Page 1

Жексенбі күні Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Иран Ислам Республикасына сапармен барып, осы елдің жаңадан сайланған Президенті Хасан Руханиді ұлықтау салтанатына қатысты.

№183 (28122) 6 ТАМЫЗ СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Ўлыќтау ынтымаќтастыќ ўстынымен ўштасты

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Иран Ислам Республикасында (ИИР) Конституция бойынша Мемлекет басшысы рухани көшбасшы – Рахбар немесе Жоғарғы басшы саналады. Қазір бұл елде рухани көшбасшы Аятолла Сейд Əли Хаменеи. Ол елдің жалпы саясатын анықтайды жəне əскери күштің бас қолбасшысы болып есептеледі. Сондай-ақ, елдегі негізгі басшы қызметтерге адамдар тағайындайтын да сол. Жоғарғы басшы елдегі ең жоғарғы

сарапшы болып табылатын 86 адамның қалауымен сайланады. ИИР президенті маңызы жағынан елдегі екінші адам болып есептеледі. Ол негізінен атқарушы биліктің тізгінін ұстайды. Елдің Министрлер кеңесін тағайындап, оның жұмысын үйлестіруші де президент. Бірақ министрлерді президенттің ұсынуымен лауазымды орынға парламент бекітеді. Қорғаныс министрі сияқты əлеует министрлерінің кандидатурасын парламентке ұсынбас бұрын президент Жоғарғы басшының келісімін алады.

Президент – халықтың тікелей дауыс беруімен төрт жылдық мерзімге сайланатын тұлға. Биылғы президент сайлауына түскен кандидаттардың саны өте көп бол ды, бірақ соның ішінде 17 адам сарапшылардың болжамы бойынша нақты үміткерлер еді. Бұлар, əсіресе, бұрынғы президенттер тарапынан қолдау көретін кандидаттар-тын. Олардың арасында елге барынша белгілі қайраткерлер, депутаттар, министрліктер мен ве домстволардың басшылары, əскери қолбасшылар болды. Соның ішінде

Елбасы ќабылдады Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев мұнай жəне газ министрі Ұзақбай Қарабалинді қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Кездесу барысында Ұ.Қарабалин Мемлекет басшысына министрліктің мұнай мен газ өндіру, мұнай-химия өнеркəсібі жəне көмірсутек шикізатын тасымалдауды қамтамасыз ету тəрізді салалардағы қызметі туралы баяндады. Сонымен қатар, Қашаған, Теңіз жəне Қарашығанақты қосқанда, ірі кен орындарын игеруге байланысты мəселелер талқыланды. Теңіз жобасында, сондай-ақ, өзге де болашақ кен орындарын игеру барысында еліміздің мүддесін мейлінше ескеру

қажеттігіне басты назар аударылды. Мемлекет басшысы Қазақстан үшін стратегиялық саланың бірі болып саналатын мұнай-газ саласын одан əрі дамыту қажеттігін атап өтті. – Бүгінгі күні Қашаған кен орнынан мұнай өндіруді бастауға дайындық процесі жоспарға сəйкес жүргізілуде. Мұнай жəне газ министрлігіне үлкен жауапкершілік жүк те леді. Оның қызметі жетілдіріліп, тиімділігі арттырылатынына сенемін. Сондай-ақ,

Машина жасауды дамыту – отандыќ ґндірістіѕ ґзегі Премьер-Министр Серік Ахметов кеше Үкімет үйінде Қазақстанның машина жасаушылар одағы мүшелерімен кездесіп, арнайы кеңес өткізді. Кездесуде машина жасау саласының бүгіні мен келешегі, жалпы даму қарқыны талқыланды. Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстанның машина жасау кешені таяу болашақта ел экономикасының негізгі саласының біріне айналуы тиіс. Бұл – Елбасы Үкімет алдына қойған маңызды міндеттердің бірі. Ол үшін мемлекет барлық жағдайды жасап отыр. Осыған

орай бүгінде бұл саланың дамуы да қарқынды. Кешегі кездесуді ашқан сөзінде Үкімет басшысы осы ойды құптады. Сондай-ақ, Индустрия жəне жаңа технологиялар вицеминистрі Альберт Раудың баяндамасы да оны дəлелдей түсті.

(Соңы 2-бетте).

министрлік тəжірибе жəне технологиялар алмасу үшін көршілес елдердегі серіктестерімен тығыз ынтымақтастықта болуы қажет, – деді Қазақстан Президенті. Өз кезегінде Ұ.Қарабалин саланы дамытудың оң қарқыны туралы хабардар етті. – 2013 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша мұнай жəне газ конденсатын өндіру 40 миллион тоннадан астамды құрап, 2012 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 101,8 пайыз болды. Сонымен бірге, табиғи жəне ілеспе газ өндіру жоспарланған кестеге сай жүргізілуде. Мұнайгаз өнімдерін экспорттау жөніндегі жоспарлар, жалпы

бұрынғы президент кеңсесінің басшысы Исфандияр Рахим Машаи мен Теһранның қазіргі мэрі Мұхаммед Багир Галибафты жеңеді деушілер көп болды. Ал Хасан Руханидің есімі үміткерлер тізімінің орта кезінде ғана болатын. Оның артықшылығы сол, ол ұстанымы салмақты либералдар қатарына жататын. Президент М.Ахмадинежадтың кезінде ол халықаралық келіссөздерде Иранның делегациясын бастап жүрді. Бірақ, оның дипломатиясы əсіре оңшыл консерватор Ахмадинежадқа жақпаған болуы

алғанда, орындалуда, жекелеген көрсеткіштер жыл аяғына дейін теңестірілетін болады, – деді Мұнай жəне газ министрі. Ұ.Қарабалин Каспийдің қазақстандық қайраңының Жамбыл учаскесіндегі жұмыстары туралы да мəлім етті. – Жамбыл құрылымындағы барлау ұңғымасын сынақтан өткізу кезінде тəулігіне 60 тонна мұнай ағыны алынды. Біз бұл нысанды зерттеуді одан əрі жүргізе береміз, бірақ қазірдің өзінде жаңа кен орны табылғандығы туралы айта беруге болады, соған орай Сізді құттықтағым келеді. Мұнайшылар жəне біздің бəріміз үшін бұл өте қуанышты оқиға, – деді Мұнай жəне газ министрі. Кездесу қорытындысында Мемлекет басшысы бірқатар нақты тапсырмалар берді.

АҚПАРАТТАР аєыны  Қазақстанда 1 қыркүйекте 250 мыңнан астам бала бірінші сыныпқа барады. Соның ішінде Астана қаласында білім мекені табалдырығынан бірінші рет аттайтын бүлдіршіндер саны 12 мыңға жуықтайды.  Қызылорда облыстық прокуратурасы жыл басынан бері табиғатқа келтірілген зияны үшін 2 млрд. 666 млн. теңгені мемлекетке қайтарды. Аймақ құқық қорғаушылары бұған 42 тексерудің қорытындысында 46 ұсыныс пен 12 наразылық келтіру арқылы қол жеткізді.  Павлодар облысындағы Екібастұз қаласында 15 медицина қызметкеріне пəтерлер кілттері

керек, ұзамай ол бұл міндеттен шеттетілген. Соңғы кездері 64 жастағы Хасан Рухани Мақсатқа сəйкестік кеңесі стратегиялық зерттеулер орталығының басшысы болып келді. Сонымен бірге, оның бір кезде Ұлттық қауіпсіздіктің жоғарғы кеңесіне хатшы болып істегенін де айта кету керек. Бір сөзбен айтқанда, оның басып өткен қызметтік баспалдақтары президент лауазымына лайықтығын көрсетеді. Сайлау барысында оның кандидатурасын Иранның бұрынғы президенттері Мохаммад Хатами

мен Али Акбар Рафсанджанидің қолдағаны белгілі. Сөйтіп, Хасан Рухани 14 шілдеде болған сайлаудың алғашқы турындаақ 51 пайызға жуық дауыс жинап, ИИР-дің кезекті президенті болып сайланды. Ол Иран Ислам Республикасы болып жарияланғаннан бергі 7-ші президент, ал жалпы сайлаудың өзі 11-ші рет өтіп отыр. Иран заңы бойынша президент тік ке тағайындалудың ең басты шарты – елдің Жо ғар ғы басшысының сайлау қоры тындысын бекітуі. Бұл процедурадан

 Президент поштасынан

Ардагерлер алєысы

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың атына «Тəуелсіз мемлекеттер ардагерлерінің (зейнеткерлерінің) қоғамдық ұйымдары қоғамдастығы» халықаралық одағы үйлестіру кеңесінің төрағасы, флот адмиралы А.Сорокиннен хат келді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Өз хатында А.Сорокин Қазақстанда 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан со ғысы ның батырларын мəңгі есте қалдыруға ерекше мəн беріліп отырғанына риза шылық білдіреді. Атап айтқанда, елде жыл сайын жаңа мемориалдық кешендер тұрғызылып, бауырластар қабірі жəне өзге де қастерлі орындарға жоғары

тапсырылды. Рəсімге қатысқан облыс əкімі Ерлан Арын қайта қалпына келтірілген қызметтік үйде жалпы 55 пəтер бар екенін айта келіп, қалғандарына мемлекеттік қызметкерлер мен құқық қорғау саласының мамандары орналасатынын жеткізді.  Оңтүстік Қазақстан облысында 1 млн. тонна ауыл шаруашылығы өнімдері жиналды. Бұлардың қатарында көкөніс, картоп жəне бақша дақылдары бар. Көш басында 140 мың тонналық көрсеткішпен Сарыағаш ауданының диқандары келеді.  Ақын, жазушы Ақылбек Шаяхмет Қостанай қаласының құрметті азаматы атанды. Ұзақ жылдар бойы өңірдің рухани саласын көтеруге атсалысып келе жатқан азаматты бұл атаққа А.Байтұрсынов атындағы ҚМУ ректораты мен ғылыми кеңесі ұсынса,

деңгейде күтім жасалады. Осы орайда, А.Сорокин Нұрсұлтан Назарбаевқа тарихи жадының сақталуы жəне ардагерлерге көрсетілген қамқорлық, Достастық халықтары арасындағы халықаралық ықпалдас тықты, бауырластық қарым-қа тынастарды нығайту бағытындағы дəйекті қадамдар үшін алғыс айтқан.

оған қалалық мəслихат депутаттары қолдау көрсетті.  Жыл басынан бері Ақтау қаласында 64,9 млрд. теңгенің өнеркəсіп өнімдері шығарылды. Бұдан басқа, 7 088, 8 млн. теңгенің құрылыс жұмыстары орындалды. Бұл деректерді қала əкімі Еділ Жаңбыршин мəслихатта берген есебінде келтірді.  Кеше Шығыс Қазақстан облысы Бесқарай ауданындағы Қарамырза ауылында мəдениет үйі ашылды. Бұл көп жылдар бойы қаңырап бос тұрған ғимаратты күрделі жөндеуден өткізіп, қайта жаңғырту арқылы жүзеге асырылды. «ҚазАқпарат», «Қазақстан жаңалықтары», Bnews.kz, TengriNews, EgemenNews хабарлары бойынша дайындалды.

Хасан Рухани сенбі күні өтті. Ал халық алдындағы ең үлкен салтанат – Президенттің парламент депутаттары алдында ант беруі. Біздіңше айтқанда, президентті ұлықтау рəсімі жексенбі күні болды. Оған өздерінің мəліметтеріне қарағанда, 50-ден артық елден жəне ондаған халықаралық ұйымдардан делегациялар қатысып, Иран Ислам Республикасы тарихында тұңғыш рет президентті ұлықтау ашық, халықаралық шара деңгейінде өтті. (Соңы 2-бетте).

 Сайлау – 2013

Наєыз іскер де лайыќты кандидаттар таѕдалды

Ауыл əкімдерін сайлау Оңтүстіктен бастау алды. Бұл, əрине, қай жаңалықты да жатырқамай қабылдайтын Оңтүстік жұртына үлкен жауапкершілік пен сенім жүктегені анық. Сөйтіп, кеше Қазақстан Президентінің «Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауыл округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауыл əкімдерінің сайлауын өткізу туралы» Жарлығына сəйкес Оңтүстік Қазақстан облысындағы аудандық, қалалық мəслихат депутаттары əкім сайлауы бойынша өз таңдауларын жасады. Біз соның ішінде Қазығұрт жəне Төле би аудандарындағы сайлаудың барысымен танысып қайтқан едік. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бірден айту керек, халық қалаулыларының осынау саяси науқанға белсене қатысуға аса ықыласты екендіктері жайдары жүздерінен де, қимылдарынан да байқалып тұрды. Содан болар,

қазығұрттық жəне төлебилік халық қалаулылары бұл іске өте жауапкершілікпен қарапты. Екі ауданның да депутаттары түгел қатысып, өз таңдауларын жасады. Қазығұрт аудандық мəс лихатында 16 депутат бар екен. (Соңы 3-бетте).


2

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

Ўлыќтау ынтымаќтастыќ ўстынымен ўштасты (Соңы. Басы 1-бетте).

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтан басқа оған Армения, Ауғанстан, Венесуэла, Гвинея-Биссау, Ливан, Пəкстан, Тəжікстан, Танзания, Того жəне Түркіменстан делегацияларын сол елдердің президенттері бастап келді. Ал Үндістан, Ирак, Беларусь, Ресей Федерациясы, Сирия, Шри-Ланка, Оңтүстік Африка Республикасы жəне т.б. елдердің делегацияларын вице-президент, премьер-министр, парламент спикері сияқты жоғары лауазымды тұлғалар басқарды. Иран парламентінде 290 депутат бар. Соған лайық парламент үйі де біршама кең екен. Тың да у ш ыл ар о р ы н т ақ т ар ы мінбердегі шешеннің сөздерін анық есту мақсатымен барлық жердегі сияқты дөңгеленте орналастырылыпты. Ұлықтау рəсімін Парламент Төр ағасы А.Лариджани ашты. Алдымен елдің əнұраны ойналды. Содан кейін қасиетті Құранның осындай шараға лайықты сүресі оқылды. Əрі қарай Парламент Төрағасы А.Лариджани мен Жоғарғы сот тың төрағасы С.Ларид жани (екеуі ағалы-інілі екен) сөйледі. Бұдан соң жаңадан сайланған Президенттің ант беру рəсімі басталды. Хасан Рухани өзінің сөздерінде алдымен қасиетті Рамазан айында Ирандай тарихы мейлінше тереңде жатқан, мəдениеті мен руханияты мыңдаған ғасырлардан сыр тартатын ежелгі, көне елдердің біріне ең жоғары лауазымды тұлға болып сайлануға нəсіп еткені үшін Аллаға алғысын білдірді. Одан əрі өзін ұлықтау салтанатына келген Мемлекет басшыларына, жоғары деңгейдегі делегациялар жетекшілеріне, өз елінің көрнекті тұлғалары мен қайраткерлеріне алғыс айтты. Солардың ішінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың есімін ең бірінші атағанына біз де, басқалар да марқайып қалдық.

Иранды бүгінгі күні дүниежүзінің аузынан түсірмей, үнемі сын садағына алып тұрған мəселе – оның атомды қолдану бағдарламасы. Бұл мəселені айтқанда Иран басшысы атомды бейбіт мақсатқа пайдалану ниетінен елдің ешқашан бас тартпайтынын жеткізді. Осы орайда, басқаларға рұқсат етілген дүниеге Иранға келгенде түрлі санкциялармен қысым көрсетілетіні АҚШ бастаған батыс елдерінің əділетсіз əрекеттері екенін атап өтті. Бізбен санкция арқылы сөйлесудің, нақты айтқанда қысым арқылы диалог жасағысы келудің жөні жоқ. Біз барлық əлем елдерімен тек тең құқылы, тең мүдделі жағдайда, өзара сенім

мен сыйластықта ынтымақтастық орнатуға əзірміз. Санкция тілімен емес, бізбен сыйластық тілінде сөйлесіңіздер, деді ол. Сөзінің басым бөлігін Президент өз іс-əрекеттерінде ел экономикасын дамытуға бағыттап, халықтың əл-ауқатын арттыра беруге күш-жігер жұмсайтынын жеткізді. Осы орайда аймақтың тыныштығы мен тұрақтылығы бұл мақсатқа жетудің маңызды кепілі екені де айтылды. Оның сөздерін тыңдаушылар бірнеше рет қоштаған үнқосулармен бөліп отырды. Ант беру рəсімі аяқталған соң, Иран Президенті делегация басшыларымен бірге естелік суретке түсті жəне

делегация басшылары Құрметті қонақтар кітабына қолтаңбаларын қалдырды. Ал ұлықтау рəсімі басталғанға дейін Хасан Рухани бірнеше мем лекет жəне халықаралық ұйымдар басшыларымен екіжақ ты кездесулер өткізген еді. Соның ішінде Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен де екіжақты келіссөздер жүргізді. Кездесу барысында Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Хасан Руханидің сайлауда қол жеткізген тамаша жеңісімен құттықтады. Өзара əңгіме барысында тараптар екі ел ынтымақтастығының барлық бағыттағы перспективалары

Машина жасауды дамыту – отандыќ ґндірістіѕ ґзегі (Соңы. Басы 1-бетте). Вице-министрдің мə лі метінше, елімізде ағым да ғы жылдың алғашқы жартыжылдығында бұл салада өндірілген өнім көлемі 367 млрд. теңгені құрады. Жылдың соңына дейін бұл көрсеткіш 5 млрд. АҚШ долларына дейін жетеді деп күтілуде. Сондай-ақ, А.Рау елімізде машина жасау үлесі қайта өңдеу өнеркəсібінде артып отырғанын айтып өтті. Мəселен, 2013 жылдың қаңтар-маусым айларында өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда, бұл салада өнім 2 пайызға артып, 13,2 пайызды құраған. Сонымен қатар, үстіміздегі жылдың алғашқы жартыжылдығында 45 дизельді локомотив шығарылып, өнім көлемі 1,6 есеге өскен, ал автокөлік өндірісі 2,2 есеге

көбейіп, 16 мыңнан асып түскен, мұнай-газ машиналарын жасау 31 пайызға, тау-кен машиналары 12 пайызға артқан. «Бұл салада мемлекеттік қолдау артқаны көрініп-ақ тұр. Бүгінде «Өнімділік-2020» бағдарламасына 15 кəсіпорын еніп отыр. Ал индустрияландыру картасы бойынша жалпы сомасы 197 млрд. теңгені құрайтын 57 жоба жүзеге асырылуда, дейді А.Рау. Машина десе, қарапайым жұрттың көз алдына бірден күнделікті қолданыстағы автокөлік келетіні анық. Алайда, машина саласы – қолданысы кең, өте ауқымды сала. Машинаны барлық өндіріс саласы қолданады. Қазіргі күні оның өндірісте қолданылатын неше сан түрі бар. Біз бұрын көбіне ауыл шаруашылығына қатысты түрлі техниканы

білетін болсақ, қазіргі күні өндірістің дамуына орай мұнай, газ, энергия жəне тағы басқа да өндірістік салаларда машиналар қажеттілігі туындап отыр. Осыған орай, керек машиналарды барынша өзімізде жасап, өндірісті өркендету бүгінгі күннің басты талабы. «Үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасының шеңберінде осы үш жылдың қорытындысында Қазақстанның машина жасау саласы жақсы нəтижеге қол жеткізді, деді Қазақстанның машина жасаушылар одағының төрағасы Мейрам Пішембаев. Яғни осы жылдар ішінде бұл саладағы өндіріс 2 жарым есеге өскен. 2009 жылы өнім 300 млрд. теңгені құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 657 млрд. теңгені құрапты. Ал мақсатты көрсеткіштер бойынша өнім

