Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№46 (28270) 7 НАУРЫЗ ЖҰМА 2014 ЖЫЛ

Кəсіпкерлік кемелденер кез 3-бет Жўтќан ауаѕ, ішкен суыѕ таза ма? 4-бет Драмаєа айналєан поэма 7-бет Экрандаєы эпостыќ этюдтер 12-бет

Ґзара мїдделестік орайындаєы əѕгіме

Ќарулы Кїштер ќорєанысќа ќабілетті болуы тиіс

Кеше еліміздің Қорғаныс министрлігінде Мемлекет басшысы, Қазақстан Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен кеңес өтіп, оған министрліктер мен Қазақстанның Қарулы Күштері Бас штабының жетекшілері, департаменттер мен бас басқармалардың басшылары, бас қолбасшылар мен əскер түрлерінің қолбасшылары қатысты. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

«Өздеріңіз білетіндей, біздің мемлекетіміз армияға əрдайым көңіл бөліп келеді. Қазақстанның қорғаныс қабілетін арттыру мəселесі де айрықша назарда тұр. Ел тұрғындары бізге, армияға, оның жарақтануына қаржы бөліп жатқан Қазақстан азаматтары біздің армиямыздың Жоғарғы Бас қолбасшысы жүктеген міндеттер мен кез келген тапсырманы орындаудағы əскери қабілетінің деңгейіне сенімді болуы керек», деді Мемлекет басшысы өзінің сөзінде. Елбасының айтуынша, соңғы уақытта армияны қаржыландыру

ұдайы жəне үздіксіз өсіп келеді. Мəселен, 3 жылдық бюджеттің жиынтығы 1 трлн. теңгеге жуықтаған. Бұл тиісінше, əлемдегі экономикалық конъюнктураның қалыптасқан қиын жағдайында болып отырған көрсеткіш. «Бүгінде Еуропаның бай елдері өздерінің тек əскери бағыттағы шығыстарын ғана емес, əлеуметтік бағдарламаларын да қысқартуға мəжбүр болып отыр. Мемлекет өзінің Қарулы Күштері, əскери қызметшілері үшін бар жағдайды жасауда. Тек өткен жылы ғана баспанамен 7 мыңға тарта əскерилер қамтамасыз етілді. 5430 азаматқа баспананы жалға алғаны үшін өтемақы төленді. Қарулы Күштерде қызмет ететін офицерлердің орташа жалақысы

170 мың теңгені құрайды», деді Елбасы. Н.Назарбаев əскери қызметшілерді зейнетақымен қамтамасыз ету деңгейі де еліміз азаматтарының барлық категорияларынан өте жоғары екенін, демек, осыншалық қамқорлыққа сəйкес, Қазақстан азаматтары біздің армиядан, əскери қызметшілерден жоғары əскери дайындық пен қабілеттілікті, кіршіксіз тазалықты күтуге құқылы екенін жеткізді. Сондайақ, Президент: «Бүгінгі жиынға орталық аппарат пен өңірлік қолбасшылықтардан, бірқатар əскерлерден командирлер қатысып отыр. Сіздер халық алдында өз алдарыңызға қойған міндеттерге сəйкес жауапкершілікке иесіздер. Сол себепті, Мемлекет басшысы жəне Жоғарғы Бас қолбасшы ретінде мені жəне еліміздің азаматтарын қорғаныс ведомствосында болған сыбайлас жемқорлыққа байланысты орын алған əрекеттер айрықша алаңдатады», дей келе, қазақстандық қоғам бұған

ұлттық қауіпсіздігімізге төніп тұрған қатер ретінде қарайтынын, сол себепті, Қарулы Күштерде мұндай жағдайлар мүлдем болмауы керектігін, заң мен құқыққа қайшы келетін кез келген сыбайлас жемқорлық əрекеттер тұтас армияға, əскери ұжымдарға көлеңке түсіруі мүмкін екенін атап өтті. «Өкінішке қарай, мұндай теріс əрекеттерге генералдардың өздері де қатысты болуда. Бүгінде құқық қорғау органдары тексеру жұмыстарын жүргізуде. Осыған сəйкес, барлық кінəлілерге шара қолданылып, олар өздеріне тиесілі жазаларын алатын болады. Барлық анықталған құқық бұзушылыққа қатысты мəліметті біз шара қолдану үшін министрге береміз. Əрине, сіздер экономистер, қаржы саласының қызметкерлері емессіздер, сіздер əскери салада жүрген азаматтарсыздар. Алайда, кез келген бөлінген қаржы тиісті бағыттар бойынша жұмсалуы тиіс.

Адал еңбектерінің арқасында елдің алғысына бөленген бұл серіктестік осы аптада нан зауытын іске қосып, ас атасының түр-түрін шығаруды қолға алды. Жобаның құны 2,5 млн. АҚШ долларын құрайды жəне 50 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік беріп отыр. Зауыттағы барлық құрал-жабдықтар шведтер елінен əкелінген. Бұрын-соңды Оңтүстікте шетелдің мұндай озық үлгілі жабдықтары пайда ланылмаған. Жалпы алғанда,

кəсіп орын тұтынушылар үшін барлық жағдайды жасауда. Шырайлы қаланы нанмен қамтамасыз ету үшін 10 «Мерседес Спринтер» көлігі сақадай-сай тұр. Осы көліктер арқылы қаладағы азық-түлік дү кендерінің 50-60 пайызына нан жеткізіледі. «Бұл нан зауыты тəулігіне 50 тонна ұнды қажет етеді. Біздің басты мақсатымыздың бірі – əлеуметтік нанның бағасын тұрақты ұстап тұру. Бағаның аспандамауына көп септігіміз тиеді деп ойлаймын. Өйткені, ұн өзімізден шығады жəне оның тасымалдануына көп ақша кетпейді. Дəл қазір біздің зауыттан көтерме бағамен сатып аламын дегендер болса, əр бөлке нанды 25-28 теңге арасында беруге дайынбыз. Содан болар, күн сайын тапсырыстың саны артып келе жатыр», дейді «Атамекен корпорациясы» ЖШС-нің директоры Мұрат Төлтебаев. Ал, Оңтүстік Қазақстан облысы əкімінің орынбасары Сапарбек Тұяқбаев зауыттың заманауи технологиясына тəнті болғанын жасыра алмады. «Зауыттың тəулігіне 150 мың дана нан шығаруға мүмкіндігі бар. Өте қымбат жабдықтармен жұмысын бастап отырған алғашқы кəсіпорын. Бұл шетелдік жабдықтардың ең басты ерекшелігі – энергияны үнемдейді. Бұл, əрине, шығынды азайтатыны анық. Зауыт нанды барлық талаптарға сай шығарып отыр, арнайы зертханасы бар», дейді Сапарбек Құрақбайұлы. Бір сөзбен айтқанда, барлық талапқа сай бұл зауыт əр үйге тоқшылық, береке сыйлай бермек.

(Соңы 2-бетте).

● Ел тынысы: мың бір мысал

АС АТАСЫ озыќ технологиямен əзірленеді Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Нан – тоқшылық, баршылық белгісі. Дастарқанның төрінде тұрған нан, тіпті, нанның иісінің өзі адамның көңілін хош етеді

емес пе? Осы аптада Шым-қала тұрғындарының дастарқаны молшылыққа, берекеге кенеле түсті. «Атамекен корпорациясы» ЖШС-нің жер жыртып, егін егіп, диірмен тартумен айналысып келе жатқанына көп жылдың жүзі болды.

Оңтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––– Суретті түсірген Арман ƏБДІРАШҰЛЫ.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ҚХР Сыртқы істер министрінің орынбасары Чен Гопинді қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Кездесу барысында екіжақты ынтымақтастық мəселелері, сон дай-ақ, халықаралық күн тəртібінің өзекті жайттары талқыланды. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан мен Қытай арасындағы қа рым-қатынастардың тиімді дамып келе жатқанын, біздің

еліміз экономикалық жəне саяси серіктестіктің одан əрі нығаюына мүдделі екенін атап өтті. Мемлекет басшысы ҚХР-дың Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес қызметіне белсене қатысып келе жатқанына тоқталды, сондай-ақ, 2014 жылы мамырда Шанхайда

өтетін АӨСШК-нің алдағы саммитіне дайындықтың деңгейі жоғары екенін айтты. Чен Гопин өз кезегінде Нұр сұлтан Назарбаевқа ҚХР Тө р ағ асы С и Ц з и н ь п и н н ің сəлемін жеткізді жəне Қазақстан Президентінің Қытайға алдағы мемлекеттік сапарына дайындық барысы туралы хабарлады.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

● Интеграция игілігі

Еуразиялыќ ґзен аралыєы

Оралдаєы ЌазИИТУ єылым-білім кешенінде интеграциялыќ бастамалар кґп Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Орал қаласындағы Қазақстанның инновациялық жəне телеком муникациялық жүйелер университеті (ҚазИИТУ) біраз жылдардан бері интеграциялық үдерістерге бастамашы болып келеді. Аталған ғылым-білім кешені ұжымы Ресейдегі Пенза мемле кеттік университетімен бірге интеллектуалдық жəне инновациялық идеялар трансфертін жүзеге асыруда. Сондай-ақ, бұл жұмыстарды бір жүйеге түсіруде көршілес мемлекеттегі «Дубна» халықаралық табиғат, қоғам жəне адам университетімен бірлесіп құрылған «Бірқалыпты инновациялық даму» атты консорциумдық жобаның да тигізген ықпалы мол. Осынау интеграциялық сипаттағы үрдіс ҚазИИТУ ғалымдарына Кеден одағына кіретін

мемлекеттер мен Еуропаның мəртебелі ғылыми орталықтары мен инновациялық көрмелеріне қаты суына мүмкіндік берді. Соның нəтижесінде қолданбалы ғы лым дағы жетістіктері үшін ше ка ра лық аймақ ғалымдары Ресей мен Еуропада өткізілген ғылыми-инновациялық көрме лердің жеңімпазы атанды. Батысқазақстандықтар ұсынған жаңғырмалы энергия, автоматтандыру мен телемеханика жəне радиоэлектроника сала ларын қамтитын жобаларға ресейліктер мен еуропалықтар үлкен қызығушылық танытып, жоғары баға берді. ҚазИИТУ ғылым-білім кешені базасында Қазақстан Республи касы Ұлттық инженерлік академиясының Батыс Қазақстан облысындағы филиалы, сондайақ, Қазақ экология жəне өмір қауіпсіздігі академиясының аймақ тағы өкілдігі орналасқан.

Бұған республиканың құрметті инженері, техника ғы лымдарының кандидаты Ақсерік Əй тімов жетекшілік жасайды. Аталған құрылым бірінші кезекте өңірдегі инженерлік ғылым ның өрісін көтеруге жəне техногендік нысандармен экология саласындағы жобаларды ғылыми-əдістемелік тұрғыдан шоғырландыруға ден қойып отыр. Сонымен бірге, аймақтық бөлімше мамандары Ресейдің көршілес облыстарындағы жоғары оқу орындары жəне ғылыми-зерттеу орталықтарымен тізе қосып, ғылымның іргелі жəне қолданбалы салалары бойынша көптеген бірлескен жобаларды іске асырды. Мұның арасында ІТ технологиясы мен ғарыштық технологиялар салалары бойынша жүзеге асқан ортақ жобалардың орны айрықша. (Соңы 8-бетте).

● Еңбегімен еленген

Темір жону

Майра Аманованыѕ сїйікті кəсібіне айналды Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Əдетте темір-терсектің айна ласындағы кəсіптерді ер-азаматтар ғана меңгереді деген түсінік бар. Алайда, жігіттерге ғана тəн кəсіп қазақ қыздарының қолынан келмейді деп кім айта алар. Бұған нақты дəлел ретінде Майра Аманованың темір жонушы мамандығын меңгергені дəлел. Нəзік жанды замандасымыз «Жылыоймұнайгаз» басқармасына қарасты өндірістік құралдарды жөндеу жəне пайдалану цехында 25 жылдан бері абыройлы еңбек етіп келеді. – Мектепте оқып жүргенімізде бізді өндірістікоқу комбинатына апарушы еді, – деп еске алады Майра өзі таңдаған мамандыққа қызығушылығына шегініс жасап. – Сонда станок жанында тұрған ағаларымыздың қолынан шиыршықталып жерге түсіп жататын темір жаңқаларына таңдана қараушы едік. Бірақ келешекте дəл осы темір жону менің де сүйікті кəсібіме айналады деп ойламаппын. Кенеттен əкем өмір ден өтіп, жоғары оқу ор нына баруға мүмкіндік бола қоймады. Бізді өмірге əкелген аяулы анаға қарайласу үшін мектепке жұмысқа орналастым. Кейін Атырау қаласындағы кəсіптік-техникалық училищеден темір жонушы мамандығын меңгеріп шықтым... Бір қызығы, Майрадан бұрын осы кəсіпті інісі Берік меңгеріп алыпты. Бұл да Майраның темір

жонушы болуына ықпал еткен секілді. Қазір екеуі де бір цехта жұмыс жасайды. Майрамен бірге осы цехта темір жонушылықты меңгерген жəне бір құрбысы бар. Ол – Айгүл Ермағанбетова. «Айгүл бұл цехқа менен үш жыл бұрын келген» деп Майра жұмыстас құрбысы туралы əңгімелегенді ұнататынын байқатып қалды. (Соңы 2-бетте).


2

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

Ќарулы Кїштер ќорєанысќа ќабілетті болуы тиіс (Соңы. Басы 1-бетте). Сондықтан, бұл мəселелер бойынша армияда, сіздерде, яғни командирлерде сенімсіздік болмауы тиіс: министрдің жеке тұлғасына жəне оның бүгінгі таңда қызмет етіп жатқан орынбасарларына ескертулер жоқ. Мен Қарулы Күштер басшылығына, министрге сенемін. Сол себепті, мұндай кері құбылыстар тағы да орын алмас үшін тиісті шаралар қабылдануы тиіс. Көп қаржы болған жағдайда, тиісті қару-жарақтар сатып алынған кезде, жөндеу жұмыстары жүргізілген уақытта бақылау тетігі күшейтілуі керек», деді Елбасы өз сөзінде. Осылай дей келе, Мемлекет басшысы бірқатар тапсырма жүктеді. «Біріншіден, əскерлерде жоғары деңгейдегі əскери дайындықтарды күшейтуіміз керек. Əскери бағытта жүргізілетін жат тығулар қазіргі жаңа заман жағдайына сəйкес келетін міндеттерді игеруге бағытталуы тиіс. Біз бұл ретте өңірлік қолбасшылықтардағы жəне əскери бөлімшелердегі əскери дайын дықтардың деңгейін кенеттен жəне кез келген жағдайда тексеруді қолға алатын боламыз. Сол

себепті, бұ ған əрдайым əскери дайындықта болуларыңыз керек», деді Президент бұл ретте. Қазақстанның барлық Қарулы Күштерінің үйлестірілуін қазіргі заманға сай жетілдіріп, біздің одақтас елдер мен жəне серіктестермен ынтымақтастықты дамыту қажет. Ол үшін əскери дайындық бағдар ламалары жаңа мазмұнмен, яғни жаһандану заманының қауіпқатерлеріне жауап бере тіндей мазмұнмен толықтырылуы тиіс. Екінші кезекте Елбасы жыл сайын Қарулы Күштерге əскери техникалардың жаңа үлгілері алынып жатқанына, мəселен, еліміз əскери өнімдер мен техникаларды тек қана Ресейден, ТМД елдерінен сатып алмайтынына, яғни қазақстандық армияның əлемдік деңгейдегі ең озық деген техникалармен жарақталыпжабдықталуына, қарулануына мүмкіндігі барына тоқталды. «Сондықтан, бұған сіздер жауап бересіздер. Ол үшін сіздер мемлекетке, Үкіметке кез келген жағдайға дайын болу үшін бізге не қажет екенін айтып оты руларыңыз керек. Бұл біздің көрші елдерден жəне əлемдік деңгейден қалып қоймауымыз үшін керек. Ауқымдылығы жағынан

Турне аясындаєы сапар

Қазақстан сыртқы саясат ведомствосының басшысы Ерлан Ыдырысов пен ҚХР Сыртқы істер министрінің орынбасары Чэн Гопиннің кездесуі болып өтті, деп хабарлады ҚР СІМінің баспасөз қызметі.

Кездесу барысында саяси, экономикалық, сауда, инвестиция, мəдениет жəне туризм салаларындағы екіжақты ынтымақтастық, сонымен қатар, халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелер, соның ішінде Украинада орын алған жағдайлар талқыға салынды. Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың 2014 жылғы мамырға жоспарланған Қытайға мемлекеттік сапары, алдағы сəуір айында Боао азиялық форумының жұмысына қазақстандық делегацияның қатысуы жəне еліміз Сыртқы істер министрі Е.Ыдырысовтың осы айдың екінші жартысында ҚХР-ға жоспарланған сапары келіссөздердің негізгі тақырыбына айналды. Кездесу Чэн Гопиннің Украинада орын алған жағдайлар бойынша консультациялар өткізу мақсатында шетелдерді аралау турнесі аясында өтті. Осыған дейін ол Киев, Минск жəне Мəскеу қалаларында болған еді.

Партия тґраєасымен кездесті

Сингапурда Қазақстан Республикасының елшісі Ерлан Баударбек-Қожатаев Сингапур Республикасының билеуші Халық қимылы партиясының (People’s Action Party) төрағасы, Ұлттық даму министрі Кхо Бун Ванмен (Khaw Boon Wan) кездесу өткізді, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі.

Е.Баударбек-Қожатаев партияның төрағасына «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Б.Байбектің партияаралық ынтымақтастықты одан əрі тереңдету көзқарасы баяндалған хатын тапсырды. Елші сұхбаттасын елді əлеуметтік-экономикалық жаңғырту барысымен таныстырып, осы орайда Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Сингапурдың озық тəжірибесін пайдалануға аса мəн беретінін атап өтті. Кхо Бун Ван Қазақстан-Сингапур қатынастарының дамуына Елбасының ерекше назар аударып отырғанын жоғары бағалап, оның ішінде партияаралық өзара қатынасты нығайтудың маңыздылығына ден қойды. Халық қимылы партиясы Сингапурдың 1965 жылы тəуелсіздік алғалы бері билеуші партиясы болып келеді жəне ішкі саяси сахнада басым күш болып қалып отыр.

(Соңы. Басы 1-бетте). Айгүл құрбысы жəне өзге де əріптестерімен бірге күн сайын ертелетіп темірден түйін түю үшін цехқа асығады. Бастапқыда əсіресе, нəзік жандыларға бұл кəсіпті игеру оңай тимегені рас. Цехта ұзақ жыл жұмыс жасаған алдыңғы толқыннан көп үйренді. Қазір өзгелер секілді Майраның да тəжірибесі жетілді. – Бұл – тез машықтана қоятындай кəсіп емес, – дейді темір жонушы Майра Аманова. – Əлдебір темірдің бұрандасын шығару өте дəлдікті, сонымен бірге, жауапкершілікті қажет етеді. Жонатын тұстан сəл қиыс кетіп, болмашы ғана қателік жі бер сең, соның өзі жасаған жұмысыңды жоққа шығаратыны əрдайым есте тұруы керек. Оның үстіне ұжымның абыройын түсірмеген жөн. Сол себептен, күн сайынғы жұмысымда қателікке ұрын бауға, ең бастысы, өзім еңбек ететін ұжымымның абы-

алып мемлекеттердің қатарына жатпағанымызбен, біздің қарулы жəне қорғаныс күштеріміз ешкім бізбен бетпе-бет келуге батпайтындай дəрежеде сақадай сай болуы тиіс», деді Президент бұл орайда. Жиында Елбасы елдің əскер и - ө н ер кəсі п т і к кеш ен і тікұшақтарды, əскери оптикаларды, радиолакациялар жүйесін құрастыруға көшкенін, əскеритеңіз флотына қажетті кемелер жасалып, авиациялық жəне бронды техникаларды жөндеуден өткізу жүргізіліп жатқанын атап өтті. «Алайда, біздің зерттеуімізге сəйкес, бұлар біз үшін жеткіліксіз екен. Ол үшін біз бұл жұмыстардың қарқынын үдете түсуіміз керек. Біз жаңа қорғаныс зауыттары құрылыстарының басталуына қолдау көрсететін боламыз. Бұл ел экономикасы үшін өте маңызды, сондай-ақ, елді индустрияландыру үшін де қажет. Əскери зауыттардың арқасында басқа да салалар дамитын болады. Сол себепті, бізге еліміздің Қорғаныс министрлігі Үкіметпен бірлесіп не істеуіміз керектігін жəне ненің құрылысын бастауымыз қажеттігін анықтайтын бағдарлама əзірлеуі керек. Сонымен

қатар, технологиялық жаңғырту жұмыстарын жүргізу ырғағын күшейтіп, армияны қайта жарақтандыруымыз қажет», деді Елбасы. Мемлекет басшысы Қарулы Күштердегі кадрлық саясатқа тиісті өзгерістер енгізу қажет тігіне де назар аударды. «Мемлекет əскери қызмет керлерді, командирлерді дайындап шығаруға көп қаржы, уақыт, күш жұмсайды. Мəселен, əскериəуе күштерінде қызмет ететін азаматтардың белгілі бір кəсіби біліктілікке ие болуы, жоғары əскери дайындықтан өтуі үшін көп уақыт қажет. Алайда, оның əлі де бұл салада жұмыс істеу қарым-қабілетінің болуына қарамастан, белгілі бір жас мөлшеріне дейін ғана жұмыс істеуге болатын талап-ережеге сəйкес, олар əскери қызметтен еріксіз кетіп жатады. Демек, біз бұл бағытта тиісті өзгерістерді енгізуіміз керек. Біз жас мемлекет ретінде тəжірибелі кадрларға бай емеспіз. Сондықтан, өзіміздегі бардан, оның ішінде əскери салада əлі де қызмет еткісі келетін азаматтардан бас тартпауымыз тиіс», деді Нұрсұлтан Əбішұлы. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы

жоғары лауазымға көтерілу үшін жоғары əскери дайындық жəне жоғары əскери білім деңгейіне айрықша назар аудару қажеттігін атап өтті. Қазақстан Президенті əскерді қайта құрылымдай берудің армияда қолайсыз жағдайлар туындататынын да атап өтті. «Бұл өте қауіпті үрдіс. Тек 2012 жылы ғана түрлі əскер түрлерінде 260-тай ұйымдастыру-штаттық іс-шаралар жүргізілді жəне 320 млн. теңге шығындалды. 2013 жылы 116 ұйымдастыруштаттық іс-шаралар жүргізіліп, қосымша 490 млн. теңге бөлінді. Бұл жеке құрам арасында қобалжушылық ахуал тудырып, əскери қызметшілерге төленетін төлемдер шығынына апарып соқтырады. Ең бастысы, мұндай жағдайда əскердің жауынгерлік даярлығы төмендейді. Мен көзалдаушылық сипатқа ие «бос» жұмыс ретіндегі ұйымдастыруштаттық іс-шаралар санын азайтуды талап етемін», деді Мемлекет басшысы. Елбасы жиын барысында еліміздің кезең-кезеңмен, біртіндеп жоғары əскери білім жүйесін құрып жатқанын айрықша атап өтті. «Бізде офицерлерді, əсіресе,

Ќазаќстан бастамасы əлі де ґте ґзекті Жақында қазақстандық делегация АҚШ астанасы Вашингтон қаласында ядролық қарусыздану мен таратпау жөніндегі Парламентарийлер одағының Ассамблеясына қатысты.

Парламент Сенатының Халықаралық істер, қауіпсіздік жəне қорғаныс жөніндегі комитетінің хатшысы Бірғаным Əйтімова, Парламент Мəжілісінің Халықаралық істер, қауіпсіздік жəне қорғаныс жөніндегі комитетінің хатшысы Виктор Рогалев, СІМ-нің Ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі Роман Василенко жəне АТОМ жобасының құрметті елшісі, суретші Кəрімбек Күйіков Жапония, Оңтүстік Корея, Чехия, ГФР, Эстония, Мысыр, АҚШ жəне басқа да бірқатар елдердің ядролық қарусыздану саласындағы сарапшылары мен белсенділері, парламент мүшелері бас қосқан іс-шараға қатысты. Қазақстан өкілдері жиналғандарды еліміздің таратпау жəне ядролық қарусыздану ісіндегі қол жеткізген жетістіктерімен жəне бастамаларымен таныстырды. Өткен кезеңдегі атқарылған жұмыс қорытындыларын, соның ішінде Парламент Мəжілісінің жəне Сыртқы істер министрлігінің ұйымдастыруымен 2012 жылдың тамыз айында Астанада 80-нен аса мемлекет өкілдерінің қатысуымен өткен «Ядролық сынақтарға тыйым салудан ядролық қарудан азат əлемге» атты халықаралық конференция қорытындыларын бекіту Ассамблеяның отырысының басты тақырыбына айналды. Сонымен қатар, алдағы кезеңге жұмыс жоспары бекітіліп, Б.Əйтімова Қазақстан Парламенті атынан Ядролық қарусыздану мен таратпау саласындағы Парламентарийлер одағының кеңесіне мүше болып сайланды. Ал В.Рогалев Кеңесте Парламенттің төменгі палатасынан өкілдік ететін болады. Қазақстандық пар ламен та рийлердің Д.Рорабакер, М.Мидоус, Р.Адерхолтом секілді конгрессмендермен жəне сенатор Д.Бузманмен өткізген екіжақты кездесулерінде

Қазақстан мен АҚШ арасындағы стратегиялық əріптестік мəселелері, «Қазақстан-2050» Стратегиясының мақсаттары мен тапсырмалары, парламентаралық байланыстарды нығайту болашағы мəселелері талқыға салынды. АҚШ Сенатының Кеннеди атындағы тарихи залында Қазақ станның Вашингтондағы елшілігі, Парламентарийлер одағы мен Массачусетс штатынан сенатор Эд Маркидің ұйымдастыруымен қабылдау болып өтті. Конгресс мүшелері, ғы лыми-сараптамалық топтар, БАҚ жəне дипломатиялық корпус өкілдері алдында сөйлеген сөзінде Пар ламентарийлер одағының тең президенті болып табылатын америкалық сенатор Қазақстан тарапына халықаралық ұйымды берік қолдағаны жəне АҚШ-пен ядролық қарусыздану саласындағы тығыз ынтымақтастығы үшін алғысын білдіріп, Отанымыздың ядролық таратпау жəне қарусыздану ісіндегі көшбасшылығын ерекше атап өтті. Э.Марки, сонымен қатар, АҚШ Əкімшілігін елдегі ядролық арсенал өндірісі мен санын қысқартуға шақырып, үнемделген 100 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі қаражатты Америка халқының əлеуметтік қажеттілігіне жұмсауды ұсынды. Қазақстанның АҚШ-тағы елшісі Қайрат Омаров өз сөзінде Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Семей сынақ полигонын жабу туралы жəне ядролық қарудан бас тарту туралы тарихи шешімінің саяси салмағы ешқашан жеңілдемейтінін əрі маңызы жойылмайтынын атап өтті. Аудитория алдында сөз сөйлеген АТОМ жобасының құрметті елшісі Кəріпбек Күйіков еліміздің ядролық қарусыздану ісіне қосқан үлесі жайлы жəне өз өмірінің тарихы мен ядролық қарусыз əлем үшін күрес жайлы айта келіп, бұл мəселе ешқашан бəсеңдемеуі

тиіс екенін атап көрсетті. Оның сөзі ұзақ əрі шынайы қол шапалақтауға ұласты. «Мен өз өмірімді ядролық сынақтармен күресуге арнауға шешім қабылдадым жəне ядролық қару сынақтарынан зардап шеккен соңғы немесе соңғылардың бірі болып қалу үшін барлық күш-жігерімді саламын», деді суретші. Оның антиядролық тақырыптағы суреттері қабылдау залына қойылған болатын. Р.Василенко мен К.Күйіков Джордж Вашингтон университетінде студенттер, оқытушылар, сонымен қоса, ғылыми-зерттеу тобы мүшелерінен құралған қонақтар үшін Қазақстан Республикасының антиядролық бастамалары, соның ішінде АТОМ жобасы туралы лекция оқыды. Ал АТОМ жобасы жаһандық ядролық қарусыздану үдерісіне қосымша серпін беру үшін, атап айтқанда, Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шарттың күшіне енуін қамтамасыз ету мақсатында Елбасының бастамасымен 2012 жылы іске қосылғаны белгілі. Қазіргі уақытта Шартқа 183 мемлекет қол қойса, 161-і ратификацияланған. Алайда, оның күшіне енуі үшін Үндістан, Пəкістан жəне Корея ХалықтықДемократиялық Республикасы тарапынан қол қойылуы жəне ратификациялануы керек, ал Мысыр, Израиль, Иран, ҚХР жəне АҚШ мемлекеттері ратификациядан өткізулері қажет. Қазақстандық делегацияның сапары америкалық жəне халықаралық БАҚ-тар тарапынан қызығушылық туғызса, «Roll Call», «Америка дауысы», «Ариана» (Ауғанстан) жəне Kazakh World секілді бұқаралық ақпарат құралдарында жан-жақты көрініс тапты. Вашингтондағы ісшара Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың ядролық қарусыз əлем құру, жаһандық ядролық қауіпті қысқарту саласындағы бастамаларының өзектілігін тағы да растап берді.

Темір жону

Майра Аманованыѕ сїйікті кəсібіне айналды ройын асқақтату ойымда тұрады. Өз ісін үнемі жауапкершілікпен атқаратын Майра Аманова ұжымдағы ең абыройлы темір жонушының бірі. Станок жанында тапжылмай тұрып, күніне бірнеше бұрандалар мен біліктерді жону секілді тапсырыстарды сапалы орындауға дағдыланған. Оның нəзік болса да алтынға бергісіз саусақтарымен жасалған тапсырыстар сапасына еш сын айтылған емес. Сын айтылмақ түгілі күмəн да келтірілмейді. Өйткені, Майра Аманова өз ісінің шебері атанды. – Бастапқыда менің бұл темір жонушы болғаныма таңғала қарағандар көп еді. Тіпті, бұл сенің кəсібің емес, сен нəзік жандысың ғой. Мұндай

жұмысты ер-азаматтар атқаруы керек, деп мені райымнан қайтарғысы келетіндер табылды, – дейді ол тершіген маңдайын сұқ саусағының сыртымен сүртіп жіберіп. – Бірақ, əркім өзінің жүрегі қалаған ісімен айналысуы қажеттігін ұғындым. Көңілім осы кəсіпке бұрылды да тұрды. Станоктың дыбысынан маған қанат біткендей болады. Шүкір, өзім қалаған кəсіптен үлкен абыройға бөленіп жүрмін. Еңбегімнің жемісін де көріп келемін. Майраның станокта темір жонып тұрған сəтіне куə болғанымыз бар. Бір кездері өзінің бала көңілінде жатталып қалғандай, зырылдаған станок та темір біліктерді жонып тұрған оның жанындағы жəшікте

шиыршықталған темір жаңқалары түйдектеліп жатыр. Көздің жауын алардай əдемі дүниелерді əлсін-əлсін өлшейді. Əп-сəтте бір-бірінен аумай қалған темір біліктерді Майраның нəзік саусақтарымен жасалды дегенге сенгің келмейді. Өзіміз куə болған соң, темір жонушы Майра Аманованың да өз ісінің хас шебері атана бастағанына еріксіз иландық. Ол – тек шебер темір жонушы ғана емес, өзі еңбек ететін ұжымның намысын спорттық сайыстарда абыройлы қорғап жүрген шебер волейболшы. «Бесінші сыныптан бері спорттың осы түріне қызықтым. Волейболды əлі ойнап келемін» дейді спортты жанына серік еткен замандасымыз. Жеке дауыста əнді

Сəулебек БІРЖАН.

керемет шырқайды. Майра жеке дауыста əн шырқағанда, оны өзімен жұмыстас Айгүл мен өзге цехтағы қос құрбысы гитарамен қостап тұрады. Сонымен бірге, өмірлік серігі Сиражан Мұхамбединов екеуі төрт бала тəрбиелеп отырған үлгілі отбасының иелері. Балаларының үлкені – Жалғас Атыраудағы Мұнай жəне газ институтын бітірген жоғары білімді маман екен. Алайда, ұлының жеке компанияда атқарған жұмысынан қысқарып қалып, жұмыссыз жүргені жанына бататынын ашып айтпаса да, аңғарылып тұрғанын жасырғымыз келмеді. Адал еңбегімен абыройға бөленіп жүрген Майра да ана ғой, ал ананың бəрі балаларының жоғары білім алғанын, жұмысқа орналасқанын қаламайды дейсіз бе?!. Атырау облысы, Жылыой ауданы.

