Page 1

ОТАН ҚОРҒАУ – ҚАСИЕТТІ БОРЫШ №122 (28061) 7 МАМЫР СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

7 мамыр – Отан қорғаушы күні

Еѕбек пен ерлікке лайыќты баєа

Отан қорғаушы күні мерекесіне орай кеше Ақордада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өз міндеттерін орындау жолында айрықша көзге түскен бір топ əскери, құқық қорғау жəне арнайы қызметтер саласының қызметкерлеріне мемлекеттік наградалар тапсырды. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Марапат алушылар алдында сөйлеген сөзінде Президент алдымен 7 мамырды өзінің Жарлығымен Отан қорғаушы

күні деп жариялағанын еске салды. Осы мерекені мемлекеттік мейрам ретінде алғаш рет атап өтеміз. Мен дəстүрлі түрде осы мерекенің қарсаңында Қарулы Күштер, құқық қорғау жəне арнаулы қызметтер саласында айрықша еңбегімен,

ерлігімен көзге түскендерді наградтау туралы Жарлыққа қол қойдым, деді Президент. Одан əрі Елбасы марапатталушылардың бəрі де ерен еңбегімен, қалтқысыз қызметімен ерекшеленген жандар екенін атап өтті. – Сіздердің басты мін деттеріңіз – тəу етер Тəуелсіз дігі мізді қорғап, елдің ішіндегі тыныштықты күзетіп, этностарымыздың арасындағы татулықты қамтамасыз ету. Тату елдегі тұрақтылық пен тəртіп

Индустриялыќ дамуєа балама жоќ

тұ ғырының берік болуы өздері ңізге тікелей байланысты. Сіздер осынау абыройлы борышты біліктілікпен, жоғары кəсіби шеберлікпен атқарып келе жатырсыздар. Қазақстанның тұрақтылығы мен халқымыздың амандығын біз сіздер секілді сенімді сарбаздар күзетіп тұр деп сенеміз. Елге қорған болу үшін қажымас қайрат, жігерлі рух қажет болса, осының бəрі сіздердің бойларыңызда бар, деді Президент.

Одан əрі Жарлық оқылып, Пре зидент өз қолымен наг радаларды тапсырды. Марапат алушылар арасында «ІІ дəрежелі Даңқ» орденін алған «Оңтүстік» өңірлік əскерлерінің қолбасшысы, ге нерал-майор Талғат Қой бақов, Ұлттық қорғаныс универси тетінің бастығы, генералмайор Асхат Рысбаев, «ІІ дəреже лі Айбын» орденін алған Экономикалық қылмысқа жəне (Соңы 2-бетте).

2013 жылғы 7 мамырда «Отар» 40-шы əскери базасының полигонынан Отан қорғаушы күніне арналған жауынгерлік парад тікелей трансляцияланатын болады. Полигонда Құрлық əскерлерінің барлық қару-жарақ түрлерінен жауынгерлік атыстар жүзеге асырылады. Қазақстан Əскери-əуе күштерінің ұшақтары мен тікұшақтарынан зымырандар нақты түрде жіберіліп, бомбалау тəжірибе жүзінде қолданылады. Каспий теңізі ак ваториясындағы Қазақстан Əскери-теңіз күштері ке ме лерінің жауынгерлік атысы онлайн-режімінде таратылады. Жауынгерлік парадқа 7 мыңнан астам əскери қызметші, 400-ден аса бронды машина мен автомбильді техника, 86 ұшақ пен тікұшақ қатысады.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Жоғары əскери жəне арнаулы атақтар, сыныптық шендер беру туралы

Қаулы етемін: 1-сыныпты мемлекеттік əділет кеңесшісі сыныптық шені Дауылбаев Асхат Қайзоллаұлына; генерал-лейтенант əскери атағы Қаражанов Құрбан Сəкенұлына; əділет генерал-лейтенанты əскери атағы Мерзадинов Ерғали Серікбайұлына; сыртқы барлау генерал-лейтенанты арнаулы атағы Жанқұлиев Аманжол Қазбекұлына; 2-сыныпты мемлекеттік əділет кеңесшісі сыныптық шені Меркель Иоган Давидовичке; генерал-майор əскери атағы: Бектанов Мұрат Кəрібайұлына, Қуанғалиев Жомарт Сабырұлына, Мұқатов Мейрамбек Сəдуақасұлына, Мұхтаров Талғат Сəбитұлына, Сағандықов Нұрлан Нығметжанұлына; ұлттық қауіпсіздік генерал-майоры арнаулы атағы: Қосжанов Бақытбек Жамалбекұлына, Мұқашев Ахат Ғаббасұлына, Нұрдəулетов Ғизат Дəуренбекұлына; қаржы полициясы генерал-майоры арнаулы атағы Шабақбаев Марат Несіпбекұлына; полиция генерал-майоры арнаулы атағы: Əміров Мұхаран Серікұлына, Білəлов Берік Сұлтанғазыұлына, Жақыпов Рашид Тауфикұлына, Кенжетаев Жан Табылдыұлына, Оспанов Асқар Шуашұлына, Тыныбеков Қайрат Сағатханұлына; əділет генерал-майоры арнаулы атағы Бердалин Бауыржан Маратұлына; 3-сыныпты мемлекеттік əділет кеңесшісі сыныптық шені: Айтпаева Сəуле Мұханбедианқызына, Асанов Жақып Қажыманұлына, Бекбосынов Сабыржан Мəдиұлына, Исақов Нұржан Əзімханұлына, Секішев Асқар Асанханұлына берілсін. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ.

------------------------------------------

Отан қорғаушы күніне арналған материалдарды 3-беттен оқисыздар.

Сенбі күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру мəселелері жөнінде кеңес өткізді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Отырыс барысында өнеркəсіп саласының қазіргі жағдайы, индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру, сондай-ақ, осы бағдарламаның екінші бесжылдығына дайындық мəселесі талқыланды. Қазақстан Президенті батыс елдеріндегі экономикалық дағдарыс біздің еліміздің экономикасының дамуына да əсер ететінін атап өтті. – Тау-кен, металлургия, химия салаларындағы өнімдерге

бағаның төмендеуіне байланысты бюджетке түсімдер азайды жəне Үкіметке оны қайта қарауға тура келеді. Бұған қоса, соның алдында болашақтағы дағдарыстарға қарсы əрекет ету бағдарламасы əзірленді. Бүгінде олардың қазіргі жағдайда қаншалықты өзекті екеніне талдау жасау қажет, – деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев үш жарым жылдан бері индустриялықинновациялық даму бағдарламасы іске асырылып жатқанын атап өтті.

– Жаңа кəсіпорындар іске қосылды, қалған бөлігі қосымша биыл пайдалануға берілетін болады. Бағдарламада көзделген барлық индикаторға қол жеткізуге тиіспіз. Бүгінде индустриялық-инновациялық дамуды қаржыландыруда шешімін табуды қажет ететін проблемалар бар. Еуропа елдері мен өзге мемлекеттер бастан кешіп отырған қиындықтар Қазақстанға да əсер етуде. Қазір біз экономикамыздың өсу қарқынының төмендеуіне жəне елімізде жұмыссыздықтың артуына жол бермеуге тиіспіз, – деді Қазақстан Президенті. (Соңы 2-бетте).

Астана, Ақорда, 2013 жылғы 6 мамыр.

Маќсат – тўраќты жəне ќорєалєан зейнетаќы жїйесін ќалыптастыру Премьер-Министр Серік АХМЕТОВТІЅ «Егемен Ќазаќстан» газетіне сўхбаты – Серік Нығметұлы, өткен аптада Сенатта зейнетақы жүйесін жаңғыртуға қатысты заң жобасының таныстырылымы болып өтті. Ұсынылып отырған түзетулер еліміздегі зейнетақымен қамсыздандыру саласына түбегейлі өзгертулер енгізуді көздейді. Жалпы, зейнетақы жүйесін жаңғыртудың мақсаты не? – Үкімет пен Ұлттық банк бұл мəселемен біраз жылдардан бері шұғылданып келеді. Қазір қоғамда қызу талқыланып жатқан

өзгертулер зейнетақы жүйесін жетілдіру үдерісінен туындап отыр ған мəселе деуге болады. Арнайы жұмыс тобы бұл мəселені егжей-тегжейлі қарап, əлемдік тəжірибені жан-жақты зерттеді. Бұл, əрине, өте маңызды əрі күрделі мəселе. Зейнетақы жүйесін реформалау 1998 жылы посткеңестік елдердің ішінде алғаш рет Қазақстанда жү зеге асырылғаны мəлім. Сол кезеңнен бастап елімізде жинақтаушы зейнетақы жүйесі енгізілді.

Оның негізгі мақсаты – мемле кеттің есебінен төленетін ынтымақты жүйеден келешекте азаматтардың өздерінің жеке жинақтары есебінен зейнетақы алу жүйесіне бірте-бірте ойысу болатын. Сол уақыттан бері қарай зейнетақы төлемдерінің мөлшері бірнеше рет көтерілді, азаматтардың зейнетақы жинақтары да артты. Мұны статистика да көрсетіп отыр. Бүгінгі таңда базалық, еңбек, жинақтаушы бөліктерінен құралған орташа жиынтық зейнетақының мөлшері

№ 560.

орташа айлық жалақының 40% немесе 42 мыңға жуық теңгені құрап отыр. Зейнетақы төлемдерінің бұл деңгейі халықаралық стандарттарға сəйкес. Біздің ендігі міндетіміз – осы деңгейді сақтап қалу. Сайып келгенде, зейнетақы жүйесін жаңғыртудың басты мақсаты да осы. Оның бірінші кезеңінде негізгі үш өзгеріс ұсынылып отыр. Оның бірі – Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын құру болса, екіншісі, денсаулыққа зиянды жəне ауыр еңбек жағдайында жұмыс істейтін адамдар үшін міндетті кəсіптік зейнетақы жарналарын төлеуді енгізу, сондайақ, зейнетақы жасын біріздендіру, яғни əйелдердің зейнетке шығу жасын ер азаматтардың зейнет жасымен теңестіру. (Соңы 2-бетте).


2

www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

Оќушылармен кездесті

Кеше Ақордада Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Алматы қаласындағы №60 гим назияның 2 «б» сыны бының оқушы ла рымен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Оқушылар Нұрсұлтан Назарбаевқа жазылған хатта елорданы аралап, Ақорданы көргісі келетіндіктері туралы тілек білдірген. Мемлекет басшысымен кездесіп, Отан қорғаушы күнімен құттықтау мүмкіндігіне ие болуы олардың Астанаға сапарының басты оқиғасына айналды. Бұдан соң гимназия оқушылары үшін Қазақстан Президенті резиденциясының залдарына арнайы экскурсия ұйымдастырылды.

Еѕбек пен ерлікке лайыќты баєа (Соңы. Басы 1-бетте).

сыбай лас жемқорлыққа қарсы кү рес агенттігі төрағасының орынбасары Айбар Боданов, «Нші» əскери бөлімнің командирі Ержан Ергесаев, Бас əскери прокурордың бірінші орынбасары Құсайын Игембаев, Алматы облысы ішкі істер департаментінің бастығы Серік Көдебаев, Ұлттық қауіпсіздік комитеті «Арыстан» қызметі басқармасының аға офицері Бекежан Қапаров, Ішкі істер министрлігі «Сұңқар» арнайы мақсаттағы жасағының командирі Дулат Құрмашев, Шекара қызметінің жеке авиациялық эскадрилья командирінің орынбасары Марат

Мұсабеков, Президент күзеті қызметінің басқарма бастығы Болат Ысмайылов болды. Сондай-ақ Президент бір топ əскерилер мен арнайы қызметтер саласының қызметкерлеріне «ІІІ дəрежелі Айбын» орденін, «Ерлігі үшін», «Жауынгерлік ерлігі үшін» медальдарын да тапсырды. Марапаттау Жарлығында барлығына да «əскери жəне қызметтік борышын үлгілі атқарғаны, заңдылық пен құқықтық тəртіп ті қамтамасыз етуде көрсеткен ерлігі мен қажырлылығы үшін» деп жазылған. Марапатталғандар атынан «Оңтүстік» өңірлік əскерлерінің қолбасшысы, генерал-майор Талғат Қойбақов Елбасына алғысын

айтып, алдағы уақытта да адал қызмет атқаратындарына сендірді. Награда тапсыру аяқталған соң Елбасы Н.Назарбаев марапатталғандардың бəрін шын жүректен құттықтап, олардың еңбектеріне табыс, отбастарына амандық тіледі. Содан кейін наградталғандармен бірге естелік суретке түсті. *** Кеше Ақордада Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев жоғары əскери жəне арнаулы атақтар тапсырды. Қазақстан Президенті əскери ерекшелік белгілерін тапсыру барысында дəстүр бойынша бұл рəсімнің биыл алғаш рет мемлекеттік мереке ретінде атап

Индустриялыќ дамуєа балама жоќ (Соңы. Басы 1-бетте). Мемлекет басшысы жұмыс орындары санының басым бөлігін қызмет көрсету, соның ішінде туризмді дамыту саласы қамтамасыз ететінін жəне бұл бағыттарға айрықша көңіл бөлінуге тиіс екенін атап өтті. – Əлемдік рецессия жағдайында бізде іске асыру көзделген ірі құрылыс нысандарына бөлінетін қаржыны

қыс қарту қажеттігі туындауы мүмкін. Бұл өте күрделі мəселе. Үкімет экономиканың өсуіне жəне халықты жұмыспен қамту деңгейіне қолдау көрсету жолдарына нақты талдау жасауы қажет. Барлық өңір, барлық министрлік осымен айналысуға тиіс. Бұл мəселелерді шешу үшін бізде мүмкіндіктер, ресурстар жəне тиісті мекемелер бар, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан Президенті

индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының екінші бесжылдығын əзірлеу кезінде айқын көзқарастың болуы маңызды екенін де атап өтті. Кеңес барысында күн тəртібіндегі негізгі мəселелер бойынша Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Ə.Исекешевтің баяндамасы тыңдалды. Нұрсұлтан Назарбаев

өтілетін Отан қорғаушы күні қарсаңында өтіп отырғанын айтты. – Мен сіздерді бүгін Қазақстанның Қарулы Күштері, құқық қорғау органдары жəне арнайы қызмет қызметкерлеріне кезекті əскери жəне арнайы атақтар тапсыру үшін шақырдым. Өйткені, сіздер патриотизмнің жəне Отанға қызмет етудің үлгісі болып саналасыздар. Бүгін сіздер жоғары атақтарға ие болдыңыздар. Өз міндеттеріңізді адал атқарып, барлық өзге де қызметкерлерге үлгі болдыңыздар. Бұл сіздер үшін, сіздердің жақындарыңыз бен отбасыларыңыз үшін қуанышты оқиға, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Сөз соңында Мемлекет басшысы офицерлерге денсаулық, жұмыста табыс жəне отбасыларына бақ-береке тіледі. отырысты қорытындылай келе, Үкі метке қолданыстағы индустрия лық-инновациялық даму бағдарламасына қолда бар қаржы көздері есебінен оны қаржыландыру моделін анықтай отырып түзетулер енгізу жəне индустриялық-инновациялық да му бағдарламасының екін ші бесжылдығының тұжы рымдамасын əзірлеу жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. Сондай-ақ, елімізге қосымша инвестиция тарту тетіктерін пысықтау жəне ішкі қаржы көздерін жандандыру тапсырылды.

Ислам мен православие – елдіѕ рухани тірегі Өткен жексенбі, 5 мамырда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Астанадағы Успен кафедралы шіркеуінде болып, православие христиандарын Пасха мейрамымен құттықтады. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы Пасха православие əлемі үшін, ең алдымен өркендеу мен жаңаруды білдіретін басты мей рамның бірі болып саналатынын атап өтті. Пасха мерекесі бар ған сайын жаңарып, дамып жəне өркендеп келе жатқан біздің еліміздің нышаны іспеттес, деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстанда түрлі этностар мен діни сенімдегі азаматтар тату-тəтті өмір сүруде. Өзара сенім мен береке-бірліктің арқасында біз өзіміздің жəне балаларымыздың бақуатты өмірін қамтамасыз етіп, елімізді байыпты түрде дамыта аламыз. Қазақстан халқы Ассамблеясының жақында өткен съезі ұлтаралық жəне конфессияаралық саясаттың еліміздегі барлық этнос пен діндерге қарым-қатынасындағы

Ќўттыќтау жеделхатын жолдады

Мемлекет басшысы жеделхатта бұл табыс Малайзия халқының Н.Разакқа жəне ол басшылық жасайтын партияға көрсеткен жоғары сенімінің айғағы болып

– Өзіңіз айтып кеткендей, өз гер тулердің бірі Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын құруға қатысты. Яғни, қазіргі зейнетақы қорларындағы активтер мемлекеттің басқаруына беріліп, азаматтардың зейнетақы жинақтары жаңадан құрылып жатқан Бірыңғай қорда шоғырланатын болады. Жалпы, бұдан халыққа қандай пайда бар? Бірыңғай қор құруға не себеп болды? – Жинақтаушы жүйе бастапқы кезеңде өзінің рөлін орындап шықты. Қазіргі таңда елімізде жұмыс істеп тұрған 10 жинақтаушы зейнетақы қорында азаматтарымыздың 3,2 трлн. теңге зейнетақы қаражаты жинақталған. Бұл шамамен 20 млрд. АҚШ доллары. Қолданыстағы заң бойынша қорлар зейнетақы шоттарын өздері басқарып, зейнетақы жинақтарын инвестициялаумен, яғни кіріс əкелуімен шұғылданады. Дегенмен, басқарудың бұл жүйесі бірқатар кемшіліктердің туындауына алып келді. Сондықтан, Бірыңғай зейнетақы қорын құру жеке меншік қорларда туындаған мəселелерді шешуге бағытталған шара деп түсінген жөн. Атап айтар болсақ, біріншіден, аталған қорлар халықты жинақтаушы зейнетақы жүйесімен толық түрде қамти алмады. Нақтылай айтсақ, қазір жұмыс істеп жүрген 8 миллион 400 мың адамның бес жарым миллионнан астамы ғана осы жүйеге тартылып отыр. Ал қорға тұрақты ақша аударып отырғандар саны 4 миллионға да жетпейді. Яғни, жұмыс істейтін адамдардың басым көпшілігі зейнетақы жүйесіне қатыспайды. Ал олардың келешегін кім ойлайды? Өкінішке қарай, біздегі қорлар жи нақтаушы жүйеге қатыспай

отырған адамдарды өздеріне тарту жұмысымен тұрақты түрде айналыспады. Тек салымшыларды бірінен бірі ауыстырып алумен ғана шектелді. Бұл, əрине, қорларға тиімді. Ал халыққа, азаматтарға, мемлекетке қандай пайда? Міне, негізгі мəселе осында. Екіншіден, қорлар зейнетақы қаражатын тиімді басқара алмады жəне оны табыс құралына айналдыра алмады. Үшіншіден, комиссиялық алымдар мөлшері көп те, керісінше, активтер табысының артуына жəне олардың сақталуына деген жауапкершілік төмен болды. Сарапшылардың есептеуінше, қазіргі қолданыстағы комиссиялық сыйақылардың мөлшері салымшы лардың жиналымын, түптеп келгенде, 26%-ға дейін азайтып жібереді. Бұл дегеніміз қорлар бүкіл жинақталған қаражаттың төрттен бірін өздеріне алып қалады деген сөз. Қорлардың жұмысында орын алған осындай кемшіліктерден кейін халықтың зейнетақы қаражатын мемлекеттің бақылауында болатын Бірыңғай қорға беру туралы ұсыныс туындады. – Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры халықтың зей нетақы активтерін табысты басқаруды қамтамасыз ете ала ма, Бірыңғай қордың ин вестициялық стратегиясы қандай негізге сүйенеді? – Жоғарыда мен айтып өткен проблемаларды ескере отырып, біз зейнетақы шоттарын жəне зейнетақы активтерін басқару функцияларын бөліп тастадық. Жеке зейнетақы шоттарына есеп жүргізуді, зейнетақы жарналарын тартуды жəне зейнетақы төлеуді Бірыңғай зейнетақы қоры іске асырады. Яғни, Бірыңғай қордың негізгі мақсаты – зейнетақы

жүйесінің тиімділігін арттыру, инвестициялық кірісті көбейту, қорға қаржының тұрақты түсімін қамтамасыз ету, əкімшілік шығындарды азайту. Ал, зейнетақы активтерін Ұлттық банк басқарады. Инвес тициялық стратегияны Мемлекет басшысының жанындағы Зейнетақы активтерін басқару жөніндегі Кеңес айқындайтын болады. Сөйтіп, зейнетақы активтерінің сақталуы мен инвестициялық кірісті қамтамасыз етуде мемлекеттің жауапкершілігі күшейеді. Егер мұндай шарттар орындалмай жатса, шығынның орнын біз бюджеттен толтыруға мəжбүр боламыз, бұл өз кезегінде Үкіметті зейнетақы жиналымдарының өсімін барынша көбейтуге ынталандырып отырады. – Зиянды өндірістерде еңбек етіп жатқан азаматтардың əлеуметтік жағдайы қалай болады? Осы реформа аясында оларға қандай да бір шаралар көзделіп отыр ма? Зейнетақы жарнасын аудару кезіндегі жұмыс берушілердің жауапкершілігі қандай?

