін болса, əрі Украинадағы жағдай ушығатын болса деген болжаммен Қазақстан қабылданатын шаралар жоспарын əзірледі. Оны 2014 жылдың қыркүйегінде іске қосуға дайын, деді Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі. «Жұмыстың негізгі бағыттарының бірі – Еуразиялық экономикалық одақтағы жағдайларға экономика мен бизнестің бейімделу шараларын əзірлеу жəне жүзеге асыру. Əлемдік экономиканың қатерлерінің артып келе жатқандығын ескере отырып, министрлік бүгінде жүйелі түрде ішкі жəне сыртқы экономикалық көрсеткіштерге, олардың экономикаға əсеріне мониторинг жасайды», деді Е.Досаев. Осы ретте Мемлекет басшысы əлемдік экономиканың бүгінгі жағдайы мен ТМД кеңістігіндегі жағдайларға тоқтала келе, олардың өңірлік қана емес, жаһандық сипатқа ие екенін, оған Қазақстан да мұқият назар аударуы керектігін тағы бір атап өтті. «Əрбір басшы, мейлі ол жергілікті жерде болсын, мейлі орталық органда болсын, енді не істеу керектігін мұқият білуі керек. Ал алдағы уақытта Үкіметтің экономикалық саясаты бүгінгі тап болған тəуекелдерді шешуге негізделуі тиіс. Сондықтан да біз бүгін ең алдымен ағымдағы экономикалық саясатты саралап, жаңа жағдайларды ескере келе, жаңа шараларды қабылдауға тиіспіз», деді Н.Назарбаев. Кеңейтілген отырыста бұдан соң сөз алған Премьер-Министрдің орынбасары Гүлшара Əбдіхалықова «Қазақстан-2050» Стратегиясында адами капиталды дамыту бойынша Елбасы белгілеп берген міндеттерге сəйкес, Үкімет əлеуметтік саланы жетілдіру шараларын жүргізіп

жатқанына тоқталды. Оның айтуынша, өткен жарты жылдықпен салыстырғанда, елімізде оң демографиялық өзгеріс байқалып отыр. Адамдардың өлім-жітімі 8,7 пайызға азайған. Халықтың табиғи өсімі 5 пайызды құрайды. Өмір сүрудің күтілетін ұзақтығы 69,6 жастан 70,5 жасқа дейін өскен. Ал халық саны 17 миллионнан 17 миллион 265 мыңға дейін көбейген. Г.Əбдіхалықова халықтың əлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында Үкімет тарапынан жасалып жатқан жұмыстарды тізбектей келе, көшіқон мəселесіне де тоқталды. «Жыл басынан бері елімізге 7 мың отбасы немесе 135 мың оралман көшіп келді. Оларға «Жол картасы» бағдарламасы аясында жағдай жасап жатырмыз. Қазіргі күні жұмысқа орналастыру мəселелері шешілуде. Күзде Парламенттің сессиясына жаңа заң ұсынып, олардың жағдайын көтере түсеміз», деді Г.Əбдіхалықова. Вице-премьердің баяндамасын тыңдаған Мем лекет басшысы Үкіметке оралмандардың жағдайын жақсарту үшін бірқатар тапсырмалар берді. «Қандастарымызға жол ашуымыз керек. Қазақтың жері кең. Орналасамын деген жерін өзі таңдасын. Оңтүстікте халықтың тығыздығын, ал солтүстікте аздығын да ескеру қажет. Келген жастар өз болашағын жасау үшін мүмкіндіктерді пайдалануы тиіс. Осы орайда Үкімет барлық жағынан қолдау білдіруі керек», деді Н.Назарбаев. Отырыс барысында «Самұрық-Қазына» Ұлттық əл-ауқат қорының басқарма төрағасы Өмірзақ Шөкеев те сөйледі. Ол өз баяндамасында «СамұрықҚазына» қорына кіретін топтың капитал құны 2010 жылғы 36 млрд. доллардан қазіргі күні 48,7 млрд. долларға немесе 26 пайызға артқанын мəлімдеді. «Қорға қатысты республикалық бюджеттен қаржыландыру көрсеткіші жыл сайын төмендеп келеді. Егер 2010 жылы бұл 106 миллиард теңге болса, қазір 73 миллиард теңгені құрап отыр. Сонымен қатар, аталған қаражат негізінен Үкіметтің тапсырмасына сəйкес, тек экономиканың басымдықты салаларына, сондайақ əлеуметтік бағдарланған жобаларға бағытталады», деді Ө. Шөкеев. Оның айтуынша, қорға тиесілі сыртқы қарыз шамасы да біраз төмендеген. «Бұл бағытта қатаң саясат ұстану арқасында біз директорлар кеңесі ұсынған дəлізден шыққан емеспіз. Жалпы, тиімді сыртқы қарыздың қазіргі көрсеткіші 14 миллион долларға жетті. Бұл əлеуетті біз кез келген уақытта қажет болатын жаңа инвестициялық жобаға жұмсай аламыз», деді Ө.Шөкеев. Үкіметтің кеңейтілген отырысындағы баяндамашылар тізімін «Бəйтерек» Ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасы Қуандық Бишімбаев түйіндеді. «Осыдан бір жыл бұрын

Сіздің Жарлығыңызға сəйкес «Бəйтерек» Ұлттық басқарушы холдингі құрылған болатын. Сіз дің тапсырмаңызға сəйкес жұ мысымыздың басында біз өзіміз үшін үш негізгі міндетті айқындадық. Біріншіден, даму институттарының тиімділігі мен ашықтығын арттыру. Екіншіден, даму институттарының инвестициялау мен несие беру қызметін белсенді ету. Үшіншіден, экономиканың негізгі басым секторларына отандық жəне шетелдік инвестицияларды барынша тарту», деді ол Елбасы алдында баяндаған есебінде. Қ.Бишімбаевтың айтуынша, бір жыл ішінде бұл мақсаттар жүйелі орындалған. Атқарылған жұмыстар нəтижелі. Мəселен, осы айда Азия даму банкі қазақстандық шағын жəне орта бизнеске 150 млн. АҚШ долларын бөлмек. Азия банкі желісі бойынша 2015 жылға дейін шағын жəне орта бизнеске 200 млн. АҚШ долларын тарту туралы келіссөз жүргізіліп жатыр. Сонымен қатар, холдинг Бүкілəлемдік, Еуропа банкі, Еуропалық инвестициялық банкпен шағын жəне орта бизнеске, индустрияландырудың екінші бесжылдығына 300 млн. АҚШ доллары көлемінде инвестиция құю мəселесін қарастырып жатыр. Осы ретте Елбасы бұл шағын жəне орта бизнесті дамыту мақсатында жасалып жатқан үлкен қамқорлық екенін айтып, басқа елдерде мұндай қамқорлық жоқ екенін, сондықтан осының бəрін дұрыс түсініп, мұны тиімді пайдалану керектігін ескертті. Үкімет мүшелерінің есебінен кейін Мемлекет басшысы кеңейтілген отырысты қорытындылады. «Біз еліміздің əр саласын басқаратын Үкімет мүшелерінің есебін тыңдадық. Өздеріңіз көріп отырғандай, жұмыс істеліп жатыр. Жұмыстың барлығының қиын жағдайға қарамастан, істеліп жатқанына оң баға беруге болады. Соңғы кезде Үкіметтің жұмысы бірқалыпты жүйеге түсті, тездетілді деп ойлаймын. Шешімдер де өз мезгілінде, дер уақытында қабылданып жатады. Барлық салалар бойынша нақты жұмыстар қолға алынуда. Яғни бүгін еліміздің əр саласында еңбек ететін Үкімет мүшелерінің баяндамаларынан аңғарғанымыз, бұл жұмыстар Қазақстанның əлемнің 30 дамыған елінің қатарына қосылуына бағдар болатын «Қазақстан-2050» Стратегиясында көзделген міндеттерді жүзеге асыру бағыты бойынша жүзеге асырылуда. Төңіректегі жағдай оңай емес. Жаңағы берген есептерден көріп отырсыздар, экономиканың жағдайы да дүниежүзіндегі конъюнктураға біздің сыртқа шығаратын шикізат бағаларының тө мендеуіне байланысты мемлекеттің қазынасына түсетін ақшаның да төмендеуі орын алады. (Жалғасы 4-бетте).

Ґндірісті ґѕірде ґзгерістер аз емес

Нұрсұлтан Назарбаев өндірістік цехтарды аралап көріп, кəсіпорын жұмысшыларымен əңгімелесті. Бұдан соң Мемлекет басшысы Екібастұздағы «Проммаш комплект» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде болды. Мұнда Елбасы өндірістік корпустарды аралап, доңғалақтар мен жол ауыстырушы өнімдер өндірісінің технологиялық үдерісімен танысты. Мемлекет басшысына сондайақ, теміржол белтемірлері мен дөңгелек жұптарын, рельстік

Пре зи денті жаңа өндірістерге жастардың келуі қажеттігін де ерекше атап өтті. – Мұнда жастар жаңа мамандық алады, жұмысқа орналасады, осының бəрі түпкі нəтижеде елдің жəне халықтың игілігі үшін жасалуда, – деді Мемлекет басшысы бұл орайда. «Проммашкомплект» ЖШС 2012 жылы құрылған, ол теміржол жабдықтары мен құрамдауыш тарының өндірісімен айналысады. Өндірістік қуаты жол ауыстырғыштың – 1000, қосалқы жиынтықтың – 2 000, крестовиналардың – 1000, теміржол доңға-

саксофон жəне халық əні) бойынша қызмет ұсынады. Сондай-ақ, онда мүмкіндігі шектеулі балалар үшін инклюзивтік білім беру саласындағы əлеуметтік жəне білім жобалары жүзеге асырылады. Осы орайда мына бір жайтты айта кету қажет. Осыдан бірнеше жыл бұрын қаланың даңқты кеншісі, Социалистік Еңбек Ері Станислав Куржей осындай музыкалық білім беретін мекеменің қажеттігін айтып, Мемлекет басшысына өтініш білдірген болатын. Нұрсұлтан Əбішұлы ол өтінішті қолдап, ақыры 2013 жылы осы музыка мектебі өмірге келді.

байланыстардың пластикалық элементтерін, темір-бетон діңгектер құрау өндірісін ұйымдастыру жөніндегі жобалардың жүзеге асырылу барысы туралы баяндалды. Мемлекет басшысы Павлодар вагон жасау кəсіпорнының жұмысын қамтамасыз ететін «Проммашкомплект» ЖШС өнімдері сұранысқа ие екенін атап өтті. Сонымен бірге, Нұрсұлтан Назарбаев Павлодар облысы дамыған энергетикалық саласы бар қуатты индустриялық өңір болып саналатынына назар аударды жəне өңір экономикасының монобағдарлылығын өзгертетін жаңа индустриялық нысандар салудың қажеттігін айтты. Сондай-ақ Қазақстан

лағының 48 200 данасын құрайды. Келесі кезекте Нұрсұлтан Əбішұлы Екібастұз қаласындағы М.Глинка атындағы балалардың музыкалық мектебінде болды. Қазақстан Президентіне мұнда музыкалық кəсіптік білім беруді ұйымдастыру үдерістері туралы баяндалды. Мемлекет басшысы жас музыканттардың шығармашылығымен танысып, музыкалық аудиториялар мен залдарды аралап көрді. Қазіргі уақытта 680 бала оқитын М.Глинка атындағы балалардың музыкалық мектебі қосымша білім саласында 13 мамандық (домбыра, қобыз, фортепиано, скрипка, баян, аккордеон, флейта, гитара, домра, прима, шертер, қылқобыз,

Екібастұздық жасөспірімдер Президенттің өздеріне осындай сыйлық жасағанына дəн риза. Оның сыртында қалада музыкаға əуестердің көптігі сондай, 13 жастан асқан балаларға, сонымен бірге, ересектер үшін де кешкі бөлім ашу жоспарланып отыр. Осымен Мемлекет басшысы өзінің Екібастұз қаласындағы жұмыс сапарын аяқтап, кеше кешкісін Павлодар қаласына аттанды. Бүгін мұнда Елбасының жұмыс сапары одан əрі жалғасатын болады.

(Соңы. Басы 1-бетте).

Павлодар облысы. ----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.


4

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

Їкіметтіѕ жаѕа ќўрамына жїктелер жауапкершілік мол (Жалғасы. Басы 1-3-беттерде). Сондықтан, халық мұны біліп отыруы керек. Əлеуметтік жағдайды төмендетпеуге мемлекет барлық жағдайды жасап, қарастырып отыратын болады. Дегенмен де, əр жерлерде ақшаны ысырапсыз, бекерге жұмсамай, оны үнемдеудің жағдайын ойлау керек. Тиімді пайдалану мəселесі қазір айрықша назарда. Əр мекеменің дұрыс жұмыс істеуі, өз міндетін орындауы – осының барлығы мемлекеттің, Үкімет мүшелерінің алдында тұрған міндет болуы керек», деді Мемлекет басшысы. Осылай дей келе, Нұрсұлтан Əбішұлы қазіргі қалыптасып отырған жағдайларға байланысты Үкімет алдында жаңа міндеттер тұрғандығына тоқталды. «Олар 7 түрлі бағыт бойынша жүзеге асуы тиіс. Біріншіден, 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт іс жүзіне асатын болады. Біз Қазақстанның Бүкілəлемдік сау да ұйымына кіруінің соңғы кезеңінде тұрмыз. Биылғы жылдың желтоқсан айына дейін Экономикалық əріптестік жəне даму ұйымымен ынтымақтастық орнату туралы елдік бағдарлама қабылданатын болады. Жаңа интеграциялық жағдайға сəйкес, біздің экономикамызды əрта раптандыру бағытындағы жұмыстарды одан əрі тереңдетіп, жалғастыра беруіміз керек. Бұл орайда, Ресей жəне Беларусь елдеріндегі өңірлермен белсенді жұмыстар жүргізудің жəне олардың қажет етілетін жерлерінде сауда өкілдіктерін ашудың уақыты келді», деді Елбасы. Мемлекет басшысы экспортты əртараптандыру үшін қажетті маңызды бағыт ретінде көлік маршруттарын дамытуды атады. Бұл ретте, Н. Назарбаев «Қорғас – Шығыс Қақпасы» арнайы экономикалық аймағы «құрғақ порты» құрылысын аяқтаудың жəне Ақтау мен Құрықта теңіз порттары инфрақұрылымдарын құру мен дамудың өзектілігіне айрықша тоқталды. «Мəселен, Ақтау мен Құрықтағы теңіз порттары – бұл өте маңызды порттар», деді Елбасы өз сөзінде. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Парсы шығанағы мен Тынық мұхиты жағалауы елдерінде бос қоймалар құрылысын бастаудың мүмкіндігін қарастыру мəселесін де назарға алды. Отырыс барысында Н.Назарбаев 2014-2015 жылдар аралығында экономиканы дамытуға жаңаша серпін беру үшін Ұлттық қордан 1 триллион теңге бөлу туралы шешім қабылданғанын тілге тиек етті. Олардың ішінде шағын жəне орта бизнесті несиелендіруді қолдау мақсатына 100 миллиард теңге қарастырылған. «Бұл ақшаны біз, өзімізде артық ақша болғасын бөліп отырған жоқпыз. Бұл нарықта осындай конъюнктура жəне қазіргідей дағдарыс жағдайы орын алғаннан кейін қолға алынып отырған үдеріс. Яғни біз бұл қаржыны елдің экономикасының дамуы тежелмеуін көздегендіктен бөліп отырмыз. Бұл – маңызды міндет. Мəселен, банктік секторды сауықтыру үшін 250 миллиард теңге бөлініп отыр. Егер, екінші деңгейдегі банктер жақсы жұмыс істемесе, экономика да дұрыс жұмыс істемейді. Ал индустриялық жəне инновациялық дамуды жүзеге асыруға да 250 миллиард теңге бөлінді. Мəселен, 3 айдың ішінде шағын жəне орта бизнестің жалпы сомасы 78 миллиард теңге болатын жобалары мақұлданды. Жалпы алғанда, жобаларды қаржыландыру 47 миллиард теңгені құрап отыр. Бұл жақсы бастама, бірақ, əлі де жеткіліксіз. Мəселен, «Бəйтерек» холдингі индустриялық жобаларға бағытталған 150 миллиард теңгені бөлуді созып отыр», деді Мемлекет басшысы. Осылай дей келе, Президент холдинг басшысы Қуандық Бишімбаевтан: «Бəрі дұрыс деп едің. Мұны қалай түсінуге болады?», деп сұрады. Өз кезегінде Қ.Бишімбаев: «Біз əлі 150 миллиард теңгені алған жоқпыз. Қыркүйек айында алатын боламыз», деп жауап берді. «Ал, онда сен əлі алмасаң, бұл жақта сын айтылып жатыр. Міне, шенеуніктер көп болғанда, осылай жұмыс істейді. Маған «150

миллиард теңгені əлі бөліп, таратпай жатыр» деген ақпарат берілді. Ал сен ол қаржыны əлі алмаған да екенсің. Бұл жағдайда, сені қалай сынауға болады?», деді Мемлекет басшысы. Бұдан кейін Елбасы күн сайын бөлінген қандай да бір қаржы өзінің тиісті жеріне бармаса, онда елдің экономикалық ырғағы төмендейтінін атап өтті. Мемлекет басшысы халықаралық институттармен арада жалпы сомасы 7 миллиард долларға жуық келісімшарттарға қол жет кізілгенін айта келе, 1 қыркүйекке дейін 2015 жылы Ұлттық қордан бөлінген 500 миллиард теңге транштың екінші бөлігін инвестициялауға қатысты нақтылы ұсыныстар енгізуді тапсырды. Екінші кезекте Мемлекет басшысы экономиканы əртараптандыру Үкіметтің басымдыққа ие жұмысы болып табылатынын атап өтті. «2015-2019 жылдар аралығын көздейтін Индустриялық-инновациялық мемлекеттік бағдарлама əзірленді жəне оны бекіттім. Онда екінші бесжылдықтағы өнеркəсіптің басымдыққа ие салалары айқындалған. Биылғы жылы экономиканың мұнай-газ жəне тау-кен метал лургиясы сынды негізгі салаларындағы оң өсім қарқынын қамтамасыз етудің маңызы зор. Бұл ретте, компаниялардың экспортқа шығуларына, тасымалдау үдерістеріне қолдау көрсету керек. Жаңа кен орындарына барлау жүргізу жəне қазіргі таңда жұмыс істеп тұрған кен орындарын жаңғырту бағытында ауқымды жұмыстарды бастауымыз керек. Себебі, шетелдік геологтардың жүргізген зерттеулеріне сүйеніп айтар болсақ, Қазақстан өзіндегі газды, сұйық, қатты мине ралдарының қорын еселеп молайту мүмкіндігіне ие», деді Президент. Нұрсұлтан Назарбаев сондайақ, қазіргі таңда экономика дамуының негізгі көзі қызмет көрсету саласы болып отырғанына тоқталды. Мəселен, бүгінде қызмет көрсету саласының ІЖӨ-дегі көрсеткіші 53 пайызға жеткен екен. «Яғни қызмет көрсетудің бəсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша нақтылы іс-шаралар жүзеге асырылатын елдерде еңбек өнімділігі де арта түседі. Ал біз əлі күнге дейін бұл секторды өзіміздің назарымыздан тыс қалдырып келеміз. Мəселен, туризм саласында ашылған бір жұмыс орны өзінің артынан, мəселен, жеңіл, тамақ өнеркəсібі салаларында жəне көлік салаларында қосымша жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік беретін болады. Бұл орайда, мен Үкіметке жылдың аяғына дейін 2020 жылға дейін қызмет көрсету саласын дамытуға байланысты кешенді бағдарламаны əзірлеп, қабылдауды тапсырамын», деді өз сөзінде Елбасы. Қазақстан Президенті отырыс барысында агроөнеркəсіп саласына қатысты жұмыстарға да тоқталып өтті. 2 жыл қатарынан «Агробизнес-2020» бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. Ендігі кезекте бұл саладағы барлық шешімдер, оның ішінде қаржыландыру мəселесіне қатысты шешімдер қабылданды. Агроөнеркəсіп кешені саласында ауыл шаруашылығы саласы өнімдерін өндіру, қайта өңдеу мəселесі айрықша назарды қажет етіп отыр. Біз бұл мəселені əрбір осындай отырыстар сайын айтып келеміз. Бұл, ең алдымен азықтүлікпен қамтамасыз ету үшін, ауылшаруашылық өнімдерінің бағасын арттыру үшін қажет. Қазіргі таңда барлық отандық ауылшаруашылық өнімдерінің əрі қарайғы қайта өңдеу үдерісіне жартысынан азы ғана барады екен. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы өндірістік қуат орташа есеппен алғанда 30 пайызға ғана орындалып отырғанын тілге тиек ете келе, бұл бағыттағы кейбір жұмыстарға көңілі толмайтынын жеткізді. «Бұған не себеп? Шикізаттың жетіспеушілігі ме, əлде жұмыстың дұрыс жолға қойылмауы ма? Онда біз не үшін жаңа өнеркəсіп орындарын саламыз? Біз ең алдымен, қазіргі қолда бар өнеркəсіптердің тетігін дұрыс іске қосуымыз керек. Ол үшін осындай мəселелердің шешілуін жылдамдатуымыз керек. Себебі, біз өз қолымызбен ауылшаруашылық өнімдерінің қайта өңделуін тежеп отырған жайымыз бар. Мəселен, бізде еттің