жоғары əскери құрамды жүйелі түрде дайындайтын жүйе болған жоқ. Біз оларды үнемі шетелде оқыта алмаймыз, сол үшін оларды Қазақстанда оқытуымыз керек. Демек, əскери жоғары оқу орындарын жаңа заманға сай құрал-жабдықтармен жарақтандыру, басқа елдердің мамандарынан кем болмайтын өзіміздің ғылыми-педагогикалық кадрларды дайындау жұмыстарын жалғастыруымыз керек. Сондықтан, биылғы жылы Ұлттық қорғаныс университеті өзінің жұмысын бастайды деп ойлаймын. Оның түлектері қазақстандық армияның мақтаныштарына айналуы тиіс», деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті еліміздің жақын аймақтарында əлі де белгісіздік ахуалы сақталып тұрғанын да атап өтті. «Каспий теңізінің құқықтық мəртебесі айқындалған жоқ, жағалаудағы елдерде милитаризациялану жүріп жатыр. Сондай-ақ, Ауғанстаннан əскери коалициялардың шығарылуына байланысты тəуекелдер мен қауіп-қатерлер сақталуда. Бұл ретте, оңтүстік жəне батыс стратегиялық бағыттарындағы топтардың жұмыстарын сапалы

тұрғыда күшейтуді жалғастыруды тапсырамын», деп атап көрсетті Елбасы. Жоғарғы Бас қолбасшы, сондай-ақ, XXI ғасырдағы кəсіби қарулы күштер əскери саладағы сапалы мамандармен, еліміздің шын мəнісіндегі патриот, психологиялық тұрғыда ұстамды, адамгершілігі мол азаматтармен толығуы керектігіне де баса назар аударды. «Қарулы Күштердің негізі – офицерлер, сержанттар, яғни өзінің өмірлерін саналы түрде Отанға қызмет етуге арнаған адамдар. Біз тəрбиелік жəне патриоттық жұмыстарды жетілдіру үшін қосымша ісшаралар қабылдағанымыз жөн. Əскери салада жүрген қарапайым сарбаздардан бастап, генералға дейінгі барлық əскерилердің моральдық рухын нығайтатындай тəрбиелік жəне патриоттық жұмыстарды жетілдіру жөнінен қосымша шаралар қабылдау қажет», деді Н. Назарбаев. Сөзінің қорытындысында Нұрсұлтан Əбішұлы Қарулы Күштерді дамытуға назар аудару əр мемлекеттің борышы болып табылатынын атап өтіп, министрліктің бүкіл əскери құрамына қызметте табыстар тіледі.

● Мұратымыз – Мəңгілік Ел

Алтын кїн, кґк аспан, Бўл – біздіѕ Ќазаќстан!

Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Қостанай облысындағы жоғары жəне орта оқу орындарында өткен патриоттық акцияда студентжастар Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Мəңгілік Ел идеясын қолдайтындықтарын білдірді. Сондай акцияның бірі М.Дулатов атындағы Қостанай инженерлікэкономикалық университеті мен осы аттас колледжде өтті. Білім ордасының үлкен акт залы студенттер мен оқытушыларға лық толды. Қазақ елінің кең даласын, туған жерге деген махаббатты паш еткен патриоттық əндер жанды ерекше баурайды. Бұл акцияда əп дегеннен Мəңгілік Ел идеясы бүгіннің ғана емес, болашақтың жарқын көрінісі екені айтылды. Жер үшін өмірі аттың жалында өткен аталарымыздың тəуелсіз ел болу арманы орындалды. – Ел болу оңай емес, ал сол елді сақтап тұру одан да қиын. Міне, уақыт оның айналамыздағы зардапты мысалдарын алдымызға тосып отыр. Елді ұстап тұру үшін оның экономикасын дамытуымыз, оған үлес қосуымыз, əрқайсымыз туған жердің, елдің патриоты болуымыз қажет. Сол үшін студентжастардың міндеті сапалы білім алу, оқу, ертеңгі білікті маман болып шығу, – деді университет ректоры, экономика ғылымдарының докторы Сəбит Есмұратов. Мұнан кейін білім ордасының басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың кемеңгер саясатының дұрыстығына тоқталды. – 1997 жылы мен Нұрсұлтан Назарбаевтың алғашқы Жолдауын тыңдауға қатысқан едім. Сонда Елбасы айтқан мəселелер мүмкін еместей, таңғалып қайтқан болатынмын. Міне, қазір соның барлығы да жүзеге асты. Қазақтың даласында елордамыз тоты құстай таранып өсті. Нұрсұлтан Əбішұлы елдің болашағы тек қана халықтың, қазақстандықтардың бірлігінде екенін əр кездесуінде айтып отырады. Мұны да өмір растап отыр, – деді Сəбит Борисұлы. Ауғанстан жеріндегі соғыстың

ардагері, запастағы подполковник Анатолий Харченко жастардың патриоттық акциясының қонағы болды. – Қазақстан тəуелсіздігін алған жылдарғы қиындықтарды бүгінгі жастар үлкендердің айтуынан ғана біледі. Ал біздер оны өз басымыздан өткіздік. Астана қаласы салынады дегенде көпшілік адамдардың оған күмəні болғаны рас. Мен де «Зейнетақы төленбей жатқанда тұтас қала қалай бой көтермек?» деп ойлағанмын. Көп уақыт өтпей-ақ мен біздің Қазақстанның қуатты ел екеніне көзім жетті. Алысты болжайтын саясаткер Нұрсұлтан Назарбаевтың əр бастамасын жан-тəніммен қолдап отырамын. Елдің болашағы, оны қорғау, тəуелсіздіктің іргесін бекіте түсу – біздің өз қолымызда. Нұрсұлтан Назарбаев ұлттар мен ұлыстар арасындағы достықты, ынтымақтың болуын айтумен келеді. Мен Қазақстанда тудым. Əскерден кейін қайда кетсем де еркім еді. Бірақ мен туған жеріме қайтып оралдым. Бұл жерде менің атамның, əжемнің кіндік қаны тамған. Бұл – менің Отаным. Мен дұрыс таңдау жасағанмын. Қазақстан үшін барымды беремін. Өйткені, мұнда менің балаларым өсіп келеді, Қазақстан – солардың, мына сіздердің болашағыңыз! «Қазақстан-2050» Стратегиясын мына сіздер жүзеге асырасыздар, игілігін де сіздер көресіздер!– деп Анатолий Харченко тебірене сөйледі. Патриоттық шара студенттер шырқаған əнмен, бимен өрнектеліп отырды. Мұнан кейін сөз алған оқытушылар, кəсіпкерлер, студенттер Елбасының Қазақстан халқына биыл жолдаған «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауындағы «Мəңгілік Ел» идеясын қолдайтындықтарын айтты. Олар бұл əр студент еліміздің патриоты болғанда ғана мүмкін деді. Акция соңында оған қатысушылардың барлығы қосылып Қазақстанның Əнұранын шырқады. ҚОСТАНАЙ.


3

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

КƏСІПКЕРЛІК КЕМЕЛДЕНЕР КЕЗ Мораторийге бизнесмендер кґзќарасы осындай

Елбасының кəсіпкерлерді қолдау туралы Жарлығы бірінші кезекте автомобиль кластерін дамытып жатқан біздер үшін маңызды бастама болды. Өскемен қаласындағы автомобиль кластері бойынша автокөліктің барлық тетіктерін, қосалқы бөлшектерін шығаратын технопарк ұйымдастырылуда. Міне, нақ осы технопаркте біз еліміздегі ең ірі машина жасау орталығына қызмет көрсететін шағын жəне орта кəсіпкерлік өндірісін дамытпақпыз.

Машина жасаудыѕ ґрісін кеѕейтеді Шағын жəне орта бизнес субъектілеріне мемлекеттік қолдау көрсету мақсатындағы Мемлекет басшысының Жарлығы ел экономикасының жаңа бір қырының қарқынды дамуына жағдай жасайды. Елбасының тұрақты қамқорлығының нəтижесінде Қазақстанда бизнес жүргізу мəселесі жылдан-жылға жеңілдеп келеді. Бүкілəлемдік банктің Doing Business рейтингі бойынша, Қазақстан ТМД елдерінің ішінде үшінші орынға шықты. Оның ішінде бизнес жүргізудің жеңілдігі бойынша біздің еліміз Испания, Италия сияқты еуропалық дамыған елдердің өзін басып озды. Мемлекет басшысы өзінің мəлімдемесінде «Мен Үкіметке жер телімдерін беру жəне оларды пайдалану мақсатын өзгерту ресімдерін, сонымен қатар, құрылысқа рұқсат беру жəне инженерлік жүйелерге қосу ресім де рін 50 пайызға азайту туралы тапсырма бердім», деп атап көр сеткен. Бұл біз үшін өте маңызды мəселе. Біздің автомобиль жасау өндірісінің негізгі кешені 523 гектар ашық алаңда бой көтеретін болады. Міне, осы жер телімін ресімдеу үшін біз бірнеше жыл уақыт шығындадық. Жер телімін ресімдеу мəселесі əлі күнге толық аяқталған жоқ. Оны мен қоса, болашақ автомобиль кластері кешенінің құрылысы салынатын аймаққа инженерлік инфрақұрылым тарту жəне оны қаланың инженерлік желілеріне қосу міндеті тұр. Сондықтан Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың кəсіпкерлікті қолдау туралы мəлімдемесі біздің жұмысымызды ба рынша жеңілдететін нақты мемлекеттік қамқорлық болып табылады.

2012 жылғы 9 қыркүйекте қазақстандық «Азия Авто» жəне ресейлік «АвтоВАЗ» компаниялары арасында стратегиялық əріптестік жөніндегі меморандумға қол қойылды. Бұл меморандум екі ел президенттерінің тікелей қолдауымен жүзеге асырылмақ. Толық циклді автомобиль өндірісін құру жөніндегі ҚазақстанРесей жобасы еліміздің ҮИИД мемлекеттік бағдарламасына енгізілген. Осы бағдарламаға сəйкес жылына 60 мың дана автокөлік шығару міндеті 2015 жылы іс жүзіне асырылмақ. Автомобиль кластерінің кешені толық іске қосылған кезде біз жылына 120 мың автокөліктерді құрастыратын барлық бөлшектерді өзімізде шығаратын боламыз. Жаңа өндіріс кешенінің өндірістік желілерінен шығарылатын алғашқы модельдер француз – жапон – ресейлік альянстың жаңа өнімдері – Lada Granta жəне Lada Kalina автомобильдерінің жаңа түрлері болады. 2020 жылға дейін Nissan, Renault, Datsun жəне Lada бренділерінің 30 моделін шығару жоспарлануда. Өскемендегі автомобиль кластері толық қуатында жұмыс істей бастағанда, сыртқы рынокқа 80 миллиард теңгенің өнімдері шығарылатын болады. Өткен жылы «Азия Авто» қазақстандық машина жасау өндірісі өнімінің 12 пайызын қамтамасыз етті. Өндіріс өнімі нің көлемі бойын ша зауыт Қазақ станның маши на жасау саласындағы ең ірі ком пания лары үштігінің құрамына кірді. Ержан МАНДИЕВ, «Азия Авто Қазақстан» АҚ бас директоры.

Басты ќазынам – ќанаєат Қазір «жұмыс жоқ» деп қол айқастырып, бос отырған жастарды түсінбеймін. Өз басым, жасым 80-ге таяса да еңбекпен тапқан асты ғана орынды деп білемін. Кезінде ауыл шаруашылығында еңбек еттік. Табысымыз мол болмаса да, тапқанымызды қанағат етіп ғұмыр кештік. Кеңестік жүйе қанша еңбекқор болғаныңмен жұрттан айрықша ерекшеленіп кетуге жол бермейтін. Ал, қазір жақсы емес пе? Қанша еңбек етсең табысың сонша өседі. Ауқатты тұрғаныңа мемлекет қуанбаса, қысым жасамайды. Тапқан табысыңды қалай жұмсаймын десең, ерік тағы өзіңде. Тіпті, шағын шаруаның өрісі кеңісін деген Елбасы, бей-берекет тексеру қызметтеріне жыл бойына тыйым салды. Оны естіп, көріп отырмыз. Осы сəттілікті тиімді пайдаланып, игілігін көруге тиіспіз.

Ісіміз ілгері жылжитын болды Қандай да бір кəсіпті бастағанда оған қолдау қажет екені айтпаса да түсінікті. Бұл тұрғыда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы жылдың 2 сəуірінен 2015 жылдың 1 қаңтарына дейін шағын жəне орта бизнес субъектілеріне тексеріс жүргізуге мораторий жариялауы оларды қолдаудың ең үлкені деп білемін. Жалпы, шағын жəне орта кəсіпкерліктің елімізде сан түрі болса, менің де жасап жатқан жұмыстарым соның бірі болып табылады. Мамандығым тіс дəрігері болғандықтан, кəсібімді осы салада таңдап, бүгінде елордада «АдиСтом»

Мəселен, мен тəуелсіздіктің арқа сында, жүйелі саясаттың жемісін көріп отырған ақсақалмын. Жеке кəсібімнің өрге басқанының нəти жесінде, мұсылмандықтың басты парызы қажылыққа барып, қасиетті Мединада – 8, Меккеде 19 күн болып, Аллаға құлшылығымды жасап келдім. Кеңес дəуірінде өмір сүрдік дегенмен, қажының немересі болғандықтан бұл қасиетті борыш та көңілдің төрінде жүрген ой еді. Сондағы əлі күнге істеп келе жатқан кəсібім не дейсіз ғой? Ол кəдімгі бабалардың бəсірелі қымыз өндірісі. Мама биені мен бағамын, кенже келінім сауады, екеуміз баптаймыз да саудаға шығарамыз. Ілгері үйірлеп бие сауғанмен, қазір азайтқанбыз. Барға қанағат дегенмен, жемшөптің бағасы жыл санап өсіп келеді. Соның салдарынан жастар мал

стоматологиясын ашып, жемісті еңбек етіп келемін. Қазіргі таңда елімізде кəсіпкерлікті қолдау мақсатында несиелер беріліп, көптеген жағдайлар жасалуда. Бұрындары өзім жеке стоматология ашпай тұрғанда, өзге тіс емханаларында жалданып жұмыс жасадым. Рас, онда көп нəрсеге бас ауыртпайтынмын. Тек пациенттерімнің алғысын алсам, сол маған жетіп-артылатын. Жалақым да тұрақты түрде қолыма тиетін. Сөйтсем, мұның барлығы да сол іскер кəсіпкерлердің арқасында екен ғой. Олардың күн демей, түн демей, жұмысымен қатар қағазбасты болып

шаруашылығынан қол үзіп, қалаға жөңкіліп жатыр. Бірақ қалада да жақсы кəсіп тауып, мол табысқа кенеліп жатқандары тым сирек. Сондықтан, ата кəсіптен келер нəсіпке қанағат қылып, нəпақаны мал шаруашылығынан айырып, туған ауылдың көркеюіне қолғабыс жасаған жөн деп білемін. Өйткені, атамыздың атасы да осы кəсіптің арқасында ел ықыласына бөленіп, жұртына жөн сілтеп, өнеге көрсеткен. Атамыз Бозғыл қажы жанға дəру, тəнге шипа қымызға қазы туратып пістіреді екен. Сондай-ақ, жаңа шыққан қара мал қаймағын да қымызға қосып, дəрілік сусын жасайтын көрінеді. Бозғыл қажы осындай дəрілік қымыздармен талай аурудың бетін қайырған деп еске алатын көненің көздері. Сол кезде қалыптасқан үрдіс бойынша, былайғы қымызқұмарлармен қатар, қасиетті сусыннан ем іздегендер де біз дің шаңыраққа келіп тұрады. Шүкір етерлігі, қымызымыздың дəмін татып, мейірін қандырған жан қайта айналып соғады. Бұрынырақта, ауыл кішкене кезінде келінім сұраныс салатын қала меке мелеріне алып барып жүретін. Астананың іргесі болғандықтан ба, ауылымыз жылдан-жылға өсіп, үлкейіп келе жатыр. Қазір өндірген қымызымыз, ауыл азаматтарынан-ақ артылмай қалып жатады. Бағасын қымбаттау өткізгісі келген келінім қала жаққа барғысы келеді. Қой деймін, барға қанағат етелік, қанағат – басты қазынамыз болсын деймін. Алланың берген 7 перзентін тəрбиелеп, өсіріп-өндірдік. Бəрі де атакəсіп – мал шаруашылығына қырым ның болғанынан деп білемін. Қазір тыныш жатпай кəсіп қылған адамға барлық жағдай жасалып, тіпті, Үкімет тарапынан көмек те болып тұр емес пе? Біздің осы жеке кəсібімізден түскен нəпақадан қалада жүрген немерелеріме де үлес жетіп жатады. Сондықтан, «еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей», дегенді еске салып, жастарға бар кəсіпті игеріп, адал еңбек қылсаң асың сіңімді, ұйқың тыныш болады дегім келеді. Серікбай ҚҰДАЙБЕРГЕНҰЛЫ.

Ақмола облысы, Целиноград ауданы.

жүретініне жəне келген түрлі тексерулермен əуре болатынына қатты назар аудара қоймаппын. Енді міне, өзім де сол азаматтардай кəсібімді ашқаннан кейін олардың басындағы жайларды біле бастағандаймын. Елбасының шағын жəне орта кəсіпкерлікті қолдау үшін жариялаған мораторийі кəсіпкерлерге жұмысының ілгері жылжуына үлкен əсер етеді деп ойлаймын. Елімізде кəсіпкерлік дамыса, ел экономикасының да қоры молая түспек. Өйткені, жұмысы жанданған кəсіпкер ел қоржынына салықты да молырақ төлейді емес пе? Оған қоса, қаншама адам жұмыспен қамтылып,

қаншама отбасының материалдық жағдайы жақсармақ. Бұл тұрғыда бала туу көрсеткіші де молая түсетініне сенімім кəміл. Яғни Мемлекет басшысының біздерге жасаған бұл қамқорлығы келешек ұрпақтың да игілігі үшін жасалған шара екенінде дау жоқ. Шағын жəне орта кəсіпкерлікті қолдау үшін жасаған Елбасы мораторийі арқасында жұмысымызды жандандыруға молырақ мүмкіндік алып отырмын. Ендігі таңда осы қамқорлықты сезіне отырып, сергек серпінмен жұмыс жасай бермекпін.

АСТАНА.

Тексерулер шынымен де шаршатады Біздің компанияның рынокта пайда болып, қызмет көрсетіп келе жатқанына 10 жылға таяды. Осы уақыт аралығында біз өз орнымызды тауып, клиенттер қолдауына ие болдық. Мен осы ретте Мемлекет басшысының кəсіпкерлік қызметті дамыту үшін жағдайды жақсартудың түбегейлі шаралары туралы Жарлығының дер сəтінде қабылданып отырғандығын айтпақпын. Бұл құжаттағы көрсетілген шаралар өз тиімділіктерін міндетті түрде беретіндігі айқын. Біз тамақ өндірісіне қатысы бар кондитерлік өнімдер шығару саласында жұмыс істеп келе жатырмыз. Осы сала бойынша едəуір тəжірибе жинақтадық. Сондықтан Елбасы Жарлығының біздің қызметімізге тигізер пайдасын осы тəжірибе тұрғысынан сараламақпын. Ал, бұл мəселенің өзіндік ерекшеліктері де бар. Атап айтар болсам, біз қызмет ететін рынокта жаңа компаниялардың пайда бола кетуі оншама қиын дүние емес. Бірақ, өкінішке орай, олардың кондитер бұйымдарын шығару жөнінде тиісті сертификаты, демек осыған сəйкес дұрыс жағдайлары да болмауы мүмкін. Сондықтан бұл салада рынокты сапасыз өнімдер жаулап алмас үшін санэпидемстанса органдары жоқ дегенде айына бір рет өнімдер мен оларды жасауға пайдаланылатын шикізаттың сапасын, олардың сақталу жағдайын тексеріп отырғандығы орынды деп есептеймін. Бірақ та, өкінішке орай, осындай жағдайларға байланысты бізде жүргізілетін төтенше жағдайлар департаменті тексерулерінің қайталаушылық сипаты бар. Мəселен, санэпидемстанса қызметкерлері тексерген кезде олар барлығын қадағалайды десем артық айтқандық емес. Атап айтқанда, еңбек орнындағы ауаны, еңбекті қорғау жағдайларын, құралжабдықтардың қаншалықты дұрыс орналасқандықтарын, тіпті, электр аспаптарына дейін тексерістен өткізеді.

Ал төтенше жағдайлар департаменті қызметкерлері тексеруге келген кезде олар да дəл осыны қайталайды. Демек, біздің салада тексерулерді бірбірінен айнымай ұқсап жатқандығы жəне бірін-бірі қайталай беретіндігі – жұмысымызға кедергі келтіретін ең өзекті мəселелердің бірі. Тексерулерге балама ретінде алынған үшінші тұлға алдындағы ерікті сақтандыруды заң тұрғысынан бекіту туралы шара – дұрыс қадам. Өйткені, кəсіпорында бір жағдайлар болып қалса, біз осы бизнестің иегері əрі жұмыс беруші ретінде толық жауапкершілік арқалаймыз. Бұл жерде табан астындағы кілемшенің жоқтығынан сіздің қызметкеріңізді бір кездері ток соғуы мүмкін деген уəж оншама дұрыс емес. Өйткені, қауіпсіздік техникасы мəселесін біз тиянақты түрде зерттеп, барынша сақтауға тырысамыз.

Əбдіуахид ҚОСПАНОВ, «АдиСтом» стоматологиясының меңгерушісі.

Себебі, бүкіл өндірістік үдерістің өзі осы мəселеге байланысты болып келеді. Бизнесті дамытуды едəуір жеңілдететін тағы бір шара – бұл құрылыс үшін рұқсат алу үдерістерін шектеу. Бұл мəселедегі шырғалаң – барлық бизнесмендер үшін нағыз бас ауруына айналып кеткен. Оларды шектемесе болмайды. Бизнесті ұйымдастыру бағытында біздің алдымызда үлкен жұмыстар күтіп тұр. Мəселен, жарамдылық мерзімі шектеулі болып табылатын өнімдерді шығаратын біздің компания үшін оларды өткізу мен сақтау жағдайы өте маңызды болып келеді. Демек, бұл сəттердің бəрін біздің ассоциациямыздың ішінде сауда əріптестерімізбен бірлесе отырып, ретке келтіруіміз қажет. Осындай проблемаларға қарамастан, біздің еліміздегі бизнес ахуалы жылдан-жылға жақсара түсуде. Ал кəсіпкерлікке қамқорлық көрсету бағытындағы Елбасының жоғарыдағы аталған Жарлығы біздің алдымыздағы кедергілерді азайтып, дамуымызға екпін беретіндігі анық. Василий КРЯКОВ, «Артус» ЖШС директоры.


4

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

 Талбесік

 Жазылған жайдың жалғасы

Ақтөбе облысы – пайдалы қазбаларға бай өңір. Əрине, жерасты қазба байлықтарын игілікке жаратуда көптеген жұмыстар жүргізілуде. Өндіріс болған соң, оның қоршаған ортаға қолайсыз əсер ететін қалдықтарсыз болмайтыны да белгілі. Дегенмен, ғылым мен техниканың дамыған заманында оны мейлінше залалсыз кəдеге жаратудың мүмкіндігі де мол. Бұл мəселелер өңірде қалай шешілуде? Ол туралы экология департаментінің басшысы Жақсығали ИМАНҚҰЛОВПЕН кездесіп, осы жəне басқа мəселелер төңірегінде əңгімелесудің сəті түсіп еді. – Жақсығали Исламұлы, департамент қызметіндегі басты бағыттардың бірі – ол табиғи ортаның ластануын төмендету мен табиғи ресурстарды мүмкіндігінше тиімді пайдалануға мемлекеттік экологиялық бақылауды жүзеге асыру екені белгілі. Осы мақсат қаншалықты жүзеге асырылып келеді? – Біздің департаменттің мұнай компанияларының арасында жүргізген жүйелі жұмыстарының нəтижесінде мұнайға ілеспе газды алауға жағу көлемі 2006 жылғы 1,6 млрд. текше метрден 2013 жылы 472,4 млн. текше метрге дейін қысқарды. Бұл жетістікке басы артық газды тұрмыстық мақсаттар үшін қайтадан жерастына айдау, сонымен қатар, электрэнергиясы үшін газды пайдалануға жаңа технологиялар жүйесін енгізу есебінен қол жеткізілді. Жаңажол кен орнының мұнайға ілеспе газын пайдалану үшін 1998 жылы алғаш рет бірінші жəне 2010 жылы екінші кезектердегі қуаттылығы 104 МВт Жаңажол газ-турбиналы электр стансасы іске қосылды. Стансада газ өңдеу көлемі 2012 жылы 2007 жылға қарағанда 3,6 есе өсті, яғни 234,9 млн. текше метрді құрады. Сонымен бірге, облыс аумағында ірі елді мекендерді көгілдір отынмен қамтамасыз ету мақсатында газ жеткізу құбырлары құрылысы бағдарламасы қабылданып, ойдағыдай жүзеге асырылуда. Облыстық статистика басқармасының мəліметтері бойынша, облыста газ құбырларының жалпы ұзындығы 937,6 шақырымды құрайды. Облыстың үш газ таратушы кəсіпорындарымен 2012 жылы осы жүйелерге 1,22 млрд. текше метр табиғи газ берілді. Газ жүйесіне көшу мəселесі елді мекендерді көмір мен қарамай сияқты дəстүрлі отындардан бас тартуға алғышарт жасады. Аталған отын түрлері экологиялық тұрғыдан қарағанда зиянды, атмосфералық ауаны анағұрлым көп ластайды. Облыста жүргізіліп жатқан елді мекендерді газдандыру саясаты өткен жылы да жалғасын тапты, ол облыс бойынша алауға жағылатын ілеспе газдың көлемін анағұрлым қысқартуға мүмкіндік берді. Бұл жолда біздің алған бағытымыз өзгермейді, облысымызда көмірсутегі шикізатын өндіру қарқынды жүргізілуіне қарамастан, тек 2013 жылы алауға жағылған газ көлемі 127,6 млн. текше метрге дейін төмендеді. Соңғы үш жылда ғана облыстың табиғат пайдаланушыларының өз қаражаттары есебінен 65,3 млрд. теңгеге 923 табиғат қорғау шаралары орындалды. Олардың ішінде «ҚазақойлАқтөбе» ЖШС 25,3 млрд. теңге, «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ 18,8 млрд. теңге қаржы игерді. Атмосфералық ауаны қорғау іс-шараларының нəтижесінде ауаға шығарылатын зиянды заттар көлемі біршама азайды. 2009 жылы облыс бойынша тұрақты көздерден ластаушы заттардың шығарындылар көлемі 218,5 мың тонна болса, өткен жылы аталған көрсеткіш 178,3 мың тоннаны құрады. «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ шығарындыларын 142,2 мың тоннадан 40,06 мың тоннаға, «ҚазақойлАқтөбе» ЖШС 30,3 мың тоннадан 20,2 мың тоннаға дейін азайтты. Бұл көрсеткішке негізінен шығарындылар көздерін газ-шаң ұстайтын соңғы жетілдірілген қондырғылармен жабдықтау есебінен жəне 16 жаңа өнеркəсіп нысандарының енгізілуінің арқасында қол жетіп отыр. Дегенмен, əлі күнге «СНПС-Ақтөбемұнай газ», «Интергаз Орталық Азия», «Қазхром ТҰҚ» акционерлік қоғамдары мен «ҚазақОйлАқтөбе», «Аман мұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері өңірдің қоршаған ортасын ең басты ластаушылар болып отырғаны да рас. Атмосфералық ауаның ластануына 173,4 мыңнан асатын автокөліктер алғышарт жасап келеді. 2013 жылы автокөлік газдары ауаға шығарылатын зиянды заттардың жалпы көлемнің 91,0 мың тоннасын немесе 41,4 пайызын құрады. – Облыста қоршаған ортаны қорғауды жақсарту мақсатында қандай шаралар алынуда? – Бұл бағытта да ізденістер бар. Алдымен, бірінші санаттағы 10 кəсіпорында «Қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесі» ИСО 14000 халықаралық стандарттары енгізілді. Дөң кен байыту комбинатында қолданыстан шыққан карьерлердің ашық алаңдарына үйінділерді 92 пайызға дейін толтыруға мүмкіндік беретін жаңа технология енгізілді. Тек өткен жылы осындай алаңдар 12,5 млн. тонна үйінділермен толтырылды. «Ақтөбе ферроқорытпа зауыты» АҚ-та 2007 жылдан бері шақпақ темір қорытпасын балқыту арқылы тұрақты қиыршық тас алу технологиясы жұмыс жасап тұр. Соңғы үш жылда осы зауыттағы 1946 жылдан бері жиналып қалған жоғары көміртекті шлак үйінділері қайта өңделуде. Акционерлік қоғамда салынып жатқан Қазақстанның индустрияландыру картасына енгізілген жоғары сапалы көміртекті ферроқорытпа өндіруді арттыратын инновациялық технологиялар қолданылатын, қуаттылығы жылына 440 мың тонна осындай сапалы өнім өндіруге мүмкіндік беретін №4 цехты бірегей зауыт десе де болғандай. Мұндай кəсіпорынның пайдалануға берілуі зауыттың қоршаған ортаға тигізетін зиянды əсерін анағұрлым

азайтады деп күтілуде. Ластаушы заттардың нормативті шығарындылары да, сондай-ақ, өндірістік қалдықтар көлемі де кемитін болады. Мұнда қалдықтар құрылыс материалдары ретінде 95,8 пайызға дейін қайта өңделеді. Ақтөбе хром қосындылары зауыты» АҚ-қа келетін болсақ, мұнда 2001 жылы монохроматты натрий өндіретін қалдықсыз технология енгізілген болатын. Аталған технология тоғандарындағы монохром-

болатын. Бұл қондырғы Ақтөбе қаласының атмосфералық ауадағы күкіртті сутегін анықтауға мүмкіндік береді. Біздің облыс бойынша атмосфералық ауаның жағдайына бақылау жүргізетін 5 гидрометеорологиялық бекет бар жəне олардың барлығы Ақтөбе қаласында орналасқан. Зерттеу талдамалары күкіртті сутегінің басты көзі Ақтөбе қаласының кəріз құбырлары екендігін анықтап отыр. Департамент тарапынан бұл дерек бойынша Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі мен жергілікті атқарушы органдарға мəлімет берілді. Нəтижесінде облыс əкімі шаһардың кəріздіктазарту ғимараттарын қайта өңдеу жəне дамыту бойынша іс-шаралар жоспарын жасауға тапсырма берді. Ең алдымен, əр кəсіпорын өзінің экологиялық өлшемдерін қадағалауы қажет. Екіншіден, ешқандай мемлекеттік бақылау шығарындылардың əрбір көздерін толық қамти алмайды, бұл жұмысты өндірістік

Жўтќан ауаѕ, ішкен суыѕ таза ма?