– Өзіңіз білесіз, біздің экономикада тау-кен, металлургия салалары сияқты ірі өндіріс орындары көп шоғырланған. Мұндағы жұмысшылар үшін жұмыс берушілер тарапынан ерікті кəсіптік зейнетақы жарнасы ғана көзделген. Алайда, өкінішке қарай, ерікті түрде болған нан кейін көптеген жұмыс берушілер мұндай шығындарды көтергісі келмейді. Бүгінде, ерікті кəсіптік жарналар 4 мың адамға ғана аударылып отыр. Ал, аса қауіпті, зиянды еңбек жағдайында 350 мыңға жуық адам жұмыс істейді. Сондықтан, ендігі жерде кəсіптік жарналарды төлеу міндетті болады. Жұмыс берушіге өз қаражаты есебінен азаматтардың 10 пайыздық салымына қосымша 5 пайыз төлем аудару міндеті енгізіледі. Сонымен, нақтылай айтқанда, денсаулыққа зиянды еңбек жағдайындағы адамдардың зейнетақы шотына 15 пайыз зейнетақы жарнасы аударылатын болады. Бұл қаражат азаматтарға 50 жастан бастап зейнет демалысына шығуға мүмкіндік береді. Бірден айтып өтейін, аталған

шығын салық төлемдері кезінде шегеріліп тасталатындықтан, жұмыс берушілерге ешқандай салмақ салмайды. Аталған шаралардың бар лығы да ауыр, зиянды жəне қауіпті еңбек жағдайында жұмыс істейтін азаматтарды əлеуметтік жа ғы нан қорғау үшін жасалып отыр. – Қазір қоғамда қызу талқыланып жатқан өзекті мəселенің бірі əйелдердің зейнетақы жасын біріздендіру, яғни ер азаматтардың зейнет жасымен теңестіру төңірегінде болып отыр. Бұл орайда қоғамдық пікір де əралуан. Мұндай шешім қабылдау не үшін қажет болды? Осындай жағдай əлемдік тəжірибеде орын алды ма? Оның нəтижелері қандай? – Заң жобасында əйелдердің зейнет жасын 58 жастан 63 жасқа көтеру туралы ұсыныс бар. Біз мұндай қадамға неліктен барып отырмыз? Қазіргі заң бойынша 1998 жылға дейінгі еңбек өтіліне зейнетақыны мемлекет төлейді. Демек, 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін алты айлық еңбек өтіліңіз болса, мемлекет ынтымақты зейнетақы төлейді. Алайда, аталған санаттағы зейнеткерлер саны уақыт өткен сайын азая береді. Керісінше, бүгінгі жинақтаушы жүйеден зейнетақы алатын адамдардың саны көбейе түседі. Бұл 2018 жылдан бастап зейнеткерлікке шығатын əйелдердің бюджеттен алатын ынтымақты зейнетақы мөлшері төмендейді дегенді білдіреді. Енді ол бюджетке емес, адамның қордағы өзінің жинаған қаражатына тікелей байланысты болады. Сондықтан, олардың жинақтаушы жүйеге барынша көбірек қатысуы, қаражатты неғұрлым көбірек жинауы керек. Егер, бұл реформаны қазірден жүргізбесе, ертең əйелдердің басым бөлігі

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

табылатынын атап өткен. «Достық пен өзара сенімге негізделген екіжақты қарымқатынастардың дамуын оң бағалай келе, оның одан əрі нығая

беретіндігіне кəміл сенемін», делінген жеделхатта. Нұрсұлтан Назарбаев екі ел арасындағы ынтымақтастықты тереңдетуге бағытталған ортақ іс-қимылды талқылау үшін Н.Разакпен диалогты жалғастыру ниетін білдірген. Соңында Қазақстан Президенті Малайзия Премьер-министріне зор денсаулық, қызметте табыс, ал достас Малайзия халқына бейбітшілік жəне бақ-береке тілеген.

қажетті зейнетақы қаражатын жинақтай алмай қалады. Халықтың басым бөлігінің мүддесіне тікелей қатысы бар мұндай сезімтал шараларды қоғам қашанда тосырқай қабылдайтыны мəлім. Алайда, бірде-бір Үкімет қандай да бір нақты себептер мен қажеттілік туындамаса, мұндай шараларға бармас еді. Зейнетақы жасын біріздендіру біздің еліміз ашқан жаңалық емес. Əлемдік тəжірибе туралы айтсақ, көптеген мемлекеттер зейнетақы жасын ұлғайтуды қолға алып жатыр немесе жоспарлап отыр. Мəселен, Ұлыбритания, Германия, Франция, Норвегия, Швеция, Оңтүстік Корея, Чехия, Əзербайжан, Украина, Эстония, т.б. Еуропалық Одақтың кейбір елдерінде зейнет жасы 67 жасты құраса, жекелеген мемлекеттер зейнет жасын 70 жасқа дейін көтеруді қарастыруда. Мəселен, Францияда əйелдердің жасын көтеру мерзімі 8 жыл құрап отыр. Бұдан өзге де мысалдар жетерлік. Зейнет жасын көтеруді дер кезінде қолға алмаған елдер мұндай реформаны өте қысқа мерзім ішінде жүргізуге мəжбүр болуда. Мəселен, Грекия небары үш жылдың ішінде зейнет жасын 61-ден 65 жасқа көтерді. Ал 2016 жылға дейін 67 жасқа көтеруді жоспарлап отыр. Əрине, біз азаматтарымыздың алдындағы өзіміздің жауапкершілігімізді толығымен сезінеміз. Бұл жерде мəселе əйелдердің зейнет жасын бірден 10 жылға ұзарта салуда емес. Біз зейнет жасын 2014 жылдан бастап əр жарты жыл сайын кезең-кезең бойынша көтеруді ұсынып отырмыз. Демек, толық 63 жастан зейнетке шығу тек 2024 жылдан, яғни он бір жылдан соң басталатын болады. – Осы аптада Үкімет 50 жастан асқан азаматтарды жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің кешен ді жоспарын қабылдады. Онда қандай нақты шаралар қарастырылған? Мемлекет жұмыс берушілерді қалайша қадағалап отырмақ? Егде адамдарды жұмыспен қамтуда бұл жоспардың ықпалы қандай болмақ?

– Зейнет жасын көтере отырып, біз халықты жұмыспен қамту үшін, əсіресе, орта жастағы əйелдерді қамту үшін қосымша шаралар қажет екенін түсіндік. 55 жастан асқан жұмысшыларды қорғау үшін Еңбек кодексіне бірқатар өзгертулер енгізілуде. Мəселен, бос жұмыс орындарына қабылдау барысында жасына қарай немесе басқа да кемсітулерге жол берілмейді. Мұндай хабарландырулар беруге тыйым салынады. Яғни «бəленбай жастан аспаған...» деген хабарламалар заңға қайшы болады. Бұдан былай комиссияның тиісті шешімінен басқа, 55 жастан асқан азаматтармен еңбек шартын бұзуға жол берілмейді. Екіншіден, өзін өзі жұмыспен қамтып отырған азаматтарды жинақтаушы жүйеге көбірек тарту үшін Үкімет арнайы салық режіміне қатысты өзгерістерді жоспарлап отыр. Ол өзгерістер кəсіпкердің өзі үшін жəне қарамағындағы жұмыскерлер үшін аударатын зейнетақы жарналарына қарай төлейтін салығын да азайтуға қатысты болмақ. Үшіншіден, Үкімет егде жастағы адамдарды жұмыспен қамтуды көздейтін 50+ бастамасы деп аталатын кешенді жоспар қабылдады. Бұл жоспар бойынша егде жастағы адамдардың жұмысқа тұруын ынталандыруға бағытталған «Əлеуметтік жұмыс орындары туралы» заң дайындалып, қабылдануы тиіс. Əңгімемізді қорыта келе айтарым, бүгін біз əр адамға тікелей қатысы бар зейнетақы жүйесін түбегейлі өзгертуді көздейтін ерекше маңызды шешім қабылдау қарсаңындамыз. Бұл жаңғыртудың басты мақсаты – болашақ зейнеткерлердің мүддесіне сай келетін тұрақты жəне барынша қорғалған зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Сондықтан, баршамыздың міндетіміз – алдағы зейнетақы жүйесін жетілдіру мəселесін көпшілікке түсінікті əрі дəйекті түрде жеткізу. Əңгімелескен Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Кеше Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Малайзия Премьер-министрі Наджиб Тун Разакқа 13-ші жалпыұлттық парламенттік сайлауда «Ұлттық майдан» коалициясының айқын жеңіске жетуіне байланысты құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Маќсат – тўраќты жəне ќорєалєан зейнетаќы жїйесін ќалыптастыру (Соңы. Басы 1-бетте).

табыстарын тағы да көрсетіп берді. Мемлекет басшысы діннің жақыныңа, сондай-ақ өз Отаныңа деген сүйіспеншілік екенін жəне бұл біздің қоғам үшін топтастырушы факторға айналып келе жатқанына тоқталды. Ислам мен православие діндері біздің рухани тірегіміз болып табылады, деді Президент осы жөнінде. Адамдардың руханилығы жəне өзара түсіністігі арқылы біз алға қа рай ілгерілей беретін боламыз. Мен православие қоғамдағы бейбітшілік пен келісімді қамтамасыз етуде мемлекеттің сенімді серіктесі деп зор сеніммен айта аламын. Президент өз сөзінде еліміздегі этносаралық келісімнің нəтижесінде барлық əлемдік діндер көшбасшылары өзара іс-қимылдың өзекті де өткір мəселелерін талқылау үшін Қазақстанда бас

қосатынына тоқтала келіп, Пасханың тек православие сеніміндегі дін дарлардың ғана емес, барша қазақстандықтардың да мерекесі екенін атап өтті. Еліміздің азаматтары барлық маңызды мерекелерді бірге атап өтеді, деді Мемлекет басшысы. Бүгінде Астанада мешіт жəне православие ғибадатханалары қатар бой көтерген. Біз өз игілігін еңбегі арқылы тауып, жұмыс істейтін адамдардың мемлекетін құрудамыз. Мемлекеттің басты миссиясы жұмыспен қамтып, əр азаматтың дамуы үшін мүмкіндіктер беруге бағытталған. Қазақстандықтар болашаққа сеніммен қарайды. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев барша православие христиандарын жарқын мерекемен тағы да құттықтай келіп, оларға денсаулық, бақыт жəне əр шаңыраққа игілік тіледі.


www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

3

ОТАН ҚОРҒАУ – ҚАСИЕТТІ БОРЫШ

2013 жылдың 7 мамырында аталып өтетін Қазақстан Қарулы Күштерінің 21 жылдығы мен алғаш ұйымдастырылғалы отырған жауынгерлік парад əскери адамдар үшін ғана емес, жалпы қазақстандықтар үшін үлкен мереке деп санаймын. Осыған орай жəне ұсынылып отырған мүмкіндікті пайдаланып, Қазақстан Қарулы Күштерінің құрылу жəне қалыптасу тарихына тоқтала кеткенді жөн көріп отырмын.

Еліміздіѕ əуе ќалќаны Александр СОРОКИН,

Əуе шабуылынан қорғаныс əскерлерінің бас қолбасшысы, авиация генерал-лейтенанты.

Өткен ғасырдың 90-жылдарындағы біз Қарулы Күштерімізді қалай құрамыз, əскери құрылыстың қай жолын ұстанамыз деген сұрақтарға ешқандай дайын жауап жоқ еді. Ол шын мəніндегі қиын-қыстау кезең болатын. Сол кезде Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың зор қайраткерлігінің арқасында ғана Қарулы Күштеріміз құрылып, қанатын қатайтқанын атап айтқан абзал. Бүгінгі күні біздің əскери басқару жүйеміз нығайтылып, оның құрылымдары үнемі жетілдірілу үстінде. Əскери құралымдарымыз материалдық тұрғыдан қамтамасыз етіліп, үлкен ауқымдағы стратегиялық жəне тактикалық оқулар жүргізіліп тұрады. Бүгінгі күні біз Қазақстан армиясы барынша ықшам, ұтқыр жəне заманауи жоғары талаптардың бəріне жауап бере алады деп айта аламыз. Қарулы Күштер қатарында қызмет етуге ұмтылушылық та артып келеді. Кейбір қиындықтарға қарамастан, жастарымыздың арасында əскерге деген оң көзқарас қалыптасып үлгерді. Отанның патриоты болу – əскер қатарындағы қиындықты еңсеру делінетін ескі қағида бүгінгі күні жаңа сипатта жаңғыруда. Соның арқасында əскер қатарына барғысы келетіндер саны жыл сайын арта түсуде. Бүгінгі күні Қазақстан Қарулы Күштері үш түрлі құрылымнан тұрады. Олар: Құрғақтағы əскер, Əуе қорғанысы күштері жəне Əскеритеңіз флоты. Түрлі деңгейдегі сарапшылардың айтуларына қарағанда, Қазақстан əскері посткеңестік кеңістіктегі үш үздік армияның қатарына енеді. Ал Орталық Азия аймағында ең жақсы жарақталғаны болып табылады. Бүгінгі күні бізде ұлттық қауіпсіздігіміз бен еліміздің аумақтық тұтастығы қамтамасыз етілген. Егер Қазақстанның қауіпсіздігіне шұғылдан қауіп төндірілсе, əс керіміздің барлық түрлері Отан қорғау ісіне əзір тұр. Өзім басшылық жасайтын Əуе қорғанысы күштері туралы айтатын болсам, ол 1998 жыл дың 1 маусымында Қорғаныс министрінің ұсынысы бойынша Елбасының арнайы шешімімен өмірге келді. Бұл – бүгінгі күннің талабына толық жауап беретін əскери құрылым. Оны біздің еліміз бұрынғы Əскериəуе күштері жəне Əуе шабуылынан қорғаныс əскерлерін қайта құру арқылы жарақтады. Құрылған уақытынан бері бұл əскери құрылым еліміздің қорғаныс қуатын арттыру бағытында үлкен жұмыстар атқарды. Ең бірінші кезекте еліміздің жүрегі – Астана қаласын жəне орталық аймақтарымызды жаудың əуе шабуылынан қорғау бағытында ұлан-ғайыр істер

Əр ел əл-қуатының айбынды бір көрінісі қарулы күштері болып табылатындығы аян. Бұл тұрғыда көршілес мемлекеттермен мыңдаған шақырымдарды құрайтын шекарамызды, бейбіт аспанымызды кəсіби əскери ұшқыш ретінде қорғау парызын қалап алуым басқа да əріптестерімдей маған зор мақтаныш. Талғат Бигелдинов, Тоқтар Əубəкіровтей батыр ағаларымның жолын қуу бала шақтағы арманым еді. Сүйікті Отанымыздың

тындырылды. Бүгінгі күні əуе қорғанысы əскерлері барынша ұтқыр, ықшам жəне техникалық тұрғыдан жетілдірілген. Онда күнделікті əскери дайындық жұмыстары, зениттік-зымырандық оқу-жаттығулары, басқа да жаттығулар тығыз жүргізіліп жатады. Əскердің ату қуаты, барынша дəл тигізетін қаруларды игеруі барлық тактикалық оқужаттығуларда көрсетіліп, үлкен бағасын алған. Қазақстан аспанын сыртқы жаулардан қорғау жəне кірген ұшақ тардың, тікұшақтардың, қанат ты зымырандардың коор ди наттарын кез келген метео рологиялық жағдайда анықтау үшін күндізтүні кезекшілікте тұрған радиотехникалық əскерлеріміз де бар. Ал заманауи авиацияға тоқталатын болсақ, оны сағатына мыңдаған шақырым жылдамдықпен ұша отырып, ұланбайтақ аумақты күзететін қаһарлы күштер деп айтуға болады. Оның құрамындағы Су27, Су-25, МиГ-29, МиГ-31, МиГ-23, МиГ-27 ұшақтары өздерінің техникалық сипаттары жағынан əлемдегі озық ұшу құралдарымен теңесе алады. Кейбіреулері, тіпті, көптеген елдер əлі қол жеткізе алмаған ұшақтар. Тактикалық оқу-жаттығуларда олардың дəлме-дəл тигізетін қаруларының құдіреті талай рет көрсетілген. Осындай құдіретті қаруларымыздың арқасында біз бүгінгі күні Қазақстанның тəуелсіздігі мен егемендігінің қауіпсіздігін қорғауда ұлан-ғайыр табыстарға жеттік деп мақтана аламыз. Биылғы жылы біздің алдымызда тұрған маңызды міндет – Гвардия гарнизонында 7 мамырда болатын Қарулы Күштердің жауынгерлік парадына қатысу. Парадқа дайындық жоспарында барлық талап етілетін жағдаяттар ескерілді. Соның ішінде əскери дайындықты шыңдай түсу жəне басқа да кешенді шаралар өткізу істері қаперге алынды. Менің бірінші орынбасарым – Əскери-əуе қорғанысы бас штабының бастығы, полковник М.Уашпаевтың басшылығымен жауынгерлік

Əлихан ТОЙБАЕВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты, «Нұр Отан» ХДП фракциясының мүшесі.

Ел тыныштыєын ќыраєы кїзетеміз Əлібек ЕРМАҒАНБЕТОВ, №41433 əскери бөлімінің сарбазы.

Бала күнімізде əскерден оралған жігіттерге қызыға қараушы едік. Əрине, алдымен əскери киіміне қызығатынбыз. Сымдай тартылған жігіттер əскери киім кигенде мүлде ерекшеленіп кетеді. Мұндай қызығушылық мен секілді əр қарадомалақтың көкейінде болғаны даусыз. Мен де солар секілді əскерге барып, сарбаз болсам ғой деген ойға берік бекінген едім. Енді, міне, сол бала күнгі арманым орындалып, өткен жылдың күзінде мен де əскерге алындым. Əскери өмір, əрине, үйдегідей алаңсыз жүргізбейді. Жарты жылдың өзінде көп нəрсеге үйренуге болады екен. Рас, əскердің түрі көп. Əскерге алынған сарбаздар Қазақстан Қарулы Күштерінің құрамында бірі – теңізші, енді бірі –шекарашы, жаяу əскер, əскери-теңіз флотында болады. Мəселен, мен барлаушының не істеу қажеттігін меңгеріп жүрмін. Əскерде əркімнің атқаратын міндеті əрқилы болғанмен, бəрінің көздеген мақсаты бір, ол – Тəуелсіз Қазақстанның тұтастығын, Қазақстан халқының тыныштығын күзету. Бұған біздің армияның толық мүмкіндігі бар. Біздің сардарлар мен сарбаздардың кəсіби біліктілігі жоғары деңгейге көтерілді деп ойлаймын. Оған күнделікті əскери жаттығуларда көз жеткізіп жүрміз. Бұрын əскери бөлімдерде ішкі тəртіптің осалдығы, сарбаздардың əлімжеттік танытуы туралы көп айтылушы еді. Ауылда жүргенде кейбір ата-аналардың əскердегі əлімжеттіктің зардабынан сарбаздар зəбір көреді-ау деп

қауіптенетінін еститінбіз. Бəлкім, бұрын мұндай оқиға кездескен болар, бірақ дəл қазір əскерде бұлай емес. Əлімжеттіктің тамырына балта шабылған. Əскери тəртіптің аты – əскери тəртіп. Бұған бəрі де бағынады. Əскери тəртібі мықты бөлімнің бірі – біз қызмет ететін бөлім. Əр сарбаз əскери жарғыға сəйкес өзінің міндетін ғана атқарады. Əскерде өзінің міндетін өзгеге жүктей салу, атқара қойшы деу ешқашан мүмкін емес. Кəсіби армия құруды көздеген тəуелсіз Қазақстанымызда мұндайға ешқашан жол берілмейтініне көзіміз жетті. Біздің Қарулы Күштердің алдына қойылған мақсат – əр сарбаздың əскери міндетін абыроймен атқарып, отбасына аман оралуына мүдделік таныту. Мұны мен секілді бұрын отбасынан алысқа ұзап шықпаған жас сарбаздарға қамқорлық танытқан командирлеріміздің күнделікті жанашырлығынан байқап жүрміз. Əскери міндетті атқару – Қазақстанның əр азаматының абыройлы борышы. Өйткені, өз Отаныңның аумақтық тұтастығына қорған болудан, əр кеште еліңнің тыныштығын күзетіп, əр таңда еліңнің аспаны ашық болғанын көруден асқан бақыт бар ма?! Дəл қазір де, былайғы кезеңде де Отанымды қорғауға əрқашан əзірмін. Экономикалық өркендеу жолында қуатты қадамымен əлемге танылған тəуелсіз Отаныңды қорғаудың қастерлі міндет екенін түсіндік. Мен де, менің əскердегі достарым да Қазақстанның тыныштығы бұзылмауын қырағылықпен күзетеміз. Бұл – біздің қасиетті міндетіміз! Атырау облысы.

Талғат БАУДИНОВ,

кадет корпусының бастығы, подполковник.

Дəурен ҚАСАНОВ,

Ресей Федерациясы Əскери-əуе күштері академиясының тыңдаушысы.

ҚАРАҒАНДЫ.