көрсеткіші 2015 жылы 588 миллиардқа жету керек екен, бірақ біз оған мерзімінен бұрын жетіп отырмыз. М.Пішембаевтың айтуынша, ендігі жоспар бойынша өндіріс 2015 жылы 1 трлн. теңгеден асып түседі деп күтілуде. Мұндай қарқынды дамудың басты себебі Елбасының бас тамасымен қабылданған индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының үдемелі жүзеге асуы дейді сала маманы. Оған дəлел, бұл бағдарлама аясында елімізде көптеген жаңа өндіріс орындары ашылып, бұрын-соңды жасалмаған техника-машиналар құрастырылуда. Машина жасаушылар одағы мүшелерінің талқылау сөздерін қорытындылай келе, ПремьерМинистр С.Ахметов жоғарыда аталған көрсеткіштер еліміздің

Əркім ґз денсаулыєы їшін жауапты Орталық Коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаев кешегі өткізген брифингінде ағымдағы маңызды іс-шаралар барысымен таныстырып өтті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Оның айтуынша, Үкімет басшысы Серік Ахметов Қазақстанның машина жасаушылар одағы мүшелерімен кездесу өткізіп, осы саладағы үдемеліиндустриялық мемлекеттік бағдарламаның іске асырылу барысы мен басты бағыттары талқыланды. Ал 6 тамызда, яғни бүгін өңірдегі индустриялық жəне əлеуметтік-экономикалық маңызы бар нысандардың тыныстіршілігімен танысу мақсатында Ақтөбе облысына ПремьерМинистрдің бірінші орынбасары, Өңірлік даму министрі Бақытжан Сағынтаев жұмыс сапарымен барады. Ал 7-9 тамыз аралығында Мұнай жəне газ министрі Ұзақбай Қарабалин Маңғыстау облысына жұмыс сапарын жасайды. Сондай-ақ, ресми өкіл Қорғаныс министрлігі өткізетін іс-шараларға да тоқталды. АҚШ

жəне Ұлыбритания қарулы күштері бөлімшелерінің қатысуымен «Бейбітшілік үшін əріптестік» атты НАТО бағдарламасы мен «Əріптестік» атты Қазақстан мен НАТО арасындағы 2006 жылғы 31 қаңтарда қол қойылған жеке бағдарламасы аясында «Дала қыраны» атты жыл сайынғы далалық-практикалық арнайы күнделік оқу-жаттығулары ұйымдастырылады. Брифингке Қазақстанның Бас санитарлық дəрігері Жандарбек Бекшин қатысып, саладағы басты мəселелерді баяндап берді. Жіті ішек инфекциялары Қазақстанда ғана емес, əлемнің барлық елдерінде де өзекті болып тұрғандығын алға тартқан Бас санитарлық дəрігер осы аурумен сырқаттану өткен жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда, 17,9 пайызға төмендегендігін атады. Əсіресе, соңғы кезде белең

алып келе жатқан жаңа коронавируспен жəне құс тұмауымен сырқаттанушылық еліміз аумағында тіркелмепті. Ағымдағы жылдың сəуірінен бастап, əлемде адамдардың құс тұмауымен сырқаттануының 134 жағдайы тіркеліп, оның ішінде 43 жағдай өліммен аяқталған. Биыл Қазақстанда денге қызбасының 6 рет тіркелгендігін Бас санитарлық дəрігер алға тартты. Оның айтуынша, денге қызбасының 39 мыңнан астам жағдайы Таиландта тіркелген. Сонымен қатар, энтеровирустық инфекция да аталмай қалмады. 71-ші штамм қайта оралып, өзіне назар аудартып отырғандығын айта келіп, Бекшин оның 60-шы жылдары белгілі болғандығын жеткізді. Ал Қытайда 2006 жылдан бастап, тұрақты өршу болып тұратын көрінеді. Қытайда биыл энтеровирустық инфекцияның 600 мың жағдайы тіркелгендігі де көлденең тартылды. Осының бедерінде Ж.Бекшин елімізде конго-қырым

қанды қызбасының жəне кене энцефалитінің эпидемиологиялық маусымы əлі жалғасуда екендігін де қаперге салды. Бұл көрсеткіш бойынша Жамбыл, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстары қолайсыз аумақ болып саналады. Ал Алматы қаласы, Алматы жəне Шығыс Қазақстан облыстары кене энцефалиті бойынша қолайсыз аумақ. Ағымдағы жылғы 1 мамыр мен 1 тамыз аралығында көкөністер мен жеміс-жидек өнімдерінің 11 мың 217 сынамасы зертханаларда зерттеліп, 198 сынамада (қарбыз, қауын, сары өрік, картоп жəне т.б.) нитраттардың құрамының ең аз рұқсат етілген деңгейлерден артуы анықталыпты. Қарбыздар мен қауындарда нитраттардың құрамының ең аз рұқсат етілген деңгейі 1-1,5 есеге артып отырғандығы да ойлантпай қоймайды. Тіпті, оларға 86 550 теңге сомасында айыппұл да салынған. Құрамында нитраттары жоғары 1130 кг өнім

туралы пікір алмасты. Сонымен қатар, халықаралық мəселелердің өзекті тақырыптарын талқылады. Талқыланған мəселелердің арасында екі елдің транзиттік-көліктік əлеуеттерін белсенді əрі тиімді пайдалану жолдары сөз етілді. Аймақтағы сауда-экономикалық байланыстарды жандандыруда жəне көліктік-коммуникациялық құрылымды жетілдіруде ЖаңаөзенҚызылқия-Берекет-Этрек-Горган темір жол желісінің маңыздылығы атап өтілді. Кездесуде Алматыда болған Иранның ядролық бағдарламасындағы келіспейтін жайларды реттеу жөніндегі «5+1» пішініндегі келіссөздерді жалғастыру

бұл саланы дамытуда дұрыс саясат ұстанғанын аңғартатынын атай отырып, болашақта бұл бағыттағы жұмыстарды жалғастыру қажеттігін жеткізді. Осыған байланысты Үкімет басшысы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігіне Машина жасаушылар одағымен бірлесіп, осы саладағы жаңа өнімдерді игеруге жəне электротехникалық өнімдерді шығаруға жұмсалатын шығындарды өтеу тетіктерін қарастыратын конструкторлық бюро құруды тапсырды. Сонымен қатар, «Офсеттік саясат туралы» заң жобасына атсалысып, ҮИИД бағдарламасының екінші бесжылдығында қарастырылған еліміздің 2020 жылға дейінгі машина жасау саласын дамыту жөніндегі тапсырмаларды орындауға барынша күш жұмсау керектігін айтып өтті. Сондай-ақ, ПремьерМинистр машина жасау саласын дамытуды қатаң бақылауда ұстайтынын ескертіп, Үкімет бұл саланы қолдауды бұдан əрі де жалғастыра беретінін айтты. сатылымнан алынды жəне жойылды. Бас санитарлық дəрігер Қазақстанда вакцинация тиімді бюджеттік бағдарламалардың бірі болып табылатынымен де бөлісті. Жыл сайын вакцинация бағдарламасына 12-18 миллиард теңге бөлініп, инфекциялық ауруларға қарсы шамамен 5 миллион адам егіледі екен. Оның 1,3 миллионы – балалар. Халықты вакцинациялау ұлттық егулер күнтізбесіне сəйкес 21 инфекциялық ауруға қарсы тегін жүргізіледі. Қызылшаның өршуі тұрғындарды жаппай иммундаудың арқасында тоқтатылды. Егілмеген адамда инфекция ауыр түрде өтетінін, көп жағдайда мүгедектікке жəне өлім-жітімге əкеп соқтыратын асқынулармен өтетінін тəжірибе көрсетіп отыр. Жалпы, брифинг барысында Бас санитарлық дəрігер вакцинаның маңызы туралы, адамдардың сақтық шараларын назардан тыс қалдырмауы жəне жан-жақты ақпарат алып тұрулары тұрғысындағы ескертпелерді ортаға сала кетті. Бұдан əркім өз денсаулығы үшін жауапты екендігін ұққандай болдық.

мəселесі де сөз болды. Қазақстан тарапы бұл мəселеге əлі де белсенді араласып, келіссөздер алаңын тағы да өзінде жасауға əзірлігін жеткізді. Бұған Иран Президенті өз тарапынан ризашылығын білдірді. Кездесу соңынан Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Хасан Руханиді жаңа қызметіне табыс тілеп, екі елдің арасындағы достық қарым-қатынастардың одан əрі өрістей беретініне сенім білдірді. Иран экономикалық тұрғыдан салыстырмалы түрде айтқанда, бақуатты мемлекет. ІЖӨ-нің жан басына шаққандағы көлемі 13100 АҚШ долларына тең. ОПЕК елдері арасында бұл мемлекет

мұнай өндіруден екінші орын алады. Алайда, 1979 жылы елде Ислам төңкерісі жеңуіне жəне АҚШ елшілігі азаматтарын осы ел студенттерінің кепілге алуына байланысты жарияланған санкцияның кесірі экономиканың кең құлаш жаюына кері ықпалын тигізуде. Əсіресе, елдің шетелдік жоғары технологияларға қол жеткізуі қиын болып отыр. Соның өзінде Иран Азияда ІЖӨ көлемі бойынша 6-шы орын алады. Елдің мұнай өндірумен қатар, оны өңдеу, мұнайхимия салалары жақсы дамыған. Көмір, газ, темір, мыс, марганец, қорғасын-мырыш рудаларын өндіру де жақсы жолға қойылған. Иранда дүниежүзілік барланған газ қорының – 16, мұнай қорының – 10 пайызы бар екендігі анықталған. Машина жасау, тамақ, тоқыма өнеркəсіптері де ел экономикасының маңызды салалары. Мемлекеттік бюджеттің түсім бөлігінің 45 пайызы мұнай мен газ экспорттаудан жəне 31 пайызы түрлі салықтардан құралады. Иран көмірсутегіне бай мемлекет болғанымен, электр қуатына зəру елдер қатарына жатады. Сондықтан да ол 1975 жылы құрылысы басталып, 1979 жылғы төңкерістің кесірінен аяқталмай қалған Бушер АЭСінің құрылысын 1995 жылы қайтадан қолға алып, ақыры оны 2011 жылы іске қосты. Бұл АЭС Иранның оңтүстік-батыс провинцияларындағы электр қуатының жетіспеушілігін толығымен шешіп отыр. 2009 жылы Иран өзінің зымыран тасығышының күшімен «Омид» (Үміт) атты жерсерігін ұшырып, əлемдегі оныншы ғарыштық держава атанды. Ал 2012 жылы «Навид» атты екінші жерсерігін ұшырды. Қазір Иранның өзіндік ғарыштық агенттігі де бар. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Иран Ислам Республикасына барған сапары барысында елдің вице-президент міндетін атқарушы Эсхак Жахангиримен де кездесіп, екіжақты келіссөздер жүргізді. Кездесу барысында екі елдің арасындағы сауда-экономикалық жəне көліктік-коммуникациялық байланыстарды одан əрі дамыту мəселелері талқыланып, осы жəне басқа бағыттардағы ынты мақтастықтарды тереңдету жолдары сөз етілді.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

Ґѕірлер тынысымен танысты Парламент Сенатының депутаттары Серік Ақылбай мен Юрий Кубайчук Қарағанды қаласының бірқатар мекемелерінде болып, жұмыс орындарының ұжымдарымен кездесулер өткізді. Сенаторлар медициналық мақсаттағы өнімдерді, дəрілерді сақтауға қызмет ететін Орталық Қазақстандағы ең ірі кəсібиленген логистикалық кешен болып табылатын «Ригер» ЖШС жұмысымен танысты. Кешен GMP халықаралық сапа медициналық стандартына лайықталған мамандандырылған қызмет көрсетуге негізделген жаңа құралдармен жабдықталған. Мекеме «Бизнес-2020 жол картасы» бағдарламасы шеңберінде дүниеге келген. Депутаттар мекеме басшылығымен жəне қызметкерлерімен кездесуі барысында дəрі өндірісі саласын дамытудың өзекті мəселелері, дəрі-дəрмекті талапқа сай жеткізу

процесін жетілдіру, мекемені одан əрі де техникалық жабдықтау жəне оның ішінде Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын негізге ала отырып дамыту сияқты мəселелер талқыланды. Сенаторлар, сондай-ақ түр киялық «Борусан» холдингіне кіретін «Борусан Макина Қазақстан» компаниясында да болды. Мекеме қазақстандық нарықта «Caterpillar» фирмасының құралжабдықтары мен техникасын əкеледі жəне оларға сервистік қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. ҚАРАҒАНДЫ.

Жуырда сенатор Жабал Ерғалиев Ақмола облысының Шортанды ауданында елімізде ашық аспан астындағы егістік алқабында тұңғыш рет өткізілген «Қазақстан егін алқабы: «Жаңа дала-2013» мамандандырылған көрменің ашылу салтанатына қатысты. Ауыл шаруашылығы техникасы мен нəтижесінде Қазақстанның аграрлық саминералды тыңайтқыштар мен өсімдік ласы сапалық жағынан үлкен өзгерістерге зиянкестеріне қарсы қолданылатын түрлі ұшырады. Ауыл шаруашылығына жаңа химиялық дəрілер шығаратын əлемнің ең үздік техника мен жаңа технология келіп те өндірісшілері қазір Қазақстан рыногын игеру- жатыр. Мемлекет тарапынан аграрлық ге ынталы болып отыр. Соның бір айғағындай, салаға жыл сайын инвестициялық үлкен осы көрмеге қойылған техникалардың біразы қолдау көрсетіліп келеді. Бұрын көрмеген қазір ауыл шаруашылығы өндірісінде пайда- мынадай жаңа да ғажайып техника ауылдарымыздағы адамдардың қолына ланылып та жүр. – Елбасы Нұрсұлтан Назар баев- тиер болса, олардың өз істеріне деген тың ауыл шаруашылығын дамытуға ынтасы арта түсері сөзсіз, – деді сенатор. жəне ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге зор қамқорлық жасауының Ақмола облысы Парламент Сенатының депутаты Ғарифолла Есім Семейде қала мектебі жанындағы лагерлер жұмысымен танысты. «Радуга» балалар лагерінің өмірін көзімен көріп, ұжыммен кездесіп, балалармен сұхбаттасқан сенатор жазғы демалысты жайлы ұйымдастырған жергілікті биліктің жұмысына ризашылығын білдірді. Сондай-ақ, Ғарифолла Есім «Мемлекетіміз балаларға, əсіресе, əлеуметтік қолдауға зəру жеткіншектерге «Балалар лагерлерде тек демалып қана жан-жақты қамқорлық жасап отыр. Еліміз қоймайды, олар өзгеге қол ұшын бере Тəуелсіздігін алып, экономикасы да- алатын бауырмалдыққа, көпшілдікке мып, бақуаттанған соң қала маңындағы жəне қайсарлыққа үйренеді, елге, жерге, лагерлерді қайта жандандырды. Өркениетке Отанға деген патриоттық сезімі жетіле ұмтылған, білім мен еңбекке талпынған түседі», деп атап өтті. бүгінгі талантты да талапты балалар – біздің болашағымыз», деді сенатор. СЕМЕЙ.


6 тамыз 2013 жыл

3

www.egemen.kz

Сайлау – 2013

БИЛІК ХАЛЫЌЌА ЌЫЗМЕТ ЕТУІ ТИІС Басты ерекшелік – сайлаудыѕ ауќымды кґлемде ґткізілетіндігінде Кеше Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін сайлау бойынша таңдаушылардың отырыстары Оңтүстік Қазақстан облысында өтті. Бүгін, сондай-ақ, еліміздің бірқатар облыстарында əкімдер сайлауы жалғасын табады. Осыған орай, біз Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Бақыт МЕЛДЕШОВПЕН əңгімелескен едік. – Бақыт Сəрсенбайұлы, бұл сайлаудың ерекшеліктері неде? – Сайлау науқаны тұтастай сайлау тағайындалғаннан бастап, оның қорытындылары анықталғанға дейін əрбір өңірде бір ай мерзім ішінде өтті. Сайлауды ұйымдастыру мен өткізуге 1 316 мүшесі бар 14 облыстық, 28 қалалық жəне 160 аудандық аумақтық сайлау комиссиялары қатысуда. Ел бойынша барлығы 2457 əкім сайланады. Олардың 47-сі аудандық маңызы бар қалалардың əкімдері, 2101і ауылдық округтің əкімдері, 119-ы кенттер əкімдері жəне 190-ы ауыл əкімдері. Бұл ел бойынша барлық əкімдердің жалпы санының 91,5 пайызын құрайды. Мұндай ауқымды əкімдер сайлауы біздің елімізде бірінші рет өткізіліп отыр, оның басты ерекшелігі де осында. Сайлау науқаны өңірлік мəртебеге ие болғандықтан, ол жергілікті бюджеттер қаражатынан қаржыландырылды. Бұл да оның маңызды ерекшелігі болып табылады. Осыған дейін айтқанымыздай, дауыс беру жалпы республика бойынша бір күннің ішінде өткізілмейді. Нақты өңірлерде аудандық (қалалық) сайлау комиссиялары осы сайлауды ұйымдастырып, сайлау қорытындыларын шығаратын болады. Сондықтан Ортсайлауком ел бойынша əкімдер сайлауының жалпы қорытындыларын барлық өңірлердегі дауыс беру аяқталғаннан кейін ғана жария ете алады. Таңдаушылардың келесі отырыстары Атырау облысында – 6 тамызда, Ақтөбе, Алматы, Қостанай, Қызылорда, Маңғыстау, Павлодар жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында – 7 тамызда, Шығыс Қазақстан облысында – 7 жəне 8 тамызда, Батыс Қазақстан облысында – 7 жəне 9 тамызда, Ақмола жəне Қарағанды облыстарында – 8 тамызда, Жамбыл облысында – 9 тамызда өтетін болады. – Округ, ауыл немесе кент əкімі лауазымына кандидаттарды іріктеу қалай өтті? – Əкімдікке кандидаттарды аудан (қала) əкімі балама негізде (яғни ұсынылған кандидатуралар саны екеуден кем болмауға тиіс) жергілікті қоғамдастықпен өткізген консультациялардан кейін ұсынды. Аталған консультациялар аудан (қала) əкімінің тікелей ауылдарда, кенттерде жəне қалаларда халықпен тікелей жеке кездесулері нысанында өткізілгендігі халықтың əкімдікке кандидаттарды ұсынуға нақты қатысуын қамтамасыз етті. Қазақстан Республикасы Конституциясының 33-бабына сəйкес белсенді сайлау құқығына ие, 25 жасқа толған «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңында қойылған талаптарға сəйкес келетін, жоғары білімі бар жəне тиіс ті облыстың аумағында тұратын Қазақстан Республикасының азаматтары əкімдікке кандидат бола алды. Жалпы, республика бойынша 7162 кандидат ұсынылды. Орташа алғанда бір əкім лауазымына 3-ке жуық үміткерден келді. Ұсынылған кандидаттар құрамында 33 ұлт өкілі бар. Олардың 5413-і ер адамдар (75,6%) жəне 1749-ы (24,4%) əйел адамдар. Кандидаттардың орташа жасы орташа алғанда 44 жасты құрайды. – Дауыс беру рəсімі қандай? Дауыс беру, дауыстарды санау жəне сайлау қорытындыларын шығару рəсімдері сайлау туралы заңның ережелеріне сəйкес жүзеге асырылады. Əкімді сайлау таңдаушылардың – тиісті аудан немесе қала мəслихаты депутаттарының отырысында өтеді. Бұл отырыс, егер оған депутаттардың кемінде үштен екісі қатысса, заңды болып саналады. Таңдаушылар отырысында аудандық не қалалық мəслихат хатшысы төрағалық етеді. Отырысқа тиісті аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері міндетті түрде қатысулары қажет. Ал таңдаушылар отырысы өтетін үй-жайда сайлау комиссиясы əкімді сайлау бойынша