30 пайызы, ал сүттің 40 пайызы ғана қайта өңдеуден өтеді екен. Ал көкөніс пен жемістің тек 4 пайыздан астамы ғана. Демек, бізге осындай мəселелерді тез арада шешу керек. Бұл ретте, əкімдіктер де ауқымды жұмыстар атқаруы тиіс. Мен осы мəселелердің тез арада шешілуін жəне оның оң нəтижесін күтетін боламын», деді Елбасы. Президент 2016 жылға қарай, ірі қара мал етінің экспортын 60 мың тоннаға дейін жеткізу көзделіп отырғанын жеткізді. «Ол үшін біз шетелден көп ірі қара мал сатып алдық. Фермалар құрдық. Оларға қажетті жем-шөп орындарын дайындадық. Мəселен, биылғы жылы ет экспортының көлемін 10 мың тоннаға жеткізуді көздеп отырмыз. Алдағы уақытта осы бағыттағы жұмыстарды жалғастыра беруіміз керек», деді Елбасы. Президент Үкіметтің ауылшаруашылық тауарларын өндірушілерге субсидия беру тетіктерін өзгертуі қажеттігіне де назар аударды. Мемлекет басшысының атап өтуінше, жыл сайын мемлекеттен ауыл шаруашылығы саласына бөлінетін субсидия көлемі артып келеді. Мəселен, соңғы бес жылдың ішінде ғана субсидия көлемі екі есеге артқан.«Ал нəтижесі қандай? Алдыңғы қатарлы технологиялар енгізіп, сұра нысқа ие ауылшаруашылық өнімдерін өндіретін тауар өндірушілер ғана субсидия алатындығын бірнеше мəрте айттым. Сондықтан тағы бір мəрте Үкіметке ауылшаруашылық тауарларын өндірушілерге субсидия беру тетіктерін өзгертуді тапсырамын», деді Елбасы. Сондай-ақ, Президент ауылшаруашылық кооперациясына қатысты арнайы заң жобасын əзірлеу қажеттігін жеткізді. Елбасы кеңейтілген отырыс барысында бизнесті жүргізу жағдайын жақсарту үшін бірқатар заңдық өзгерістер енгізілгенін, олар өз кезегінде жер учаскелерін рəсімдеу процедураларын, кəсіпорындарды тіркеуді, кедендік электронды декларацияны енгізуді, лицензияны беруді автоматтандыруды жеңілдетуді қарастыратынын атап өтті. «Мемлекет тарапынан соңғы жылдары көп жұмыстар атқарылды. Алдағы уақытта біз бизнесте оң үдерістің байқалуын жəне оның тарапынан қайтарымның болуын күтуге құқылымыз. Бұл ретте, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы бұдан да тиімді жұмыстар атқарады деген үміттеміз», деді Н. Назарбаев. Президент биылғы жылдың желтоқсан айына дейін Үкімет бизнесті қолдау мен дамытуға байланысты бірыңғай бағдарламаны бекіту қажеттігіне назар аударды. Сондай-ақ, Н. Назарбаев Үкіметке 2014 жылдың 1 қазанындағы жағдайға сəйкес, шағын жəне орта бизнес субъектілерінің айыппұлдары мен өсімдерін салықтық амнистиялауды тапсырды. «Бұған қоса, мемлекеттің экономикаға қатысуын қысқарту қажет. Мəселен, «Халықтық IPO» мен жекешелендірудің екінші толқынын жүргізуге қатысты бағдарламалар «өлі нүктеден» қозғалды. Жеке меншік секторды дамыту жəне жаңа иелердің пайда болуы үшін жаңа мүмкіндіктер ашылуда. Үкімет бұл орайда, жекешелендірудің ашық, айқын үдерісін белсенді түрде жүргізуі керек», деді Елбасы. Н.Назарбаев өз кезегінде экономиканың бұдан əрі дамуы тиімді қаржылық секторсыз мүмкін еместігін де естен шығармады. Отырыс барысында Елбасы жоғары оқу орындарында білім алу үшін мемлекеттің оқу гранттарына бюджет қоржынынан ауқымды қаржы бөліп отырғанын, алайда, кейбір оқу орындарының сапасыз білім беруіне байланысты түлектердің жұмыс таба алмай қиналып қалатынын атап өтті. «Кəсіби білім беру жүйесінде мамандарды дайындаудың құры лымы мен сапасы еңбек нарығының талаптарына жауап бере алмайды», деді Н.Назарбаев. Бұл орайда, Президент осы бағыттағы жұмыстарды одан əрі жүйелі жүргізуді, колледж оқушыларының өндірістік тəжірибеден міндетті түрде өтуін қамтамасыз ететін дуалды білім беруге қатысты заңдық нормаларды қамтамасыз етуді тапсырды. (Соңы 5-бетте).

Ќазаќстан Республикасы мемлекеттік басќару жїйесініѕ реформасы туралы (Соңы. Басы 1-бетте). Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінен – өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы; Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің; Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып; 4) Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі, оған: Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлігінің; Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінен – электр энергетикасы, атом энергиясы саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жəне іске асыру саласындағы; Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінен – табиғи ресурстарды қорғау, олардың ұтымды пайдаланылуын бақылау жəне қадағалау, қатты тұр мыстық қалдықтарды кəдеге жарату, жаңартылатын энергия көздерін дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жəне іске асыру, «жасыл экономиканы» дамытудың мемлекеттік саясатын бақылау саласындағы функциялар мен өкілеттіктер беріле отырып; 5) Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі, оған: Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің; Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің функциялары мен өкілеттіктері беріле отырып құрылсын. 3. Мыналар: Қазақстан Республикасы Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігі; Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі; Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігі; Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі; Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі;

Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлігі; Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі; Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі; Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі; Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі; Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі; Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі; Қазақстан Республикасы Бəсекелестікті қорғау агенттігі (Монополияға қарсы агенттік); Қазақстан Республикасы Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігі; Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі; Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі; Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігі; Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігі таратылсын. 4. Мыналар: 1) жаңадан құрылған жəне қайта ұйымдастырылған мемлекеттік органдар берілетін функциялар мен өкілеттіктерге сəйкес таратылатын мемлекеттік органдардың құқықтары мен міндеттемелерінің құқықтық мирасқорлары; 2) Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің екі орынбасары болады деп белгіленсін. 5. Қазақстан Республикасының Үкіметі: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігімен келісім бойынша қайта ұйымдастырылатын жəне таратылатын мемлекеттік органдардың штат санын қайта бөлуді; 2) қайта ұйымдастырылатын жəне жаңадан құрылатын мемлекеттік органдардың сабақтас салаларын кешенді реттеуді; 3) осы Жарлықта көзделген реформа жүргізілетін кезеңде орталық атқарушы органдар жүйесінің үзіліссіз жұмыс істеуін; 4) 2015 жылғы 1 қаңтарға дейін Үкімет пен министрліктер, министрліктер мен жергілікті атқарушы органдар арасындағы құзыреттерді

нақты бөлуді қамтамасыз ету, министрлердің дербестігін арттыру жөнінде Қазақстан Республикасының заңнамасына өзгерістер енгізуді, сондай-ақ осы Жарлықты іске асыру бойынша өзге де шаралар қабылдауды қамтамасыз етсін. 6. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрылымы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 22 қаңтардағы № 6 Жарлығына мынадай өзгеріс енгізілсін: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің ұсынуы негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің мынадай құрылымы белгіленсін: Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесі; Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі; Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі; Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрлігі; Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі; Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі; Қазақстан Республикасының Инвестициялар жəне даму министрлігі; Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрлігі; Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі; Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі; Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі; Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі; Қазақстан Республикасының Əділет министрлігі.». 7. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жүктелсін. 8. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 6 тамыз. № 875

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы «Бизнестіѕ əлеуметтік жауапкершілігі жґніндегі «Парыз» конкурсы туралы» Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2008 жылєы 23 ќаѕтардаєы №523 Жарлыєына ґзгерістер мен толыќтырулар енгізу туралы Қаулы етемін: 1. «Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 23 қаңтардағы №523 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., №3, 36-құжат; №38, 405-құжат; №43, 481-құжат; 2009 ж., №27-28, 234-құжат;’ №33, 309-құжат; 2010 ж., №45, 402-құжат; 2011 ж., 47, 630-құжат; 2012 ж., № 36, 476-құжат; 2014 ж., №4, 29-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсын өткізудің ережелерінде: 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі, жергілікті атқарушы органдар, Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі, Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы мен Қазақстан Республикасының Кəсіподақтар федерациясы конкурстың ұйымдастырушылары (бұдан əрі – ұйымдастырушылар) болып табылады.»; мынадай мазмұндағы 4-1-тармақпен толықтырылсын: «4-1. Конкурс жыл сайын осы ережелердің 13-тармағында көрсетілген номинациялар бойынша өңірлік жəне республикалық деңгейлерде өткізіледі. Конкурстың өңірлік жəне республикалық кезеңдеріне қатысу тегін болып табылады.»; 5, 6-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «5. Үміткерлер материалдарды осы ережелерге сəйкес ресімдейді жəне облыстардың, республикалық маңызы бар қала мен астананың жергілікті атқарушы органдарына қағаз жəне электрондық жеткізгіштерде ұсынады. 6. Конкурсқа катысуға: 1) қызметін кемінде үш жыл жүзеге асыратын; 2) таратылу сатысында тұрмаған, банкрот деп танылмаған; 3) Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының жойылмаған бұзушылықтары, оның ішінде қызметкерлерге жалақы жəне басқа да төлемдер бойынша мерзімі өткен берешегі жоқ; 4) қызметкерлермен ұжымдық еңбек даулары жоқ; 5) Қазақстан Республикасының аумағында саяси, кəсіподақ жəне діни ұйымдарды қолдауға бағытталуға тиіс емес əлеуметтік жəне қайырымдылық қызметті жүзеге асыратын; 6) конкурсқа қатысуға өтінімінде дəйекті мəліметтерді көрсеткен, сондай-ақ құжаттарды толық көлемде ұсынған үміткерлер жіберіледі.»; 8, 9-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «8. Конкурсты өткізу мерзімдері: 1) қаңтар – конкурстың басталуы туралы хабарлау; 2) жыл сайын 1 шілдеге дейін – жергілікті атқарушы органдардың өтінімдерді қабылдауы; 3) жыл сайын 1 қазанға дейін – жергілікті атқарушы органдардың əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық комиссиялардың

алдын ала жасаған қорытындыларын жəне конкурсқа қатысуға үміткерлердің өтінімдерін бір данада Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігіне жіберуі; 4) желтоқсан – қорытындылар шығару, жеңімпаздарды марапаттау. 9. Жергілікті атқарушы орган: 1) конкурсты өткізу жөніндегі іс-шаралар жоспарын əзірлейді жəне бекітеді; 2) үміткерлердің өтінімдерін бағалау үшін құрамына облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың жəне астананың ұлттық кəсіпкерлер палатасының, кəсіптік одақтардың аумақтық бірлестіктерінің өкілдері кіретін сараптамалық жұмыс тобын құрады; 3) конкурсты өткізу тəртібі туралы ұйымдарды хабардар етуді ұйымдастырады.»; 10-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «10. Конкурсқа катысу үшін үміткерлер жергілікті атқарушы органдарға материалдарды екі данада жолдайды, оларда:»; мынадай мазмұндағы 11-1, 11-2 жəне 11-3-тармақтармен толықтырылсын: «11-1. Жергілікті атқарушы орган тиісті мемлекеттік органдардан конкурсқа қатысуға өтінімдерде үміткерлер көрсеткен мəліметтердің дəйектілігін растайтын ақпаратты сұратады жəне үміткерлерді осы ережелердің 6-тармағында көрсетілген талаптарға сəйкестігі тұрғысынан тексереді. Үміткерлерге қойылатын талаптарға сəйкес сіздіктер анықталған ретте конкурсқа қатысуға өтінімнің қабылданбағаны туралы жазбаша хабарлама жіберіледі. 11-2. Сараптамалық жұмыс топтары осы ережелердің 11-тармағында көрсетілген критерийлердің негізінде үміткерлердің өтінімдерін бағалауды жүргізеді жəне сараптамалық қорытындылар дайындайды. 11-3. Əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық комиссиялар сараптамалық жұмыс топтарының қорытындылары негізінде алдын ала қорытынды жасайды.»; 12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «12. Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық комиссиялардың алдын ала қорытындыларын қарағаннан кейін түпкілікті қорытынды жасап, оны жəне үміткерлердің материалдарын Комиссияның қарауына ұсынады.»; 13-тармақтың 1) жəне 2) тармақшалары мынадай редакцияда жазылсын: «1) «Үздік əлеуметтік жауапты кəсіпорын». Бұл номинацияда өз персоналын қолдауға, мүмкіндігі шектеулі адамдарды əлеуметтік бейімдеуге жəне жалпы коғамның əлауқатын жақсартуға бағытталған əлеуметтік бағдарламаларды (еңбекақыны жəне əлеуметтік төлемдерді төлеуді, кадрларды кəсіптік даярлау мен қайта даярлау жүйесін ұйымдастыру, мүмкіндігі шектеулі адамдарды барынша көп мөлшерде жұмысқа орналастыру жəне тағы басқалар) іске асыратын үміткерлердің кызметі қаралады; 2) «Еңбекті қорғау саласындағы үздік кəсіпорын». Бұл номинацияда еңбек кызметі процесінде

қызметкерлердің денсаулығын сақтауға мүмкіндік беретін еңбек жағдайларын жасайтын үміткерлердің қызметі қаралады;»; 16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «16. Бұқаралық ақпарат құралдарында конкурсты өткізу туралы хабарландыруды, оған үміткерлердің əлеуметтік мəселелерді шешуде қол жеткізген жетістіктерін, конкурс жеңімпаздарын марапаттау рəсімдерін, сондай-ақ лауреаттар тізімін жариялау Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігінің жəрдемдесуімен жүзеге асырылады.»; мынадай мазмұндағы 16-1, 16-2-тармақтармен толықтырылсын: «16-1. Облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың жəне астананың жергілікті атқарушы органдары конкурстың өңірлік кезеңін өткізу процесін жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында жария етуді жəне конкурстың республикалық кезеңіне катысуға ұсынылатын үміткерлердің тізімін жариялауды қамтамасыз етеді. 16-2. Ұйымдастырушылар жəне облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың жəне астананың жергілікті атқарушы органдары конкурс жеңімпаздарының үлгісінде əлеуметтік жауапкершіліктің үздік тəжірибелерін таратуды ұйымдастырады.»; 17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «17. Конкурс лауреаттары осы атақ берілгеннен кейін үш жыл бойы конкурс эмблемасын жарнамалық мақсаттарда пайдалану құқығын алады. Белгілі бір номинация бойынша конкурс лауреаты атағын алғаннан кейін екі жыл ішінде осы атақты алуға қайталап ұсынуға жол берілмейді.»; 2) жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсының лауреаттары атақтарын беру жөніндегі комиссия туралы ережеде: 8-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық комиссиялардың алдын ала қорытындыларын қарау, түпкілікті қорытынды жасау, оны жəне үміткерлердің материалдарын Комиссияның қарауына ұсыну;»; 3) жоғарыда аталған Жарлықпен құрылған Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсының лауреаттары атақтарын беру жөніндегі комиссияның лауазымдық құрамында: мына: «Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрі», «Атамекен» одағы» ұлттық экономикалық палатасының төрағасы (келісім бойынша)» деген жолдар мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасының Мəдениет министрі», «Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы басқармасының төрағасы (келісім бойынша)». 2. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 1 тамыз. №873


www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

5

Їкіметтіѕ жаѕа ќўрамына жїктелер жауапкершілік мол (Соңы. Басы 1-4-беттерде). Мемлекет басшысы Қа зақстанның əлемнің 30 дамыған елінің қатарына қосылуы үшін мемлекеттік басқарудың тиімді жүйесін құру қажеттігін де айрықша атап өтті. Бұл ретте, Елбасы министрліктер мен жергілікті атқарушы органдар өздеріне тиесілі міндеттерді өз бетімен шешуді толықтай қажетті деп санамайтынын сынға алды. «Мұны қазіргі таңдағы заңнамалардың əлі де мүлтіксіз болмай отырғандығымен де байланыстыруға болады. Бізде бүгінде еліміздің дамуына қажетті маңызды бағдарламалар қабылданды. Алайда, оларды орындау жағы ақсап жатады. Бізде оперативтілік пен икемділік жоқ. Министрліктерде əлі күнге дейін берілген тапсырмаларды орындау міндеттерді шешудің ең қиын да көп иірімге толы созылмалы жүйесі болып келеді. Соңғы жылдардың өзінде осындай «үдерістердің» салдарынан министрліктер ішіндегі құжаттар айналымы 3-4 есеге дейін артқан», деп атап өтті Н. Назарбаев. Мемлекет басшысы сондайақ, соңғы 10 жылда мемлекеттік қызметкерлердің саны шамамен 8,5 мың адамға артқанына, оның 90 мыңдық көрсеткіштен асып кеткеніне, ал олардың еңбекақысы бюджеттің жыл сайынғы əкімшілік шығынының өсуіне ықпал ететініне тоқталды. «Мұндай «шенеуніктік аппарат» мемлекет қолға алған ісшараларды жүзеге асыруға тежеу болады жəне оның тиімділігіне кері əсерін тигізеді. Сондықтан, əрбір жетекші өзінің аппаратын жетілдіруді ойлауы керек», деді Елбасы. Бұл орайда, Н. Назарбаев Үкіметті ықшам түрде құру, мемлекеттік аппараттың жұмыс тиімділігін жəне оперативтілігін арттыру бюрократия мен бос сарсаңды, сөзбұйдаға салынуды қысқартуға ықпал ететінін атап өтті. Мəселен, Елбасы Үкімет отырыстары мен келіссөздерінің нақты күнтізбесін жасау, сол арқылы негізгі жұмыстардың атқарылуына кедергі келтірмеуді ойлау қажеттігіне тоқталды. «Үкімет əрбір аптадағы отырыстарда 50-60 қаулы қабылдайды екен. Бұл не нəрсе? Оларды кім жəне қашан орындайды? Себебі, министрліктер өздеріне жауапкершілікті алғылары келмейді, нəтижесінде, өзінен лауазымы төменде отырған орынбасарларына сілтеп отырады. Бір отырыстан кейін екінші отырыс жалғаса береді. Нəтижесінде, адамдар бір отырыстан шығып, екіншісіне барады. Мұны ретке келтіру керек. Отырыс өткізудің өз күнтізбесі болуы тиіс. Үкіметтегі жəне министрліктегі барлық жиындар тек сейсенбі күндері ғана болғаны жөн. Ал басқа күндері Үкіметке де, министрліктерге де барудың қажеті жоқ. Адамдарға жұмыс істеуге мұрша беру керек», деді бұл орайда Президент. Мемлекет басшысы отырыс, жиын өткізудің нақтылы күнтізбесін жасауды жергілікті билік органдарына да жүктеді. Нұрсұлтан Назарбаев Үкіметтің министрліктердегі комитеттер санын оңтайландыруы қажеттігіне де тоқталды. Мемлекет басшысының айтуынша, министрлік құрылымында аумақтық бөлімшесі бар комитеттер ғана қалуы тиіс. Ал ондай құрылымдары

жоқ комитеттер министрліктің департаменті ретінде қайта құрылуы қажет. «Осыған орай Үкімет ке осы шешімдерден туындайтын барлық қажетті шараларды қабылдауды тапсырамын. Жергілікті өзін өзі басқаруды реформалаудың келесі кезеңінде өзін өзі басқару органдарының қаржылық-экономикалық дербестігі үшін мығым негіз құруды қарастыру қажет», деді Н.Назарбаев. Ақордада өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Прези дент Нұрсұлтан Назарбаев Ми нистрлер кабинетінің қайта құрылатындығын жария етті. Сонымен, бұған дейін Қазақстан Үкіметінің құрамында 17 министрлік, 9 агенттік, 54 комитет, 272 департамент болса, құрылымдаудан кейін 12 министрлік пен 30 комитет қана қалды. Ал барлық 9 агенттік жойылып, комитет түрінде министрліктер қарамағына кірді. «Қазіргі уақытта мемлекетті басқарудың тиімді жүйесін құру талап етіледі. Жинақы Үкімет қажет. Бізге қажеттіден артық шенеунікті отырғызудың еш қажеті жоқ», деп түсіндірді Елбасы өз шешімін. Сонымен, Мемлекет басшысы жаңа 5 министрлік құры латындығын жария етті. «Ұлттық экономика министрлігі – оның құрамына Экономика жəне бюджеттік жоспарлау, Өңірлік даму министрліктері, Статистика, Табиғи монополияларды реттеу, Бəсекелестікті қорғау агенттіктері кіреді. Премьер-Министрдің ұсынысымен бұл ведомствоның басшылығына Ерболат Досаев тағайындалды», деді Елбасы. Осыдан кейін Президент Денсаулық сақтау министрлігі мен Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі бірігіп, Денсаулық жəне əлеуметтік даму министрлігі деп аталатындығын жария етті. «Министрлікке, кеңесе келе, бұған Тамара Дүйсенова жетекшілік етеді деп шештік. Ал Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбековада ешқандай мін жоқ, біз тек министрліктерді біріктіріп жатырмыз. Егер келіссеңіз, онда министрдің бірінші орынбасары болып тағайындаласыз, бұрынғы жұмыстар ауқымын жалғастырасыз», деді Н.Назарбаев. Келесі құрылған ведомство – Мəдениет жəне спорт министрлігі. Оған Мəдениет министрлігінің, Дін істері, Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттіктерінің қызметтері мен өкілеттіктері беріледі. Бұл ведомствоға Арыстанбек Мұхамедиұлы басшылық жасайды. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Индустрия жəне жаңа технологиялар, Көлік жəне коммуникация министрліктерінің, Байланыс жəне ақпарат, Ұлттық ғарыш агенттіктерінің өкілеттіктері беріле отырып, Инвестиция жəне даму жөніндегі министрлік құрылғанын жария етті. Аталған ведомствоға Əсет Исекешев басшылық жасайтын болады. «Өздеріңіз де жақсы білесіздер, ол осы жылдар ішінде жұмыс істеп тəжірибе жинақтады жəне жұмысын одан əрі жалғастырады», деді Нұрсұлтан Назарбаев. Сондай-ақ, Елбасы бұған дейін Көлік жəне коммуникация министрі болған Жеңіс Қасымбек аталған министрліктің бірінші орынбасары қызметіне тағайындалғанын атап өтті. Ал бұған дейін Байланыс жəне ақпарат