Жас ўрпаќты патриотизмге тəрбиелейді

Кіші сардарлардыѕ ќанатты ўясы

Парызєа адалмыз

тəуелсіздік туын жоғары көтеруімен бірге, менің де асқақ мақсатым орындалды. Арнаулы оқу орнын бітіріп, үсті-үстіне тиісті дайындықтардан өтіп, əлемдегі ең ұшқыр да ең ұтқыр ұшақты басқаруды талапқа сай меңгергенімді қуана айта аламын. Осы орайда, жақында ұшу оқу-жаттығулары кезінде аяқ астынан техникалық ақауға тап болған ұшағын елді мекенге құлатпай, ерлікпен қаза тапқан Марат Едігеевтің ұстаздарымның бірі болуын қастер тұтамын. Иə, біздің міндет тəуекелшілерге ғана көнімді. Нағыз ұшқыштар бұдан ешқашан тайсалған емес. Қазір де де солай. Мемлекет сеніп тапсырған ғажайып техниканы ұршықша үйіріп, сенімді биік ұстау, жауапкершілікті ақтау – əскери əрі азаматтық парызымыз. Соған лайық болудан артық мерей жоқ. Бүгінде сол үшін де Ресей Федерациясы Əскери-əуе күштері академиясында білімімді тереңдетіп, шеберлігімді ұштап жүрмін. Күннен-күнге жетілдірілу үстіндегі ұшақтарды қолымызға тапсырып, Отан қорғанысының берік қалқаны етуді жүктеудің қандайлық биік жауапкершілік екенін білеміз. Елімізде Отан қорғаушы күні мемлекеттік мереке ретінде алғаш рет аталып өтілуі жас мемлекетіміздің қауіпсіздігін қамтамасыз етушілердің еңбегін бағалау болып табылады. Бұл Отанымызға қалтқысыз қызмет етуде бар қайрат-жігерімізді жани түседі.

парадқа қатысатын жеке құрам таңдалды. Сонымен бірге, əскери техника мен қару-жарақ дайындалды. Парадты өткізу сценарийіне Əскери-əуе күштерінің жəне əуе қорғанысы əскерлерінің жердегі нысандарды атып түсіру элементтері енгізілді. Сөйтіп, парадта авиациялық техникалардың ең жаңа түрлерін қолдана отырып, əуе соғысының элементтері мен жоғары дəрежеде дəлме-дəл тигізетін қару-жарақты бортына алған ұшақтардың жоғары пилотажы көрсетілетін болады. Əскери-əуе техникаларын Гвардия гарнизонына жеткізу жұмыстары əуе шабуылына қарсы қорғаныс əскерлерінің қолбасшысы, полковник Н.Мұқановтың басшылығымен жүргізілді. Енді парадқа қатысатын жалпы күштер туралы айтатын болсам, оған əуе шабуылынан қорғаныс күштерінен жалпы саны 1 мыңдай адам қатысады. Олар 80-нен артық авиациялық техникаларды, С-300, С-200, С-125 зениттікзымырандық кешендерді көрсететін болады. Зениттік-зымырандық кешендердің бірі жер бетіндегі нысаналарды атып түсіреді. Олардың командирлері туралы да айта кеткен абзал. Өйткені, олардың бəрі əскери дайындықтардың үздіктері ретінде таңдалып алынған офицерлер. Зымырандық кешенмен жердегі нысананы ату құрметі 51809 əскери бөлімінің командирі, полковник Ж.Берниязовтің басшылығымен іске асырылады. Оның əскери есептерінің қатарында майорлар Д.Мұстафин, А.Мұсабеков, капитандар А.Алтынбеков, А.Тағаев, Ə.Əлсейітов жəне сержант Д.Баймахановтар бар. Əуедегі жауынгерлік парадқа Су-27, Су25, МиГ-31, МиГ-29, МиГ-27 ұшақтары мен Ми-17, Ми-8, Ми-24, Ми-26, Eurocopter тікұшақтары жəне Л-39 əскери-жаттығу, С-295 əскери-көліктік ұшақтары қатыстырылады деп жоспарланған. Осы ұшақтардың бəрі де парадқа баратын əуежайларға орналастырылды. Атап айтқанда, олар Жетіген, Луговой əуежайлары мен Мəтібұлақ полигонына қондырылды. Əуе шабуылы нан қорғаныс əскерлерінің жетістіктерін парадта жоғары білікті ұш қыштарымыз авиация генерал-майо ры Н.Орманбетов, полковник Қ.Баймаханов, полковник Н.Топаев, полковник М.Едігеев, полковник А.Соснин, полковник Н.Байдуллаев, полковник Т.Сыздықов, полковник Р.Тілеумағанбетов, подполковник Е.Науанов, подпол ковник А.Петручик, подполковник С.Мязин, подполковник А.Самохин, подполковник А.Ізбасов, подполковник М.Əскетаев, майор Е.Мырзалин көрсететін болады. Дайындық жұмыстары Əскери-əуе күштерінің қолбасшысы, авиация генерал-майоры А.Жұмановтың басшылығымен жүргізілді. Жауынгерлік парад өтіп жатқан уақытта əскери техникалар мен қару-жарақтардың көрмесі де ұйымдастырылады. Соның ішінде Əскери-əуе күштерінің қолдануындағы осы заманғы авиациялық техникалар да болады. Жалпы, жауынгерлік парадқа дайындықтар күнбе-күн қызу жүргізілді. Елі міз дің əуе шабуылынан қорғаныс күштерін одан əрі дамыту жəне қамтамасыз ету жұмыстары Елбасы, Жоғарғы Бас қолбасшы Нұрсұлтан Назарбаевтың үнемі назарында болды. Соның арқасында біз заманауи қару-жарақтар мен техникаларға қол жеткізудеміз. Сөзімнің соңында барлық əскери қызметкерлер мен əріптестерімді, барлық отандастарымыз бен ардагерлерді Отан қорғаушы күнімен шын жүректен құттықтап, еңбектеріне жеміс тілеймін.

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің кадет корпусы Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаевтың 1996 жылғы 1 шілдедегі Жарлығымен құрылған еді. Кейін бұл əскери білім ордасына ұлы ағартушы ғалым, жерлесіміз Шоқан Уəлихановтың есімі берілді. Мұның астарында тəуелсіз мемлекетіміздің қорғаныстық қабілетін жоғарылатуға бағытталған сарабдал саясат жатқаны белгілі. Бүкіл Орталық Азия көлеміндегі бірегей оқу орны республикамыздың Қарулы Күштеріне білікті мамандар даярлайтын іргелі ошаққа айналды. Кадет корпусы қызметінің негізгі мақсаты – Қа рулы Күштерге əскери қызметті өткеру үшін кіші командалық

құрам кадрларын даярлау. Бүгінгі таңда біз кешегі кеңес республикалары ішінде кəсіпқой сержанттар институтын енгізуде ең ал дың ғы орындардың бірін иеленеміз. Қазір біздің кадет корпусында техникалық жəне кəсіптік білім алу үшін барлық жағдайлар жасалған. Өйткені, жоғары кəсіби əскердің қалыптасуы осындай сержанттардың қызметіне де тікелей байланысты дер едім. Əрине, сарбаздарды Отанға деген сүйіспеншілікке тəрбиелеп, өз еліне, оның Конституциясына адал сезім мен қарауды саналарына сіңіргенде ғана қазақстандық патриотизмді қалыптастыра аламыз. Сондықтан, кадет корпусына жоғары адамгершілік тұрғыдағы, моральдық жəне психологиялық қасиеттері биік жастардың келіп жатқаны қуанышты. Кешегі кеңес дəуірінде əскерилер арасында: «Əскерді генералдар емес, сержанттар басқарады» деген даналық сөз айтылушы еді. Мұның жайдан-жай айтылмағаны тəжірибеде дəлелденген шындық. Неге десеңіз, көпсалалы құрамалар қатарындағы сарбаздардың алғашқы күннен əскери өмірге

көндігуіне жəне жауынгерлік қаруларға машықтануына осы сержанттар қауымы зор ықпалын тигізеді. Бүгінгі таңда еліміздің Қарулы Күштерінің сержанттар корпусы осы заманғы талаптарға сай даму үстінде. 2005 жылдан бері бөлімше командирінен бастап Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас сержанты лауазымына дейінгі жаңа құрылым пайда болды. Ендігі жерде кадет корпусы базасында Қарулы Күштердің əртүрлі əскери бөлімдері үшін сержанттар даярланып, олардың біліктілігін көтеруге жол ашылды. Мемлекет тарапынан жасалған қолдау мен сенім біздің кадет корпусының мəртебесі мен

беделін барынша өсірді. «Басқалар сенен үйреніп, үлгі алатындай оқып, қызмет ет!» Бұл – кадеттердің арождан кодексінде жазылған сөз. «Мен өз Отанымның, тəуелсіз Қазақстанның мемлекеттік мүдделерінің ержүрек, əрі батыл қорғаушысы болуға ант етемін!» делінеді кадеттердің əскери антында. Антқа адал, сертке берік болу сарбаздардың да, сардарлардың да мерейлі міндеті. Біз мұны үздік оқумен, оқу-жаттығулар мен тəжірибелік сынақтардағы жетістіктерімізбен дəлелдеп жүрміз дей аламын. Осы орайда бірінші сыныпты сержант Мирболат Рахымбековтің, Ақтөбе облысының Ырғыз ауданынан

келген кадет Ғалымжан Көшелектің пікірлері көңіл сүйсінтеді. «Мұнда біз көп нəрсеге үйрендік. Ерте есейдік десе де болады. Жауынгерлік өмір адамға өз ісіңе жауапты, басқаға мейірімді болуға тəрбиелейді. Ұстаздарымызға деген алғыс сезіміміз де шексіз. Бізге ел қорғаудың қастерлі екенін ұғындырды...» Əскери қаруларды ептілікпен меңгеріп, азат елдің айбыны мен қорғаны болар ертеңгі кіші сардарлардың бойында батыр бабаларымыздан қалған ержүректік пен қайсарлықтың кесек бітімі барлығы қуантады. Ақмола облысы, Бурабай ауданы.

Биыл елімізде 7 мамыр – Отан қорғаушы күні мерекесі ал ғаш рет аталып өтеді. Ал тарихқа көз жүгіртсек, Кеңес Одағы тұсында 1922 жылдан бастап 23 ақпан Кеңес Армиясы жəне Əскери-теңіз флоты күні болды. Ал 2002 жылдан бастап Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасының шешімі мен ол күн «Отан қорғаушы күні» болып өзгертілген. Сондай-ақ, Украина, Беларусь, Қырғыз Республикасы сияқты бірқатар ТМД елдері əскерилер мерекесін əлі күнге дейін осы 23 ақпанда атап өтеді. Ал Қазақстанда 23 ақпан ешқандай мерекелік күн емес. Дегенмен, ел қорғайтын азаматтардың да төл мерекесі болғаны жөн. Осы орайда, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Қазақстан Республикасы Үкі метінің 2012 жылғы 28 шілдедегі №985 қаулысымен Парламент Мəжілісіне «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Заңға толықтыру енгізуді көздейтін заң жобасы енгізілді. Заң жобасы Қазақстан Республикасының Президенті – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысының «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің 20 жылдығы туралы» 2012 жылғы 3 мамырдағы №1 бұйрығының 1-тармағына сəйкес əзірленген. Онда 7 мамырды Отан қорғаушы күні – Қазақстан Республикасының мемлекеттік мерекесі етіп белгілеу көзделген болатын. Бұл күн текке алынып отырған жоқ. 1992 жылғы 7 мамырда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Биыл 7 мамырда тəуелсіз Қазақстанның Қарулы Күштеріне 21 жыл толады. Заң жобасы палатада жан-жақты талқылаудан өтіп, қолдауға ие болды. Мəжіліс мақұлдаған заң жобасын Сенат қабылдады. Ал 2012 жылғы 19 қазан күні Мемлекет басшысы 7 мамыр – Отан қорғаушы күні ретінде атап өтілетін жаңа мемлекеттік мерекені белгілейтін «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» Заңға толықтыру енгізу туралы» Заңға қол қойды. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемле кеттің жаңа саяси бағыты» ат ты Қазақстан халқына Жолдауында мемлекетімізде «Жаңа қазақстандық патриотизм» ұғымын қалыптастыру жөнінде нақты ой-пайымдар айтылған. Елбасы: «Болашаққа деген сенім болмаса, толыққанды мемлекет құруға болмайды. Мемлекет пен азаматтың мақсаттары барлық бағыттар бойынша сəйкес келуі өмірлік тұрғыдан маңызды», деді. Ел Президенті өз бойымызда жəне балаларымыздың бойында жаңа қазақстандық патриотизмді қалыптастыру, ең алдымен, елге жəне оның игіліктеріне деген мақтаныш сезімін ұялататынын атап өтті. Мемлекетіміздің алдында 2050 жылға қарай Қазақстанның кез келген азаматы ертеңгі күнге, болашаққа өте сенімді болатындай саяси жүйе құру міндеті тұрғанын жеткізе келе, Елбасы: «Біздің балаларымыз бен немерелеріміз сырт елден гөрі Отанында өмір сүргенді артық көретіндей, өйткені, өз жерінде өзін жақсы сезінетіндей болуға тиіс. Біздің еліміздің əрбір азаматы өзін өз жерінің қожасы ретінде сезінуге тиіс», деген ұстанымын білдірді. Тəуелсіз еліміздің болашағы – жастар. Сондықтан бəріміз де жастардың бойында Отанға деген сүйіспеншілік, патриоттық сезім қалыптастыру жолында жұмыс істеуіміз қажет. Осы орайда, Отан қорғаушы күні мерекесіне қатысты өтетін барлық іс-шаралар да жастарды мемлекетімізді қорғау мен құрметтеуге, елдік игіліктерімізді бағалай білуге, ұлттық құндылықтарымызды қадірлеуге, ана тілімізді ардақ тұтуға тəрбиелейтіні анық. Міне, сол себепті алғаш рет аталып өткелі отырған елдік мерекенің маңызы зор.


4

www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

Меніѕ елімніѕ азаматы Кеше Ақордада Мемлекеттік хатшы Марат Тəжиннің төрағалығымен Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Азаматтық мəселелері жөніндегі комиссияның кезекті мəжілісі өтті. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

«Елу жылда ел жаңа» дейді халық даналығы. Ал қазіргі замандағы өзгерістер жылдамдығы сол елу жылдың өзін қысқартып тастағандай. Оған тəуелсіздік алғаннан бергі аз жылдың ішіндегі еліміз алған белестерді есепке алсаңыз, көзіңіз жете түседі. Алғашында бұрынғы жүйенің ыдырауы, байланыстардың бырт-бырт үзілуі жаңадан азаттығын жариялаған елдердің адымын аштырмай қойғаны есімізде. Қиындықпен бетпе-бет келгенде, оның тегеурініне шыдамай, жылы орындарын суытып, жақсы жер іздеп көп азаматтың тарихи отандарына жол тартқаны мəлім. Енді, міне, ол үрдіс артта қалып, жыл өткен сайын Қазақстан азаматтығын қайтадан алуға ниет білдірушілер саны арта түсуде.

Сенаторлар АЌШ-ќа барады 6-10 мамырда палата Төрағасының орынбасары Александр Судьин бастаған Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының делегациясы жұмыс бабындағы сапармен Вашингтон жəне Нью-Йорк (АҚШ) қалаларына барады, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі. Сапар Қазақстан-Америка парла ментаралық байланыстарын нығайту, сондай-ақ Президент Н.Ə.Назар баевтың 2003 жылғы бастамасы бойынша шақырылған Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің 10 жылдығы аясында өткелі отыр. Сапар барысында қазақстандық сенаторлар Александр Судьин, Серік Ақылбай жəне Хусаин Валиев АҚШ парламент шілерімен жəне Мемлекеттік депар таментінің өкілдерімен кездесетін болады. Вашингтонда сенаторлар Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің 10 жылдығына арналған фотокөрменің ашылуына қатысады. Сондай-ақ, қазақстандық сенаторлар Нью-Йорк қаласында АҚШ-тың діни қайраткерлерімен жəне БҰҰ Өркениеттер альянсының Жоғарғы өкілі Насыр анНасермен кездеседі.

Ақордада болған комиссия отырысында Қазақстан азаматтығын алғысы келетін жандардың өтініштері қаралды. Марат Тəжин жиналғандарды алдағы қос мерекемен құттықтай келе: «Комиссия отырысының мейрамдар қарсаңында өткізілуінде елеулі маңыз бар деп ойлаймын. Азаматтық алу арқылы отандастарымыздың саны көбейіп, Қазақстан азаматтарының жаңа тобы қатарымызға қосылады. Бұл көрсеткіш жыл сайын артып келеді. Бүгінгі отырыста 223 адамның құжаттарын қарап, Елбасының қол қоюына ұсынамыз. Олардың қатарында шетелдерде жүрген этностық қазақтармен қатар, басқа да ұлт өкілдері бар», деді. Осыдан кейін комиссия əр азаматтың құжаттарымен танысты. Бұл Қазақстан азаматтығы институты халықаралық беделінің өсе түскенінің тағы бір айғағы болса керек.

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның төрағасы, Парламент Мəжілісінің депутаты Қуаныш Сұлтановтың Ұлыбританияның Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Кэролин Браун ханыммен кездесуі өтті.

Комиссия ќызметіне – оѕ ґлшем Кездесу барысында тараптар Қазақстандағы адам құқықтарының жалпы ахуалын талқылады. Қ.Сұлтанов 2009-2012 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспары ұсынымдарының қалай жүзеге асқаны, Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауының шеңберінде қазақ стандық қоғамды əлеуметтік жаңғырту міндеттері қалай орын далып жатқаны туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Елші Адам құқықтары жөніндегі комиссияның жаңа құқық қорғау жобаларымен, 2014-2019 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспары жобасының əзірленуі барысымен, сондай-ақ адам саудасының алдын алуға жəне заңсыз көші-қон фактілерін болдырмауға қатысты дайындалатын комиссияның арнайы жобаларының жұмысымен таныстырылды. К.Браун ханым Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияға Адам құқықтары саласындағы жаңа ұлттық іс-қимыл жоспарын жəне комиссияның басқа да құқық қорғау жобаларын əзірлеуде сəттілік тіледі. «Егемен-ақпарат».

Ќауіпсіздіктіѕ келелі мəселелері Кеше «Нұр Отан» ХДП-ның «Қазақстан. 2017 мақсаттары. Ұлттық іс-қимыл жоспары» сайлауалды тұғырнамасының «Қорғаныс қабілетін жəне қауіпсіздікті нығайту» бағыты жөніндегі сараптама тобының отырысы болып өтті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Соңғы кезде геосаяси үдерістердегі жағдайдың өзгере бастауы елімізде де нақты шараларды қолға алуға ықпал етуде. Соның ішінде қазақстандық қоғамның өзекті проблемаларын шешу бойынша партия қызметінің инновациялық пішіні халық қолдауына ие. Əсіресе, 2012 жылы құрылған партиялық тəлімгерлер институты мемлекеттік бағдарламалар мен жобалардың сапалы орындалуына жəне де партияның нақты ұстанымдарын белгілеп, жеткізуге айтарлықтай жағдайлар жасап келеді. Сараптама тобының отырысын ашқан «Нұр Отан» ХДП хатшысы Ерлан Қарин қазақстандық қоғамның қоғамдық-саяси өмірін де партиялық тəлімгерлер институтының рөліне ерекше тоқталды. Қазіргі таңда партия Сайлауалды тұғырнамадағы

17 басты бағыттар бойынша партиялық тəлімгерлерді бекітіп беріп отыр. Тұғырнамада көптеген міндеттер қамтылса, соның ішінде, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мен еліміздің халықаралық қоғамдастықтағы беделін арттыру ерекше мəнге ие екендігі де назардан тыс қалған жоқ. Партия хатшысы осы ретте сөзін былайша сабақтады: «Ел Президенті, партия Көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың басшылығымен мемлекетіміз əлемдік қоғамдастыққа нықтап енді. Қазақстан, ең алдымен, ядролық қарусыздану жəне қырып-жою қаруларын таратпау жөніндегі жаһандық бастамашы жəне маңызды бастамаларды белсенді ұстанушы болып келеді». Еліміз сондай-ақ əлемдегі қауіпсіздік пен бейбітшілікті сақтауда бірізді жұмыс атқарып келе жат қандығы құрметке ие жəне мем лекетіміз əлемдік аренада

өзіндік ұстанымын нығайтуға қол жеткізді, деп атап кетті Ерлан Тынымбайұлы. Əйтсе де, уақыт жаңа қауіп-қатерлерге дайын болу қажеттігін көрсетіп отыр. Соңғы жылдардағы əлемдегі орын алып жатқан оқиғалар қорғаныс қабілеті мен ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуді алдыңғы орынға қоюды талап етуде. Оның мысалы ретінде Ауғанстаннан коалициялық күштердің шығарылуы, Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуы жəне де күнделікті орын алып отырған жергілікті қақтығыстар мен өзге де себептер келтірілді. Сондай-ақ отырыс барысында қорғаныс қабілетін нығайту, діни экстремизм мен лаңкестіктің алдын алу, жеке құрам арасындағы əскери тəртіпті нығайту, экономикалық қауіпсіздік сияқты мəселелер жан-жақты талқыланды. Отырыс соңынан Е.Қарин қатысушыларды Отан қорғаушы күнімен құттықтап, сараптама тобының барлық мүшелерін ұлттық қауіпсіздік жүйесін нығайтуға бағытталған белсенді жұмысты одан əрі жалғастыруға шақырды.