атты шламдардың көлемін төрт есе кемітуге алғышарт жасады. 2013 жылы кəсіпорыннан 330,8 мың тонна монохроматты шлам шығарылып, оның 251,4 мың тоннасы өндіріске қайтарылды. Осындай жүйелі жұмыстар нəтижесінде өткен жылы облыс бойынша шығарылатын өнеркəсіп қалдықтары 13 млн. тоннаға кеміді. Облыста автокөліктерді газ отынына көшіру жүйелі жүргізілуде. Өткен жылы облыс бойынша 173,4 мың автокөлік газды пайдаланды. Ақтөбе қаласының автобус паркі толықтай газ отынына көшірілген. Облыс бойынша 19 газ толтыру стансалары жұмыс жасайды. Олардың 9-ы аудан орталықтарында орналасқан. Газ толығымен жанған кезде оның құрамында бензапирен, күкірттің қос тотығы, формальдегид, күкіртті сутегі, мырыш жəне мыс сияқты улағыш заттар болмайды. Сонымен қатар, Ақтөбе қаласының атмосфералық ауасын жақсартуға «Солтүстік» айналма автожолын іске қосу айтарлықтай үлес қосты. Соның өзінде облыс орталығының ауа бассейнінің ахуалы өнеркəсіп кəсіпорындарының көптеп орналастырылуы салдарынан əлі де күрделі болып отырғаны жасырын емес. – Ауаның ластануын бақылау қай деңгейде? – Экология департаментінің жүйелі жұмысының нəтижесінде Ақтөбе қаласының атмосфералық ауасын ластаушы заттардың шығарындылар көлемін 1990 жылғы 45 мың тоннадан 2013 жылы 15 мың тоннаға дейін төмендетуге қол жеткізілді. Департаменттің зертханалық-талдауды бақылау бөлімі 2011 жылдан бастап қаланың солтүстік-батыс бөліміндегі санитарлық-қорғау аймағы шегінде атмосфералық ауаны жоспарлы өлшеулер тұрақты жүргізіп тұрады. Өлшеулер нəтижесінде атмосфералық ауада күкіртті сутегінің шектеулі рұқсат етілген шығарындылары құрамының айтарлықтай жоғары екендігі анықталып отыр. 2012 жылы «Қазгидромет» РМК атмосфералық ауаның жағдайын бақылау үшін қосымша автоматты станса орнатқан

процесті жүзеге асырып отырған заңды тұлға ғана орындай алады. Облыс бойынша шығарындылары 12,6 мың тонна болатын «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ-та 1,5 мыңнан астам тұрақты шығарындылар көздері орналасқан. Үшіншіден, жеке эмиссияларын бақылау, ол тек «Ластаушы төлейді» қағидасы емес, сонымен қатар, табиғатты қорғауды ерікті басқаруда жаңа бағыттарды ашатын кəсіпорынның кілті деуге де болады. Жоғарыда айтылғандай, «Ластаушы төлейді» экономикалық механизмі облысымыздың табиғат пайдаланушыларына төлем арқылы əсер ету мақсатында ойдағыдай жүзеге асуда. Соңғы бес жылда облыс қоршаған ортаны ластағаны үшін жиналатын төлемдер сомасы бойынша алдыңғы қатарда келеді. 2008 жылы бюджет 17,7 млрд. теңгемен толықтырылса, өткен жылы бұл көрсеткіш 11,1 млрд. теңгені құрады. Қазіргі заман талабына сай экологиялық технология – ол барынша тиімді технология. Тек өткен жылы ғана 432 жобалық құжаттар департаменттің экологиялық сараптамасынан өткізілді, олардың ішінде 151 жоба экологиялық талаптарға сай болмауына байланысты кері қайтарылды. Бізді алаңдататын мəселе қондырғыларда мұнайға ілеспе газды алауға жағу болып табылады. Соңғы төрт жылда 2,3 млрд. текше метр ілеспе газ алауға жағылды. Соның 33 пайызы «СНПСАқтөбемұнайгаз» АҚ-тың, 51,3 пайызы «ҚазақойлАқтөбе» ЖШС-нің үлесіне тиесілі. Сонымен қатар, облыс бойынша өндірілген 1 тонна мұнайдан ауаға шығатын ластаушы зиянды заттардың нақты көлемі əлі де жоғары болып отырғандығын атап өту керек. Мұнай өндіру бойынша жетекші компаниялардың бірі «ҚазақойлАқтөбе» ЖШС-інде ілеспе газды залалсыздандыру 2013 жылы 52%-ды құрады. Үстіміздегі жылы газ өңдеу кешені толық қуатында жұмыс жасап, ілеспе газды алауға жағу тоқтатылады деп күтілуде. – Облыстың проблемалық мəселелерін сөз еткенде, Көкжиде жерасты су көздеріне қатысты жағдайларды айналып өтуге болмайды. Осы ауызсудың мол

қоры бар су көзінің бүгінгі жағдайына тоқтала кетсеңіз. – Көкжиде жерасты суы Үкіметтің 2005 жылғы 30 маусымдағы №657 жəне 2010 жылғы 18 қарашадағы №1212 қаулыларына сəйкес экологиялық, ғылыми, тарихимəдени нысан болып танылды. Облыс əкімдігімен жалпы көлемі 44 мың гектар «Көкжиде-Құмжарған» жергілікті маңыздағы мемлекеттік табиғи кешені құрылды. Алайда, айналасында көмірсутегі шикізатын барлау мен өндіруді жүзеге асырып отырған 7 мұнай компаниясы Көкжиде жерасты суларын ластанудан сақтай ала ма? Біз Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігіне «Көкжиде жерасты сулары» бірегей кен орнын сақтап қалу бойынша бірқатар ұсыныстар енгіздік. Оның ішінде құзырлы органдар өкілдерін қатыстыра отырып, Көкжиде жерасты суларының сапасына бақылау жүргізетін бірлескен комиссия құру, осы құм массиві аумағында көмірсутегі шикізатын барлау мен өндіруді жүзеге асыру барысында басты талап ретінде Көкжиде жерасты суларын ластанудан сақтайтын ереже, ұсыныстар əзірлеу, осы аймақта қоршаған орта сапасына мониторинг жүргізетін автоматтандырылған стансалар жүйесін орнату бар. Көкжиде құм массиві аймағында көмірсутегі шикізатын барлау мен өндіруді жүзе ге асырушы мұнай команияларына қойылатын міндетті талап Көкжиде жерасты суларының ластануына əкеліп соқтыратын апатты жағдайлардың алдын алу арқылы экологиялық қатерді төмендетуге бағытталған бағдарламасының болуы. – Жалпы, өңірдегі судың тазалығы жайлы не айтар едіңіз? Елек өзенінің бормен, хроммен ластануына қарсы салынатын жерасты қабырғалық құрылысы сиырқұйымшақтанып кетті, қазір Електің суы тазарды ма? – Иə, бізді жəне облыс жұртшылығын Елек өзенін бор мен алты валентті хроммен ластаудың жалғасуы алаңдатады. 2013 жылы республикалық «Жасыл даму» бағдарламасына сəйкес, Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі «Геотерм» ЖШС мен №3 учаскесінде алты валентті хромнан тазарту бойынша тəжірибелік жұмыстар жүргізді. Орындалған жұмыстар бойынша есеп министрлікке ұсынылды. Біз өз тарапымыздан жұмыстардың одан əрі жалғастырылуы мен сəйкесінше қаржыландырылуына үміттенеміз. Елек өзенінің бормен ластануына келетін болсақ, 2008 жылы облыс əкімдігі жүйесінен «Елек өзенін бормен ластанудан тазарту» туралы техникалық-экономикалық негіздеме əзірленді. Аталған негіздеме бойынша жұмыстар құны 10 млрд. теңгеге жуық соманы құрап отыр. Арада 5 жылдан астам уақыт өтті, сондықтан техникалық-экономикалық негіздемеге тиісті түзетулер енгізіліп, алдағы уақытта республикалық бюджеттік комиссияның қарауына ұсынылатын болады. – Қазіргі таңда кəсіпорындар мен шаруашылық жүргізуші нысандар тарапынан табиғат қорғау заңдылықтарының сақталмауы жиі орын алады. Бұл бағыттағы тексерулер тегеурінді ме? – Экологиялық бақылауды жүзеге асыра отырып, біздің департамент өткен жылы 350 табиғат пайдаланушыны тексерді. Тексерулер нəтижесінде 668 экологиялық заңбұзушылық анықталып, аталған заң бұзушылықтарды жою жөнінде 169 нұсқама берілді. Экологиялық нормативтердің сақталмағандығы үшін 4,65 млрд. теңге əкімшілік айыппұл төлеу туралы 655 қаулы шығарылды. Қоршаған ортаға келтірілген шығынды өтеу туралы 6,71 млрд. теңге болатын 139 талап берілді. «ҚазақойлАқтөбе» ЖШС «Қожасай» кен орнында рұқсатсыз газ жаққаны үшін қоршаған ортаға аса ірі көлемде шығын келтірді. Экология департаментімен 1,316 млрд. теңге əкімшілік айыппұл салынып, қоршаған ортаға келтірілген шығынды өтеу туралы 6,5 млрд. теңгеге талап берілді. Заңсыз орнатылған алау қондырғысы алынып тасталды. Дөң кен байыту комбинатының шлам құбырында орын алған апат салдарынан жалпы алаңы 650,0 шаршы метр жер телімі ластанды. Қоршаған ортаны ластағаны үшін кəсіпорын 532,8 мың теңгеге əкімшілік жауапкершілікке тартылды. «Коппер Текнолоджи» ЖШС-іне жер бедеріне карьер суларын шығару дерегі бойынша жалпы сомасы 779,8 мың теңге төрт əкімшілік айыппұл салынды жəне қоршаған ортаға келтірілген шығынды өтеу туралы 516,9 мың. теңгеге талап берілді. «СНПСАқтөбемұнайгаз» АҚ «Кеңкияқмұнай» МГӨ басқармасының мұнай дайындау жəне айдау жерасты коллекторынан тұрмыстық қалдықтарды қабылдауға арналған сүзгі алаңдарына мұнай аралас суларды шығару дерегі бойынша қоршаған ортаға біршама шығын келтірді. «Қазақстан-2050» Стратегиясында мемлекетіміздің əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына енуі нақты мақсат етіп қойылған болатын. Елбасы Н. Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына биылғы Жолдауында бұл биік мақсаттарға жетудің жасампаздық жолы сараланды. Жолдауда жылу электр стансаларынан шығатын қалдықтарды тазарту жөніндегі ізденістер мен жаңалықтарға, өндіріс пен тұрмыста жаңа технологиялар арқылы жерде электр қуатын үнемдеуге қолдау көрсетілетіні, қоғамдық көлікті отынның экологиялық таза түрлеріне көшіруге жағдай жасау керектігі айтылды. Мұның өзі елімізде экологиялық ахауалды сауықтыруға аса маңыз беріліп отырғанын көрсетеді.

Ақтөбе облысы.

Əңгімелескен Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Таєы да «А» корпусы туралы

«Егемен Қазақстан» газетінің биылғы 18 ақпан күнгі нөмірінде журналист Темір Құсайынның «Заңды жаттап алғанымен...» атты талдау мақаласы жарияланған болатын. Мұнда автор өткен жылы «А» корпусына кадрлар резервінен тағайындалған кейбір лауазымды тұлғалардың бүгінгі іс-қимылдары мен қызмет барысы, мемлекеттік қызмет этикасымен сыйыса бермейтін қылықтары жөнінде өзінің ұққантүйген журналистік пайымдаулары мен көзқарастарын газет оқырмандарының назарына ұсынды. Еліміздің бас басылымы көтерген осы көкейкесті де өзекті мəселе Орал өңіріндегі мемлекеттік қызметшілер мен сарапшы мамандар арасында үлкен қызығушылық туғызды. Аталған сараптамалық дүниеге қатысты аймақта əртүрлі ұсыныс-пікірлер мен тілектер айтылды. Бұған байланысты кеңес қосқандар да көп болды. Осы арада Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы Əлихан Байменов газеттің шығармашылық ұжымына жəне мақала авторына жазбаша түрде ризашылық білдіргенін де айта кеткенді жөн көремін. Сондай-ақ, «Егеменде» жария ланған бүгінгі күн тақырыбына егжей-тегжейлі тоқталған сараптамаға қатысты пікірталастар əлі күнге дейін толастамай келеді. Мұның өзі «А» корпусы құрамына кіретін лауазымды қызметті атқарып жүргендерге өз істеріне сын көзбен əрі үлкен жауапкершілікпен қарауларына өз ықпалын тигізеді деп сенгіміз келеді. Аталған газет материалы біздің департамент ұжымында да жан-жақты талқыланып, əріптестеріміз бір-бірімен өзара ой бөлісті. Біздің ойымызша, алдағы кезде заңды жаттап алсаң болғаны, «А» корпусы құрамына кіретін қызмет орындарына емін-еркін жайғасып орналасуға болады екен деген теріс ұғым мен түсінік қалыптаспауы керек. Əлбетте, заңдарды жаттап алу дың ешқандай қажеті де, қисыны да жоқ. Оны жүрекпен қабылдап, ұғыну мен түсіну керек. Тек сонда ғана заңдарды күнделікті қызмет барысында дұрыс қолдануға болады. Осы көзқарастың айқындығын өмірдің өзі де дəлелдеп келеді. Талас жоқ, «А» корпусына қатысты өткізілген конкурста оған негізінен лайықтылар өткені кəміл. Өйткені, олар сыннан сүрінбеу үшін бірнеше іріктеу сатыларын артқа тастады. Соның ең бастысы Елбасы Жарлығымен құрылған Кадр саясаты жөніндегі ұлттық комиссия екені белгілі. Бұған қоса өңірлердегі кадрлық комиссиялар да өз жұмыстарына жауапкершілікпен қарай білді. Осындай əңгімелесу сатыларынан өткендерге сын тағу қиын-ақ.

Олардың арасында халықпен қоян-қолтық жұмыс істей білу дағдыларын меңгергендер де жеткілікті. Əрине, теориялық əзірліктері жеткілікті болғанымен, тəжірибесі кемшін соғып жатқан кадрлар да жоқ емес. Бұл жөнінде мақала авторы орынды мəселе қозғаған. Конкурстық іріктеудің бірінші сатысы кезінде заңдарға қоса логикалық ойлау қабілеті мен жеке басқарушылық құзыреттілік деңгейін анықтайтын сы нақтарды да қоса тапсырды. Бүгінгі таңда «А» корпусы əкімшілік лауазымдарына қойылатын арнайы біліктілік талаптары жəне оларға ротация жүргізу қағидалары республика Президенті Н.Ə.Назарбаевтың жарлықтарымен бекітіліп, соған сəйкес алдағы кезде тест бағдарламасына өзгерістер енгізу көзделіп отыр. Елбасының саяси күш-жігері арқасында өткен жылы елімізде алғашқы рет өткізілген басқарушылық деңгейдегі мемлекеттік қызметшілердің арасындағы конкурс жалпы мемлекеттік қызметтің қазақстандық жаңа моделі ТМД елдері, соның ішінде ресейлік ғалымдар арасында үлкен қызығушылығын туғызғанын да интернет көздері мен ақпарат беттері арқылы танысып жүрміз. Астанада мемле кеттік қызмет саласында Өңір лік хабтың құрылуы да сала дағы іске жаңаша серпін бермек. Өйткені, осы арқылы мемлекеттік қызметке қатысты ақпараттарды талдап таратуға болады. Мақалада көрсетілгендей, «А» корпусындағы кадрлық резерв құрамы ұдайы жаңартылып, жаңғырып отыратыны табиғи құбылыс. Осы жайтты назарға ала отырып қазіргі таңда қызмет атқарып жүрген лауазымды тұлғалар мен аудан əкімдері алда тұрған міндеттерді ойдағыдай орындау үшін зор жауапкершілікті ұдайы сезініп жүргенін қалаймыз. Əкімгерей СЕРҒАЛИН, Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департамент басшысы – Тəртіптік кеңес төрағасы.

Мазмўнды жїздесу

Алдыңғы күні «Қазақстан» орталық концерт залында Елбасы Жолдауын халыққа түсіндіру жəне насихаттау жөніндегі республикалық ақпараттықнасихаттық топ мүшелерінің қала жұртшылығымен кездесуі болып өтті.

Астана қалалық əкімдігінің ұйымдастыруымен өткен бұл бұқаралық шараға елорда тұрғындары көптеп жиналды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қа зақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауынан туындайтын міндеттер мен бағдарламалар осы кездесу барысында жан-жақты тілге тиек етілді. Жиналған жұрт алдында республикалық ақпараттық-насихаттық топ жетекшісі, Қар жы министрі Бақыт Сұлтанов, топ мүшелері, Өңірлік даму министрлігінің құрылыс жəне тұрғын-үй коммунал дық шаруашылығы істері жөніндегі комитетінің төрағасы

Владислав Галиев, Денсаулық сақтау министрлігі əкімшілік департаментінің директоры Əділ Жұмағалиев Мемлекет басшысының халыққа арнаған биылғы Жолдауы туралы кешенді əңгіме қозғап, еліміздің экономикасы мен əлеуметтік дамуының нақты мəселелеріне тоқталды. Əсерлі кездесуден кейін республикалық ақпараттық-насихаттық топ мүшелері өтініш білдірген азаматтардың жеке қабылдауын ұйымдастырып, олардың өтініштері мен сұрақтарына жауап берді. «Егемен-ақпарат».


ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Бизнестіѕ бəсекелестігін арттыруєа ыќпал Қазақстанды интеграциялық үрдістерге тарту тауарлар мен қызметтерді өткізу нарығын кеңейту жəне отандық өндірісті дамыту үшін алғышарттар жасайды, бұл алдымен отандық кəсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктерді ашады. Еркебұлан САПАРБЕКОВ, Өңірлік даму министрлігі Экономикалық интеграция жəне ынтымақтастық басқармасының басшысы.

Атап айтар болсақ, Кеден одағы қуаты шамамен 170 млн. адам болатын бірыңғай нарықты құруға мүмкіндік берді. Бұл қазақстандық кəсіпорындар үшін нарық 10 есе кеңейгенін білдіреді. Алайда, отандық кəсіпкерлерді алаңдататын жайттар да бар. Себебі, қазақстандық кəсіпорындар үшін бəсекелестік жаңа деңгейге көшеді. Қазақстанның шағын жəне орта бизнес субъектілерінің саны Ресеймен салыстырғанда 3 есе аз екенін де ескерген жөн, ал бұл ауқымы əртүрлі болғандықтан қазақстандық кəсіпкерлердің бəсекеге қабілеттілігіне жағымсыз əсерін тигізеді. Статистика деректеріне сəйкес, бүгінгі күні Қазақстанда 1,5 млн. шағын жəне орта бизнес субъектілері, Ресей Федерациясында 4,6 млн, Беларусь Республикасында 403 мың субъект тіркелген. Бұл ретте, заңнамаға сəйкес Қазақстанның жеке кəсіпкерлік

5

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

субъектілерінің градациясы Кеден одағына қатысушы елдерден айырмашылығы бар. Мысалы, Ресей мен Беларусь Республикасында шағын кəсіпкерлік субъектілері – 100-ге дейін, Қазақстанда 50 жұмысшыларға дейін еңбек етеді. Отандық кəсіпкерлерді қолдау жəне бəсекелестік деңгейін дамыту мақсатында министрлік «Бизнестің жол картасы-2020» бағдар ламасын іске асыруда. Осы бағдарламаның шеңберінде кəсіп кер лерге кредиттердің пайыздық ставкасын субсидиялау, кредиттерді кепілдендіру, өн ді рістік инфрақұрылымды құру, ісін жаңа бастап жатқан кəсіпкер лерге гранттар ұсыну жұмыстары жүріп жатыр. Сонымен қатар, Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістікке қатысушы елдер заңнамасының үйлесімі бойынша жұмыстардың шеңберінде Ресей жəне Беларусь Республикасы тарапынан жеке кəсіпкерлік субъектілері қызметінің кейбір салаларында тексеру жүргізу тəртібін біріздендіруді немесе кейбір рұқсат беретін құ жат тарды, оның ішінде лицензияларды берудің бірыңғай

тəртібіне келтіруді ұсынып отыр. Аталған жұ мыс Кеден одағы елдерінің заңнамасынан нормаларды тиісті алып тастауларды жүргізу арқылы іске асырылатын болады. Сонымен қатар, БЭК елдерінің шеңберінде өнеркəсіптің нақты салалары бойынша, тау-кен металлургиясы, жеңіл өнеркəсіп, машина жасау, химия өнеркəсібі сияқты бірқатар іс-шаралар іске асырылып жатыр. Қазақстанның аумағында қуаты жылына 120 мың бірлік толық циклды автомобиль өндірісін құру бойынша «АвтоВАЗ» ААҚ жəне «Азия Авто» АҚ альянсының бірлескен жобасы оған мысал. Бұл кəсіпорынның болашақта Қазақстан, Ресей Федерациясының Қиыр Шығыс жəне Сібір федерал дық округтері жəне Орталық Азия республикаларында үлкен өткізу нарығы бар жəне Қазақстанның ішінде салааралық кооперацияны дамыту үшін жағдай жасайды. Теміржол машинасын жасау саласы бойынша Қазақстанда шетелдік, оның ішінде ресейлік компаниялардың қатысуымен технологиялық жағынан күрделі жобалар іске асырылып жатыр. Астана қаласында «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың (Қазақстан), «Трансмашхолдинг» ЖАҚ (Ресей) жəне «Alstom Trasport» (Франция) қатысуымен жүк жəне жолаушы

Кəсібін нəсіпке айналдырєан азамат Болат 1984 жылы Қарағанды политехникалық институтын автомобиль жəне автомобиль шаруашылығы мамандығы бойынша тəмамдап, жолдамамен облыс орталығына келгеннен кейін бірден автопаркке жұмысқа қабылданды. Ол кездері бұл салаға баруға қазақ жігіттері тəуекел ете бермейтін. Содан бері арада 30 жыл зулап өте шығыпты. Осы уақыт бедерінде кешегі түбіт мұртты балаң жігіт тің буыны қатайып, тəжірибесі толысып, шынығып, шымырланып, еңбек ұжымын басқаратын дəрежеге дейін көтерілді. 1993 жылы кəсіпкерлікті қолдаушылардың алдыңғы легінде «Петропавл-Норд» мекемесін ұйымдастырып, жолаушыларға мінсіз тасымал қызметін көрсетуден жалыққан емес. – Тайынша аудандық автобус паркі таратылғанда бір ескі көлік сатып алғанымды əлі күнге ұмытпаймын. Бизнестегі алғашқы

қадамым осылай басталды. Жүруінен сынуы көп автобустың онсыз да қысқа қолды байлап, талай əлекке түсіргені есімде. Ісіміз біртебірте өрге басып, көліктерді шетелдерден əкелу мүмкіндігіне ие болдық. Бүгінде облыс орталығында – 5, аудандарға – 8, қала маңындағы елді мекендерге 5 бағытта қатынаймыз. Бұдан тысқары саяжайларға, Қарағанды, Астана, Щучье, Қостанай қалаларына жолаушылар тасымалдаймыз, – дейді кəсіпорын басшысы Б.Рақымов өткенді қимастықпен еске алып. Болмысынан өжеттік, іскерлік аңғарылып тұратын азаматтың кірісінен шығысы басым кəсіпті ұршықтай дөңгелетіп отырғанына қарап, еңбекке деген ерекше жанқиярлығы мен құлшынысын аңғарғандай боласың. Оның айтуынша, жолаушылар тасымалы – бейнеті, мехнаты көп, айғай-шуы аралас салалардың бірі. Сол себепті болар, шетелдерде бұл салаға жеке

Елбасы биылғы Жолдауында «Қарапайым адамдардың əлеуметтік жай-күйлері біздің басты мақсатқа қарай қозғалуымыздың ең маңызды индикаторы болуы тиіс», деді.

Сапалы су – саламатты ґмір кепілі Қуат ЕСІМХАНОВ,

«Теміржолсу» АҚ президенті.

«Теміржолсу» АҚ-тың негізгі мақсаты – стансалардағы теміржолшылар мен жергілікті тұрғындарды сапалы сумен жəне жылумен қамтуды көздейді. Елімізде 800-дің үстінде станса бар. Оның 250-нің су желілері 2000-шы жылдан бері жергілікті атқару органдарының қарауына берілген. Жамбыл, Батыс жəне Оңтүстік Қазақстан облыстарының билігі бұл мəселеге дер кезінде көңіл бөліп, су жүйелеріне жақсы көзқарас қалыптастырды. Ал Ақтөбе, Шығыс Қазақстан билігінің құзырындағы стансалардың су желілері қиын жағдайда тұр. Əлі күнге дейін Ақтөбенің 51 стансасының 70, Шығыс Қазақстанның 25 стансасының 80 пайызы таза сумен қамтылмаған. Себебі, бұл стансалардың сумен қамту жүйелері жергілікті биліктің балансында. Бұл нысандарды «Мөлдір бұлақ» бағдарламасына қосудың мүмкіндігі жоқ. Жол бойында еңбек ететін 160 мың нан астам теміржолшылар мен станса тұрғындарының таза суға сұранысын қанағаттандыруды ойластырған «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың президенті А.Мамин 5 жылға арналған «Мөлдір бұлақ» бағдарламасын жүзеге асыруды тапсырды. Су тапшы лығын тартып жүрген адамдардың тұрмысын жақсарту үшін 10 млрд. 305 млн. теңгенің инвестициялық бағдарламасын қабылдады. Алғашқы 2012-2013 жылдары

2 млрд. 745 млн. теңгенің жұмысы атқарылды. Екі жылда шаруашылық есеп əдісі бойынша 238 теміржол стансасындағы 314 сумен қамту нысаны мен кəріздік жүйе күрделі жөндеуден өтіп, қайта жаңғыртылды. Осы жұмыстарды атқарудан үнемделген қаржыға стратегиялық нысандардың күзет жүйесін құрып, белгі беру құрылғылары мен бейнебақылау аппараттары орнатылды. Биыл су жүйелері мен кəріздердің санитарлық-эпидемиологиялық жағдайын жақсарту жұмысы жалғасады. Бұған жалпы көлемі 1412,2 млн. теңге жұмсау көзделіп отыр. Сондай-ақ, белгіленген бағдарлама бойынша халқы тығыз орналасқан Оңтүстік жəне Батыс Қазақстан облыстарындағы жобаларды толық аяқтау жоспарланған. Маңғыстаудағы шалғай стансаларға су жеткізу үшін шынылы пластикалық цистерналар жасау мен орналастыру жұмыстары жүргізілмек. Ендеше, бірнеше жылдан бері жүзеге асып келе жатқан медициналық қызмет көрсететін «Денсаулық», «Саламатты Қазақстан», «Жəрдем» пойыздарының дəрігерлері атқарған, жергілікті халықты сауықтыру мақсаттарының табысты орындалуы үшін сапалы судың қажеттігі де айдан анық. Осылай халық денсаулығын жақсартуға, саламатты өмір салтын қалыптастыруға шын көңіл бөлейік. Қазіргідей алмағайып заманда, Мəңгілік Ел болу мақсатын ұстанған ұлттың денсаулығы мықты болуға тиіс.

электровоздарын шығару зауыты бар. Бұдан басқа, БЭК елдерінің кооперациясы бойынша ең перспективалы бағыттардың бірі Қазақстан мен Ресейдің шекара маңы өңірлерінің əлеуетін пайдалану болып табылады. Ресейге етсүт, нан-тоқаш өнімін, астық, киімкешек заттарын экспорттаудың əлеуетті мүмкіндіктері бар. Жалпы, Ресейдің шекара маңы өңірлерінің əлеуетті өткізу нарығы 26 млн. адамнан асады. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының арасындағы Х Өңіраралық ынтымақтастық форумына дайындық кезінде 2013 жылғы ақпанда Қостанай облысының кəсіпкерлері Свердлов облысы, Екатеринбург қаласына барды. Іссапар шеңберінде Қостанай жəне Свердлов облыстары арасында инвестициялық жəне саудаэкономикалық ынтымақтастықты дамыту мəселелері, оның ішінде тəжірибе, технологиялар алмасу, өңірлердің мамандануын ескере отырып, бірлескен өндірістер құру мəселелері қарастырылды. Нəтижесінде «АгромашХолдинг» Свердлов облысының кəсіпорындарымен одан əрі ынтымақтастық туралы келісімдер жасасты. Қорытындылай келе, Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістік шеңберінде Ресей мен Беларусь Республикасымен өзара тиімді ықпалдасу тұғырнамасы біздің өңірлеріміздің бəсекеге қабілеттілігін жаңғырту жəне өсіру үшін капиталдың, жаңа технологиялардың, білім-ғылымның жетілуіне ықпал ететіндігін баса айтса болады.

кəсіпкерлер сирек баратын көрінеді. Негізінен муниципалды көліктер пайдаланылады. Бізде бұл міндет жеке кəсіпкерлерге артылған. Қалалық көліктердің жолақысын жергілікті билік, ал қалааралық төлемдерді Көлік жəне коммуникация министрлігі бекітеді. Жанармай шығыны ескеріле бермейтіндіктен, проблема осы жерде туындайтын тəрізді. Қызмет көрсетуден түсетін табыс жөнінде сөз қозғауға қиналатыны да сондықтан. Оның үстіне жолаушыларға қызмет көрсету нарығында бəсекелестіктің жылдан-жылға артып келе жатқанын жəне ескермей болмайды. Сол себепті қосымша пайда табу мақсатымен кəсіпорыннан көлікті жалға беру тəжірибесін енгізді. Петропавл қаласы бойыша 70-ке жуық адам келісімшарт жасасқан. Такси қызметін ұйымдастырғанымен, бəсекеге төтеп беру қиындап кеткені аңғарылмай тұрмайды. Мекеме заңды түрде қызмет көрсетіп, салық төлегенімен, «көлденең көк аттылардың» тасы өрге домалап тұр. Материалдық-техникалық базасы əлдеқайда кемшін бола тұра, тендерді таныстықпен «ұтып» алатындардың қитұрқы əрекеттеріне тоқтау салынатын түрі көрінбейді. (Соңы 6-бетте).

желі облыста əзірге біреу ғана. Шағын зауытты салуға 150,0 миллион теңге қаржы жұмсалған. Кəсіпорынның жылдық қуаты жылына 200,0 мың шаршы метр қуат үнемдегіш əйнек пакеттерін шығаруға мүмкіндік береді. Жаңа инновациялық өндірістің іске қосылуымен 25 жаңа жұмыс орны ашылды. Мұнда толықтай жергілікті адамдар жұмыс істейді. Олардың алдыңғы легі Ресейде осы өндірісті игеруге маманданып, тəжірибеден өтіп келіпті. Олар кəсіпорынға кейінірек орналасқан

Жаѕа зауыттыѕ жаѕалыєы Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

«Агран» ЖШС Ақтөбе филиалы көпсалалы кəсіпорын. Бұған дейін мұнда металл жабындылар шығаратын өндірістік желі пайдалануға беріліп, қазір қалыпты жұмыс істеп тұр. Жақында тағы бір шағын зауыт іске қосылды. Бұл кəсіпорын жылуұстағыш əйнек пакеттерін шығарады. Жоба өткен жылдың аяғында қолға алынған болатын. Қондырғыларды қысқа мерзімде орнатқан серіктестік мамандары енді оның игілігін көрмек. Мұнда флоат əйнек пакеттеріне жылуұстағыштық қасиет беру үшін өндіріс жағдайында пиролиз əдісімен ыстық əйнек беті жұқа қабатта арнайы металл

тотығымен жабылады. Мұндай жабынды əйнекпен біте қайнасып оған айрықша төзімділік береді. Жылуұстағыш əйнек жоғары сəуле өткізгіштік қасиетке ие болып, көзге кəдімгі əйнектен айырмашылығы байқалмайды. Əйнек негізінен Ресейдің жақын өңірлерінен жеткізіледі. Зауыттың негізгі технологиялық қондырғылары əйнек кесу, əйнек пакеттері өндірісінің автоматты желілерінен жəне əйнекті

пысыту пешінен тұрады. Өндіріс ПВХ мен алюминийден жылуұстағыш терезелер өндірісі үшін қондырғылар шығаратын дүние жүзіндегі ірі өндіруші болып табылатын Австрияның жоғары технологиялық қондырғысы «LISEC» автоматтандырылған желісіне негізделген. Бір жəне екі камералы, оның ішінде жылуұстағыш əйнек пен əртүрлі мөлшердегі əйнек пакеттерін шығаратын мұндай

жұмысшыларға өз білгендерін үйретіп, жаңа мамандыққа қалыптасуға көмектесуде. Жаңа қуат үнемдегіш əйнек пакеттерін шығаратын кəсіпорынның тұсаукесеріне облыс əкімінің бірінші орынбасары Нұрмұхамбет Əбдібеков қатысып, өндірістік желіні салтанатты жағдайда іске қосты. Ақтөбе облысы. –––––––––––––––––––– Суреттерді түсірген Хайредин РАУШАНОВ.