агенттігінің басшысы болған Асқар Жұмағалиев Əсет Исекешевтің орынбасары қызметіне кіріседі. «Энергетика министрлігі құрылады. Өйткені, бізде энергетика саласында тəртіпсіздік орын алып отыр. Түсініксіз, мұнай мен газ бір жерде, қатты энергетика келесі жерде, электр энергиясы үшінші, атом энергетикасы төртінші орында. Ештеңе де түсінбейсің», деп атап өткен Мемлекет басшысы энергетика саласы бір ортаға шоғырланатындығын баса айтты. Президенттің атап өтуінше, бұл министрлікке Мұнай жəне газ министрлігі, Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің энергетика саласына, Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінің қоршаған ортаны қорғау саласына қатысты қызметтері мен өкілеттіктері беріледі. «Талқылап, ойлана келе, бұл саланы, энергетиканы түсінетін Владимир Школьникті Энергетика министрі қызметіне тағайындау шешімін қабылдадым», деген Н.Назарбаев бұған дейін Мұнай жəне газ министрі болған Ұзақбай Қарабалиннің жаңа министрдің бірінші орынбасары болып тағайындалғанын айтты. Осы орайда Елбасы Қорша ған орта жəне су ресурстары ми нистрі Нұрлан Қаппаровқа екі бірдей қызмет ұсынды. «Бұл министрлікке қоршаған ортаны қорғау мəселелері кіреді. Нұрлан Қаппаров бұл жұмыстарды жақсы жүргізді. Ол өз қалауымен осы министрлікте орынбасар ретінде жұмысын жалғастыра алады немесе мен оған «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясының президенті болуды ұсынамын. Шешіміңді Мəсімовке баян етерсің. Мүмкін қазір айтатын шығарсың», деді Елбасы. Өз кезегінде ол атом өнеркəсібі саласында жұмыс істеуді қызық тырақ санай тындығын жеткізді. Сонымен бірге, Төтенше жағдайлар министрлігі таратылып, оның қызметі еліміздің Ішкі істер министрлігіне толығымен өтті. Бұл жаңа ведомствоға Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов басшылық жасайды. Ал министрлігі таратылған Владимир Божко Ішкі істер вице-министрі болып тағайындалды. Президент қысқаруға ұшыраған ведомстволардың басшылары жұмыссыз қалмайтындығын да атап өтті. «Біріктірілген министрліктер, қысқарып жатқан министрлер жұмысында еш кінə жоқ. Үкімет менің тапсырмам бойынша оларды жұмысқа орналастырады. Ал бұрын министр болып, енді орынбасарлыққа тағайындалғандар өздері бұрын атқарып келген қызметтерінің бөлігін жалғастырады», деді Н.Назарбаев. Сонымен қатар, Елбасы өңірлік даму министрі болған Болат Жəмішевтің Қазақстанның Даму банкі басшылығына тағайындалатынын атап өтті. Президент қалған министрліктердің өкілеттіктері бірқатар өзгерістермен сақталатындығын айтты. Атап айтқанда, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігінің бюджеттік жоспарлау саласындағы қызметі Қаржы министрлігіне, Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінің балық шаруашылығы, су ресурстарын басқару, орман жəне су қызметтері Ауыл шаруашылығы министрлігіне берілетін болады. Сонымен бірге, Елбасының

тапсырмасына сай Үкімет министрліктердегі комитеттер санын оңтайландыратын болады. Яғни, министрлік құрылымында аумақтық бөлімшесі бар комитеттер ғана қалуы тиісті. Ал ондай құрылымдары жоқ комитеттер министрліктің департаменті ретінде қайта құрылуы қажет. Айта кетерлігі, Премьер-Министрдің екі орынбасары болады. Бірінші орынбасар бо лып Бақытжан Сағынтаев қалса, ал адами даму мəселелері жөніндегі орынбасары Гүлшара Əб діқалықова болады. Жиын соңында атқарушы биліктің жаңартылған құрамын айқындаған Н.Назарбаев олардың алдағы жұмыстарына сəттілік тіледі. «Осында отырған баршамыз, сондай-ақ барлық қазақстандықтар елдің ертеңі үшін жұмыс істесек, сонда ғана мақсатымызға жетеміз. Бағдарламалар бекітілді, тапсырмалар айқын. Енді тек жұмыс істеу керек. Ендеше, сəттілік тілеймін. Барлық қалған жұмыстарды Кəрім Қажымқанұлы тиянақты түрде қарап шығатын болады. Министрліктер мен ведомстволардың алдағы мəселесін де шешеді. Үкімет еш кедергісіз жұмыс істеуде тиісті шешімдер қабылдайды деп сенемін», деді Мемлекет басшысы. Ақордада өткен кеңейтілген отырыс барысында Н.Назарбаев тұрақтылықтың мəні мен маңызын Украинада қалыптасқан қазіргі ахуалдан əбден байқауға болатынын жеткізді. Мемлекет басшысы əлемдегі құбылмалы жағдайларға байланысты еліміздің жергілікті басқару органдары дайын отыру керектігін ескертті. Əсіресе, қаржылық-экономикалық жағынан қорлар қалыптастырып, қандай жағдай болса да сыр бермей шығатындай, қосымша табыс көздерін қалыптастыру керек. Яғни, сыртқы факторлардың əсерінен əл-ауқатымыз əлсіремейтіндей болуы қажет. Дұрысында, жергілікті жер лерде халықты жұмыспен қамтитындай өңірлік өндіріс орындарын іске қосып, елді кəсіппен шұғылданып, еңбек етуге икемдеу абзал. Мемлекет басшысы əлемді былай қойып, қазіргі күні іргеміздегі ТМД елдерінің өзінде тұрақсыздық орнап тұрғанын жеткізді. «Біз осыны ескеруіміз керек. Елдің əрбір азаматы қазір осыны ойға ала отырып, өзінің болашағы, өз елінің тұрақтылығы үшін еңбек етуге тиіс. Жаһан елдерінен келер жағымсыз əсерге жығыла кетпей, «аяғымызды нық ұстауға» тиіспіз. Соған орай мемлекетіміз барлық тиісті шараларды қолға алуы керек. Мəселен, өзіміз көріп отырғандай, кешелі күндері ғана бейбіт күй кешіп отырған Украина бүгінде берекесіздікке белшесінен батты. Айталық, Украина үкіметінің ресми болжамдарына сүйенсек, ондағы тұрақсыздықтың салдарынан ІЖӨ жылдың соңына дейін 6 пайызға дейін төмендемек. Инфляция 20 пайызға өспек. Ұлттық валюта құнсызданады. Ал мұның бəрі бізді де алаңдатпай қоймайды. Осы жағдайларды тілге тиек еткен Елбасы елімізде өз экономикалық саясатымызды анықтау керектігімізді баса айтты. «Өздеріңізге белгілі, Украина ТМД елдері арасындағы еркін сауда аумағының қатысушысы. Бұл ел – Қазақстанның маңызды əріптестерінің бірі. Бұл елмен біздің ауылшаруашылық

Шағын жəне орта бизнесті дамыту үшін 2014 жылы ҚР Ұлттық қорынан 100 млрд. теңге бөлінеді.

млрд. теңге

Бөлінеді

Қуатталған жобалар

млрд. теңге

Жобаларды қаржыландыру

саласындағы көптеген қатынастар, сауда-саттық келісімдер, тіпті оның артында тұрған қаншама адамның тағдыры байланыстырады. Мұның бəрі сөзсіз, біздің елді айтарлықтай алаңдатады», деді Президент. Осылай дей келе, Президент өзінің тұрақтылық пен бейбітшіліктің ең басты құндылық екенін Тəуелсіздіктің бірінші күнінен бастап айтып келетінін атап өтті. «Біз бірлікті бағалай білген, татулықты тəу еткен халықпыз. Жаманнан жерініп, жақсыдан үйренген елміз. Соның нəтижесінде бүгінгі Қазақстан жаңа Қазақстан болып қалыптасып, дүниежүзінде үлкен дəрежеге ие болып отыр. Бірлікті елдің биігін өзгелер біздің жетістіктерімізге қарап біледі. Бірліксіз жұрттың жағдайын біз басқалардан көріп отырмыз. Тұрақтылықтың мəні мен маңызын Украинаның қазіргі ахуалынан байқауға əбден болады», деді Елбасы. Мемлекет басшысы соңғы жылдары бұл елде адамдар еңбек етуді ұмытып, жұрттың барлығы жаппай берекесіздікке бой ұрып, наразылық шеруі сəнге айналғанын баса айтты. «Адамдар митинг ке күнделікті жұмысқа шығатындай болып келетін болды. Оның неге əкеп соққанын өздеріңіз де білесіздер. Ондай тəртіпсіздік қайда апарып соқтырғаны бізге белгілі болып отыр, төңірегіміздегі тəжірибе де жеткілікті. Ел ішінен жау іздеп, бірін-бірі кемсіту еш қа шан да ешбір мемлекетті жақ сы лыққа апармайды», деді Н.Назарбаев. Қазақстан Президенті кезінде одақтас республикалардың ішіндегі ең қуатты елдердің бірі болып келген Украина қазір соғыс өртіне айналғанын, бір елдің азаматтары бір-біріне оқ атып, күн сайын бейбіт тұрғындардың қаны төгіліп жатқанын атап өтті. «Мемлекеттің дамуы, Украинаның дамуы ондаған жылға артқа қарай кетті. Қазынасы қаңырап, өндірістері тоқтап қалды. Жүздеген əлеуметтік нысан іске алғысыз болып, қиратылды. Тұралаған экономиканы қайта қалпына келтіруге ондаған жылдар керек», деді Елбасы. Мемлекет басшысы Қазақстанның Украинадағы қарапайым жұрттың қасірет-қайғысына жаны ашитынын айтты. «Біз қақтығысушы жақтардың бəрін келіссөзге келіп, сенім мен ашық диалог негізінде, əсіресе əйелдер мен балаларға зардабы тиіп жатқан қан төгісті тоқтату үшін өзара қолайлы шешімнің жолын іздеуге шақырамыз. Бұдан басқа ақылға қонымды баламалы жол жоқ деп санаймын. Мен өз тарапымнан мүмкіндігіне қарай атсалысамын жəне қолдан келгеннің бəрін жа сай мын», деді Нұрсұлтан Назарбаев. Президент біздің еліміздің мемлекеттік органдары мен қоғамдық институттарының мұндай жағдайдағы басты міндеті бейбітшілікті, келісімді, тыныштықты жəне елдегі қауіпсіздікті сақтау екендігіне тоқталды. «Барды бағалап, құндылықты қадірлеу əрбір азаматтың міндеті. Ел бірлігі – ең асыл қазына, ең асыл қасиет. Осы қасиетті қазы наны көздің қарашығындай сақ тау – тұ тас қазақтың, барлық қазақ стандықтардың алдында тұрған ұлы парыз. «Қазақстан 2050»-дің биігіне көтеріліп, Мəңгілік ел болу жолында халқымыз бүгінгі бағытын жалғастыра беретін болады. Əрбір азамат елдің өркендеуі үшін жұмыс істеуі керек. Сонда ғана біз мақсатымызға жетеміз, елдің жағдайын жақсартамыз», деді Елбасы. Н.Назарбаев сондай-ақ, саяси партиялардың, қоғамдық ұйымдардың, кəсіподақтардың, үкіметтік емес ұйымдардың бірлігін нығайтуды жалғастыру жəне барлық бұқаралық ақпарат құралдарының жұмысын мемлекет пен халықтың жалпы игілігі үшін бағыттау маңызды болып отырғанын атап өтті. «Нұр Отан» партиясы, əсіресе жергілікті жерлерде орын алып отырған проблемаларды шешу үшін ел тұрғындарымен жүргізілетін жұмысты күшейтуі керек. Біз əрқашан жастарды толеранттылық, өз еліне деген сенімділік рухында тəрбиеледік. Елдің бəрін, ең алдымен жастарды, «Қазақстан - 2050» Стратегиясында белгіленген мақсаттарға жетуге арналған жұмыстарға тарту керек. ХХІ ғасырдың ортасына дейін біз алға қойған тарихи мақсат төңірегінде топтасқан біртұтас халық қана өз миссиясын орындай алады», деп түйіндеді сөзін Мемлекет басшысы.

Əріптестікті дамытудыѕ əлеуеті зор Еліміздің ірі өндірістік ошағы саналатын Өскеменде Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрі Сергей Лавровпен ресми кездесу өткізді. Тараптар екі ел арасындағы саудаэкономикалық қатынастарды дамытудың басымдықтары мен еуразиялық интеграциялық үдерістерді жетілдіру жолдарын талқылады. Думан АНАШ, Ресей елшілігі азаматтардың «Егемен Қазақстан». құжаттарын қиындықсыз ресімдеуге жол ашты. Облыс əкімі Сапар барысында екі елдің Б.Сапарбаев интеграциялық ведомство басшылары Шығыс үдерістерді кеңінен дамыту Қазақстан облысында жұмыс үшін ресейлік мемлекеттік орістеп жатқан Қазақстан-Ресей гандар мен кəсіпорындар тарабірлескен кəсіпорындарында пынан сұралатын қосымша серболды. Меймандар алдымен тификаттар мен лицензия сын«Азия авто» АҚ зауытымен та- ды тосқауылдардың бар екенін нысты. Аталған өндіріс орны- атап өтті. Сондай-ақ, Курчатов ның қуаты екі ауысымдық қаласында атом электр стансажұмыс кестесі құрылған кез- сын салу жөніндегі келісімді де жылына 45 мың автокөлік бекітуді жеделдету мəселесін жеткізді. шығаруға жетеді. Ресей Сыртқы істер миСыртқы істер министрлері бұдан кейін Үлбі метал лур- нистрі С.Лавров Шығыс Қагиялық зауытында болып, құра- зақстан облысы Ресей Федерамында бериллий, тантал жəне ция сының сенімді, ірі жəне ниобий бар ядролық жанармай жедел дамып келе жатқан мен өнімдер компоненттерін əріптесі екенін жеткізді. Бұл өндіру тарихымен, қазақ- байланысты «Алтай – біздің стандық кремний негізінде ортақ үйіміз» халықаралық күн модульдерін өндіру жоба- үйлестіру кеңесі аясында сымен, фотовольттық торлар Ресейдің Алтай аймағы, Алтай өндірісімен танысты. Сонымен Республикасы жəне Моңғолия қатар, қонақтар Өскемендегі мен Қытайдың шектесетін Р Ф Б а с к о н с у л д ы ғ ы м е н өңірлері, сондай-ақ Қазақстан Андрей Первозванныйдың мен Ресей арасындағы екікафедральдық шіркеуінде бол- жақты өңіраралық əріптестік одан əрі нығайта түседі. ды. – Мұнда əріптестікті дамыӨңір басшысы Б.Сапарбаев екі елдің Президенттерінің қол- тудың əлеуеті үлкен. Қазіргі кездауының нəтижесінде Шығыс де бұл заманауи бағытқа көшіп Қазақстан облысы мен Ресей отыр. Біз бүгін «Азия авто», Федерациясының субъектілері «Үлбі металлургиялық зауыты» а р а с ы н д а э к о н о м и к а л ы қ - кəсіпорындарында болдық. Екімəдени байланыстар жыл өткен жақты əріптестіктің əрі қарай сайын жанданып келе жатқанын дами беретініне сенімдімін. жеткізді. «Биыл бес айдың Өңірдің жоғары инновациялық ішінде Ресей Федерациясы технологияларды дамыту бойсубъектілерімен арадағы та- ынша жетістіктерін білемін, уар айналымы 700 млн. дол- – деген С.Лавров Кеден дік ларды құрады. Бұл – Кедендік одақ шеңберінде бекітіл ген одақтың арқасында мүмкін келісімдер бойынша құжатболып отыр. Еуразиялық тарды ресімдеудің тез, тоқтауэкономикалық одақ аясында сыз жүруіне барлық қатысушы да үлкен қолдау болады деп ой- мемлекеттермен бірге Ресейдің лаймыз. Біздің өзара байланыс- де мүдделі екендігін жеткізді. Кездесу қорытындылары тарымыз экономикамен бірге мəдениет, денсаулық сақтау, бойынша екі елдің сыртқы білім салаларында да жанданып саяси мекемелерінің басшылары БАҚ өкілдері алдында сөз келеді», – деді облыс əкімі. Соңғы жылдар бедерінде сөйлеп, Қазақстан мен Ресей Ресей Федерациясының көрші арасындағы ізгілікті серікор наласқан субъектілерімен тестік қатынастарға бейілділік барыс-келіс көбейіп, өңір- бұл мемлекеттердің сырт қы лердің мəдени күндері ұйым- саясатындағы басты ба сымдастырылды. Жуықта Ресей- дықтардың бірі болып табыдің Алтай аймағында орын латындығын атап өтті. Тараптар алған табиғи апатта шығыс- негізгі халықаралық мəселелер қазақстандықтар гуманитарлық бойынша ұстанымдар жақынкөмек жіберді. Бүгінде об- дығын растап, өңірлік, құрлыс аумағында 308 бірлескен лықтық жəне халықаралық кəсіпорын тіркелген. Оның деңгейдегі қауіпсіздікті қамтаішінде Ресеймен 250 бірлескен масыз етуде бірлескен жұмыскəсіпорын бар. Шығыс өңірінде ты жалғастыруға ниеттерін ресейлік кəсіпкерлердің жұмыс білдірді. істеуіне қолайлы жағдай жасалып отыр. Өскемендегі ӨСКЕМЕН.


6

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

 Мəселенің мəнісі

Тоєыз мыѕєа жуыќ їйді заѕдастыруєа мїмкіндік береді Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Елімізде мүлікті заңдастыру туралы заң жобасы əзірленді. Бүгінде заңнамаға кейбір қағидалар бойынша толықтырулар енгізіліп жатыр. Мүлікті жария ету жұмыстары ағымдағы жылдың 1 қыркүйегі мен 2015 жылдың 31 желтоқсаны аралығында жүргізілмек. Осыған орай, барлық өңір лердегі жергілікті билік пен салық департаменттерінде ақпараттық-түсіндіру

жұмыстары басталып кетті. Жуырда «Хабар» арнасында мүлікті жария ету жөнінде өткен телекөпірде шығысқазақстандықтар тарапынан үш сауал қойылды. Бұл аталған мəселеге ешкімнің селқос қарамайтынын көрсетсе керек. Осы ретте Шығыс Қазақстан облысы салық департаменті басшысының орынбасары Ерлібек Зикеевпен əңгімелескен едік. – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасы бойынша мүлікті жария етуге мемлекет тарапынан үлкен қолдау көрсетіліп отыр. Бұл – біріншіден, осыған

дейін көлеңкелі экономикада болған, шетелге шығарылған қаржыны заңды айналымға енгізуге айтарлықтай себін тигізбек, – деп бастады əңгімесін департамент басшысының орынбасары. Ерлібек Қырғызбайұлының айтуынша, биылғы мүлікті жария ету заңында біршама өзгеріс бар. Мəселен, мемлекеттік қызметкер осыған дейін ағайын-туғанының, дос-жаранының атына жазылған мүлікті қайтадан өз атына заңдастырып, сенімді басқарушы тұлғаға бере алады. Оның көлеміне, қаржысына еш шектеу қойылмайды. Бұл жалпыға бірдей декларацияға қатысу алдында мемлекет тарапынан жасалған қамқорлық десе де болады. Өйткені 2017 жылы барша бюджеттік мекемелер мен ұйымдар, мемлекеттік қызметкерлер, Үкіметтің қолдауындағы ұлттық компания қызметкерлері жалпыға бірдей декларацияға қатысады. 2018 жылы аталған декларацияны еліміздің барлық азаматтары толтырады. Декларация азаматтардың жеке меншігінде бар мүлікті анықтайды. Яғни декларациялаудың алдында жүргізілетін мүлікті жария ету акциясы азаматтарға толайым мүмкіндіктер беріп отырғанын байқау қиын емес. Осы акция арқылы шетелдегі жылжымайтын мүлікті, қаржыны заңдастыруға болады. Кейін мүлікті жария ету жөнінде құжатыңызды көрсеткенде, қылмыстық іс қозғалмайды. Бұл заң мемлекет пен жеке азаматтан бөлек, үшінші жақты қарастырмайды. Мысалы, үйсіз, қаржысыз қалған үлескерлердің ақшасын жинап алып, шетелге кетіп қалған мердігерлер рейдерлік жолмен тапқан қаржыларын заңдастыра алмайды. Мүлікті жария ету акциясына қаржы, құнды қағаздар, заңды тұлғалардың жарғылық қордағы үлестері жəне еліміз бен шетелдегі заңдастырылмаған жылжымайтын мүліктер жатады. – Шығыс Қазақстан облысы бойынша қанша қаржы, құнды қағаздар мен шетелдегі жылжымайтын мүлік заңдастырылатыны əзірге белгісіз. Бірақ өңірде 9 мыңға жуық үй заңдастырылмаған екен. Олардың заңды құжаттары жоқ. Оның ішінде саяжайлар да бар. Осы акция шеңберінде жылжымайтын мүлікті заңдастырып алуға болады. Бұл ретте жер телімінің заңды болуы, мақсатты түрде пайдаланылуына сəйкес келуі ескеріледі, – деді Е.Зикеев. Мүлікті жария етуді екі орган жүргізеді.