Басты талап – кəсібилік Елордадағы Ұлттық академиялық кітапханада «Бір тіл – бір ел – бір халық» тақырыбында дөңгелек үстел ұйымдастырылып, басқосу аясында қазақ тілінің Қазақстан халқын біріктіруші фактор ретінде қалыптасуы жəне дамуы, халық арасында оны инновациялық əдіспен оқыту тəсілдері талқыланды. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

«Самұрық-Қазына» АҚ қол дауымен өткен жиынды «Тілдарын» тілдерді оқыту инновациялық технологиялары əдістемелік орталығының директоры Талғат Əбілқасымов ашып, дөңгелек үстелдің мақсатына тоқталды. «Дөңгелек үстел өте маңызды жəне күрделі мəселені көтеріп отыр. Себебі, біз осы жиын аясында тіл саясатын да атқарылып жатқан жұмыстарды жан-жақты саралауды мақсат тұттық. Елбасы өзінің төрағалығымен өткізген ҚХАның XX сессиясында алдымызға үлкен мақсаттар қойды. Осы ретте, айта кетерлік бір жайт, бар. Бүгінгі таңда жасап жатқан жұмыстарымыздың нəтижесі

болар, өзге ұлт өкілдері тек қана қазақ тілін меңгеріп қана қоймай, мемлекеттік тілдің дамуына үлесін қосуда. Бұл – қуанарлық жағдай», деді Талғат Шəйкенұлы. Бұдан кейінгі кезекте сөз алған Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының «Тілдер жəне аударма ісі» кафедрасының профессоры Нəзигүл Төленбергенова «Мемлекеттік тіл – Қазақстан халқын біріктіруші фактор» тақырыбында сөз сөйлеп, академия қабырғасында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. «Біздің басты міндетіміз – қазақ тілінің мемлекеттік тіл екенін Қазақстандағы əрбір ұлт өкіліне түсіндіру жəне өз дəрежесінде меңгерту. Ол, əрине, əдістемелік ізденістерді талап етеді. Ол үшін

біздің тілді үйрету əдістеріміз кəсіби деңгейге көшу керек. Бүгінде басқа ұлт өкілдері тек қана грамматиканы оқып, үйренбей, қазақ тілінде тез сөйлеп кетуге барынша қызығушылық танытуда. Арнайы курстардың ашылуын тағатсыздана күтуде. Бұл, əрине, бізді қуантады», деді Н. Төленбергенова. Ол, сондайақ Мемлекеттік басқару академиясында ауқымды жұмыстар жүргізіліп жатқанын, мəселен, академияда мемлекеттік тілге қатысты үлкен мемлекеттік орталық құрылғанын жеткізді. Бұл күнгі дөңгелек үстелге қатысқан мамандар мемлекеттік тілді, тіл саласын дамыту бағытында ой-пайымдарымен бөлісе келе, өз ұсыныстарын да жеткізді. Мəселен, Ақмола облысы тілдерді дамыту басқармасының бастығы Ғосман Төлеғұл өңірдегі тіл мəселесінің жай-күйі туралы əңгіме қозғаса, Астана қаласының тілдерді дамыту басқармасының бастығы Ербол Тілеш «Тіл тағдыры – ел тағдыры» тақырыбында баяндама жасады.

 Кино Екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбына Қазақстан, Ресей, Украина мемлекеттері бірігіп түсірген алғашқы 4 сериалы телетуынды Халық Қаһарманы, Богдан Хмельницкий жəне Ұлы Отан соғысы ордендерінің иегері, белгілі қаламгер Қасым Қайсеновтің қаһармандық ерлігін баяндайды. «Қазмедиа» орталығында өткен баспасөз мəслихатында жобаның ұйымдастырушылары телесериалдың дүниеге келуі, қазақ жауынгерлерінің майдандағы шынайы бейнесі мен беймəлім қырлары туралы ойпікірлерімен бөлісті. «Қазақстан» ұлттық телеарнасынан 7-10 мамыр аралығында, «Еуразия» бірінші арнасынан 9 мамырда көрсетілетін телесериалдың авторлары соғыс тақырыбындағы фильмдердің мұнымен шектеліп қалмайтынына уəде беріп отыр. Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Əуелі мұндай экрандық бейнелер кейінгі өсіп келе жатқан жас ұрпаққа не береді, жалпы, екін ші дүниежүзілік соғыс туралы əңгіме, сол майданда ерлігімен көзге түскен жауынгерлер рухына тағзым ету бізге қазір не үшін керек деген сұраққа жауап тауып алуымыз маңызды сияқты. Бүгінде жас ұрпақтың көкірегіне патрио тизм дəнін қалай себеміз деген мəселе өте өткір қойылып отыр. Оларды отансүйгіштік пен батырлық дастанына ұйытатын өнегелі өмір жолдарын өткен жылдар өрнегінен іздесек, тарихтың от шарпыған беттерінен тағылымды тамызықты көп табамыз. Ол үшін Отан үшін кеудесін оққа тосқан аға ұрпақтың неміс басқыншыларына қарсы күрестегі қаһармандық келбетін айшықтайтын туындылардың, қазақтың ержүрек батыр ұландары туралы əлі де ашыла қоймаған жұмбақ-сырлардың рөлі айрықша болмақ. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан қазақтың қайсар да қайратты ұлқыздары туралы əңгіме қозғалғанда, жұрт Мəншүк Мəме това, Əлия Молдағұлова, Бауыржан Момышұлы, Рахымжан Қошқарбаев есімдерін білумен шектелуі мүмкін де, ал аттары аңызға айналған басқа тұлғалар туралы тарих та, мектептердегі оқулықтар да лəм-мим деп сыр шерте қоймайтыны өкінішті. «Қасым» телесериалы, міне, сондай олқылықтың орнын толтыру үшін дүниеге келгендей көрінді. Ал енді партизан Қасым Қайсенов кім, қаһарман қазақты туған халқы толық танып-білді деуге бола ма, оның ерлігі жайында мектепте оқып жүрген қазақтың қарадомалақ баласы не біледі, жастарды қай елдің патриотизмімен, кімнің киносымен, кімнің кейіпкерімен тəрбиелеп жүрміз деген сұраққа телесериалды тамашалап болған соң ғана оралуды жөн деп таптық. Жасыратын түгі жоқ, қазіргі Ресейдің «Мосфильм» өнімдеріне қарап отырсаңыз, екінші дүниежүзілік соғыста тек орыстар, украиндар мен белорусь халқы ғана зардап шеккен екен деп ойлап қалуыңыз ғажап емес. Өрліктің өнегесін тəуелсіздік бəйшешегі бүршік жарғанға дейін өзгелердің өмірінен көкейге тоқып

келгеніміз тағы рас. «Қасым» фильмі арқылы өткенге кеткен сол есеміз қайтарыла бастағандай əсерде қалдық. Өйткені, телесериал осы соғыста қасық қаны қалғанша жаумен шайқасқан қазақтың қаншама

басталып кеткені туралы газетіміздің өткен сандарында жазылды да. Сондықтан бұл сериал қазақтан шыққан партизанның мерейтойына жасалған тартудың ең айтулысы деп санаймыз. «Қазақстан» РТРК, КТК,

батыл өрендері болғанын санаға сіңдіреді. Мұндағы өз ұлтымыздың өр мінезін алға оздыру идеясы қай-қайсымызды да сүйсінтіп, сол мұратқа əркімнің лайықты үлес қосуын күтеді. «Қазақстан» ұлттық телеарнасы тапсырысымен жүзеге асқан жоба жалғыз-жарым күйінде қалмайды, соңынан əлі талай соғыс тақырыбына арналған фильмдер ілесе туады» деген лебізден кейін мұнан кейінгі бейнелерді көруге деген ынтызарлық арта түсті. Шынын айту керек, Қасым Қайсеновтің Украина жерін жаудан азат ету жолындағы ғаламат ерлігін біреу білсе, енді біреудің біле бермеуі бек мүмкін. Халық Қаһарманының көзі тірі болғанда биыл 95 жылдығын атап өтер еді. Туған жері – Шығыс Қазақстанда батырға тағзым ету шараларының

« Бірінші арна «Еуразия» арналары мен «INTRA Communication» (Ресей) жəне «FILM UA» (Украина) бірлесіп түсірген экрандық жоба жайында қысқаша айтатын болсақ, фильм барлаушының соғыс кезіндегі өжет те өр болмысына арналған. Диверсанттар тобын басқарып майдан шебіне енген Қасымның барлық сарбаздары сатқындықтың кесірінен фашистердің қолынан опат болады. Жападан-жалғыз жау шебінде қалған Қасым өзіне берілген тапсырманы қайтпас қайсарлықпен орындап, жаудың қару-жарақ қоймасын жояды. Соғыс уақытындағы сатқындыққа, қорқыныш пен үрейге қарамастан жергілікті халық Қасымға көмекке келеді. Немістің ақсүйек барлаушысы қазақтың жаужүрек батырына төтеп бере алмай, жеңіліс табады.

«ЌАСЫМ»

Баспасөз мəслихатына қатысқан «Еуразия» бірінші арнасының бас директоры Сергей Киселев, «Қазақстан» ұлттық арнасының директоры Ілияс Ысқақов, КТК арнасының бас директоры Арман Шораев, атқарушы продюсер Əлия Баймұхамбетова шығармашылық топтың жұмысы туралы жан-жақты əңгімелесе, батырдың немересі Ақбота Қайсенова атасының өмірі мен өнегелі қасиеттері туралы сыр шертті. Телесериалды ресейлік белгілі режиссер Леонид Белозорович түсірсе, сценарийін белорустік Андрей Курейчик жазған көрінеді. Кино саласында өзіндік қолтаңбаларымен танылған шеберлерге бұл жұмысты сеніп тапсырудың себептері жоқ емес, екеуі де мұндай жобаларда талай рет өздерін көрсете білген нағыз білікті маман болып саналады. Идея авторлары: «Психологиялық қайшылықтар, жойқын шайқас пен лирикалық көріністерге заманауи реңк беру арқылы кинематографистер өздерінің ойларын ойдағыдай атқарып шықты» деген ойды алға тартты. Əрине, бұл жерде: «Андрей Курейчиктен гөрі сценарийді Қасым Қайсенов туралы білетін бір адам жазбады ма?» деген сұрақтың тууы əбден заңды. «Соғыс туралы біздің режиссерлер неге кино түсірмейді?» деп те əңгімені басқа қырынан өрбітудің жөні барақ. Алайда, гəп мұнда емес. Əңгіме түсірілуіне едəуір мөлшерде қаржы жұмсалған фильм жұрт қызығып тамашалайтындай сұранысқа ие болмағында болып тұр. Соғыс туралы төл сериалдың түсірілмеуі мұның оңай шаруа еместігін, оған кез келген адамның жүрек жұтып тəуекел ете бермейтінін алақандағыдай аңғартса керек. Ендеше, соғыстың зардабын бірге тартқан елдердің кинематографтары бұл жүкті межелі жерге бірге көтеріп шығарамыз деп жатса, өте құптарлық бастама деп бағалаймыз. Тағы бір айта кететін жайт, көркем фильмдегі негізгі кейіпкердің рөлін астаналық Қ.Қуанышбаев атындағы қазақ музыкалық драма театрының актері Қуандық Қыстықбаевтың сомдауы айтарлықтай оқиға деу керек. Елордалық актердің шеберлігіне разы болған ресейлік режиссер: «Келешекте оны тағы да киноға шақыру ойымызда бар» деп қолқа салған көрінеді. Əріптестері арасында «ең тəртіпті актер» деген жоғары бағаға ие болған оны жұрт «Келін», «Сардар» сынды фильмдердегі рөлдері арқылы жақсы біледі. Сонымен қатар, фильмге ресейлік Владимир Гостюхин, Михаил Евланов, Александр Лыков, Александр Петров, Мария Луговая сынды танымал актерлердің түсуі сериалға көп күш жұмылдырылғанын байқатады.

 Тағзым «Аға» деген жалғыз ауыз сөздің құдіретін таразылаған жан бар ма екен?! Мен үшін үш əріптен құралған осы ұғымға жаратылыстың барлық жақсылығы сыйып кеткен сияқты. Аға – жалғыз ағам. Мен үшін ол – асқар тау, мызғымас қорған, өмірлік панам. Ата-анадан жастай айырылған тұлымтайдай қыз үшін жарық дүниедегі жалғыз жанашыр, бір ғана ет жақын туыс – Жақыпжан ағамнан артық қамкөңіл қамқоршы болып көрген емес. Боздақтарды жат жерде жер жастандырып, сəбилерді жөргегінде тұл жетім еткен кешегі сұм соғыстың зардабы еді ғой, бұл... Соғыс. Мыңдаған, миллиондаған адамдардың сай-сүйегін сырқыратып, өксігін өршіткен соғыс

Аєа

мені де айналып өткен жоқ. Баланы жетім, ананы жесір қалдырды. Шаттығы шалқыған шаңырақтың шəт-шəлекейін шығарып, береке-бірлігін бұзды. Дүние есігін енді ашқан менің ата-анамды жалмап, тағдыр тəлкегіне тап қылды. Мен соғысты көргенім жоқ. Бірақ оның айықпас зардабы, суық ызғары жан-жүрегіме жазылмас жара салып кетті. Менің əкем Теміржан Асқайұлы 1942 жылы қаңтар айында бұрынғы Семей облысы, Абыралы жерінен соғысқа аттаныпты. Əкем соғысқа кеткенде мен жөргектегі қырқынан да шықпаған нəресте екенмін. Ағамның айтуынша, əкем майданға шақырылған серіктерімен бірге ат жегілген шанаға мініп бара жатып, құндақтаулы мені құшақтап тұрып, «Қош, құлыным, сен бесікте қаласың, қан майданға қарсы туған баласың...» атты ұзақ толғауын оқыған екен. Көз көргендердің естелігі бойынша əкем соғысқа дейін Абыралы өңірінде ұстаз, колхоз бастығы, ауылдық кеңестің төрағасы қызметтерін атқарыпты. Соғысқа Деге леңдегі Татан ауылдық кеңесінің төрағасы болып жүрген жерінен аттаныпты. Ол кісі ақын-əншілігімен бірге ағаштан домбыра, ер-тұрман қиып жасайтын он саусағынан өнер тамған шебер екен. Осындай сегіз қырлы, бір сырлы жігіт сұлтаны атанған қайран əкем қан майданда хабарсыз кетіпті. «Бəрі жеңіс үшін!» ұранымен майдан да майдан, тыл да майдан атанған сол бір сұрапыл жылдары Семейге кіре тартып жүрген анам Күлшім Қамашқызы қарлы боранда суыққа шалдығып, 1946 жылдың желтоқсан айында Семей қаласында кенеттен қайтыс болыпты. Сөйтіп, мен жөргекте жатып əкеден, бес жасымда анадан айырылып, жалғыз ағам Жақыпжанның (əкемнің туған інісі) бауырында қалған екенмін. Ата-анадан айырылған тұл жетім болсам да, Жақыпжан ағамның (Жақамның) арқасында шын жетімдік көрген жоқпын. Семейдің педагогикалық семинариясында оқып жүрген ағам анам қайтыс болғаннан кейін сырттай оқитын бөлімге ауысып, ауылға келді. Бірден мектепке мұғалім болып орналасты. Бес жастағы маған қарайтын кісі

болмағандықтан өзімен бірге мектепке алып жүрді. Сабақ өткізген кезде соңғы партаға отырғызып қоюшы еді. Мен кейде ұйықтап қаламын. Ондай кезде мұғалімдер бөлмесіндегі пештің қуысына жатқызады. Міне, сөйтіп, мен мектеп босағасында өсіп-жетілдім. Жастайымнан балалармен бірге дəріс алып, мектептің үздік оқушысы атандым. Жақам бес жастағы мені жетелей жүріп, педагогикалық семинарияны үздік бітірді. Одан кейін Семей педагогикалық институтын тəмамдап, барлық саналы ғұмырын халқымыздың оқу-ағарту саласын дамытуға арнады. Ол 50 жыл бойы ұстаздық етті. Оның ішінде 1953 жылдан 1990 жылдар аралығында мектептің оқу ісінің меңгерушісі, одан кейін мектеп директоры сияқты білім беру саласының басшы қызметтерін атқарды. Жақам қай жерде еңбек етсе де, қатарластарына сыйлы, ұжымда беделді болды. Ол үнемі өзінің кəсіби білімін жетілдірумен қатар жастар тəрбиесінің көкейкесті мəселелерін шешуге арнады. Бар ғұмырын бала тəрбиесіне арнаған Жақыпжан Асыржановтың өнегелі өмір жолы талай буын ізбасарларына үлгі болды. Ұлағатты ұстаздың жолын қуған, шəкірттері тəжірибелі педагог, білім саласының білікті ұйымдастырушысы. «Асыржанов мектебінің» дəрісін ғибрат тұтады. Əлі күнге дейін тəжірибелі маманнан тəлім алған ұстаздар мектеп қабырғасында оның ұлағатты өнегесін жалғастыруда. Иə, мен соғыс салған қасірет кесірінен жастай жетім қалсам да ағамның қамқорлығының арқасында ешбір кемдік көрмедім. Мектепті үздік бітіріп, Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін тəмамдап, əулеттің өнегелі істерін жалғастырдым. Бүгінде бір əулеттің келіні, немере сүйген əже атанып отырсам да немере ағам Жақыпжанның маған деген ағалық қамқорлығын ешбір ұмыта алар емеспін. Сонау бір соғыстан кейінгі енді ес жия бастаған кезімде ағам маған қымбат қазынадай қастерлеп жүрген бес асыл нəрсесін тапсырды. «Мынау сенің ата-анаңнан қалған дүниелер. Сағынғанда мауқыңды басып, көзіңнің қарашығындай сақтап өт» деген еді ол сонда. Бұл қымбат бұйымдар бүгінде менің баға

жетпес қазыналарым. Олар ата-анамның ұстаған заттары болса, ағамның қолымен маған тапсырылған аманаты еді. Олар: əкемнен қалған күмəжнек (бумажник, əкем осылай атайды екен), шешемнен қалған редикул (кішкентай қол сөмке), сандық жəне əкешешемнің бір-бір дана суреттері. Уақыт салмағымен сарғайған, мүжілген осы бұйымдарды мен əлі күнге қастерлеп келемін. Бүгінде бұл заттар аяулы ағама деген сағынышымды айғақтар куəгерлерге де айналды. Ағам Ақмола облысы, Қорғалжын ауданында мектеп директоры болып жүріп, зейнеткерлікке шыққан еді. Көп кешікпей мен ағамды Алматы қаласының жанындағы бір ауылға көшіріп алдым. Ғажап! Аға мен қарындастың қимастығы осындай-ақ болатын шығар. Еліміздің əртүрлі өңірлерінде еңбек ететін алты ұлының соңынан ермей, менің бір ауыз сөзімді бағалап, Алматыдағы менің қасыма көшіп келді. Тағдырдың жазуымен жалғыз ағама топырақ осы Алматыдан бұйырды. Мен Жақыпжан ағамның ақыл-кеңесімен өмір бойы хабарсыз кеткен əкемді іздестірумен болдым. Бұрынғы Одақ көлемінде хат жазып, іздеу салмаған мұрағатым қалған жоқ. Жетпіс жыл ізденісім де жеміссіз емес. Мұрағаттан «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1941 жылдың 9 қазанындағы №238 (5847) санынан əкем жайлы жазылған мақаланы тауып алып, төбем көкке жетті. Онда «...майдан қажеті үшін «Татан» ауылдық советінің председателі Асқаев Теміржан – 2 пар пима, үш бөкебай, 4 пар тоқылған қолғап, жылы шалбар, 9 тері, біраз ақша өткізді. Міне, азамат!» деп жазылған. Əскери мұрағаттардан тапқаным: 1942 жылы қаңтар айында Абыралы жерінен соғысқа аттанған əкем Теміржан Асқаев сол жылдың 26 қыркүйегінде Мəскеу маңындағы Великие Луки түбіндегі ұрыста 93 атқыштар дивизиясының құрамында ерлікпен қаза тауыпты... Ата-анадан жастай айырып, менің мойныма соғыс салған қасіретті жеңілдеткен жан ағама деген ыстық сағанышым сөнбек емес. Бибігүл ТЕМІРЖАНҚЫЗЫ, зейнеткер. АЛМАТЫ. ––––––––––– Суретте: Ж.Асыржанов.