дауыс беру пунктін ұйымдастырады, сондай-ақ, таңдаушылардың алдын-ала жасалған тізімдерін іледі. Дауыс беру рəсімінің ерекшелігі ретінде əрбір таңдаушыға ауданда сайланатын ауылдық округтер əкімдерінің санына қарай бірден бірнеше дауыс беру бюллетенінің берілетінін айта кетуге болады. Таңдау жасау жəне бюллетеньдердің осыншама санын толтыру əрбір таңдаушының белгілі бір уақытын алатынын ескеру қажет. Өйткені, таңдаушы асықпауға тиіс, өз таңдауын тыныш жағдайда жасауы, оған саналы жəне жауапты қарауы қажет. Сонымен қатар, дауыс берудің құпиялылығы қағидатының бұлжытпай сақталуы маңызды. Дауыстарды санау кезінде басым көпшіліктің мажоритарлық жүйесі қолданылады. Басқа кандидаттармен салыстырғанда, дауыс беруге қатысқан таңдаушылар даусының көпшілігін алған кандидат сайланған болып есептеледі. Əкімдерді сайлау бойынша дауыс беру аяқталғаннан кейін аумақтық сайлау комиссиясы оның қорытындылары бойынша хаттама жасап, оларды жария етеді. Сайлау жарамсыз деп танылған не екі кандидат дауысқа түсіп, екеуі де сайланбаған жағдайда, аумақтық сайлау комиссиясы қайта сайлау өткізу туралы шешім қабылдайды. Қайта сайлау екі ай мерзімінен кешіктірілмей өткізілуі қажет. – Бақыт Сəрсенбайұлы, ауылдар мен кенттердің тұрғындары сол немесе өзге кандидаттың қызметімен қалай таныса алды? Кандидаттардың үгіт науқанына қанша уақыт бөлінді? – Сайлау алдындағы үгіт сайлау заңнамасының ережелеріне сəйкес жүргізіліп, таңдаушылармен жиналыстар жəне кездесулер өткізу, сондай-ақ, баспа жəне өзге де үгіт материалдарын шығару мен тарату арқылы өткізілді. Сайлау алдындағы үгітке кандидаттар тіркеу аяқталғаннан кейін, яғни сайлауға 15 күн қалғанда кірісті. Əрбір кандидаттың үгіт науқанын жəне сайлау алдындағы үгітті жүргізуге көмектесетін, саны бесеуден аспайтын адамдары болуына құқылы. Бюджеттен бөлінетін қаражаттан басқа, əрбір кандидат үгіт науқанын белгіленген тəртіппен құрылған өз сайлау қоры қаражатынан қаржыландыруға құқылы. Əкімдікке кандидаттың сайлау қорының мөлшері 1 399 500 теңгеден аспауы тиіс. Қағидаларға сəйкес сайлау алдындағы үгіт сайлау қарсаңындағы күні жергілікті уақыт бойынша сағат 00-де аяқталады. – Сол немесе өзге кандидатураның округтің, ауылдың немесе кенттің əкімі лауазымына бекітілгені туралы қашан белгілі болады? – Қағидаларға сəйкес аудандық немесе қалалық сайлау комиссиясы сайлау өткеннен кейін бес күн мерзімде сайланған əкімді тіркеуі тиіс. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының сайланған əкімді тіркеу туралы шешімі аудан (қала) əкіміне жəне тиісті мəслихатқа ұсынылады. Əкім лауазымына орналасу арнайы тексерістің оң нəтижелерін алғаннан кейін жүзеге асырылады. Арнайы тексеріс нəтижелері алынған күнге дейін сайланған кандидат əкім міндеттерін уақытша атқарады. – Дауыстарды санауды кім жəне қалай жүргізеді? Дауыстарды санауды аудандық немесе қалалық аумақтық сайлау комиссиясы дауыс беру рəсімі аяқталғаннан кейін дереу жүргізеді. Дауыстарды санау сайлау заңнамасымен белгіленген рəсімдерге сəйкес жүргізіледі. Оның ешқандай жаңалығы жоқ. – Округтердің, ауылдар мен кенттердің əкімдері қандай мерзімге сайланады? – Əкімдер 4 жыл мерзімге сайланады. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Наєыз іскер де лайыќты кандидаттар таѕдалды (Соңы. Басы 1-бетте). Алдымен сайлау тəртібі, ережесі түсіндірілгеннен кейін депутаттар бұл шешуші сəтке құлшына кірісті. «Бұл сайлау əрине, ауыл əкімдерінің жұмысына үлкен серпін береді деп ойлаймын. Əрі бізге де үлкен жауапкершілік жүктейді. Біз өз таңдауымызды жасау арқылы халықтың үлкен аманатын арқалап отырмыз. Сондықтан нағыз іскер, жігерлі, жұмыстың, жалпы ауылдың мəселесін жақсы білетін үміткерлерді таңдадық. Бұған дейін ауылдарды аралап, əрбір үміткермен жеке-жеке танысып, қолынан қаншалықты іс келетінін бағамдаған болатынбыз. Барлық үміткерлер ауыл тұрғындарымен кездесіп, сайлауалды бағдарламасымен таныстырған. Сондықтан бұл жерге депутаттар таңдауын іштей бекітіп, нақты шешіммен келгені анық», деді Қазығұрт аудандық мəслихатының депутаты Нұрлан Қадыров. Қазығұрт аудандық сайлау комиссиясының төрағасы Сейдулла Сеңгірбаевтың бізге берген мəліметіне қарағанда, ауданда барлығы 13 ауылдық округ бар екен. Осы округтер бойынша 31 үміткер тіркеліпті. Олардың сайлауалды үгіт-насихат жұмыстарының ойдағыдай жүруі үшін барлық жағдай жасалған. Ал аудандық мəслихаттың хатшысы Мұхтар Момынов: «Біздің мəслихат көппартиялы болып есептеледі. 16 депутаттың біреуі «Ақ жол» партиясының, тағы біреуі

«ЖСДП»-ның мүшелері. Үміткерлердің бəрі іскер, мемлекеттік қызметте ысылған, тəжірибелі жандар. Əйтсе де сайлаудың өз бəсі, өз тəртібі бар. Депутаттар нағыз лайықты, бұл қызметтің жауапкершілігін терең сезінетін кандидаттарды таңдады

деп ойлаймын» деп ағынан жарылды. Төлеби ауданында 14 ауылдық округ пен 1 қала əкімінің сайлауы бойынша 17 депутат дауыс берді. Аудандық сайлау комиссиясының төрағасы Өмірзақ Байболатов жариялаған сайлау қорытындысына қарағанда, бұл дода өте тартысты өткені байқалады. Мысалы, Ақжар, Аққұм, Қасқасу, Қаратөбе, Кемеқалған, Киелітас ауылдық округтері мен Ленгір қаласы бойынша депутаттардың дауысы екіге бөлініп, қарсы жақ тек бір-екі дауыспен ғана жеңіске жеткені мəлім болды. «Сайлау жұмысы өте жақсы ұйымдастырылған жəне бəрі заң шеңберінде өтуде, – деді бізбен əңгімесінде Əкімдер дің сайлауын бақылау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссияның мүшесі, Қазақстанның гуманитарлықсаяси конъюнктура орталығының президенті Есенжол Алияров. – Ашық сайлау өтіп жатыр. Əрине, аудандағы халық қалаулылары кімге дауыс беру мəселесінде өз сайлаушыларымен ақылдасып, кеңесіп алғаны ақиқат. Яғни, депутаттар халықтың сенімді өкілі болғандықтан бұл істе елдің де таңдауы жатыр деген сөз. Бұл сайлау демократияны дамытуға бағытталған сенімді қадам, үлкен істің бастамасы деп айтуға болады. Болашақта əкімдерді тікелей халықтың өзі сайлайтын күнге де жетерміз. Біз бұл саяси науқанды алдағы уақытта талдаймыз, талқылаймыз. Кеткен кемшіліктерге көз жеткізіп, бұл доданың механизмдерін

жетілдіре түсеміз. Ендігі бір міндет – сайланған ауыл, қала əкімдерін өз сайлаушылары, яғни, депутаттар алдында есеп беруін дəстүрге енгізу қажет». Оңтүстік Қазақстан облыстық сайлау комиссиясының төрағасы Берік Торғауытовтың мəліметіне қарағанда, бұл күні аймақта барлығы 172 ауылдық округтің əкімі жəне 5 елді мекен, 8 поселке, 4 қаланың əкімі, жалпы алғанда, 189 əкім сайланды. Алғашында бұл додаға өңірден 567 үміткер ұсынылғанымен, нəтижесінде 421 үміткер тіркеліпті. Орта есеппен бір орынға 2,2 үміткерден келген. Облыс бойынша 4 əйел əкім болып сайланды. Бір қызығы, заңды жақсы түсінбегендіктен болар Ордабасы, Сарыағаш аудандарында өзін-өзі ұсынған үміткерлер де кездесіпті. «Аудандық, қалалық сайлау комиссиялары бұл іске өте тыңғылықты дайындалғандықтан, сайлау айқай-шусыз, ұйымшылдықпен өтті. Ең бастысы, ешқандай арыз-шағым, көңіл толмаушылық жоқ», деді облыстық сайлау комиссиясының төрағасы. Иə, ауыл жұртының аманаты мен сенімін арқалаған халық қалаулылары өз таңдауларын жасады. Бұл сайлау ауыл, қала əкімдеріне үлкен мүмкіндік беріп, жауапкершілік жүктеп, беделін бір көтеріп тастағаны анық. Ендеше, іске сəт! Оңтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––––––––––

Суреттерді түсірген Жайық ОРМАН.

Ќоєамды демократияландыру жолындаєы жаѕа ќадам Алматы облыстыќ мəслихатыныѕ хатшысы Ермек Келемсейітпен сўхбат – Ермек Əбілмəжінұлы, саяси науқан – əкімдер сайлауын өткізуге дайындық барысы қандай? – Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін дамыту – экономикалық өркендеудің, əлеуметтік əл-ауқатты жақсартып, азамат тық қоғамды қалыптастырудың міндетті шарттарының бірі болып табылады. Биліктің осы деңгейі халыққа барынша жақын. Өйткені, оны халық қалыптастырады. Əрі елдің бақылауында болады жəне халық қажеттілігін қамтамасыз ету мəселелерін шешуге мүмкіндік береді. Жергілікті өзін-өзі басқару ұтымды құрылса, жергілікті ресурстарды жұмсау оңтайланып, халықтың билікке деген сенімі артады. Облыста 7 тамызда өтетін аудандық маңызы бар қалалар, ауылдық округтер əкімдерінің сайлауы Қазақстан Республикасының саяси жүйесін жетілдіру жəне қоғамды демократияландыру жолындағы жаңа қадам. Осы қадам бүгінгі күнге дейін жергілікті əкімдерді аудан əкімдерінің тағайындағанын теріске шығарып отырған жоқ. Қайта азаматтық қоғамды дамытып, саяси өзгерістерге халықтың əзір болғандығын жəне экономикалық тұрғыдан өсуімізге мүмкіндік беріп отырғандығын, яғни мемлекеттілігіміздің ілгері дамығандығының айқын дəлелі деп білемін. Алматы облысындағы 7 аудандық маңызы бар қала мен 252 ауылдық округ əкімдерін енді аудан əкімі жергілікті қауымдастықпен келісе отырып ұсынуымен балама негізінде мəслихат депутаттары сайлайды. Оған 250 аудандық жəне 40 қалалық мəслихаттар депутаттары қатысады. Бұл сайлау ауылдық округ əкімінің аудан əкіміне тікелей бағынышты жəне халық алдында есепті екендігін айқындайды. – Сайланбалы жолмен келетін

əкімнің халықпен байланысы қандай болады ? – Əкімнің жұмысы – халыққа қызмет ету. Нақтырақ айтқанда, сеніп тапсырылған əкімшілік аумақтағы əлеуметтік, экономикалық жəне басқа да мəселелердің шешілуін қамту. Бүгінгі таңда жергілікті əкімдерге жеке бюджеттерді бөлу мəселесін шешу мүмкіндігін беріп отыр. Сонымен қатар, заңнамаға енгізілген өзгерістерге сəйкес, əкімдерге жергілікті жерлерде арнайы қорлар құруға мүмкіндіктер берілді. Рас, туған ауылына көмек қолын ұсынғысы келетін қалталы азаматтар бұрындары қаржыларын кімге берерін білмей келген еді. Берген ақша тиімді жұмсала ма, жоқ па деген алаңдаушылық та болған. Ендігі жерде олар қаражаттарын қорға құя алады. Ол қаржының қайда жұмсалғаны бойынша есеп те беріледі. Арнайы құрылған комиссиямен ақылдасып, ауылдағы көмекке мұқтаж жандарға қордан түскен қаржыдан көмектер де беріледі. Бюджеттің болуы, қордың құрылуы ауыл əкімдерінің беделін арттыра түседі. Сайлаудың бір тиімділігі – осында. Орталық сайлау комиссиясы əзірлеген «Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округ əкімдерінің сайлауына қатысушыларға арналған» əдістемелік құралдар облыстағы 259 елді мекеннің əкімі сайланатын аудандық маңызы бар қала жəне 252 ауылдық округке таратылды. Ауылдық округ əкімдері лауазымдарына 778 кандидат ұсынылды, яғни əр округке 3 кандидаттан келді. 778 кандидаттың 212-сі осы күнге дейін ауылдық округтердің əкімі болып қызмет атқарып келгендер. Аудандық, қалалық сайлау комиссияларының күнтізбелік жоспарлары

бойынша 22 шілдеде кандидаттарды тіркеу жұмыстары аяқталды. Бүгінгі күнге 778 үміткерден 3 үміткер түрлі себептермен тіркеуден бас тартты, 4 үміткер өз кандидатураларын тіркеуден кейін алып тастады. Оның ішінде бір адам біліктілік талаптарына сəйкес келмеуіне, қалған үшеуі өз отбасы жағдайларына байланысты болды. Осы жерде айта кетер жайт, ел газеті – «Егемен Қазақстанның» 2013 жылғы 1 шілдесі күнгі нөмірінде аталған Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек ауылдық округінің əкімі Осман Абубовтың осыған дейінгі атқарған қызметінде жіберген кемшіліктері мен халықтың наразылығы ескерілген болса керек, оның кандидатурасы ұсынылған жоқ. Үгіт-насихат жұмыстары басталған күннен бастап ауылдық округ əкімдерінің сайлауын өткізу үшін облыстық бюджеттен 45 млн. 375 мың теңге бөлінді. Дауыс беру пункттерін ашу жəне таңдаушылардың отырысын өткізу орындары белгіленді. Сайлауды материалдықтехникалық камтамасыз ету жұмыстары жүргізілді. Осыған дейін елімізде өткізіліп келе жатқан түрлі деңгейдегі сайлаулардан бұл науқанның артықшылығы, əр үміткерді асықпай отырып, таңдау жағдайы толық жасалғандығында жатыр. – Бұл сайлау несімен ерекшеленеді? – Əлемнің дамыған елдерінде жергілікті өзін-өзі басқару бірнеше кезеңде қалыптасқанын жəне бұл процесс тарихи ұзақтығымен сипатталатынын ескерсек, Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қалыптасуы мен даму процесінің негізгі қағидаттары салыстырмалы түрде жақында басталғанын атап өткен орынды. Олай дейтінім, 19952004 жылдары Қазақстан Парламенті Мəжілісінің екі шақырылымының депутаты болдым. Сол жылдары Елбасының

«Біз алдымен экономика – содан соң саясат деген формуламен ілгерілеп келеміз. Саяси реформалардың əрбір кезеңі экономика дамуының деңгейімен ұштасады», деген сөзін сан рет ет құлағыммен естіп, көкейіме түйіп алған едім. Жергілікті өзінөзі басқару жүйесін кеңінен орнықтыру сияқты маңызды саяси сипаттағы мəселені тиімді шешу үшін, осы уақытқа дейін республикада ең алдымен, аймақтардың экономикалық əлеуетін күшейту арқылы жергілікті өзін-өзі басқарудың дамуына қажетті эко номикалық базаны қалыптастыру мəселелеріне назар аударылды. Елбасы идеясымен өткізілгелі отырған əкімдер сайлауының негізі 1995 жылы жаңа Ата Заңымыз қабылданғанда қаланған еді. Соның үлкен саяси, тарихи маңызы бар екендігін саналы түрде меңгеріп алу болашақтың еншісінде. Бұл үрдіс осымен тоқтап қалмайтындығы анық, алдағы уақытта жергілікті жерлерде əкімдердің кезекті жəне кезектен тыс сайлаулары өз жалғасын тауып жататын болады. Осы əкімдер сайлауының қорытындылары жаппай қоғамның барлық мүшелерін қанағаттандырмауы да ықтимал. Себебі, оның мəн-жайын жете түсінбеген адамдардың саны əлі де болса жетерлік. Бірақ, осы тарихи оқиғаның маңыздылығын қоғам мүшелері шын мəнінде сезінгенде, өзінің тиісті бағасы беріледі деп сенемін. Əңгімелескен Нұрбол ƏЛДІБАЕВ, «Егемен Қазақстан».


4

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

Егемендіктер елге шықты Биылғы жаз республиканың қай түкпірінде де ми қайнатар ыстығымен емес, жанға жайлы лебімен, анда санда сіркіреп төгіп өтетін ақ жаңбырымен ерекшеленіп тұр. Жыл сайын қайталанып келетін қасиетті Рамазан айы биыл жаздың бел ортасына, бейнелеп айтқанда, қырық күн шілдеге тұспа-тұс келді. Ораза ұстаған ағайындарды мұндай кезде ең алдымен шөл қысатыны анық. Дегенмен, қоңыр салқын ауа, еркелей соққан самал жел, тынысыңды тереңнен аша түсуге септігін тигізетін рахман нұры оларды мұндай күйге түсіре қойған жоқ. Алланың сөзі де рас, өзі де рас деп Абай атамыз айтқандай, жер-дүниені жаратушы тəңір осы бір шақтарда ислам дінін қадір тұтып, ораза ұстағандарға осылайша шапағатын тигізіп жатқандай көрінеді. Шілденің соңғы күндерінде даласы мидай жап-жазық Орал өңірінде де адамдардың тыныс алуына қолайлы кезең қалыптасқанына куə болдық. Біздің салқын жаз деп жүргеніміз қандай жаз? Əрине маусым мен шілде жəне тамыз айларында сынап бағанасы қалай дегенде де 20-дан түсе қоймайды. Синоптик мамандардың мəлімдеуінше 20-25, əрі кеткенде 28 градусқа дейінгі ыстықты көрсететін жаз негізінен салқын жаз деп аталатын ұғым-түсінікке жақындайды екен. Мұндай температура біріншіден дəнді дақылдардың жақсы өсуіне, күйіп кетпеуіне оң əсерін тигізетін көрінеді. Ақжайық өңірінде бұрын аптап болыпты да. Алдыңғы жылдарда көктемде салған егістіктері күйіп кетіп еңселері түсіп қалған астық өсірушілердің биыл жүздері жарқын көрінді. Айталық, өзіміз куə болған облыстың астықты ауданы Зеленовта əр гектардан алынып жатқан өнім аса көп те емес, аз да емес, əйтеуір астық өсірушілердің ойынан шығып отырғанын байқадық. Иə, өңірде егістікке жаңбыр тимеген алқаптар да жетерлік. Сондықтан алынып жатқан өнім де ала-құла. Дегенмен, жоғарыда айтылғандай, алдыңғы жылдармен салыстыра қарағанда шүкір деуге болады. Осыдан біраз уақыт бұрын еліміздің шалғайдағы ауылдарын қажетсіз деуге де

Салќын да жарќын жаз Жайыќ жўртына береке-бірлік пен толайым табыс əкелуде Жанболат АУПБАЕВ, Темір ҚҰСАЙЫН. «Егемен Қазақстан».