Біріншіден, жергілікті əкімдіктерде комиссия құрылады. Елімізде заңдастырылмаған мүліктер осы комиссиялар арқылы заңдастырылады. Екіншіден, салық органдары арқылы қатысу үлесі, құнды қағаз, шетелдегі мүлік заңдастырылмақ. Ал ақшаны жария ету екінші деңгейлі банктерде жүргізіледі. Онда жинақ есепшотын ашып, өтініш жазу арқылы қаржыны құюға болады. Бұл қаржы есепшотта 60 ай жатуы тиіс. 60 айдан кейін кез келген мақсатта кəдеге жаратуыңызға болады. Заңдастырылған ақшаны бірнеше жағдайда алуға болады. Мысалы, Үкіметтің құнды қағаздары, «Самұрық-Қазына» қорының жекешелендіруге түсіп жатқан активтері, қор нарығында жүрген мемлекеттік мекемелер шығарған қағаздарды сатып алуға болады. Ал заңдастырылған ақшаны 60 айдың ішінде өзге мақсатта алу үшін 10 пайызы ұсталады. Ерлібек Қырғызбайұлының айтуына сүйенсек, шетелдегі мүлікті жария ету үшін азамат салық органына келіп, өтініш жазады. Мүліктің құжаттары мен бағасы туралы мəлімет береді. Осы қаржының 10 пайызын төлейді. Мүлікті жария ету акциясына қатысу – азаматтың жеке құқы. Мұның пайдасы, декларация толтыру барысында мүліктің алдын ала заңдастырылып қоюы көп жеңілдік туғызатындығында. – Өңірде жылжымайтын мүліктен өзге, «көлеңкелі» экономикадағы қаржы заңдастырылады. Сондай-ақ, шекаралық облыс болғандықтан, тұрғындардың шетелдегі мүлігінің заңдастырылуын күтіп отырмыз. Мысалы, Ресеймен қарым-қатынасымыз жақсы дамып келеді. Өңір тұрғындарының Ресеймен іскерлік байланыс барысындағы құнды қағаздары, мекемелері бар. Осы мүліктерді заңдастырып алуына болады. Төртіншіден, заңды тұлғалардың бір кезде басқа азаматтың атына аударылған мүлікті өз атына заңдастыруы күтілуде, – деді салық департаментінің өкілі. Əрине, көлеңкедегі қаржы ел экономикасына қызмет етуі тиіс. Сондай-ақ, бұл декларациялауға əзірлік жұмысы іспетті. Сондықтан мүлікті жария ету бойынша түсіндіру жұмыстары қалалар мен аудандарда жұмыс топтары құрылып, топ мүшелерін ақпараттық-насихаттық тұрғыдан оқыту жұмыстары жүргізілуде. – Мемлекет үлкен мүмкіндік беріп отыр. Бұл жерде үрейдің қажеті жоқ. Сондықтан халық арасында түсіндіру жұмыстары белсенді жүргізілуі қажет. Оған жергілікті əкімдіктер көп көмек тигізеді. Мүлікті жария етуге құжаттар түгел болса, бір айдың ішінде шешім шығарылады. Қылмыстық кодекстің бірқатар баптары бойынша амнистия берілгендіктен, іс қозғалмайды. Бұл мүмкіндікті пайдалану қажет, – деді Ерлібек Зикеев. ӨСКЕМЕН.

 Араша

Адам саудасы Бўл – ауыр ќылмыс Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Бұл күнде адам саудасы деген атауға жұртшылықтың еті үйреніп алды. Адам саудаланыпты десе үйреншікті жағдай секілді, мал сатылыпты дегендей ғана естілуі мүмкін. «Оу, саудаланған мал емес, адам ғой!» десеңіз де, бəрібір, ешкім селт етпейді. Өйткені қалай айтсаңыз да, бұл да бір заман үлесі. Оған қарсы тұруға бір елдің де күші жетпейді. Сондықтан адамды саудалайтын саудагерлермен күресті əлем қолға алды. Біріккен Ұлттар Ұйымы бұған бастамашы болды. Сөйтіп, кеше ғана, өткен айдың 30 шілдесі – Дүниежүзілік адам саудасына қарсы күрес күні деп жарияланды. Енді осы жылдан бастап халықаралық қоғамдастық оны жыл сайын атап өтетін болады. Ал адам саудасына мысал көп. Періштедей пəк жаңа туған сəбиден бастап, жасөспірімдер, жап-жас қыздар мен арулар, аяққолы балғадай ерлер – бəрі-бəрі еркінен тыс сатылады, не күштеп зорлыққа жығылады, құлдыққа түсіп, ауыр жұмыстарға жегіледі. Көзі қарақты жандар мұны айтпаса да күнде естиді. Сондықтан оған барынша жол бермес үшін, яғни алдын алу шараларын қамдау мен қарастыру мақсатында БҰҰның Қазақстандағы кеңсесі мен Халықаралық көші-қон ұйымының Қазақстандағы миссиясы Оңтүстік Африка, АҚШ жəне Беларусь Республикасының Қазақстан Республикасындағы елшілігінің жəне Қазақ МЗУ университетінің ІІМнің жəне «Көмек» орталығының қатысуымен Дүниежүзілік адам саудасына қарсы күрес күніне арналған іс-шара өткізді. Онда БҰҰ-ның Қазақстандағы тұрақты үйлестірушісі Стивен Тулл, АҚШ-тың Қазақстандағы уақыт ша сенімді өкілі елші Джон Ордвей, ОАР-дың Қазақстан Республикасындағы елшісі Шириш Манаклал Сони, Беларусь Республикасының Қа зақстан дағы уақытша сенімді өкілі Дмитрий Зорин, Орталық

Азия елдеріндегі үйлестіруші, Халықаралық көші-қон ұйымының Қазақстандағы, Қырғызстандағы, Түрікменстандағы жəне Өзбекстандағы миссиясының басшысы Деян Кесерович жəне Адам саудасының құрбандарына арналған «Көмек» уақытша тұру орталығының төрайымы Анна Рыль сөз сөйледі. Іс-шараға қатысушылар Қазақстан Республикасы адам саудасы проблемаларын шешуде елеулі ілгерілеушіліктерге қол жеткізгенін атап өтті. Соның бір дəлелі – қылмыстар үшін жазаны қатаңдату мақсатында заңнамаға түзетулерді енгізу, сондай-ақ адам саудасы түсінігін БҰҰ-ның трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясына сай адамдарды, əсіресе, əйелдер мен балаларды сатудың алдын алу жəне жолын кесу туралы хаттамаға сəйкес келтіру болып табылады. 2004 жылы жарияланған АҚШ мемлекеттік департаментінің адам сау дасына қарсы күрес туралы жыл сайынғы баяндамасын да Қа зақ стан Республикасы рейтинг бойынша адам саудасына қарсы күреске айтарлықтай күш

жұмсайтын елдердің тобына жатқызылған. Өйткені атқарылып жатқан істер де бар екені рас. Мəселен, Адам саудасына қарсы күрес жөніндегі комиссияның жұмыс органының функциялары Əділет министрлігінен Ішкі істер министрлігі мен Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігіне берілді. Осыған байланысты ІІМ-де аталған комиссияның 27-ші отырысы өткен болатын. Комиссия міндеттеріне сəйкес министрлік қазіргі кезде Қазақстан Республикасы Үкіметінің адам саудасымен байланысты қылмыстарды болдырмау жəне оған қарсы күрес жөніндегі іс-шаралардың 2015-2017 жылдарға арналған кезекті жоспарын əзірлеуде. Оның негізіне: ТМДның адам саудасына қарсы күрес жөніндегі 2014-2018 жылдарға арналған бағдарламасы жəне 2012 жылы Қазақстан Республикасына келген сапарының қорытындысы бойынша БҰҰ арнайы баяндамашысы Г.Шахинянның берген ұсынымдары алынды. Мұнда адам саудасына қарсы ісқимылмен қатар, адам саудасының құрбандарына көмек көрсету

бойын ша заң шығару жұмысы, ұйымдастырушылық-практикалық, алдын алу іс-шаралары, сондай-ақ құзырлы органдармен, халықаралық жəне үкіметтік емес ұйымдармен ынтымақтастық қамтылады. Одан басқа «Арнайы əлеуметтік қызметтер туралы» заңға енгізілген соңғы түзетулерге сəйкес ІІМ қатыгездіктің дəрежелерін айқындау бойынша уəкілетті мемлекеттік орган болып табылады. Қазір ІІМ Денсаулық сақтау, Білім жəне ғылым, Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрліктерімен бірлесіп, көрсетілген критерийлерді əзірлеуде. Болашақта бұл адам саудасының құрбандарына арнайы əлеуметтік қызметтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. 2014 жылдың 6 айында ішкі істер органдары 192 қылмыстық іс қозғады, оның ішінде 3-еуі пайдалану мақсатында адам ұрлау; 4-еуі пайдалану мақсатында заңсыз бас бостандығынан айыру; 10-ы адам саудасы; 8-і кəмелетке толмағанды жезөкшелікпен айналысуға тарту; 9-ы кəмелетке толмағандарды сату; 11-і жезөкшелікпен айналысуға тарту; 147-сі жеңгетайлық жəне

притон ұстағаны үшін жауапқа тартылды. Бұған қоса, ауыр қылмыстар бойынша түрлі жаза мерзімдеріне (2 жылдан 8 жылға дейін) сотталған адамдар бар. Адам саудасымен байланысты қылмыстардың алдын алу, жолын кесу, анықтау жəне ашу мақсатында ағымдағы жылдың 28 шілдесі мен 1 тамызы аралығында республика аумағында «SТOP трафик» жедел-профилактикалық ісшарасы да өткізілді. Осы кезеңде ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес бөлініс қызметкерлері адам саудасымен байланысты 54 қылмысты ашты, оның ішінде 1 – кəмелетке толмағанды жанды саудаға салу; 1 – кəмелетке толмағанды жезөкшелікпен айналысуға тарту; 4 – жезөкшелікпен айналысуға тарту; 6 – пайдалану мақсатында бас бостандығынан заңсыз айыру; 7 – адам саудасы; 35 – жезөкшелікпен айналысу үшін притондар ұйымдастыру немесе ұстау жəне жеңгетайлық анықталды. Мəселен, Алматы қаласының ІІД ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасының қызметкерлері 32 жастағы əйелдің интимдік қызмет көрсету үшін қыздарды жеткізумен айналысқан қылмыстық топтың құрамына енгенін анықтады. Ақтөбе облысының ІІД ҰҚҚКБ арнайы жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізу барысында қалада тұратын 48 жастағы əйелді ұстады, ол өзінің жаңа туған немересін 8 800 АҚШ доллары сомасын дағы сыйақыға сатпақ бол ған. Петропавл қаласында жезөкшелікпен айналысқан 25 жастағы əйел ұсталды, ол адамдар тобымен қарақшылық шабуыл жасағаны үшін іздеуде бол ған. Ақмола облысының ІІД Көкшетау қаласында қонақүй кешен əкімшісі моншаны жезөк ше лікпен айналысуға бергені анықталды. Жедел-профилактикалық ісшара барысында жезөкшелікпен айналысу үшін көмек көрсеткен 37 адам жəне жезөкшелікпен айналысатын 271 адам анықталып, есепке қойылды. Ішкі істер органдарының арнайы мекемелеріне жеке басын анықтау үшін ақылы интимдік қызметтер көрсететін 48 адам, оның ішінде ТМД-ның 16 азаматы жеткізілді. Қазақстан аумағында болу ережелерін бұзған 16 адам анықталды. Сөйтіп, осылайша біртіндеп болса да, бүгінгі таңдағы азғындық пен айуандықты ауыздықтау амалдары айтарлықтай атқарылуда, демекпіз.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Патшаныѕ мавзолейі табылды Қытай археологтары өз елінің аумағында болған Цзянду билігінің патшасы, біздің заманымызға дейінгі 128 жылы жерленген Лю Фэйдің мавзолейін тауып, қазба жұмыстарын жүргізуде. Əрине, бейіттер бұрын тоналған болып шықты, соның өзінде ғалымдар құнды дүниелер табуда. Соның ішінде ана дүниеге «қажетті» қылыш, садақ, пышақтармен қатар, музыкалық аспаптар, арбаның дөңгелектері т.б. шыққан. Мавзолейге негізінен үш адам жерленген, ал жан-жағына, құлдары болуы керек, тағы 11 адамның сүйегін қойған. Мавзолейді қоршаған 490 метрлік қабырғаның сұлбасы да сақталыпты.

Маскїнемдер ќайда да болса ќауіпті Бағдадтағы Америка елшілігінде көз көріп, құлақ естімеген оқиға болды. Медициналық көмек қажет болып, осында жеткізілген CNN телеарнасының арақ-шарапқа сылқия тойып алған тілшісі Арву Дэймон ханым өзіне көмек жасағысы келген медициналық қызметкерлердің иығы мен аяққолының аузына түскен жерлерін тістеп тастаған. Жараланған медицина қызметкерлері сотқа жүгініп, əрқайсысы 1 млн. доллардан өтемақы талап етіп отыр. Есін жинағаннан кейін əйел не болып, не қойғанын білмейтінін айтып ақталуда екен. Жəбірленушілерден кешірім де сұрапты. Алайда, сот бəрібір шешім шығаратын болады.

Тґрт-аќ минутта їптеп кеткен

Ресейдің Иванов облысындағы Исаак Левитанның музейінен қылмыскерлер құны 77 млн. рубль болатын бес картинаны ұрлап кеткен. Музейден дабыл түскеннен кейін төрт минут өткенде жеткен полицейлер олардың орнын сипап қалыпты. Ізшілдер тек ұрылардың бақылау камерасына бояу шашып, түк көрсетпей тастағаннан кейін терезені балғамен сындырып кірген екеу екенін ғана анықтап отыр. Ұрланған картиналардың арасында Левитанның «Розы», «Тихая речка», «Полустанок» сияқты жəдігерлері бар.

Қысқа қайырып айтқанда: * Канаданың əуежайына Американың ең үлкен авиакомпаниясы United Airlines-тің салонында өрт шыққан ұшағы апатты жағдайда қонды. Борттағы 233 жолаушының бəрі де аман-есен. * Израиль өкіметі Ресейге пилотсыз ұшатын аппараттар сатуға жаппай тыйым салды. Осындай құралдар жасайтын компанияларға Мəскеумен байланыстарды дереу тоқтату туралы арнайы бұйрық берілген. * Ел президентінің талабы бойынша Орталық Африка Республикасының үкіметі толық құрамымен отставкаға кетті. * Мəскеудің Хамовничий аудандық соты «Каспаров.ру» сайтын жабуды дұрыс деп тапты. Оған дейін «Грани.ру», «Ежедневный журнал» жəне т.б. жабылған болатын. * Сауд Арабиясы Ливанның жанкештілерге қарсы күрес ісіне көмек ретінде 1 млрд. доллар беретінін жариялаған. * Израильдің Газа секторындағы соғыс əрекеттерін Фидель Кастро фашизмнің жаңа формасы деп атады. Еврейлерге қарсы жасалған геноцидті бүкіл əлем айыптағаны сияқты Израильдің палестиндіктерді қыруын да адамзат айыптайды, деді ол.

Ќымбат тонды ќымќырєан нашаќор екен Гонконгтың аудандық соты Барберри дүкенінен құны 116 мың АҚШ доллары тұратын қолтырауынның терісінен тігілген тонды ұрлаған ұрыны 18 айға түрмеге жабу жөнінде шешім шығарды. Непалдық ұрының аты-жөні Кемал Рай болып шықты. Ол осыған дейін 16 рет сотталған екен. Қымбат тонды дүкеншілердің көзін ала беріп манекеннің үстінен шешіп əкеткен. Сонан соң, оны басқа дүкен ге қымбатырақ бағаға өткізіп жіберіпті. Ұрының адвокаты қылмыскердің нашақор екендігін айтып, ол тонның аса қымбат екеніне мəн бермей, есірік жағдайда ұрлаған деп қорғап бағыпты.

Дипломатиялыќ тартысќа кґшті Осы күндері Каирде Газа секторындағы қарулы кикілжіңнің немен таратылатыны талқылану үстінде. Соғыс жүрген бір айда Израильдің 64 солдаты мен офицерлері қаза тауып, 400-ге жуығы жараланған. Ал Палестина жағынан 900-дей жанкешті қаза болып, 1900-ге жуық бейбіт тұрғындар өлген. Жараланғандардың саны 10 мыңға жуық. Қазір 72 сағаттық бейбіт үзіліс жарияланған. Палестиндік экономистердің есебі бойынша Газаны қалпына келтіру үшін 6 млрд. доллардай қаражат керек. Ал израильдіктер өздерінің шығынын 2,5 млрд. долларға тең деп отыр. Енді екі жақ дипломатиялық тартысқа көшетін тəрізді.

Жарнама азайса – жалаќы да аз Американың Coca-Cola компаниясы Ресейдің бес телеарнасына жарнама беруді тоқтатты. Жарнамадан түскен қаражаттың арқасында ғана күн көріп отырған телеарналарға бұл үлкен қиындық туғызуда. Компания басшылығы бұл қадамның экономикалық қана қырлары бар дегенімен оның түбі Ресейге жарияланған санкциялармен үндес екендігі көрініп тұр. Өйткені, осы бес арна да «Россия» банкімен байланысты болатын. Ал ол банк АҚШ санкция жариялаған мекемелердің біріне жатады. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


 Біз – қазақстандықтармыз!

 Туыстық туы Ағымдағы жылдың мамыр, маусым айлары мен үшін мəдени-рухани лəззатқа бөлену кезеңдеріндей көрінді. Бар қызық Кереку жерінде мамыр айының орта шенінде дүрілдеп өткен аймақтық театрлар фестивалінен басталған еді. Ұлы қаламгер, атақты қоғам қайраткері Жүсіпбек Аймауытовтың 125 жылдығына арналған мерей тойлық фестивальға қатысқан тоғыз театрдың шығармашылық ахуалдарын айқындаудың сəті түсті. КСРО халық əртісі, кино мен театрдың əйгілі қайраткері Асанəлі Əшімов төрағалық еткен бес кісіден тұратын қазылар алқасы əлжуаз қойылымдар мен тəуір деген дүниелердің аражігін ажыратып, көкейдегі күдіктері мен қуаныштарын бүкпесіз ортаға салып, ойларын ашық айтты. Жақсыны жасырмай, нашарды нақыштамай шындықты ашып айтты. Нəтижесінде, Астана, Қарағанды, Павлодар театрлары қай жағынан да жарқын көрінді. Астаналықтар көрсеткен «Үкілі жұлдыз» қойылымы (Ə.Тарази – Ə.Əлімбеков) жеке дара топ жарды десе де болғандай. Əйтсе де, əлі де болса, үздік көзге түсер режиссура мен кесек əрекеттер танытар əмбебап актерларға

сый-сияпаттар үлестіріп əуреленген жоқпыз. Тек қана бақылау, шығармашылық кемшілік жетістіктерді безбендеу. Біздер де осы үрдіске көшуіміз керек секілді. Бас бəйгені анықтаймыз деп бас қатырмай, орын белгілеп əртістер қауымын, режиссерлерді əлекке түсірмей, оның орнына кəсіби талқылауларды əділетті де табиғи деңгейде ұйымдастырып, театр ұжымдарының бағыт-бағдарларын айшықтап берген əлдеқайда пайдалы сияқты. Шығармашылық əңгімеге бет бұрған абзал. Кім не аладыдан гөрі, кім не жасады, не жасаулары керектің төңірегінде жұмыс істегеніміз жөн болар. Зиялы жұрттардың, əсіресе, шетелдік əріптестеріміздің осы дəстүрді дағдыға айналдырып алғандарын көзіміз көріп жүр. Міне, Орынбор халықаралық фестивалі де сол үрдісті қатаң ұстанды. Жақсы театр қашан да жақсы, əлсіз театр қашан да жүдеу. Татарстан, Ульянов, Чувашия, Мордовия, Башқұртстан, Мари, Орынбор театр ұжымдары көрсеткен дүниелердің актерлық табыстары мен режиссерлік ізденістері жүрек қозғап, көңіл толқытты. Осы елдердің салт-дəстүр, əдет-ғұрыптарын ғана танып қоймай, олардың Н.Гоголь, В.Шукшин сынды

əншілерінің орындауында тыңдап, тағы да өнер лəззатына кенелгелі келе жатырмын. Ұлы композитор М.Төлебаевтың туғанына 2013 жылы 100 жыл толды. Əн-романс тарымен қатар ірі формада жазылған симфониялық шығар малары ел санасында түлеген атақты композитордың опера жанрындағы ізденістері де ғаламат екендігі көпшілікке мəлім. Жетпіс жылға жуық қазақ сахнасын думанға бөлеп келе жатқан «Біржан-Сара» операсы əлемдік деңгейдегі рухани інжу-маржан екендігі де əбден дəлелденген. К.Байсейітова, Ш.Бейсековадан басталған ақын Сараның құтты сүрлеуі Ə.Үмбетбаев, Б.Досымжанов, Н.Қаражігітов секілді дүлдүл əншілердің орындауындағы сал Біржан болып тұтас бір мəдени-эстетикалық ұғымға айналып кеткелі қашан?!. А.Сембин, К.Мыржықбаев, Ұ.Кенжебеков, Н.Үсенбаева секілді тамаша əншілердің орындаушылық шеберлігін қалыптастырған осынау əйгілі операның өзге елдер сахналарынан бой көрсетпеуі кей кездері қытығымызға да тиетін. Өнер – намыс! Өнер – бəсеке! Өнер – Жарыс! Сол бір рухани сайыс алаңдарында Біржан мен Сара жал-

Бурсадаєы «Біржан-Сара»

операсы тїркі елдері ґнер иелері бірігіп сахнаєа шыєарєан тамаша ќойылым болды Əшірбек СЫҒАЙ.