www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

5

 Тарих толқынында Хан Кене шəйіт болғаннан кейін қазақ баласы қалың жасақ болудан қалды. Байтақ даланы қусырған Ресей билігіне қарсы шыққан, əр жерде бір тұтанған отты ошақтар болмаса, жалпы жұрттың ат құлағында ойнағанымен, атты əскер болуға да, қару ұстауға да құқы жоқ болатын. Қаптаған қарашекпенді қазақты құнарлы жерінен қуып қана қоймай, қақысын да алып қойды. Мұндай кері кеткен заманда бұратанаға айналған ұлттың қорғаушысы да, қолдаушысы да – оқығандар еді. Əлихан Бөкейхан бастаған қазақ оқығандары түрлі амал-шарғылармен қазақтың қақысын алып беруге амал қылды. Соның бірі – қазақты əскер қатарына алдыру болатын. Славян жұрттарымен, казактармен қатар атты əскер сапына алынар болса, қазақ қазына меншігіне айналған өз жеріне деген құқына ие бола ма деген үміт бар еді... Мемлекеттік Дума мінберінде қойылса да мəселенің мəнін империяның ішкі жəне сыртқы қауіпсіздігі тұрғысынан сараптаған патша шенеуніктері шешімдерін шығарып қойған еді: «болмайды!» Халықтың қорғаны болуға жандарын салған Əлихан Бөкейхан бастаған тегеурінді саяси күш қалыптасқанда тарих дауылы мүлде басқа жақтан соқты. Ақпан төңкерісінен соң Ресейдің болашағын түрлі көзқараста көре бастағандар арасында бітіспес күрес басталды. ...Аумалы-төкпелі дүниеде қазаққа екі тізгін, бір шылбыр болып дүниеге келген Алашорда үкіметінің бір тірегі əскер күші болатын. «Отансыз жұрт отанды болған» (Ə.Ермеков) ІІ жалпықазақ құрылтайы 1917 жылдың 5-13 желтоқсаны аралығында Орынборда өтті. Жиынға жарты айдан астам уақыт қалғанда «Қазақ» газеті арқылы бар атыраптағы игі жақсыларға шақыру айтылды. Жеделхат түрінде берілген үндеуде Ресейдегі саяси тұрақсыздық жағдайында қазақтың елдігі мен жерін қорғау үшін «қазақ милициясын құру» жəне тағы басқа өзекті мəселелер қаралатыны айтылды. Үндеуде «Егер біз өзімізді өзіміз қорғай алмасақ, бүліншілік зорайып, қиыншылыққа айналғанда қазақ халқы құрбан болады» деп жазылды. Қарусыз қазақтың қосақ арасында кететіні анық болатын. Осы жиында Алаш автономиясы жəне Алашорда ұлт кеңесі құрылды. Ресейдегі саяси ахуалдарды ескерген зиялылар автономияны жариялауды бір айға кешеуілдете тұруды ұйғарады. Мұның мəні Түркістан губернияларындағы қазақтардың қосылуын күту əрі Алашорданың ұлт кеңесін үкімет ретінде Ресейдің жалпы құрылтайында ресми түрде таныту болатын. Бұл аралықта «Қазақ» газетінің бас жарияланымдарына айналған «Саяси хал», «Демагогия» мақалаларымен Əлихан бастаған ұлт көсемдері елдегі социалистер арасында басымдыққа ие болған большевиктік анархияны жіті сараптап отырған. Əсіресе, соғыстан қарумен қайтқан орыс мұжықтарының көптігі мен олардың тасырлығынан қазаққа бейқам қалуға болмайтынын ашып айтты. Бұл – Алаштың əскерін даярлай беруге бірнеше қадамдар жасатты. Орынбордағы юнкер школымен келісімге келісті. «Қазақта» жарияланған «Офицерлер даярлау» атты мақалада (1918, №259) аталған мектептің атты казактарға қоятын талабы қазақ балаларынан алынып тасталғаны, тек сауатты, орыс тіліне жетік болса болғаны деп ұйғарылып, оқуға бірінші кезекте 24 бала алынып, 1 ақпанда сабақ басталатындығы жазылды. Дегенмен, орыс элитасымен қатар Алаш зиялылары үлкен үміт еткен Петербордағы Бүкілресейлік құрылтайды Ленин бастаған большевиктер күшпен таратып жіберді. 1918 жылдың 5 қаңтарына белгіленген жиынға 500-ден аса депутат жиылған болатын. «Николай түскеннен бері жұрттың сүйенген, таянғаны құдайдан соңғы – құрылтай еді. Құрылтай басына бұтын көтеріп, большевик сарыды» деді күйінген Əлекең. (Ə.Бөкейханов. Шығармалар. Алматы, 1994). Автономия жарияланбай қалды. 18 қаңтарда Орынборды большевиктер басып алды. Уфа отрядын басқарған Ə.Жангелдин жанына қосшылыққа М.Тұнғаншинді алып Орынборда большевиктердің билігін орнатуға кірісті. Алаш зиялылары 1918 жылға таман Семей қаласына ойысты. ІІ жалпы қазақ-қырғыз съезінің қаулысымен Семей Алаштың уақытша тұратын орны болып белгіленген. С.Сейфуллин «Тар жол, тайғақ кешуінде» Алашорда бастықтарының осы кезде Ақмола уезін басып, Семейге өткенін жазады. Əлихан күні бұрын тап басып айтқандай, большевиктер Орынборды тонап, бейбастақ əрекеттерге барды. Ал Семейдегі жайды Жүсіпбек Аймауытов: «Алаш қаласында қазақ басшылары жиналып, Алашордасын көтеріп, қызметке кірісе бастады. Алашорданың қазіргі

қарыздануға қорғанбаңдар. Жетік, білікті қару алсын. Алаш отрядының Орал, Торғай бөлімдерінде əскер жасау жұмысы жалғассын. Оралда қазақ офицерлерін шығармаңыз. Алашорда бастығы Бөкейханов» («Абай», 1918, 25 қыркүйек, №10). Бұған дейін де əскер құру жұмыстары қал-қадерінше тыңғылықты атқарылып жатты. Семейдегі

зерттеуші Қалихан Алтынбаевтың «Қалбатау» (Алматы, «Мерей», 1997) кітабынан алдық. Алаш əскері мен Уақытша Сібір үкіметі армиясының қарым-қатынасы Ə.Бөкейхан, Ə.Ермеков, Х.Тоқтамышев жəне Уақытша Сібір үкіметі мүшелерінің 1918 жылы шілде-тамыз айларындағы екіжақты кездесуінен соң жолға қойылды. Тарихшылар Алаштың атты əскерін Сібір армиясының бір бөлімі ретінде қарастырады. Екі жақтың да өз ұпайын түгендеткен бұл одақтастықтың уақыты келте болғанымен, тараптар бірқатар шайқастарда бір-бірінің бағасын да, кемшілігін де танып-білді. Алаш полкінің Тарбағатайдағы ісқимылы турасында Үржар ауданының Көктерек ауылының тарих мұғалімі Рамазан Нүсіпов («Абай», 2010, сəуір) ел арасындағы естелік əңгімелерді жинапты. Мұғалімнің жазуынша, Алаш сарбаздары аттың түсіне қарай сапқа тұрады екен. Олардың атпен сүйрейтін үш доңғалақты

Тарихи деректерде бұл əскер күн санап молая түскені байқалады. Алаштанудың негізін салушы Кеңес Нұрпейістің еңбегіне сүйенсек, капитан Х.Тоқтамышевтың Уақытша Сібір үкіметінің соғыс министрі атына жазған хатында Семейде құрамында 750 жауынгер мен 38 офицер бар Алаш полкінің құрылып, Зайсанда қазақ милициясының 200, Павлодарда – 150, Қарқаралыда – 250, Өскеменде – 250 адамнан тұратын бөлімдері жасақталғанын, бірақ, оларға қажетті қару-жарақ пен киім-кешек жоқ екенін, ақша тапшылығы да орын алып отырғанын хабарлайды («Алаш һəм

14 зеңбірегі болған. Көшпелі асхананы да атпен тартып жүрген. Андреевка түбіндегі шайқаста Алаш полкі қатты шығынға ұшырағанда Анненковтың тың əскері жетіп, шабуылдағы қызылдарды қырып өтеді. Большевиктерге жергілікті мұжықтар болысқан екен. Сарбаздар Алаш гимнін шырқағанда Əлихан мен Анненковтың есімін де əнге қатар қосқан көрінеді: Анненков – атаман, Қолдай гөр жасаған. Алашпыз жауынгер, Қорықпаймыз жауыңнан, – деп келсе, əрі қарай: Біз Қали Арыстан, Долданса қоймайтын. Алға ұмтыл, ер алаш, Елің бар қорғайтын! Əлихан, Əлихан Алаштың серкесі Ел қамын ойлайтын!, – делінеді. 1919 жылы кескілескен ұрыстан соң Черкасскіні қызылдардан алған Анненков осы жеңістің құрметіне сарбаздар арасында палуандар күресін өткізді. Сонда бүкіл балуанды жыққан Аягөздің жігітіне «Сенде тоғыз аттың күші бар екен. Мұнда бір оққа ұшып кетесің» деп қазақы киімін киіндіріп үйіне қайтарып жібереді. Анненковтің Алаш əскерімен бірге жүргізген соғыс қимылдарын «Сарыарқа» газеті жазып отырды. Алаш газеттері атамандардың қазақ ауылдарына жасаған зорлығын да бүкпеген. Қазаққа зəбірі өткен Жетісу казактарының атаманы Афонов болатын. Ол «автономия алмаққа жармасады» деп Алаш қайраткерлерін жек көретінін жасырмады. Алаштың алғашқы əскері Алтай губерниясында Рубцовск майданында большевиктерді қудалауға қатысады. Олардың қатарында Алаштың ерікті ақ гвардияшыл атты əскер полкының бас қолбасшысының көмекшісі əрі ұйымдастырушысы қызметін атқарған Халел Ғаббасов та бар еді. Оған полковник Қараевпен қатар алғыс берілді. Алаш əскері орыс офицерлерінің басқаруымен Андреевка, Үржар, Ново-Покровка, Лепсі, Сарқан жəне Покотиловка сынды жерлерде қызылдармен қызу шайқасты.

Алаш əскері

Алаш əскерін жасақтау 1918 жылдың қаңтар айынан бас талды. Өйткені, Алашорданың Орталық комитеті Семей қаласының Заречная Слободка атты бөлігіне осы уақытта орналасып жатқан-ды. Семей жұртшылығы арасында Алаш атауымен белгілі бола бастаған қаланың маңындағы қырда І Алаш атты əскер полкі жасақталып, жаттыға бастады. Алаш жасағының алғашқы құрамына Семейдегі семинария студенттері мен түрлі орындарда жұмыс істеп жүрген жастар (М.Əуезов, Ж.Аймауытов сынды) өз еріктерімен енді. Бұл жө нінде «Қазақ» газетінде (№262, 30 маусым, 1918) жарияланған Ж.Жəнібековтің «Алаш құрбандары» мақаласында біраз жайтқа көз жеткізе аламыз. Яғни Міржақып əйгілі «Тұңғыш құрбан» өлеңін арнаған жас шəкірт Қазы Нұрмұхамедұлы қарусыз əскер ойынында қапыда қаза табады жəне Қытай шекарасында, неміс шебінде болып, соғыс өнерін жетік меңгерген, большевик лаңы шыққанда Алаш офицерлерінің қатарынан табылған штабс-капитан Нұғман Сарбөпұлын Кашпиринский отрядының большевиктерге болысқан əскері алдап қолға түсіріп, айуандықпен өлтіріп кетеді. Мақалада жазылғандай, большевиктердің Алаш əскеріне алғашқы оқ атуы 1918 жылы 6 наурызда орын алды. Семейдегі атты əскердің жаттығу жұмыстары өзге саяси-əскери күштерге Алаштың кəсіби əскерінің құрылғанын көрсетті. Алаштың алғашқы жасақтары қатарында қаңтар-ақпан айларында Верныйда ұлттық қарулы күш құрылды («Қазақстан тарихы», 4-том, «Атамұра», 2010). Көп кешікпей наурыз туғанда Жетісуда Кеңес өкіметі орнағандықтан бұл бөлім қарусыздандырылып, таратылды. Ресей құрылтайында қол жеткізген одақтастық келісімдер нəтижесінде, Алашорданың Торғай бөлімшесіне 1918 жылы қыркүйекте 300 берденке, 20 мың патрон жəне көп мөлшерде киімкешек бөлінді. Қостанай мен Ырғыз уездерінде екі атты полк құруға атаман Дутов көмек қолын созды. Қостанай бөлімшесіне Бейімбет Майлин сияқты көптеген оқыған жастар өз еркімен кірген болатын. Б.Майлиннің «Еліме» деген «Сарыарқада» басылған өлеңі осы сəтте туған еді. Алайда, олар қаруланып үлгермегендіктен қызылдарға қарсы ұрыстарға кеңінен қатыса алмады. 1918 жылдың мамыр айында Семейден Алашорда үкіметінің атынан А.Байтұрсынұлы, М.Дулатұлы, Р.Мəрсекұлы жəне С.Аманжоловтар Ақсуат, Бақты өңірі арқылы шекара асып, Қытайдағы Шəуешекке сапарлады. Мұның бір қыры шеттегі қазақтарды Алаш туының астына біріктіру болса, екіншіден, Шəуешектегі Ресей

Семей жұртшылығы арасында Алаш атауымен белгілі бола бастаған қаланың маңындағы қырда І Алаш атты әскер полкі жасақталып, жаттыға бастады. Алаш жасағының алғашқы құрамына Семейдегі семинария студенттері мен түрлі орындарда жұмыс істеп жүрген жастар (М.Әуезов, Ж.Аймауытов сынды) өз еріктерімен енді. мақсаты – қазақты жұрт қылып, автономия алу. Осы жолда Алашорда милициясын жасап, қазынасын толықтыруға кірісіп жатыр» («Абай», 1918, 19 маусым, №6) деп білдірді. Жазға салым Самарада Бүкілресейлік құрылтай жиналысы мүшелерінің комитеті (Комуч) құрылды. Алаштанушы Кеңес Нұрпейісов еңбегінде жазылғандай, 1918 жылдың 8 қыркүйегінде Уфада ашылған Ресейдің мемлекеттік құрылтайы Алаш автономиясын ұлттық республика ретінде таныды. Бұл – көптен күткен сəт болатын. Жиыннан Əлихан Бөкейхан сүйінші сұрап жеделхат жолдады: «Құрылтай уəкілдігінің комитеті Алашты автономиялы жұрт деп таныды. Бар күшті ұлт əскерін жасауға салыңдар. Алаш – Россиядағы одақтас мемлекеттердің бірі. Сондықтан тіреудің бір ұшы – Алаш əскері. Алаш полкіне не керегін тауып беріп, таратпаңдар. Керек нəрсені, қаншама болсын,

өңіріндегі Алаш əскерінің іс-қимылын жазып қалдырған А.Ипмағамбетовтің естелігіне сүйенсек, əскери үкіметпен одақтасқаннан соң олар далада большевизм тамырын жоюды қолға алды. 1918 жылдың жазында жазалаушы жасақтар құрып, əскери-далалық соттар ұйымдастырады. Мəселен, осындай соттың үкімімен Орал облысынан 30 қазақ

кірісті. Алашорда əскерін одақтас көрген олар, оның нығаюына қол ұшын соза бастады. 1918 жылдың 18 маусымында тал түсте Алашорда басшылары мен əскери отряды Алаш қаласына келіп кірді. Əскери жасақтың саны 500 адам жəне олармен бірге орыс офицер-инструкторлары бар болатын. Семейде шығатын кадеттік «Свободная речь» газетінің жазуынша, келесі күні кешкі сағат 6-да Никольский шіркеуі маңындағы алаңға Алашорда əскері сапқа тұрғызылды. Уақытша Сібір үкіметінің Алашордамен одақтастығы негізінде əскерге болысуға келген офицерлері тарапынан сəлемдесу рəсімі өткізілді. Бұл кездесуге Ə.Бөкейханның келуіне орай, Х.Тоқтамышевтың бұйрығымен атты əскер «Алла» деп ұран салады. Алаш атты əскерінің ақ түсті желбіреген туында «Жасасын Бүкілресейлік жəне Сібірлік құрылтай жиналысы», «Жасасын Отанның адал ұлдары» деген жазу кестеленген еді.

консульдығы арқылы большевиктерге қарсы күрес жүргізуге қытай өкіметінен қару-жарақ алу туралы келіссөз жүргізуге барған болуы мүмкін. Ш.Аманжолова мен М.Əбдешовтің жазуынша, Садық Аманжолов Жетісу жері мен Шəуешек қаласында Алашорда жасақтарын құруға басшылық жасаған («Жетісу» энциклопедиясы, «Арыс», 2004, Алматы). С.Аманжолов қызыл əскерлермен болған шайқастардың бірінде ауыр жараланады. Күнбатыс Алаштың да əскері һəм оның прапорщиктерін даярлайтын школы болғанын С.Сейфуллин 1923 жылғы іссапары барысындағы «Жымпиты уезі – Алашорда ойнағы» атты мақаласында əжуалап жазған еді. Алаштың батыс бөлімшесінің басшылары Жанша мен Халел Досмұхамедовтер Құрылтай жиналысы комитеті арқылы 600 винтовка мен пулемет алды жəне 2000 адамнан тұратын қазақ əскерін жедел ұйымдастыруға уəде етті. Орал

большевикті ату жазасына кескен. Тағы да түрлі жазалар қолданған. Күнбатыс Алашорданың əскери-далалық сотының төрағасы Е.Көпжасаров болғаны айтылады. Осы əскердің туы Ақмешітте өткен Советтің 5-съезінде сахнаға ілінген екен. Алаш азаматтарының кеңес өкіметіне ішкі саяси қарсылығы көрініс берген бұл уақиғаны Сəбең «Алаш туының жыртылуы» деген тақырыппен өзінің мемуарына арқау етті. «Лə илəһа иллаалла, Мұхамəдүн Рəсул алла», «Алаштың Ойылдағы атты полкі», «Жасасын Алаш автономиясы!» деген жазулар кестеленген, шұғадан тігілген жасыл туды сахнадан жұлып алып, аяғының астына басып дал-дұл жыртқан большевик Угар (Мұқатай) Жəнібековтің көп ұзамай қайтыс болуы да жұмбақ дүние. Кім біледі, мүмкін жыртылған байрақтың киесі шығар?!. 1916 жылғы дүрбелеңнен кейін қазақ халқы «солдат» деген сөзден үркіп қалған еді. Зиялылардың «Алаш əскері» атауын «милиция» сөзімен алмастырып қолдануы осы себептен болуы мүмкін. Дəуірдің көңіл-күйін көрсететін Сəбеңнің мемуарында Алаш милициясына адам жинау ісі жазылады. Аққусақ болысы, миллионер Əлтидің Садуақасы ауылында 1918 жылдың маусым айының соңында өткен жиында құрамы жүздей болатын Алаш азаматтарының қандай үлкен, биік құрметке ие болғандығы, оқыған азаматтарға деген төрт тараптан келген елдің ықыласы болса-дағы əлденеше күн кеңестің жеме-жемінде əскерге жігіт бергісі келмеген жұрттың райы танылады. Алаш көсемі Ə.Бөкейхан əскер тарапында нақты қадамдар жасап, іске кірісті. Семей уездік земство басқармасының төрағасы А.Қозыбағаровқа жіберген қатынас құжатында Алаш милициясына уездің əр болысынан 30 адамды алу, оларды Семейге жедел жеткізу жөнінде тапсырма жүктейді. Алаштанушы ғалым Е.Сайлаубайдың ШҚО мұрағаттарынан алған деректеріне сүйенсек, Алашорда əскері құрамына шақырылуға тиіс 30 адамды кейбір болыстар жібермеген. Алашорда əскерін жасақтау оңайға соққан жоқ. «Көп ауыз біріксе, бір ауыз жоқ болады» дегендей, оқығандардың сөзі халыққа бірде жетіп, бірде жетпей жатты. 1918 жылы большевиктерге қарсы күрес жүргізіп жатқан ресейлік саяси күштер бірігіп, чех-словак əскерінің қолдауына сүйеніп, Орал, Сібір өлкелерін, Қазақстанның батыс, солтүстік, шығыс аймақтарын қызылдардан тазалауға

Тарихи деректерде бұл әскер күн санап молая түскені байқалады. Алаштанудың негізін салушы Кеңес Нұрпейістің еңбегіне сүйенсек, капитан Х.Тоқтамышевтың Уақытша Сібір үкіметінің соғыс министрі атына жазған хатында Семейде құрамында 750 жауынгер мен 38 офицер бар Алаш полкінің құрылып, Зайсанда қазақ милициясының 200, Павлодарда – 150, Қарқаралыда – 250, Өскеменде – 250 адамнан тұратын бөлімдері жасақталғанын, бірақ, оларға қажетті қару-жарақ пен киім-кешек жоқ екенін, ақша тапшылығы да орын алып отырғанын хабарлайды Алашорда», Алматы, 1995). Хамит – Омбының қазағы. Капитан шенін патша заманында алған екен. Əйелі орыс, одан туған бір қызы болған. Алаш əскерінің командирі болған Х.Тоқтамышев 1920 жылы қызылдар қолынан оққа ұшты. Қытай аспақ болған құрамында орыс, қазақ, башқұрт, татар, жиынтығы 45 адам, ішінде Хамит пен оның отбасы бар керуенді большевиктер Ақсуат ауданының Кіндікті елді мекенінде қолға түсіреді. Бəрін Көкпектіге əкеліп қамаған соң партизан штабы Семейге жеделхат жөнелтеді. Алайда, осынша адамды ауқаттандыру қиынға түседі. Сондай-ақ, оқыс əрекет жасай ма деп қауіптенген қызылдар Көкпектіден оңтүстік-батысқа қарай үш шақырым жердегі «Қара кезеңге» тұтқындарды айдап апарып, ор қаздырады. Шұңқыр дайын болғанда барлығын орға түсіреді. Ал Хамит пен қасындағы орыс офицерінің əйелдерін аяп, азаттық береді. Күйеулерімен құшағын жазбай тұрып алған сəтте үкім оқылып жатқан еді. Солдаттар да мылтық тұмсығын кезеп, шартпаларын қайырады. Осы сəтте Хамиттің əйелі қызымен бірге ор жиегіне қарғып шыққан болатын. Үкім орындалды. Ертеңінде келіп жеткен телеграммада «Барлығын Семейге жөнелту керек» деп жазылыпты... Біз бұл деректі айтыскер,