келмейтін, қажетті деуге де болмайтын бір науқанның шарпуы буып өткені рас. Республика Үкіметі бастамашы болған бұл шара бүгінде қандай нəтижеге жеткізгені əзірге беймəлім. Алайда, шығармашылық сапар барысында болашағы жоқ деген ауылдардың санатына кірген елді мекендердің шынтуайтына келгенде болашағы бар екеніне көз жеткізгендей болдық. Соның бірі Сырым ауданына қарасты Былқылдақ деп аталатын шұрайлы да шырайлы жер. Бұл өңір кеңестік кезеңде аталған аудандағы «Жосалы» кеңшарының бір бөлімшесі болып келіпті. Алайда, кейіннен түгін тартса майы шығатын осы құйқалы өңір болашағы жоқ ауылдар тізіміне енгізіліпті. Сол-ақ екен мұндағы тірліктің берекесі қашып, тұрғындар жан-жаққа көше бастапты. Сөйтіп, əлеуметтіктұрмыстық нысандар бірінен соң бірі жабылған. Былқылдақ – Сырым елі аумағындағы бірден-бір мол бұлақ көздері бар мекен екен. Атам қазақ жер-су атауларына ат

қоюға келген кезде қандай тапқыр, шебер еді десеңізші. Былқылдақ десе былқылдақ. Көліктің бұрынғы Жосалы кеңшары орталығынан аса бере құмдауыт жерге ене бастады. Əрі-беріден соң көліктің өзі де, дөңгелегі де жұмсарып былқбылқ күйге түсті. Бейне бір жерде де, көкте де емес осы екеуінің ортасында рахат күй кешкендей боласыз. Жаздың соңғы айы басталып кеткеніне қарамастан мұндағы дала өсімдіктері мен шөптері өңін бере қоймапты. Көктемдегі жасыл түсін жоғалтпаған. Қадыр ақын жазғандай, «жасыл жайлау, түкті кілем, көк кілем» деген осы да. Біз Былқылдаққа жеткенде көшіп кеткен ауылдың жұртын

көрген жоқпыз. Жері жомарт, шөбі шүйгін өңірге келіп қаражат салған отандық инвестордың сəнді де мəнді тірлігін байқадық. Бүгінде Былқылдақтағы қоғалы көлдің жағасына облыс орталығындағы «Талап» акционерлік қоғамы келіп қаражат құйып, үлкен шараларды қолға алыпты. Бізді мұнда аталған құрылымның вице-президенті, есімі Ақжайық өңіріне кеңінен танымал азамат, ҚР денсаулық сақтау ісінің үздігі Бақтығали Ахметов жылы жүзбен қарсы алды. Көзге бірден түскені – ұқыптылық пен жинақылық. Былқылдақта қысқы мал азығын əзірлеу ісі қызу жүргізіліп жатыр екен. Өткен жылдардан да біраз жемшөп үнемделіп қалыпты. Оның бəрі мұқият қоршалған. Ауылға келген инвесторлар жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтып отырғанына куə болдық. Жаңадан салынған үйлер ерекше жобамен бой көтерген. Мұндағы, дəлірек айтқанда, айдаладағы əлеуметтіктұрмыстық жағдай қаладағыдан кем

емес. Əр үйге ыстық су мен салқын су үзіліссіз келіп тұр. Балабақша жұмыс істейді. Алдағы жылдарда Былқылдақта бастауыш мектеп пен, фельдшерлік-акушерлік қосын ашу да ойластырылып отырғаны сүйсіндіріп тастады. Бақтығали ағамыз жасы жетпісті орталап қалғанына қарамастан өте тың, сергек, қимыл-қозғалысы шалт əрі ширақ көрінді. Автокөлік рөлінде де өзі жүр. Ел мен жердің өткен тарихынан əрі оның бүгінгі жай-күйінен бізді біраз хабардар еткен ел ағасы Былқылдақ топырағы халқымыздың басынан өткен қиын-қыстау кезеңдер мен нəубеттердің де куəгері екенін айтып берді. Оның басты белгісі осы

өңірдегі ескі қорымдар мен зираттар деді ол. Сол белгілерді көруге болмас па екен дедік біз əңгіме арасында журналистік əуестікпен. – Неге көрмеске, əбден болады, – деп ол кісі тілегімізді бірден қолдады. – Төлеген, сен бұл жердің бүге-шүгесі мен ой-шұңқырын менен гөрі жақсы білесің. Кəне, жол баста, деді Сырым ауданы əкімінің орынбасары Төлеген Төреғалиевке. Ағамыздың айтқаны рас екен. Ол кезінде мұнда бас маман, бөлімше меңгерушісі, кеңшар директоры болып қызмет жасапты. Жердің жағдайын білетін адамға қиындық жоқ. Көлікті жолсызбен жүргіздіріп бізді артынан ертіп отырған ол көп кешікпей ескі зираттың шетіне келіп тоқтады. Көп қорымның тек орны ғана томпаяды. Кейбір құлпытастардағы жазулар өше бастаған. Екінші бірі қисайып кеткен. Бірқатарындағы таңбалар араб, латын əріптерімен жазылған. Марқұмның аты-жөні көрсетілген ескі зираттың біріне: «1933 жылы опат болды. 1955 жылы

Їздік кґрсеткіш – їздік шəкіртаќы Қазақстан Республикасы Президентінің шəкіртақысы – Назарбаев шəкіртақысына лайықты магистранттарды іріктеу жөніндегі Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрлігі конкурстық комиссиясының отырысы өтті. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі Н.Ə.Назарбаевтың ай сайынғы шəкіртақы қоры тағайындайтын Назарбаев шəкіртақысы еліміз

жоғары оқу орындарының «жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» атанған оқу үлгерімі үздік, ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысып, жоғары оқу орнының, қаланың, еліміздің

қоғамдық қызметіне белсенді араласып жүрген 10 магистрантына беріледі. Комиссия отырысына төрағалық еткен Білім жəне ғылым министрі Бақытжан Жұмағұлов жоғары оқу орындары ғылыми кеңесі ұсынған 50 үміткердің талқыға түскенін хабарлады. Олардың барлығы да екінші жыл оқып жатқан магистранттар. Конкурстық комиссия солардың арасынан 10 магистрант таңдалып

алынды. Барлық үміткерлердің оқу үлгерімі жоғары – 4,0 (GPA). Үздік магистранттарға Назарбаев шəкіртақысы осымен үшінші рет тапсырылып отыр. Жыл сайын үміткерлер саны артуда. Бірінші жылы конкурсқа 14 магистрант қатысса, екінші жылы 28 үміткер өз бақтарын сынаған еді. Биыл олардың саны 50-ге жетті. «Егемен-ақпарат».

«Бір минут їнсіздік» акциясы басталды Қазақстанның Сингапурдегі елшілігінің бастамасымен əйгілі веб-сайттың пайдаланушыларын 29 тамызда сағат 11.05 минутта ядролық сынақ құрбандарын еске алу мақсатында «Бір минут үнсіздікке» қосылуға шақыратын «Əлемді қарусыздандыру жолында қол ұстас» (Arm-toarm to disarm the world) акциясы «Facebook» əлеуметтік желісінде басталды, деп хабарлады СІМ-нің баспасөз қызметі.

Аталған акция уақыты кездейсоқ емес. Қазақстандағы Семей полигонының жабылған күні 29 тамыз – Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың жігерінің арқасында БҰҰ Бас Ассамблеясы Ядролық сынақтарға қар сы іс-қимылдың халықаралық күні деп жарияланғаны мəлім. Ал аталған уақыттағы сағат жəне

минут тілдері жеңіс пен бейбітшілік символын бейнелейтін латынның «V» əрпін құрайды. Елшіліктің www.Facebook.com/ KazakhstanEmbassy парақшасы «Атом» жобасы жөнінде баяндайды жəне аудиторияны қалыс қалмай, акцияны «Like» белгісін басу арқылы қолдауға шақырады.

белгі қойылды», деп көрсетіліпті. Осы жазбадан 30-жылдардағы ойранның ізі көрініп тұрғандай əсер қалдырады. Бұл кезде қуғын-сүргінге ұшырағандардың көпшілігі 50-жылдардың ортасында ақталғаны мəлім. Тек содан кейін ғана жазықсыз құрбан болған арыстарға белгі қою мүмкіндігі туғаны белгілі. Осы жерде сүйегі жатқан жан сол арыстардың бірі шығар деген ой келді. Енді осы көрініске зерделей ой жүгіртіп көрейікші. «Опат болды» деген соң марқұмның өз ажалынан көз жұмбағанын шамалаймыз. Яғни оған көлденең жағдай əсер еткен. Соның өзінде де 50-жылдары сталиндік үрей мен зорлық-зомбылықтың əсері мен салдары жойыла қоймаған кез еді ғой. Сондықтан да белгі қоюшы, репрессия, қуғын-сүргін деген терминдерді сақтық жасап əдейі қолданбай, тек опат болды деп жазуға ғана шамасы келгенін аңғару қиын емес. …Міне, болашағы жоқ ауыл деп тіркелген Былқылдақтың орнындағы жаңа кешенге қайтадан оралып келеміз. Жаңарған, қайта түлеген, екінші тынысы ашылған өңірлерді болашағы жоқ деп айтуға ауыз бара қояр ма екен? Сыртқы жəне ішкі инвестициялық қаражаттар бұған дейін негізінен еліміздің ірі қалалары мен облыс орталықтарындағы нысандарды тұрғызуға, қайта жаңғыртуға, мұнда жаңа өндіріс орындарын ашуға жұмсалып келді. Ендігі жерде инвесторлар қаражаты ауылға келе бастапты, Бұған жоғарыда айтылғандай, Батыс Қазақстан облысынан бірқатар мысалдар келтіруге болады. Біз тек соның

бірін ғана қалам ұшына тарттық. Бұдан кейінгі жол Теректі ауданына қарай жалғасты. Бұл өңірде де отандық инвесторлардың толымды да табысты тірлігі жəне ауылдағы ағайындармен бірлігі айқын байқалды. Бұл жөнінде егеменқазақстандықтарға Теректі ауданының əкімі Жеңіс Серікқалиев баяндап берді. Осы аудандағы артта қалған ауылдардың бірі Дуана болса, оның тұрғындары инвесторлық қаражаттың игілігін көреді деп күтілуде. Осы мақсатта қаражат құйған «Шалқар» шаруа қожалығының жетекшісі Роберт Ирменов асыл тұқымды Еділбай қойын өсіруге ден қойып отыр екен. Бұған қоса жылқы мен ірі қара өсіру ісі де қолға алыныпты. Асыл тұқымды мал өсіру Елбасымыздың өзі назарда ұстап отырған аграрлық саладағы басым бағыттардың бірі. Осы тұрғыдан келгенде Батыс Қазақстан облысындағы асыл тұқымды мал өсірумен айналысатын агро құрылымдардың қам-қаре кет тері республиканың өзге өңір лерімен салыстыра қарағанда қомақтырақ, сүбелірек көрінді. Өйткені, Ақжайық о бастан қазақтың асыл тұқымды ақбас сиыры мен Еділбай қойының жəне Көшім жылқысының отаны. Осы дəстүрдің тіні үзіліп қалмауға тиіс. Сапар барысында қазақтың асыл тұқымды ақбас сиыры деген бұған дейін қалыптасқан, қолданысқа енгізілген атауды елдің ішінде де, сыртында да өзгертуге мүдделі топтар бар екенін білгенде жағамызды ұстадық. Яғни бұл арада қазақтың деген тайға таңба басқандай атауы «Уральский» деп өзгертілмек көрінеді. Бұған жол беруге бола ма? Бұлай десе

текті зеңгі баба атауы тым жалпылама сипат алатыны, көрші Ресей елінің тілдік қолданысына біршама жақындайтыны басы ашық ақиқат. Бүгінде елімізде жүргізіліп жатқан əкімшілік-басқару реформасына сай «А» корпусы бойынша іріктеліп, сүзгіден өткізілген аудан əкімдері өз қызметтеріне кірісіп кетті. Өзгесін айтпағанда, Батыс Қазақстан облысында аудан əкімдері құрамының тең жартысы жаңарды. Солардың қатарында Ақжайыққа шығармашылық сапар барысында жолымыз түскен Сырым жəне Зеленов аудандарының əкімдері Абат Шыныбеков пен Кəрім Жақыпов та бар. Олар бірінші кезектегі істі ауданға қарасты ауылдар мен елді мекендердің жай-күйімен танысудан, тұрғындармен кездесіп ойпікір алмасудан бастапты. Бүгінде сол кездесулерден көрген білген, ұққан, түйген мəселелерге орай нақты шешімдер қабылдап отырған ауданның жаңа басшыларының ісқимылдары тек қолдауға, құптауға лайықты. Орал өңірінде аграрлық сектор мен осы саладағы өңдеуші, ұқсатушы кəсіпорындар қызметін жолға қою ісінде облыс орталығына таяу орналасқан Зеленов ауданының үлес салмағы жоғары. Осындай жауапкершілігі мол іс «А» корпусы сынағының нəтижесі бойынша жаңадан тағайындалған аудан басшысына да ауыр жүк арқалататыны анық. Кəрім Жақыпов өзіне жүктелген осы ауыр жүктің салмағын сезініп отырғанын аңғардық. Өйткені, оның жанарында ертеңгі күнге деген сенім мен жігер оты тұнып тұр. Əлбетте, адамды сенім алдамайды емес пе?! Тағы бір айтарымыз, іссапар ба ры сында əдебиет саласындағы Қазақстанның тұңғыш Мемлекеттік сыйлығы лауреаттарының бірі Хамза Есенжановтың «Ақжайық» трилогиясына өзек болып тартылған тарихи жер-су атаулары – Жымпиты мен Аңқаты ауылдары, Шідерті, Өлеңті өзендері мен Шалқар көлі алдымыздан шыққанда мектеп кезінен жүрегімізде жатталып қалған сұңғыла жазушы суреттеуіндегі қазақ жерінің тамаша табиғатына тағы бір тəнті болғандай күй кештік. Жылдар өтсе де, қоғамдық формациялар алмасып жатса да құндылығын жоймайтын жазушы шығармашылығы шеберлігіне мұндайда қалайша бас имеске. Мүмкін біреулер: «Ақжайық» трилогиясы кеңестік кезеңде жарық көрген туынды. Ендеше, оның мəні де, мағынасы да қалмады», деуі де мүмкін. Жоқ, олай емес. Трилогия құндылығы қазақ жерінің табиғаты, оның қайталанбас сұлулығы ерекше пафоспен, терең сүйіспеншілік сезіммен жеріне жеткізіле суреттелуінде дер едік біз ондай сауалға. Тұтас отанды сүю сезімі, қазақстандық патриотизм əркімнің туған жеріне деген махаббатынан туындайтынын ескерсек, Хамза Есенжанов шығармашылығы ешқашан ескірмейтіні тағы да аян. Иə, биылғы 2013 жылдың салқын да жарқын жазы Жайық жұртына береке-бірлік пен толайым табыс əкелуде. Үш-төрт күнге созылған журналистік сапар барысында біз осы ақиқатқа көз жеткізіп оралдық. Жоғарыдағыдай жақсылықтар одан əрі жалғасын таба берсе игі. Батыс Қазақстан облысы. –––––––––––––––––––– Суреттерді түсірген Рафхат ХАЛЕЛОВ.


Алыстан орыс, қытай ауыр салмақ, Жақыннан тыншытпайды қалың қалмақ. Артында-ор, алдында-көр, жан-жағы-жау, Дағдарған алаш енді қайда бармақ?, – деп Мағжан жырлағандай, сананы сансыратқан ауыр нəубет тұсында үш жүздің басын қосқан ұлы ханның маңайына жұдырықтай топтасып, сенімді серігіне айналған, ел, жер үшін жанын шүберекке түйген хас батырлар, от тілді, орақ ауызды шешен-билер, күміс көмей жыраулар көп болған. Солардың арасында есімдері көп атала қоймайтын, елеусіздеу қалып келе жатқан тарихи тұлғалар қатарына Құлеке Тəңірбердіұлы мен Құлсары Бөріұлын жатқызуға болады. Бұл екеуі ержүректілігімен, ақылдылығымен, қайраткерлігімен аты шыққан, ел алдында зор құрметке бөленген. Суырыпсалма Шал ақынның əкесі Құлеке жөнінде əредік болса да жазылып жүргендіктен, бүгінгі ұрпақ жете біле бермейтін Құлсары бабамыздың өмірі мен қоғамдық қызметін, тарихтағы орнын сөз етпекпіз.

шапқыншылығына қарсы көмек сұрауға Троицк қаласына жіберген. 1760 жылы 16 шілдеде жазылған Ресей сыртқы істер алқасының жарлығынан үзінді: «Қазақтар Құлсары батырдың айтқанынан шықпайды. Оның дəлелі–былтырғы 1761 жылы Абылай сұлтан Орта жүзден Жоңғар еліне көшпек болып, оны басқа ел ағалары қолдағанда, олардың бұл ниетін Құлсары мен Құлеке тежеп, тоқтатқан болатын. Абылай сұлтанның Жоңғар жерлеріне көшу жөніндегі райынан қайтып, бұрынғы мекендерінде қалғанын көріп, маңайдағы басқа ұлыстар тынышталды». Осыдан-ақ ішкі-сыртқы жағдайларды жетік білетіні, қазақтардың Қытайдан

елі үшін зор еңбек сіңірген. Абылай хан оның саясаткерлігін жоғары бағалап, қысылтаяң тұстарда ең жауапты жұмыстарға жұмсап отырған. Жоңғар шапқыншылығы аяқталғаннан кейін ел іші бірден тынышталып кете қойған жоқ. Абылай

гөрі Ресейге іш тартқанын қалағаны анық аңғарылады. Оның патша ұлықтары алдындағы зор беделіне мына дерек жақсы дəлел бола алады. 1759 жылы 22 желтоқсанда əулие Петр бекінісінде далалықтармен сауда-саттық жасау туралы патша

Тўлєаны танып болдыќ па?