Жґндесе жаман їй болмайды Ќостанай облысында Тўрєын їй-коммуналдыќ шаруашылыќты жаѕєыртудыѕ 2011-2020 жылдарєа арналєан баєдарламасы сəтті басталды Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Осыдан екі жылдай бұрын Германияда тұратын ұлына барып, бір ай демалған таныс əйел қайтып келгенде көпқабатты үйінің подъезіне кіре алмай біраз тұрғанын жыр етіп айтып еді. «Германияда ұлым тұратын үйдің подъезінен кейін өз үйіме кіру қорқынышты секілді көрінді. Екеуінің айырмашылығы аспан мен жердей. Ондағы подъездерде құмыраға гүл өсіріп, терезелеріне көркем перде тұтып қояды. Ал біздің подъездер шаңнан көрінбей жатады», деп налыған. Расында, көпқабатты үйде тұратын тұрғындардың барлығы да пəтерін ғана ойлайды, ал үйдің сыртымен шаруасы жоқ. Жылуы жоқ, төбесінен су тамшылап тұратын ескі үйдің мехнаты баспанасыз, пəтер жалдап тұрудың қиындығынан да асып түседі. Бірақ тығырықтан шығар жол жоқ секілді көрінетін. Адамдардың өздері үшін болатын игілікті даладан келіп біреу бітіріп беретіндей, бюджетке қарап телміретін масылдық қалпын Қостанайда 2011 жылы басталған тұрғын үй-комммуналық шаруашылықты жаңғырту бағдарламасының бұзатын түрі бар. – Біздің үйдің сырты мен ішінің сұлулығы Германияның үйлерін жолға қалдырады, – дейді Қостанай қаласының Таран көшесіндегі №161 үйдің тұрғыны əрі кондоминиум басқарушысы Евгений Притула. – 2011-2012 жылдары екі рет несие алып жөндеткеннен кейін үйімізді көрген жан танымай қалды. Евгений айтса айтқандай, бұл 1956 жылы салынған, үш қабатты

ескі үй болатын. Тек қабырғасының қалыңдығынан жетпіс жылға таяу уақытқа төтеп беріп тұр еді. Шатыры мен едені де төбеден күн, төменнен саңырауқұлақ жеп тозған, жылу, су құбырлары шіріп кеткен. Осы үйді кондоминиумға тіркеткеннен кейін тұрғындар несие алып, жөндеу жұмысы басталды. Бұл үйдің шатырынан бастап, еденіне, электр желілеріне дейін жаңартылды. Бұрынғы қақ тұрып қалған шойын құбырлар пластик құбырлармен ауыстырылды. Ең соңында жертөлеге жылу есептегіш пен автоматты жылу бекеті орнатылды. Автоматты жүйе ауа температурасына байланысты жылу беруді реттеп тұрады. Үйді қайта жөндегенде оның жылуды ұстап тұруы ескерілген. Автоматты жүйе жылуды пəтерлерге барынша үнемдеп жеткізеді. Біз осы құралдарды Ресейден 1 миллион 200 мың теңгеге алған едік, ол бір маусымда өзінің құнын ақтап шықты, дейді Евгений Анатольевич. Осы үйдегі барлығы 27 пəтердің тұрғындары кондоминиум шартын бірден түсініп, бірігіп əрекет етуге бекінді. «Саусақ бірікпей, ине ілікпейді» деген осы екен. Тұрғындар бүгінде үйді жөндеуге 15 жылға алған несиені өтеу үшін айына 6500 теңге төлеп отырады. Бұл ешкімнің қалтасына ауырлық жасамайды. Автоматтандырылған жылу бекеті орнатылған соң тұрғындар жыл ақысын əр шаршы метрге стандартты 132 теңге емес, есептегіш көрсеткен жылу мөлшеріне қарай төлейтін болған. Бұл жылуды ғана емес, тұрғындар ақшасын да үнемдейді. Мысалы, Евгений Притуланың айтуынша, тұрғындар қазан айында əр шаршы метрге стандартты 132 теңгенің орнына жылуды

пайдаланғанына қарай – 45, қараша айында – 68, тіпті, ең суық желтоқсан, қаңтар айларында 90, 129 теңге төлеген. Жақында Қостанайда тұрғын үйкоммуналдық шаруашылығын жаңғырту бағдарламасы тақырыбына өткен семинар-кеңеске облыстағы бес қала мен Таран ауданынан өкілдер шақырылды. Облыс əкімінің бірінші орынбасары Евгений Аман семинар-кеңес жұмысын қатысушыларға осы үйді көрсетуден бастады. Тұрғын үйлерді жаңғырту, жөндеу жұмыстары осылай жүзеге асуы керек. Оның басты мақсаты жылуды үнемдеу болуы тиіс. Ол үйдің шатырын, қабырғасын, жертөлесін, еденін сапалы жөндегенде, қымтағанда ғана мүмкін болады. Содан кейін автоматтық жылу бекетін орнатқан дұрыс, деді Евгений Иосифович. Семинар-кеңесте тұрғын үйлерді жөндеуден өткізу үшін тұрғындар кондоминимумға тіркелуі керектігі айтылды. Бір кемеге мінгендей, бір үйде тұрған соң, оның жылуына да, сұлуына да бір кісідей жауапты болмаса мемлекет тарапынан жасалған қаржыкөмектің барлығы да желге ұшатыны анық. Облыста 3206 көпқабатты үй бар, бүгінде соның 585-і кондоминиумға тіркелген. Облыста осы іске басшылық жасап отырған Евгений Аманның айтуынша, тозығы жеткен көпқабатты үйлерді жөндеп, жаңғыртудың кондоминиумға тіркелуден басқа тиімді жолы жоқ. Ортақ іске бірікпесе береке бола ма? Көпқабатты үйлердің барлығы да жеке адамдардың меншігінде. Сондықтан оны бюджеттің

есебінен жөндеу заңға қайшы келеді. Елімізде 2011 жəне 2020 жылдар арасында жүргізілетін тұрғын үйкоммуналдық шаруашылықты жаңғырту бағдарламасы үшін 2,5 триллион теңге қаржы қарастырылған. Соның 8 миллиард теңгесі 2014 жылға тиесілі. Содан Қостанай облысы үшін биыл 700 миллион теңге бөлініп отыр. Осы қаржы облыс қалалары мен аудандарындағы кондоминиумға тіркелген, жөнделетін үйлер тұрғындарына бөлініп беріледі. Ал оны қайтару мерзімін тұрғындардың өздері шешеді. Осы 700 миллион теңгенің жартысына жуығы Қостанай қаласындағы үйлерге берілетін болды. Мұнда барлығы 1050 көпқабатты үйдің төрттен бірі кондоминиумға бірікті. Биыл көпқабатты 18 үй жөндеуден өтіп, оларға автоматты жылу бекетін, жылу есептегіш орнататын болады. Алғашқы кезде тұрғындар бұл іске сенімсіздікпен қарап, несие алуға қорқа соқты. Құрамында қала əкімдігі қызметкерлері, мəслихат депутаттары, «Нұр Отан» партиясы мүшелері, ішкі істер органы жəне басқа да құрылымдар өкілдерінен тұратын жедел насихат тобы жүргізген жұмыстың арқасында тұрғындар кондоминиумның мəнін түсініп, өздері тұрған үйді жөндеуге, жылытуға, таза ұстауға белсенділік таныта бастады. Ең бастысы, олардың мемлекеттік бағдарламаның тиімділігіне көзі жетті. ҚОСТАНАЙ.

1


6

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

«Елбасының тікелей мұрындық болуымен өмірге келген индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын мемлекеттің кезекті бір науқаны ретінде емес, қайта Қызылорда облысының əлеуметтік-экономикалық дамуына үлкен өзгеріс əкелетін жалғыз жол деп танып отырмыз». «Егеменге» берген сұхбатында Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаев осылай деген еді. Аймақ экономикасын дамытатын, жаңа серпін беретін бағдарламаның іске асуы қандай? Біз Қызылорда облыстық индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Мұрат ИМАНДОСОВПЕН болған əңгімеде осы тектес сауалдарға жауап іздеп көрдік.

Индустриялы даму – басты баєыт

– Алдымен аймақ дамуына шолу жасап өтсеңіз... – Мемлекет басшысының жыл сайынғы дəстүрлі Жолдауында индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік саясаттың негізгі басым бағыттарының бірі ретінде айқын айтылады. Биылғы жылғы Жолдауда инновациялық индустрияландыру трендін күшейтуге басымдық беріп, Үкіметке 2015-2019 жылдарға арналған үдемелі индустрияландырудың екінші бесжылдығы жобасы жөнінде бірқатар тапсырмалар берілді. Осы ретте, облыс көле мінде индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының негізгі индикаторларының 2013 жылғы орындалуына тоқталып өтсем деймін. Облыс бойынша өнеркəсіп өнімінің көлемі 1,3 триллион теңгені құрады. Өңірлік индустрияландыру картасындағы жобалардың жүзеге асырылуы нəтижесінде өңдеу өнеркəсібі өнімінің көлемі жыл сайын артып келеді. Өңдеу өнеркəсібі саласында 65,4 миллиард теңгенің өнімі өндіріліп, 2012 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш 19,3% артты. Аталған көрсеткіштің өсу қарқыны жағынан республика бойынша облыс 3-орында тұрғанын айтқан абзал. Кіл цифрға жүгініп кетті демеңіз, дегенмен, осы сандар арқылы атқарылған жұмысқа нақты баға беруге болады. Сонымен өңдеу өнеркəсібінің ішінде тамақ өнеркəсібі – 103,6%, жеңіл өнеркəсіп саласы – 120,8%, химия өнеркəсібі 3,4 есеге өскен. Кəсіпорындардың жұмысы да жандана бастады. Шиелі ауданындағы «Қазақстанның мұнай-химиялық Кемикал компаниясы» ЖШС Германияның «Краус Маффай» құралжабдығымен жабдықталып, өнім көлемін 2,1 есеге ұлғайтты. «СКЗ-U» ЖШС-нің өңірлік индустрияландыру картасы аясында жүзеге асқан күкірт қышқылы зауытында өндірілген өнім көлемі 3,6 есеге артты. «РЗА» АҚ тамақ өндірісі саласы бойынша Қызылорда облысында ең ірі кəсіпорын болып саналады. Өнім көлемі 2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 25,6 пайызға көбейген. «Құрылыс» АҚ құрылыс саласындағы ірі кəсіпорындардың бірі. Кəсіпорын 2012 жылы 89,7 мың тонна өнім өндірсе, 2013 жылы 117,0 мың тонна өнім өндірген. Ал шикізаттық емес тауарлар экспорты көлемінің үлесі 1,5% құрап, 2012 жылмен салыстырғанда 0,1% жоғарылап отыр. Осы орайда біз күріш, балық мұнай, уран, қара темір қалдықтары, сұйытылған газ секілді өнімдерді экспортқа шығарып отырғанымызды айта кетейін. Атап айтқанда, 2013 жылы Кеден одағын есептемегенде, шетелге шығарылған экспорт көлемі 1 миллион 396 мың тонна көлемін құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 1 миллион 352 мың тоннаны құраған. Оның ішінде экспортқа шығарылған ақталған күріш 35,8 мың тоннаны құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 22,5 мың тонна болған. Балық филесін экспорттау 101,2 пайызға артқан. Сұйытылған газ көлемін шетелдерге шығару 49 мың тоннаға көбейген. Аймаққа инвестиция тарту ісінде де елеулі өзгерістер бар. Негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 2013 жылы 371,3 млрд. теңгені құрап, 2012 жылмен салыстырғанда 40 пайызға немесе 118 млрд. теңгеге өсті. Бұл көрсеткіштің өсу қарқыны бойынша облыс республикада 2-орында. Ал өңдеу өнеркəсібіне тартылған инвестиция көлемі есепті кезеңде 3,1 млрд. теңгені құрап, 2012 жылмен салыстырғанда 7,4% артқанын көруге болады. Сонымен қатар, облыс əкімдігі тарапынан 2020 жылға дейінгі аймақтың индустриялықинновациялық дамуы туралы тұжырымдама əзірленіп, алдағы бесжылдықта өңірде дамитын 6 сала айқындалды. Олар ауыл шаруашылығы, туризм, құрылыс материалдары саласы, машина жасау, металлургия, жаңартылмалы электр

энергия көздерін дамыту болып табылады. – Облыста индустрияландыру картасы қалай жүзеге асып жатыр? – Индустрияландыру картасы аясында жалпы құны шамамен 152 миллиард теңгені құрайтын 24 жоба іске асырылуда. Оның ішінде өңірлік картада – құны 132,9 миллиард теңгені құрайтын 23 жоба мен республикалық картада – құны 18,8 миллиард теңгелік 1 жоба бар. 2013 жылы шыны зауыты құрылысы үшін Қызылорда қаласында орналасқан индустриялық аймақтан 50 гектар жер телімі бөлінді. Қазіргі таңда, шыны зауытының құрылысы жүргізілетін аймақта инженерлік инфрақұрылым жасалып жатыр. Бұйыртса, биыл зауыт құрылысын бастау жоспарда тұр. Жобаның жүзеге асырылуы облыстың өнеркəсіп саласына жаңа серпін беріп, өңір экономикасын дамытуға оң ықпал жасайтын болады. Бүгінде дүниежүзінде шыны өндіру саласында 5 ірі трансұлттық компаниялар жұмыс жасауда. Атап айтқанда, Ұлыбританияда «Пилкингтон», АҚШ-та «Питсбург Плате Гласс Индустриес», Жапонияда «Асахи Гласс Жо», Полшада «Жан», Түркияда «Шишежам» компаниялары. Қазіргі таңда жоба жетекшісі «Бəйтерек» ұлттық басқару холдингі» АҚ шыны зауыты құрылысына стратегиялық əріптес ретінде Түрік Республикасының «Шишежам» компаниясымен іске асыруды жоспарлауда. Осыған орай жақында Қызылорда облысы əкімдігінде «Шыны зауыты құрылысы» жобасын іске асыру жөнінде арнайы мəжіліс өткізіліп, инвестор – Түрік Республикасының «Шишежам» компаниясымен жəне тиісті басқарма, департамент басшылары жəне «Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ өкілдерімен кездесу болып, жобаны жүзеге асыру мəселелері талқыланды. Сонымен қатар, инвесторлар Қызылорда қаласындағы жылу электр орталығының жұмысымен танысып, зауыт салынатын жер телімін көрді. Үстіміздегі жылдың наурыз айында түркиялық «Шишежам» компаниясының басшылығы Астана қаласына арнайы іссапармен келіп «Бəйтерек» АҚ басшылығымен зауыт құрылысы жөнінде арнайы келіссөздер жүргізуді жоспарлауда. Өңірлік индустрияландыру картасындағы 23 жобаның ішінде құны 78 миллиард теңгені құрайтын 14 жоба 2010-2013 жылдар аралығында іске қосылып, 800-ден астам жаңа жұмыс орындары құрылған. Олардың ішінде облыстың əлеуметтік-экономикалық дамуында маңызы бар, халықтың əл-ауқатын жақсартуға үлесін қосқан «Казгермұнай» БК» ЖШС халықты арзан бағадағы көгілдір отынмен, «РЗА» АҚ аймақ тұрғындарын жəне көршілес өңірлерді сүт өнімдерімен қамтамасыз етуге бағытталған жобалар бар. Сондай-ақ, электр энергиясын өндіруге бағытталған 3 жоба, машина жасау өндірісіне серпін берген «Азов Арал Агромаш» БК ЖШС-нің күріш жаткасын, шағын тракторлар шығару жобасы, облыста химия өндірісін

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

дамытуға ықпал жасаған Жаңақорған ауданында «СКЗ-U» ЖШС-нің күкірт қышқылы зауыты іске қосылды. Күкірт қышқылы зауыты республика бойынша жалғыз күкірт қышқылын шығаратын ірі кəсіпорындардың бірі болып табылады. Мысалы, былтыр «СКЗ-U» ЖШС күкірт қышқылы зауытының ІІ кезеңі ретінде жалпы құны 4,3 миллиард теңге көлеміндегі 18,5 мВт электр энергиясын өндіретін энергокешені іске қосты. Энергокешеннің бір ерекшелігі күкірт қышқылын өндіру барысында бөлінетін будан электр энергиясы шығарылып, қоршаған ортаға залалы тимейтін инновациялық өндіріс болып саналады. Бұл өндірістің Қазақстанда баламасы жоқ. Сонымен қатар, «Қорқыт ата зиярат ету орталығы» кешені өткен жылдың желтоқсан айында жұмысын бастады. Жалпы алғанда, 2014- 2018 жылдары индустрияландыру картасындағы құны 74 миллиард теңгені құрайтын ауыл шаруашылығы, құрылыс, химия, мұнай өңдеу, машина жасау, металлургия салаларын қамтитын 10 инвестициялық жоба іске қосылып оның аясында 2000-ға жуық жаңа жұмыс орындары ашылады. – Индустриялық аймақ құрылып жатқанын білеміз. Бұл тұрғыда қандай жұмыстар атқарылып жатыр? – Облыс көлемінде жаңа өндіріс орындарын құруды қолдау бойынша ірі көлемде жұмыстар жүргізілуде, өңірге инвестицияны молынан тарту үшін индустриялық аймақтар құрып жатырмыз. Ол аймаққа инженерлік инфрақұрылым жүргізу жұмыстары жасалуда. Қазіргі таңда Қызылорда қаласы аумағынан индустриялық аймақ құру үшін 760 гектар жер бөлінген. Онда 3 кəсіпорын орналасқан. Оларға бөлінген жер көлемі 57,2 га құрайды. Қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз ету мақсатында бюджеттен қаржы бөлінді. Сонымен қатар, Қызылорда қаласы «ЦКЗ» шағын ауданынан өндірістік аймақ құру үшін 44 гектар жер телімі берілді. Осы мақсатқа жергілікті бюджеттен 25,6 миллион теңге бөлініп, қажетті инженерлік инфрақұрылым жасалды. Қазіргі таңда осы өндірістік аймақтан 3 кəсіпорынға 20,2 гектар жер телімі бөлініп, құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Сондай-ақ, облыстың 7 ауданында индустриялық аймақтар құрылу үшін жер телімдері бөлінген. Жəне жобалау-сметалық құжаттар əзірлеу жұмыстары жасалып жатыр. – Былтыр «Байқоңыр» инвестициялық форумы бір емес, екі рет өтті. Нəтиже бар ма? – Осы форум аясында қаржы, білім саласы, металлургиялық кластерді дамыту, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автодəлізі бойында жол сервисі нысандарының құрылысы, ауыл шаруашылығы, индустриялықинновациялық даму жəне туризм салалары бойынша 25 меморандумға қол қойылды. Оның ішінде біздің басқарма «Контракт Десигн плант» консорциумы арқылы «Нанобетонға арналған стандартты құрғақ құрылыс қоспаларын, құрылыс құрылымдарын, бетон ерітінділерін əзірлеу» зауыты инвестициялық жобасын іске асыруды жоспарлануда. Жоба 2014 жылы Қызылорда қаласында іске асырылатын болады. Ал оның құны 20,8 миллиард теңгені құрайды. Жобаның алғашқы кезеңінің өзінде 300 адамды тұрақты жұмыспен қамту ойда бар. Ал толық қуаттылықта жұмыс істеген жағдайда 1000-ға тарта адам тұрақты жұмыспен қамтылады деп жоспарлануда. Сонымен қатар, шетел капиталын тарта отырып, жүзеге асырылатын жобалар да бар. Атап айтқанда, күн электр стансасының жобасы. Ол бойынша былтыр желтоқсан айында «Жаңақорған энерджи» ЖШС құрылды. Ал цемент зауыты жобасы бойынша қазіргі таңда ҚХР компаниясымен келіссөздер жүргізілуде. Бұл инвестфорумның нəтижесіз болмағанын көрсетсе керек. Алдағы уақытта да аймаққа жаңа инвесторлар тартып, жұмыс орындарын ашу үшін мұндай форумдарды ұйымдастыра беретін боламыз. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Ержан БАЙТІЛЕС, «Егемен Қазақстан». Қызылорда облысы.

Кəсібін нəсіпке айналдырєан азамат (Соңы. Басы 5-бетте).

Іргелі өндіріс орындарына тасымал қызметін көрсету шаралары сөз болған кезде басшы өнеркəсіптік аймаққа қатысты көкейкесті мəселелерді аттап өте алмады. Облыс орталығындағы Я.Гашек көшесі бойында көптеген ірі кəсіпорындар орналасқан. Өкініштісі сол, бұл бағыттарға қоғамдық көліктердің қатынауына тиісті орындар құлықсыз. Соның салдарынан адамдар алыс қашықтыққа жаяу баруға мəжбүр. Қанша рет өтініш айтылса да, ескерусіз келеді. Қоғамдық көлік бағыттарын ұзарта салу соншалықты қиын емес. Бұл аумақтағы тұрғындардың жайы əзірге ешкімді толғандырмайтын сыңайлы. Сондай-ақ қаланың кейбір аудандарына жолаушылардың талабымен қатынай бастаған көліктердің жөнсіз тоқтатылуы, қолдан жасалатын кедергілердің азаймауы нəпақасын айырып отырған кəсіпкерлердің орынды реніштерін тудырады. Серіктестік жетекшісі оған мысал ретінде №8 бағыттағы автобустың Борки кентіне дейін ұзартылып, көп ұзамай қысқартылып қалғанын келтірді. Кадрларға зəрулік ортақ проблема екенін де жасырмады. Білікті мамандардың жетіспеушілігі жұмыстың сапасына

кері əсерін тигізіп жататын жайттар аракідік болса да ұшырасып қалады. Кейде жүргізушілердің дөрекілігі жайлы айтылып жатады. Оған, бір жағынан, жүргіншілердің өздері де кінəлі. 80 мың теңге жалақы үшін таң атқаннан күн батқанша тыным таппайтын жүргізуші əрқилы мінез, қылық көрсетушілер тарапынан зəбір көріп жататынын мойындау керек. – Еңбеккерді қорғау заңын алып қарасаңыз, кəсіпорынға көп талаптарға мойынұсынуға тура келеді. Мəселен, жүргізуші жол ережесін бұзып, көлікті жарамсыз етсе де, ешқандай жауапкершілікке тартылмайды. Өйткені, оның бізбен жасаған еңбек шарты жеме-жемге келгенде түкке тұрғысыз. Сотқа шағымданып, материалдық шығынның орнын толтыру жөніндегі əрекетімізден түк те өнбейді.

Бір тапсырма єана орындалмады Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінде тапсырманың түрі көп қой. Тапсырманы тас қылып, орындалуы тиіс дүниенің бəрін жапырып тастайтын жандарды басшылар, əрине, жоғары бағалайды. Тау қойнауында жатқан Төлеби ауданында өткен жылы бір тапсырма орындалмады. «Өткен жылы облыс əкімдігі тарапынан ауданға 213 тапсырма берілсе, соның 188-і толық орындалды. 24-і қатаң бақылауда, яғни əлі орындалу үстінде. Тек бір тапсырма ғана орындалмай қалды», дейді бұл жөнінде Төлеби ауданының əкімі Əуелхан Тұрғымбеков. Төлеби ауданы соңғы жылдары əкімдердің жұмысына рең беретін рейтингтік көрсеткіште төмен түскен емес. Əрі кеткенде тізімнің жуан ортасына жүреді. Көрсеткіштері де жақсы. Өткен жылы ауданға 27 млрд. 340 млн. теңге инвестиция құйылды. Кіріс жоспары 1 млрд. 190 млн.-ға жетіп, 102,2 пайызды құрады. Үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасы бойынша құны 1 млрд. 104 млн. теңгені құрайтын 1 жоба енгізілген. Бұған дейін осы бағдарлама бойынша 2 жоба өз

жұмысын бастаған еді. Ал, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша 7 жоба субсидияланып, инфрақұрылым бағытында тағы 2 жоба мақұлданды. Туризм саласын дамыту жөнінде де 4 жоба іске асырылуда. Бəрі жақсы ғой, бірақ Талас Алатауының қойнауында жатқан ауданда тамшылатып суару тапсырмасы толық орындалмай-ақ қойды. Əлде төлебиліктер «таудан арқырап ағып жатқан өзен тұрғанда суды тамшылатып не құдай ұрыпты?» деп арқаны кеңге сала ма, əйтеуір, ауданда 970 гектар жерге осы əдісті енгізу жоспарланса, бұл көрсеткіш 674 гектарды əзер құрап тұр. «Тамшылатып суару əдісін енгізуге шаруалардың ықыласы бар, бірақ, қаржыны алу үшін кепілдікке қоятын дүниелері жоқ. Осы тапсырма толық орындалмағаны үшін Алатау, Қаратөбе ауылдық округтерінің əкімдеріне, аудандық əкімдіктің жер жөніндегі мамандарына тəртіптік шара көрілген», дейді Төлеби ауданының əкімі Əуелхан Тұрғымбеков. Осы ауданның Зертас ауылдық округіне қарасты «Жаңа күш» шаруа қожалығы тамшылатып суару əдісін бүгінде кеңінен қолданып отыр. Бірақ, бұл тірліктің бəрі бір күнде құрала салмағаны анық. Алғашында бұл шаруашылық мал басын көбейтумен айналысыпты. Бірақ, екі-үш жылда ешқандай табыс таппаған. Тіпті, малдың жемшөбіне жұмсалған шығын өзін-өзі ақтамады. Содан 2009 жылдан бастап негізгі бағытты бие басын көбейтуге бұрып, қымыз өндіру ісіне ден қояды. Алайда, мұнда да қиындықтар кездесті. Қымызды саудаға шығарғанда табысты

арадағы «делдалдар» иемденіп кетіп жатты. Сөйтіп, 2011 жылдан бастап Шымкент қаласының қақ ортасына киіз үйлер орнатып, қымызды тұтынушыға тікелей сату ісін жолға қояды. Бүгінде Шымкент қаласы əкімінің «Қала аумағында ұлттық сусындарды сатуға мерзімдік орындар белгілеу туралы» қаулысына сай шырайлы шаһарда шаруашылықтың 4 киіз үйі бар. Елбасы Н. Назарбаевтың «Фермерлер өз өнімдерін тұтынушыға өзі сататын жағдайға жеткізу керек» деген тапсырмасының тиімділігін осы «Жаңа күш» көріп отыр. Өткен жылы оларға қымыз өндіру бойынша 2 миллион теңгеге жуық қайтарымсыз қаржы бөлінді. – Шаруашылығымыздың тағы бір саласы – жаңа технологияны пайдаланып, тамшылатып суару əдісімен бау-бақша егу, – дейді «Жаңа күш» шаруа қожалығының төрағасы Оңғар Əбдірайымов. – 2012 жылы осы əдіспен 5 гектар жерге бау егіп, бүгінде 22 гектарға жеткіздік. Бұл салаға 2 жылдың ішінде мемлекеттен 15 млн. теңге қайтарымсыз қаржы алдық. Бұл шығынның 40-50 пайызын жауып отыр. Одан бөлек «Төлеби несие» серіктестігі арқылы алған 13 млн. теңге несиеміз де тірлігімізге

үлкен дем берді. Қазір шаруашылықта 12 адам тұрақты жұмыс істейді. Өткен жылы 20-25 адам маусымдық жұмысқа тартылды. «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасы бойынша екі жұмыскерді тамшылатып суару əдісін тереңірек меңгеру үшін курстарға жібергелі отырмыз. Жалпы алғанда, шаруашылықтың меншігінде 26 гектар жер бар еді. Өткен жыл соңында аудан əкімдігінің көмегімен тағы 10 гектар жер бөлінді. Жұмысымыздың алға басып, шаруашылықтың кеңейіп жатқанын көрген екі жеке шаруа қожалығы бізге 6 гектар жерімен қосылды. Сондықтан биыл тағы да 10 гектарға тамшылатып суару əдісімен бау егіледі. Қымыз өндіру кəсібін жалғастыра береміз. Сондай-ақ, аудан əкімдігімен келісіп, Тоғыс өзені, Сайрамсу каналы бойындағы 1 гектар жерді шаруашылық қаражатымен көгалдандыруды көздеп отырмыз». Иə, «Жаңа күшке» басқа да шаруа қожалықтары қосылып, іріленіп, күшейіп жатыр екен. Шынында шаруасын ұқсата алмай жүрген ұсақ қожалықтар осындай ірілерге қосылса, қолы ұзарады емес пе? Бəлкім сол кезде төлебилік шаруалар тамшылатып суару əдісін төбелеріне көтерер. Қалай айтсақ та, Төлеби ауданының басшылығы биыл бұл тапсырманы тас қыламыз деп отыр. Бəрін уақыт көрсетеді. Оңтүстік Қазақстан облысы. Cуретті түсірген Қайсар ШЕРІМ.

Қоғам алдында еңбеккер үшін кəсіпорын жауапты. Бізден көлікті жалға алып, жеке кəсіпкерлігін ұйымдастырғандардың өзіне біз жауаптымыз. Олар техникалық жағынан ғана өздеріне міндеттеме алады, – дейді кəсіпорын басшысы тағы бір мəселенің ұшын шығарып. Осыншама ауыртпалықты арқалап келе жатқан “Петропавл-Норд” ЖШСнің қоғамға да, адамдарға да тигізіп отырған пайдасы зор. Қоғамның бір дерті – маскүнемдікке салыну, ішімдікке əуестену. Жұмысқа қабылдау қатаң тəртіппен жүргізілетіндіктен, бұл жағына үлкен талап қойылады екен. Тасымал бойынша ұйымдар мен қоғамдарға, жекелеген шараларға көмек қолын созуды басты парыз санайды. Бір кездері аукцион арқылы сатып алынған “Солнечный” балалар сауықтыру орталығы мен “Росинка” балабақшасының ғимараттарын коммуналдық меншікке қайтаруын азаматтық кеңдігін айғақтамай ма? Кейін оның біреуінің жеке меншікке

құжатталып кеткенін естігенде қатты қапаланыпты. Жетім балалар үйіне, ауған соғысының ардагерлеріне қамқор қолын созып тұрады. Б.Рақымов – еселі еңбегінің арқасында бірқатар марапаттарды иеленген абыройлы азамат. 2006 жылдан бері Ресей, Қазақстан, Беларусь, Украина елдерінің халықаралық рейтинг одағының тағайындауымен берілетін мемлекеттік емес «Қазақстан даңқы» орденін кеудеге тақты. Осы елдердің сапаршыларынан құралған қазылар алқасы көлік тасымалы қызметінде жеткен жоғары жетістіктері үшін «Сала үздігі» атағына лайықты деп тапты «Парыз» байқауының жеңімпазы. Гүлгүл ТӨЛЕШЕВА, журналист. Солтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––––––– Суретті түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары:

2

Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.gov.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.gov.kz www.mz.gov.kz www.mtc.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.adilet.gov.kz www.emer.gov.kz www.mki.gov.kz www.mgov.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.mgm.gov.kz

www.mint.gov.kz www.stat.gov.kz

www.sport.gov.kz


 Есімі елдің есінде

Жайсаѕ еді ау, жарыќтыќ! Өтежан аға қарапайым жан еді. Төңірегіне əрдайым жымия қарап, күлімдей көз тастайтын. Оның жайдары өңінен ешқашан асыпсасудың, асқақтап тасудың, шытырлаған шытырман ашудың, қорқыныш пен үрейдің сесін сезбейтінсіз. Əрдайым сабыр сақтап, не де болса ақырын күтетін. Бұрқ-сарқ қайнап жататын қайбірінің де түбі бір сабасына түсетінін жақсы білетін. Осы бір тұңғиық төзім оны өмірдің талай талқысына салып көрді. Талайынан аман-есен алып та қалды.