Сарбаздардың шайқастағы ерліктері туралы «Сарыарқа» газетінде «Қазақ қалай соғысады?» деген мақала жарық көрді. Онда жекелеген жауынгерлердің əскери тапсырманы мүлтіксіз орындағаны, ерлікке, тапқырлыққа толы болмыстары баяндалады. Осы алқапта жүрген ұрыстарда қасындағы бір топ серігімен КөктұмаБақты шекара қақпасына Алашорданың көрнекті қайраткері Отыншы Əлжанов тіке тартады. Жолда тұтқындағы Шəкəрім Құдайбердіұлын босатып алады. Алайда, қызылдармен кездесіп қалған ол Үржардың жанындағы Науалы ауылында аянбай соғысып, серіктері түгел оққа ұшқан соң жеңіл қол пулеметпен ағаш диірменге бекінеді. Жаралы Шəкəрімді құтқарып жібереді. Жақын келген қызылдарды жусата берген соң, партизандар диірменді өртеп жіберген. Отыншы осындай жағдайда қаза болады. Осы тұста Алаш əскерінің дəрігерлері жайлы бір-екі ауыз сөз айта кету жөн сияқты. Қазақстанның денсаулық сақтау саласында есімі алтын əріптермен жазылуы тиіс ұлтымыздың алғашқы дəрігерлерінің бірі – Асылбек Сейітов. 1916 жылы Том университетінің медицина факультетін тəмамдаған Асылбек Алаш Орданың белсенді мүшесі болды. 1917-1918 жылдары М.Дулатұлы

құрған атты əскер құрамында дəрігер болып қызмет атқарған. Яғни, соғыс қимылдарында жараланған қазақ баласын өлім аузынан арашалауға, əскер ішінде, ел арасында оба, сүзек, шешек сияқты жұқпалы аурулардың алдын алуға себін тигізіп, дəрігерлік көмек берген. Халықтың саулығы жолында баспасөз беттерінде ағартушылық жұмыстар жүргізген. Алашордалық дəрігерлер қатарында тағы бір ғажап жан Əбубəкір Алдияров болды. Ол 1904 жылы Қазан университетінің медицина факультетін күміс медальмен бітірген білікті дəрігер. 1916 жылы Ə.Бөкейхан Петерборға барып, патша өкіметінің рұқсатымен «Земскі одағы» ұйымы арқылы майдан қара жұмысындағы қазақ жігіттеріне қамқорлық бөлімін аштырғанда, осы ұйымға қатысуға М.Дулатұлы мен Ə.Алдияровты шақырады. Бұл жөнінде «Қазақ» газетіне Н.Қаймекұлы: «Доктор Əбубəкір Алдияров жақсы қарап, көп пайдасы тиіп тұр, ерінбей еткен қызметі үшін тəңір жарылқасын айтамыз» деп жазды. Сондай-ақ, 1900 жылы Мəскеу университетінің медицина факультетін бітіріп, «уездный лекарь» атанған Дəулетшах Күсепғалиев емханасына түскен қызылдар мен ақтардың жаралы жауынгерлерінің жанын сақтап қалу үшін аурухана шатырының үстіне оба ауруының белгісі ретінде қара жалау іліп қояды. Мұны көрген əскерлердің зəресі ұшып, алыстан қашады екен. Х.Досмұхамедов, И.Қашқынбаев, М.Сейітов сияқты жоғары білімді дəрігерлер Алашорда əскерінің құрылымында əскери госпитальдің рөлін атқарды. Ғасыр жасап, ғақылиялы ғұмыр сүрген (1915-2013) Гүлнəр Міржақыпқызы «Алаштың сөнбес жұлдыздары» атты кітабында («Мектеп», Алматы, 2010 жыл) 1918 жылдың күзіндегі оқиғаларды көзімен көрген туысы Байеке Жұмабаевтың айтуы бойынша хатқа түсірген. Естелікте Алаштың Торғайдағы атты əскерін Міржақып жасақтағанын, əскер қатарына Ақтөбе, Ырғыз, Шалқар, Орал, Қостанай, Торғайдан келген жігіттер алынғанын, атты əскерді топқа бөліп, үйлерге бөліп орналастыру Жақаңның ағайыны Асқардың мойнына жүктелсе, тамақтандыру мен күту жағына түскен үйлердің иелері жауапты болып, меншікті аттарын жауынгерлердің өздері баптағандығы көрінеді. Міржақыптың қолбасшылық сипаты да айрықша көрінген: «Жақаң дамыл таппай жұмыс істейтін. Əскерлеріне соғысқанда қаружарақты қалай қолдануды, атыс-шабысты қалай жүргізуді, басқа да əдіс-тəсілдерді үйретіп оқытатын. Қолбасшы рөлін Міржақыптың өзі атқарды. Ағамыздың келбеті, киген киімдері, үстіндегі ұзын сұрғылт шинелін айқастырған былғары тартпалар, аяғындағы қисық табанды етігі əлі күнге дейін көз алдымда. Күнде көретініміз – Жақаңның əскерлерін сапқа тұрғызып, ауылдан алысырақ жерге апарып жаттығу жүргізетіні. Жігіттер ауылға қайтарда бəрі қосылып «Алаш маршын» шырқайтын». «Алаш əнұранының» Міржақып пен Жүсіпбек жазған екі түрлі нұсқасын да Гүлнəр апаның «Шындық шырағы» («Мектеп», Алматы, 2012) еңбегінде Ғаббас Нұрымов бастаған жасақ шырқап айтып бара жатты дейтін тұстары бар. Міржақыптың жары Ғайнижамалдың айтуынша, «Ғаббас Нұрымов сəнді киінетін, домбыра мен мандолинді құйқылжыта тартып, əн салатын» өнерлі жігіт болған екен. Ендеше, оның Жақаң бастаған жасаққа рух беру үшін алдыңғы сапта əн шырқауы тегін емес. Алаш азаматтары қараша айынан наурызға дейін Жақаңның ауылында болып, қызылдармен соғысу үшін Торғайға аттанған. Жақаң атты əскерін өзі бастап, қару-жарақты өз қолымен үлестіреді. Жасақтың əр жігітіне бір мылтық, бір қылыштан береді де, ауылаймақпен қоштасып, жүріп кетеді. Бұл уақыт қызылдар мен ақтардың əскерлері Торғайда соғысып, екі жақ қаланы қолдан-қолға өткізіп, жауласып жатқан шақ екен. Екі армияның солдаттары да қала тұрғындарын тонаумен болған, шеткерідегі ауылдардың малын үйірімен айдап əкетіп отырған. Естелікте Жақаңның жары Ғайнижамал: «1918 жылы Кеңес үкіметі Торғайда құрылған соң, Жақаң атты əскерін жартылай большевиктерге қосты да, қалған серіктерімен Торғайды тастап, Атбасарға жол тартты» дейді. *** «Бөденеде мекен жоқ, қайда барса бытпылдық» дегендей, Алашорда қайраткерлері бастаған ұлы күрес жеңіліс тапты. Оған қазақтан шыққан большевиктердің де үлкен əсері болды. Большевизм идеясы қазақтың бірігуіне нұқсан келтірді. Бірақ, қызылдың ұртоқпағы Алаштың сағын сындыра алмады. Олар қаламмен де, қарумен де күреспегенде бүгінгі ұлан-ғайыр қазақтың даласы бүтін күйінде бізге жетер-жетпесі беймағлұм болатын. Алаш ардақтысы арпалысып жүріп қол жеткізген келісім жетпіс жыл салып Тəуелсіздігіміздің негізін қалады. Яғни Алашорда əскері – өзінің ұлы мұратын орындаған, текке қан төкпеген, ұлтымыздың нағыз ерлері. Думан АНАШ, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.


6 Кереку келді Алтайєа Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Павлодар мен Шығыс Қазақстан облысының өнеркəсіп пен ауыл шаруашылығы саласының, мəдениет пен өнер өкілдері өзендер өрнектеген Өскеменде қауышып, екі күн бойы тəжірибе алмасты. Павлодар облысының əкімі Ерлан Арын бастап келген делегация «Азия Авто» акционерлік қоғамы мен Үлбі металлургия зауытында, жаңадан бой көтерген облыстық мешітте, елімізде бірінші болып дүниеге келген этнодеревняде болды. Шығыс Қазақстан облысының əкімі Бердібек Сапарбаев қонақтарды Лондон Олимпиадасының чемпионы, Ольга Рыпакова атындағы жеңіл атлеттер сарайы, Жекпе-жек са райы мен Жабық бассейн құ рылыстарымен таныстырды. Екі облыс басшылары 12 құжатқа қол қойды. Сонымен бірге, көршілер Глубокое ауданындағы роботпен сауатын сүт фермасында болған кезде озық тəжірибені өздерінде қолданатындары жайлы айтты. Өскеменнің Металлургтер мəдениет сарайында павлодарлық өнер ұжымдары əн мен күйден шашу шашты. Барыскеліс алдағы уақытта да жалғасын табады деген ойдамыз. Себебі, экономикасы өрге басып келе жатқан индустриялы екі өңірдің бір-бірінен үйренері аз болмаса керек. ӨСКЕМЕН.

www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

 VI Астана экономикалық форумы қарсаңында Бұдан бұрын газетімізде хабарлағанымыздай, биылғы VI Астана экономикалық форумы аясында БҰҰ-ның қолдауымен Бүкілəлемдік дағдарысқа қарсы конференция (БДҚК) өткізіледі. Бүкілəлемдік дағдарысқа қарсы конференция өткізу жөніндегі бастаманы тұңғыш рет Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев ұсынған болатын. Бұл бастама алғаш рет VI Астана экономикалық форумы шеңберінде өткізілген «Көшбасшылар диалогы» отырысында күн тəртібіне қойылып, отырысқа қатысушылардың қызу қолдауына ие болды. Алдағы 23-24 мамыр күндері Астана қаласына жиналатын саясат серкелері ондаған елдердің қаржы министрлері мен экономистері, БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің орталық банктерінің басшылары, халықаралық қаржы ұйымдарының жетекшілері жəне бизнес өкілдері жаһандық

Əлемдік ќаржы архитектурасы хаќында

экономикалық дағдарыстан шығудың мүмкін болатын жолдарын зерделеп, БҰҰ-ның Əлемдік дағдарысқа қарсы жоспарының жобасын жасамақ. БДҚК аясында «Еуроаймақтағы жұмыссыздық жəне реттеудің онжылдығы: саяси жəне экономикалық өлшемдер» атты

тақырыппен I панельдік сессиясы өтеді. Онда Еуропа қатаң үнемдеу саясатын жүргізуді жалғастыра ма, экономикалық өсімді қамтамасыз ететін қандай жолдар бар, қазіргі таңда Еуропалық валюта одағының іргетасын қалай нығайтуға болады, тиімді жəне өміршең валюта одағын

Кїн электр стансасы салынады Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қызылордаға жұмыс сапарымен келген «Самұрық-Қазына» АҚ-тың басқарма төрағасы Өмірзақ Шөкеев өңірдегі инвестициялық жобалардың жүзеге асырылу барысымен танысты. Алдымен делегация осы жылы салынатын шыны зауытына барды. Ол жерде болашақта Қызылорда индустриялық аймағы болмақ. Құны 124 миллион доллар болатын жобаны «Самұрық-Қазына Инвест» ЖШС қытайлық компаниямен бірлесе жүзеге

асыруда. Ө.Шөкеевке Жаңақорған ауданындағы қуаттылығы 50 мВт. күн электр стансасы құрылысының жобасы таныстырылды. Одан кейін қонақтар осы аудандағы қорғасын-мырыш өндірумен айналысатын «Шалқия» кенішінде болды. Сондай-ақ жылына 500 мың тонна өнім өндіруге қабілетті күкірт қышқылы зауытының жұмысын көрді. Көп ұзамай мұнда турбиналар шығара бастайды. «Қазатомөнеркəсіп» компаниясы қолға алған жобаның құны 216 миллион долларды құрайды. Сапар барысында «Самұрық-Қазына» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Қуандық Бишімбаев журналистерге брифинг берді.

Қызылорда облысы.

– Журналистер арасында жылда өткізілетін Бердіқұлов турнирінде биыл қандай өзгерістер бар? – Биылғы турнирдің басты ерекшелігі: қатысушылардың жастарына шек қойылып отыр. Енді турнирге 21 мен 60 аралығындағы журналистер ғана қатысады. Бұл дегеніміз сайыстар осыған дейін қатысып келген журналистика факультетінің студенттерінсіз өтеді деген сөз. Сол сияқты, биыл ғы отырысқа операторлар, инженерлер, мекеменің күзетшілері мен жүргізушілері деген сияқты

техникалық қызметкерлер қатыстырылмайды. – Биылғы турнирде тек журналистер ғана сынасады дейсіз ғой? – Иə. Бұрын аты қалам герлердікі болғанмен, жасыл алаңға басқалардың да шығып жүргені жасырын емес. Биыл баспаханалар мен энциклопедиялар командаларын да қоспаймыз. Бəрін Сейдағаңа деген құрметіміз үшін əділ өткізгіміз келеді. Негізі, бұл турнирдің өткізіліп келе жатқанына 15 жылдан асты. 2008 жылдан бастап осы сайысты біз өз қолымызға алдық, яғни, енді

əкеп тапсырып жатады. Ал біз тек диплом, медаль, кубоктар тапсырамыз. Сондай-ақ, алаң жалдау, төрешілер ақысын төлеу де біздің мойнымызда. Сонымен қатар, жақын арада қайта құрылған Қазақстан спорт баспасөзі ассоциациясы да өз үлесін қоспақ. Оның президенті Несіп Жүнісбай ағамыз Сейдағаңның шəкірті екенін өздеріңіз де білесіздер. – Əңгімеңізге рахмет! Əңгімелескен Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

 Жазылған жайдың жалғасы

Əбілəзовтіѕ əлегі

бўл кїндері Ирландияны да шулатып жатыр Ирландия БТА-банктің бұрынғы басшысы Мұхтар Əбілəзов тобының алаяқтық іс-əрекеттеріне тексеру жүргізгенде, оның Дублин түбіндегі қалашықта офис ашқан сыбайластары өздігінен су бетіне қалқып шыға келді. Қазір елдің құқық қорғау органдары осы жағына да бел шеше, білек сыбана кірісіп кетті. Бұл туралы The Irish Times хабарлады. Ал ақша жасаудағы алаяқтығы жөнінен алпауыттардың да алдыңғы легінен ойып орын алатын Əбілəзов өзінің «алыстан сермеп, жүректен тербеп» жасаған іріткі істеріне Ирландияның төл тумасы Филипп Барвеллді, Латвия азаматтары Стэн Горинді, Эрик Вана гелсті жəне Юрий Витманды тартып үлгерген екен. Бұл жерде біздің сужұқпастың осы жылпостардың бəрін тез тауып алып, жіпке тізгендей сызылтып соңынан ергізіп қойғанына еріксіз қайран қаласың. Бұлардың Əбілəзовтің бар айтқанын аузынан шыға бере қағып алып, ары қарай түгел орындап жүре беретініне одан бір мысқал да таңданысың болмайды. Сонымен, Мұхтардың мұраттастары болып табылатын бұл сабаздар бірнеше жерде оффшорлық жүйелерді жаңбырдан кейінгі саңырауқұлақтай самсатып шығарыпты. Соның ішінде Горин мен Ванагелстің бастауларымен жұмыс жасаған Loginex Projects LLP ортақ тірлікке ерекше еңбек сіңіріп, БТА-банктің

ақша қаражаттарын тескен тау асыруға барын салған болып шықты. Енді осы жəне басқа да қылмыстарына байланысты бұларды Қазақстаннан бөлек, Украина мен Латвияның құқық қорғау органдары да қолдарына шырақ алып іздеп жүрген көрінеді. Халықаралық зерттеуші жур налистер консорциумының мəліметі бойынша, Мұх тар Əбілəзов 2006 жəне 2007 жылдары Британияның Виргиния аралдарында 31 (!) оффшорлық компания ашып тастапты. Мына қарқынға қарағанда, сол жылдары Қазақстанда тұрған Мұхтарың өзіне сеніп тапсырылған тікелей лауазымдық міндеті бойынша ештеңе істемегенге ұқсайды. Оның бар ақыл-ойы, ерік-жігері, білім-білігі, машық-дағдысы, тəжірибе-тəлімі, сонымен қоса барлық уақытының уəжібі тек қана шет жаққа қарай арбалап ақша тасуға арналған сияқты. Əйтпесе, қанша жерден арбаңдатып адам жалдап, құлдыраңдатып құл жұмсап отырса да, мұншама көлемдегі кəсіпорындарды, тіпті

өз елімізде де емес, жат жұрттың жұмхұриятында, бас-аяғы бір жылдан сəл-ақ асатын мезгіл мезетінде жамыратып ашып тастау үшін қаншама ерен еңбек пен есіл уақыттың керек болатынын пайымдаудың өзі жүрегіңді қабаржыта түсер еді. Шамасы, алаяқтықтың мұндай түрінің арқасында жасалған шалттық пен шапшаңдық жөнінен жасалған рекордтардың санын алып, сапасын тексеріп, тізімін түзіп отырған біреу болса, бұл сол соламан көштің сопа басында қақшаңдап бір өзі тұрған болар еді-ау деп ойлаймыз. Қазір осы жəне басқа да жалған жүйелері арқылы Мұхтар Əбілəзовтің БТА-банктен бес миллиард доллар көлемінде ақша ұрлап кеткені анықталып отыр. Ол елден 2009 жылы үстінен қылмыстық іс қозғалғаннан кейін есебін тауып тайып тұрды. Шамасы, түбі осылай боларын күні бұрын сезіп, əлгіндегі қаржыны алдын ала апарып қойған секілді. Енді білмегенде ше, соншама қаржының жымын

«Ер жігіт» байќауы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде Əлеуметтік-тəрбие жұмысы департаментінің ұйытқы болуымен дəстүрлі «Ер жігіт - 2013» байқауы өтті. Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

«Алаштың ер ұланы» атты сайыстың алғашқы кезеңінде əркім өзін таныстырып өтсе, келесі кезең «Сал-серілер салтанаты» – өнеріне арналды. Бұл кезеңде қатысушылар өз бойындағы өнерлерін ортаға салып, барынша дарынды екен діктерін көрсетті. «Бабалар өсиеті – ер қасиеті» мақал-мəтелді жалғастыру сайысында адам ақыл парасатымен сұлу, ақылды жігіт ата-анасының шырағы екенін дəлелдеді. Сайыскерлерімізге ұлттық салт-дəстүр аясындағы сауалдар қойылды. Байқаудың ең тартысты əрі қызықты кезеңі «Күш атасын танымас» атты бөлімде жігіттер күш сынасты. Берілген уақыт ішінде бірнеше килолық гір тасын көтеруде сегіз сері намысты қолдан жібермеді.

«Медтехника» АҚ Директорлар кеңесінің шешімі бойынша акционерлердің жылдық жалпы жиналысын 2013 ж. 6 маусымда сағат 14.00-де мына мекенжайда шақыру туралы хабарлайды: Алматы қ., Ратушный к-сі, 64-А. КҮН ТƏРТІБІ: 1.Қоғамның жылдық қаржылық есептілігін бекіту; 2.Өткен қаржылық жылдағы қоғамның таза табысын бөлу тəртібін жəне қоғамның бір жай акциясына есептегенде дивидендтер мөлшерін анықтау. Акционерлердің жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімін Тіркеуші 2013 ж. 6 мамырда жасады. Жиналым болмауы жағдайында қайталама жиналыс 2013 жылғы 7 маусымда сағат 14.00де сол мекенжай бойынша тағайындалады. Акционерлерді тіркеу 2013 жылғы 6 маусымда сағат 12.00-ден бастап жүргізіледі. Акционерлер жалпы жиналыстың күн тəртібіндегі мəселелері бойынша материалдармен жиналыс өткізу орнында таныса алады.

Бəрімізді біріктіретін бəсеке турнирдің ұйымдастырушысы – Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі. – Турнирге кімдер қол ұшын беріп жүр? – Бұл турнир агенттіктің жыл сайынғы бұқаралық-спорттық, сауықтыру іс-шаралары мен республикалық жəне халықаралық негізгі жарыстардың күнтізбелік жос парына кіреді. Демек, ресми турнир. Осы турнир төрт жылда бір өтетін Қазақстан журналистер спартакиадасына енді. Онда əзірше 5-6 спорт түрі қамтылып отыр. Сейдахмет Бердіқұловты еске түсіруге арналған бірінші спартакиада 2011 жылы Шым кентте өтті. Демеуші деген мəселеге келсем, бұл коммерциялық турнир емес. Жүлде қоры бəлендей қомақты да емес. Сейдағаңның отбасы, баласы Заңғар, жыл сайын өздерінінің бағалы сыйлықтарын əкеледі. Кейбір БАҚ-тар бір жағымызға шығып, өздерінің сыйлықтарын

Жайлы СƏДУАҚАСОВ.