Алдымен атығай руының Құдайберді əулетінен тарайтын Құлсары батыр қай жылы туып, қай жылы қайтыс болды деген тақырып төңірегінде əңгіме қозғайық. «Генерал-майор Антон Данилович Сколон мырзаның шекара кеңсесіне қырғыздың иесі Абылайдың 1776 жылы 25 қазан күні келген хаты» деген құжатта былай жазылған: «...Сізге таныс қырғыз старшыны Құлсары батыр жасы келгендіктен жəне қатты ауру меңдегендіктен дүниеден өтті. Ол Ресейдің ұлы императорына берген антын адал орындады». /Омбы мұрағаты,1- жазба, 201-іс, 346-бет./ Демек, 1776 жылы бақилық болғаны еш талас тудырмайды. Бұдан кейінгі мұрағат құжаттарында оның есімі кездеспейді. Құлсары Құлекені аға тұтқан. «Ресей сыртқы істер алқасының жарлығы. 18.07.1760» атты құжатта «Құлсары батыр өзіне жылдық жалақы тағайындалса, Ресей пайдасына қызмет етуге дайын, бірақ өзін қартайып қалған Құлеке батырмен теңестірмеуді сұрайды», делінген. («Казахско-русские отношения в ХVІ-ХVІІІ веках», 607-бет.) 1756-1757 жылдары Қытай əскері Жоңғар мемлекетін талқандап, қазақ шекарасына қатты қауіп төндіреді. Ол жөнінде белгілі тарихшылар Р.Сүлейменов пен З.Моисеев: «Положение становилось критическим. Повстанческие отряды в Джунгарии были окончательно разгромлены карательными отрядами, население поголовно вырезено. Многие султаны и старшины откочевали вместе со своими улусами под защиту русских крепостей. Несмотря на это, Абылаю, Кулсары и Кулеке батырам удалось

5

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

собрать шеститысячное ополчение и в первых числах июня 1757 года выступить в поход», деп жазған. («Абылайхан: внешняя и внутренная политика» кітабы, 1988,72-бет.) Осы деректен-ақ ат үстінде жаугершілік өмір кешкен жампоз ердің батыл мінезін, қайтпас қайсарлығын тануға болады. Ресей патшалығы қазақтардың Қытаймен бейбіт келісімге келуінен секем алып, жақындасып кете ме деген қауіппен Құлсары секілді беделді старшындарды өз мүдделеріне пайдалануға ұмтылып отырған. Жақсы жағдай жасау арқылы аузын алуға, тілін табуға тырысқан. Құлсары бабамыз қазақтардың қалмақтармен, қытайлармен соғысқан кезеңінде ел ішіндегі билікпен қоса қол бастаған дарынды əскербасшы ретінде көзге ерекше түскен. «1757 жылы 30 қараша. Железин бекінісінен түскен рапорт: Біз Абылай сұлтанның əскеріміз, басшымыз – Қожаберген. Бір мың түндікпен Ертісті жоғары бойлап көшіп барамыз. Бұл жерде екі күн тұрамыз да одан əрі Құлсары батырдың əскеріне қосыламыз. Оның он мың əскері бар. Ертістің жоғары ағысында тұр.» (Омбы архиві. 1-қор, 1-тізбе,18-іс, 65-бет.) Елімізді, жерімізді сыртқы жаудан қорғауға саналы ғұмырын сарп еткен ер бабамыз жарғақ құлағы жастыққа тигенше ел тыныштығын ойлаған. Құлсары Бөріұлының ерекше тоқталатын тағы бір қыры– мəмілегерлік саясаткерлігі. Оның елшілік миссиясын абыроймен атқарып, Ресей, Цинь империяларына талай рет жолы түскенін айғақтайтын құжаттар баршылық. Екі тараптағы саяси, əскери қарымқатынастарды ретке келтіріп, қазақ

қантөгістен əбден қалжыраған халықты аман сақтау үшін шекаралас аймақтармен ұтымды бейбіт саясат ұстанды. Осы ретте беделді адамдар арадағы дау-жанжалдарды шешуге үлкен қажыр-қайрат жұмсады. Қазақтарға тұрақты қоныс, мал-жанға баспана қажеттігін айтып, Ресейге батыл ұсыныс білдіріп, сөзін өткізушілердің бірі–Құлсары. Осыған орай ұлықтар оның пікірлерімен санасып, жайы лым, үй, қора-қопсы салуға жер бөлген. Өзі бас болып қазақ жұртын көшпенділіктен отырықшылыққа қоныстандыруға үлгі-өнеге көрсеткен. Абылай оны өз атынан көрші елдерге елшілікке аттандырып, саяси мəні бар ресми күрделі істерді шешуді жүктеп отырған. 1753 жылы Жоңғар

Шалқып жатқан шалқар теңіздің суы ернеуінде ғана қалды. Айнала ақ тұздың алқабына айналды. Құмның арасында балықшының құралжабдығы желмен көлбеңдейді. Теңіздің табанына тұрақтаған кемелердің қаңқасы ғана қалған. Кеше ғана суы толқындап, нуы жайқалған берекелі мекеннің бүгін мерекесі тарқап тұр. Адамдар үдере көшуді үрдіске айналдырды. Балық кеткен соң халықтың тұрақтамайтыны да белгілі ғой. Бұл – Аралдың өткен бейнесі еді. Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Аралдан ұшқан ақ тұз Антарктидаға жеткенде бұл біздің проблемамыз ғана емес еді. Тұтас əлемнің бас ауруына айналған. Осы тұста Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев үлкен бастаманы қолға алды. Ол – САРАТС жобасы болатын. Яғни Аралды қайта қалпына келтірудің кешенді жұмысы. Аталған жобаның алғашқы фазасында Кіші Аралға су келді. Сумен бірге өмір орнықты. Президенттің тікелей мұрындық болуымен бүгінде Арал өңірінің ажары кіре бастады. Ал 1993 жылы Халықаралық Аралды қорғау қоры құрылды. Қорды құруға Қазақстан бас болып, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркіменстан, Тəжікстан сияқты бауырлас мемлекеттер тізе қосты. Соның нəтижесінде талай тірліктің басы қайырылды. Атан түйенің белі шыдамас жұмыстар атқарылды. Халықаралық қордың құрылғанына биыл жиырма жыл толды. Осы орайда қорға мүше мемлекеттердің өкілдері мен халықаралық ұйымдардың мүшелері, елшілік қызметкерлері, эколог мамандар Қызылорда облысына арнайы келді. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің Студенттер сарайында «Қазақстан Республикасы Үкіметінің «жасыл» экономикаға көшу жөніндегі бастамасына орай Арал теңізінің қазақстандық бөлігінде су ресурстарын басқаруды интегралдаудың озат тəжірибесінен хабардар болуды арттыру» тақырыбында мəжіліс өткізді. ЕҚЫҰ-ның Астана қаласындағы орталығының жетекшісі, елші Наталия Зарудна, сондай-ақ БҰҰ ДБ өкілдері, су мəселелері жөніндегі халықаралық жобалардың сарапшылары, бассейндік басқармалардың қызметкерлері қатысты. Халықаралық Аралды құтқару қоры мен ЕҚЫҰ Астанадағы орталығы бірлесіп өткізген шараны ашқан атқару дирекциясының директоры Медет Оспанов қазіргі таңда қолға алынып отырған жобаларға тоқталды. Шанхай ынтымақтастық ұйымы Басқармасының кеңесшісі Дархан Нұрсадықов Сыртқы істер министрінің, Халықаралық Аралды құтқару қоры атқару комитеті төрағасының орынбасары Демесін Нұрмағанбетов Су шаруашылығы комитеті төрағасының ыстық ілтипаттарын жеткізді. ЕҚЫҰ Астанадағы орталығының жетекшісі, елші Наталия Зарудна Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымы тарапынан Арал теңізінің қазақстандық бөлігінде су ресурстарын басқаруды интегралдау жобасы жүзеге асырылып жатқанын баяндады. Шара барысында қордың атқару дирекциясының директоры Медет Оспанов саланың жұмысына елеулі үлес қосқан бір

топ қызылордалық ағайынды қордың 20 жылдық естелік төсбелгісімен марапаттады. Дөңгелек үстел отырысы одан əрі пленарлық мəжіліске жалғасты. Онда тəуелсіз сарапшы Игорь Петраков «Жасыл» экономикадағы су

жарлығының шығуына байланысты Сібір корпусының командирі Құлсарыға: «Сіздің қырғыз-қайсақ халқыңыздың игілігі үшін əулие Петр бекінісінде сауда-саттық жүргізуге нұсқау берілді. Бұл ретте орыс көпестеріне осы бекініске тауарларын, ұн, жарма жеткізуге бұйрық шығарылды», деген мағынада хат жолдауына қарағанда, онымен санасуға, келісімге келуге мəжбүр болған сыңайлы. Ресей шекара приказдарымен, шекара комиссиясымен жазысқан қатынас қағаздардан, ресми құжаттардан Құлсары батырға қатысты құнды мағлұматтар алуға болады. Бабамыздың əулиелік, емшілік, көріпкелдік ғажайып қасиеттері жайлы жұртшылық көп біле

жүзеге асырылмады. Алайда егемендік алған Орталық Азия мемлекеттерінің басшылары Арал дағдарысымен бірігіп күресу жөнінде ынталылық танытты. Ал кейінгі жылдары қабылданған бағдарламалар аясында аймағымызда ірі жобалар жүзеге асырыла бастады. Соның бірі – жалпы құны 85,8 миллион АҚШ долларын құрайтын «Сырдария өзенінің арнасын реттеу жəне Арал теңізінің солтүстік бөлігін сақтап қалу» ірі ұлттық жобасының бірінші кезеңі іске асырылды. Енді аралдықтар САРАТС-2 жобасының іске асырылуына үлкен үміт артып отыр, деді тəуелсіз сарапшы Нəжмадин Мұсабаев.

Аралды ќўтќару – адамзатты ќўтќару

секторын ілгері жылжыту жолдары», тəуелсіз сарапшы Александр Мирошниченко «Жасыл» экономикадағы су ресурстарын басқару: бассейндік корпорация жəне тарифтер», ұлттық стратегия жөніндегі БҰҰ ДБ жобасын үйлестіруші Талғат Кертешов «Жасыл» экономикаға табиғи капитал арқылы» тақырыбында баяндама жасады. Халықаралық шараның бағдарламасы бойынша бірінші сессияда «Кіші Арал мен Сырдария өзенінің сағасындағы судың сапасы», екінші сессияда «Жасыл экономикаға өтудің негізі – су жинақтайтын технологиялар» тақырыбы талқыланса, ал үшінші сессияда өңіріміздегі бірқатар объектілердің тұсаукесері өткізілді. Дөңгелек үстел отырысында қаралған мəселелер қорытындыланып, оған қатысушылар үндеу қабылдады. Шара соңында алыс-жақын шетелдер мен республикамыздың өзге өңірлерінен келген конференция қонақтары Қарауылтөбе тəжірибе шаруашылығының күріш алқаптары мен Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің жылыжайында болып, жас өскіндердің күтіміне көз жеткізді. – Бүгінгі күні де Арал мəселесі əлемдік маңызға ие. Жасыратыны жоқ, кезінде апаттың алдын алуда Одақ тарапынан нақты шаралар

Қызылорда қаласында бастау алған ісшаралар Арал ауданында жалғасты. Шетелдерден, халықаралық ұйымдардан, еліміздің өзге аймақтарынан келген қонақтар Аралдың бүгінгі бет-бейнесін көздерімен көру үшін ауданға аттанды. Арал ауданына барар жолда делегация мүшелері Қармашқы ауданындағы Қорқыт ата кешеніне соғып, зиярат етті. Аудандық əкімдіктің мəжіліс залында қордың осы уақытқа дейін атқарған шаруалары туралы, ірі жобалардың атқарылу кезіндегі ісəрекеттері жайлы, жалпы халыққа көрсеткен көмектері турасында көптеген əңгіме қозғалды. Аудан əкімі Мархабат Жайымбетов «Осыдан жиырма жыл бұрын Қызылордада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Орталық Азия мемлекеттері басшыларының қатысуымен Арал мəселесіне арналған халықаралық жиын өткізді. Сол алқалы жиында өңірдің экологиялық зардаптарын жоюға қатысты нақты шаралар белгіленді. Нəтижесінде САРАТС жобасы ел сенімін ақтады. Кіші Аралға қайта су келді. Ал Халықаралық «Аралды қорғау» қоры көптеген істің оң шешімін табуына атсалысты. Осы қор арқылы елді мекендерге су таситын техникалар алуға, мектеп, балабақшалардың шағын бу қазандықтарын

бермейді. Ол түсінікті де. Бертінге дейін небір құндылықтарымыз өткеннің сарқыншағы ретінде əспеттеліп, тыйым салынып келді. Тəуелсіздік алғаннан кейін ғой, өлгеніміз тіріліп, өшкеніміз жанғандай күй кешіп жатқанымыз. Жал ғызтау өңірі – əулие-батырлардың пантеоны іспеттес. Бұл жерде бес əулие жерленген. Бір жағы шоқ-шоқ қайыңдарға ұласатын, екінші беткейі жазық далаға жалғасқан биік жотаның ұшар басында мұсылмандар зираты бар. Кеңестік заманның өзінде адамдар алыс-жақын елді мекендерден шұбап келіп, аруақтарға тəу ететін, дұға бағыштайтын. Төбе ел арасында «Əулие» деп аталатын. Кейін осы қорымның Құлсарынікі екенін көнекөз қариялар дəйектеп берді. Өзінің өсиетімен осы жерге жерленіпті. Ақиқаттан гөрі аңызға бергісіз əңгімелер десек, «Казахскорусские отношения в ХVІ-ХVІІІ вв.» атты кітапта: «Кулсары пользовался особенным уважением всех киргизцев и самого Абылая, киргизы считали его за святого, аулие», деп тайға таңба басқандай жазылған. Осы ғылыми еңбекте бабамызға қатысты 30-ға жуық құжат кездессе, «ясновидец», «предсказатель», «лекарь» деген теңеулер аз ұшыраспайды. Шал ақынның: «Əулиені айтсаң, Құлсарыны айт, Батырды айтсаң, Құлекені айт», деп жырлауы тегін болмаса керек. «Өлі риза болмай, тірі байымай ды», деген. Соңғы жылдары əрі батыр, əрі дипломат, əрі əулие бабамызды ұлықтау жолында көп шаралар атқарылды. Мақалалар жарияланып, бірнеше жинақ шығарылды. Солардың ішінде ерекше атап өтетіні, белгілі кəсіпкер Берік Мұқышев жетекшілік ететін «Құлсары» қайырымдылық қорының ұйытқы болуымен, тілеулес азаматтардың атсалысуымен Ақтаудың мəрмəр тасынан мазардың тұрғызылуы, қонақ үйдің бой кө теруі, жолдарға қиыршық тас төселіп, қалыпқа келтірілуі дер едік. Десек те, Құлсары бабамыздың ұйымдастырушылық, қолбасылық, мəмілегерлік зор еңбегі лайықты бағасын əлі ала қойған жоқ. Тұлғаны толыққанды тану өңірлік шаралармен ғана шектеліп жүр. Осы тұрғыдан алғанда, мемлекеттік, қоғамдық қайраткерлігі еліміздің өзге өңірлеріне де кеңінен насихатталып, есімін ардақтауға республикалық тиісті ведомостволар көңіл аударғаны дұрыс болар еді. Мағжан РАХЫМОВ, Социал ЖҰМАБАЕВ.

Солтүстік Қазақстан облысы.

іске қосуға, ауруханаларда минералды сумен емдеу бөлімшелерін ашуға, «Ұлан» лагерін қайта жаңғыртуға, тартылған теңіздің табанына сексеуіл егуге, «Барсакелмес» қорығын кеңейтуге, «Қамыстыбас» балық питомнигіне қондырғы қоюға, коммуналдық шаруашылық кəсіпорнына арнайы автокөлік алуға қаржы бөлуге көмектесті. Алдағы уақытта САРАТС жобасының екінші кезеңі қолға алынғалы жатыр. Бұл жоба да кезінде Аралды құтқару қоры аса зор септігін тигізеді деген ойдамыз»,– деді. Жиын барысында Аралды құтқаруға қатысты қадау-қадау тірліктің басы-қасында жүрген жергілікті азаматтар марапатталды. Одан кейін делегация мүшелері Қамыстыбас ауылында орналасқан «Ұлан» лагеріне барды. Бүгінде балалардың тынығу орнында 130 бала демалып жатыр екен. Біз жеткіншектердің жарысының үстінен түстік. Халықаралық «Аралды құтқару» қорының өкілдері де құр қол келмеген екен. Жеңімпаздарға бағалы сыйлықтарын табыс етті. Келесі күні делегация «Көкарал» бөгеті мен «Ақлақ» су тоспасында болды. Осы уақытқа дейін істелген жұмысты көзімен көрді. Бұрын Аралда бір ғана балықтың түрі болатын. Бүгінде балықтың түрі 22-ге жеткен. – 1997 жылдан бастап осы қорда жұмыс істеп келемін. Экологиялық апатты аймақта өмір сүріп жатқан адамдар үшін талай жұмыстың жасалғанын көріп отырмыз. Орасан зор күш салынып істелген тірліктің нəтижесі көзге көрініп тұр. Жергілікті халық жақсы тұрмыс кешуге жақын екені де байқалады. Ауыз су жүйелері жүргізілген. Ел таза су ішіп отыр. Көптеген əлеуметтік нысандар бой көтерген. Арал да, оның ауылдары да жақсы жағына өзгеріпті. Дегенмен, мұнымен тоқмейілсіп қалуға болмайды. Алда біз атқаратын, Арал теңізін құтқаруға қатысты жасайтын жұмысымыз əлі көп, – дейді Түркіменстаннан келген қонақ Құрбангелді Баллыев. Жалпы, Көкарал бөгетін жасау үлкен тəуекелді қажет ететін жұмыс еді. Мұндай тəжірибе əлемде тек Америка мен Африкада ғана болған екен. Құмның арасынан осындай алып құрылыс салудың өзі ерлік екені даусыз. Бірақ САРАТС жобасының екінші кезеңінде осы Көкарал бөгетін жауып, бір деңгейлі теңіз жасау керек деген ұстанымды қолдайтынымызды жасырмаймыз. Неге? Былтырдың өзінде Арал ауданының балықшылары бөгеттен арғы бетке өтіп кеткен 150 миллион шабақты кері қайтарды. Есепсіз су Ұлы теңізге қарай кетіп жатыр. Ал балық пен судың қайда кетіп, қай жерде тоқтап жатқаны белгісіз. Əсілі, Ұлы теңіздегі құмға сіңіп жатқан шығар. Ал Көкарал бөгеті жабылса, онда су да, балық та кіші Аралда қалар еді. Онсыз да тірнектеп жинап жатқан су көлемі далаға кетпей, осында қалады. Екі деңгейлі теңіз жасауды қолдайтындардың барын да білеміз. Дегенмен, бұл басы артық бейнетке толы жұмыс. Жұмсалатын қаржы да, күтілетін нəтижесі де бір деңгейлі теңізбен шамалас. Сондықтан артық жұмысты көбейтпей, бір деңгейлі теңіз жасауға бекіну керек деп ойлаймыз. Қызылорда облысы.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Мерзімін 10 тамызєа дейін ўзартты Америка Құрама Штаттары өздерінің шетелдердегі 19 елшілігінің жұмысын уақытша тоқтату мерзімін 10 тамызға дейін ұзартты. Бұл жөнінде «Рейтер» агенттігі АҚШ Мемлекеттік департаментінің мəлімдемесіне сілтеме жасай отырып хабарлады.

Осыған байланысты 10 тамызға дейін АҚШ-тың Иордания, БАƏ, Египет, Сауд Арабиясы, Катар, Кувейт, Бахрейн, Оман, Йемен, Судан, Ливия, Бурунди, Джибути, Раунд, сондай-ақ Мадагаскар мен Маврикадағы елшіліктері мен консулдықтары жұмыс істемейді. Бұған дейін жұмысы уақытша тоқтатылған АҚШ-тың Бангладеш, Алжир, Мавритания, Ауғанстан жəне Ирактағы елшіліктері кеше қайта ашылды. Елшіліктер жұмысының уақытша тоқтатылуы «АльКаеда» ұйымының террорлық əрекеттер жөніндегі мəлімдемесіне байланысты болса керек.

Премьер-министрді ґткізуден бас тартты Египет бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, Түркия премьер-министрі Реджеп Ердоғанның тамыз айының басында Газа секторына жоспарланған сапары өзгертілді.

Ақпараттарға қарағанда, Египет билігі Т.Ердоғанды өз аумағында қабылдаудан бас тартқан. Түркия премьер-министрі Газа секторына тек Египет елінің аумағы арқылы ғана өте алады. Ердоғанның сапарының өзгертілгендігін қазірге Түркия да, Египет те, Палестина да ресми түрде нақтылаған жоқ. Атап өтейік, Түркия премьер-министрінің Газа секторына сапармен келуі жөніндегі алдын ала уағдаластыққа осы жылдың көктемінде қол жеткізілген еді. Сол кезде Египеттің президенті Мохаммед Мурси болатын.

Ќысќа ќайырып айтќанда:  Луизиана штатындағы Лоутелл қаласында химиялық заттар тиелген пойыз апаты салдарынан 100-ден астам үйдің тұрғындары қауіпсіз жерге жеткізілді. Апат себептері анықталу үстінде.  Солтүстіктен Корея басшылығы тасқын су басуына байланысты жазғы əскери жаттығулар бағдарламасын қысқартуға мəжбүр болды. Оған қатысуға тиіс əскерилер тасқын салдарын жоюға жұмылдырылған.  «Түркімен əуе жолдары» мемлекеттік авиакомпаниясының ұшақтары жалақыларын көбейтуді жəне еңбек жағдайларын жақсартуды талап етті. Компания басшылығы ұшқыштар талабын орындаудан бас тартып отыр.  АҚШ-тың қорғаныс министрлігі теңіздегі қарулы күштерін едəуір қысқартпақ. Катардағы 11 авиатасымалдаушы кеменің 8-і немесе 9-ы қалады. Сонымен қатар, əскери теңіз күштеріндегі 10 мыңға жуық адам қысқартуға ұшырайтын көрінеді.

Ел астанасында ќауіпсіздік шаралары кїшейтілді Пəкстан астанасы – Исламабадта террорлық қауіпқатер мүмкіндігінің жоғары деңгейі жарияланды. Ел үкіметіндегі лауазымды тұлғаның айтуынша, бұған пəкстандық арнайы қызмет органдарының терроршылар тарапынан шабуылдар дайындалып жатқандығы туралы ақпараттар алғандығы себеп болған.

Бүгінде Исламабадта армия бөлімшелері мен полиция қатаң режімге көшірілді. Қала үстін, тау сілемдерін əскери ұшақтар бақылауға алған, Исламабад маңайын əскерилер күзетуде. Əсіресе, министрліктер мен мемлекеттік мекемелер орналасқан, сондай-ақ əскери нысандар ерекше қорғауға алынған.