Əлі есімде. Бір жолы академик Салық Зиманов телефон соқты: «Онжылдықты бітірген соң Форт-Шевченкоға барып бірекі жылдай бала оқыттым. Жігіттер соны ескеріп, көне мектепті жөндеп, маған атын беріпті. Соны бірге барып көрсек қайтеді», – деді. Бардық. Қайтарда Ақтауда үлкен қабылдау жасалды. Манадан бері тырп етпей, жайбарақат тыңдап отырған академик күлімдеп қараған ақсары кісінің аты аталғанда орнынан ұшып тұрды. Қарсы барып құшақтап амандасты. Олар сол жерде он сегіз жастарында ФортШевченкода танысыпты. Екеуі де өлең жазған екен. Аудандық газетте бірге басылып тұрған екен. Бүгінде – біреуі əйгілі ғалым. Екіншісі елге елеулі азамат, белгілі қоғам қайраткері. Ұлы Отан соғысы басталғанда алғашқы мың жарым адаммен бірге екеуі де əскери комиссариатқа шақыртылыпты. Сəкең майданға алынып, Бакуден саяси курсқа жіберіліпті. Өтекең денсаулығы жарамай алыс өлкеге жұмсалыпты. Олай болатын себебі де бар еді. Маңғыстаудың бала-шағасына дейін түгел білетін Тоқсанбай, Даң, Сам, Артықбай, Айтуған, Құлыш, Қожық билердің тікелей ұрпағы Алшымбайдың сүт кенжесі Өтежан, тумай жатып тағдырдың талай өткелінен өтіп үлгерген еді. Бай-кулактың баласы атанды. Қудаланды. Мал бақты. Қой түнетті. Айдалада бүрісіп ұйықтап жатқан жетім баланы шайтан екен деп қолына темір күрек алып тамағынан орғалы жатқанда жандəрмен қырылдап, айқай салып аман қалады. Жазғытұрым жараған бура қуып, төсінің астына енді ала бергенде біреулер көріп қалып, əзер құтқарып алады. Ең аяғы 1942 жылы наурызда Форттағы əскери комиссариат қайта шақырады. Жаяулатып жүріп кетеді, қалың боранда адасады. Бір уақытта аяғының астына қараса ұшпа құздың басында тұр екен. Енді болмағанда шыңнан ұшып кете жаздапты. Бұл жолы ол еңбек батальонына алынады. Түрікменстан, Өзбекстан қалаларын басып өтіп, Талдықорғанда жүріп жатқан Түрксіб құрылысына жетеді. Екі жылдай істеген соң Ташкентке оқуға жіберіледі. Жалалабад, Ош төңірегінде жүріп безгекке ұшырайды. 1945 жылы елге оралады. Партия-кеңес қызметінде істейді. 1947 жылы Алматының жоғары партия мектебіне жіберіледі. Майданнан қайтқан Халық Қаһарманы Хиуаз Доспановамен бірге оқиды. Соның құрметіне сəбиінің бірінің есімін Хиуаз қояды. Достыққа адал, жолдастыққа берік, халыққа қызмет етуде қалт баспаған Өтежан 1949 жылы партия мектебін үздік бітіреді. Туған жерге оралады. Шевченко, Маңғыстау, Мақат, Жаңаөзенде үгітнасихат, ұйымдастыру бөлімінің басшысы, аудандық кеңес төрағасының орынбасары, аудандық партия комитетінің үшінші, екінші хатшысы болып істейді. Бұл, əрине, қайда да үздік оқыған, үлкен эрудит, өнер, білім, руханият десе ішкен асын жерге қоятын Өтекең үшін онша үлкен қызмет емес еді. Алайда, өтімді сөз, жағымды мінез, биік парасат өте-мөте қажет жерлердің бəріне де көп көңілінен шыға білетін білікті қызметкер Өтежан Алшымбаев үзбей жұмсалып отырады. Қоғамдық қызметтен қол үзбейді. Тəуелсіздік жылдарында өмірінің соңына дейін 30 жыл бойына Жаңаөзен қаласының ардагерлер ұйымын басқарады. Маңғыстау топырағын басқандардың оны білмейтіндері жоқ. Өтекең таңды таңға ұрып, Сеңгірбайдың Мұрынынан, Балтабастың Түменінен, Жаңғабылдың Сəттіғұлынан хисса-жыр, Өскенбайдың Мұратынан, Ибраимнің Шамығұлынан күй, Медет Еңсептен, Тоқабай Алқажаннан, Шоңай Алшын мен Нұрнияздан, Абыз Бəшеннен əңгіме, шежіре тыңдап өскен құйма құлақ. Оның аспай-саспай, төкпейшашпай айтатын сабырлы əңгімесі боз інгеннің бүлкіліндей, балбырап тартқан майса күйлеріне тəнті болмаған бірдебіреу жоқ. Бəрі де Өтекең десе айрықша ізет білдіретін. Жастайынан Маңғыстауға барған Дəрібай Хангереев, Төлесін Əлиев, Жалау Мыңбаев, Ораз Исаев, Ахмет Мəнетовтер мойнына алқызыл галстук байлаған елгезек шəкірт Өтежан Алшымбаев, бертін келе Сəбит Мұқанов, Серке Қожамқұлов, Шара Жиенқұлова, Роза Бағланова, Əбдіхамит Сембаев, Мəжікен Бутин, Тəрібай Шəукенбаев, Əбу Сəрсенбаев, Жұбан Молдағалиев, Фариза Оңғарсынова, Əбдіжəміл Нұрпейісов, Зейнолла Қабдолов, Роза Жаманова, Ғафу Қайырбеков, Шəмші Қалдаяқов, Төлеген

7

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

 Өңір өнері Тоқсаныншы жылдары ел ішінде жиі тыңдалатын «Қара пима» терме-толғауы есіңізде болар, құрметті оқырман. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Ұлықбек Есдəулеттің қаламынан туған шығарма сазгер Алтынбек Қоразбаевтың əн жазуымен, əнші Алма Аманжолованың тыңдарманның жүрегіне жеткізе орындауымен кеңінен таралды. Əлі де жұрт жадында. Арагідік жиын-отырыстарда айтылып жүр. Тоқырау уақытының тамырын дөп басқан тың терме қызыл қоғамнан мұраға қалған дерт – ащы судың тұзағына тұтылмауға үндейтін. Үндегенде үнпарақпен емес, ішкі əлеміңізді солқылдатып жіберер көркем, сырлы поэзия деңгейінде үндейтін. Міне, осы халықтық шығарма тұңғыш рет Өскеменнің Жамбыл атындағы облыстық драма театрында сахналанды.

Драмаєа айналєан поэма алєаш рет Ґскеменде тўсауын кесті

Айбергенов, Төрегелді Шарманов, Камал Ормантаев, Кенжеғали Сағадиев, Естөре Оразақов, Ғұбайдолла Айдаров, Шайқы Еркеғұлов, Рахмет Өтесінов, Ибулла Сариев, Саламат Шалабаев, Қабиболла Сыдиқов, Əмин Тұяқовтармен дос, сыйлас болып, парасат пайымымен таңғалдырды. Кейінгі кезде халқының ардақты ұлы Бəйкен Əшімовпен бас құда болға нын масаттана айтып отыратын. Алтайлық Оралханның, түркістандық Темірханның, атыраулық Дүйсенбек пен Табылдының, маңғыстаулық Есенғали, Сабыр, Светқали, Сайын, Əнуарлардың бəрін бірдей көріп, сырттай сүйсініп бағалайтын. Ұлтымыздың көсегесін көгертетін де осындай көңіл ғой. Ел деп емешегі құрып, өнер деп өзегін үзген Өтежан ағамыз да о дүниелік болып кеткелі жылжып жыл өтті. Шетпеден Хиуаға шығатын ұлы жолдың бойындағы Қамысбайдағы құдай қосқан қосағы Ағи қызы Ақзердің қасына барды. Бұл ежелгі қорымдағылардың бұрынғылары Өтекеңнің бабаларын, кейбіреулері өзін жақсы білді. Ақзер апай да айтулы жердің қызы еді. «Күйкеннен бергі Мұрыннан, екі жүз жəуміт ұрынған. Ерегіскен жау еді, есесі кетіп бұрыннан» деп басталатын халық жырын көп адам біледі. Сонда айтылатын «Байбоз, Жанбоз екі ауыл» деп келетін түрікмендер аламанына тап болатын екі бай ауыл оның төркіндері еді. Сол қырғында талауға ұшырайтын Сегізбай, Сарболаттардың ауылы оның төркіні болса, менің нағашым еді. Тура нағашым Сарболат Көктем би əлгі оқиғадан кейін Баймағанбеттің орнындағы сұлтан правительдің орынбасары болып істейтін Абыз Тілегенге барады. Алаша дейтін рудың арасында Арқада отырған кезі екен. Он екі қанат үй көтеріп, той жасап жатыр екен. Есіктің алдына келіп ыңғайсызданып тұрған Көктемді көріп, орнынан тұрып тұра ұмтылыпты «Ау, аға, қайдан жүрсіз?!» деп омырауын ашып, бауырына басыпты. Екі ауылдың шабылғанынан хабардар Тілеген мейманын қақ төрге отырғызады. «Аяғым шаң еді» деп тартыншақтаған екен, «Қан болмаса болды ғой» деп құшақтап апарып төсекке отырғызыпты. «Жақсы көрген қонағыңның шаруасын алдымен сұра деген, бұл жаққа не бұйымтайыңыз болып келіп едіңіз?», депті. «Шырағым, жаңадан баспана көтерейін деп қиятын тал қарап келемін», депті Көктем. «Е, ендеше, менің мынау жаңа үйім ағамның жаңа баспанасы болуға жарар ма екен?», деп күліпті Тілеген. Сонда сөзден мүдірген Көктем: «Апырай, ханға жарағанда, маған жарамай не болыпты, игілікке тіккен үйің үй-ақ екен» депті. «Ендеше, үй сенікі» деп Тілеген орнынан тұрып, төсін тосыпты. Сол-ақ екен, қайран нағашым: «Ағайын алдыма малын салып, үйіңді түзеймін десе, Елек пен Қобданың шыбығын шарпып, талын күзеймін деп маған не көрініпті?», деп орнынан көтеріліп төс қағысыпты. Сол айтқандай, бірін-бірі көргенде егіз туғандай амандасатын елденбіз ғой. Елім деп еміренген Өтежан ағаның да дүниеден озғанына жыл толып қалыпты. Ағайын-тума, құда-жекжат, нағашыкүйеу болып жамыраса жолығып ол жақта да мəре-сəре болып жатқан шығар, жарықтықтар. Тие берсін! Желеп-жебеп жатсын! Топырақтары торқа болсын! Əбіш КЕКІЛБАЕВ.

Термеден – əнге, əннен – спектакльге айналған туынды əлі де ойлантады. Өмірдің өзінен алынған драманың өзектілігі сол, тəуелсіз елдің жас көрерменіне ащы суға тəуменді болмауды ұғындырады. «Қара пима» термесінің желісі бойынша Айдын Салбановтың режиссерлігімен сахналанған қойылымды көруге облыс əкімінің орынбасары Жақ сылық Омар, шығарма авторы, ақын Ұлықбек Есдəулет, күйші-компо зитор, Астанадағы «Ақжауын» мемлекеттік камералық оркестрінің жетекшісі Секен Тұрысбек, «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ вице-президент – бас редакторы Жанболат Аупбаев, белгілі режиссер Жаңабек Жетіруов бастаған бірқатар зиялы қауым өкілдері келді. Өңір театрларында тың қойылымдарға сусап отырған жұрттың қарасы қалың екенін осы спектакль байқатты деуге болады. Театрда ине шаншар орын болмай, алып-ұшып жеткен қала тұрғындары мен қонақтарының басым бөлігіне билет жетпей қалды. Бұл бір жағынан мұңды саз, ойлы оқиғасымен халықтық шығармаға айналған əннің аса танымалдылығынан болса керек. Əлбетте, еңбектеген баладан еңкейген қарияға дейінгі ел білетін еңбекті енді драмалық қойылым есебінде еншілеуге екінің бірі тəуекел ете бермейді. Жас режиссер Айдын Салбановтың «Қара пиманы» сахналауын шығармашылық батылдығы санауға болады. Айдын – өмірден ерте озған талантты режиссер Рүстем Есдəулеттің рухани тəрбиесін көрген театрдың бүгінгі жас мамандарының бірі. Жалпы, спектакль оқиғасы туындының түпкі желісінен ауытқымаған. Тілі қарапайым, түсінікті. Декорация ықшам. Бүкіл қойылымды біріктіріп тұрған аппақ шымылдық театрдың техникалық мүмкіндігінің тарлығына орай режиссерлік ұтқыр шешім болып шығыпты. «Алай да дүлей ақ боран» деп басталатын термедегі бейнелеу сол қалпында сахнаға көшкен. Ақ түтекті алай да дүлей ұйытқытатын аппақ шымылдық. Сол аппақ əлемде бұл

дүниенің темірқазығы – отбасы. Отбасының үш мүшесі – əке, ана жəне бала. Олар осы ақ ұлпа кеңістікте бірбіріне қар лақтырады. Ондағы мақсат – бала көңілдің кілтін табу. Олар осы аппақ кеңістікте кіршіксіз, риясыз өмір сүргісі келеді. Өйткені, көңілдің қалауы ақ. Олар ұйытқыған ақ боранда да бірбірінен көз жазып қалмауға ұмтылады. Ошақтың үш бұты іспетті бірге болса ғана табиғаттың қатаң райына да, өмірдің қатал сынына да төтеп бермек. Алайда, жаратылыстың жақсысы мен жаманы əлмисақтан алмасқан алмағайып дүние. Өмірдің де ағы мен қарасы бар. Ақ шымылдықпен бірге ақ түтек ғайып болғанда ақ халатты абзал жан алдында ана отырады. Денсаулықта кінəрат бар. Режиссер мұны ұтымды бейнелейді. Ананың ақ жүрегіндегі ағысты əлгі аппақ шымылдық арқылы, бейнебір адам жүрегінің қан тамырларын қуалаған өмір тынысындай, сол тынысқа қатер төнгенін суреттемек талпыныс қаперлі көрерменге көрінеді. Отбасы қуанышын ет жақын дарымен бөлісіп отырғанда кешегі қызыл қоғамда дəстүрге айналған ащы сусыз дастарқан сəні кірмейтінін режиссер балаға да стақан қағыстыру арқылы жеткізгісі келгенін аңдадық. Трагедия тамыры қуаныш пен қайғыға ортақ осы стақаннан басталады. Анадан айырылу. Əке күйігі. Жетімдік. Запыранға запыран қосқан маскүнемдік. Отанасынан өлідей, отағасынан тірідей айырған тұқыл балалық. Жылусыз қалған шаңырақта күйі кеткен балаға қамқорлық жасамақ кейуана мен əкенің досы. Осындай ойраны шыққан үйдегі сəби санасында бəрі арман, тəтті қиял. Тіпті, қаладағы интернатта оқу да. Ол тулаған аппақ шымылдық – ақ боранда адасқан маскүнем əкені үйіне сүйреп кіргізеді. Ол аппақ шымылдық – ақ көрпесін жамылып, оты жағылмаған суық үйде ұйқыға кетеді. Ол ұйықтап кетсе аппақ шымылдық – ақ кебінге оранған анасын түсінде көреді.

Ол ащы суға бəрін айырбастаған əкесінің соңынан пимасы үшін жүгіріп, ұйытқыған аппақ шымылдық – ақ боранда қалады. Ол сол жатқаннан аппақ шымылдық – ақ жайма аурухана төсегінде оянады. Түнектен жарық та нұрлы əлемге оралып, маскүнемдіктен арылған əке жүрегі алдымен ұлын іздейді. Алып-ұшып ауруханаға жеткен əке ақ төсекте таңулы жатқан баласын бас салды. Қамқор кейуана беріп жіберген дəммен бірге өзі дүкеннен сатып алған жап-жаңа пимасын көрсетіп, жарымжан көңіл болып жүрген ұлын қуантпақ. Өте кеш еді... Баласының пимасын араққа айырбастаған сол кеште үсіп қалған жалаң аяқты дəрігерлер кесіп тастаған. Көрермен жанарын боталатқан осы көріністе жоғарыдан түсірілген қос пима əкенің басынан қос тоқпақпен соққандай соғады. Қойылым түйіні əке, оның досы мен кейуана жəне мүгедек арбасына таңылған баланың бір дастарқан басында тоқайласуымен аяқталады. Яғни, өмір жалғаса береді. Өкініштердің өзекті өртейтіні болмаса. Қойылымға жан бітірген тағы бір деталь – отбасы альбомы. Қызыл альбомдағы əке мен балаға ортақ ыстық жан – ана бейнесі. Бұл альбом ендігəрі отбасының ең құнды дүниесі болып қала бермек. Маскүнем əкені Хамит Халықұлы сəтті көрсете алды деуге болады. Десе де, бақытсыз бала бейнесін сомдаған Рысқұл Қонақбаевқа көрермен ерекше ілтипат көрсетіп, дүркірете қол соқты. Көп көріне қоймайтын ана образын əлі де жетілдіре түсу керек сияқты. Қойылымдағы оқиғаларды музыкамен əрлеуде «Қосбасар» күйі жақсы таңдалған. Спектакль соңында əртістер мен режиссер сахнаға шығарма авторын шақырды. Ұлықбек Есдəулет аталған шығарманы 25 жасында жазғанын, поэма жарыққа шыққан кезде кеңестік идео логия белсенділерінен таяқ та жегенін, содан көп уақыт жатып қалған туындыны халыққа жеткізген Алтын бек Қоразбаев пен Алма

 Тағзым

Айќынды ардаќтады Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан».

Өткен жылдың соңында ұлттық əдебиеттану ғылымында үлкен із қалдырған көрнекті ғалым, сыншы, аудармашы Айқын Нұрқатовтың туғанына 85 жыл толған еді. Небəрі 37 жыл ғана ғұмыр кешкен қаламгер аз уақыт ішінде тындырымды жұмыс істеп, іргелі зерттеулерінде сөз өнерінің көкейкесті мəселелерін, əдеби үрдіс пен əдебиеттер байланысын жан-жақты қарастырды, Абай, М.Əуезов, С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, И.Байзақов, Х.Ерғалиев, Ə.Тəжібаев, В.Маяковский, Т.Жароков, Ғ.Орманов, т.б. шығармаларын сан қырынан талдады, бір ғана «Абайдың ақындық дəстүрі» монографиясы арқылы абайтану ғылымына тың өзгеріс əкелді. Нұрқатов зерттеулеріне логикалық ой жүйелілігі, пікір айқындығы, тұжырымның дəйектілігі тəн болып, еңбектерінде қоғамдық ой-пікір мен көркемдік эстетика қиыса ұштасқандығын жақында ғана осы елеулі оқиғаға байланысты А.Нұрқатов қызмет атқарған Алматыдағы М.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтында өткен «Айқын Нұрқатов əлемі» атты республикалық ғылыми конференцияда баяндамалар жасап, сөз сөйлеген ғалымдар мен жазушылар кеңінен əңгімеледі. Алқалы жиынды ашып жүргізген институт директоры, ҰҒА корреспондент-мүшесі Уəлихан Қалижанов осыған орайластыра жарық көрген А.Нұрқатов еңбектерінің бес томдығын қауымға таныстырып, осы басылымды дайындап шығарудағы профессор Серік Негимовтің сіңірген еңбегін ерекше атап өтті. Конференцияда негізгі баяндама жасаған Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры Серік Негимов, ғалымның абайтанушылық жəне əуезовтанушылық қырларына жеке тоқталған институттың Абайтану жəне жаңа дəуір əдебиеті бөлімінің меңгерушісі

Аманжоловадан соң драма ретінде Айдын Салбановтың режиссерлігімен көрерменге қайта оралып отырғанын, жалпы қойылым көңілден шыққанын жеткізді. Белгілі журналист Жанболат Аупбаев өзінің театр сыншысы болмаса да, премьераның айтпай кетуге болмайтын артықшылықтарын атап өтті. – Мəселен, қойылымның басаяғын бір ғана ақ түстегі лента жалғап тұрды. Бұдан режиссердің шеберлігін байқауға болады. Тағы бір тапқыр шешім – тізеден кесілген аяқты көрген əке көңілінің аласапыран сəтінде қара пиманың оны жазғырғандай басына келіп соғылуы. Жалпы, мұндай қойылымды Алматыдағы М.Əуезов атындағы академиялық драма театры немесе Ғ.Мүсірепов атындағы жастар театры қойса, таңғалмас едік. Ал аймақтық театрлар үшін осындай дəрежеде қойылым қою – үлкен шығармашылық жетістік, – деді ол. Сахнаға көтерілген күйші Секен Тұрысбек Төлеген Момбековтің «Салтанат» күйін орындап берді. Бұл күй де «Қара пима» тақырыбымен үндесіп, қойылым бойы көрермен көңілінде қалыптасқан нəзік қылды шерткендей əсер қалдырды. Күйден панасыз қалған екі жастағы Салтанат атты сəбидің бебеулеген үні естіледі. Жуырда ел Үкіметі өңірлік театрларды өркендетуге байланысты үлкен жиын өткізгені белгілі. Осыған орай, облыс əкімі Бердібек Сапарбаев өңірдегі барлық қала əкімдеріне драматургтермен бірлесе отырып, театрлардың репертуарын тол ық ты руға, қызметкерлердің еңбекақысын көтеруге жəне оларды пəтермен қамтамасыз етуге тапсырма жүктеген болатын. Премьера соңында осы мəселелерді атап өткен облыс əкімінің орынбасары Жақсылық Омар Өскеменде үлкен драма театрының құрылысы жүргізіліп жатқанын, «Қара пима» сол театрдың ашылуында қойылатын негізгі қойылымдардың бірі болуы мүмкін екенін жеткізді. ӨСКЕМЕН.

Думан АНАШ.

Кеше Алматыда «Жаңа Қылмыстық іс жүргізу кодексі жəне қылмыстық сот ісін жүргізуді жаңғыртудың негізгі бағыттары» деген тақырыпта ғылыми-практикалық конференция өз жұмысын бастады. Дөңгелек үстелді кіріспе сөзбен ашқан Қазақстан Республикасы Конституциялық кеңесінің төрағасы Игорь Рогов аталмыш конференция тақырыбының маңыздылығын ескере отырып, оған қатысушылардың

Кодексті жетілдіру – уаќыт талабы Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

Серікқазы Қорабай мен Əуезовтану бөлімінің аға ғылыми қызметкері Келіс Рахымжанов, қаламгердің талант қырларын сөз еткен академик Өмірзақ Айтбайұлы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, жазушы Сəбит Досанов, профессорлар, ақын Өтеген Күмісбаев пен Темірхан Тебегенов, «Ана тілі» баспасының директоры, жазушы Жақау Дəуренбеков А.Нұрқатовтың ұлт мəдениетіндегі орнын, баға жетпес ғылыми үлесін жан-жақты саралап берді. Өз кезегінде ғалыммен Абай атындағы ҚазПИ-де бірге оқыған сабақтастары, белгілі тілші-ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор Телқожа Жанұзақов, ақындар Мыңбай Рəш пен қаламдас інісі Сейфолла Оспан тебіреністі естеліктер айтты. Ғибратты жиын соңында ғалым туыстары мен ұрпақтары А.Нұрқатов рухына бағыштап ас берді. АЛМАТЫ.

––––––––––––––

Суретті түсірген Юрий БЕККЕР.

жұмысына сəттілік тіледі. Одан кейін сөз алған Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының төрағасы Қайрат Мəми Елбасы тапсырмасымен дайындалған жаңа Қылмыстық іс жүргізу кодексінің жобасы тек қана заңгерлер мен сарапшылар тарапынан ғана емес, сондай-ақ жалпы қоғам тарапынан да кеңінен талқылауға ұшыраған құжат екенін тілге тиек етті. Сондай-ақ, конференцияда сөз алған Қазақстан Республикасы Президент Əкімшілігінің құқық қорғау жүйелері бөлімінің меңгерушісі Алик Шпекбаев, Еуропалық Кеңестің Венециандық комиссиясының азаматтық бөлімінің басшысы Сергей Кузнецов, ЕҚЫҰ-ның Астанадағы орталығының басшысы Наталья Зарудная, «Адам құқықтары хартиясы» қоғамдық қорының атқарушы директоры Жеміс Тұрмағамбетова конференция барысында құқықтық тетіктерді жетілдіру мəселелері бойынша белсенді пікірталастар болатынына сенім білдірді. – Өздеріңіз білесіздер соңғы үш жыл бойы біздің мемлекетімізде Қылмыстық іс жүргізу кодексінің жаңа жобасын жасау бойынша біраз жұмыстар атқарылды, – деді Қазақстан Республикасы Бас прокурорының бірінші орынбасары Йоган Меркель, – өткен жылы бұл заң жобасы парламентке ұсынылып, халық қалаулылары оны бірінші оқылымда мақұлдады. Дегенмен, кейбір мəселелер бойынша екінші оқылымның талқылаулары жүріп жатыр. Ал бүгін өз жұмысын бастаған конференцияға біз заңгерлерді, депутаттарды, үкіметтік емес ұйымдар мүшелері мен бірге халықаралық сарапшыларды да шақырып отырмыз. Талқыланып отырған мəселеде шетел сарапшыларының да ой-пікірлерін білсек деген ниетіміз бар... АЛМАТЫ.


8 (Соңы. Басы 1-бетте). А.Əйтімов бастаған ғалымдар тобы бұдан төрт жыл бұрын «Еуразиялық өзен аралығы» атты халықаралық қоғамдық қозғалыстың өмірге келуіне бастамашы бола білгені де бөлек бір əңгіменің еншісі. Осы шеңберде ҚазИИТУ кешенінде ғарыштық технологиялар мен автоматтандыру жəне радиоэлектроника мен салааралық технологиялар бағыттары бойынша ғылыми конференциялар мен конгрестер ұйымдастыру ісі дəстүрге айналып отыр. Осын дай интеллектуалдық байла ныс аясында Мəскеу мен Дубнаның, Сама ра мен Тольяттидің жəне Орынбор мен Саратовтың жетекші ғалымдары Қазақстан ның Орал қаласындағы ғылымбілім кешенінің оқу үрдісіне кеңінен тартылды.

www.egemen.kz

университетінің доценті В.И.Карпунин, Дубна қаласынан келген делегацияның жетекшісі профессор С.В.Кибальников, Мəскеудегі кешенді муниципалдық зерттеулер ғылыми-зерттеу институ ты директорының орынбасары В.И.Патрушев, қала тұрғызу қауым дастығы жəне қала теориясы бағытындағы университеттер мен ғылыми орталықтардың президенті А.М.Лола, тағы басқа да көрнекті ғалымдар бар. Сондайақ, олар Орал қаласында трансшекаралық конгресс жұмысына қатысып қана қоймай, студенттер мен магистранттар арасында шеберлік-сыныптары дəрістемелік жұмыстарын жүргізіп, арнайы сертификаттар тапсырып жүр. Студент жастарға, əсіресе, Л.А.Стрекалованың жұбайы екі дүркін Кеңес Одағының Батыры Г.М.Стрекаловтың зерттеуші ретінде бес мəрте басқа ға-

Еуразиялыќ ґзен аралыєы

Оралдаєы ЌазИИТУ єылым-білім кешенінде интеграциялыќ бастамалар кґп – Осы арқылы университетімізге зияткерлік инвестициялар құйылды. Электрондық коммерцияның дамуына мүмкіндіктер жасалды. Əсіресе, С.П.Королев атындағы Самара мем лекеттік аэроғарыш университе ті мен жасалған келісімшарттың орны тым айрықша деп санаймыз. Осы келісім негізінде біздің жоғары оқу орнының ғалымдары ғарыштық аппа раттар тікұшақтары иондық қозғалтқыштарының жаңа үлгілері мен жобаларын жасады. Бұған қоса, тікұшақ қозғалтқыштарының тарту жəне жылдамдық сипаттамаларын арттыру сонымен бірге, дыбыс тан жоғары жылдамдықтағы ұшақтар конструкциялық элементері төзімділігін көтеруге арналған бірнеше ғылыми жобалар өмірге келді. Оның бəрі де Самарадағы аэроғарыш университеті ғылыми ұжымы тарапынан жоғары бағаға ие болды. Соның нəтижесінде Қазақстанның инновациялық жəне телекоммуникациялық университеті кешені Еділ-Жайық аралығындағы жетекші жоғары оқу орнындағы қауымдастығы құрамына қабылданды,– деді газет тілшісіне бұл жөнінде аталған ғылымбілім кешенінің басшысы А.Əйтімов. Иə, дəл осы арада Еділ мен Жайық аралығындағы жоғары оқу орындары арасында құрылған қауымдастық құрамына бұдан басқа Туполев атындағы Қазан мемлекеттік авиациялық зерттеу, Уфа мемлекеттік авиациялық-техникалық жəне Еділ бойының мемлекеттік телекоммуникациялық жəне ақпараттық университеттері енгенін де айта кеткен жөн. Бір сөзбен айтқанда, Еділ мен Жайық өзені аралығын қамтитын шекаралас аймақтардағы жоғары оқу орындары озық технология салалары бойынша көшбасшы болып табылады. ҚазИИТУ кешеніндегі инте грациялық байланыстар мен академиялық ұтқырлық мысалдары тек мұнымен шектелмейді. Осы кешен базасында өткізіліп жүрген халықаралық интеграциялық конгрестер Оралға Ресейдің орталық ғылыми мекемелері жəне Мəскеу мен Дубна университеттері ғалымдары мен аэроғарыш салалары жетекші мамандарының жиі атізін салуына ықпал жасады. Олардың арасында «Казкосмос» ұлттық компаниясының Мəскеу қала сын дағы өкілдігінің жетекшісі, ұшқыш ғарышкер, Кеңес Одағының Батыры А.П.Арцебарский мен екі дүркін Кеңес Одағының Батыры, ұшқыш-ғарышкер Г.М.Стрекаловтың жұбайы Л.А.Стрекалова, Мəскеу халықаралық қатынастар мемлекеттік

рышкерлермен бірге «Союз Т-3», «Союз Т-8», «Союз Т-11» «Союз ТМ-10» жəне «Союз ТМ-21» ғарыштық аппараттарында жасаған сапарлары жөніндегі əңгімесі үлкен əсер қалдырды. Аталған конгреске келген самаралық қаламгер В.В. Полетаева Байқоңыр мен Қызылорданы Қазақстанның жүрегі деп не үшін атағандығының тарихын: «Кеңес Одағы кезінде КСРО ең мықты жəне алдыңғы қатарлы ғарыштық держава болғандықтан, ғарыштық технологияларды жасақтаудың басы, яғни идеялық орталығы Мəскеу жəне сонда орналасқан аэроғарыштық зерттеудің конструкторлық бюросы болса, сол идеяларды жүзеге асыратын қолы ретінде Самараны айтқан болар едім, ал осы идеяны түпкілікті іске асырып өмір сыйлаған, жүрегі – Байқоңыр, ал Байқоңыр дегеніміз – Қазақстан», деп суреттеген еді. Ресейлік жазушы-журналист өзінің өмір бойы шығармашылығының негізгі бөлігі тек ғарыш тақырыбына арналғандығын айта келіп, алдағы уақытта «Байқоңырдың самаралық тарихы» атты кітабын жазуды жоспарлап жүргенін жеткізді. Əрі бұл еңбекті өз уақыты келгенде ҚазИИТУ студенттері үшін оқу-əдістемелік құрал ретінде қолдануға болатындығын айтып берді. Сондай-ақ, Оралда жастар мен студенттер арасында ғылым мен білімге деген құштарлықты насихаттап отансүйгіштікті тəрбиелеуге бағытталған «Байқоңырдың жұлдызды жолбастаулары» атты интеграциялық жобаның тұсауы кесілді. Бұл жобаның негізгі мақсаты – ғарыш ғылымы мен ғарыштық сапарларда үлкен жетістіктерге жеткен ерекше адамдардың өмір тəжірибесін жастар арасына тағылым, үлгі-өнеге ретінде ұсынып, сол адамдардың тамаша қасиеттерін баяндап беру арқылы білім беру мен тəрбиенің сапасын арттыру болып табылады. Отандық ғылым мен білімнің негізін қалаушы Д.И.Мен делеев пен М.В.Ломоносовтың ісін практикада жалғастырушы В.И.Вернадскийге арналып былтыр Орал қаласында өткізілген халықаралық форум биылғы 2014 жылы өз жалғасын тауып, ғарышқа алғаш рет жол салған Ю.А.Гагариннің 80 жылдығы мен Қазақстан тыңы тұңғыш рет игеріле бастағанына 60 жыл толу мерекесіне арналмақ. Міне, осылайша Қазақстанның инновациялық жəне телекоммуникациялар университетінде интеграциялық үдерістер жыл өткен сайын өзінің жаңа арнасын тауып келеді. ОРАЛ.