– «Шалқия» кеніші біздің қызығушылығымызды тудырып отыр. Алдағы уақытта осы жобаға инвестиция құю мүмкіндіктерін қарастырамыз. Жалпы, біздің компания Қызылорда облысында бірқатар инвестициялық жобаларды жүзеге асыруда. Осылайша шамамен 400-дей адамды жұмысқа тарту жоспарда бар, – деді ол. Сонымен қатар, «Самұрық-Қазына» АҚ басшысы «Бейнеу-Бозой-Шымкент» газ құбырының құрылысымен танысты. «ҚазМұнайГаз» компаниясы мен Қытайдың ұлттық мұнай-газ корпорациясы бірлесе күш салған жұмыстың бүгінде 90 пайызы аяқталды.

 Спорт

8-9 мамыр күндері Алматыда БАҚ өкілдері арасында шағын футболдан Сейдахмет Бердіқұловты еске түсіруге арналған дəстүрлі турнир өтеді. Біз биылғы бəсеке туралы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі Штаттағы ұлттық командалар жəне спорт резерві дирекциясының баспасөз қызметінің басшысы, осы турнирдің ұйымдастырушысы Ардақ ТОҒЫМОВПЕН əңгімелескен едік.

құру жолдары бар ма жəне басқа көкейкесті сұрақтар төңірегінде талқылаулар өтеді. «Валюталық саясатты баға лау жəне жаһандық қар жы тұрақтылығы жолында» атты тақырыппен өтетін II панельдік сессия шеңберінде болашақтағы валюта саясатының көкейкесті мəселелері тілге тиек етілмек. Ал, «Өтпелі кезеңдегі капиталдың əлемдік рыногы: қаржы кеңістігіндегі өзгерістер» атты тақырыптағы III панельдік сессияның күн тəртібінде болашақ экономиканың жəне қаржы кеңістігі кұрылымдарының алғышарттары қарастырылады. Сонымен бірге, форум шеңберінде жаһандық дағдарыс құрсауындағы əлемдік экономиканың ең өзекті мəселелерін талқылайтын бірнеше дөңгелек үстелдер өткізіледі.

білдірмей жоқ қылып жіберу де мүмкін емес қой. Сондықтан да ол там артынан дүбір шығып, тықыр таянған тұста Англияға барып, саяси баспана сұрай қойды. Мол ақша қай жерде молдығын жасайды ғой, əдетте керенау келетін ағылшындардың өзі басында оған жылы құшақтарын ашып, сұраған баспанасын қолына ұстата салды. Кімге құшақ жайып, кімнің жолына гүл төсегендерін олар енді ғана түсініп жатыр. Сол себепті британиялық бағландар Қазақстан жағының аса ірі көлемдегі сомада алаяқтық жасады деген айып тағылған қылмыскерді жазасын беру үшін қылмыстың жасалған жеріне, яғни отанына қайтару жөніндегі талапты жүре-бара тыңдады. Кейін өздерінің көздері жеткеннен кейін барып, алаяқтың адымын қысқартуға нақты шаралар қолдануға көше бастады. Былай қарағанда, жоғарыда аталғандай компанияларды ашу заңға томпақ келе де бермейді. Бірақ олардың саны кешенді сипатқа ие болып, барлығының жасанды қолжаулық директорлары санаулы ғана адамдар болса, мұның қаржыға қатысты қылмыстарды жүзеге асыру үшін құрылғанын пайымдау үшін оншалықты көп ақылдың керегі жоқ. Ал Халықаралық зеттеуші журналистер корпорация сы оффшорлардың 32 миллиард долларға дейін жасырып ұстай алатынын мəлімдеп отыр. Руслан ИГІЛІК.

АО «Медтехника» по решению Совета директоров извещает акционеров о созыве годового общего собрания акционеров 6 июня 2013 г. в 14.00 часов по адресу: г.Алматы, ул. Ратушного, 64-А. ПОВЕСТКА ДНЯ: 1.Утверждение годовой финансовой отчетности общества; 2.Определение порядка распределения чистого дохода общества за истекший финансовый год и размера дивидендов в расчете на одну простую акцию общества. Список акционеров, имеющих право принимать участие в общем собрании акционеров составлен Регистратором 06 мая 2013г. При отсутствии кворума повторное собрание назначается на 07 июня 2013 года в 14.00 часов по тому же адресу. Регистрация акционеров будет проводиться 06 июня 2013 года с 12.00 часов. С материалами по вопросам повестки дня общего собрания акционеры могут ознакомиться по месту проведения собрания.

Нəтижесінде заң факультетінің студенті Ендібай Мағжан «Ер жігіт 2013» байқауының бас жүлдесін жеңіп алды. Бірінші орынды сəулет жəне құрылыс факультетінің студенті Мұхамед Нұржан, екінші орынды көлік жəне энергетика факультеті студенті Сырымов Ерген, ал үшінші орынды филология факультетінің студенті Боранбай Қажығали иеленді. Сонымен қатар, «Көрермен көзайымы» номинациясы бойынша журналистика жəне саясаттану факультетінің студенті Жұмабек Серікбек марапатталды. Көлік жəне энергетика факультеті Ерген Сырымов «Өнерлі жігіт», экономика факультетінің студенті Шалқар Саттаров «Білекті жігіт», филология факультетінің студенті Əбдіхамитұлы Махамбетəлі «Парасатты жігіт» атанды. ––––––––––––––––– Суретті түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

«АТФБанк» АҚ акционерлерінің назарына! «КазНитрогенГаз» ЖШС (заңды мекенжайы: Алматы қ., 050012, Наурызбай батыр к-сі, 89) «АТФБанк» АҚ-тың 45 152 399 (қырық бес миллион жүз елу екі мың үш жүз тоқсан тоғыз) дана жай акцияларын сатып алғандығы туралы мəлімдейді, ол «АТФБанк» АҚ-тың дауыс беретін акцияларының 99,75% құрайды жəне «АТФБанк» АҚ-тың миноритарлы акционерлеріне тиесілі акцияларды сатып алу ниеті туралы хабарлайды. Бір бағалы қағазды сатып алуға ұсынылатын баға – 1 436,386 теңге (бір мың төрт жүз отыз алты теңге отыз сегіз жəне оннан алты тиын). Өтініш жазбаша үлгіде 2013 жылғы 10 маусымға дейін мына мекенжай бойынша қабылданады: Алматы қ., Фурманов к-сі, 100, Дворникова Натальяға деген белгімен. Анықтамалық ақпаратты (+7 727) 2 583 000, ішкі 1258 немесе +7-777-245-45-32 телефондары арқылы алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің Жезқазған филиалы 2013 жылғы 23 мамырда сағат 11.00-де республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде № 2 аукцион өткізеді Аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша ұсынылады: 1. Daewoo Leganza автомəшинесі, 1998 жылы шығарылған, тіркеу нөмірі М 901 DB. Баланс ұстаушы – «ҚР ЖС Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Автомəшиненің орналасқан орны: Қарағанды облысы, Сəтбаев қаласы, Абай к-сі, 60. Бастапқы баға – 183 400 теңге. 2. ВАЗ 21061 автомəшинесі, 1998 жылы шығарылған, тіркеу нөмірі М535DB. Баланс ұстаушы – «ҚР ЖС Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Автомəшиненің орналасқан орны: Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы, Гагарин к-сі, 42. Бастапқы баға – 89 600 теңге. Кепілді жарна – 20 475 теңге. Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаны ұлғайту қадамын жариялайды. Саудасаттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Аукционшы нысан бойынша сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаны бекітеді жəне оны ұлғайтуды ұсынады. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның соңғы бағасын үш мəрте қайталайды жəне көтерілген басқа нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен аталған нысанның сатылғандығы туралы хабарлайды. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай жағдайда өтті деп саналады, егер ең болмағанда екі қатысушы нысанның бастапқы бағасын ең кемінде бағаны арттырудың екі қадамына ұлғайтса. Аукционға сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша ұсынылады: 1.УАЗ 315126 автомəшинесі, 1998 жылы шығарылған, тіркеу нөмірі М 306 СР. Баланс ұстаушы – «ҚР АШМ Мемлекеттік инспекция комитетінің Жаңаарқа аудандық аумақтық инспекциясы» ММ. Автомəшиненің орналасқан орны: Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы, Атасу кенті, Жамбыл к-сі, 124. Бастапқы баға – 172 300 теңге. Алғашқы баға – 1 723 000 теңге. Ең төменгі баға – 86 150 теңге. Кепілді жарна – 25 845 теңге. Голланд əдісі бойынша сауда-саттық өткізу тəртібі: Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жариялайды жəне жаңа бағаны жариялай отырып, оны мəлімделген қадаммен төмендетеді. Аукционшы баға жарияланған кезде аукциондық нөмiрдi бiрiншi көтерген қатысушының нөмiрiн атайды жəне балғаны соғып, осы жекешелендірілетін нысан бойынша оны жеңімпаз деп жариялайды. Егер аукционшы жекешелендірілетін нысанның ең төменгі бағасын жариялаған кезде қатысушылардың бiрде бiреуi осы жекешелендірілетін нысанды сатып алуға ниет бiлдiрмесе, онда бұл жекешелендірілетін нысан сауда-саттықтан алынып қалады. Егер бағаны жариялаған сəтте екі немесе одан көп нөмір көтерілсе, ондай жағдайда аукционшы бағаны жеңімпаз анықталған сəтке дейін тіркелген қадам көлеміне көтере береді.

Жарияланған қадам сауда-саттықтың голланд əдiсi бойынша белгіленген қадамына, бірақ ұлғайту жағына тең болуы тиіс. Егер бағаны арттыру кезінде өз нөмiрлерiн бір мезгілде көтерген сауда-саттыққа қатысушы тұлғалардың бiрде бiреуi оны арттырылған баға бойынша сатып алуға тілек бiлдiрмесе, онда аукционшы жеребе тастау рəсiмiн қолданады. Егер сауда-саттық өту сəтінде жекешелендірілетін нысан бір ғана қатысушыға сатуға жол берілетін үшiншi жəне одан кейiнгi сауда-саттықты қоспағанда, пайдаланылмаған кепiлдiк жарнасы бар тек бір ғана тіркелген қатысушы қалса, жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық өтпеген болып саналады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: Қағидаға сəйкес нысан бойынша сауда-саттық қатысуға өтінім; Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондайақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылып беріледі; Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; Кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады: Заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасы, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспорттың немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне /немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Аукцион өткізілетін мекен-жай: Жезқазған қ., Алаш алаңы,1, 408-бөлме. Уақыты мен күні: 2013 жылғы 23 мамырда сағат 11.00-де. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдерді қабылдау осы ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекен-жайда аяқталады: Жезқазған қ., Алаш алаңы,1, 408-бөлме. Кепілді жарна Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің мына шотына төленеді: депозиттік шот: KZ060705012170172006, ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті, БИК ККМFKZ2А, БИН 120240019369, КБЕ-11,КНП-171. Қосымша ақпаратты Жезқазған қаласындағы мына телефондар арқылы алуға болады: 8(7102) 735923,734014.


www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

«АТФБанк» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫ АКЦИОНЕРЛЕРІНІҢ НАЗАРЫНА! «АТФБанк» акционерлік қоғамы 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100, Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңының 51-бабы, 6-тармағына жəне Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңының 102-бабына сəйкес 2013 жылғы 30 сəуірде өткен «АТФБанк» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібіндегі мəселелер бойынша қабылданған шешімдері жөнінде хабарлайды (бұдан əрі - АКЖЖ). АКЖЖ басталу уақыты: 11 сағат 00 минут (жергілікті уақыт бойынша). АКЖЖ өтетін орын: Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100Б. Күн тəртібіндегі бірінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту: 1) «АТФБанк» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы күн тəртібін бекіту. 2) «АТФБанк» АҚ Жарғысын жаңа редакцияда бекіту. 3) «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы ережені жаңа редакцияда бекіту. 4) «АТФБанк» АҚ есептік комиссиясының сандық құрамы мен өкілеттік мерзімін белгілеу, оның мүшелерін сайлау. 5) «АТФБанк» АҚ аудиттен өткен қаржылық есебін жəне «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша аудиттен өткен жинақталған қаржылық есебін бекіту. 6) «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша таза табысын бөлу тəртібін бекіту. 7) «АТФБанк» АҚ акциялары бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім қабылдау. 8) Акционерлердің «АТФБанк» АҚ жəне оның лауазымды тұлғаларының іс-əрекетіне қатысты жəне оларды қарау нəтижелері туралы мəселелерді қарау. 9) Акционерлерге 2012 жылы «АТФБанк» АҚ Басқарма мүшелерінің жəне Директорлар кеңесі мүшелерінің сыйақы мөлшерлері туралы хабардар ету. 10) Директорлар кеңесінің 2012 қаржылық жылы ішіндегі қызметі туралы есепті бекіту. 11) 2012 жылғы 26 сəуірде сайланған Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімін мерзімінен бұрын тоқтату. 12) «АТФБанк» АҚ жаңа Директорлар кеңесін тағайындау. 12.1) «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерінің сандық құрамын белгілеу. 12.2) «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерін тағайындау. 12.3) «АТФБанк» АҚ АҚ Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімін белгілеу; 12.4) «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелері сыйақысының мөлшері мен төлеу шарттарын белгілеу жəне олардың міндеттерін орындауы бойынша шығындарды өтеу. Күн тəртібіндегі екінші мəселе бойынша дауыс беру нəтижесі: «АТФБанк» АҚ Жарғысын жаңа редакцияда бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.«АТФБанк» АҚ Жарғысын жаңа редакцияда бекіту. 2. «АТФБанк» АҚ Басқарма Төрағасын «АТФБанк» АҚ-тың жаңа редакциядағы Жарғысына қол қоюға уəкілетті ету. Күн тəртібіндегі үшінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы ережені жаңа редакцияда бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.«АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы ережесі жаңа редакцияда бекітілсін. Күн тəртібіндегі төртінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ есептік комиссиясының сандық құрамы мен өкілеттік мерзімін белгілеу, оның мүшелерін сайлау». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.Есептік комиссиясының құрамы 3 (үш) мүшеден құралады. Есептік комиссияның келесі мүшелерін жаңа есептік комиссия құрамы сайланатын акционерлердің жалпы отырысы өткізілгенге дейін өкілеттік мерзімімен сайлансын: 1) Дворникова Наталья Юрьевна – есептік комиссияның төрайымы; 2) Дюшеева Назира Дамирбековна; 3) Кашаганова Малика Маликовна. Күн тəртібіндегі бесінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ аудиттен өткен қаржылық есебін жəне «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша аудиттен өткен жинақталған қаржылық есебін бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ аудиттен өткен қаржылық есебін жəне «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша аудиттен өткен жинақталған қаржылық есебі бекітілсін. Күн тəртібіндегі алтыншы мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша таза табысын бөлу тəртібін бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.Таза табысты бөлудің келесі тəртібі бекітілсін: «АТФБанк» АҚ 2012 жыл бойынша таза табысының болмауына байланысты, таза табысты бөлу жəне резервтік капиталды толтыру жүргізілмейді. Күн тəртібіндегі жетінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ акциялары бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім қабылдау». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. 1.2012 қаржылық жыл бойынша «АТФБанк» АҚ акциялары бойынша дивидендтер төленбесін. Күн тəртібіндегі сегізінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «Акционерлердің «АТФБанк» АҚ жəне оның лауазымды тұлғаларының іс-əрекетіне қатысы жəне оларды қарау нəтижелері туралы мəселелерді қарау». Бұл мəселе бойынша дауыс беру жүргізілмейді. Күн тəртібіндегі тоғызыншы мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «Акционерлерге 2012 жылы «АТФБанк» АҚ Басқарма мүшелерінің жəне Директорлар кеңесі мүшелерінің сыйақы мөлшерлері туралы хабардар ету». Бұл мəселе бойынша дауыс беру жүргізілмейді. Күн тəртібіндегі оныншы мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «Директорлар кеңесінің 2012 қаржылық жылы ішіндегі қызметі туралы есепті бекіту». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1. Директорлар кеңесінің 2012 қаржылық жылы ішіндегі қызметі туралы есебі бекітілсін. Күн тəртібіндегі он бірінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «2012 жылғы 26 сəуірде сайланған Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімін мерзімінен бұрын тоқтату». 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: 1.Директорлар кеңесі мүшелерінің: Эрик Хэмпел (Erich Hampel), Альберто Роззетти (Alberto Rossetti), Джанни Франко Папа (Gianni Franco Papa), Массимилиано Фоссати (Massimiliano Fossati), Ромео Коллина (Romeo Collina), Роберто Тимо (Roberto Timo) тиісті өтініші негізінде Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімі мерзімінен бұрын тоқталуы ескеріле отырып мақұлдансын. 2. Өз өкілеттіктерін мерзімінен бұрын тоқтататын Директорлар кеңесінің өз міндеттерін орындау барысында жүзеге асырған қызметтері толық мақұлдансын. 3. Директорлар кеңесі мүшелеріне олардың Директорлар кеңесі мүшелері ретінде өз қызметтерін жүзеге асыруымен байланысты қолданыстағы заңнамаларда белгіленген рұқсат етілетін шекте, бірақ қасақана заңға қайшы əрекеттер, осал қателіктер, алаяқтық жағдайларын қоспағандағы Банктің кез келген шағымынан бас тартылсын жəне Банкте ешқандай шағым жоқ екендігі расталсын. 4. 2013 жылғы 26 сəуірдегі Директорлар кеңесі мақұлдаған Басқарма мүшесінің өкілеттік мерзімі мерзімінен бұрын тоқтатылғандығы назарға алынсын: Ромео Коллина, Лоренцо Рамайола, Павел Решетников. Аталған Басқарма мүшелерінің өз міндеттерін орындау барысында жүзеге асыратын қызметі толық мақұлдансын. Аталған Басқарма мүшелеріне олардың өз қызметтерін жүзеге асыруымен байланысты қолданыстағы заңнамаларда белгіленген рұқсат етілетін шекте, бірақ қасақана заңға қайшы əрекеттер, осал қателіктер, алаяқтық жағдайларын қоспағандағы Банктің кез келген шағымынан бас тартылсын жəне Банкте ешқандай шағым жоқ екендігі расталсын. Күн тəртібіндегі он бірінші мəселе бойынша дауыс беру қорытындысы: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесінің жаңа құрамын сайлау». Күн тəртібінің 12.1 мəселесі - «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерінің сандық құрамын белгілеу. 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерінің сандық құрамы 3 (үш) мүше көлемінде белгіленсін. Күн тəртібінің 12.2 мəселесі - «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерінің сандық құрамын белгілеу. 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелері ретінде сайлансын: 1) Есенов Галимжан Шахмарданович; 2) Энтони Эспина; 3) Адриано Ариетти (тəуелсіз директор). Күн тəртібінің 12.3 мəселесі - «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімін белгілеу; 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі өкілеттігі мерзімі «АТФБанк» АҚ акционерлерінің 2016 жылы жылдық жалпы отырысы өткізілгенге дейін белгіленсін. Күн тəртібінің 12.3 мəселесі - «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелері сыйақысының мөлшері мен төлеу шарттарын белгілеу жəне олардың міндеттерін орындауы бойынша шығындарды өтеу. 45 155 251 жай акция - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім бірауыздан қабылданды. Шешім: «АТФБанк» АҚ Директорлар кеңесі мүшелеріне олардың өз міндеттерін орындауына байланысты сыйақылары жəне шығындарын өтеу мөлшері мен төлеу шарттары осы мəселе бойынша материалдарға сəйкес белгіленсін.