335 адамды «нон грат» деп жариялады Əзербайжанның сыртқы істер министрлігі Таулы Қарабаққа барғаны үшін «нон грат» деп жарияланған тұлғалардың тізімін таратты. Министрлік баспасөз қызметінің мəлімдеуінше, тізімге 335 адам еніп отыр.

Олардың арасында Ресейдің Армениядағы бұрынғы елшісі В.Ступишин, Ресейдің саяси жəне əскери талдау институтының бөлім бастығы С.Маркедонов, сондай-ақ Ресей Мемлекеттік думасының 14 депутаты бар. Бұлардан бөлек тізімге британдық лордтар палатасының бұрынғы вице-спикері баронесса Кэролайн Кокс, итальяндық əнші Аль Бано, испандық əнші Монсеррат Кабалье, əнші Филипп Киркоровтың əкесі – Бедрос Киркоров, сонымен қатар, Еуропарламенттің, Франция, Ұлыбритания, Швейцария жəне Уругвай парламенттерінің бірқатар депутаттары кіргізілген көрінеді.

Президенттік сайлауда Мугабе жеѕіске жетті Зимбабведе өткен президенттік сайлауда 89 жастағы Роберт Мугабе жеңіске жетті. «Франс-пресс» агенттігінің хабарлауынша, Мугабеге сайлаушылардың 61 пайызы дауыс берген. Оның ең басты бəсекелесі, елдің премьер-министрі Морган Тсвангираиды сайлаушылардың 34 пайызы қолдаған.

Жақында елдің орталық сайлау комиссиясы президенттік сайлаумен қатар өткен парламенттік сайлаудың да нəтижесін шығарды. Онда Мугабе жетекшілік ететін «Зимбабве африкалық ұлттық одағы» партиясы жеңіске жетіп, парламенттегі 210 орынның 142-сін алды. Енді президенттік партияның ел конституциясына өзгерістер енгізуіне мүмкіндіктері бар. Роберт Мугабе елді 33 жылдан бері басқарып келеді.

Сґйлейтін роботы бар аппаратты єарышќа ўшырды Жапония өздерінің НТV4 ғарыштық жүк тасығышын жүктерімен бірге, Халықаралық ғарыш стансасы үшін орбитаға шығарды. Ғарыштық аппаратты ұшыру Танегасима аралынан жергілікті уақыт бойынша сағат 4.48-де жүзеге асырылған.

Аппараттың бортында ауыз су, тамақ, киім жəне халықаралық ғарыш стансасы экипажына қажетті басқа да материалдар, сондайақ, сөйлейтін шағын робот бар. Роботтың бойы 30 сантиметрден астам, салмағы бір килоға жуық. Ол жапон тілінде сөйлей алады жəне ол стансадағы жапондық астронавт Коити Вакатамен бірге жерге оралатын көрінеді. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

 Зерде Əр тарихқа беретінбіз асқан мəн, Жаттайтынбыз «Манас» деген дастаннан. Ақындықтың ұзақ жолы мен үшін Ақ бесікке бөленгеннен басталған. Күлəш АХМЕТОВА. Түннің қою қараңғылығында бесіктегі сəбидің шыр етіп жылаған дауысынан үй іші шошып оянды. – Біссіміллə! Біссіміллə! Не боп қалды? Əуелі жүрегі зу ете қалған Молша жастықтан басын жұлып алды. Енесімен бірге ұйқысы шайдай ашылған Бекзада да жалма-жан бесіктің жапқышын ашып, кішкентай қызының бетіне үңілді. Солақ екен, қиқ-шиқ етіп үй түгел тербеліп сала берді. – Құдай-ау, сақтай гөр! Жер сілкініп жатыр! Молшаның үрей аралас дауысынан кейін Ділдə да атып түрегелді. Олар енді бесікті көтерген бойы сыртқа ұмтылды... – Жер сілкінгелі жатқанын алдын ала сезді ғой, құлдығым! – деп зілзала басылған соң бесіктегі сəбиін емірене иіскеді Ділдə. Бұл болашақ ақын Күлəш Ахметованың бес-алты айлық кезі, 1946 жылдың күзі еді... * * * Күлəш алты жасқа дейін қам-қайғысыз балалықтың базарын бастан кешті. Оны өзге балалардан ерекшелеп тұратын бір қасиеті – гүлге, ағашқа, жапырақтарға сондай құмарлығы еді. Көктем келсе үй ауласындағы ағаштарды айналсоқтап жүреді. Талдардың бүршік жарғаны, жапырақ жайғаны – ол үшін үлкен мереке. Ағаштарға көз салған сайын жан-дүниесіне табиғаттан нұр құйылғандай, жүзі құлпырып сала береді. Күлəш үшін жаздың əр күні қуаныш. Анасы аппақ қылып ақтап қоятын үйлерін қоршай аппақ гүлдер өсетін. Кəдімгі көргеннің көңілін жадыратар түймедақ гүлдері. Сол гүлдердің арасында басы ғана қылтиып Күлəш жүреді. Əр сабаққа қол созып, жапырақтарға, сап-сары себетгүлге, оны айнала күннің шуағындай шашыла қонған ақ талшықтарға сəби жүрегімен елжірей қарайды. Біресе гүлді құшырлана иіскейді. Біресе жұмсақ гүлге бетін төсеп, айналыпүйіріледі. Осылайша, гүлді кіршіксіз жанымен сылап-сипап, өзі де гүлге еркелеп жүргендей ертегі күй кешеді. Алты жасар баланың аппақ жүзі нұрланып, ақ гүлдердің арасында жүргеніне үйдің үлкендері де жадырай қарайтын. Əсіресе, Бекзада... Қызының да гүл ғұмырға оранып, өңі гүлдей нұрланып өтуін тілейді ол іштей... * * * Күлəштің анасы – Бекзада талдырмаш қана нəзік əйел болғанымен, терең де тұнық теңіз секілді, мінезі салмақты адам. Жасынан тағдыр тауқыметін тартып, қатал өмірдің сан түрлі сынағын көріп келе жатса да, балаларының алдында бір де бір рет жас төгіп, егіліп көрген емес. Расында, көзі тұңғиық мұхит тəрізді. Түбінде мөлдір мұң, жан-жүректі жасытқан қиыншылық пен азаптың табы жатқаны сезілмей қалмайтын. Бірақ əрқашан жайсаң, жомарт жүректі қалпынан жаңылып көрген емес. Кеш болса шам жарығымен жазу үстөліндегі қағаздарына шұқшиып, əлденелер жазып, құжаттар толтырып жатады. Ондай шаруалардан қолы қалт етсе шілтер тоқып, кесте тігеді. Ал жұмыстан шаршап жеткен күндері балаларымен мауқын басып, үй ішіне көк темдей көңілді сəт сыйлауға тырысады. Көбінесе кешкі астан кейін бұл үйде кəдімгідей «концерт» қойылатын. Ділдə болса орыстың «Три танкиста» əнінен бастап, қырғыз, татар əуендерін шалқыта шырқайды. Ал, «Наманганның алмасы» əні əуелегенде Күлəш ортаға шығып, майыса бұралып билей бастайды. Қол соғып, қошемет танытқан сайын «кішкентай биші» көйлегінің етегін шыр айналдырып, шабыттана түседі. Өнердің түр-түрінен Бекзада да құралақан емес. Қолына мандолинін алып, нəзік саусақтарын икемдей, саз тербетеді. Жүрек пернелерін дөп басқан əн-əуен тамылжыған сайын би де қыза түседі. Аузы аққа тиіп, есін жиған Молша ана бұл күнге жеткеніне шүкір етіп, үнсіз тыңдап отырады. Өзінің жастық шағы, үкілі тақия, қос етек көйлек киіп, жиынтойда əн салған, қолына домбыра алып айтысқа түскен кездер... Өскен орта, қайран елі еске түседі. * * * Бекзаданың мұңы бес батпан болатынының өзіндік себебі бар. Бай əулеттен шыққандықтан оның өмірі бала күнінен кеңестік қитұрқы саясаттың құрығына іліккен еді. Ертеректе Талас өзенінің бойында, Үшарал ауылында ошақтының қоңырынан тарайтын атырабына «түйелі бай» деген атпен белгілі болған бір дəулетті кісі өмір сүрген. Атақты байдың Бəзілбек, Нарымбет, Назымбет, Əлімбек атты төрт ұлы болыпты. Ағайынды төрт жігіт сəн-салтанатымен серілік құрып, ел назарына ілігеді. Əкелерінің бай болғаны соншалықты, олар түске дейін ақ атқа мініп, ақ қамзол, ақ шалбар, түстен кейін қара атқа мініп, қара қамзол, қара шалбар киініп шығады екен... Бекзада 1924 жылы сол серілердің ішіндегі кенжесі – Əлімбектің шаңырағында өмір есігін ашыпты. Оның соңынан Ханзада есімді тағы бір қыз ерген. «Айнакөл», «Ақкөл», «Билікөлде» аққу ұшып, қаз қонып, Таластың кең даласы малға толған мамыражай заман еді. Қазақ жеріне орыс отаршылдары кəмпескелеу саясатын жүргізгенде, бай

сол тұста Кировкаға жақын орналасқан Шекер ауылында болашақ жазушы Шыңғыс Айтматов та Бекзадаға ұқсап ауылдық кеңестің хатшылық жұмысын атқарып жүрген еді... 1946 жылдың сəуірінде Бекзада мен Ділдəнің тұңғыштары өмірге келді. Сөйтіп, жеңістің қуанышын жалғастыра жарық дүние есігін ашқан кішкентай қыз, ата-анасына да шексіз шаттық сыйлады. Анасынан əлі жан-дүниесі ажырамаған сəулелі сəбидің өміріне алғаш ақжол ашып, көрші Ұлтай шеше кіндігін кесті. Балаға жақсы ат қою – ата-ананың борышы. Оған атүсті қарау – айыппен ақталмайтын кемшілік. Сондықтан, тағдыр дауылымен тайталаса жүріп, бақытқа қол жеткізген шаңыраққа құт болып қосылған қызға үйдегілер ерекше ат іздеуге кіріскен. Радиода таңнан қара кешке дейін қазақтың маңдайына біткен бұлбұл көмей əншісі Күлəш Байсейітованың əндері беріліп жататын. Жиырма төрт жасында бүкіл Кеңес Одағын дүркіретіп, атағы аспандаған Күлəш Байсейітовадай болу барлық бүлдіршін қыздардың арманы еді. Ақылдаса келе Бекзада мен Ділдə да нəрестелеріне қазақтың даңқты қызы Күлəштің есімін беруді ұйғарды. * * * Бесіктегі кезінде елді дүрліктірген зілзаланы алдын ала сезіп жылаған Күлəш, расында, тым сезімтал еді. Адамның ішкі толқынысын айтқызбай ұғынатын. Өзімде болсын демей, өзгенің қуанышын ойлап тұратын ақпейілділігі де оның болмысына құп жарасатын.

əулеттен шыққаны үшін алғашқылардың бірі болып Əлімбектің шаңырағы да күйретілді. Кеңес өкіметінің белсенділері күтпеген жерден келді де, бұлардың үйін тонап əкетті. Алтын, күміс, мал-мүлік, жиған-тергеннен түк қалдырмай тартып алған соң, кешегі түйелі байдың ұрпақтары бір-ақ күнде тақыр кедейге айналды. Байлардың тұқымын құртып, елді арқа сүйер тірегінен айыруды көздеген биліктің сойқаны мұнымен біткен жоқ. Күн сайын тінту жүргізіп, берекесін алды. Əулеттегі ересек адамдардың бірін айдауға жіберсе, бірін қамауға алып, енді бірін далаға қаңғыртып, тоз-тозын шығарды. Бұл 1929 жыл болатын. Күн құрғатпай, үйге баса-көктеп еніп келетін белсенділер Бекзаданың əкешешесін алды-артына қаратпай алды да кетті. Үйде кішкентай сіңлісін жұбата алмай зар еңіреп, бес жастан енді асқан Бекзада қала берді. Осы оқиғадан кейін жəутеңдеп қараусыз қалған бүлдіршін қыздарды туысқан əпкесі Ханшайым Таразға əкеліп, жетімдер үйіне тапсырды. Олардың жер аударылып, қуғындалған байдың ұрпақтары екенін білдіруге болмайтын еді. Сондықтан ататектерін өзгертіп, Құдайбергенова деп жаздыруға мəжбүр болды. Отбасыларын ойрандаған кеңестік үкімет апалы-сіңлілі Бекзада мен Ханзаданың жетімдер үйінде бірге болуын да көп көрді. Бірге өссе, өткенкеткенін еске алып, партияға өшпенділік тудыруы мүмкін. Осылай күдіктенген белсенділер оларды екі қаладағы балалар үйіне бөліп жіберуді ұйғарды. Сөйтіп,

Аќ гїлдердіѕ арасында «Кїлəш Ахметова» атты кітаптан їзінді Назира БАЙЫРБЕК.

Бекзаданы Таразда қалдырды да, сіңлісі Ханзада əпкесінен зорлықпен ажырап, Шымкент жақтағы бір балалар үйіне жөнелтілді. Осының бəрі бүлдіршін қыздың жүрегін тасқа айналдырып жіберердей еді... Əке-шешесінен, сіңлісінен тірідей айырылған Бекзада күн сайын көз жасы құрғамай жылаумен болды. Ұзамай мектепке барды. Сөйтіп, жақындарынан айырған Кеңес өкіметінің көмегімен сауат аша бастады. Осылайша, бір қолымен таяқтаған зымиян биліктің екінші қолымен басынан сипап, бауырына тартқанына еріксіз көндіге берді... * * * 1930 жылдары отар халықты діңкелеткен экономикалық-саяси ұстанымдар Қазақ елін аштыққа ұшыратып тынды. Баяғы өріс толы мал жоқ. Тұяқтының бəрі тартып алынған. Нəр татпай қиналған жұрт беталды босып, қаңғыра бастады. Бұның соңы бір кездері қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған бейбіт өмір сүріп, иманы ұйыған елдің азғындауына алып келді. Адамдар өзегі талған аштықтан көз көріп, құлақ естігісіз сұмдыққа да барып жатты. Бүкіл бойына үстемдік еткен аштық атты аждаһаның бетін қайтару үшін жас балаларды ұрлап, пісіріп жегендер туралы да ел ішінде əңгіме тарады. Жұрт жұтады. Қазақ деген қастерлі аты бар халықтың ұрпағы бұл жылдары тек шыбын жаны үшін ғана арпалысқа түсті. Ел іші жантүршіктірер оқиғалардан көз ашпады. * * * Балалар үйі – мемлекеттік мекеме. Кеңес өкіметінің өз үйі іспетті болғандықтан мұнда қалың қазақты қан қақсатқан аласапыран дауылдың лебі де сезілмейтін. Балалар қарны тоқ, мектепте білім алып жатты. Жылы төсек, ыстық тамақ, оқу құралдары – бəрі жеткілікті. Бірақ, Бекзадаға отбасы жылуы жетпейтін еді. Көз алдында Кеңес өкіметінің жендеттері ұстап əкеткен аяулы анасы мен жан əкесін, шырылдап жылап, өзге қаладағы балалар үйіне жіберілген сіңлісін сағынып, күтумен болды. Таразда Бекзададан көз жазбай жүрген жалғыз туысы – Ханшайым əпкесі. Көңіліне жалғыз медеу болып, ара-тұра балалар үйіне Бекзаданы көруге келіп тұратын. Бірде Ханшайым сыртта ойнап жүрген Бекзадаға келіп, əкесі Əлімбектің тірі екенін жеткізді. Қыздың түсінгені, түрмеден босатылды ма, əлде айдаудан қашып құтылды ма – əйтеуір əкесі тірі. Анасы Ақтолқынның хабары белгісіз. Ашаршылық титықтатқан бейбақ əкесі, қу сүлдерін сүйретіп, елден бой тасалап, əрең жүрген көрінеді. Ұзамай Бекзада Ханшайым əпкесінің көмегімен əкесімен де қауышты. Өңі кетіп жүдеп-жадаған, қу сүйегі ғана қалған əкесін көргенде бейшара қыз жүрегі езіле, еңіреп жылады. Бірі – қуғындағы аш-жалаңаш босқын, бірі – жетім балалар үйінде өсіп жатқан жəутеңкөз. Əкесі бар дегенмен, ол – бас бостандығы жоқ, Кеңес өкіметінің меншігіндегі адам. Сондықтан, əкелібалалы шерменделерге тек жасырын кездесуден басқа амал жоқ еді. Əкесі оны өзімен бірге алып кетсе де, асырай алмайтыны анық. Өйткені, бүкіл елде бір үзім нан табудың өзі қияметқайым... Кішкентай ғана жүрегімен осы қасіретті сезінген Бекзада өзіндегі болмашы мүмкіндікті əкесін аштықтан құтқаруға пайдаланғысы келді. Сөйтіп, алғашқы кездескен күннен бастап

асханаға барған сайын өзіне берілген нан мен қантты тығып, бөлмесіне алып кететінді шығарды. Ешкім жоқта нанды майдалап турап, кептіріп қояды. Əкесі келгенде жаңағы өз аузынан жырымдаған наны мен қантты береді. Əке байқұс араға күндер салып, балалар үйін төңіректейді. Тұла бойы тұңғышы – қызын көріп, мейірімін қандырады. Əрі қатқан нан мен қантты жеп, аштықтан талыққан өзегін жалғаған болады. Алайда, бұл кездесулер де ұзаққа созылған жоқ. Төрт қабырғаға қамалып, терезеден телміре əкесін көруге асығатан Бекзада онымен қоштасып та үлгермейтінін сезбеген еді. Иə, оған арнап кептірген наны мен қанты жиналып қалған. Бірақ əкесі келмеді. Түндер бойы ұйықтамай, жастыққа тұншыға зар еңіреген Бекзада содан кейін қанша күтсе де əкесін мүлдем көре алмады. Тіпті, оған не болғанын, өлі я тірі екенін, сүйегі қайда қалғанын да біле алған жоқ. * * * 1941 жылы орта мектепті бітірген Бекзада Тараз қаласындағы мұғалімдер курсына оқуға түскен. Кейін сұрастырып жүріп сіңлісі Ханзаданы тауып алды. Бұл кезде тағдыр тепкісі айырған апалысіңлілердің бірін-бірі көрмегеніне он жылдан асқан болатын. Балалық шағын бірге өткізе алмай, жатбауыр болып қалса да, екі қыз енді ажыраған жоқ. Бір үзім нан тапса да бөлісіп жеп, өмір қиындығына бірге арқа төсеуге бел буды. Оқуды аяқтаған соң өкімет Бекзаданы Тараздың іргесіндегі Головачевкаға ауылдық кеңес төрағасының хатшысы етіп жіберді. Қызметтік үй берілмегендіктен, бір ақ самайлы ана: «Біздің үйімізде тұра бер, менің бір қызым болып жүрерсің», деп Бекзаданы үйіне шақырды. * * * Бекзада қызметке кіріскен жылдар фашистік Германия мен Кеңес Одағы арасындағы соғыс қайнап жатқан кезеңге тұспа-тұс келген. Елдегі барлық азаматтар майданға аттанып, ауыл азан-қазан болып жатқан шақ еді. Ол кезде Тараздың төңірегі тола қант қызылшасы өсіріледі. Белсенділер ауыл адамдарын тегіс қызылша егістігіне шығарады. Үкімет міндеттегендей, жаңа туған нəрестесі бар жас аналар да жұмыс істеуі тиіс. Олар таң бозынан баласын тастап, үйден кетеді. Қызылшаның шөбін жұлады, түбін босатады. Піскендерін жинап, қолмен көлікке артады. Дырылдаған жүк машинасының тіркемесіне мініп, қаладағы қызылша зауытына барады. Қызылшаны түсірген соң, түн ортасында 15-20 шақырымдағы ауылға жаяу қайтады... Күнде осы тірлік. Үш-төрт сағат қана мызғып, не ұйқысын, не баласына мейірімін қандыра алмаған шалажансар халдегі əйелдер таң сəріде қайтадан егістікке жөнеледі. Осылай бүкіл республика халқымен бірге тараздықтар да қара тер болып, бала ны да ұмытып, үй бетін көрмей, майдандағы əскер үшін жан шыққанша еңбек етіп жатты. Қарапайым жандардың арқасында өңірден вагондап бидай, қант, құрт, май, ірімшік, ет, басқа да қисапсыз азық-түлік, Мəскеуге жіберіледі. Алайда, майдандағы балаларымыз үшін деп, бар тапқанын Мəскеуге жөнелтіп жатқан бейнетқор жұрттың үйдегі бала-шағасы жарытып тамақ іше алмады. Тіпті, іргедегі комбинатта күн сайын пəленбай мың мал сойылып, тонна-тонна ет үйіліп жатса да, ауыл адамдарына бір тістем қызыл ет бұйырмады. Аштыққа шыдамағандар бір уыс бидайды қойнына тығып, «ұрлық»