Тасымал алєа басып тўр «Астық-Транс» Қазақстан-Ресей бірлескен кəсіпорны 2014-2015 жылдың астық тасымалдау маусымында IT-ақпараттық қолдау бірыңғай порталы түрін пайдалануды көздеп отыр.

Порталда тапсырыс автоматты түрде беріледі. Кезең-кезеңімен тапсырыстың орындалуы бақыланады. Бастысы, онда тариф жайы ашық көрсетіледі. Тарифтік есеп жүргізу, тарифтік калькулятормен жүзеге асырылады. «Бұл қызмет түрі Қазақстан нарығындағы жаңа бастама. Тарифтің ашықтығы, вагонның қозғалысын бақылап отыру, құжаттарды барынша азайту мұның барлығы тапсырыс берушінің қысқа мерзімде жұмысын атқарып болуына көмектеседі. Жаңа астық тасымалдау кезеңіне дейін біріккен кəсіпорын бұл технологиялық мəселелерді толығымен шеше алады», дейді «Астық-Транс» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы Олег Рогачев. Былтырғы қыркүйекте құрылғалы бері БК республика іші мен шетелдік бағыттарға астық өнімдерін толассыз жөнелтуде. Өткен жылдың төртінші тоқсанында 1,3 миллион тонна астық тасымалдаса, оның 993 мың тоннасы экспортқа шығарылыпты. Ал ел аумағында 334 мың тоннасы тиісті жерге жеткізілген. Биылғы жыл басынан бері

бір миллион тонна астық тасымалданған. Болашақта бірлескен кəсіпорын вагон паркін 10 мың данаға жеткізуді көздеп отыр екен. Бұл вагондармен астық мол шыққан жылдары 12 миллион тоннаға дейін астық тасымалдауға болады. Айта кету керек, «Русагротранс» ЖАҚ Ресейдің Кеден одағы елдері аясындағы Қара теңіз астық бірыңғай пультінің ірі операторы болып табылады. Компанияның алдында тұрған басты міндет – қарқынды дамып келе жатқан Қазақ елінің аграрлық секторын арнайы мамандандырылған жылжымалы құраммен толыққанды қамтамасыз ету жəне теміржолмен астық тасымалдау технологияларын жетілдіру. Ел ішінде астық тасымалдау солтүстік өңірлерден оңтүстік, батыс облыстарға қарай жүргізіледі. Қазақстандық астық негізінен экспортқа ТМД елдері мен Еуроодаққа, Таяу Шығыс, Орталық Азия елдеріне жіберіледі. Кавказ, Əзербайжан, Грузия да тұрақты тұтынушысы. «Егемен-ақпарат».

7 наурыз 2014 жыл

 Есімі елге елеулі

Ќазаќ спортыныѕ ќара нары Парламент Мəжілісінің депутаты, «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев» жəне ІІ дəрежелі «Барыс», «Ха лықтар достығы» ордендерінің иегері, КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Темірхан Досмұхамбетов өмірінің өнегелі тұстары көп. Бекболат ТІЛЕУХАН.

Алла тағала əу бастан нығмет берген, Темірхан Досмұхамбетов отыздың бел ортасында КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы атанып, одан əрі Жоғарғы Кеңестің депутаты, екі мəрте Спорт жəне туризм министрі, екі мəрте Президенттің Іс басқармасының басшысы, Астана қаласының əкімі қызметтерін абыроймен атқарды. Темірхан Мыңайдарұлы – тəуелсіз Қазақ елінің аяғынан қаз тұрып, əлемге таныла бастаған тұсында қара нардай қайрат қылып, бейнет кешкен үлкен тұлғаның бірі. Елбасының қасында жүріп, Астана құрылысына білек сыбана араласты, жас қазақ мемлекетінің еңсесін көтеруіне атсалысты. Саясаттың қыр-сырына қанықты. Мемлекет жəне қоғам қайраткері дəрежесіне көтерілді. Енді біз Досмұхамбетов өмірінің өнегесі мол тұстарынан əңгіме шертіп көрейік.

Ўстазєа араша

Бұл өмірдің қызығы мен шыжығы қатар жүреді. 1975 жылы күтпеген жерден бапкері Асқар Асубаевтың басына бұлт үйірілді. Алматы денешынықтыру институтының күрес кафедрасында қызмет істейтін оның үш шəкірті бір милиция қызметкерін соққыға жығып, түрмеге түседі. Ол кез Кеңес Одағы Коммунистік партиясының дүркіреп тұрған шағы. Асқар Асубаев партия мүшесі болатын. Институттың партия ұйымы үш шəкірті бұзақылық жасаған жаттықтырушыны жиналысқа салып, бастауыш партия ұйымының жетекшісі Финогенова оған қатты шүйлігеді. Ол Асубаевты партия қатарынан шығару керек дейді. Ұстазының басына түскен жағдайды естіген Темірхан Досмұхамбетов оны ертіп, Алматы қалалық партия комитетінің хатшысы Қаркен Ахметовтің алдынан бір-ақ шығады. Ахметов – ұзақ уақыт қазақ спортын басқарған, елге танымал азамат. Болған оқиғаға қаныққан ол бірден Совет аудандық партия комитетінің бірінші хатшысына телефон соғады. – Асқар Асубаев мықты балуандар баптап жүрген жаттықтырушы, – дейді Қаркен Ахметұлы аудандық партия комитетінің басшысына. – Ол шахматшы дайындап жүрген жоқ, айқасқа түсетін жігіттерді баулып жүр. Спортшылар қателікке ұрынған екен. Олар заң жүзінде жазасын алады. Шəкірттері үшін жаттықтырушыны қатты жазалаудың қажеті бола қоймас... Ұзамай Алматы қаласы Совет аудандық партия комитетінің бюро мəжілісі өтеді. Сонда Финогенова жаттықтыру шыны партия қатарынан шығару туралы ұсынысын тағы ортаға салады. Сол кезде аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы сөз сұрап, Асқар Асубаев шəкірттерінің аудан көлеміндегі қоғамдық жұмыстарға белсене атсалысатынын, əсіресе, көшедегі тəртіпті қадағалайтын ерікті халық сақшылары қатарында самбошылардың көп екенін айтып, жаттықтырушыны қолдап шығады. Өзге бюро мүшелері де Асубаевты партия қатарынан шығаруға келіспейді. Көптің пікірін асықпай тыңдаған аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы жиналысты қорытып, нəтижесінде Асқар Асубаев партия қатарында қалумен қатар, институттағы жаттықтырушылық қызметін одан əрі жалғастырады. Міне, 26 жастағы жас жаттықтырушы Темірхан Досмұхамбетов қалалық партия комитетінің хатшысына жол тауып, ұстазына осылайша араша түседі.

Мəскеуді мойындату

Самбо күресінің отаны Ресей екені белгілі. Тұңғыш əлем чемпионы Давид Рудман негізін қалаған Мəскеудегі «Самбо-70» кəсіпқой мектебі күрестің осы түрінен ондаған жаһан жеңімпазын дайындады. Орыс мемлекетінің астанасында орналасқан атақты мектептің самбошылары 1977 жылы Темірхан Досмұхамбетов баптаған қазақ балаларына есе жіберіп қойды. Сол жылы Мəскеу қаласының ашық біріншілігінде оның төрт шəкірті чемпиондық тұғырға көтеріліп, қазақ балуандары командалық есепте бас бəйгені жеңіп алды. Мұндай биікке бұрын-соңды одақтас республикалардың ешқайсысы жетіп көрмеген еді.

Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Азия Олимпиадалық кеңесінің вице-президенті, Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті, КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысыТемірхан Досмұхамбетов пен Монако князі, бобслейден 5 мәрте Олимпиада ойындарына қатысқан Альбер ІІ Сочидегі Қазақ үйінде.

– Қазақ университетінің балуандары Рудманның мектебінен басым түсті, деген хабар құлағыма тиісімен Досмұхамбетовтің жаттығу залына əдейі бардым, – дейді Асқар Асубаев сол күндерді еске алып. – Барсам, аядай ғана күрес залында жаттығу қызып жатыр екен. Жаттығу біткен соң Темірхан шəкірттерін ортаға жинап, əрқайсысына мінездеме бере бастады. «Сен осы бетіңнен танбасаң, əлем чемпионы боласың», деді тапалдау келген қара балаға. «Сен əлем чемпионы... сен Еуропа чемпионы... сен СССР чемпионы боласың». Осылайша бірнеше баланы кезек-кезек орнынан тұрғызып, бір жағы қайрап, бір жағы келешек күндерге үміттендіріп, жалынды сөз айтты. Ол тұста қазақ самбошылары Кеңес Одағын мойындата қоймаған еді. Бізден əлем, Еуропа чемпиондары шыға қоймаған кез. Досмұхамбетовтің сөзі сол кездегі мықты деген спорт мамандарының өзіне бос қиял болып естілуі мүмкін-тін. Қазір қарап отырсақ, Темірхан Мыңайдарұлы ұядай ғана залда қарадомалақ бауырларын баптап жүріп, жастығына қарамай күрес шыңына құлаш сермеген екен. Арада үш жыл өткенде, 1981 жылы 18 жастағы Айтжан Шаңғараев ересектер арасында Кеңес Одағының чемпионатын ұтып алып, Досмұхамбетовтің бапкерлік білігінің жоғары екенін дəлелдеді. Ол – самбодан КСРОның ересектер чемпионатын ұтқан бірінші қазақ балуаны. Айтжан одан əрі Еуропаны мойындатты, Əлем кубогын жеңіп алды. Оның өкшесін басып, əлем чемпионы Мəден Қалиеков шықты. Одан кейін дзюдо майданында Бостан Жаңбырбаевтың бағы жанды. Ол 1987 жылы Кеңес Одағы чемпионатының күміс жүлдегері атанды. Одақ чемпионатының жүлдегерлері Қайрат Шаңғараев, Валентин Погодин, Владимир Мукамелов, Дүниежүзілік студенттер ойындарының жеңімпазы Зиядин Исабеков... Айтып-айтпай не керек, Досмұхамбетовтің ҚазМУ-дің шағын залында жаттығатын самбошылар командасы Қазақстан мен Кеңес Одағының айтулы жарыстарында сан мəрте топ жарды. Бұл команда 1979 жылы дзюдо күресінен Бүкілодақтық студенттер ойындарының жеңімпазы атанды. Иə, «Ұстаздан шəкірт озар», деген сөз осындайда айтылса керек. Бапкер бен шəкірттің бірін-бірі риясыз көңілмен сыйлағаны қандай жақсы. Темірхан Досмұхамбетов қандай биік лауазымға қол жеткізсе де, Асқар Асубаевтай ұстазынан ешқашан алыстаған емес. Қуанышында қасында болады. Ағасы қиналса, қолын созады. Сонау 1969 жылы басталған сыйластыққа əлі күнге дейін қылау түскен жоқ.

Ќаркен аєамен танысу

Темірхан Досмұхамбетовтің қазақ спортының сол кездегі басшысы Қаркен Ахметовпен танысуының өзі қызық болды. Əскерден жаңа келген жас жаттықтырушы ҚазМУ-дің күрес залында қырық шақты баланы күреске баулып жатқан. Бір кезде денесі тығыршықтай, дөңгелек жүзді кісі кілем шетіне келіп: «Əй, қайдасың?» деп еркінси үн қатты. Досмұхамбетов болса: «Жарты сағаттан кейін қолым босайды, сосын сөйлесейік», – деп жаттығуын жалғастыра берді. Арада жарты сағаттай уақыт

өткенде, əлгі кісі залға қайта кірді. Қасында университет денешынықтыру кафедрасының меңгерушісі Семен Либерман бар. Бойы сырықтай Семен Лазаревич тəпелтек, бейтаныс кісінің алдында елпеңдеп, əлсін-əлсін иіледі. – Сен қайдан боласың? – деді бейтаныс кісі мұны кілем шетіне шақырып. – Қостанайданмын, – деді жас жаттықтырушы саспай. – Қазақстандағы мықты жаттықтырушылардың бəрін білемін. Сені неғып білмеймін? – деді əлгі кісі жылыұшырай сөйлеп. – Білмедім. – Сен маған ұнадың. Сені көп адам жақсы жаттықтырушы дейді. Танысып қояйық, республикалық Спорт комитетінің төрағасы Қаркен Ахметов деген ағаң боламын. ...Қазақ спортының тарихындағы екі əйгілі басшы қарапайым ғана күрес залында осылайша танысып еді.

Шапаєат шуаєы

Ағайынды Нұрғожа, Айтжан, Қайрат Шаңғараевтардың аналарынан басқа арқа сүйер ешкімі жоқ-тын. Досмұхамбетов үшеуін де бауырына тартып, боз кілемде қатар баптады. Айтжан қазақ самбошыларынан бірінші болып Кеңес Одағының ересектер чемпионатында жеңімпаз атанумен қатар, КСРО халықтары спартакиадасында екі рет жүлдегерлер қатарынан көрінді. Нұрғожа Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы атанып, одақтық ірі жарыстардың талай бəйгесін алды. Күрестің үш түрінен спорт шебері. Ал Қайрат болса, КСРО біріншілігінің екі дүркін жүлдегері. Əкелері ерте қайтыс болып, аналары теміржолда жұмыс істеген ағайынды үш балуан жас кездерінде тұрмыс тауқыметін көп тартты. Бұлардың жағдайын жан-тəнімен түсінген Темірхан балуандардың анасына ұлдарының тағдырын өзіне тапсыруын өтінді. Жəне мұнымен шектелмей, Қайратты бауырына басқысы келетінін айтты. Жүрегі нəзік ана шыдамай, жылап жіберді. Досмұхамбетов кішкентай Қайратты қолынан жетектеп, зайыбы Сəуле екеуі тұратын жатақханаға алып келді. Көңілдің кеңдігінен аядай бөлме үшеуіне тарлық жасаған жоқ. Арада үш ай өткенде, Қайрат анасын сағынып, үйіне қашып кетті. Ертеңіне ұстазынан ұялып, күрес залының табалдырығынан əрең аттаған. Ағасынан кешірім сұрады. Бапкері еш ренжіген жоқ. «Түсінемін. Бəрі жақсы болады», деді жұдырықтай баланы бауырына қысып тұрып. Кезекті КСРО чемпионаты қарсаңында Қайрат жол апатына ұшырап, жұлын омыртқасына зақым келді. Өмір мен өлім арпалысқа түскен алмағайып сəтте Темірхан ағасы тағы да көмекке келді. Білікті нейрохирург дəрігер тауып, шəкіртінің операциясының сəтті болуын тіледі. Сосын Қайрат аяғынан тұрып кеткенше, бір жыл бойы халін сұрап, жəрдем беріп тұрды. Күрес балаларды шыңдап қана қойған жоқ, оларға күнделікті азық болды. Досмұхамбетов шəкірттеріне студент асханасынан тамақ ішетін талон алып беретін. Жақсы күрескен балаларға өзі жатақханада тұрып жатса да, жалақысының жартысына кезек-кезек спорттық киім əпереді. Ал шəкірті Мəден Қалиеков əлем чемпионы болғанда шаттанғаны соншалық, жігіттерге дастарқан жаю үшін үстіндегі қымбат бағалы былғары курткасын арзан бағаға сатып жіберді.

Жолдасбековпен жїздесу Бір күні кафедра меңгерушісі Семен Либерман мен спортклуб бастығы Темірхан Досмұхамбетовті университет ректоры Өмірбек Жолдасбеков өзіне шақыртты. Ректорға барар алдында Семен Лазаревич: «Ректор сені университеттің Ыстықкөлдегі лагеріне директор етіп тағайындайды. Лагерьдің екі коттеджін жəне асханасын жөндеу керек. Сен ректордың алдына бірінші рет бара жатырсың. Ол кісі бірінші жолы ешкімнің қолын кері қақпайды. Құрылысқа қажетті материалды көбірек сұра», деп Досмұхамбетовке сметаны екі еседей артық жаздырды. Екеуі ректорға кірді. Жолдасбеков Досмұхамбетовке Ыстықкөлдегі лагерьге басшы құтаймай жүргенін, демалыс орнының студенттер мен ұстаздар үшін өте маңызды екеніне тоқталды. Сөзінің соңында ректор осы уақытқа дейін спорт клубын биік деңгейге көтерген Досмұхамбетовке өзінің зор сенім артып отырғанын жеткізді. Темірхан ректорға алғыс айтып, сметаны алдына қойды. Оны қолына алған Жолдасбеков: «Қызметке енді кіріскен жас маманның мені алдағаны жараспайды. Мен математикпін», деп шатырды жөндеу үшін неше шифер керектігін, шиферді қағуға қанша шеге қажеттігін табан астында санап шықты. Сөйтті де: «Мұны сен өз ойыңнан жазған жоқсың, – деп жанарын төмен салып, қысылып тұрған Досмұхамбетовке қарады. – Бұлай жаздырған Семен Лазаревич. Сіз неге жас маманды алғашқы күннен өтірік айтуға үйретесіз?!». Бір жылда Ыстықкөлдегі лагерь дің үш басшысы орнынан босап, төртінші басшы болып қызметке кіріскен Темірхан жергілікті қырғыз ағайындармен тіл табыспайынша, шаруаның алға баспайтынын жақсы түсінді. Шыны керек, алғашында бұл жерден береке тауып, жаңа ортаға сіңісіп кететініне сене қоймаған. Уақыт өте келе Ыстықкөл басшыларымен, өрт сөндіру, электр жарығы, техникалық бақылау, санэпидемстанса секілді қызмет орындары жетекшілерімен сыйласып, көл жағасындағы ипподромда мереке кездерінде самбо, дзюдо жəне бокстан шеберлік жекпе-жектерін ұйымдастырды. Досмұхамбетов лагерьде күрес секциясын ашты. Секцияға қазақ студенттерімен бірге жергілікті қырғыз балаларын да тартты. Содан бас тап, ыстықкөлдіктер қазақтарды сыйлайтын болды. ҚазМУ-дің Ыстықкөлдегі лагерін жеті жылдай басқарған Досмұхамбетов республикалық «Еңбек резервтері» спорт қоғамының төрағасы болып сайланды. Бұрын қатардағы спорт қоғамының бірінен саналған ұйым елдегі ең ірі əрі мықты спорт қоғамына айналды.

Тїйін Адам баласы тағдырына тəуелді. Темірхан Досмұхамбетовтің тағдырталайына қазақ спортының нардың белі қайысар жүгін арқалау жазылыпты. Сондықтан да болар, біз кейіпкері міздің негізінен спорттық өміріне қатысты сөз қозғадық. Ол кісінің саясаттағы жолы да талай əңгімеге арқау болары анық. АСТАНА.


www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

 Өнеге

Тоќсанныѕ тґрінде Ежелден келе жатқан ата дəстүрімізде де, тəуелсіз еліміздің қоғамдық өмірінде де анаға деген қадірқұрмет, əрине, ерекше. Əңгімеміздің өзегіне айналып отырған Балажан Əбілқызы əжеміз бұл күндері тоқсан жастың төріне шығып, мерейі тасып отыр. Балажан апа өмірдегі қиыншылықты да, қиянатты да, жақсылық пен жамандықты да басынан өткерген жандардың бірі. Ол тылда жұмыс істеп еңбек ардагері атанған құрмет иесі. Бүгінде бейнетінің зейнетін көріп отырған кейуана Тəуелсіздіктің баянды заманына куə болғанына мың да бір шүкіршілік етеді. Тоқсандағы жүрек тебіренсе, туған өңірдің сыры да, жыры да кейіпкер апамыздың өмірімен өзектес екеніне анық көз жеткіземіз. Ендеше, əжеміз былай деп толғайды. – Біз Созақ өңірінің тумасымыз. Біздің жақта Бабатүкті Шашты Əзіз, Ысқақ баб, Қарабура əулие, Саңғыл билердің киелі орындары бар, олар туралы тарихи əпсаналар көп айтылады. Сыйласып тұрмыс құрған отағасым Қуан Мейірбекұлы шаруақор азамат еді. Бұл əулет те Қазан төңкерісінен кейінгі қатыгез заманның зардабын тартқан адамдар. Мейірбек атамыз да бала оқытып, молда болған. Амал қанша, ол кісі де арсыз

өмірден опық жеді. Халықты дінге уағыздады, Кеңес өкіметіне қарсы шықты деген желеумен нақақтан жала жабылып, 37-жылдың нəубетіне тап келіп, мерт болып кетті. Ал оның ұлы Қуанның да басына қара бұлт үйiрiледi. Сөйтiп, жүрiп соғысқа кетiп, одан жаралы болып оралды. Отау құрып, балалы-шағалы болды. Біреудің ала жiбiн аттамаған отағасым балаларын жеткiзем деп жүрiп жетпiс жасында дүние салды, – дейді апамыз өткен өмірін еске алып. – Марқұм үнемi ағынан жарылып, балаларының тілеуін тілеп отырушы едi. Ұл-қыздарымызды қолдан келгенше аялап өсіріп, оқытып, тəрбиелеуге күш салдық. Отағасым дүние салған соң, амал жоқ үйдiң бар ауыртпалығы менің иығыма түстi. Тағдырдың тап келген тауқыметiне тапжылмай төзіп, кездескен сынның бəрiн жеңiп шығуға тура келді. Қиналып жүріп адал еңбек еттім. Балаларымның

бəрін де тарықтырмай өсірдім. Құдайға шүкір, ешқайсысы да жаман болмады. Үмітімізді ақтады. Соның арқасында Алланың берген жасын жасап, еңбегімнің зейнетін көріп отырмын. Балдай тəтті балаларым – Орынкүл, Серік, Берік, Бердібек, Райхан, Раушан, Қалдыкүлден 30-шақты немере, 20дан астам шөбере сүйіп, өркеніміз өсіп жатыр, тəубе. Аталарының жолын жалғастырып, ел аузына ілігіп, халық сенімін арқалап жүргендері де баршылық. Үлкен ұлым Серік қаржы саласының қызметкері. Одан кейінгі ұлдарым да жауапты қызметтер атқарып жүр. Немерелерім де ер жетіп əр салада еңбек етуде. Үш бірдей немерем Англияда оқып жатыр. Балажан Əбілқызы сексеннің сеңгіріне шыққанда мұсылмандық парызын өтеп қажы атанды. Осы құтты сапарын апамыз «Имандылық жолында өткен аталар рухының ризашылығы үшін де, балаларымның қолдауымен МеккеМадинаға жол тарттым. Алла тағалаға жалбарынып, балаларым мен ұрпақтарымның амандығын, ел-жұртымның бақуатты болуын тіледім», деп түйеді. Иə, Елбасының тікелей тарапынан жасалып жатқан қамқорлықтың арқасында біздің мемлекетімізде Балажан апа тəрізді əзіз əжелер, бақуатты апалар көбейе беретіндігі сөзсіз. Ал бүгінгі күні 90 жастың төріне шатшадыман күймен өрлеген той иесін мерейлі шағымен шын жүректен құттықтаймыз. Жасай беріңіз, апа дейміз. Тортай ҚУАНЫШБАЕВ.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің Жетісу филиалы мемлекеттік республикалық меншіктегі нысандарды мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізетінін хабарлайды, тендер 2014 жылғы 28 наурызда сағат 11.00-де мына мекенжайда болады: Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 114. Тендерге мына нысандар ұсынылады: 1.Тұрақжай, жалпы алаңы 32 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Балқаш ауданы, Бақанас ауылы, Бижанов к-сі, 25А. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК-ның Алматы облысы бойынша филиалы. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 14816 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 7408 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 2.Тұрақжай, жалпы алаңы 12 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қ., Абай к-сі, 314А. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК-ның Алматы облысы бойынша филиалы. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 5556 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 2778 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 3.Тұрақжай, жалпы алаңы 4,64 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Райымбек ауданы, Кеген ауылы., Момышұлы к-сі, н/с. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК-ның Алматы облысы бойынша филиалы. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 2148,32 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 1074 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 4.Тұрақжай, жалпы алаңы 9,1 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Қапшағай қ., Қонаев к-сі, 1. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК-ның Алматы облысы бойынша филиалы. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 4213,30 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 2107 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 5.Тұрақжай, жалпы алаңы 18,7 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қ., Алтын адам аллеясы, 155. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 8658,10 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 4329 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 6.Тұрақжай, жалпы алаңы 89,1 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шонжы ауылы, Құдайбергенов к-сі, 61. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 41253,30 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 20627 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 7.Тұрақжай, жалпы алаңы 14 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылы, Мəжитов к-сі, 10. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 6482 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 3241 теңге Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 8.Тұрақжай, жалпы алаңы 7 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шонжы ауылы, Құдайбергенов к-сі, 61. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 3241 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 1621 теңге Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 9.Тұрақжай, жалпы алаңы 12 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шонжы ауылы., Қасымбеков к-сі, 35. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 5556 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 2778 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 10.Тұрақжай, жалпы алаңы 2,81 ш.м. барлық инженерліктехникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Шелек ауылы, Бижанов к-сі, 100. Баланс ұстаушы –«Алматы облысының əділет департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 1301,03 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 651 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 11.Тұрақжай, жалпы алаңы 9 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар ауданы, Талғар қ., Бокин к-сі, 30. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ.

Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 4167 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 2084 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 12.Тұрақжайлар, жалпы алаңы 160 ш.м. барлық инженерліктехникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Заречный кенті, Баланс ұстаушы – ҚР ІІМ Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Алматы қаласы жəне Алматы облысының «ЛА-155/8 мекемесі» республикалық мемлекеттік мекемесі. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 7408 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 14816 теңге. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер мен тұрақжайға қызмет көрсету шығындарын кіргізбейді, олар бөлек төленеді. Тендер өткізу шарты мен жеңімпазды таңдау өлшемдері: 1.Банктік жəне есеп айырысу-кассалық қызметтер көрсету үшін нысандарды пайдалану (1-11тармақтар). 2. ҚР ІІМ Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Алматы қаласы жəне Алматы облысының «ЛА-155/8 мекемесі» РММ-нің қызметкерлерінің тамақтануын ұйымдастыру үшін нысанды пайдалану (12 тармақ). Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер қатысушы ретінде тіркеу үшін мыналарды тапсыру қажет: Тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі жəне қосарланған конверттерде сəйкесетін шарттың қорытындысы қамтылуы тиіс. Сыртқы конвертте мына құжаттар қамтылуы қажет: 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде ұсынумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; 2) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме-үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 3) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) өтініш беру сəтінде салықтық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Ішкі конвертте үміткердің жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінімдер беру сəтінде жабық болуы жəне үміткер оны мөрлеуі қажет. Өтініштер қабылдау тігілген түрінде жалға берушінің мекенжайына құжаттардың ұсынылуымен, беттері нөмірленіп жəне соңғы беттеріне қол қойылып жəне мөр басылып расталуы тиіс (жеке тұлғалар үшін – егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына енгізіледі, ИИК KZ790705012170167006, БИК ККМFKZ2A, БСН 120340000064, КБе 11, мекеме коды 2170167, КНП 171. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер өткізу туралы хабарлама ресми жарияланған күнінен бастап тендер нысанымен танысу үшін барлық сұрақтар жəне тендерлік құжаттаманы алу бойынша Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жетісу филиалына мына мекенжайға хабарласу керек: Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 114, 25 жəне 26-бөлмелер. Анықтама алу телефондары: 267-70-26, 267-70-50. Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде, яғни 2014 жылғы 27 наурызда сағат 11.00де аяқталады.

9

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 26 наурызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Газ 52 12 автокөлігі, 1989 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 483AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы –«Қазсушар» ШЖҚ РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 9038 теңге, алғашқы баға – 32000 теңге, кепілді жарна – 4800 теңге. 2. Кавз 3976 автокөлігі, 1992 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 412AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі «Қазсушар» РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 9885 теңге, алғашқы баға – 35000 теңге, кепілді жарна – 5250 теңге. 3. Уаз 3303 автокөлігі, 1993 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 411AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі «Қазсушар» РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 15533 теңге, алғашқы баға – 55000 теңге, кепілді жарна – 8250 теңге. 4. Газ 3110 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M292AZ, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы ауданы, Мұқанов көшесі, 9а. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы жəне Астана қаласы бойынша Қарағанды қаласындағы «Сарыарқа» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 16098 теңге, алғашқы баға – 57000 теңге, кепілді жарна – 8550 теңге. 5. Ваз-2107 автокөлігі, 1995 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М124DD, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 73000 теңге, кепілді жарна – 10950 теңге. 6. Ваз-2106 автокөлігі, 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М151DD, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 178000 теңге, кепілді жарна – 26700 теңге. 7. Газ-2705 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М013SP, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 152000 теңге, кепілді жарна – 22800 теңге. 8. Ваз-21065 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М766BA, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 69000 теңге, кепілді жарна – 10350 теңге. 9. Ваз-21099-20 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М152DD, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 242000 теңге, кепілді жарна – 36300 теңге. 10. Газ-3110 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М765ВА, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 237000 теңге, кепілді жарна – 35550 теңге. 11. Audi A6 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М143DD, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 620000 теңге, кепілді жарна – 93000 теңге. 12. Ваз-21099-20 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М425BY, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 242000 теңге, кепілді жарна – 36300 теңге. 13. Газ 322132 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М010SP, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша

экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 427000 теңге, кепілді жарна – 64050 теңге. 14. Ваз-21150 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М140DD, Қарағанды қаласы, Əлиханов көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 131000 теңге, кепілді жарна – 19650 теңге. 15. Газ 31029 автокөлігі, 1995 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М090ВА, Приозерск қаласы, Пушкин көшесі, 6/2-үй. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитетінің Қарағанды облысы бойынша департаменті». Бастапқы (алғашқы) баға – 234000 теңге, кепілді жарна – 35100 теңге. 16. Ford Explorer автокөлігі, 1996 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М001КР, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 1032000 теңге, кепілді жарна – 154800 теңге. 17. Ваз 21093 автокөлігі, 1996 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М088BY, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 220000 теңге, кепілді жарна – 33000 теңге. 18. Газ 270500 автокөлігі, 1996 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М098AY, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 263000 теңге, кепілді жарна – 39450 теңге. 19. Зил Ммз 4505 автокөлігі, 1988 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М706BV, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 353000 теңге, кепілді жарна – 52950 теңге. 20. Лаз-695Н автокөлігі, 1988 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М620ВV, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 315000 теңге, кепілді жарна – 47250 теңге. 21. Лаз-699Р автокөлігі, 1987 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М701ВV, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 315000 теңге, кепілді жарна – 47250 теңге. 22. Раф 22031-01 автокөлігі, 1990 жылы шығарылған, мем лекеттік нөмірі М951АС, Қарағанды қаласы, Ермеков көшесі, 124. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Бəрімбек Бейсенов атындағы Қарағанды академиясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 117000 теңге, кепілді жарна – 17550 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Назар аударыңыз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Департаменттің депазиттік шотына кепілді жарнаның уақытылы түсу мақсатында өтініштерді қабылдау аяқталғанға дейін үш күннен кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның

жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің вебпорталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондайақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың баржоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілдік жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қарағанды қаласы, Костенко көшесі, 6 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8(7212) 42-57-53.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 28 наурызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Мүліктер кешені, Қарағанды қаласы, Верещагин көшесі, 1. Баланс ұстаушы – «Қазсушар» ШЖҚ РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы (алғашқы) баға – 20271000 теңге, кепілді жарна – 3040650 теңге. 2. Үй-жай, жалпы алаңы 158,7 ш.м. Қарағанды облысы, Саран қаласы, Чкалов көшесі, 79. Баланс ұстаушы «Қарағанды облысының мамандандырылған күзет қызметі басқармасы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 861000 теңге, кепілді жарна – 129150 теңге. 3. Ғимараттағы үй-жай, жалпы алаңы 62,9 ш.м. Қарағанды облысы, Қаражал қаласы, Жəйрем кенті, Абай көшесі, 6, 21-пəтер. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша салық департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 734000 теңге, кепілді жарна – 110100 теңге. 4. Көлікжай, жалпы алаңы, 129,8 ш.м. 1983 жылы салынған. Қарағанды облысы, Нұра ауданы, Киевка кенті, Тəуелсіздік көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы минис трлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің «Қарағанды облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 736000 теңге, кепілді жарна – 110400 теңге. 5. Тұрғын үйдегі үй-жай, жалпы алаңы 55,4 ш.м. 1963 жылы салынған. Қарағанды қаласы, Зелинский көшесі, 24/1, 21-пəтер. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысының əділет департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 6883000 теңге, кепілді жарна – 1032450 теңге. 6. Өндірістік үй-жай, жалпы алаңы 139,7 ш.м. Қарағанды қаласы, Серов көшесі, 69. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау комитетінің «Қарағанды облыстық санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталығы» РМҚК. Бастапқы (алғашқы) баға – 1571000 теңге, кепілді жарна – 235650 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен

бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департамен ті» мемлекеттік мекемесін ің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Назар аударыңыз! – Жылжымайтын нысанның бастапқы бағасына жер телімінің құны кірмейді. Жер пайдалану құқығы Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тəртіпте бөлек ресімделеді. – Сатушының электрондық өті німді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. – Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақтылы түсу мақсатында өтініштерді қабылдау аяқталғанға дейін үш күн кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін алдын ала Тізілімнің веб-порталына тіркелуі қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың

немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып

алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері тура лы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қарағанды қаласы, Костенко көшесі, 6 бойынша мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7212) 42-57-53.