қашандағыдай зəру екенімізді тағы да мойындауға тура келді. «Қара пима» атты қойылымды құрастырған шығысқазақстандық жас режиссер Айдын Салбановтың қиял толғауы, арғы-бергіге жіті ой жүгіртер зеректігі, мизансцена түзудегі балаң да болса ұшқыр тапқырлықтары көңілімізге жылылық ұялатқандай болды. Тіл-көзден аулақ делік, əліптің артын бағалық. Фестивальді ұйымдастырушы жергілікті мəдениет мекемелерінің қызметкерлері бұл күндері еш аянбай тынымсыз еңбек етті. Ж.Аймауытов атындағы музыкалық драма театрының жаңа бекітілген басшысы дегенімізбен, елімізге танымал тəжірибелі де сақа режиссер Нұрлан Жұманиязовтың толқу, тебіреністері өзгеше екенін айқын сезіндік. Сонау 2000 жылы ақберен ақын, арқалы өнерпаз Иса Байзақовтың 100 жылдығына арналған республикалық теа тр фестивалінен кейін араға 14 жыл салып қолға алынған осынау мəдени-рухани игі шараның сəтті өткеніне қатысушылар да зор ризашылықтарын білдірді. Иə, өнер адамдары қуанды. Өзара қауышты. Пікір алмасты. Бір-бірінің өнерін сахна төрінен тамашалады. Қазылар алқасының бір мүшесі ретінде мен де шаттық сезіміне бөлендім. Өнер салтанат құрып жатса, неге желпінбеске... Қайтсеңіз де, аталмыш фестиваль дүбірі дəл өзімнің делебемді қоздырып, шығармашылық жігер-қайратымды жандыра түскендей болды. Себебі, осы Кереку фестивалі біте салысымен Ресей жерінде, Орынбор шаһарында он үш театрдың қатысуымен өтер аламан өнер сайысына қазылық ету жөніндегі арнайы шақырту қағазы қалтамда болатын. Маусым айының 10-нан 16-на дейін жалғасатын Орынбор фестивалінен кейін, іле-шала яғни осы аталған айдың 17-нен 20-на дейін Ыстамбұл, Анкара, Бурса, Ескішаһар қалаларында қойылар қазақ музыка өнерінің классигі Мұқан Төлебаевтың əйгілі «БіржанСара» операсының көрсетілімдеріне қатысуым керек. Бұл мəселе – Халықаралық «ТҮРКСОЙ» ұйымының бас директоры Дүйсен Қасейінов мырзамен алдын ала келісілген-тін. Орынборға жол машақатының кесірінен кешігіп келдім. Сол себепті Мəскеудің А.А.Калягин басқаратын «Ет Сетера» театры көрсеткен В.Шекспирдің «Дауыл» («Буря») қойылымы мен Ульянов облыстық театры қойған Ф.Шиллердің «Зұлымдық пен махаббат» трагедиясын саралаудың сəті түспеді. Келесі күнгі талқылауда қазылар алқасының төрағасы, өнертану докторы, профессор, белгілі шекспиртанушы А.В.Бартошевич бастаған сахна сарапшылары жоғарыдағы екі көрсетілімнің кемшілік-жетістіктерін тəптіштей талдап жатты. Реті келіп тұрғанда, қазылар алқасының мүшелерімен таныстыра кеткен де жөн шығар. Ресейдің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ресей киногерлер одағы төрағасы Конфедерациясының орынбасары, танымал сыншы Константин Александрович Щербаков, Мəскеудің академиялық сатира театры əдебиет бөлімінің меңгерушісі, белгілі театр сыншысы Нина Никитична Карпова, Ярославль мемлекеттік театр өнері институтының профессоры, Ресейдің еңбек сіңірген мəдениет қызметкері Маргарита Георгиевна Ваняшова, Республикалар кеңесінің жауапты хатшысы, Ресей театрлар одағы орталық аппараты драма театрлар кабинеті ұйымдастыру-шығармашылық бөлімінің меңгерушісі Марина Михайловна Корчак, Ресейдің еңбек сіңірген мəдениет қызметкері, орынборлық театр сыншысы Евгения Ароновна Павловалармен бірге Қазақстанның атынан осы жолдардың авторы да фестивальға қатысқан көркем ұжымдар жұмысына сарапшылық жасау құрметіне ие болды. К.Щербаков, М.Корчактармен 2012 жылғы Уфадағы «Туғанлық» фестивалінде сыншылар коллегиясының құрамында бірге болғанбыз. Бұл жолғы тобымыз да кəсіби тұрғыда өте мықты болды деуге болады. Əр күні кешкісін екі-үш спектакльден көріп, ертеңгісін талқыға салып, талдап отырдық. Əлбетте, төраға А.Бартошевичтің нұсқауымен сыншылар да əдеттегідей топ-топқа бөлініп, əрқайсысы көрген қойылымдары жөніндегі өз ойларын ортаға салып отырды. Біздермен қабаттаса, келесі бір арнайы бөлмелерде мəскеулік профессорлар Ю.Л.Альшиц пен И.Ю.Промтова да фестиваль қатысушыларына жəне жергілікті театрлар мен өнер оқу орындарының тыңдаушыларына бағытталған шеберлік дəрістерін өткізіп жатты. Сонымен, қала халқы қарбалас. Билет іздеп, иін тірескен ел-жұрт. Орынборда қазақ жеткілікті. Олардың да рухани мерекеден құр қалғылары жоқ. Менімен жылы амандасып, өздерімен қандас екенімді байқағандай елжірей қарайды. Орынборға гастрольдік сапармен келген Мəскеудің «Ет Сетера» театрына деген сұраныста есеп жоқ. Қазылар алқасының бар назары Волга бойындағы федералдық округтің тұңғыш театр фестиваліне қатысушы 12-13 театрдың төңірегіне ауған. Сөйтіп, Ульянов, Орынбор, Пенза, Саратов, Самара, Нижегород, Мордовия, Татарстан, Башқұртстан театрларының əр жанрдағы, сан тақырыптағы спектакльдерін тамашаладық. Орын белгілеп, көл-көсір

7

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

Сурет www.trt.net.tr сайтынан алынды.

классиктер еңбегін сахналаудағы асқан шеберліктерін еріксіз мойындадық. Сол сияқты, көңілге кірбің салар ыңғайсыз сəттер де кездеспей қалған жоқ. Мəселен, Пенза облыстық театры ортаға салған Ив Жамиактың «Месье Амилькар» атты екі перделі қойылымын сыншылар алқасы талқылауға тұрмайтын дүние деп тапты. Əрине, ұжымға ауыр тиген болар. Əйтсе де, театрдың көркемдік жетекшілері халықаралық дəрежедегі аламан бəйгеге не əкелуді күні бұрын ойластырып, мұндай жауапты сапарға тыңғылықты даярлық жасаулары керек еді. Қойылымның режиссері мен композиторы Израильден шақырылғанымен, ақылды халық өкілдерінің осынау күрделі сайыс талаптарына сай тегеурін таныта алмағандары өкінішті болды. Айтпай кетуге болмас, тағы бір орны толмас өкініш... «Ет Сетера» театрының 27 жасар жетекші актері Никита Быченковтың сахнада əскери əн орындап тұрып кенеттен құлап түсіп, қапыда мəңгілікке көз жұмуы фестиваль қатысушыларының жүрегін селк еткізді. Ресей сериалдарында жиі көрініп жүрген талантты жас актер тіпті, үйленіп те үлгермеген. Жалғыз ұлының ауыр қазасын естіген сəтте Əзиз ана қандай күй кешті екен десеңізші?! Күлкісі мен күрсінісі қабат жүрер қатал тағдыр үкіміне кім қарсы тұра алар. Өмір өз арнасымен жүре бермек. Алыс-жақыннан келген əріптестермен қауышып мəре-сəре болысқан кезең де тəмамдалуға жақын. Фестиваль директоры Павел Леонидович Церемпилов пен көркемдік жетекші Ресейдің халық əртісі, Ресей мемлекеттік сыйлығының лауреаты Рифхат Уəкілұлы Исрафилов белсене ұйымдастырған театр мерекесі өз мəресіне жетті. Сөз жоқ, сəтті іс-шара, салиқалы жиын, салтанатты мейрам. Жабылу жиыны да өте жинақы болды. Күмпілдеу, көпіру, еліру сөздері жоқтың қасы. Нағыз жұмыс жағдайына байланысты өткен биязы ғана шығармашылық басқосу дерсіз. Алғыс хаттарын алып, азын-аулақ қонақкəделерін қанағат тұтқан ұлы мəртебелі əртістер мен режиссерлер өз отандарына қайтып жатты. Олар үшін ең бастысы – өзара қауышу, кездесу, пікір алмасу. Қазылар алқасы нұсқаған бағыт-бағдарлардан өздеріне қажеттісін алып, алдағы жұмыстарын жандандыра түсу. Əлбетте фестиваль мəселесі біздерге көп ой салды. Драматургия, режиссура, актерлық шеберлік салаларын көтере түсу мақсатында фестиваль түрлерін де жаңғырта түссек... Мəселен, «Үздік актерлік шеберлік», «Озық драматургия», «Үздік режиссерлік жұмыс» деген секілді арнайы фестивальдарға зəрулік туып отырған секілді. Əйтпесе, бұл мамандық иелері қайсыбір жалпы фестивальдарға «Үздік əйел бейнесі», «Үздік ер адам бейнесі, «Үздік режиссер» деген дүрмекпен небəрі бір-бір аталыммен ғана шектеліп келеді. Жеке-жеке əрқайсысының беделін көтеріп, əрі қарай дамуына, ілгерілеуіне даңғыл жол ашсақ деген ұсыныс бар. Мəдениет министрлігі мен Театрлар одағы біріге отырып, ортақ бір шешімге келсе, бұл жағдай өзінен-өзі күн тəртібіне енгелі тұр. Міне, мен бір кездері ардақты аталарым С.Сейфуллин, Ə.Жангелдин, С.Қожамқұлов, Е.Өмірзақовтардың табаны сан рет тиген, елжұртымның алғашқы астанасы көне Орынбордың əуежайында тұрмын. Айналама қимай қарайтын сияқтымын. Осы шаһарға деген құрметім айрықша. Біріншіден, ол менің алғашқы – астанам. Екіншіден, кəсіби театр құру туралы Қазақстан басшылығының тұңғыш жарлығы осы шаһарда шыққан. Ендігі мақсатым – Мəскеу арқылы, Ыстамбұл-Анкараға жету. 17-21 маусым аралықтарында онда да мені өнер жəрмеңкесі тосып тұрған еді. Міне, сонымен Түркия жерінде шырқалар ұлы композитор Мұқан Төлебаевтың əйгілі інжу-маржаны «Біржан-Сараны» (таза қазақша емес) түрік тілінде башқұрт, татар, қазақ, əзербайжан елдері үздік

құйрығы сүзіліп, алдыңғы лектерден көрінеріне титтей де күмəніміз болмайтын. Музыкалық болмысы, сюжеттік құрылымы, мазмұндық ауқымы, махаббат иірімдеріне толы тынымсыз əрекеттер көрінісі, көздің жауын аларлықтай ұлттық киімдері, сахналық əсем пейзаждары бəрі-бəрі кімдерді болмасын жан рахат лəззаттарына бөлері басы ашық құбылыс-тын. Сол тілегіміз қабыл болып, «Біржан-Сара» операсы «ТҮРКСОЙ»-дың бас директоры, белгілі мемлекет, қоғам жəне мəдениет қайраткері Дүйсен Қа сейінов мырзаның бастамасымен түркітілдес елдердің əншілері орындауында халықаралық сахна төріне шықты. Реті келгенде айта кеткен жөн болар, жоғарыда айтқандай, Дүйсен Қорабайұлы атқарған ұлы істер, мəдени шаралар тек мұнымен ғана шектелмесе керек. Ол түркітілдес бауырларымызды жақындастыруда нағыз азаматтық əрекеттердің ұйытқысы, ұйымдастырушысы. Сонау өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарында «ТҮРКСОЙ» халықаралық ұйымын құру идеясы арнайы құжатпен Алматы шаһарында бекітілді. Ол ресми жиынға бүкіл түркітілдес елдердің мəдениет министрлері түгелдей қатысқан болатын. Оны сол кездергі Қазақстанның мəдениет министрі Еркеғали Рахмадиев басқарды. Оның бірінші орынбасары қызметінде болған осы жолдардың авторы да сол ұйымдастыру жұмыстарының ен ортасында жүрген. Содан бері ширек ғасырға жуық уақыт өтсе, соның соңғы төрт-бес жылындағы ұйымдастырушылық еңбек табыстары осы Дүйсен Қасейіновтің еншісінде. Мақтұмқұлының 290 жыл дығына арнап, У.Ғаджибековтің осы аттас операсын (Қырғыз опера театрының базасында) əзербайжан, түрік, қырғыз, башқұрт əншілері əуелете шырқады. Е. Рахмадиевтің «Алпамыс» операсының концерттік нұсқасын əзербайжан опера жəне балет театрының ұжымы барша түрік жұртшылығына таныстырды. Қырғыздың ұлы перзенті Т.Сатылғанов пен қазақтың атақты қызы Д.Нұрпейісованың мерейтойлары түрік əлемінде дүрілдеп өтті. Д.Нұрпейісова əжемізге Ыстамбұл қаласында ескерткіш орнатылып, арнайы гүлзар ашылды. 12 драма театрлары түрік елдері халықаралық фестивальдарына қатысқан. Сондай-ақ, концерттік ұжымдар да мұндай шақыртулардан құр қалған емес. Қазақстандық Д.Нұрпейісова, Тəттімбет атындағы ұлтаспаптар оркестрлерінің орындаушылық шеберліктері түркітілдес ағайындарға кеңінен таныс. Түрік жерінде не көп фестиваль көп. Сондай өнер мерекелерінің біріне қатысуды жөн көрген аталған операның қатысушылары өз қадамдарын Ыстамбұл шаһарынан бастады. Ол фестиваль түрік шаһарларының біразын қамтыды. Операның екінші таныстырылымы өткен шаһар – Бурса. Өкінішке қарай, Ресейдегі театр фестивалін біржола аяқтау міндетін мақсат тұтқандықтан өз басымыз жоғарыдағы екі шаһарда өткен қойылымдарды көре алмадық. Кешеуілдеңкіреп болса да, Ескішаһар мен Анкарада аса зор табыспен жүріп өткен қойылымдарды зор ынтамен тамашаладық. Негізі, аталмыш опера Түркияның Самсун қаласындағы құрылғанына небəрі бес-ақ жыл болған опера театрының қолдап-қоштауымен қойылған. Ұйымдастыру шаралары да осы театрдың көмегімен жүзеге асқан. Самсун театрының тəжірибесі аздау болса да «Біржан-Сараның» қолдаушылары осы көркемдік ұжым. Басқы партияларды орындағандары өз алдына хор, балет, оркестр жағын да түгелдей мойнына алғандар осы самсундықтар. Сондай-ақ, бұл операның баса көрсетер бір ерекшелігі (жаңалығы десе де болады) көпұлтты һəм көп дауыстылығында. Түркітілдес əншілердің бас қосқан достыққа толы жүрек əуендері дерсіз... Олар күрделі арияларды тек қана түрік тілінде айтты. Біржанның трагедиясын түрік əншісі Өсер Өндес

пен қырғыздың үздік теноры Садырбек Жұмашев, Сараны татардың жас əншісі мен қазақ əншісі Жұпар Хайруллина бұлбұлша тамылжытты. Жанбота – өзіміздің Шаһмардан Əбіловтің орындауында еркін əуелесе, түрік əншісі самсундық Өзгір Аслан одан қалыса қойған жоқ. Өзбек жəне қырғыздың алғыр да күшті дауыс иелері Феруза Юсупова мен Əсел Бекбаева қу да зəлім Алтынай бейнесін асқан шеберлікпен кескіндеп берді. Екеуі де келбетті, көрнекті, зор үнді нағыз толысқан меццо-сопраналар екен. Біржанның анасы Қамқа партиясын орындаған Башқұртстанның халық əртісі Светлана Арғынбаева өз деңгейінде айшықты көрінді. Қожағұл, Жиенқұл жəне молдалар тобында өнер көрсетер баритон дауысты түрік əншілері де көрермендер сүйіспеншілігіне бөленді. Қашанда əуезді үн опера өнерінің сəні, олай болса Сараны асқан шынайы пейілмен сызылта шырқаған, суырыла үн толғаған ғажап дауыс иесі қазақ əншісі Жұпар Хайруллинаны айрықша атай кетуге тура келеді. Жерлесіміз, қандасымыз болғандықтан емес, ақиқаты солай. Жұпардың жанға жайлы аса күшті мақпал үні залда отырған көпшілік қауымды керемет əсерге кенелтті. Түсінікті, ұғынықты сөз бен əсем дауыс əдемі астасып, опера өнерінің мерейін өсірді. Он сегіз рет түрлі əншілер конкурсынан жүлдесіз оралып көрмеген «Астана Опера» театрының мақтанышы Жұпар қызымыздың опера өнеріндегі жұлдызы əманда жарқырай береріне сеніміміз мол. Сонымен, кілең дүлдүл əншілер бас қосқан осы думанды, мерекелі достық операсының режиссурасын сөз етпеу əділетсіздік болар еді. Аса сауатты да сезімтал əзербайжан режиссері Эфлатун Ниметзаденің кəсіби даярлығына ешкімнің де дауы болмаса керек. Көптен бері түрік жерін мекен еткен шығармашылық иесінің түркітілдес халықтар психологиясын, тұрмыс-салтын, ерекшеліктерін жүрегімен ұғар аңғарымпаздығына тəнті болдық. Сезімтал деуіміздің де сыры осында. Көлемді операның қисынды жолдарын іздестіріп, біржола «күзеп» тастамай немесе тым білгішсініп ештеңені «түзеп» тастамай, күрделі шығарманың музыкалық, драматургиялық ортақ қалпын өрескел бұзбай жып-жинақы, жұмыр қойылым түзгені жүрек қозғады. Қазақ халқының музыкалық мұрасына аса нəзік сезіммен, сүйіспеншілік көзімен қарағаны аңғарылады. Əншілер құрамы сəтті іріктелген. Қойылым режиссурасы серпінді, қимыл-қозғалысқа толы, əрекетке жомарт. Режиссер қиялын кеңге салған. Есте қаларлық мизансценалар жетерлік. Əдеттегі опера орындаушыларының алдындағы дирижерден көз алмай сіресіп, серейіп тұрар күлкілі көріністері атымен жоқ. Қойылымның пластикалық пішін-мазмұны қызғылықты шешілген. Жəрмеңкеде жүрген халық жəй жүрген тобыр емес, оқиғаны дамытушы, ушықтырушы, қозғаушы күшке айналған. Бір орында тапжылмай тұрып алған хор əртістерін көзге елестете алмайсыз. Олар қарбалас əрекет үстінде. Сауда-саттығын жасай жүріп, Біржан мен Сара айтысын безбендей алар əлеуметтік сана биігіне көтеріле алған белгілі бір мақсат иелері. Олар махаббатты, сүйіспеншілікті, тыныштықты əуенге қосады. Əділдікті, əдептілікті, махаббатты жырлайды. Нақ бір драма əртістеріндей жеңіл қозғалып, əбжіл іс-əрекеттер алдыңғы кезекке шыққан. Режиссер əншіліктен бөлек, актерлік шеберлікті де мұқият талап еткен. Балет əртістерінің саны жағы нан сиректігі сезіледі. Қоюшы-хореограф – Т.Нұрқалиев. Əйтсе де, қазақ операсының буырқанған дауылды əуезі қойылым дирижері Р.Абдуллаевтың сиқырлы таяқ шасына нақ бір тəуелді болып қалғандай көңілдерде жақсы əсер қалдырды. Операның эстетикалық, философиялық, əлеуметтік, музыкалық, халықтық қалпы өз биігінде жағымды көрініс тапқан. Хор айтушылардың эстетикалық деңгейін кəсіби қалыпта бекем ұстап тұрған мəскеулік маман Михаил Искровқа да алғысымыз шексіз. Талантты қазақстандық суретші Ерлан Тұяқов сызған сценографиялық сұлбалар Жетісудің əсем табиғаты мен Көкшенің ғажап көріністерін көз алдымызға əкелгендей. Толқыған көл, самал лебімен діріл қаққан жасыл жапырақтар сыбдыры Біржан мен Сараның ғашықтыққа ұласқан жан дүниелерін мəңгілікке паш ете түскендей. Əдемі əуезді, серпінді əрекетті, махаббат жолындағы əділетті күресті меңзеген режиссерлік жарқын қиял екі бөлімді операның əрқайсысын бірбір сағаттан асырмаған. Көруге қызғылықты бар болмысы жарқыл атқан аталмыш қойылым иесі профессор Эфлатун Ниметзаде қандастық, бауырластық, достық пейілін білдіруде еш аянбаған. Ол – тəжірибелі əдебиет, мəдениет қайраткері. Мəскеудің үлкен театр сахнасында атақты Борис Покровскийдің кəсіби мектебінен өткен тəжірибелі режиссер қырықтан астам опералық қойылымдардың, бірнеше əдеби, көркем өнер кітаптардың авторы. Театр ісінің үздік ұйымдастырушысы. Кезінде, Ливия елінде, сондайақ, тағы басқа өлкелерде театр ұйымдастыру шараларымен белсене айналысқан. Түркия жеріндегі алты опералық театрлардың кез келгенінде режиссер Эфлатун Ниметзаденің кəсіби шеберлік дара қолтаңбасы еріксіз «менмұндалайды». Аса тəжірибелі түркиялық əзербайжан режиссерінің айшықты шеберлік қолтаңбасын қазақ опера теа трлары да байқап көрсе, шығыстық мінез-құлқымыздың баий түсеріне көзіміз əбден жет кен сыңайлы. Төл режиссерлік күшіміздің осалдығын несіне жасырамыз? Əр жолы Александров, Окуневтерге жасап жатар қонақжай жомарттығымызды түбіміз бір түрік ағайынға да көрсетіп бақсақ оның несі сөкет? Біздерді «Біржан-Сара» қойылы мы осындай əрқилы ойларға жетеледі. Тырнақ астынан кір іздеген кісіге кемшілік атаулы қай кезде де табылар. Ең бастысы, Біржан мен Сара махаббаты түркітілдес үздік əншілердің орындауында адамзат біткеннің айызын қандырып, əуелей қалықтап жатты. Түркия жерінде риясыз шырқалған Біржан мен Сараның ғашықтық ариялары құлағымыздан кетер емес. ...Ғажап əнші Жұпар ханым Хайруллина елге, Астанаға асықты. Бірер күн демін алған соң, болашақ опера жұлдызы Джузеппе Вердидің Аидасын айту үшін Краснояр өлкесінің опера театрына аттанбақшы екен. Сара кейпінен шыға сала, Аида жан дүниесін игеруге ұмтылған қазақ əншісінің жолы бола бергей деп, тіледік іштей. Американың Нью-Йорк, Вашингтон қалаларында өтер бір апталық Қазақстанның мəдениет күндеріне қатысушылардың тізіміне енгендіктен менің де жедел түрде, тағы да жолға шығарым анық болды. Əлбетте, ол бөлек əңгіменің арқауы... Қайтсек те, руханият əлемінің демеушісі Ұлы Мəртебелі Өнер ғой, қашанда! АСТАНА – ПАВЛОДАР – ОРЫНБОР – ЫСТАМБҰЛ – ЕСКІШАҺАР – АНКАРА – АСТАНА.