жасады. Ал 10-15 кило бидай аламын деп, қолға түскендер екі жылдап түрмеге тоғытылып жатты... Отарлаушы елдің əдеті бойынша Кеңес өкіметі майдан өтіне одақтас республикалардың əскерін салды. Лапылдап жанған соғыс өртіне соларды қалқан етті. Минут сайын сан мың адам оққа ұшатын ажал апанын толтырып отыру қажет. Осы қажеттік ауылдағы жасы кəмелетке толмаған бозбалаларға ауыз сал ды. Қыршындардың туған жылын ерте қылып көрсетіп, зорлықпен əскер қатарына тұрғызды... Қаншама ана аузынан емшек табы кетпеген жас баласын, бір əулеттің ардақтаған жалғызын əскерге аттандырып, əділетсіздікке, сұм соғыстың қасіретіне қарғыс айта күңіреніп қала берді... * * * 1942 жылы Бекзада Қызылшарық ауылына қызмет ауыстырды. Тап осы күндері Молша жалғыз ұлы – Ділдəсін ертіп, ауылына төркіндеп келіп жатқан. Көптен бері ұлын əскерден алып қалуға қамданып жүрген ана бір күні əлдебір жақындарының үйінде тұрып жатқан Бекзаданы көріп қалды. Шашын иық тұсынан кесіп тастаған, талдырмаш бойлы, сүттің қаймағындай нəзік қыз Молшаның көзіне бірден жылы ұшырады. Көз тұңғиығы терең, сөйлегені адамды баурап алатын бала сауатты ғана емес, ибалы, текті жерден шыққан қыз сияқты. Тіпті, ақылына көркі сай сұлудың өзі. Əуелі, оған көз салушылар да, сөз салушылар да көп көрінеді. Сырттай бақылап, ептеп əңгімеге тартып, көңілінен шыққан соң, Молша қызды жайлап төңіректей бастады. Өзі де мəймөңкелеп, көп сөйлегенді ұнатпайтын, тік мінезді адам емес пе, бір күні ойындағысын бүкпесіз айтып салды: – Қызым, айналайын! Жатқа қимайтын бала екенсің. Менің де сен қатарлас ұлым бар. Сені үйіміздің бір адамы, қызым ретінде көру мен үшін үлкен бақыт болар еді... Маған келін болсаң қайтеді! – деді Молша ағынан жарылып. Бекзаданың да жауабы орынды еді: – Мен сізге қалай келін боламын, балаңызды көрген жоқпын ғой, – деді ол күлімсіреп. Баланы көрсету қиын ба тəйірі! Молша ана Ділдəсін ертіп келіп, Бекзадаға таныстырды. Өңі келісті, өткір көзді, өзі сұңғақ бойлы, қараторы, қалың шашты, қыр мұрынды сымбатты жігіт Бекзаданың да жүрек қылын дір еткізді. Қыздың байқағаны – Ділдə кəдімгі сахна əртістері секілді əр сөзі мен ісі үйлесім тапқан сері жігіт сияқты. Сөйлегенде дауысы күнде радиодан саңқылдап, Мəскеудің шешімдерін күллі Кеңес өкіметі үстемдік ететін елдерге таратып отыратын Левитан деген диктордың дауысынан аумайды. Адамның қас-қабағына қарап, өзіне иіріп ала жөнелетін қасиеті де бар секілді. Бұл – Бекзаданың да жалғызсырап жүрген кезі болатын. Мұғалімдер мектебінде бірге оқыған Əйгерім есімді құрбысы ебін тауып, сіңлісі Ханзаданы туған ағасы Райымқұлға алып берген. Сөйтіп, Ханзада мектепті бітірісімен, Тараздың төңірегіндегі Раунай деп аталатын жерге келін болып түсіп, шалғайдағы бір ауылға мал бағуға жіберілген еді. Отбасын құрысымен бала-шағалы болды. Одан соң бұлардың арасын айына, маусымына бір үшбухат қана жалғады... Ұзамай, Молша да Бекзаданы жар дегендегі жалғыз ұлы Ділдəға үйлендіріп, үйіне келін қып түсірді. * * * Ұзамай соғыс та аяқталды. Ел жайма шуақ өмірге бой үйрете бастады. Дəл

Ол кейде үйлеріндегі Балтеке деген итін ертіп көшеге шығады. Баланың аузы босаушы ма еді, қалтасына салып, бірер жапырақ нан ала жүреді. Нан демекші, көршілері ауыздарының суы құрып, Молшаның тіл үйірер тəтті нандары туралы айтып жүретін. Өйткені, Молша əжесі жұқпа, қаттама, пəтір, түшпара дей ме – əйтеуір нанның неше түрін пісіре біледі. Соғыстан соңғы жылдардың ашқұрсақ балалары да осы үйдің нанын сүйсініп жейді. Иə, Күлəш көшеге шыққанда, балалар оны қаумалап алатын да, нан сұрай бастайтын. Мұндайда қаршадай қыз нанның титімдейін өзіне үзіп алады да, қалғанын балаларға үлестіріп береді. Айтпақшы, бұлар тұратын көшеге бертінде «Совет көшесі» деген ат берілген. Бірақ, ел ішінде əлі «Қазақ көшесі» аталатын еді. Бір қызығы, көше бойындағы балалар көбінесе топтасып, Күлəштардың есік алдында ойнайды. «Ит иесіне тартады», деген рас болса керек, Балтеке де оларды қапқан емес. Кішкентай болса да Күлəшқа үйір болып, бірге ойнайтын балалардың арасында көрші үйлердің ұл-қыздары Айткүл, Зейне, Тоқтасын, Əбдірахман, Зинат та бар. Олар бір үйдің балаларындай тату еді. Күлəштің ашық мінезі əке-шешесіне тартса керек. Ділдə көшеде жағдайы болмай жүрген адамды көрсе болды, үйіне ертіп əкеледі. Кісікиіктенбей, жақсы адамдарды бауырына тарта жүреді. Молша апаның қалай Молша атанғаны айтылды. Ондай жомарттық, көпшілдік Бекзадаға да тəн болғандықтан оның достары да көп. Тіпті үлкендердің өзі оның жолын тосып тұрып, жасаған жақсылықтары үшін алғыстарын жаудырып жатады. Шынында да, ол аса мейірімді жан болатын. Бұлардың тұрмыс-тіршілігі басқалардан бөлектеу. Анасы өкіметтің жұмысын істейтіндіктен, елдегі жаңалықтың бəрі алдымен осы үйден тарайды. Бұл шаңырақтан кісі үзілмейді. Ал, үйлеріне келетін əр адам Күлəш үшін бір-бір əлем секілді. Олардың сөйлеген сөзін, іс-қимылын сезімтал бала ылғи да үнсіз ғана бақылап отыратын. Үйлеріне жиі келетін қонақтардың бірі – Бекзаданың ұлты татар дос қызы. Анасы кейде демалыс кездері оны өзі ертіп келіп, екеуі ұзақ əңгімелесетін. Бірақ уақытты құр өткізбейтін Бекзада, досына құлақ түре отырып, қолы қолына жұқпай тоқыма тоқып жатады... Күні бойы жұмыста болатындықтан, Күлəш анасын сағынып қалатын. Сағынышы бір басылмайтын ол анасының арқасына асылып алып, енді бірде тізесіне сүйене отырып, үлкендердің тілін түсінбесе де, үнсіз ғана əңгіме тыңдайды. Шешесіне мейірлене қарап, шаштарын саусағымен тарап, айналып-үйіріледі. Балалық махаббаты оған бұл əлемде анасынан мейірімді, анасынан сұлу жан жоқтай сезіндіретін. Жəне өзін алдамаған сол кіршіксіз сезімімен анасына еркелеуден жалықпайтын еді. Күн ұзақ қызметте жүріп, кейде атпен, қыста шанамен ауыл аралап кететін анасының, расында, қам-қарекетсіз үйде отыратын сəттері де сирек. * * * Əке-шешесі жұмысқа кеткенде Күлəш Молша апасының қасында қалады. Апасында да тыным жоқ. Қызметтен келіні келгенше үй ішін тазалап, ас əзірлеп, кешке құдды қонақ күтетіндей дастарқан жайып қояды. Бұл өз қалауымен түсірген келініне деген құрметі еді. Енесі үшін Бекзада келіні емес, туған қызы секілді. Оның алаңсыз жұмыс істеуіне бар жағдайды жасап отыруға тырысады. Апасының қасында Күлəштің іші

пысып көрген емес. Оның үй тірлігін жасай жүріп, сызылта салған əнін беріле тыңдайды. Əжесінің сəл мұңлы, əдемі даусы жанына тым жақын. Бəлкім, халық əнінің рухы нəресте кезінде, əжесі бесік жырын айтып, тербеткенде, жан дүниесіне сіңіп қалған шығар. Нартайдың, Шашубайдың əндерін орындағанда Молша ешкімге дес бермейтіндей. Əсіресе, Шашубайдың «Аққайың жалған-айы» тура апасының дауысына арнап шығарылғандай əсер қалдырады. Осы əн айтылғанда Күлəш қыбыр етпей отырады. Өзіне əлі бейтаныс үлкен өмір туралы буалдыр ойлар жүрегін шымырлатып жіберетіндей, мұңдана тыңдайды... * * * Кеңес Одағы дүркіретіп тойлайтын 1 мамыр мерекесінде Бекзада Күлəшқа Сталиннің үлкен портреті мен Кеңес Одағының кішкентай қызыл жалауын əкеп берді. Елде жоқ ерекше сыйлық алып, қуанышы қойнына сыймаған Күлəш көршілес тұратын кіндік шешесі Ұлтайдың үйіне жүгіре жөнелді. Ағаш кернеулігі бар үлкен портретті қолтығына қысып алған. Қызыл жалау қолында. Анасының сыйлығын Ұлтай апасына да көрсетпек болып асыға басты. Қуанышын бөліспек. Бірақ... кіндік шешесінің үйіне жетіп, тепкішекке аяқ тірей бергенде əлденеге шалынды да, екпінімен келген беті етпетінен түсті. Қолтығына қыстырған Сталиннің портреті анадайға ұ ш ы п к е т і п т і , қ о л ы н дағ ы қ ы з ы л жалаудың таяқшасы тура тамағына келіп қадалды. Жан дауысы шыққан балаға жүрегі ұша жүгіріп, Молша жетті. Немересін құшақтаған күйі алақанымен маңдайынан тіреп тұрып, тамағындағы таяқшаны суырып алды. Қан атқылай жөнелді. Жанын қоярға жер таппаған Ұлтай да не істерін білмей күйбеңдеді де қалды. Баланың періштесі қақты ма, жарақаты аса қауіпті болған жоқ. Бірақ, Күлəш бірнеше күн қатаң күн тəртібінде ем-дом қабылдады. Балғын тəніне жара түсіп, жаны қиналған бала содан кейін Сталиннің портретіне де, қызыл жалауға да қарағысы келген жоқ. * * * Алаңсыз күндер өтіп жатқан. 1951 жылдың 14 мамыры отбасы үшін ұмытылмас қуанышты күн болды. Ділдəнің шаңырағында екінші сəбилері өмірге келді. Ұл бала. Қуаныштан төбесі көкке жеткен Ділдə достарын жинап, кішігірім той жасады. Дастарқан жайылып, тілек айтыла бастаған шат-шадыман бір мезетте əкесі сəбиге ат қою жолын көрші өзбек досы Ташқожаға берді. Ташқожа ойланған жоқ. Баланың есімін Бақтияр қойды. Сол күні үлкендердің əңгімесінен ұққаны, Бақтияр деген бүкіл түркі жұртына ортақ есім екен. Ол, тіпті, парсыларда да кездесетін көрінеді. – Түркі жұртында Бақтияр деген жерлер бар. Ал, бізде ол кəдімгі «бақыт» сөзінің баламасы. Өзбектер мəселен, «бақыттымын» дегенді «бақтиярмын» дейді, – деді досының отбасына бақыт тілеген Ташқожа көңілдене отырып... Осылайша, Күлəштің отбасы да бақтияр болып, қуанышына қуаныш қосылды. * * * Күн санап өсіп келе жатқан інісінің əр қылығы Күлəш үшін – жаңалық. Бала Күлəш бесік тербете отырып, ойдан неше түрлі сөз құрастырады. Бөбекті уату үшін өзі естіген небір тəтті сөздерді қайталап, еркелетуді үйренді... Күлəш үшін інісінің дүниеге келуі екі бірдей қуанышқа себеп болған. Бірі – үйіне сəби қосылып, өзінің інілі болғаны да, екіншісі – анасы Бекзаданың бала күтіміне байланысты аз да болса үйде отыратыны. Бұл күндер бала Күлəш үшін, расында да, көрген түстей тəтті еді. Ол өзінше ертегідей өмір кешіп жатты. Артық жатқан бір жапырақ матаның өзін кəдеге жарататын ісмер Бекзада баламен үйде отырғанын пайдаланып, үстелге жабатын əдемі шілтер тоқуды қолға алған еді. Бесіктегі Бақтиярды Молша тербетіп отырады. Балаға бар махаббатпен қарайтын ол баяғыша əдемі əндерін салады. Солармен бірге: Сылдыр-сылдыр қамысқа сырғам түсті, жар-жар-ау. Сырласпаған жат елге апам түсті, жар-жар-ау. Апамды ойлап қабырғам қайысады, жар-жар-ау, Қолымдағы қос жүзік майысады, жар-жар-ау, – деген ескі əуенді құйқылжытады. Əсіресе, осы «Жар-жар» орындалғанда Күлəш үйдегілердің жанарына мұң тола қалғанын байқайды. Кім біледі, бұл əнді орындай отырып Молша өзінің сол бір аштық жылдары жоғалып кеткен жан жары, Ділдəсінің əкесі Кəдірбегін ойлап қамығатын шығар. Ал, өмірдің сан соқпағын көріп, жастай, жүрегі жараланған Бекзада көз алдында айдаумен кетіп, өмірлері тозаққа айналған əкесі мен шешесін, алысқа ұзатылған жалғыз сің лісі Ханзаданы ойлап, сағынатын шығар... Қос ананы «жүрегін кернеген сағыныш пен мұңға елітіп, бір сəт өз-өзімен қалғанында мазаламайыншы» дегендей, осы əн орындалып, үйдегілер үнсіз ойға батқанда бесіктегі Бақтияр да үн-түнсіз жата қалады. Ал, Күлəш шілтер тоқып отырған анасына қарап, оның салалы саусақтарымен өріліп жатқан əдемі гүлдерге көз тойдырады. Шіркін, өмір де осы шілтердің əсем гүлдеріндей болып, бітпей, жалғасып, жайнап, өріле берер ме еді!..


7

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

 Имандылық иірімдері

Мешіт ўйытќы болды, кəсіпкерлер ќолдады Қасиетті Рамазан айы басталғанда «Əзірет Сұлтан» мешітінің ұжымы əлеуметтік жағдайы төмен, көп балалы отбасылардың балаларын мектепке дайындау акциясын жариялап, қайырымды жандарды осынау шараға үлес қосуға шақырған болатын. Міне, сол игі шара Қадір түні қарсаңында – 3 тамызда өтті. Алмас МАНАП,

«Егемен Қазақстан».

Ұйымдастырушылардың айтуынша, əр балаға киім-кешек, спорттық форма, сөмке, қалам, дəптер сияқты оқу құрал-жабдық тарын сатып алуға шамамен 30 мың теңге жұмсалған. Киім-кешектер балалардың жас мөлшеріне қарай үлестірілді. Сөйтіп, осынау игі шарадан соң əлеуметтік жағынан аз қамтылған жəне көп балалы отбасылардан шыққан 300-ден астам бала жаңа оқу жылына тап-тұйнақтай дайын болды. – Бұл шара елімізге, дінімізге

жанашыр азаматтардың қол дауымен жүзеге асып отыр, – деді «Əзірет Сұлтан» мешітінің бас имамы Қайрат Жолдыбайұлы. – Тіпті, кейбір дүкен иелері акцияға өз үлестерін қосу үшін тауарларын əдеттегіден төмен бағамен берді. Осы бастамаға атсалысқандардың барлығына Алла разы болсын! Қазіргі заманда балаларды мектепке дайындаудың көп шығынға түсетіні белгілі. Ал тұрмысы төмен жəне көп балалы отбасылар үшін бұл, тіпті, күрмеуі қиын іс десек те болады. Мəселен, 8 бала өсіріп отырған 36 жастағы Маржан Əлиқызының (суретте) 6 баласы мектеп жасында.

Баспанасы жоқ отбасы үшін 6 баланы бірдей мектепке дайындау оңай ма?! Осы шараның арқасында бұл мəселенің түйінін шешіп қайтқан Маржан апай былай деді:

– 2009 жылы Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Жетібай ауылынан 6 баламызбен көшіп келдік. Қыздарым Бибінұр мен Айша Астанада дүниеге келді. Жолдасым құбыр зауытында

жұмыс істейді. Шыны керек, тапқаны бір айлық пəтерақы мен ішіп-жемнен артылмайды. Акция туралы естіп, өтініш білдірдік. Көп кешікпей мешіт қызметкерлері хабарласып, жаңа оқу жылына керекжарақтарымызды түгендеуге көмектесетіндерін айтты. Қуанып отырмыз. Қайырымды іс-шараға атсалысқан азаматтарға Алланың нұры жаусын, жомарт жандар көбейе берсін дегім келеді. Акция аясында тегін киім-кешек, оқу құрал-жабдықтары тек қазақ балаларына ғана емес, өзге де ұлт өкіл дерінің балалары на үлес тірілді. Қазақстан мұсылмандары діни басқар масының ұйытқы болуымен мұндай шара өзге мешіттерде де жыл сайын өткізіліп тұрмақ. АСТАНА.

––––––––––––––––––– Суретті түсірген автор.

 Басты байлық

Єўмыр жасты ўзарту жолында Орал ґѕірінде атќарылєан істер мол Егемендікке қол жеткізген жиырма екі жылға жуық уақыт ішінде елімізде денсаулық сақтау саласы жаңа сапалық деңгейге көтерілді. Бұған ешкім талас туғыза алмайды. Бүгінде Елбасының бастамасымен əрі тікелей қолдауымен өмірге келген денсаулық сақтау саласын дамытудың мемлекеттік бағдарламасы ойдағыдай іске асып келеді. Қазіргі күні оның негізгі салмағы мен жауапкершілігі негізінен өңірлерге қарай ауысып отыр. Өйткені бұған дейін мемлекет тарапынан бағдарламаны іске асырудың қажетті тетіктері ойластырылып, қаржылық көздері қарастырылған болатын.