10

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

Елімізде барлыќ конфессиялар теѕ ќўќылы Сыртқы істер министрлігінде Қазақстанда тіркелген дипломатиялық корпус пен халықаралық ұйымдарға арналған Қазақстандағы діни наным-сенім бостандығы тақырыбы бойынша брифинг болып өтті. Брифинг шеңберінде Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Дін істері жөніндегі агенттік төрағасы Марат Əзілхановпен бірлесіп, Қазақстандағы діни ахуал, оның еліміз қабылдаған адам құқы мен демократия саласындағы халықаралық міндеттемелерге сəйкестігі туралы əңгімелеп берді. Брифингке Қазақстанның қысым көрсетушілік бар деген сыни діни наным-сенім бостандығы мəлімдемелердің ешқандай негізі мəселелеріне маманданған аза- жоқ. Бізге жекелеген конфессиялар маттық қоғам өкілдері мен Қазақ- өкілдерінің қатысуымен аздаған стандағы діни көшбасшылар түсініспеушілік оқиғалары сотқа қатысты. дейін жеткені туралы ақпараттар Е.Ыдырысов Қазақстанда түрлі мəлім. Сіздерді мұндай оқиғалар діни наным-сенімдегі 120-дан еліміз заңнамаларын бұзумен байлаастам ұлттар мен ұлыстардың нысты екеніне сендіре аламын. Көп өкілдері бейбітшілік пен келісімде жағдайда бұлар тіркеу нормаларын өмір сүріп жатқанын атап өтті. сақтамаумен байланысты мəселелер Діни наным-сенім бостандығына болып табылады. Біз түрлі конфеселіміздің Конституциясымен сиялар өкілдерінің көзқарастары жəне басқа да заңнамалық акті- мен наным-сенімдеріне құрметпен л е р і м е н к е п і л д і к б е р і л г е н . қараймыз, бірақ Қазақстан заңдарын Өмір шындығы Қазақстанның құрметтеу жəне сақтау керек деген Дін туралы жаңа заңы еліміздің де талап қоямыз, деп атап көрсетті халықаралық міндеттемелеріне Сыртқы істер министрі. толықтай сəйкес келеді жəне діни М.Əзілханов Қазақстандағы ұйымдардың қызметі үшін салау- діни наным-сенім бостандығының атты орта қалыптастырып отыр. Ал жағдайы туралы баяндамасын Қазақстандағы діни ұйымдар саны ұсынды. Баяндаманың бас ты бүгінде 3400 бірліктен асады, деді мақсаты Қазақстанның діни босЕ.Ыдырысов. тандық мəселесін талқылау бойСондай-ақ, ол еліміздің кім-кім ынша ашықтығын айғақтау болды. үшін де ашық екенін, Қазақстанда Оның сөзінде Қазақстандағы діни барлық конфессия өкілдерінің құқы наным-сенім бостандығы салатең екенін жəне олар өздерінің наным- сындағы заңнамалар халықаралық сенімдерін дамыту үшін теңдей стандарттарға толық сəйкес келемүмкіндікке ие екенін атап өтті. тіндігі нақты мысалдармен дəйекЕлімізде қандай да бір дінге қатысты телді. Дін істері агенттігінің

төрағасы Қазақстанда қабылданған дін туралы жаңа заң дінді деструктивті жəне экстремистік мақсаттарда пайдаланып жүрген кейбір элементтердің қызметіне тосқауыл қоюға негізделгендігімен түсіндірді. Барлық діни бірлестіктер заң алдында тең, елімізде діни форумдар еркін өткізіліп жүр. Миссионерлік ұйымдардың саны өсе түсуде. Бірде-бір миссионер қайта тіркеу үдерісінде «жоқ» деген жауап алған жоқ, деді М.Əзілханов. Министр мен төраға сөздеріне орай Қазақстанның Бас раввині Ешая Коген, Қаскелең епископы Геннадий жəне Ватикан елшісі Мигель Буендиа өз пікірлерін білдірді. Олар Қазақстан басшылығының осы бағыттағы саясатын қолдайтындықтарын мəлімдеді. Өйткені, дейді олар, мұның барлығы Қазақстан қоғамының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталып отырған шаралар. Дін өкілдері, сондай-ақ, конфессиялардың өз қызметтерін жүзеге асыру үшін теңдей жəне оңтайлы жағдайлар жасауға мүмкіндік беріп отырған дін туралы жаңа заңның дер кезінде қабылданғанын атап өтті. Шара соңында қатысушыларға жоғарыда аталған баяндама мен Қазақстанда жүргізіліп отырған дін бостандығына кепілдік беретін ақпараттық материалдар таратып берілді. «Егемен-ақпарат».

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жетісу филиалы 2014 жылы 27 наурызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен, республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Гараж, жалпы алаңы 100,5 ш.м. жер асты көкөніс қоймасы, жалпы алаңы – 99 ш.м., көкөніс қоймасы, жалпы алаңы 68,5 ш.м. 1980 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы қаласы, Медеу ауданы, Көктөбе кенті, Жабаев көшесі, 69а. Бастапқы (алғашқы) баға – 3 024 637 теңге. Кепілді жарна – 453 696 теңге. 2. Гараж, жалпы алаңы – 168,8 ш.м. 1957 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылы, Сəтбаев көшесі,117. Баланс ұстаушы – ҚР АШМ АӨКМИК «Алматы облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 214 730 теңге. Кепілді жарна – 32 210 теңге. 3. Шаруашылық ауласы, жалпы алаңы – 1416,6 ш.м. 1974 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар ауданы, Талғар қаласы, Қарасай батыр көшесі,4. Баланс ұстаушы – «Қазгеодезия» РМКҚ. Бастапқы (алғашқы) баға – 12 793 843 теңге. Кепілді жарна – 1 919 076 теңге. 4. Үй-жай, жалпы алаңы 171,6 ш.м. 1972 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Қарасай ауданы, Қаскелең қаласы, Наурызбай көшесі, 35. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының қазынашылық департаменті» ММ, Бастапқы (алғашқы) баға – 18 903 938 теңге. Кепілді жарна – 2 835 591 теңге. Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде ҚР Жер кодексіне сəйкес жер учаскесіне құқық сатып алушыға өтеді. Жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы ҚР Жер көдексіне сəйкес жеке төлейді. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ790705012170167006, ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2А, БСН 120340000064, КБе 11, КНП 171. Назар аударыныз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атың, əкесінің атын (бар болған жағдайда);

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail. kz) АБТЦ-М құрылғыларына серв и стік қызмет көрсету қызметтерін сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 9.30-да Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) электр желілеріне техникалық қызмет көрсету жəне ағымдағы жөндеу қызмет көрсетуді сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 10.30-да Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН) толық атау ын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталында енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін – паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін – жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу қайта тіркеу туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу қайта тіркеу туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттын, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелері қоса бере отырып электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦК қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі –электрондық өтінім) Тізілімінің вебпорталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəлан дырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреу осы Қағиданың 36-4 тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады;

Хабарландыру «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www. kazrail.kz) электр энергиясын сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 11.30да Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды. Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) СЦБ жəне байланыс нысандарына техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу қызметтерін сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 12.30-да Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аякталғанннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімінің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 114 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады.Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7272) 67-70-50.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail. kz) МПЦ, МПДЦ Диалог, ГИД құрылғыларына сервистік қызмет көрсету қызметтерін сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 14.00-де Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail. kz) автобазаға жəне АУП арналған тұрақжайларды жалдау қызметтерін сатып алу жөнінде 2014 жылғы 28 ақпанда сағат 16.00-де Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

«Цеснабанк» АҚ акцияларын орналастыру туралы ақпараттық хабарлама

010000, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Жеңіс д-лы, 29 мекенжайында орналасқан «Цеснабанк» акционерлік қоғамы (бұдан əрі – Банк) Банктің инвесторлары мен акционерлеріне жазылуды өткізу арқылы Банктің жай акцияларын (25.01.12 ж. №3382 Банктің жарияланған акцияларының шығарылымын мемлекеттік тіркеу куəлігі) орналастыруы жөнінде хабарлайды. 1) 5 000 000 дана жай акция орналастырылады; 2) орналастырылған жай акциялар санының орналастырылатын акциялар санына ара қатынасы 1/0,147929 құрайды; 3) Банк акционерлері орналастырудың бірдей бағасымен оларда бар акциялар санына пропорционалды акцияларды тең шарттарда сатып алуға құқылы. Бұндай кезде жай акцияны иеленуші Банктің акционерлері жай акцияларды артықшылықтармен сатып алу құқығына ие. Банк акционерлері орналастырылатын акцияларды артықшылықпен сатып алу құқығын іске асыра алатын мерзімі осы хабарламаның жарияланған күнінен бастап 5 (бес) жұмыс күнін құрайды. Банк акционерлері орналастырылатын акцияларды артықшылықпен сатып алу құқығын іске асыра алатын мерзім аяқталғаннан кейін акциялар инвесторлардың шектеу қойылмаған тобының арасында орналастырылады; 4) 1 (бір) жай акцияны орналастыру бағасы 2 000 (екі мың) теңге. Акциялардың төлемі андеррайтердің шотына ақшаны қолма-қол ақшасыз аудару арқылы жүзеге асырылады; 5) акционер жəне инвестор орналастырылатын акцияларды сатып алуға өтінім бере алатын андеррайтер «Цесна Капитал» АҚ-тың пошталық мекенжайы: 010000, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Республика д-лы, 9/2, ВП5. Андеррайтердің өкілі – Альмусин Б.Г., байланыс телефоны (87172)472-553. Эмитенттің пошталық мекенжайы: 010000, Қазақстан Республикасы, Астана қ., Жеңіс д-лы, 29. Артықшылықпен сатып алу құқығына сəйкес акцияларды сатып алу мəселелері бойынша акционерлермен өзара əрекет етуді жүзеге асыратын байланыс тұлғасы Төлеубаев Н.Е., байланыс телефоны: 8 (7172) 770-740. «Цеснабанк» АҚ Басқармасы. «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде қайталама ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: Автобазаға жəне АУП арналған тұрақжайларды жалдау. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 18 518 754,4 теңге ҚҚС-мен. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Талап етілетін мерзім: Келісімшартқа қол қойған сəттен бастап жəне 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 14 наурызды қоса есептегенде сағат 10.00-ге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-қа мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 17 наурызда сағат 09.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 17 наурызда сағат 10.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 544 857.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: МПЦ, МПДЦ Диалог, ГИД құрылғыларына сервистік қызмет көрсету. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 20 833 333,7 теңге ҚҚС-мен. Қызметтер «Шар-Жаңаөскемен» теміржол желісінде көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі: Келісімшартқа қол қойған сəттен бастап жəне 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 14 наурызды қоса есептегенде сағат 11.00-ге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-қа мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 17 наурызда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 17 наурызда сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 544 857.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: Аспаптарды кешенді айырбастау. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 7 840 000 теңге ҚҚС-мен. Қызметтер «Шар-Жаңаөскемен» теміржол желісінде көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі: Келісімшартқа қол қойған сəттен бастап жəне 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 27 наурызды қоса есептегенде сағат 10.00-ге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-қа мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 28 наурызда сағат 9.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 28 наурызда сағат 10.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 544 857.

Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы» АҚ-ын басқару үшiн тұлғаны iрiктеу бойынша конкурс өткiзуді жариялайды. Өтінімдерді беру мерзімі хабарландыру шыққан уақыттан бастап 20 күнтізбелік жиырма күн ішінде. Ақпарат www.mint.gov.kz сайтында. Байланыстағы тұлға: Шолпанқұлов Дəурен, тел.: +7 7172 24 15 23, +7 707 857 08 15.

«Караганда Инвест» АҚ «TOTAL QUALITY SERVICE» ЖШС-да орналастырылған өзінің 39641 жай акциясын 1 акция үшін 1000 тг. баға бойынша, 7705 акция бойынша 5 траншпен, 1116 акцияны 1 траншпен 2,5 ай мерзімге 100 %-дық мемлекеттік үлесті енгізу туралы мемлекеттік орган шешім қабылдаған күннен бастап ғимаратты беру жолымен сатып алу туралы хабарлайды.

«Джаманов Р.М.» ЖК, ИИН 760905302152, өз қызметін тоқтататынын хабарлайды. Талапшағымдар хабарландыру жарияланған күннен бастап 1 ай мерзім ішінде мына мекенжайда қабылданады: Алматы қ., Құрманғазы к-сі, 179-үй, 6-пəтер.

«Эком» экология жөніндегі агенттігі» ЖШС 0-654,3 км учаскесіндегі «Қазақстан – Қытай» магистралды газ құбырының қуаттылығын арттыру» жұмыс жобасына «Қоршаған ортаны қорғау» (ҚОҚ) бөлімін түзетуді талдап жасады. Экология мəселелер бойынша мына телефонға хабарласу керек: 8 (727) 301 71 39.

ИП «Бакибаев С.Д.» уведомляет контрагентов о предстоящем проведении ежегодного отчета о деятельности по услугам подъездных путей, которое состоится в 15.30 часов 31 марта 2014 года в здании офиса г. Астана, ул. Сейфуллина, 6/2, офис 1.

Ќуанышќа кенеліѕіз

Бүгінгі таңда елімізде медицина саласы қарқынды дамып келе жатыр. Емдеу мекемелері заманауи техникамен жабдықталып, əлемдегі озық технологиялар қол данысқа енгі зі луде. Осы орайда, білікті мамандар дайындау ісіне ерекше назар аударылуда. Семей медицина университеті Павлодар филиалында ұстаздық етіп жүрген медицина ғылымдарының кандидаты, хирургия кафедрасының профессоры Пана Ілиясқызы Кəкенованың еңбегі орасан. Пана Ілиясқызы Семей медицина институтының алғашқы түлегі. Еңбек жолын 1959 жылы Павлодар қаласының Ленин кентінде хирург болып бастады. Содан соң Семей медицина институтының аспирантурасын тəмамдап, хирургияның өзекті бір мəселесі ұйқы безінің қабынуын терең зерттеп 1972 жылы кандидаттық диссертация қорғап, бүкіл саналы өмірін

хирург мамандар даярлауға арнады. Оның көптеген шəкірттері қазіргі кезде республикамызда ғана емес, сондайақ, шетелдер де зор абыроймен қызмет істеуде. Профессор П.Кəкенова ұстаздық қызметін əлі де жалғастыруда. Сонымен бірге, Денсаулық сақтау ми нистрлігінің Пав лодардағы ме дициналық көмекті қадағалаубақылау департаментінің тəуелсіз сарапшысы қызметін де қоса атқаруда. Дəрігеринтерндер, хирург-резиденттерге өткізетін дəрістері қашанда мазмұндылығымен ерекшеленіп тұрады. Білікті маманның денсаулық сақтау саласындағы 55 жылғы ерен еңбегі лайықты бағаланды. Денсаулық жəне білім бе ру саласының үздігі төсбелгілерімен марапатталды. Сондайақ, «Халықтар достығы» орденіне де ие болған еді. Ұлағатты ұстазымыз Пана Ілиясқызын алдағы Халық аралық əйелдер күні мерекесімен құттықтап, зор денсаулық, өмірінің ұзақ болуын тілейміз. Қуанышқа кенеліп, ортамызда жүре беріңіз дейміз. Құттықтаушы – Сағит Иманғазинов, Семей медицина университеті Павлодар филиалының директоры, медицина ғылымдарының докторы, профессор.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: Өлшеу аспаптарын тексеру, жөндеу. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 7 840 000 теңге ҚҚС-мен. Қызметтер «Шар-Жаңаөскемен» теміржол желісінде көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі: Келісімшартқа қол қойған сəттен бастап жəне 2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 27 наурызды қоса есептегенде сағат 11.00-ге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-қа мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 28 наурызда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 28 наурызда сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 544 857.

 Еске алу

Асыл достың рухына Асыл азамат, сүйікті жар, абзал əке Төребек Сүйесіновтің арамыздан кеткеніне де бір жыл өтіпті. Төребек Есқайырұлы 1948 жылы 30 мамырда Орынбор қаласында дүниеге келген. Əкесі Есқайыр Ұлы Отан соғысының ардагері. Өмір бойы ұстаздық қызмет атқарды. Ұлағатты тəрбие көрген Төребек 1966 жылы Ақтөбе облысындағы Мəртөк кентінде орта мектепті үздік бітіріп, Кеңес Одағы Қарулы күштерінің қатарында азаматтық парызын өтеді. 1969 жылы Н.Бауман атындағы Мəскеу жоғары тех никалық училищесінің аспап жасау факультетіне, электронды есептегіш машиналар мамандығы бойынша оқуға түсіп, оны 1975 жылы үздік аяқтады. Студент кезінде ол ерек ше алғырлығымен, талғам паз дығымен көзге түсіп, студентаралық ғылыми конференцияларға, қоғамдық жұмыстарға белсене қатысып жүруші еді. Сол кездегі тəртіп бойынша жолдамамен Теміртау қа ласындағы зауыт-ВТУЗ – қазіргі Қарағанды металлургия университетіне келіп, өмірінің соңына дейін ұстаздық қызметте болып, электронды есептегіш машиналар саласы бойынша дəріс берді. Туа біткен педагогикалық та-

лантын жəне бойындағы бүкіл асыл қасиеттерін жас ұрпақты тəрбиелеуге, заманауи білікті мамандарды дайындауға жұмсады. Еңбегі еленіп Білім жəне ғылым ми нистрлігінің, университет əкімшілігінің əртүрлі марапаттарына ие болды. Ол өзінің ерекше адал дығымен, көңілінің кіршіксіз тазалығымен, рухтылығымен, биік азаматтығымен, біліктілігімен бəріміз үшін қымбат тұлға, айнымас дос еді. Төкеңнің жарқын бей несі жүрегімізде əрдайым сақ талады. Ардақты Төребек Есқайырұлының рухы биікте, жаны жəннатта болсын, артындағы ұрпағы өсіп-өнсін, аяулы жары Меруерт балаларының рахатын көрсін деп тілейміз. Мəскеуде бірге оқыған достары.

«Нұр Отан» партиясының Оңтүстік Қазақстан облыстық филиалының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі қоғамдық кеңесі жəне партиялық бақылау комиссиясы белгілі мемлекет жəне қоғам қайраткері Оралбай Əбдікəрімовке ағасы Болат ƏБДІКƏРІМҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Халықаралық Аралды құтқару қорының Қазақстан Республикасындағы Атқару дирекциясының ұжымы осы мекеменің бұрынғы директоры, еңбек ардагері Алмабек Нұрышұлы Нұрышевқа ұлы АРМАННЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


 Өнеге өрнектері

Достардыѕ табысуы Мен 83 жастағы қариямын. Теледидар көріп, радио тыңдап, үйге келген газет-журналдарды жібермей оқып отыру күнделікті əдетіме айналған. Өткен жылы «Егемен Қазақстан» газетінен Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Мəткəрім Əкімжановтың қазақтың белгілі қаламгері Кемел Тоқаев жайлы жазған көлемді мақаласын оқып шыққанымда, ертеректе өткен бір оқиға еріксіз еске түсіп, ойымнан кетпей қойды. Ол оқиға былай болған-ды. 1967 жылы халық депутаттары Жаңақорған аудандық кеңесі атқару комитетінің хатшысы болып қызмет істейтінмін. Қызмет орнымда отырғанымда облыстық кеңес атқару комитетінің хатшысы Ысқақов Ғалиасқар (Ғалекең осы қызметте 1958-1973 жылдар арасында жұмыс істеді) телефон шалып, елдің аман-саулығын сұрасқаннан кейін, менен: «Сіздің аудан көлемінде Нысанбаев Смайыл деген азамат тұра ма, білесіз бе?» деп сұрады. Мен: «Ол кісі аудан орталығында тұрады, осында бір мектепте мұғалім болып жұмыс істейді, оны неге сұрадыңыз?» дедім. Ол: «Сіз менің сұрағыма бірден толық жауап бердіңіз ғой», – деп күлді де: «Ол кісіні танитын ба едіңіз?» деді. Мен де мүдірмей: «Танығанда қандай, Нысанбаев Смайыл менің туған нағашым, анам Нысанбаева Ұлшайдың інісі», – дедім. Ол кісі біздің облысқа Қазақ ССР Жоғары Кеңесінің сайлауына əзірліктің жай-күйін көруге іссапармен Алматыдан Жоғары Кеңес «Жаршысының» бас редакторы, жазушы Кемел Тоқаевтың келіп отырғанын, Нысанбаев Смайылды сол кісінің іздестіргенін айта келіп: «Ертең барсақ Смайылмен жолықтыра аласыз ба?» деді. Сонымен не керек, мен кездестіретін болдым, олар келетін болды. Бірақ Смайылға əзірше менің еш нəрсе айтпауымды өтінді. Осы сəттерде нағашым əр кез ашаршылық жылдары өзінің Уəш деген (сол кезде үлкен бір қызмет істейтін) жақын туысының көмегімен Шымкент қаласындағы балалар үйіне орналасқанын, ондағы көрген-білген оқиғаларын, қиыншылықтарын қинала отырып айтқан кезде, əсіресе, Кемел деген баланың есімін атап отыратыны есіме еміс-еміс түсе бастады. Мен Кемел Тоқаевтың қазақ жазушылары арасындағы шымшытырық оқиғалы (детектив) шығармаларды шебер жазатын жазушы екенін бұрын да білетінмін. Оның «Арнаулы тапсырма» деген повесін қызыға оқығаным бар. Енді оның авторын да көргелі отырмын. Ертеңіне түс ауа күткен қонақтарымыз келді де, сəлемдесіп болған соң, Смайылды машина жіберіп үйінен алдырдық. Смайыл нағашым кабинетке кірген бойда менімен сəлемдесті де, жоғарырақта қатар отырған Ысқақов Ғалиасқармен, одан соң Кемел ағамызбен қол алысып сəлемдесіп, енді отыруға орындыққа қарай ыңғайлана беріп еді, Кемел аға оның қолын босатпады, тағы тартынып еді, жібермеді. Бірақ ештеңе айтпайды, қолын мықтап ұстап алған. Содан кейін Смайыл қолымды неге жібермейсіз дегендей бұрылып бетіне тесіле қарап, таңырқап тұрды да, кенеттен: – Сен, К-К-Ке-мел емессің бе?! – деп егіле кемсеңдеп қол бер генде, Кемел аға да орнынан қарғып тұрып: – Иə, өзіңмен детдомда бір түйір нанды бөліп жеген Кемелмін ғой, – деп екеуі құшақтаса кетіп ұзақ тұрды. Олардың адам жан дүниесін теңіздей толқытқан алғашқы кез десулерінен кейін мауқын басқан соң, біраз уақыт кабинетте отырып өткен өмірлерінен, балалар үйінде болған кездегі оқиғаларынан, Ұлы Отан соғысында бастан кешкен жайттарды əңгімелеп, көз жасын сүртудің аяғы қуаныштан туған күлкіге жалғасты. – Смайыл досым, – деді Кемел аға оның арқасынан қағып, – сол детдомда жүргенде сенің Жаңақорғаннанмын деген бір ауыз сөзің есімде қалыпты. Сені іздеп тауып алайын деп сайлауға байланысты іссапарымды да Қызылордаға алғаным сол, жолым болды. Міне, отыз бес жылдан кейін кездесіп отырмыз! Сол күні Смайыл нағашымның отының басында Кемел ағаның өтініші бойынша тек қана менің нағашыларыммен бірге тойлағанбыз. Нағашымның əйелі – Дүйсенова Ұлша жеңгеміз қонақ күтуге, отырысты барынша қыздыруға шебер еді. Ол қазақша да, өзбекше де əн салып, би билеп, отырысты қыздыра түсті.

11

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

Дастарқан басындағыларды бейтарап қалдырмай түн ортасы ауғанша біресе Кемел ағамен, біресе Ғалиасқармен, біресе Смайыл нағашыммен дөңгелене билеп, шалқыта əн салып, отбасылық оңаша тойдың шырайын кіргізген еді. Сол бір кеште ашаршылық жылдарда бір турам нанды бөлісіп бірге жеген нағыз достардың бір-біріне деген ыстық ықыласын көріп тəнті болып едік. Екі достың кездесуі əлі күнге дейін көз алдымнан кетпейді. Сол сапарда Кемел Тоқаев ауданымыздағы бірқатар ауылдарда болып, сайлауға дайындықтың барысын көріп, жүрген жерлерінде ақыл-кеңестерін беріп қайтты. Ол кісіні сол кездегі аудандық кеңес атқару комитеті төрағасының орынбасары Ахмедия Пахырдинов пен аудандық аурухананың бас дəрігері Қалила Спатаев екеуі бірге алып жүрді. Аудан орталығына қайтар жолда Кемекең «Волга» жеңіл автокөлігін жүргізіп келе жатқан Қалила Спатаевқа қарап: «Қалила, бір рет «авария» жасап көрші, мен бір кітап жазып жатыр едім, онда автоавария оқиғасын суреттеуім керек. Ол үшін оқиғаны өз басымнан кешірмесем, көрмесем шынайы көркем шығарма болып шықпайды ғой» депті. (Кемел ағаның ақкөңілдігін айтсаңызшы, шіркін!). Сол кезде автокөліктің рулінде отырған Спатаев пен оның жанындағы Пахырдинов екеуі қатты сасқалақтап, бойларын қорқыныш билеп, аудан орталығына аман-есен əрең жеткендерін жыр қылып айтқандары бар. Кемел ағаның бұл айтқанынан жазушы деген өз шығармасындағы көп оқиғаны басынан өткізіп, ойын жеткізіп барып, «толғатады», жазады екен ғой, əйтпесе, шындыққа жанаспайтын болуы керек деп ұғындық. Сөйтіп, Кемел аға біздің екі жігітіміздің зəресін алып, бір қорқытқаны бар еді. Əлі есімде, біраз жыл өткен соң, 1970 жылы жазда Алматыға барғанымда Кемел ағаға телефон шалып, сəлем бергенімде, маған: «Қашан келдің, төрт-бес күннен бері неге хабарласпай жүрсің, үйде бір өзім отырмын, қазір кел», деген соң бармауға лажым қалмады да барып едім, балаша қуанып қалды. Жаңылмасам, үйі сол кездегі Фурманов көшесінде екен. Біраз отырып əңгімелестік. Жаңақорғанның жағдайын құштарлықпен сұрап, нағашыма, жеңгемізге айрықша, тағы басқа да бірге болған адамдарға сəлем айтуымды өтінді. Алматыға неге келгенімді сұрады. Мен кезекті демалысыма шыққанымды, оның үстіне ұлым Жанаттың орта мектепті бітіргенін, Алматыға барып оқимын деген соң бұрын қала көрмегенін ескеріп ертіп келгенімді, құжаттарын архитектура факультетіне тапсырғанын айттым. Ал Кемел ағаның өзі де Қасымжомарт деген ұлының орта мектепті алтын медальмен бітіргенін, Мəскеуге Халықаралық қатынастар институтына оқуға түсу үшін кеткенін, дəл осы сəтте ағылшын тілі пəнінен емтихан тапсырып жатқанын, егерде «5»ке тапсырса (оған сөз жоқ солай болатынына сенімді екенін айтып) онда қалған пəндерден емтихан тапсырмай-ақ оқуға қабылданатынын айта келіп, «Хабарын сен де естіп кетерсің» деген соң бірге күттік. Сəлден соң телефон да шылдырлап ұлының емтиханды «5»-ке тапсырып, оқуға түскен қуанышты хабары да жетті. Кемел аға екеуміз бұл оқиғаны бірінші болып үйінде дəм татып, отырып атап өткен едік. Кемел ағаның Жаңақорғанға алғашқы келгеніндегі кездесулерде жəне менің 1970 жылы ол кісінің үйінде болғанымда оның салмақты, пайымды, əр сөзіне мəн бере сөйлейтіндігін, кемелдігін, ақкөңіл, қақ-сұқпен ісі жоқ, парасатты жан екендігін анық аңғардым. Ал Кемел ағаның ұлы сол Қасымжомарт Тоқаев бұл күнде мемлекет жəне қоғам қайраткері. Мен оны теледидарда көргенімде сөйлеген сөздерінен, жүріс-тұрысынан əкесі Кемел ағаның салмақтылық, парасаттылық қасиеттері анық сезіліп еске түсіп тұрады жəне бұл қасиет, сөз жоқ, отбасылық тəрбиенің нəтижесі деп білемін. Қасым-Жомарт Тоқаевты теледидардан көрген сайын Кемел ағамен болған сол баяғы кездесу сəттері еріксіз ойыма оралады. Əбдіхалық ƏЙТІЛЕУҰЛЫ, Жаңақорған ауданының құрметті азаматы, еңбек ардагері.

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы.

Дґѕгеленген дїние їйіѕізде Дүйсенбі, 10 наурыз

7.00 9.30 10.35 11.20 11.40 13.15 13.50 14.25 14.35 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50

18.05 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40

23.10 23.40 00.10 00.30 01.15 01.45 02.30 03.05 03.35

«Таңшолпан». «Апта.kz». «Айтуға оңай». «Арнайы репортаж». «Аналар – асыл жандар». Мерекелік бағдарлама. «Дауа». «Ақсауыт». Мультфильм. «Зерде». Танымдық бағдарлама. «Əйел бақыты». Токшоу. «Келін». Телехикая. «Менің Қазақстаным». Жаңалықтар. «Экономикалық интеграция – бəсекелестіктен ортақ мүддеге!». Арнайы репортаж. Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт.. «Заң жəне біз». Тікелей көрсетілім. «Олимп шыңы». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Сырғалым». Телехикая. «Экономикалық интеграция – бəсекелестіктен ортақ мүддеге!». Арнайы репортаж. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «SPORT.KZ». «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». «Көкпар». Ұлттық ойын. Жаңалықтар. «Дауа». Аңдатпа, əнұран.

7.00

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. 9.00 «Жеті күн». 10.00 «Жеті күн». 11.00 «Ұялшақ ғашықтар». Кино. 12.15 «Анашым». Кино. 13.00 Жаңалықтар. 13.15 «Есть только миг». Деректі фильм. 13.40 «Анашым». Кино. 15.00 Жаңалықтар. 15.10 «Ищу друга на конец света». Кино. 17.00 Жаңалықтар. 17.15 «Бармысың, бауырым?». 18.00 Жаңалықтар. 18.15 «Оралу». Телехикая. 19.10 «Біз». 20.00 Жаңалықтар. 20.30 «Бюро расследований». 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Сулейман Великолепный». Телесериал. 22.10 «Достан да қымбат». Кино. 23.50 Футбол. 00.20 Жаңалықтар. 00.50 Жаңалықтар. 01.20- «Законопослушный 03.10 гражданин». Кино.

6.00 7.35 8.10 9.00 9.10 11.05 11.55 12.00 12.55 13.55 14.50 16.45 21.00 21.30 22.00 23.00 00.00 02.30

«Тревожный отпуск адвоката Лариной». Кино. «Контрольная закупка». «П@УTINA» Жаңалықтар. «Любовь и голуби». Кино. «Свадебный переполох». Ауа райы. «В наше время». «Игры разума». Телесериал. «Комплекс любовницы». «Большая разница ТВ». «Мой любимый гений». Кино. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «П@УTINA» «Ду қол шоколад». «Мулен руж». Кино. «Китайская бабушка». Кино.