Достыќты насихаттайтын жоба Алматы облысына қарасты «Таусамалы» шипажайында этномəдени бірлестіктердің жастар қанаты өкілдері мен ынталы жас ұрпақ үшін татулық пен бірлікті насихаттайтын жəне ұлтаралық қатынас туралы ағартушылық жұмыстарды жандандыратын «БірлікЕдинство.kz» деп аталатын лагерь ашылды. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі арқылы мемлекеттік тапсырыс ретінде «Қазақстан халқы Ассамблеясының қоры» қоғамдық қоры арқылы ұйымдастырылып отырған бұл лагерьдің жас ұрпаққа берері көп. Алматы қаласындағы «Достық» үйінде өткен лагерьдің салтанатты ашылу жиынында аталмыш жобаның ел жастары арасындағы ауызбірлік пен тату қоғам құруға қосар үлесі мен зор ықпалы айтылды. «Қазақстан халқы Ассамблеясы қоры» ҚҚ-ның директоры Алмагүл Сəлімбаева аталмыш жобаның маңыздылығы мен көтерер жүгін таныстыра келіп, алдағы уақытта мұндай игі шаралардың реті көбейіп, ауқымы артатындығына сенім білдірді. Парламент Мəжілісінің депутаты Роман Ким еліміздегі əр ұлт өкілдерінің балалары бір шаңырақ астында дұрыс тəрбие алуы мен қазіргі тынышсыз ғалам жағдайында мұндай бейбіт ісшаралардың көптеп жүргізілуіне ден қоюдың маңыздылығын атап өтті. Ұлттар достығы мен бейбіт қоғам идеясын насихаттайтын жаңа жобаның ашылу салтанатына елі міздегі күрдтердің «Бурбанг» этномəдени орталығының жетекшісі Князь Мирзоев, «Жаңғыру» неміс этномəдени орталығының жетекшісі Александр Дедерер, «Авицена» тəжік этномəдени орталығының жетекшісі Бекпулат Ташпулатов, «Филия» грек этномəдени орталығының жетекшісі Павел Федориди жəне Қазақстан халқы Ассамблеясының Алматы қаласы бойынша хатшылығының меңгерушісі Маргарита Абдалиевалар қатысып, жас та жаңа жобаға сəттілік тіледі. АЛМАТЫ.

 Өңір өмірі

Аєын су Жуалы жеріне жаѕа арнамен ґмір нəрі келді Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

«Көксайдың арнасымен су келетін күн жақын» деп, алақайлағанымыз кеше ғана сияқты еді. Міне, өткен аптада Жуалы ауданындағы сол каналдың табанымен алғашқы су жүріп, жергілікті диқандарды қуанышқа бөледі. «Жігер-2004» жəне «Сұңқар-2002» ЖШС-лары тау қойнауын қақ жарып өтіп жатқан бұл арнаның құрылысын өткен күзде бастаған-ды. Құрылыстың қарқынын биылғы көктемінің кеш шығуы мен Алатаудың суық ауа райы біршама бəсеңдеткенін де жасыра алмаймыз. Жуалы жұртын сонау 1964 жылдан бері нуландырып отырған «Көксай» каналының бас жағы біздің жерден бастау алғанымен, ортасының 11 шақырымынан астам бөлігі қырдың арғы жағындағы қырғыз ағайындардың аумағы арқылы өтеді. Былтыр олар баубақша, егістік нағыз қаталап тұрған шақта арықты жауып тастағанын ақпарат құралдарының бəрі жазды. Міне, содан кейін ел үкіметі өткен жылы «Көксай» каналының Қырғызстан жағындағы бөлігін жауып, арықты бергі жақтан салуға шешім қабылдаған еді. Сөйтіп, бұл іске мемлекеттен 5,2 миллиард теңге бөлініп, 20,4 шақырымға төселген темір құбыр арқылы Жуалы жеріне су жетті. Дəл қазір секундына 1,8 текше метр су жіберілуде. Құрылысы толық аяқталған кезде арна бойымен 3,5 текше метрге дейін су ағатын болады. Жалпы алғанда, Жуалы ауданында 8 мың гектардан астам суармалы жер бар. Ескі арнамен 1700 гектар жер суландарылатын. Жаңа каналдың құрылысы толық аяқталғанда 3 мың гектар жерді суландыруға мүмкіндік туады. Дəл қазір Көксай каналының бойынан тəуліктік су реттеу бассейні салынуда. Оның құрылысы алдағы күзде аяқталмақ. Бұдан бөлек канал бойынан шағын су электр стансаларын салу, алқапты тамшылатып суғару əдістері де кеңінен қолға алынбақ. Жамбыл облысы.


8

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 29 шілде

№ 315

Астана қаласы

«2014-2015 оқу жылына жоғары білімі бар мамандар даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысын мамандықтар бойынша бөлу туралы» 2014 жылғы 4 шілдедегі № 261 Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің бұйрығына өзгерістер енгізу туралы бұйырамын: 1. «2014-2015 оқу жылына жоғары білімі бар мамандар даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысын мамандықтар бойынша бөлу туралы» 2014 жылғы 4 шілдедегі № 261 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9587 болып тіркелген, «Егемен Қазақстан» 2014 жылғы 19 шілдедегі № 139 (28363) санында жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген бұйрыққа 1-қосымша осы бұйрыққа жаңа қосымшаға сəйкес редакцияда жазылсын. 2. Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім жəне халықаралық ынтымақтастық департаменті (Ж.Қ.Шаймарданов): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін; 2) мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияласын. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр Т.О.Балықбаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғаш рет ресми жарияланғаннан кейін қолданысқа енгізіледі. Министр А.СƏРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2014 жылғы 29 шілдедегі №315 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2014 жылғы 4 шілдедегі № 261 бұйрығына 1-қосымша

1. Білім беру 5В010100 Мектепке дейінгі оқыту жəне 250 200 130 тəрбиелеу 5В010200 Бастауышта оқытудың педагоги150 120 78 касы мен əдістемесі 5В010300 Педагогика жəне психология 150 130 85 5В010400 Бастапқы əскери дайындық 30 20 15 5В010500 Дефектология 240 200 130 5В010600 Музыкалық білім 50 40 26 5В010700 Бейнелеу өнері жəне сызу 50 40 26 5В010800 Денешынықтыру жəне спорт 517 417 270 5В010900 Математика 370 350 234 5В011000 Физика 195 180 117 5В011100 Информатика 369 329 217 5В011200 Химия 135 115 75 5В011300 Биология 88 68 44 5В011400 Тарих 110 90 58 5В011500 Құқық жəне экономика негіздері 40 20 13 5В011600 География 45 45 29 5В011700 Қазақ тілі мен əдебиеті 385 370 370 5В011800 Орыс тілі мен əдебиеті 80 60 5В011900 Шетел тілі: екі шетел тілі 640 433 293 (ағылшын тілі) 5В011900 Шетел тілі: екі шетел тілі (неміс 20 10 7 тілі) 5В011900 Шетел тілі: екі шетел тілі (фран10 10 5 цуз тілі) 5В012000 Кəсіптік білім 740 640 416 85 75 49 5В012100 Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен əдебиеті 85 75 49 5В012200 Орыс тілінде оқытпайтын мектептердегі орыс тілі мен əдебиеті 5В012300 Əлеуметтік педагогика жəне өзін- 300 289 191 өзі тану Барлығы 5134 4326 2927 Жетім балалар жəне ата-анасының 51 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) 51 I, II топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) 26 Жеңілдіктері мен кепілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) 102 Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 5364 2. Гуманитарлық ғылымдар 5В020100 Философия 20 20 13 5В020200 Халықаралық қатынастар 30 30 20 5В020300 Тарих 80 80 52 5В020400 Мəдениеттану 35 35 23 5В020500 Филология: қазақ тілі 80 80 80 5В020500 Филология: орыс тілі 35 35 5В020600 Дінтану 82 82 53 5В020700 Аударма ісі 85 85 55 5В020800 Археология жəне этнология 45 45 29 5В020900 Шығыстану 10 10 7 5В021000 Шетел филологиясы: ағылшын 25 25 16 тілі 5В021000 Шетел филологиясы: неміс тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: араб тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: түрік тілі 4 4 3 5В021000 Шетел филологиясы: корей тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: қытай тілі 8 8 5 5В021000 Шетел филологиясы: жапон тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: өзбек тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: ұйғыр тілі 5 5 3 5В021000 Шетел филологиясы: француз тілі 5 5 3 5В021100 Теология 15 15 10 5В021200 Түркітану 15 15 10 5В021500 Исламтану 150 120 120 Барлығы 754 724 517 Жетім балалар жəне ата-анасының 8 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 8 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 4 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза16 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 790 3. Құқық 5В030100 Құқықтану 70 70 46 5В030200 Халықаралық құқық 35 35 23 5В030300 Құқық қорғау қызметі 15 15 10 5В030400 Кеден ісі 15 15 10 135 135 89 Барлығы Жетім балалар жəне ата-анасының 1 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 1 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 1 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза2 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 140 4. Өнер 5В040200 Аспаптық орындаушылық 9 9 6 5В040300 Вокалдық өнер 9 9 6 5В040400 Дəстүрлі музыка өнері 9 9 6 5В040600 Режиссура 10 10 7 5В040900 Хореография 10 10 7 5В041300 Кескіндеме 10 10 7 5В041400 Графика 10 10 7 5В041700 Сəн өнері 10 10 7 5В041900 Мұражай ісі жəне ескерткіштерді 40 40 26 қорғау 5В042000 Сəулет 60 60 39 5В042100 Дизайн 52 52 33 5В042200 Баспа ісі 17 17 11 Жиыны 246 246 162 Жетім балалар жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%)

2

I, II топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%)

2

орыс

қазақ

барлығы

орыс

қазақ

Білім беру гранттары толық оқу қысқартылған оқу Барлығы

Жиынтығы

Мамандықтардың атауы

70

50

33

17

42

30

20

10

45 5 70 14 14 147 116 63 112 40 24 32 7 16

13 5 26 7 7 65 13 10 26 13 13 13 13

7 5 14 3 3 35 7 5 14 7 7 7 7

60 140

20 10 40 10 10 100 20 15 40 20 20 20 20 0 15 20 207

135

20 72

3

10

7

3

224 26

100 10

65 7

35 3

26

10

7

3

98

11

7

4

1399

808

520

288

15

5В050100 5В050200 5В050300 5В050400 5В050500 5В050600 5В050700 5В050800 5В050900 5В051000 5В051100 5В051200 5В051300 5В051400 5В051500 5В051900

5

5В060100 5В060200 5В060300 5В060400 5В060500 5В060600 5В060700 5В060800 5В060900 5В061000 5В061100 5В061200

7 10 28 12 0 35 29 30 16 3 9 2 2 1 2 3 2 2 2 2 5 5 0 207

5В070100 5В070200 5В070300 5В070400 5В070500 30 30

30 30

5В070600 5В070700 5В070800 5В070900 5В071000 5В071100 5В071200 5В071300 5В071400 5B071500

24 12 5 5 46

5В071600 5В071700 5В071800 5В071900 5В072000 5В072100 5В072200 5В072300 5В072400 5В072500 5В072600 5В072700 5В072800

3 3 3 3 3 3 3 3 14 21 19 6 84

5В072900 5В073000 5В073100 5В073200 5В073300 5В073700 5В073800 5B074300 5В074500

Жеңілдіктері мен кепілдіктері 1 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза4 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Барлығы 255 5. Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес Əлеуметтану 30 30 20 10 Саясаттану 30 30 20 10 Психология 45 45 29 16 Журналистика 95 95 62 33 Аймақтану 34 34 22 12 Экономика 55 55 36 19 Менеджмент 55 55 36 19 Есеп жəне аудит 65 65 42 23 Қаржы 60 60 39 21 Мемлекеттік жəне жергілікті 60 60 39 21 басқару Маркетинг 50 50 33 17 Статистика 15 15 10 5 Əлемдік экономика 40 40 26 14 Қоғамдық байланыс 28 28 18 10 Мұрағаттану, құжаттар жүргізу 45 45 29 16 жəне құжаттамалық қамтамасыз ету Еңбекті ұйымдастыру жəне нор16 16 10 6 малау Жиыны 723 723 471 252 Жетім балалар жəне ата-анасының 7 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 7 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 3 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза14 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Барлығы 754 6. Жаратылыстану ғылымдары Математика 160 160 104 56 Информатика 220 220 143 77 Механика 80 80 52 28 Физика 130 130 85 45 Ядролық физика 115 115 75 40 Химия 130 130 85 45 Биология 125 125 81 44 Экология 139 139 90 49 География 85 85 55 30 Гидрология 70 70 46 24 Физика жəне астрономия 63 63 41 22 Метеорология 70 70 46 24 Барлығы 1387 1387 903 484 Жетім балалар жəне ата-анасының 14 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 14 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 7 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза28 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 1450 7. Техникалық ғылымдар жəне технологиялар Биотехнология 260 260 169 91 Автоматтандыру жəне басқару 320 280 182 98 Ақпараттық жүйелер 575 515 335 180 Есептеу техникасы жəне 645 585 380 205 бағдарламалық қамтамасыз ету Математикалық жəне 150 110 72 38 компьютерлік модельдеу Геология жəне пайдалы қазбалар 300 260 169 91 кен орнын барлау Тау-кен ісі 420 385 251 134 Мұнай газ ісі 500 430 280 150 Металлургия 640 600 390 210 Материал тану жəне жаңа матери- 170 160 104 56 алдар технологиясы Геодезия жəне картография 160 140 91 49 Машина жасау 660 613 398 215 Көлік, көліктік техника жəне тех580 520 338 182 нологиялар Авиациялық техника жəне техно185 185 120 65 логиялар Теңіз техникасы мен техноло85 85 55 30 гиялар Аспап жасау 260 220 143 77 Жылу энергетикасы 310 270 176 94 Электр энергетикасы 520 480 312 168 Радиотехника, электроника жəне 520 480 312 168 телекоммуникациялар Бейорганикалық заттардың 260 260 169 91 химиялық технологиясы Органикалық заттардың 260 260 169 91 химиялық технологиясы Полиграфия 50 40 26 14 Техникалық физика 90 90 59 31 Технологиялық машиналар жəне 630 590 384 206 жабдықтар (сала бойынша) Ағаш өңдеу жəне ағаштан 80 60 39 21 бұйымдар жасау технологиясы (қолданылу саласы бойынша) Жеңіл өнеркəсіп бұйымдарының 425 385 250 135 технологиясы жəне құрастырылуы Азық-түлік өнімдерінің техно240 210 137 73 логиясы Қайта өңдеу өндірістерінің техно- 260 220 143 77 логиясы (сала бойынша) Құрылыс 740 670 436 234 240 220 143 77 Құрылыс материалдарын, бұйымдарын жəне құрастырылымдарын өндіру Қоршаған ортаны қорғау жəне 200 180 117 63 өмір тіршілігінің қауіпсіздігі Стандарттау, сертификаттау жəне 250 230 150 80 метрология Тоқыма материалдарының техно110 100 65 35 логиясы жəне жобалануы Пайдалы қазбаларды байыту 60 50 33 17 Материалдарды қысыммен өңдеу 70 60 39 21 технологиясы Ұшатын аппараттар мен қозғалт50 50 33 17 қыштарды ұшуда пайдалану Көлік құрылысы 40 30 20 10

5В074600 Ғарыш техникасы жəне технологиялары 5В074800 Фармацевтикалық өндіріс технологиясы 5В075200 Инженерлік жүйелер жəне желілер 5В075300 Балқуы қиын бейметалл жəне силикатты материалдардың химиялық технологиясы

70

70

46

24

100

100

65

35

35

35

23

12

22

22

14

8

5В080300 5В080400 5В080500 5В080600 5В080700 5В080800 5В080900 5В081000 5В081100 5В081200

2014-2015 оқу жылына арналған күндізгі оқу нысанындағы мамандықтар бөлінісінде жоғары білімі бар мамандар даярлауға арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы Шифр

5В080100 5В080200

5В090100 5В090200 5В090300 5В090400 5В090500 5В090600 5В090700 5В090800 5В090900 5В091000 5В091200

5В100200

5В110100 5В110200 5В110300 5В110400

5B120100 5B120200

40 60 60

26 39 39

14 21 21

40

26

14

40

26

14

35 70 40 10

23 46 26 7

12 24 14 3

20 47 60

13 31 39

7 16 21

40 40 40 40

26 26 26 26

14 14 14 14

10

7

3

40

26

14

20

13

7

40

26

14

30

20

10

40

26

14

70 20

46 13

24 7

20

13

7

20

13

7

10

7

3

10 10

7 7

3 3

10

7

3

5B130100 5B130200

Барлығы 11542 10510 6837 3673 1032 Жетім балалар жəне ата-анасының 115 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 115 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 58 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза230 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 12060 8. Ауылшаруашылық ғылымдары Агрономия 425 300 195 105 125 Мал шаруашылығы өнімдерін 290 240 156 84 50 өндіру технологиясы Аңшылықтану жəне аң 40 30 20 10 10 шаруашылығы Балық шаруашылығы жəне 55 45 29 16 10 өнеркəсіптік балық аулау Су ресурстары жəне суды пай195 175 114 61 20 далану 285 235 153 82 50 Аграрлық техника жəне технология Орман ресурстары жəне орман 90 80 52 28 10 шаруашылығы Топырақтану жəне агрохимия 135 115 75 40 20 Жеміс - көкөніс шаруашылығы 45 35 23 12 10 Жерді мелиорациялау, баптау 75 65 42 23 10 жəне қорғау Өсімдік қорғау жəне карантин 235 185 120 65 50 Ауыл шаруашылығын энергиямен 60 50 33 17 10 қамтамасыз ету Барлығы 1930 1555 1012 543 375 Жетім балалар жəне ата-анасының 20 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 20 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 10 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза40 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 2020 9. Қызмет көрсету Көлікті пайдалану жəне жүк 90 70 46 24 20 қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру Туризм 360 315 205 110 45 Жерге орналастыру 40 40 26 14 Əлеуметтік-мəдени қызмет 70 50 33 17 20 көрсету Əлеуметтік жұмыс 80 65 42 23 15 Мəдени-тынығу жұмысы 25 25 16 9 Кадастр 30 30 20 10 Бағалау 20 20 13 7 Логистика (сала бойынша) 35 35 23 12 Кітапхана ісі 35 35 23 12 Мейрамхана ісі жəне мейманха125 95 62 33 30 на бизнесі Барлығы 910 780 509 271 130 Жетім балалар жəне ата-анасының 9 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) 9 I, II топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) 4 Жеңілдіктері мен кепілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза18 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 950 10. Əскери іс жəне қауіпсіздік Ақпараттық қауіпсіздік жүйелері 60 60 39 21 Барлығы 60 60 39 21 11. Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина) Мейірбикелік ісі 56 56 36 20 Қоғамдық денсаулық сақтау 75 75 49 26 Фармация 88 88 57 31 Дəрігерлік емдеу ісі 67 67 44 23 Барлығы 286 286 186 100 Жетім балалар жəне ата-анасының 3 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 3 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 2 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза6 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 300 12. Ветеринария Ветеринарлық медицина 396 396 257 139 Ветеринарлық санитария 227 227 148 79 623 405 218 Барлығы 623 Жетім балалар жəне ата-анасының 6 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 6 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 3 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза12 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 650 13. Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина) Жалпы медицина 3438 3438 2235 1203 Стамотология 100 100 65 35 Барлығы 3538 3538 2300 1238 Жетім балалар жəне ата-анасының 36 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 36 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) 18 Жеңілдіктері мен кепілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза72 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 3700 Назарбаев Университетінде 545 студенттерді оқыту үшін Қ. А. Яссауи атындағы 200 Халықаралық Қазақ-Түрік университетінде Түркі Республикасынан, басқа түркі тілдес республикалардан студенттерді оқытуға Ауғаныстан азаматтарын 54 оқытуға Халықаралық келісімшарт бойын- 178 ша шетел азаматтарын оқытуға Моңғолия азаматтарын оқытуға 25 М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу 125 мемлекеттік университетінің Қазақстандағы филиалында студенттерді оқытуға Жоғары оқу орындарының 2530 дайындық бөлімдерінде тыңдаушыларды оқытуға: 1400 оның ішінде қазақ диаспора өкілдерін жоғары оқу орындарының дайындық бөлімінде оқытуға оның ішінде Тəжікстан 100 тыңдаушыларын дайындық бөлімде оқытуға оның ішінде Қ. А. Яссауи 200 атындағы Халықаралық ҚазақТүрік университетінде Түркі Республикасынан, басқа түркі тілдес республикалардан тыңдаушыларды оқытуға 550 оның ішінде Назарбаев Университетінің дайындық бөлімінде тыңдаушыларды оқытуға оның ішінде Ауғаныстан 180 тыңдаушыларын дайындық бөлімде оқытуға оның ішінде шетел азаматтарын 100 оқытуға

676

356

81 33

44 17

7

3

7

3

13

7

33

17

7

3

13 7 7

7 3 3

33 7

17 3

248

127

Резерв

5В010600 5В020400 5В040100 5В040200 5В040300 5В040400 5В040500 5В040600 5В040700 5В040800 5В040900 5В041000 5В041100 5В041200 5В041300 5В041500 5В041600 5В041700 5В042300

5В010300 5В010600 5В040100 5В040200 5В040300 5В040400 5В040500 5В041100 5В042300

13

7

29

16

13

7

10

5

20

10

85

45

5В040400 5В040600 5В040700 5В040800 5В040900 5В041000 5В041200 5В041300 5В041400 5В041500 5В041600 5В041700 5В042100 5В042300