«АТФБанк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы – «АТФ Финанс» акционерлік қоғамы, 050000, Алматы қаласы, Фурманов көшесі, 100-үй, ҚР Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау агенттігінің №0401201652 жəне №0403200900 04.02.2008 жылғы лицензиялары, Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңының 23-бабы 1-тармағына жəне Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңының 102-бабы 4-тармағына сəйкес 26.04.2013 жылы өткізілген жалғыз акционері кеңесінің шешімдерін хабарлайды. Күн тəртібінің бірінші сұрағы бойынша шешім: «АТФ Финанс» АҚ жалғыз акционері кеңесінің Күн тəртібін бекіту. Күн тəртібінің екінші сұрағы бойынша шешім: 2012 жылғы қызметінің қорытындылары бойынша «АТФ Финанс» АҚ Басқарма Төрағасының есебін назарға алу. Күн тəртібінің үшінші сұрағы бойынша шешім: 2012 жылғы қызметінің қорытындылары бойынша «АТФ Финанс» АҚ аудиторының - «KPMG Audit» ЖШС тұжырымын назарға алу. 2012 жылғы жылдық қаржылық есебін бекіту. Күн тəртібінің төртінші сұрағы бойынша шешім: «АТФ Финанс» АҚ аудиторлық қаржылық есебінің қорытындысы бойынша таза шығынның құрылуына байланысты 2012 жылдың пайдасын тарату жəне сақтық капиталды ұлғайту жұмыстарын іске асырмау. Күн тəртібінің бесінші сұрағы бойынша шешім: «АТФ Финанс» АҚ аудиторлық қаржылық есебінің теріс нəтижесіне байланысты 2012 жылдың қорытындысы бойынша «АТФ Финанс» АҚ жай акцияларына дивиденд төлемін іске асырмау. Күн тəртібінің алтыншы сұрағы бойынша шешім: 2013 жылдың қорытындылары бойынша «АТФ Финанс» АҚ қаржылық есебінің аудитын жүзеге асыратын аудиторлық компания ретінде «KPMG Audit» ЖШС бекіту. Күн тəртібінің жетінші сұрағы бойынша шешім: 01.01.2012 ж. мен 31.12.2012 ж. аралығында «АТФ Финанс» АҚ жəне оның лауазымды тұлғаларының əрекеттері жөніндегі акционер тарапынан сұраныстар мен шағымдардың болмағандығы туралы ақпаратты есепке алу. Күн тəртібінің сегізінші сұрағы бойынша шешім: «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесінің Төрағасы ұсынған «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесі мен Басқармасы мүшелері сыйақыларының мөлшері мен құрамы туралы мəліметтерді есепке алу. Күн тəртібінің тоғызыншы сұрағы бойынша шешім: • «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесінің мүшесі П.Б. Решетниковтің 18 сəуір 2013 жылы берілген өтініші негізінде 2013 жылдың 26 сəуірінен бастап өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату. • 2013 жылдың 26 сəуірінен бастап Аблаев Ризат Назарұлын «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесінің мүшесі (жалғыз акционер өкілі) ретінде тағайындау. • Аблаев Ризат Назарұлына сыйақы төлемеу. «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесінің жаңа мүшесінің өкілеттілік мерзімін «АТФ Финанс» АҚ Директорлар Кеңесінің жалпы құрамының өкілеттік мерзіміне сəйкес белгілеу.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылдың 28 мамырында сағат 11.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалға беру бойынша тендер өткізетіндігін хабарлайды. Мекенжайы: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй. Тендерге шығарылатындар: Лот №

1

2

Нысанның атауы

Жалпы көлемі 807,9 ш. м. (пайдалы көлемі – 569,25 ш.м., қосымша көлемі – 238,65 ш.м.) кеңсе үйжайы Дизельді жанармай № 11 резервуар (7500 тонна)

3

Дизельді жанармай № 12 резервуар (7500 тонна)

4

Дизельді жанармай № 20 резервуар (7500 тонна)

5

Дизельді жанармай № 23 резервуар (7500 тонна)

6

Əуе керосиніне арналған № 9 резервуар (7500 тонна) Əуе керосиніне арналған № 10 резервуар (7500 тонна) Əуе керосиніне арналған № 17 резервуар (7500 тонна)

7 8

Нысанның мекенжайы

Нысанның теңгерім ұстаушысы

Айлық Кепілді жалдау жарна ақысының (теңге) бастапқы сомасы (теңге) 1494621 786643

Астана қаласы, Бейбітшілік к-сі, 4-үй

«Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы» ММ

Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3 Астана қ., Шортанды тас жолы, 3

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

«Резерв» РМК

13 907

13 907

Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану жəне басқа да қызметтерге немесе теңгерім ұстаушымен келісімшарт бойынша төлейді. Мүлікті жалға беру шартының мерзімі теңгерім ұстаушының келісімі бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жылға жасалады. Тендер шарты: 1. Жалдау нысаны үшін жалдау ақысы бойынша ұсыныстар бастапқыдан төмен емес. 2. Жалдау нысанын қалыпты техникалық пайдалану жағдайында сақталуын қамтамасыз ету. 3. Нысанның пайдалану бейінін бүкіл жалдау мерзімі кезінде сақтау. 4. Нысанда рұқсаттама режімін сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемі: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талапқа сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендерді өткізу ережесі: Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендердің қатысушысы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шартын орындау мен шарт жасасу жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiштi; 2) желiмделген конвертте тендердiң шарты бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеушi куəлiгiнiң көшiрмелерiн не көрсетiлген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін не құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) өтiнiш беру сəтiне салықтық берешегi жоқ екенi туралы салық органының анықтамасын беруi қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдірушілерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу, талап етілген құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтініштерді қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 27 мамырында сағат 11.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің есептік шотына төленеді - ИИК KZ880705012170181006, СТТН 620300352948, БСН 120340010824, БЖК KKMFKZ2A, КНП-171, Код ГУ 2170181, Банк – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй, № 2 бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

Рахат» АҚ акционерлерінің назарына!

2013 жылы 02.05-де «Рахат» АҚ Директорлар кеңесі 2013 жылғы 30 мамыр сағат 16.00-ге белгіленген акционерлердің жылдық жалпы жиналысы күн тəртібі бойынша алтыншы сұрағын өзгерту жəне оны келесі мазмұнда беру туралы шешім қабылдады: «6. «Рахат» АҚ акционерлерінің 2004 ж. 25.05-дағы жалпы жиналысының «Акциялар эмиссиясы туралы» шешімін жою туралы». Сонымен бірге мəліметтердің өзектілігін арттыру мақсатында акционерлердің жылдық жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімін жасау мерзімін 2013 ж. 20 мамырға өзгерту туралы шешім қабылдады.

«Кабен» кредиттік серіктестігі» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өз жұмысын таратылуына байланысты тоқтатылғанын хабарлайды.

7

Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасы лауазымдық қызметтің бос орнына орналасуға конкурс жариялайды: Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: жоғары кəсіптік білім, қызметтік міндеттеріне сай келетін салаларда 5 жылдан кем емес жұмыс өтілінің жəне жоғары біліктілігінің болуы.. «Облыстық саламатты өмір салтын қалыптастыру орталығы» КМК директоры – 1 бірлік, Қарағанды қ., Крылов к-сі, 11-үй, тел. 8 (7212) 445811, факс 8 (7212) 445811 Лауазымдық жалақысы қызмет істеген жылдарына байланысты штаттық кестеге сəйкес, жұмыс істеген жылдарына байланысты 60346,77 теңгеден. Функционалдық міндеттері: ҚР азаматтарының денсаулығын сақтау бойынша мемлекеттік кəсіпорын алдына қойылған міндеттерге басшылық жасау жəне бақылау жүргізу, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын іске асыру, Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасының тікелей бағдарламаларын орындау, кадрлар жəне қаржы қорларын тиімді пайдалану, денсаулық сақтау жүйесінің жұмысын реттейтін нормативті жəне директивті құжаттарды, алқа қаулыларын, денсаулық сақтау басқармасының бұйрықтары мен өкімдерін басқару, жоспарлау жəне орындалуын бақылау. Мемлекеттік кəсіпорынды басқарумен байланысты басқа да функционалдық міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық білім. ҚР Конституциясын, ҚР «Халық денсаулығы мен денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексін, Азаматтық кодексін, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», ҚР Еңбек кодексін, ҚР Бюджеттік Кодексін,

«Мемлекеттік сатып алу туралы», «Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік туралы» заңдарын, 2030 жылдарға дейінгі Қазақстанның даму Стратегиясын, 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын. Осы лауазымның функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндеттерді білу. Конкурс Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Мемлекеттік кəсіпорындар басшыларын тағайындау жəне аттестациялау Ережелерін бекіту туралы» 18.11.2011 жылғы №1353 қаулысына сəйкес (“Казахстанская правда” газеті 29.12.2011 жыл) жүргiзiледi. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар қалалық бұқаралық ақпарат құралдарында конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған сəттен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде денсаулық сақтау басқармасына тапсырылуы тиіс. Конкурсқа қатысуға жіберілген үміткерлер, əңгімелесуді он күнтізбелік күнде Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасында (Қарағанды қ., Əлиханов көшесі, 2) өтеді. Əңгімелесу бағдарламасы: Қазақстан Республикасының Конституциясын, ҚР «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексін, ҚР Азаматтық кодексін, ҚР «Еңбек» кодексін, «Мемлекеттік кəсіпорын туралы», ҚР «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», ҚР Бюджеттік кодексін, «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Бухгалтерлік есеп туралы» заңдарын, 2030 жылдарға дейінгі Қазақстанның даму Стратегиясын, 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын, мемлекеттік кəсіпорынға басшылық жасауды іске асыру үшін қажетті басқа да білімдерді қамтиды. «Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасы» ММ, Қарағанды қ., Əлиханов көшесі, 2, анықтама тел: (8-7212) 41 14 12, факс: (8-7212) 41 00 65.

Управления здравоохранения Карагандинской области объявляет конкурс на занятие вакантной должности: Общие квалификационные требования ко всем участникам конкурса: высшее профессиональное образование, при наличии стажа работы по специальности на руководящих должностях в соответствующих профилю предприятия отрасли экономики не менее 5 лет. Директор КГП «Областной центр формирования здорового образа жизни» – 1 единица, г.Караганда, ул. Крылова,11, т./факс 8 (7212) 445811. Должностной оклад согласно штатного расписания, в зависимости от выслуги лет от 60346,77 тенге. Функциональные обязанности: Осуществление руководства и контроля над выполнением задач, поставленных перед государственным предприятием по охране здоровья граждан РК, реализация Государственной программы ««Саламатты Қазақстан» на 2011-2015 годы, выполнением вертикальных программ управления здравоохранения Карагандинской области, эффективное использование кадровых и финансовых ресурсов, управление, планирование, организация контроля выполнения нормативных и директивных документов, регулирующих работу системы здравоохранения, постановлений коллегий, приказов и распоряжений управления здравоохранения. Другие функциональные обязанности, связанные с управлением государственного предприятия. Требования к участнику конкурса: Образование высшее медицинское. Знание Конституции РК, Кодекса РК «О здоровье народа и системе здравоохранения», Гражданского кодекса, Трудовой Кодекс РК, Законов РК «О государственном имуществе», «О государственном управлении и самоуправлении», «О борьбе с коррупцией», «О государственных секретах», Бюджетный кодекс РК, «О государственных закупках», «О

бухгалтерском учете и финансовой отчетности». Знание Стратегии развития Казахстана до 2030 года. Другие обязательные требования, необходимые для исполнения функциональных обязанностей данной должности. Конкурс проводится в соответствии с постановлением Правительства РК №1353 от 18.11.2011г. «Об утверждении Правил назначения и аттестации руководителей государственных предприятий, а также согласование его кандидатуры», опубликованном в республиканских средствах массовой информации (в газете «Казахстанская правда» от 29.12.2011г.). Необходимые для участия в конкурсе документы должны быть представлены в управление здравоохранения в течение 15 календарных дней с момента публикации объявления о проведении конкурса в изданиях городских средств массовой информации. Кандидаты, допущенные к участию в конкурсе, проходят собеседование в установленном порядке в управление здравоохранения Карагандинской области по адресу: г.Караганда, ул. Алиханова, 2, в течение десяти календарных дней. Программа собеседования включает в себя знание: Знание Конституции РК, Кодекса РК «О здоровье народа и системе здравоохранения», Гражданского кодекса, Трудовой кодекс РК, Законов РК «О государственном имуществе», «О государственном управлении и самоуправлении», «О борьбе с коррупцией», «О государственных секретах», Бюджетный кодекс РК, «О государственных закупках», «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности». Знание Стратегии развития Казахстана до 2030 года, другие нормативные акты, необходимые для осуществления руководства государственным предприятием. Управление здравоохранения Карагандинской области, г. Караганда, ул. Алиханова, 2. Телефон для справок: (8-7212) 41-14-12, факс: (8-7212) 41-00-65.

«Банк ЦентрКредит» АҚ акционерлерінің назарына 2013 жылғы 26 сəуірде болған акционерлердің жылдық жалпы жиналысында дауыс берудің қорытындысы туралы хабарлаймыз. 138 830 745 дауыс беруші акцияны иеленуші акционерлер мен олардың өкілдері қатысты, бұл қоғамның дауыс беруші акцияларының жалпы санынан 89,8 % құрайды. ДАУЫС БЕРУ ҚОРЫТЫНДЫСЫ Күн тəртібіндегі мəселелер Жақтап Қарсы Қалыс қалған 1. 2012 жылғы қызмет 118 660 139 жоқ 20 170 606 нəтижелері туралы «Банк ЦентрКредит» АҚ Басқармасының есебі. 2. «Банк ЦентрКредит» 118 660 139 жоқ 20 170 606 АҚ-тың 2012 жылғы шоғырландырылған жəне шағырландырылмаған жылдық қаржылық есептілігін бекіту. 3. «Банк ЦентрКредит» АҚ138 757 745 73 000 жоқ тың 2012 жылғы таза табысын бөлу тəртібін бекіту. 4. «Банк ЦентрКредит» АҚ138 830 745 жоқ жоқ тың жаңа редакциядағы Жарғысын бекіту. 138 830 745 жоқ жоқ 5. «Банк ЦентрКредит» АҚтың Корпоративтік басқару кодексіне» өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы.

Вниманию акционеров АО «Банк ЦентрКредит» Сообщаем об итогах голосования на годовом общем собрании акционеров, состоявшемся 26 апреля 2013 года. Присутствовали акционеры и их представители, владеющие 138 830 745 голосующими акциями, что составляет 89,8 % от общего количества голосующих акций общества. ИТОГИ ГОЛОСОВАНИЯ Вопросы повестки дня За Против Воздержался 1. Отчет Правления АО «Банк 118 660 139 нет 20 170 606 ЦентрКредит» о результатах деятельности за 2012 год. 2. Утверждение консолидиро118 660 139 нет 20 170 606 ванной и неконсолидированной годовой финансовой отчетности АО «Банк ЦентрКредит» за 2012 год. 3. Утверждение порядка рас138 757 745 73 000 нет пределения чистого дохода АО «Банк ЦентрКредит» за 2012 год. 4. Утверждение Устава АО «Банк 138 830 745 нет нет ЦентрКредит» в новой редакции 5. О внесении изменений и до138 830 745 нет нет полнений в «Кодекс корпоративного управления АО «Банк ЦентрКредит»

Акционерлер «Банк ЦентрКредит» АҚ-тың 2012 жылғы таза табысын бөлудің мынадай тəртібін бекітуге шешім қабылдады: - «Банк ЦентрКредит» АҚ-тың 2012 қаржылық жылдағы жай акциялары бойынша дивидендтер төленбесін; - 2012 қаржылық жылдың нəтижелері бойынша алынған 36 649 мың теңге мөлшеріндегі Банктің таза табысының бөлігі банктің резервтік капиталын қалыптастыруға бағытталсын; - 2012 жылғы 329 841 мың теңге сомадағы қалған пайдасы бөлінбейтін табыс құрамында қалдырылсын.

Акционерами принято решение утвердить следующий порядок распределения чистого дохода АО «Банк ЦентрКредит» за 2012 год: - дивиденды по простым акциям АО «Банк ЦентрКредит» за 2012 финансовый год не выплачивать; - часть чистого дохода Банка, полученного по результатам 2012 финансового года в размере36 649 тыс. тенге направить на формирование резервного капитала банка; - оставшуюся прибыль за 2012 год в сумме 329 841 тыс. тенге оставить в составе нераспределенного дохода.

Павлодар облысының туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасы «Павлодар ауданының балалар-жасөспірімдер спорт мектебі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнының директорының бос лауазымына орналасуға конкурс жариялайды Кəсіпорынның атауы: Павлодар облысы əкімдігі, Павлодар облысы туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасының «Павлодар ауданының балалар-жасөспірімдер спорт мектебі» КМҚК-ның орналасқан жері: 140000, Павлодар облысы, Павлодар қаласы, академик Бектұров көшесі, 95, тел. 8(7182)321185, 652874. Директордың лауазымдық қызметақысы басқарушы лауазымдарындағы еңбек өтіліне байланысты – 60346 теңгеден 72203 теңгеге дейін. Қызметтік міндеттері: кəсіпорындағы оқу жəне тəрбиелеу жұмысына жалпы басшылық құруды жүзеге асырады, спорттық резервті даярлау жөніндегі жоспарларды уақытылы жəне сапалы орындау үшін ұжым қызметін ұйымдастырады. Оқушылармен оқу-жаттығу жұмысын өткізу үшін жағдайлар жасайды. Жаттықтырушы-оқытушылардың, əдістемеші-нұсқаушылардың əдістемелік жəне арнайы дайындығын ұйымдастыру үшін жауапты, педагогикалық кеңес жұмысына басшылық құруды жүзеге асырады. Кəсіпорынға бекітілген мүліктің пайдалануына, сабақтар өткізілгенде қауіпсіздік-техникасының сақталуына, белгіленген есеп берулердің уақытында жəне сапалы ұсынылуына бақылау жасауды жүзеге асырады, Қазақстан Республикасының заңнамасымен қарастырылған басқа міндеттері. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі – жоғары педагогикалық дене тəрбиесі жəне кəсіптік дайындығының деңгейі осы лауазымның мамандық талаптарына сай болуы, сондай-ақ дене шынықтыру ұйымдарында басқару лауазымдарында 5 жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын; Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы жəне Ерекше бөлімдерін), Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Мемлекеттік мүлік туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» заңдарын білуі, осы санатта мамандандырылған нақты лауазымына сəйкес, осы сала қатынасын реттейтін ҚР нормативтік құқықтық

«Кутузовское-Алиби» ЖШС 2013 жылғы 23 мамырда сағат 10.00-де СҚО, Айыртау ауд., Каменный Брод а., мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу, сондай-ақ қолданыстағы займдарды ұзарту. 2. «Кутузовское-Алиби» ЖШС міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті көлемде «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-қа жылжитын жəне/немесе жылжымайтын мүлікті кепілге беру. 3. «Кутузовское-Алиби» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Жинақ банкі» АҚ ЕБ Басқармасы, орналасқан жері: Алматы қ., Гоголь/Қалдаяқов к-сі, 30/26, осымен «Жи нақ банкі» АҚ ЕБ акционерлеріне 2013 жылғы 26 сəуірде өткен акционерлердің жылдық жалпы жиналысымен 2012 жылдың қорытындылары бойынша «Жинақ банкі» АҚ ЕБ жай акциялары бойынша дивидендтердің төленбеуі туралы шешім қабылданғаны жөнінде хабарлайды. Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

актілерін білуі тиіс. Конкурсқа қатысуға жіберілген үміткерлер конкурсқа қатысуға тізімдері бекітілген соң, он жұмыс күні ішінде Павлодар қаласы, 1 Мамыр көшесі, 170, 302-бөлме мекенжайы бойынша « Павлодар облысының туризм, дене тəрбиесі жəне спорт басқармасы» мемлекеттік мекемесінде əңгімелесуден өтеді. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: -конкурсқа қатысу туралы өтініш; -мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; -еркін үлгіде мазмұндалған өмірбаяны; -білімі туралы құжаттың көшірмесі; -еңбек кітапшасының (ол болғанда) немесе жеке еңбек шартының көшірмесі, не болмаса соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылдау жəне жұмыстан босату туралы бұйрықтарынан қөшірме; -бекітілген үлгі бойынша денсаулық туралы анықтама; -сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығының, сотталуы болмағаны туралы анықтама; -сондай-ақ, конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіптік деңгейіне (мамандығын көтеру, ғылыми дəрежелер жəне атақтар, ғылыми басылымдар туралы құжаттардың көшірмесі, бұрынғы жұмыс орны басшылығынан кепілдіктер жəне т.б.) қатысты қосымша мəліметтер бере алады. Құжаттар БАҚ ресми басылымдарында конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған сəттен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде мына мекенжайға тапсырылуы тиіс: Павлодар қаласы, 1 Мамыр көшесі, 170, 309-бөлме (үшінші қабат) байланыс т. 8(7182)619382.

«Алиби-Ишим» ЖШС 2013 жылғы 23 мамырда сағат 10.00-де Солтүстік Қазақстан обл., Ғ.Мүсірепов атындағы ауд., Бірлік а., мекенжайында кезектен тыс жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу, сондай-ақ қолданыстағы займдарды ұзарту. 2. «Алиби-Ишим» ЖШС міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті көлемде «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-қа жылжитын жəне/немесе жылжымайтын мүлікті кепілге беру. 3. «Алиби-Ишим» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғы лым министрлігі Рудный индустриялық институтының ректоры, техника ғы лым дарының докторы, профессор Əбді рахман Батырбекұлы Найзабековке əкесі БАТЫРБЕКТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің ұжымы Рудный индустриялық институтының ректоры, техника ғылымдарының докторы, профессор Əбдірахман Батырбекұлы Найзабековке əкесі Батырбек НАЙЗАБЕКОВТІҢ дүниеден озуына байланысты марқұмның от басы мен туған-туысқандарына ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «ҚОР» мұнай компаниясы» АҚ атқарушы директоры Дəулет Дəукенұлы Ұзақовқа ƏКЕСІНІҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы физика-математика факультеті математикалық талдау, алгебра жəне геометрия кафедрасының профессоры Құрманғали ҚАҢЛЫБАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Алматы қаласы Əуезов ауданындағы №13 мектеп-гимназияның мұғалімдер ұжымы ұлағатты ұстаз, математика пəнінің мұғалімі, педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор Құрманғали ҚАҢЛЫБАЕВТЫҢ кенеттен қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мене туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz

7 мамыр 2013 жыл

Мыќты армия мыќты Ќазаќстан!

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 4 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №53 ek

Profile for Egemen

07/05/2013  

0705201307052013

07/05/2013  

0705201307052013

Profile for daulet
Advertisement