Сейсенбі, 11 наурыз

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.45 12.05 12.30 12.45 13.10 14.00 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.25 17.30 17.50 18.05 18.35 19.10 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.10 23.40 00.10 00.30 01.15 01.45 02.10 02.20 02.55 03.20 7.00 9.00 9.10 9.40 10.00 10.10 11.00 11.10 11.45 12.30 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15

18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.00 23.30 00.10 00.40 01.10 01.3003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 11.05 12.00 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.45 16.45 18.00 18.30 19.05 20.00 20.30 21.00 21.30 22.45 23.55 01.50 02.20 03.10

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Данышпан қарға». Мультхикая. «Өнер шежіресі». «Тіл – тəуелсіздік тірегі». Арнайы тележоба. Жаңалықтар. «Sport.Kz». «Алаң» ток шоуы. «Еңбек түбі – береке». «Зигби». Мультхикая. «Білгіштер бекеті». «Əйел бақыты». Токшоу. «Келін». Телехикая. «Ұлттық өнім». «Еңбек түбі – береке». Жаңалықтар. «Еңселі елорда». «Ас мəзірі». «Сыр-сұхбат». «ЕХРО жолы». «Олимп шыңы». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Сырғалым». Телехикая. «Шетелдегі қазақ балалары». «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «EXPO жолы». «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». «Ұлттық өнім». «Еңселі елорда». Жаңалықтар. «Ас мəзірі». Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар.. «Бюро расследований». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Туған өлке». Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Айтұмар». Отбасылық бағдарлама. Жаңалықтар. «На край света». Кино. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Кешкі жаңалықтар. «Морган Фриманмен бірге: кеңістік пен уақыт тылсымына бойлау». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Оралу». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Көзқарас». «Жансарай». Əшірбек Сығай. Жаңалықтар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар.

«Ғашық жүрек». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Была любовь». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Караоке-такси». «Жить здорово». «Айналайын». Телехикая. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «Караоке-такси». «В наше время». Жаңалықтар. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Легавый». Телесериал. «Дурная кровь». Телесериал. Жаңалықтар. «Маруся. Испытание». «Жить здорово».

Сəрсенбі, 12 наурыз

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.45 12.05

12.30 12.45 13.05 13.25 14.00 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.10 18.15 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.10 23.40 00.15 00.30 01.15 01.45 02.15 02.35 03.10 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.10 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.15 13.40 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15

18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.10 23.30 00.10 00.40 01.10 01.3003.00

6.00 6.50 7.00 11.00 11.05 12.00 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.45 16.45 18.00 18.30 19.25 20.00 20.30 21.00 21.30 22.45 23.55 01.50 02.20 03.10

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Данышпан қарға». Мультхикая. «Өнер шежіресі». «Орталық Азия: аймақтық жəне ұлттық қауіпсіздік». Арнайы тележоба. Жаңалықтар. «Ұлттық өнім». «ЕХРО жолы». «Заң жəне біз». «Еңбек түбі – береке». «Зигби». Мультхикая. «Білгіштер бекеті». Ғылыми-танымдық бағдарлама. «Əйел бақыты». Токшоу. «Келін». Телехикая. «Мың түрлі мамандық». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Еңбек түбі – береке». «Толағай». Отбасылар сайысы. «Қылмыс пен жаза». «Əпке». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…». «Сырғалым». Телехикая. «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». «Сыр-сұхбат». «Ұлттық өнім». Жаңалықтар Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Энергия будущего». Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Туған өлке». Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Айтұмар». Отбасылық бағдарлама. Жаңалықтар. «На край света». Кино. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Морган Фриманмен бірге: кеңістік пен уақыт тылсымына бойлау». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Оралу». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Көзкөрген». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар.

«Ғашық жүрек». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Была любовь». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Караоке-такси». «Жить здорово». «Айналайын». Телехикая. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «В наше время». «Караоке-такси». Жаңалықтар. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говорят». «Легавый». Телесериал. «Дурная кровь». Телесериал. Жаңалықтар. «Маруся. Испытание». «Жить здорово».

Бейсенбі, 13 наурыз

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.45 12.05 12.30 12.45 13.10 13.30 14.00 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.10 18.35 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.10 23.40 00.10 00.30 01.15 01.45 02.10 02.35 03.10 7.00 9.00 9.10 9.20 10.00 10.10 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15

18.00 18.15 19.15 20.00 20.30 21.00 21.30 22.10 23.00 00.15 00.45 01.00 01.30 01.0003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 11.05 12.00 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.45 16.45 18.00 18.30 19.25 20.00 20.30 21.00 21.30 22.45 23.55 01.50 02.20 03.10

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Данышпан қарға». Мультхикая. «Өнер шежіресі». «Менің Қазақстаным!». Арнайы тележоба. Жаңалықтар. «Агробизнес». «Ұлттық өнім». «Ұлт мақтанышы». Деректі фильм. «Еңбек түбі – береке». «Зигби». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін».Телехикая. «Мың түрлі мамандық». Жаңалықтар. «Қылмыс пен жаза». «ЕХРО жолы». «Ұлт мақтанышы». Деректі фильм. «Шетелдегі қазақ балалары». «Əпке». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Сырғалым». Телехикая. «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Қылмыс пен жаза». «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». «Ұлттық өнім». «ЕХРО жолы». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Туған өлке». Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Айтұмар». Отбасылық бағдарлама. Жаңалықтар. «На край света». Кино. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Морган Фриманмен бірге: кеңістік пен уақыт тылсымына бойлау». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұшқыштар». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Көзқарас». Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар.

Жұма, 14 наурыз

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.40 12.00

12.30 12.45 13.20 13.45 14.05 14.30 15.05 16.10 17.00 17.25 17.30 17.50 18.10 18.40 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.55 00.35 01.20 01.50 02.05 02.30 02.55 03.25 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.15 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15

18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 23.30 00.00 00.30 01.00 01.3003.00 6.00

«Ғашық жүрек». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Была любовь». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Караоке-такси». «Жить здорово». «Айналайын». Телехикая. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Судебные истории». «Давай поженимся». Жаңалықтар. «В наше время». «Караоке-такси». Жаңалықтар. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Пусть говроят». «Легавый». Телесериал. «Дурная кровь». Телесериал. Жаңалықтар. «Маруся. Испытание». «Жить здорово».

6.50 7.00 11.00 11.05 12.00 12.20 12.55 14.00 14.35 15.00 15.25 15.45 16.50 18.00 18.30 19.25 20.00 20.30 21.00 21.30 22.45 02.00 02.30 03.20

Сенбі, 15 наурыз

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...» «Данышпан қарға». Мультхикая. «ЕХРО жолы». «Ана мен бала жəне отбасы саласындағы жаңа бағыттың мемлекеттік саясаты». Арнайы тележоба. Жаңалықтар. «Менің Қазақстаным!». «Жарқын бейне». «Ұлттық өнім». «Зигби». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Жан жылуы». «Еңбек түбі – береке». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Қазақстан-2050: Мəңгілік Ел». «Парламент». «Иман айнасы». «Əпке». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Ұлттық шоу». «Қош бол, Гүлсары!». Кино. «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Парламент». «Иман айнасы». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

7.00

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «Туған өлке». Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Айтұмар». Отбасылық бағдарлама. Жаңалықтар. «На край света». Кино. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Морган Фриманмен бірге: кеңістік пен уақыт тылсымына бойлау». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұшқыштар». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. Вектор развития. Жаңалықтар. «Сол бір кеш...». «Көзқарас». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар.

11.30 12.00

«Ғашық жүрек». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Была любовь». Телесериал. «Жұма уағызы». «Караоке-такси». «Жить здорово». «Айналайын». Телехикая. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Истина где-то рядом». «Шутки шутками, А Жванецкому-80». «Күт мені». Жаңалықтар. «В наше время». «Караоке-такси». Жаңалықтар. «П@УTINA». Жаңалықтар. «Поле чудес». «Точь- в-точь». Жаңалықтар. «Маруся. Испытание». «Служили два товарища». Кино.

8.30 9.35 10.00 10.35 11.10 12.50 13.35 14.05 14.45 15.00 16.35 17.05 17.30 17.50 18.00 19.40 20.05 20.30 21.05 22.35 23.05 00.40 01.15 01.40 02.25 02.50 03.25 7.00 8.35 9.20 9.55 10.00 10.10 11.00 11.10

Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт. «Сенбілік таң». «Агробизнес». «Дауа». «Ас мəзірі». «Əзіл əлемі». «Телқоңыр». «Мың түрлі мамандық». «Біз қазақша сөйлейміз». «Өнер шежіресі». «Сұңқар». Телехикая. «Келбет». «Қазақстан-2050: Мəңгілік Ел». Жаңалықтар. «Еңселі елорда». «Қош бол, Гүлсары!». Кино. «Жан жылуы». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. «Айгүл – күйге бар əлем тамсанады...». А.Үлкенбаеваның концерті. «Сіз не дейсіз?». «Шерлок». Кино. Жаңалықтар. «Арнайы репортаж». «Ғасырлар үні». Этномузыкалық фильм. «Келбет». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Махаббат мерейі». Телехикая. «Ким». Мультфильм. «Табиғаттың тартуы». Деректі сериал. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Жаңалықтар. «Фархат». Мультсериал. Жаңалықтар. «Дело вкуса с Татьяной Веденеевой». «Азық-түлік мəселесі». «Сноски». Қуыршақ шоу.

12.30 «Əр үйдің сыры басқа». Кино. 13.00 Жаңалықтар. 13.10 «Умники». Кино. 14.40 «Анашым». Кино. 15.00 Жаңалықтар. 15.10 «Жансарай». Əшірбек Сығай. 16.10 «Біз əлі кездесеміз». Қалдыбек Құрманəлінің əндерінен концерт. 17.00 Жаңалықтар. 17.15 «Бармысың, бауырым?». 18.00 Жаңалықтар. 18.15 «Мазалағаның үшін рахмет». Кино. 20.00 Жаңалықтар. 20.30 «Энергия будущего». 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Аймақтар аламаны-2» республикалық телебайқауы. 22.30 «Джобс: империя соблазна». Кино. 00.50 Жаңалықтар. 01.20 Жаңалықтар. 01.50- «Кішкентай ауыл». 03.30 Драма. 6.00 6.55 8.30 9.00 9.10 9.45 11.35 12.00 12.05 13.00 14.00 15.00 20.00 21.00 21.30 21.45 22.15 22.30 22.35 00.15 02.30 04.15

«Жить здорово». «Служили два товарища». Кино. «Таңғы пошта». Жаңалықтар. «Татым». «Лесное озеро». Кино. «Фабрика грез». Ауа райы. «Идеальный ремонт». «Игры разума». Телесериал. «Ду қол шоколад». «Манкекенщица». Телесериал. «Лучший город KZ». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. Ауа райы. «Элвин и бурундуки-3». Кино. «Хищники». Кино. «Охота за тенью». Кино. «Идеальный ремонт».

Жексенбі, 16 наурыз

7.00 8.05 8.35 9.30 11.05 11.35 12.10 12.40 13.45 14.15 15.05 16.45 17.05 17.30 17.55 18.05 19.40 20.30 21.35 23.10 00.00 00.40 02.15 03.15 7.00 8.30 9.10 10.00 10.10 12.20

Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт. «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Умизуми командасы». Мультхикая. «Айгөлек». «Сыр-сұхбат». «Ақсауыт». «Сіз не дейсіз?». «Ұлттық шоу». «Шетелдегі қазақ балалары». «Толағай». «Сұңқар». Телехикая. «Əли мен Айя». Мультхикая. «Қазақ даласының құпиялары». Деректі фильм. «Арнайы репортаж». «Еңселі елорда». «Əзіл əлемі». «Ғасырлар үні». «Апта.Kz». «Жайдарман». «Алаң» ток-шоуы. «Көкпар». Ұлттық ойын. «Шерлок». Кино. «Апта.kz». Аңдатпа, əнұран. «Махаббат мерейі». Телехикая. «Айбын». «Фархат». Мультфильм. Куб удачи. Лотерея. «Ходячий замок». Мультфильм. «Три ниндзя наносят ответный удар». Кино.

14.00 14.30

«Ас арқау». «Аймақтар аламаны-2» республикалық телебайқауы. 15.30 «ТВ Бинго». 16.30 «Алаяқ Дик пен Джейн көңіл көтереді». Кино. 18.00 «Көзкөрген». 18.45 «Сол бір кеш...» 20.00 «Жеті күн». 21.00 «Жеті күн». 22.00 «Рики». Кино. 00.10 «Патриот». Кино. 02.50- Деректі фильм. 03.40 6.00 6.25 7.50 8.05 8.30 8.45 9.00 9.10 10.10 10.55 12.00 12.05 13.00 14.00 15.00 15.50 16.55 21.00 22.00 23.00 00.00 02.30 03.50 04.35

«Контрольная закупка». «Эльвин и бурундуки-3». Кино. Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Воскресные беседы». Жаңалықтар. «Денсаулық». «Қазлото». Тікелей көрсетілім. «Лучший город.KZ». Ауа райы. «Они и мы». «Игры разума». Телесериал. «Тюремные романы». «Угадай мелодию». «Кеш жарық, Қазақстан!». «Один на всех». Кино. «Аналитика». «П@УTINA+». «Ду қол шоколад». «Клуб веселых и находчивых». Жоғары лига. «Пираты ХХ века». Кино. «Они и мы». «Контрольная закупка».

 Өңір өмірі

Ынта артыќ, ыќылас мол Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінгі ұрпақтың үш тілді меңгеруі, қай жағынан алғанда да, тиімді бастама. Бұл – бір жағы заман талабы. Негізгі мақсатына келсек, бірнеше тілді меңгерген, əлеуметтік жəне кəсіптік бағдарға қабілетті, мəдениетті тұлғаны дамыту жəне қалыптастыру. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев: «Қазақстан бүкіл əлемде халқы

үш тілді пайдаланатын мəдениетті ел ретінде танылуға тиіс. Бұлар: қазақ тілі – мемлекеттік тіл, орыс тілі – ұлтаралық қатынас тілі жəне ағылшын тілі – жаһандық экономикаға ойдағыдай кірігу тілі» деген болатын. Бұл еліміздің болашақ ұрпағын тəрбиелеп отырған білім саласы қыз меткерлеріне де сын болмақ. Əрине, ел арасында қазақ тілі басқа екі тілдің қалқасында қалып кетпей ме дегенде қорқыныш жоқ

емес. «Баланың бойына ұлтының ұлылығы ананың сүтімен, тілімен дариды. Сондықтан бұл жүйе ең алдымен қазақ тілін жетік меңгертуді көздейді. Қазақ тілі – ұлтымыздың рухы, рухани байлығы, оны білу əрбір Қазақстан азаматының борышы. Ғылымға, инновацияға, технология мен бизнеске жол ашатын орыс жəне ағылшын тілдерін де біліп үйренуіміз қажет», дейді бұл жөнінде педагогика ғылымдарының докторы, профессор Асма Қалыбекова. Сарыағаш қаласындағы №4 дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернаты жас ұрпаққа үш тілді үйретуді кеңінен қолға алуды мақсат тұтқан білім ошақтарының бірі. 2007 жылы есігін айқара ашқан бұл мектепте бүгінде 350ге жуық оқушы білім алып жүр. Оларға 40-қа жуық ұстаздар сабақ береді. Мектеп басшылығы нағыз білікті, тəжірибелі ұстаздарды жинай біліпті. Мұғалімдердің арасында ғылым кандидаттары мен профессорлар да бар. Мектеп директоры Раушан Джеренованың өзі педагогика ғылымдарының кандидаты, 70-тен астам еңбектің авторы. Ғалым басқарып отырған білім ошағының жетістіктері жетерлік. Биыл облыстық

олимпиадада осы мектептің үш оқушысы бірінші орынды иеленді. Екі оқушы екінші орын, біреуі үшінші орынды алды. Тағы бір қуанышты жағдай, жақында Санкт-Петербург қаласында физика пəні бойынша өткен байқауда тағы бір оқушы үшінші дəрежелі дипломға ие болды. Осы білім ошағының 7 оқушысы Назарбаев зияктерлік мектебіне қабылдануы мұнда білім сапасының жоғары деңгейде екенін байқатса керек. «Біз əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетімен тығыз байланыста жұмыс жасаймыз. Сондай-ақ, Алматы қаласындағы Ы.Алтынсарин атындағы №159 мектеппен келісімшарт жасастық. Енді біздің мұғалімдер мен оқушылар Алматыға барып, осы білім ошақтарымен тəжірибе алмасады. Біз қазір соңғы технологияларды енгізудің арқасында балалардың білім сапасын көтеруіміз қажет. Ол үшін ғалымдарды дəріс беруге көп тартуымыз керек. Оқушылар арасында сауалнама жүргізгенде

көбісі халықаралық қатынастар мамандығын қалайтынын айтты. Осы мақсатта, алдағы уақытта Астанадағы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті сияқты беделді оқу орындарының ғалымдарымен байланыс орнатсақ дейміз», дейді мектеп директоры Раушан Омарханқызы. Қайбір күні педагогика ғылым дарының докторы Асма Қалыбекова осы мектептің оқушыларымен үш тілде білім алу мəселесі турасында кеңінен əңгіме қылды. Жас ұрпақтың бұл жүйеге деген қызығушылығы мол. Ең қуаныштысы, жастардың бойынан еліне, жеріне, Отанына деген мол сүйіспеншілікті көрдік. Тəуелсіз еліміздің əрбір абыройлы ісін мақтан тұтады. Білімге ынтасы ерекше, ықыласы мол 10-сынып оқушысы Жұлдыз Қайыпжан тіл білудің арқасында білім кеңістігінде көп биіктерге қол жеткізуге болатынын, ана тілін ардақтаумен қатар, ел тарихын, ұлтымыздың салт-дəстүрін тереңірек білгісі жəне оны əлемге кеңінен насихаттағысы келетінін айтып, ағынан жарылды. Лайым, жастарымыз тілегіне жете берсін. Оңтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––

Суреттерде: мектеп директоры Р.Джеренова жəне мектеп оқушылары. Суреттерді түсірген Арман ƏБДІРАШҰЛЫ.


12

www.egemen.kz

7 наурыз 2014 жыл

 Тұсаукесер

 Өнеге

Жырауєа ілтипат

Осы аптада оңтүстік астанамыз Алматыда орын алған оңды оқиғаның бастысы «Қазақ эпосы» атауымен шыққан анимациялық фильмдердің тұсаукесері болды. Елдің ертеңіне алаңдайтын жамағат мемлекеттік тапсырыспен шығарылған өнімдерді жанашырлықпен жасалған екен десті.

Елімізде уақыт ағымымен қалыптасқан жақсы бір дəстүр бар. Ол жыр алыбы Жамбылдың туған күнін жыл сайын атап өту. Биыл да Жетісу жерінде бұл үрдіс өз мəресінен көрінді. Салтанатты жиында дүйім жұрттың алдына шыққан Алматы облысының əкімі Аңсар МҰСАХАНОВ: «Жамбыл менің өз атым, Халық менің шын атым» деп артына өшпес із, өлмес мұра қалдырған бабаның жауһар жырлары уақыт өткен сайын саф алтындай жарқырай түсуде», деп атап көрсетті. Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы жыршы Жамбыл – қазақтың дəстүрлі əдебиетінің аса дарынды, асқақ жаратылған алып өкілі» деген еді. Жамбылдың ешкімге дес бермеген суырып салма ақындығымен қоса, жыраулығы, күйшілігі, қазақ халқын күллі əлемге танытқан үстіне таныта түскені ақиқат. Сөйтіп, талайларды тамсантып қана қоймай бас идіріп, Жамбыл ХХ ғасырдың Гомері атануы тегін емес. Бір ғасыр ғұмыр кешіп, ұрпағына өлшеусіз мұра

қалдырған жыр алыбы кейінгі толқынның қызы ғушылығын туғызып һəм қазақ тілінің қайнарына қандырып, сөз құдіретін ұғындыруда. Сонымен қатар, айтыс өнері арқылы жастардың асқақ адамгершілік сезімі шыңдалып, елге, жерге, туған тілге деген сүйіспеншілігі артуда. Бүгінгідей əр ұлт өзінің табиғи болмысын сақтау арқылы өркениет өріне ұмтылып жатқан тұста, жас өскіндерді Жамбыл жырлары арқылы ұлттық құндылықты қастерлеуге бейімдеу біздің азаматтық борышымыз деп есептеймін. Жыл сайын дəстүрлі түрде Жамбыл күні мерекесін өткізу «жамбылтану

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Өткен жылы да Алматы қаласы əкімдігінің тілдерді дамыту, мұрағаттар жəне құжаттама басқармасы мұрындық болуымен қазақ ертегілерінің желісі бойынша түсірілген мультфильмдер жинағы шығарылған болатын. Басқарма басталған үлкен үрдісті жалғастырып, кезекті жинақты шығарды. Əрі Қазақстан Респуб ликасындағы тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру мақсатында атқарылған іс ке балабақша басшылары, əдіскер лер мен қазақ тілі оқы тушылары, «Ақжелкен», «Балдырған», «Ұлан», «Дружные ребята» басылымдарының жəне «Қазақфильм» киностудиясының қызметкерлері, қоғамдық ұйымдар мен БАҚ өкілдері қа тысып, ой бөлісті. Əрине, алдымен анимациялық туындылардан үзінділер ұсынылды. Анимациялық туындыларды алғаш болып тамашалаған зиялы қауым өкілдері балалық шақтарын аңсап, мультфильмді əрі қарай көргілері келіп кеткені де əсіре сөз емес. Қазақ эпостарының желісі бойынша түсірілген мультфильмдер жинағы «Балаларға арналған қазақ тілі» атты анимациялық білім беру жобасы бойынша шығарылған. Жинаққа «Алпамыс

батыр», «Қобыланды батыр», «Ер Тарғын батыр», «Қамбар батыр» жəне қазақ халық ертегілеріне құрылған мультфильмдер енген. Мультфильмдердің жалпы хронометражы – 400 минут. Ұлттық нақыштағы мультфильмдер жас ұрпақ тəрбиесіне аса қажетті құралдардың бірі екені ақиқат. Расында, бұл жобада кітапқа қызыға бермейтін қазіргі балалардың таным-ерекшеліктері ескерілген. Жинақ бүлдіршіндерге халық ауыз əдебиетінің асыл үлгісі – эпостар арқылы тіл үйретудің жеңіл əрі ойнақы тəсіліне негізделген. Жұрттың қолына жаңадан тиген анимация лық жинақтың тұсаукесерінде «Жас өркен» серіктестігінің бас директоры Жүсіпбек Қорғасбек ризашылықпен сөз қозғап «Қазіргі балаларға кітап оқыту қиын болып кетті. Бұл бір ғылыми іс сияқты болып қалды. Мұның алдында шыққан мультфильмдер жинағына қатысты ескертпе-сын айтылған еді. Сол ескеріліпті. Қазіргі баспа өнімдері мен осындай анимациялық туындыларды бала да, оның ата-анасы да бірігіп, қызығып көретіндей етіп шығару, яғни баланы қызықтыру мəселесі алдымыздан шығып отыр. Жаңа жинақ жанашырлықпен шығарылған», деді. Филология ғылымдарының кандидаты, доцент, эпик жыршы Берік Жүсіп ХХІ ғасыр табалдырығында тұрғанымызда

келешекке қазақтың несі жетіп, несі қалады деген сауал төңірегінде сөз қозғап, «Қазақ эпосы құбыласын енді тапты. Иман да, иба да, ұят та қазақтың эпостарында. Балаларға арналған бұл мультфильмдер тұпнұсқасынан айырылмаған, ескі желісінен жаңылмаған», деді. Осы жобаның сəтті жүзеге асуына депутат ретінде қалалық мəслихат тарапынан тиісті қаражатты бөлуге ықпал еткен «Алматы ақшамы» газетінің бас редакторы Қали Сəрсенбай дүниеде ең байқампаз халық бала екендігін жəне бұл «халықтың» тілін табу қиындығын алға тартып, жинаққа көңілі толғандығын білдірді. Анимациялық жинақтың тұсаукесеріне келгендер Алматы қаласы тілдерді дамыту, мұрағатар жəне құжаттама басқармасының басшысы Мамай Ахетовке алғыстарын айтты. Тəлім-тəрбие кілті – халық педагогикасының негізінде дейтін жоба авторлары – мультфильм кейіпкерлері – Алпамыс, Қобыланды, Ер Тарғын, Қамбар батырлардың ерлігін паш ететін қызықты сюжеттер жас буынның туған жерге деген махаббатын, Отанға деген сүйіспеншілігін оятады деп отыр. Ұлттық құндылықтарды насихаттайтын отандық туындының тілі жатық, баланың жас ерекшелігіне сай құрылған. Əр сериядағы қазақ мақал-мəтелдерінің негізіндегі оқыту элементтерінің сюжетпен байланыстыра дыбысталуы

Қызылорда – Қазақстандағы құбырынан ыстық су ақпайтын бірденбір облыс орталығы. Күлерсіз, ерік өзіңізде. Бірақ əңгіменің ақиқаты осындай. Сондықтан, қала тұрғындары үйіне суды ысытып, оның температурасын сақтап тұратын «Аристон» дейтін затты пайдаланады. Мұндай дүние əрбір үйде бар. Ақмешітте саудасы жүріп тұрған осы «Аристон» енді аз сатылатын шығар. Себебі, қалаға ыстық су келе бастады.

баланың қазақ тіліне деген қызығушылығы мен тіл үйренуге деген ықылас-ынтасын арттырады. Сонымен қатар, мемлекеттік тапсырыспен «Сиқырлы қалам» интерактивті оқу-əдістемелік кешенінің жаңа нұсқасы жарыққа шықты. Бұл – республикамызда тұңғыш рет қолданысқа енгізілген, мектеп жасына дейінгі балаларға арналған жаңа бағыттағы инновациялық тіл үйрету құралы. Интерактивті кешенмен жаттыққан бала қазақ жəне ағылшын тіліне тəн дыбыстардың дұрыс айтылуын, екпінді дұрыс қолдана білуді жеңіл меңгереді. Сөздерді буынға бөлуді, санауды, түстердің реңін атауды, жадына түйген сөздік қоры арқылы түрлі ісəрекеттерге байланысты қысқа сөйлемдер, шағын əңгімелер құруды үйренеді. Сөздік қорын молайтып, алғыс айту, өтініш білдіру, құттықтау тəрізді этикет тəртібін орындауға да жаттығады. Инновациялық кешен кез келген теледидарға немесе компьютерге қосылады, сол арқылы танымдық, қызықты бағдарлама тамашалап отырғандай əсер береді. «Сиқырлы қалам» арқылы балаларға бір мезгілде оқуға, тыңдауға мүм кіндік тиеді. Тіл үйрету құралының əдіс-тəсілдері балалардың жас ерекшелігіне сай үйлестірілген. АЛМАТЫ.

Жамбыл ауданы, Алматы облысы.

 Мерей

 Жағымды жаңалық

Экрандаєы эпостыќ этюдтер

атты үлкен арнаның басталғанын, оның мəңгілік тақырып екенін аңғартады. Жамбыл тойы – қазақ мəдениетінің, қазақ өнерінің тойы, ортақ қазынамыз деді. Əкім одан кейін Жамбылдың шөбересі Əлімқұл Жамбыловтың иығына құндыз жағалы шекпен жауып, басына бөрік кигізді. Мұны азаматтың білгендігі, асылдың сынығын бағалағандығы, деп ұқты жиылған қауым. Салтанат соңы өңір өнерпаздарының əуелете салған əсем əндері мен күмбірлете төккен күйіне ұласты.

105-ші кґктемді ќарсы алды

«Аристоннан» арылатын болдыќ Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Былтыр аймаққа əкім болып тағайындалған кезінде Қырымбек Көшербаев қалада ыстық судың жоқтығына қайран қалып, алдағы екі жылда ағайынның аталған мұқтаждықтан құтылатынын айтқан. Біреу сенді, біреу сенбеді. Себебі, халық бұған дейін мұндай уəдені естіген. Бірақ соңғы 30 жылда құбырларынан ыстық су аққан жоқ. Десек те, Қырымбек Елеуұлы сөзінде тұрды. Бүгінде қаланы толықтай ыстық сумен қамту үшін техникалықэкономикалық негіздеме дайындалып жатыр. Оған арнайы 45 миллион теңге бөлінген. Ал қанатқақты жоба ретінде Қорқыт ата көшесінде 40 пəтерлі екі үй ыстық суға қосылды. – 25 миллион теңге қаржыға біз екі үйге жылдам жылу алмастырғыш қондырғысын орнаттық. Осы арқылы көпқа батты үйді ыстық сумен қамтимыз. Бұл жерге арнайы құрылғы орнатылған. Өздеріңіз білесіздер, қысым аз болған уақыттары жоғары қабатқа су көтерілмей қалады. Енді мұндай проблема болмайды. Əзірге судың 1 кубы 250 теңге шамасында болады деп есептеп отырмыз,– дейді Қызылорда облыстық энергетика жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Асылбек Шəменов. Бұл үлкен жұмыстың басы. Алдағы уақытта жоғарғы қабаттарға су жетпей қалу, ыстық судың келмеуі деген сияқты проблемалардан құтылатын сияқтымыз. Облыс орталығында 584 көп қабатты тұрғын үй бар. Енді екі жылда осы тұрғын үйдің бəрі ыстық сумен қамтылмақ.

Ақмола облысында тұратын қадірлі ақсақал Құдайберген Құсайынов биыл 105-ші көктемді қарсы алды. Əмірхан АЛМАҒАНБЕТОВ, «Егемен Қазақстан».

Етігімен су кешіп, жастық шағын от жалында өткізген Құдайберген ақсақал екі ғасырдың куəгері. 1945 жылы туған жеріне оралған ол көп жылдар бойы ауыл шаруашылығы саласында қызмет атқарды. Қазір жергілікті əкімдік бөлген көп қабатты пəтерлердің бірінде туыстарымен бірге тұрып жатыр. Осы аймақтағы əлеуметтік қызметкерлер де қарияның үйіне келіп, қолғабыс жасауда. Сол сəтте Құдайберген атамыз қолына домбыра алып, жастардың көңілін көтеретін көрінеді. «Мен ұрпағымның бақытты өмір сүріп жатқанына қуанамын. Біз көрген сұрапыл соғысты адамзат баласы бастан кешірмесін. Тəуелсіздігіміз тұғырлы, халқымыз аман болсын!», деп Құдайберген ата сөз орайында тілегін білдірді. Ақиқатты айқындап жариялар, Бара жатыр азайып қариялар. Дауыл тұрса, бүлк етіп толқымайтын, Бара жатыр сарқылып дариялар... Иə, белгілі ақынның өлең жолында айтылғандай, от жалында есейген қариялар қатары азайып бара жатыр. Алайда, бақытты ұрпағымызға қарап, шүкіршілік етеміз... ––––––––––––––––––––––––––––––– Суретті түсірген Төлеген ҚОСШЫҒҰЛОВ.

ҚЫЗЫЛОРДА.

 Құлағыңыз түрік жүрсін

Ќосымша пойыздар жїреді Наурыз мейрамын мерекелеу күндері жолаушылардың сұраныстарын қанағаттандыру мақсатында «Жолаушылар тасымалы» АҚ «Алматы-2 – Арыс-1» бағытындағы №61/62 қосымша жолаушылар пойызын жіберетіні жайлы хабарлайды. Пойыз Алматы-2 стансасынан 21 жəне 28 наурызда, Арыс-1 стансасынан 22 жəне 29 наурызда жүреді. Оның құрамында 15 вагон бар, оның 6-уы купелік, 9-ы плацкартты. Туындаған барлық сұрақтар бойынша теміржол вокзалдарының анықтамаларына немесе бірегей анықтама қызметінің 105 нөміріне хабарласуға болады.

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернет-басылымынан (www.egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: • Түркия теңізінде жүк кемесі өртенді • Астрономдар ерекше жұлдызды суретке түсіріп алды • Полиция полковнигі жүргізуші куəлігінен айырылды • Емельяненкоға үлкен айып тағылды.

«Егемен-ақпарат».

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №262 ek

Profile for Egemen

07032014  

0703201407032014

07032014  

0703201407032014

Profile for daulet
Advertisement