5В050600 5В050700 5В070200 5В070300 5В070400 5В070500 5В070600 5В070800 5В071500 5В072100

24.05.03 09.03.01 01.03.04 38.03.02

5В060200 5В070300 5В070400 5В070500 5В071900

5В050600 5В050700 5В050800 5В050900

50 Қазақ ұлттық өнер университеті Музыкалық білім 8 8 5 3 Мəдениеттану 4 4 3 1 Музыкатану 6 6 4 2 Аспаптық орындау 57 57 37 20 Вокалдық өнер 15 15 10 5 Дəстүрлі музыка өнері 52 52 34 18 Дирижерлау 15 15 10 5 Режиссура 18 18 12 6 Актерлық өнер 20 20 13 7 Эстрадалық өнер 14 14 9 5 Хореография 15 15 10 5 Сценография 19 19 12 7 Композиция 3 3 2 1 Операторлық өнер 5 5 3 2 Кескіндеме 7 7 4 3 Мүсін 2 2 1 1 Өнертану 12 12 8 4 Сəн өнері 9 9 6 3 Арт - менеджмент 5 5 3 2 Барлығы 286 286 186 100 Жетім балалар жəне ата-анасының 3 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) 3 I, II топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 2 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза6 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 300 Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы Педагогика жəне психология 10 10 5 5 Музыкалық білім 10 10 5 5 Музыкатану 10 10 5 5 Аспаптық орындау 65 65 24 41 Вокалдық өнер 25 25 13 12 Дəстүрлі музыка өнері 65 65 58 7 Дирижерлау 22 22 10 12 Композиция 4 4 2 2 Арт - менеджмент 10 10 5 5 Барлығы 221 221 127 94 Жетім балалар жəне ата-анасының 2 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 2 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 1 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза4 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 230 Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы Дəстүрлі музыка өнері 10 10 10 Режиссура 46 46 31 15 Актерлық өнер 38 38 28 10 Эстрадалық өнер 14 14 8 6 Хореография 12 12 6 6 Сценография 16 16 10 6 Операторлық өнер 8 8 6 2 Кескіндеме 14 14 10 4 Графика 10 10 7 3 Мүсін 5 5 5 Өнертану 23 23 23 Сəн өнері 17 17 12 5 Дизайн 12 12 6 6 Арт - менеджмент 6 6 3 3 Барлығы 231 231 165 66 Жетім балалар жəне ата-анасының 2 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 2 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 1 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза4 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 240 Қазақстан-Британ техникалық университеті Экономика 30 Менеджмент 10 Автоматтандыру жəне басқару 23 Ақпараттық жүйелер 24 Есептеу техникасы жəне 19 бағдарламалық қамтамасыз ету Математикалық жəне 14 компьютерлік модельдеу Геология жəне пайдалы қазбалар 19 кен орнын барлау Мұнай газ ісі 10 Теңіз техникасы мен техноло25 гиялар Органикалық заттардың 17 химиялық технологиясы Барлығы 191 Жетім балалар жəне ата-анасының 2 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 2 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 1 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза4 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 200 Мəскеу авиациялық институтының «Восход» филиалы Ұшатын аппараттарды сынау 25 Информатика жəне есептеу тех12 никасы Қолданбалы математика 4 Менеджмент 4 Барлығы 45 Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті Информатика 20 Ақпараттық жүйелер 131 Есептеу техникасы жəне 131 бағдарламалық қамтамасыз ету Математикалық жəне 40 компьютерлік модельдеу Радиотехника, электроника жəне 60 телекоммуникациялар Барлығы 382 Жетім балалар жəне ата-анасының 4 қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) I, II топтағы мүгедектер, бала 4 кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері 2 бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%) Қазақстан Республикасының аза8 маты болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%) Жиыны 400 Қаржы академиясы Экономика 9 9 6 3 Менеджмент 6 6 4 2 Есеп жəне аудит 14 14 9 5 Қаржы 16 16 10 6 Барлығы 45 45 29 16 1 Жетім балалар жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар үшін квота (1%) 1 I, II топтағы мүгедектер, бала кезінен мүгедектер, мүгедек балалар арасынан шыққан азаматтар үшін квота (1%) Жеңілдіктері мен кепілдіктері бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне теңестірілген адамдар үшін квота (0,5%)

1

Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға квота (2%)

2

Жиыны

50

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2014 жылғы 5 тамыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9670 болып енгізілді.


 Мирас

Жетісу жерініѕ жыршысы Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Жетісу жерінде жаһұт жырды маржандай тізіп, жұрттың көкейіндегі көп ойды дөп басып, ел көңіліне жаққан ақындар легі əр заманда жалғасын тауып келген. Жыр алыбы Жамбылдың шəкірті Кенен Əзірбаев бір əңгімесінде «Балтағұл дейтін ақын бар, ол маған былай деп хат жазыпты: «Көп болды, аға, сізден хат алмадым, Сондықтан тыныш тауып жата алмадым. Кенекең аман ба деп көп сұрайды, Білетін бұл жақтағы қатарларын...» деп төрт жол өлеңді дəйекке келтіріпті. Бұл халық ақыны Балтағұл Бигелдиевке деген ілтипатын танытады. Жəмиғаттың жыршысы екендігін де аңғартады. Жалпы, Балтағұл Бигелдиев кім? Көп ақынның бірі ме, əлде бірегейі ме? «Мен тудым Жетісудың Ілесінде, Үлкен Балқаш көлінің күнесінде. Жасымда Жетісу деп салған əнім, Əлі де ұмытылмай жүр есімде» деп жырлаған шайырмен Жамбыл жəкеміздің шəкірттері Кенен, Шашубай, Нартай, Орынбай, Есдəулет, Үмбетəлі, Əбдіғалилар замандас, үзеңгілес дос болған. Оны Кенен ақынның: «Қызы еді Мəделінің алған жарың, Аман ба содан туған балаларың.

Атақты арғы атаң Нəрен батыр, Бермеген Бигелді де намыс-арын. Тойыңда күйеу жолдас өзім болып, Келіннің тойын бастап шырқағанмын.» – деп жыр арнағаны растайды. Қатар жүрген тума таланттар Балтағұл ақынның өлеңдерін ойын-сауық, тойдуманда айтып жүріп елге таратса, құйма құлақ əншілер арқылы өңірдің дəстүрлі əндері санатынан орын алып, Балтағұл – халық ақыны атанған. Филология ғылымдарының докторы, профессор Мырзатай Жолдасбеков Балтағұл шайырдың туындыларын ұрпақтары құрастырып, жарыққа шығарған «Заман өтер дөңгеленіп» атты қос томдыққа жазған алғы сөзінде: «Шағын бір ауыл, аймаққа ғана емес, тұтас өңір-өлкеге, атырапқа аты əйгілі, қалың жұртқа қадірлі бағбан болады. Ол өзі мəпелеп өсірген бау-бағына жылма-жыл неше алуан жеміс ағаштарын егіп, күтіп-баптайды. Осыны ол əсте өзі үшін емес, өзгелер үшін, жас буын – келер ұрпақ үшін істейді. Өзі өмір сүрген өңірде жыр шыбықтарын қадаған, оқушы қауымға кітабы ұсынылып отырған Балтағұл Бигелдиев те сол бағбан іспетті. Ол өмір бойы еңбекші халық арасында болып, олармен бірге еңбек етті. Еңбек адамдарын ардақтап, мадақтап жырға қосты. Замандастарын, жастарды жақсыға жетектеп, жаманнан жирендірді. Оның қай

шығармасын оқысақ та, адамгершілікті, еңбекті, достық-бірлікті дəріптегенін көреміз. Игілікке жаны тебірене қуанғанын, жүрек лүпілін сеземіз», деген тұжырымы əдемі тізіледі. Қандай жарасымды. Құдды бүтін кітап оқығандай əсерге бөленесің. Балтағұл шайыр «Балқаш» атты аңыз дастанында «Он беске Балқияның жасы жетті, Сөйлесе – тілі, істесе – қолы епті. Халқына қалаулы боп өскеннен соң, Балқаш деп еркелетіп атап кетті» деп дала аруын суреттей таныстыра отырып, сол заманның бесікте жатқан нəрестені

атастырып, қыруар мал өткізу секілді оспадарсыздығын мінеп, ақылды қыз жарым ес күйеуге тимеу үшін ұнатқан жігітіне сөз салып бір түнде қашып кеткенін, қатыгез тағдыры тағы да сорын қайнатып қалың қамыс арасында қонып жатқанда сүйген жігітін қабан жарып, ал түз тағысынан үрке қашып барып үйіріне қосылған қос аттың ізімен қуып келген мейірімсіз бай жігіттерінің қолына түспеу үшін биік жардан көлге құлап мерт болған қыздың соңғы сəтін «Бұл көлдің маңындағы тұрған елі, Тұрақты мекен еткен көптен бері – «Балқаш түсіп өлген көл» – деп жүрді де, Кейіннен атап кетті Балқаш көлі» деп түйіндейді. Балтағұл ақын «Айлалы қазы», «Бөлтірік батыр» атты дастандарында да тілінің шұрайлылығымен, өткірлігімен, нақты ойын бұлтарыссыз ашық жеткізе алатындығымен айрықшаланады. Ел аузындағы асыл сөздерді дəлме-дəл қағазға түсіріп қазақ əдебиетінің алтын қорына өзіндік үлесін қосқан ақын шұрайлы тілімен балаларға да базарлық тарта білген жан. Қорыта айтқанда, артына мол мұра мен өшпес із қалдырған Балтағұл Бигелдиевтің ұрпақ көші жалғасуда. Құдайға тəубе, айтып өткен ақынның ұрпағы тегіне тартып тектілігін танытқаны ішімізді жылытып қолымызға қалам алдық. Бағбан ақын Балтағұл туралы аз-кем ойды осылайша толғадық. Алматы облысы.

Қазақстан Республикасы Президентінің «Болашақ» халықаралық стипендиясының əкімшісі «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ 2014 жылғы 3 наурыздан бастап 31 қазанға дейінгі кезеңде Астана қ., «Алтын Орда» БО, Орынбор к-сі, 4-үй мекенжайы бойынша магистратураға, докторантураға, резидентураға, тағылымдамаға құжаттар қабылдайды. Сонымен қатар, www.egov.kz «ҚР электронды үкімет» порталы жəне ХҚКО арқылы құжаттар тапсыру мүмкіндігі бар. Телефондар: 8 (7172) 76 90 82, 79 04 86, www.bolashak.gov.kz

Аќтаудаєы аквабаќ Бетін тербеген самал жел сəл айбаттанса ақшулан толқындары атой салып шыға келетін тентек, əрі ерке теңіз – Каспийдің алтын жағалауы жазғы демалыс үшін таптырмас орын. «Қалауын тапса, қар жанар» дегендей, барымызды бағалап, кəдеге жарата білсек, тап бір шетелге шығуды арнайы мақсат еткені болмаса, республиканың түкпір-түкпіріндегі бауырлар «демалыс» деп басқаға емес, Маңғыстауға ағылып, Каспийдің жағасына кеп жүгін түсіріп, теңін шешер ме еді?.. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Осындайда жергілікті тұрғындардың теңіз жағасында тұрсақ та анау жоқ, мынау жоқ деп арман араласқан жоғын саусағын бүге санамалап кететін тұстары жоқ емес. Ал жастар жағы «осы бізде қыдырыстап, көңіл көтеретін не бар?» деп тықыршыса, əмбебап дүкендерді аралағаннан басқа барар жер таппай сандалған қонақтардың да көкейінде осы сауал кететіні белгілі. Бала-шағасын көше бойындағы жалдамалы шағын көліктермен ойнатқан атааналардың көңіліндегі ой айтпаса да белгілі: «Алматыдағы сынды əдемі бақтар, түрлі ойын-сауық орталықтары жəне аквабақ болса...». Мұның бəрі аспандағы айға қол созған ессіз елес, құрғақ қиял емес, жасауға болатын жағдайды аңсау ғана. Еңбек демалысында болсам да, өңірдің тыныс-тіршілігіне құлақ түріп отырамын. Ақтауда

аквабақ ашылды деген жаңалықты естіген соң-ақ, ол туралы ақпарат сұрастырып, мəліметті дағдыма сай редакцияға жолдауды жөн көрдім. Аквабақ «Tree of life» атты компанияның қолдауымен, нақтырақ айтсақ, инвестиция құюымен осы аттас демалыс базасында ашылыпты. Аумағы 8 мың шаршы метр жерді алған аквабақ Түркияда дайындалған. Жобалық құны 700 млн. теңгені құрайтын 3 бассейнді, 4 сырғанақты нысан 5 айда бой көтеріпті. Бір бассейннің ұзындығы 15 метр, ені 16 метр жəне тереңдігі 1,4 метрді құраса, балалар бассейнінің ұзындығы 8, ені 4 метр, тереңдігі 0,8 метр көлемде жасалған. Ал ересектерге арналған ұзындығы 30, ені 15 метрді құрайтын, тереңдігі 1,5 метрлік үшінші бассейннің су сыйымдылық көлемі 750 текше метр екен. Аквабақ бір ауысымда 200 адамды қабылдай алады. Биіктігі 10, 5 метрлік сырғанақтан тіке суға түсу үшін 43, айналу арқылы 70-80 метр жерді сырғанап

өтуге тура келеді. «Tree of life» демалыс кешенінің техникалық директоры М. Шылықовтың айтуынша, бассейндер автоматты түрде тазартылып, жылытылады. Жұртшылықты қызықтыратыны жəне толғандыратыны нысанның бағасы екені белгілі. Аквабақ ересектер үшін 4000 теңге, 7-16 жас аралығындағы жасөспірімдерге 2000 теңге болса, 7 жасқа дейінгілерге тегін қызмет көрсетпек. Əрине, жекелеген өңірлердің өзінде əлемдік стандарттарға сай демалыс орындары бой түзесе – қуаныш. Демалыста жатып, елең ете қалуымыздың себебі де сол. Маңғыстау облысының əкімі А.Айдарбаевтың айтуынша, бұл əлі бастамасы екен. Ал демалыс базасының басшылығы болса, болашақта мұнда жүзге тарта емдом түрлерін жасап, алдын алусауықтыру мақсатындағы шипажай ашу, сондай-ақ, демалушылар үшін футбол алаңын салу сынды жобалар жоспарланғандығын айтқан. Жалғыз теңіз жағасы қазақ баласының туған жердің алтын құмына аунап, күн шуағына еркелеп, аяғын теңіз суына малып демалып жатар ақ бесігі болса – бақ-берекенің де ұясы болғаны. АҚТАУ. ––––––––––––––– Суретті түсірген Серік МАЙЕМЕРОВ.

Аман болсын аєалар! Елбасымыздың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты дəстүрлі Жолдауын қоғамның тыныстіршілігі толық қамтылған тарихи құжат ретінде бағалаймын. Осы Жолдауда еліміздің дамуы, халықтың əл-ауқаты артуы үшін ұзақ мерзімді басымдықтарды іске асыру міндеттелген. Оған дейінгі қабылданған бағдарламалардың да халық жемісін көріп отыр. Нақты айтқанда, Елбасының Жұмыспен қамту-2020 бағдарламасының шынайы түрде жүзеге асып жатқандығы қуантады. Өз басым 2004 жылы Түркістан гуманитарлық-колледжін бітірген соң, еңбекке араласпай жатып тұрмысқа шықтым. Жұмысқа

9

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

тұру ниетім жүзеге аспады. Уақыт өте келе төрт балалы болдым. Соның арасында 2013 жылы Шымкенттегі Аймақтық əлеуметтік – инно вациялық университетін «Мектепке дейінгі оқыту жəне тəрбиелеу» мамандығы бойынша бітіріп, ауылымыздағы «Тойлыкүл-Ана» балабақшасына жұмысқа орналастым. Жұмысқа тұру үшін аудандық «2020-жұмыспен қамту орталығына» тіркеліп, 2013 жылдың 23 қазан күні Отырар ауданының əкімі Салыхан Полатовтың атына үй іші жағдайымды көрсетіп өтініш жаздым. Аудан əкімі аудандық білім бөлімінің басшысына өтінішті

қанағаттандыру туралы нұсқау берді. Соның нəтижесінде жыл басынан бері балабақшада тəрбиеші болып жұмыс атқарып келемін. Ең алғашқы жалақымды да осы жерде алдым. Президенттің пəрменін, оны жүзеге асырған аудан əкімінің дəрменін көріп жаным сүйсінді. Ел қамын ойлаған ағаларға ризашылығымды білдіргім келеді. Айман СЕЙІТЖАН, «Тойлыкүл-Ана» балабақшасының тəрбиешісі.

Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы, Маяқұм ауылы.

«Ұлттық ақпараттандыру орталығы» акционерлік қоғамы 2014 жылғы 25 шілдедегі «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі» акционерлік қоғамы (бұдан əрі – холдинг) Директорлар кеңесінің мəжілісі «Ұлттық ақпараттандыру орталығы» акционерлік қоғамының холдингке тиесілі жай акцияларын сатуға шешім қабылдауына байланысты өз акционерлеріне жай акцияларын сатып алу жөніндегі артықшылықпен сатып алу құқығын пайдалану арқылы сатылатынын хабарлайды. Акциялардың жалпы саны – 59348 (елу тоғыз мың үш жүз қырық сегіз) дана. Акция түрі – жай акциялар. Орналасқан акциялардың орналастырылатын акцияларға қатынасы 0,99998315023. Жай акцияларды сатып алу жөніндегі артықшылықпен сатып алу құқығы бар акционерлердің саны 2014 жылғы 28 шілдеде жасалды. Жай акцияларды сатып алу жөніндегі артықшылықпен сатып алу құқығы бар акционерлер оны «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттеріне хабарландыру жарияланған күннен бастап 30 күнге дейін пайдалана алады. Бір жай акцияның бағасы 1010 (бір мың он) теңгеден кем емес. Орналастырылатын акцияларды сатып алатын акционерлер мына мекенжайға жазбаша мəлімдеме жіберуі тиіс: Астана қаласы, Республика даңғылы, 24-үй, «Парасат» бизнес орталығы, 606-бөлме. Жай акцияларды сатып алу жөніндегі артықшылықпен сатып алу құқығына ие акционерлер акцияларды сатып алу бойынша мəліметтерді Корпоративтік даму жəне активтерді басқару департаментінен мына байланыс телефонынан біле алады: 8 (7172) 333-420, электронды мекенжай: assel@parasat.com.kz

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде 2014 жылғы 26 тамызда сағат 11.00-де əкімшілік ғимараттың мына мекенжайында тендер өткізеді: CҚО, Петропавл қ., Совет к-ci, 34, 1-қабат, 11-бөлме І. Тендерге «М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті» РМК ғимаратындағы мына нысандар қойылады: №1 лот. Жабдық жиынтығы, саны – 20 бipлік жəне студенттер асханасының тұрақжайы, ғимараттағы жалпы алаңы – 84 ш.м., № 3 оқу корпусында орналасқан, мекенжайы: Петропавл қ., Пушкин к-ci, 86, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен бipгe студенттерді жəне қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру үшін. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 18 559 теңге. Кепілді жарна – 39 949 теңге. №2 лот. Жабдық жиынтығы, саны – 19 бipлік жəне студенттер асханасының тұрақжайы, ғимараттағы жалпы алаңы – 84,5 ш.м., №4 оқу корпусында, орналасқан мекенжайы: Петропавл қ., Пушкин к-ci, 81, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен бipгe студенттерді жəне қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру үшін. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 19 528 теңге. Кепілді жарна – 41046 теңге. №3 лот. Жабдық жиынтығы, саны – 10 бipлік жəне студенттер асханасының тұрақжайы, ғимараттағы жалпы алаңы – 75 ш.м., № 6 оқу корпусында орналасқан, мекенжайы: Петропавл қ., Жұмабаев к-ci, 114, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен бipгe студенттерді жəне қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру үшін. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 16450 теңге. Кепілді жарна – 35548 теңге. Тендер шарты: 1. Тұрақжайға жəне жабдық жиынтығы үшін айына жалдау ақысының ең жоғары мөлшерлемесі. 2. Тікелей мақсаты бойынша тұрақжайды пайдалану. 3. Білікті жұмыскерлерінің болуы. 4. Тұрақжайды пайдалану бойынша ең тартымды бағдарлама. Жеңімпазды таңдау өлшемдері Комиссия тендер өткізу кезінде нысан үшін бастапқыдан төмен емес жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін қатысушыны тендер жеңімпазы деп жариялайды. Егер тіркелген өтініштердің саны екеуден кем болса, онда тендер болмады деп жарияланады (бұған екінші жəне одан кейінгі тендерлерді қоспағанда). Кепілді жарна Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік шотына енгізіледі: ИИК KZ 300705012170177006, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240018658, СТН 480100253820, КНП 171, КБЕ

11, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ. Тендерге қатысу үшін қажетті құжаттар тізбесі: – тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне оның тендер шартын орындау бойынша міндеттемесі жəне тиісті шартты жасауы қамтылады; – жапсырылған конвертке салынған ай сайынғы жалдау ақысы бойынша ұсыныс жəне тендер шартын орындау бойынша ұсыныс; – кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; – өтініш беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама; – банктен есепшот ашқандығы туралы анықтама. 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің жəне жарғының нотариалды куəландырылған көшірмелері; – акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардаң тізілімінен көшірме; – жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); – шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттар; 2) жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмесі, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжат, салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті түрде көрсете отырып үй кітапшасын немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері. Мүлікті жалға беруге шарт жасау мерзімі – баланс ұстаушымен келісім бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күнінен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірмей жасалады. Өтініштер қабылдау жалға берушінің мекенжайына құжаттарды тігілген түрінде, беттері нөмірленген жəне соңғы беттері куəландырылып жəне мөрленіп (жеке тұлға үшін, егер мұндай болса) тапсыру жағдайында ақпараттық хабарлама жарияланған күнінен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылғы 25 тамызда сағат 11де аяқталады. Өтінімдер мына мекенжайда қабылданады: СҚО, Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 11-бөлме. Анықтама алу телефондары: 46-05-84, 46-20-38, 46-51-08 ф.

«Қазақстанкаспийшельф» АҚ Директорлар кеңесі 2014 жылғы 26 тамызда 11 сағат 00 минутта Алматы қ., Бегалин к-сі, 7 мекенжайында «Қазақстанкаспийшельф» акционерлік қоғамы (бұдан əрі – қоғам) акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысының өтетінін хабарлайды. Қоғам акционерлерін тіркеу 2014 жылғы 26 тамызда 10 сағат 00 минуттан бастап 10 сағат 55 минутқа дейін көрсетілген мекенжайда өтеді. Қоғам акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысына қатысуға жəне онда дауыс беруге құқылы акционерлердің тізімі қоғамның тіркеушісі «Бағалы қағаздардың бірыңғай тіркеушісі» АҚ жүзеге асыратын қоғам акцияларын ұстаушылардың тізілім жүйесі деректерінің негізінде 2014 жылғы 25 тамыздағы жағдай бойынша құрастырылады. Қоғам акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысының күн тəртібі: 1) Күн тəртібін бекіту. 2) Қоғамның Директорлар кеңесі мүшелерінің өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтату туралы мəселені қарастыру. 3) Қоғамның Директорлар кеңесінің жаңа мүшелерін сайлау. Кворум болмаған жағдайда қайталама жиналыс 2014 жылғы 28 тамызда 10 сағат 00 минутта, сол мекенжайда өтеді. Акционерлердің жалпы жиналысының күн тəртібі мəселелері бойынша акционерлер 8 727 396 94 44 байланыс телефоны бойынша хабарласып таныса алады.

Ақпараттық хабарлама «Казвторчермет» АҚ Директоралр кеңесі акционерлердің жалпы жылдық жиналысын 2014 ж. 8 қыркүйекте сағат 10.00-де мына мекенжайда шақыру туралы хабарлайды: Алматы қ., Əл-Фараби д-лы, 19/1, «Нұрлы Тау» бизнес орталығы, 3Б-блок. Қатысушыларды тіркеудің басталу уақыты сағат 9.00. Жиналысқа қатысуға құқылы акционерлердің тізімі 2014 жылғы 6 тамыздағы жағдай бойынша жасалды. Жиналым болмауы жағдайында жиналыс 2014 жылғы 9 қыркүйекте сағат 10-да сол мекенжайда өткізіледі. Акционерлер жиналыстың күн тəртібіндегі мəселелер бойынша материалдармен жиналыс өткізу күніне дейін 10 күн ішінде қоғамның атқарушы органы орналасқан жерде таныса алады. Күн тəртібі: 1. 2013 жылғы жылдық қаржылық есептілікті бекіту. 2. Өткен қаржылық жылдағы қоғамның таза табысын бөлу тəртібін анықтау. 3. Қоғамның акциялары бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім. 4. Директорлар кеңесі мүшесінің өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылуына байланысты Директорлар кеңесінің жаңа мүшесін сайлау.

«Асар-Береке» қоғамдық қорының 2013 жылы мүлікті пайдалануы туралы есебі «Асар-Береке» қоғамдық қоры 2013 жылы бірқатар ұзақ мерзімді жобалардың жұмысын жалғастырды, сондай-ақ қоғамдық өмірдің түрлі тараптарына қатысты жобалардың көбісін жүзеге асырды: - жыл ішінде еліміздің шалғайдағы аудандары тұрғындарын медициналық тексеруден өткізді; - ең жаңа медициналық арнайы жабдықты пайдалана отырып жоғары деңгейдегі мамандар Қазақстанның ауылдық аудандары тұрғындарына қажетті медициналық қызметтер, емдеу көрсетті; - интернаттарда жəне балалар үйлерінде емдеу-диагностикалық тексеру жүргізді; - жылжымалы медициналық диагностикалық кешендерге техникалық қызмет көрсетті. Қордың 2013 жылғы активтері, меншікті капиталы мен міндеттемелері 639 581 190,81 теңгеге тең (алты жүз отыз тоғыз миллион бес жүз сексен бір мың жүз тоқсан теңге, 81 тиын).

«Дегдар» гуманитарлық қоры» корпоративтік қорының 2013 жылы мүлікті пайдалануы туралы есебі «Дегдар» гуманитарлық қоры» корпоративтік қорының 2013 жылғы қоғамдық қызметі Қазақстанның қоғамдық жəне мəдени өмірінің түрлі тараптарына қатысты болды. Қор ұзақ мерзімді əлеуметтік жобалардан басқа еліміздің мəдени саласын дамытуға арналған бірқатар шараларды жасап, жүзеге асырды: - 9 мамырда Ұлы Жеңісті мерекелеуге арналған «Уақыт байланыстыратын арқау» жобасы; - «Астана кештері» классикалық өнер халықаралық фестивалі; - «Жапон көктемі» жəне «Жапон күзі» классикалық өнер халықаралық фестивалдері; - «Көктем самалы» фестивалі (Павлодар); - «Жүрек сазы» фестивалі (Қостанай); - қазақ халық жəне классикалық музыка концерті (Париж); - «XVIII-XIX ғасырлардағы батысеуропалық композиторлардың вокалдық шығармаларының» ноталар жинағын шығару; - «Ата» ҰОС ардагерлері қорына материалдық көмек; - жетім балаларға материалдық көмек; - қазақстандық студенттердің оқуына материалдық көмек; - «Caro mio ben» көне ариялар дискісін жазу. Қордың 2013 жылғы активтері, меншікті капиталы мен міндеттемелері 98 215 010,68 теңгеге тең (тоқсан сегіз миллион екі жүз он бес мың он теңге, 68 тиын).

Рыскүл Қазақстанқызы МАҒЗҰМОВА 2014 жылдың 5 тамызында 49 жасқа қараған шағында қадірлі əріптес, үлгілі жетекші, парасатты тəлімгер, қамқор ана жəне адал жолдас Рыскүл Қазақстанқызы Мағзұмова дүниеден өтті. Ол бар жантəнімен өмірге құштар еді, өзінің мейірімді жүзімен, болашаққа сеніммен қарайтын қасиетімен айналасындағыларды үнемі қуаныш пен шаттыққа бөлеп жүретін. Тəртіптілік пен жауап кершіліктің, адалдықтың үлгісі болуға ұмтылған Рыскүл Қазақ станқызы бүкіл саналы өмірінде талмай еңбек етіп өнеге көрсетті. Ол 2006 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті Музейі ди ректорының орынбасары қызметін атқарды. Музейдің қалыптасуы мен дамуына өлшеусіз үлес қосты. Рыскүл Қазақстанқызы ақжарқын əрі қайырымды жан

ретінде ұжым арасында зор бедел мен құрметке ие еді. Ол үшін абырой мен мүдде өмірдегі ең басты қағида болып саналатын. Кез келген жағдайда əрқайсымызға шынайы сөзімен де, нақты ісімен де, бай тəжірибесімен де көмектесіп, қолдау көрсетуге дайын тұратын. Өз ісінің жоғары деңгейдегі нағыз кəсіби маманы əр кез жастарға үлгі болғаны ақиқат. Рыскүл Қазақ станқызының өнегелі өмірі мен жарқын бейнесі біздің жадымызда əрдайым сақталады. Оның отбасы мен туған-туысқандарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтамыз. Марқұмның жатқан жері жарық болып, нұрлы да мөлдір жаны пейіште шалқысын. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті Музейінің ұжымы.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрлігі Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің қызметкері Үмбетбай Ақпарұлы Мағзұмовқа зайыбы Рыскүл ҚАЗАҚСТАНҚЫЗЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақcтан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің ұжымы Қазақ ұлттық аграрлық университетінің оқу-тəрбие жəне əлеуметтік істер жөніндегі проректоры Лазат Өрнекқызы ТАСТЕМІРОВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Мемсараптама» РМК Маңғыстау облысы бойынша филиалының ұжымы Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің «Мемсараптама» РМК бас директоры Асқар Сұлтанұлы Сманқұловқа жəне туған-туыстарына əкелері Сұлтан СМАНҚҰЛҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің ректораты Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, республика білім беру ісінің үздік қызметкері, университеттің құрметті профессоры Алмас Нұрмаханұлы Алматовқа анасы, тыл жəне еңбек ардагері Төлеу ТӨРЕМҰРАТҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы басылым жанашыры, «Қазақстан» баспа үйі» ЖШС-нің атқарушы директоры Əдиям Садыроваға ағасы АБДУЛЖАННЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

7 тамыз 2014 жыл

з а р а Т

 Қазақстан қалалары

Суреттерді түсірген Сұлтан СЕЙІТ.

 Айтайын дегенім...

 Өнер

Жамаќаев есімі жарасады Дəулет СЕЙСЕНҰЛЫ,

Қазақстанның құрметті журналисі.

Абай елінде қасиетті де қасіретті Саржал деген ауыл бар. Қасиетті дейтініміз сол, бұл өңірден арғы замандағы Алаш қайраткерлерінен бастап, бергі заманда ел тізгінін ұстаған небір марқасқалар, қарымды қаламгерлер мен өнер тарландары, айтулы ға лымдар шыққан. Ал қасіреті сол, осындай

қасиетті ауылдың кешегі кеңес кезінде ажал аждаһасы атанған Семей атом полигонының нақ эпицентріне айналып, қолдан жасалған небір зұлматты бастан кешіргендігі. Шүкіршілік дейік, бү гінде Саржал ауылы ел тəуелсіздігінің арқасында қайта түлеп, жасарып, жаңғыра түсіп келеді. Оның қазірде ұлылар еліндегі үш тірек ауылының біріне айналуы көп нəрсені аңғартса керек. Биылғы күзде мұнда жаңа

мектеп пен мəде ниет үйінің ғимараты пайдалануға берілмек. Саржал дағы мектепке кезінде облыстық «Семей таңы» мен республикалық «Социалды Қазақстан» газеттерінде басшы қызметте болған Шəй мардан Тоқжігітовтің есімі берілгеніне де біраз жылдың жүзі болды. Енді осындағы жаңа ғимараты негізінен бітіп дайын тұрған мəдениет үйіне заманында аты Шəмшімен қатар шыққан, өзі де «вальс королі» атанған Бекен

Ер Жəнібек баһадүрдің 300 жылдық тойына арнап Шығыс Қазақстан облыстық əкімдігі жариялаған аламан жыр бəйгесі мəресіне жетті. Мүшəйрада еліміздің белгілі ақындарынан бастап жас таланттарына дейін бақ сынасты. Жыр додасындағы сексеннен астам үміткердің қатарында Моңғолиядан, Қытайдан танымал ақындардың болуы мүшəйра деңгейін көтеріп, ауқымын кеңейте түсті.

қонақтарының көз қуанышына айналған субұрқақтар автоматты тетіктерімен қамтамасыз етілген. Оның жұмысы арнайы бағдарламадағы компьютер орталығынан басқарылады. Сан түрлі сəуле шашып, əсем əуезбен билей тербелетін субұрқақ 5 метрлік биіктікке дейін шапшып, көңілге шаттық ұялатады. Қалаға көрік қосқан 4 субұрқақтың құрылысына бюджеттен қайта 65 миллион теңге қаржы жаратылды.

«Егемен Қазақстан».

Көкшетау қалалық орталық саябағында облыс əкімі Сергей Кулагиннің қатысуымен қайта жарақталып, жаңартылған субұрқақтарды пайдалану рəсімі өткізілді. Абылай хан, Тəуелсіздік алаңдарындағы, орталық саябақтар мен скверлердегі, қазақ музы калық драма театрындағы субұрқақтар заманалық өркениет талаптарына толық сай келеді. Ал қаланың басты алаңдарындағы субұрқақтар диодтық сəуле мен музыкалық əуендермен үндесіп, қиял толқытады. Көкшеліктер мен қала

АЛМАТЫ.

 Бəрекелді!

Сəуле мен əуен Бақберген АМАЛБЕК,

Жамақаев есімі берілсе дейміз. Оған оның осы жерде өмірге келіп, осында оқып жетілгені, Əуезов сынды ғұламаның назарына іліккені, «Махаббат вальсі», «Ертіс вальсі», «Сен ғана» сынды сазды əндерін Роза Бағланова, Бибігүл Төлегенова секілді күміс көмей, жез таңдай əншілер сүйсіне орындап, халыққа кеңінен насихаттап таратқаны артығымен жетіп жатыр деп ойлаймыз. Саржал ауылына ұдайы қамқорлық танытып келе

жатқан аудан, облыс басшылығы осындағы елдің көңіліндегі осы тілекті тағы ескеріп жатса, халқымыздың маңдайына біткен айтулы сазгердің аруағы да риза болар еді. Еліміздің оңтүстік астанасы Алматыда вальс королінің атында əл-Фараби даңғылымен қиылысатын жап-жақсы көше де бар. Енді оның есімі туған жеріне оралып жатса, нұр үстіне нұр! Аз жасаса да Алла берген талантымен Бекен ағамыздың халқына мінсіз қызмет етіп үлгергендерін кім жоққа шығарады?!

Мїшəйра Бəйге қоржынына түскен туындылардың ішінде батыр болмысын жан-жақты сомдаған көлемді поэмалар да, толымды толғаулар да, өрнекті өлеңдер де болды. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, ақын Несіпбек Айтұлы төрағалық еткен танымал ақындар мен білікті ғалымдардан құралған қазылар алқасы Ер Жəнібектің тарихи тұлғасын жырлай отырып, бүгінгі күннің биігінен сөз айта білген көркем

Ақмола облысы. –––––––––––––––––

Суретті түсірген Ермұрат Досымов.

туындыларды басты назарда ұстады. Сонымен, бас жүлдеге (темір тұлпар) Алаш сыйлығының иегері, ақын Жүрсін Ерманның «Ерлік жыры» атты өлеңі лайық деп танылды. Алматылық Бақытбек Бəмішұлының туындысына бірінші орын берілді. Өскемендік Азамат Тасқараның өлеңі мен жезқазғандық Кенжебай Ахметовтің дастаны екінші орындарды еншіледі. Моңғолиялық Сұраған Рахметұлының өлеңдер

топтамасы мен астаналық Ақберен Ел гезектің толғауы жəне өскемендік Əскерхан Ақтайдың шығармасы үшінші орындарды иеленді. Ынталандыру сыйлықтары шығысқазақстандық Айжарық Əбілқасымовтың поэмасына, маңғыстаулық жас ақын Еділбек Дүйсеновтің толғауына, астаналық Бауыржан Қарағызұлының өлеңіне, атыраулық Əлия Дəулетбаеваның туындысы мен алматылық Мақсұтхан Баркөл-Дəлейдің терметолғауына бұйырды. Сонымен бірге, Семей қаласының əкімі Айбек Кəрімов, Шəкəрім атындағы Семей мемлекеттік университеті жəне «Ер Жəнібек» қоры тағайындаған арнайы сыйлықтар Егеухан Мұхамəдиқызы (ШҚО), Қайрат Кəмей (ҚХР), Ерлан Жүніс (Астана), Адалбек Ақмəдиұлы (Алматы), Толыбай Абы лаев (Қызылорда) қатарлы ақындардың қанжығасына байланды.

Кґненіѕ кґзі Алмас МАНАП,

«Егемен Қазақстан».

Қызылорда – қазақы дəстүрді бұзбай, бойына атадан қалған сан мың өнер жинаған талай өнерпаздың мекені. Ақынжыршы, əнші-күйшісін сөз етпегеннің өзінде, он саусағынан бал тамған шебер жандар көп мұнда. Белгілі зергер Құдайберген Тағжанұлы, жүн нен бұйым жасаудың хас шебері Гүлнар Рамазанова, қолөнердің ерекше бір түрі – шым ши тоқудың маманы Зылиха Календарованың жасаған туындыларын көріп таңдай қағасың. Осылардың қатарына Пахриддин Садықұлын да қосуға болады. 1967 жылы дүниеге келген Пахриддин ұста орта мектепті бітіргеннен кейін, Жаңақорған аудан орталығындағы училищеде білім алады. Оның қолөнерге деген қызығушылығы осы оқу ордасында жүргенде туындайды. Теріден таспа тіліп, ағаш жонып, тіпті, малдың мүйізін де кəдеге асырудың көзін тапқан жас ұста 1988 жылдан бастап осы кəсіпке біржола ден қояды. Бүгінде қолөнер шеберінің қиялы мен он саусағынан туған дүниелер Астана мен Алматы қалаларында, Қызылорда мен Оңтүстік Қазақстан облыстарында өткен түрлі деңгейдегі фестивальдерде жоғары бағалануда. Таяуда елордада өткен Қызылорда облысы күндерінде

кейіпкерімізбен жолығып, оның жасаған туындыларын көзімізбен көрдік. Солардың арасынан көпке танымал «Көш – керуен», «Айтыс» композициясы, «Бес қару», «Түркістан салтанаты», «Қорқыттың балалық шағы» сынды тың дүниелер еріксіз таңдай қаққызып, ерекше көңіл аудартады. Шебердің ендігі арманы – ұмытыла бастаған дəстүрді жандандырып, кеңінен насихаттау. Сондай-ақ, ол Жаңақорған ауданынан өз шеберхана мектебін ашып, білікті де, білімді шəкірттер тəрбиелеп шығарсам дейді.

«Егемен-ақпарат».

 Қылмыс

Жалєан хабар

їшін бас бостандыєынан айырылды Ағымдағы жылдың қаңтар айының 24 жұлдызында сағат шамамен 21:25-те Е.Кушекбаев Астана қаласының Дүкенұлы көшесінде орналасқан «Сарыарқа» базарында бомба бар деп өзінің ұялы телефонынан 102 нөміріне қоңырау шалып, хабарлайды.

Оператордың: «Хабарлама жалған болса қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін!» деген ескертуін елемей, «базарда бомба бар!» деп қоймайды. Нəтижесінде, оның жалған іс-əрекеттерінен Астана қаласы ішкі істер департаментіне жəне Астана қаласы ұлттық

қауіпсіздік департаментіне 25 524 теңге материалдық шығын келді. Сондықтан Астана қаласы Сарыарқа ауданының № 2 соты Е.Кушекбаевты ҚК-нің 242-бабымен кінəлі деп тауып, яғни терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлағаны үшін 6 айға бас бостандығынан айырып, жазасын колония-қонысқа өтеуге жіберді, деп хабарлады Астана қаласы Сарыарқа ауданының прокуратурасы.

 Көрме

Сирек суреттер сґйлейді Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Еліміз өндірісінің көшін бастап келе жатқан СоколовСарыбай кен өндіру бірлестігіне биыл 60 жыл толады. Кеншілер оны кең ауқымда атап өтуге дайындық үстінде. Осы мереке аясында Қостанайдағы Көркемурет галереясында кен алыбының тарихын көрсететін мем лекеттік

архив пен облыстық тарихиөлкетану музейіндегі сирек фотосуреттер мен құжаттардан тұратын «Қостанай жерінің қазынасы» атты көрме ашылды. Сирек фотосуреттерден 1949 жылы геологиялық барлау тобының алғашқы бұрғылау мұнарасы, карьердегі алғашқы жарылыс, сонымен қатар Магниткаға кен артқан алғашқы эшелонды көруге болады. Көрме тек қана бір кəсіпорынның

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

тарихын ғана емес, осыдан алпыс жыл бұрынғы еліміздің, кеншілер қаласының көрінісін, адамдарды, белгілі тұлғаларды көз алдымызға əкеледі. Соғыс аяқталысымен 1946 жылы КСРО қара металлургия министрлігінің бұйрығымен Əйет темір кенішінің болашағына жанжақты баға беру жəне Əйет кенін балқытып көру жөнінде Үкімет комиссиясы құрылады. – Осы комиссия құрамына

белгілі ғалымдар, КСРО ғылым академиясының вице-президенті, академик Иван Бардин жəне Қазақ КСР Ғылым академиясының президенті Қаныш Сəтбаев жəне басқалар кіреді, – дейді облыстық архивтің құжаттарды пайдалану жəне жариялау бөлімінің бастығы Юлия Говорова. Көрмеден комбинаттың алғашқы директоры Николай Сандригайлоны, сонымен қатар басқа аға ұрпақ өкілдерін көруге болады. Соколов-Сарыбай кен өндіру бірлестігі алғашында кен байыту комбинаты болғаны белгілі. Оның құрылысына Кеңес Одағының

түкпір-түкпірінен мыңдаған энтузиастар келді. 1958 жылы СоколовСарыбай кен байыту комбинаты екпінді құрылыс деп жарияланды. Оған келген жастардың арасында Əлсабыр Дəрменбаев та болатын. Ол алғашқы жастар шатырын тіккендердің бірі. Сайын даладағы сол біздің шатырымыз бүгінгі көркейген кеншілер қаласына айналарына сенгенбіз, солай да болды, – дейді бүгінде сексеннің сеңгіріне шыққан Əлсабыр Тұрғынбайұлы. ҚОСТАНАЙ.

Түзету

«Егемен Қазақстан» газетінің үстіміздегі жылғы 31 шілде күні жарияланған «Алтын діңгек» мақалалар топтамасында: «Мерейлі отбасы» байқауының Алматы қаласы бойынша жеңімпаздары болған отбасылардың бірінші жүлдесі Жұмаевтарға, екінші орын Жиенбаевтар əулетіне, үшінші жүлде Серіковтерге берілді» деп жазылған еді. Осы сөйлемдер енді: «Мерейлі отбасы» байқауының Алматы қаласы бойынша жеңімпаздары деп Жұмаевтар отбасы, Жиенбаевтар əулеті, Серіковтер отбасы танылды. Олардың барлығына бірінші орын берілді» деп оқылсын.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Александр ТАСБОЛАТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №368 ek

Profile for Egemen

07082014  

0708201407082014

07082014  

0708201407082014

Profile for daulet
Advertisement