Суреттерді түсірген Рафхат ХАЛЕЛОВ.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Бағдарлама талаптарына сай кешенді іс-қимыл шараларын жан-жақты ойластыра білген өңірлердің бірі – Батыс Қазақстан облысы. Денсаулық сақтау жүйесінде кез келген бағдарламаның басты мақсаты – адамдардың орташа ғұмыр жасын ұзарту болып табылады. Қазір аймақтағы бұл көрсеткіш 69,63 жасты құрайды. Бұл 2007 жылмен салыстырғанда 3,9 жасқа жоғары. Бұл дерек республикалық деңгейден де сəл биік тұр. Аталған мəселеге кешенді көзқарас тұрғысынан келе білген жағдайда ғана іс алға баса алады. Егер кез келген өңірде ана мен сəби өлімін азайтуға, тіпті бұл келеңсіз жағдайды мүлдем болырмауға көңіл бөлінсе, белгілі бір ел, мемлекет тұрғындарының орташа ғұмыр жасы солғұрлым өсе түседі. Соңғы жылдары республикада осындай оң нəтижелер орын алды да. Бұған халықаралық перинаталдық технологиялардың нəтижесінде қол жеткізілді. Сондай-ақ, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұсынған жаңа өлшемдер де ана мен сəби өлімін азайтуға əжептəуір септігін тигізді. Бұдан үш жыл бұрын тегін медициналық көмек аясында экстракорпоралдық ұрықтандыру бойынша тың қызметтер енгізілді. Өткен жылы Орал өңірінде мұндай циклдың саны 4 есеге ұлғайды. Экстракорпоралдық ұрықтандыру деген не? Бұл салалық терминді қарапайым оқырмандар түсінбей қалуы да мүмкін. Сондықтан оның мəні мен мағынасын айтып берсеңіз екен, дедік біз Батыс Қазақстан облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Ғиззатолла Лямовке. Мұның мəнісі бірқатар жағдайларда отбасын құрған жас отбасылардың арасында екі-үш жылға дейін бала болмайды. Осындай жағдайда ерлі-зайыптылардың

арасында сəбидің пайда болуына бүгінгі генетикалық медицина көмекке келе алады. Оны экстракорпоралдық ұрықтандыру деп атайды. Сөзімізді одан əрі жалғасақ Қазақстан бұдан екі жыл бұрын кеңестік кеңістікте алғашқы рет балаларды пневмококтық инфекцияға, яғни олардың өкпесінде пайда болатын микробтар мен бактерияларға қарсы егуге кірісті. Бұл іс бүгінде Батыс Қазақстан облысында да басталып кетті. Адамдардың ғұмыр жасын ұзартуға кері əсерін тигізетін факторлардың бірі – туберкулезден болатын аурусырқаулар жəне осы дерттің салдарынан о дүниеге аттанатындар екенімен еріксіз келісуге тура келеді. Жасыратын ештеңесі жоқ. Бұған дейінгі жылдарда Батыс Қазақстан бұл мəселеде республикада алдыңғы орындардың бірін иеленіп келді. Əйтсе де соңғы кезде өңірде аталған əлеуметтік дертті ауыздықтау үшін жан-жақты шаралар жүргізілді. Оның нəтижесі де тəп-тəуір. Атап айтқанда, өткен жылы 2007 жылғы кезеңмен салыстырғанда туберкулезбен сырқаттанушылықты 52 пайызға азайтуға қол жеткізілді. Осы аралықта аталған ауру салдарынан болатын өлім үш есеге азайды. Сондай-ақ, облыста қан айналымы жүйелерінде орын алатын аурулардың алдын алу жəне емдеу ісі де жақсы нəтиже бере бастады. Осындай оң пікірді онкологиялық сипаттағы дерттерге қатысты айтуға да əбден болады. Сөз жоқ, денсаулық сақтау саласын дамыту ісіндегі мемлекеттік бағдарламалардың іске асуы – бірінші кезекте оны қаржыландыру деңгейіне байланысты. Біз дің қолымыздағы деректер саланы қар жы ландыру əр жыл сайын өсіп келе жатқанын көрсетеді. Соңғы бес жылдың ішінде оның көлемі бір жарым есеге дейін ұлғайған. Бүгінде тұрғындарға бірінші кезекте қажетті қызметтің түрі тегін

медициналық кепілдік көмек болып табылады. Егер дəл осы мəселеде қаржы тапшылығы кездесетін болса – бұл сөз жоқ оның тиімділігін төмендетеді. Əрі тұрғындардың орынды өкпе-ренішін туғызады. Сондықтан да өңірде бұл мəселеге жергілікті атқарушы органдар мен облыстық денсаулық сақтау басқармасы тарапынан жеткілікті түрде мəн берілуде. Осы мақсатқа жұмсалған қаражат мөлшерінің соңғы бес жыл ішінде екі есеге дейін ұлғайғаны осы пікіріміздің дəлелі. Республикада бүгінгі күні азаматтардың орташа ғұмыр жасын ұлғайтудың басты жолдарының бірі – ұлттық скринингтік бағдарламаны енгізу болып отыр. Бұл бағдарлама неғұрлым көп таралған əлеуметтік маңызы жоғары ауруларды ерте бастан анықтауға əрі алдын алуға бағытталған. Жыл сайын оған енгізілетін аурулар тізбегінің өсіп келе жатқаны да тиісті зерттеулердің тереңдей түскенінен хабар береді. Бұл іс Батыс Қазақстан облысында да жүйелі жүргізілуде. Мұнда əсіресе қан айналымы жүйесі, қант диабеті, глаукома жəне жатыр мойыны ісік алды сонымен бірге қатерді жаңа өспелерге қарсы тексерулер жақсы нəтиже беруде. Сүт безінің қатерлі ісігі жəне ісік алды ауруларды анықтауда да оң нəтижелер жеткілікті. Тағы бір айтарымыз Орал өңірінде кардиология мен кардиохирургиялық қызмет өрісі жыл сайын ұлғая түсуде. Оған бүгінгі заманғы озық технологиялар енгізіліп жүрекке осы қондырғылардың көмегімен оталар жасалуда. Биыл облыстық клиникалық аурухананың базасы негізінде ауыр деңгейде жүрек талмасын алған науқастарды емдеу үшін арнайы орталық ашу белгіленген. Бұл кешен халықаралық стандарттарға сəйкес халыққа қызмет көрсетеді деп күтілуде. Бұдан үш жыл бұрын республикада ұлттық бірыңғай денсаулық сақтау жүйесі енгізіліп осыған орай емделудің жаңа бағыттары белгіленді. Бұл тəсіл біріншіден, емделушінің еркі мен таңдауын білдіруіне жол ашады. Жаңа ұлттық жүйе жағдайында сапалы стационарлық көмекке деген сұраныс деңгейі өсе түседі. Тағы бір ерекшелігі, оған сұраныс көп бола тұрса да аталған қызметтің қолжетімділігіне нұқсан келмеуі керек. Өңірде жасалған талдаулар мен деректер тұрғындар стационарды таңдау құқығын пайдалануға көбірек ден қойып отырғанын айғақтайды. Сонымен бірге ұлттық бірыңғай денсаулық сақтау жүйесі жағдайында ресурстар мен мүмкіндіктерді барынша тиімді түрде пайдалануға жол ашылады.

Мысалы, аталған жүйе енгізілген кезден бері облыста 211 кереует қысқартылған. Науқастардың мұқтажына сəйкес 493 кереуеттің бейіні қайтадан өзгертілген. Түйіп айтқанда, өңірде күндізгі емдеу орындарына келген адамдардың саны бір жарым есеге дейін ұлғайған. Бұл бүгінгі жүйе мен өмір талабы екені анық. Денсаулық сақтау саласы қай мемлекетте болсын ең біріншіден бюджеттік қаражаттарға арқа сүйейді. Қазіргі таңда осы салмақ пен жүктемені азайту жолдары белгіленбесе, экономикасы мықты, бюджет қоржыны тоқ делінген мемлекеттің өзіндегі қаражат түптің-түбінде тапшылық етер еді. Ал медициналық қызметтің сапасын жақсарту мəселесі үнемі алға қойылып отырған кезде, қаржы тапшылығына жол беруге мүлдем болмайтыны анық. Сондықтан да елімізде мемлекет-жеке меншік серіктестігін енгізу мен дамыту бүгінгі басты бағыттардың біріне айналып келеді. Осы тұрғыда Денсаулық сақтау министрлігінде ұзақ жылдарға арналған салалық стратегияны қабылдауға қам жасалып жатқаны да бүгінгі күннің қаржылық сұранысынан туындайды. – Осы стратегияға сəйкес аймақта үш жақты меморандум негізінде мемлекетжеке меншік серіктестігі жүзеге асырылуда.Оның басты қатысушылары облыс əкімі, облыстық клиникалық аурухана жəне «ДиаМетТехник» ЖШС, деді газет тілшісіне Батыс Қазақстан облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Хамидолла Ирменов. Осы үш жақты өзара келісім негізінде облыс орталығында биыл гемодиализ орталығы ашылып қызметке кірісті. Екі ауысымда 96 адамға қызмет жасай алатын орталықта 24 диализ орны бар. Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі мейлінше кең əрі кешенді ұғым. Оның тармақтары бір бірімен тығыз байланысты. Бұдан үш жыл бұрын Мемлекет басшысының бастамасымен жүйеде көлік медицинасын дамыту үшін жаңа бағыт белгіленді. Осы бастамаға шұғыл үн қосқан өңірлердің бірі – Батыс Қазақстан. Қазір мұнда жылжымалы медициналық кешендер жұмыс жасайды. Сонымен бірге таяуда Ресеймен жəне көршілес облыстармен шектесетін автожолдардың апатты-қауіпті учаскелерінде құтқару қосындарын ашу көзделген. Жедел медициналық кешен қызметін жаңғырту шаралары да осымен бір мезгілде атқарылмақ. Кепілді тегін медициналық көлем аясында стационарлық жəне амбулаториялық емдеу ісіне жергілікті жəне республикалық бюджеттерден қаражат жеткілікті түрде беріліп келеді. Денсаулық сақтау басқармасы министрлікпен бірлесе отырып дəрілік құралдарды қолдануға қатысты ақпараттандыру тетігін жасады, дейді сала жетекшісі Хамидолла Мүтиғоллаұлы. Тұтастай елімізде жəне өңірлерде тұрғындардың орташа ғұмыр жасын өсіру туралы əңгіме қозғалған кезде жұпалы ауруларға қарсы екпе жүргізуді естен шығаруға болмайды. Екпенің де екпесі бар. Бүгінгі күні оның заманауи кешенді, сертификатталған түрі қолданылуда. Осы жүйелі жұмыстардың нəтижесінде Ақжайықта жұқпалы аурулардың деңгейі жылдан-жылға төмендеп келеді. Сөз соңында айтарымыз, денсаулық сақтау ұйымдары қызметінің тиімділігін одан əрі көтеруде – медициналық техниканы лизингке сатып алудың мəні жоғары. Бұл іс елімізде «ҚазМетТех» АҚ арқылы жүзеге асуда. Батыс Қазақстан облысында медициналық техникалар мен қондырғыларды сатып алу ісі соңғы жылдары оң жолға қойылғанына осы материалды газетке əзірлеу барысында көз жеткіздік. Міне, еліміздің батыстағы қақпасы – Орал өңірінде адамдардың орташа ғұмыр жасын ұзарту бағытында атқарылып жатқан шаралар кешені осындай. Батыс Қазақстан облысы.

 Қылмыс пен жаза Кеше Астанада Жоғарғы Сот тiркелмеген «Алға» оппозициялық партиясының лидері Владимир Козловқа қатысты Ақтау қалалық сотының үкiмiн қарап, оны ешбір өзгерiссiз қалдырды.

Їкім ґзгеріссіз ќалды Жоєарєы Сот сотталушы В.Козловќа ќатысты осындай шешімге келді Жоғарғы Соттағы аталмыш қылмыстық істі алдын ала қарау қорытындысында Қылмыстық iстердi жүргiзу кодексi 464-бабы 1-бөлiмiнiң 2-тармағын бас шы лыққа алған судьялар В.Козловтың қорғаушысы В.Сəрсембинаның өтінiшiн қанағаттандырмау туралы қаулы шығарды. «Қорғаушы Сəрсембинаның сотталған Владимир Козловтың мүддесiн қорғап келтiрген өтiнiші бойынша қадағалау өндiрiсiн қозғаудан бас тартылсын. Өтiнiш қанағаттандырусыз қалдырылсын», – деп жариялады судья Моряк Шегенов. Естеріңізге сала кетейік, 2012 жылдың 8 қазаны күні тіркелмеген «Алға» партиясының

басшысы Владимир Козловты Ақтау қалалық соты Қылмыстық кодекстің «Əлеуметтік, ұлттық, рулық, нəсілдік жəне діни алауыздықты қоздыру», «Қазақстан Республикасының конституциялық құрылымын күшпен құлатуға немесе өзгертуге не оның аумақтық тұтастығын күшпен бұзуға шақыру», «Қылмыстық топ (қылмыстық ұйым) құру жəне басқару, оған қатысу» деп аталатын үш бабы бойынша кінəлі деп тапқан болатын. Осыған орай қалалық сот В.Козловқа 7 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру жазасын белгілеген еді. Енді сол жаза өзгеріссіз қалды. Құрыш НҰРЫМБЕТ.

 Жазылған жайдың жалғасы

Алаяќтыѕ аќыры

Бүгінде Мұхтар Əбілəзовтің тəртіп сақшыларының қолына түсіп, құлып астына алынғанына бір аптадай уақыт болды. Біз мұның бірқатар жай-жапсарын еліміз Бас прокуратурасы баспасөз қызметінің деректері бойынша газетіміздің 3 тамыз күнгі нөмірінде жарияланған «Əбілəзов ұсталды» деген мақалада баяндап бергенбіз. Осы екі аралықта Мұхтар Əбілəзов торға түскен ел – Францияның Экс-ан-Прованс қаласының соты өзінің оған қатысты ең алғашқы шешімін де шығарып үлгерді. Олар өткен бейсенбі күні қазақстандық БТА банктің эксқожайынын тұтқыннан шығармай, ұстап отыра беру хақындағы мəмілеге тоқтады. Осылайша Əбілəзовтің шетелдік адвокаттарының оны қаншалықты көлемде болса да, сұрастырылған бағасындағы ақшаның кепілдігімен бостандыққа шығара тұру турасындағы ұсынысы қабыл алынбады. Бəлкім, бұл бір есептен дұрыс та болған шығар. Əйтпесе, мүдделі біреулердің осы сəтті пайдаланып, оның өміріне қастандық жасауы да ықтимал ғой... Енді өткенді бір еске түсіріп өтсек, сөздің басын 31 шілде күні сағат үштің шамасында Францияның оңтүстігіндегі Муан-Сарту деревнясында аса қымбат ақшаға жалға алынған аумағы атшаптырым виллада тұрып жатқан Мұхтар Əбілəзовті қолға түсіруге арналған ұзақ уақыттан бергі операцияның сəтті аяқталғанынан бастар едік. Қазір бірқатар шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары жазып жатқандай, бұрынғы банкирдің жүрген-тұрған қадамдарын аңдуға сол күндері біраз құзыретті органдар араласқанға ұқсайды. Бұл туралы біз де осының алдында газетіміздің тəулік бойы жаңарып тұратын интернет-ресурсында үш рет ақпар бергенбіз. Міне, осылардың бəрінен белгілі болғаны: Əбілəзовтің қайдан шығып, қайда барғанын аңдуға Израильдің Gadot агенттігінің жеке детективтері аянбай атсалысқан көрінеді. Олар Мұхтардың əйелі мен қорғаушыларына шалған қоңырауларының ізі бойынша оның тұрған мекенін анықтауға қол жеткізіпті. Осының қабатында із кесушілер өткен аптаның басында олигархтың украиналық əріптесінің бұрынғы əйелі Елена Тищенконың деревняға келіп қайтқан сəтін де қалт жібермеген сыңайлы. Соның алдындағы аптада бұл əйел Лондонда болып, Əбілəзовтің сол қаладағы бір ісіне байланысты түсініктеме беріп қайтыпты. Ол Францияға оралған бойда Мұхтармен хабарласқан. Алайда, келіншек соңында аңдушы барын аңғара қоймаса керек. Бүгінде көбірек айтылып жүрген екі дерек осылай сыр шертсе, үшінші бір болжам бұл мекенжайды БТА банктің өкілі берген

дегенге саяды. Мұны аталмыш банктің баспасөз қызметіне сілтеме жасаған «Время» газетінің тілшісі мəлімдеді. Қалай дегенде де, экс-банкирді ауыздықтап, қолға түсіруге бағытталған операцияны бронетехника мінген француз арнайы қызмет органдарының жауынгерлері атқарғаны айдан анық. Осыған орай Францияның бұқаралық ақпарат құралдары əскерилердің бұл шараға барынша мұқият та тыңғылықты дайындалғанын ашық жазып жатыр. Бұл үшін тіпті олар тікұшақпен вилланың үстінен айнала ұшып өтіп, оның орналасқан аумағын жоғарыдан тексеріп өткен. Бұған, əсілі, Əбілəзовтің «құтханасын» қарулы күзетшілердің қорғап тұратыны себеп болған. Бірақ, айналып келгенде, мұның бəрі шамадан тыс сақтық пен дүрлігу болып шықты, жасанып келген жасақ мүшелеріне күзеттегі сарбаздардан бір адам да қарсы келген жоқ, барлығы айтылған сəтінде қаруларын тастап, қоралардың есіктерін айқара ашып берді. Ал олигархтың қолына кісен салу кезінде оның жанында туған қарындасы Гауһардың отырғаны анықталды. Бүгінде АҚШ-та тұрып жатқанына талай жыл болған əйелде полициялардың шаруасы болмаған. Сондықтан тəртіп сақшылары ағасын алып кеткен бойда ол өзінің жан-жақтағы туған-туыстарына бұл жөнінде жаппай хабар бере бастайды. Осы тұста бірқатар ақпарат құралдары Мұхтар Əбілəзовтің жанында бірнеше елдің паспорттары болғанын да жарыса жазысып жатты. Мəселен, қамауға алынған кезінде оның қалтасынан Оңтүстік Африка Республикасының азаматы екенін білдіретін құжат шыққан. Оқырман қауым мамыр айының соңында Италияда қолға түскен Əбілəзовтің əйелі Алма Шалабаевадан да дəл осы елдің паспорты табылғанын əлі ұмыта қоймаған шығар. Бұдан кейін олигархтың туған күйеу баласы Ильяс Храпунов-Бекетовтің таяуда қалай ғана Африканың түстігіндегі мемлекет президентінің Швейцариядағы кеңесшісі болып шыға келген жайының көмескі дерегі алдан көлбеңдеп көріне береді. Тап осы кезде сол күйеу баланың тура бір кездерде Мəскеудің іргесінің шаңын бұрқыратқан қайын атасы секілді Альпі тауының баурайынан қала соқпақшы болып қарадай құлшынғаны еске түсе қалады. Сонда барып, мұның бəрінің желі қайдан тұрғаны жəне ақшаның қалай сау ете қалатыны айқын аңғарыла бастайды. Əне, гəп қайда жатыр!.. Бір айтатыны, мүнəфих Мұхтарды шырылдатып ұстап алып, алаяқтығын бетіне шыжғырып басуға бірінші болып батыл қадам жасаған Ресей билігі екені бірден байқалды. Жоғарыда аталған операция да осы өтініштің негізінде жүргізілгенге ұқсайды. Тағы бір қызығы, осының арқасында қолға түскен Əбілəзов бірден Ресей құқық қорғау органдарының қолына ұстатыла салмайды екен. Себебі, оны ұстау жөніндегі санкцияны бірінші болып халықаралық деңгейде рəсімдеп алған Украинаның тəртіп сақшылары болып шықты. Былайынша айтқанда, халықаралық ордерді жаздырып алған осы елдің прокурорлары көрінеді. Сөйтсек, қашқын банкир украин ендіктеріне де ендеп кіріп, оның біраз жерінің батпағын былқылдатып кеткенге ұқсайды. Руслан ИГІЛІК.


8

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

Бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру

Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: C-1 санаты үшін: білімі - жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. C-3 санаты үшін: білімі - жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес немесе басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-5 санаты үшін: білімі – жоғары. - «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы № 5084 тіркелген). Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары Еңбек сіңірген Еңбек сіңірген жылдажылдарына байларына байланысты Санат Санат нысты min max min max С-1 175533 237033 С-4 106344 143501 С-3 118516 160157 C-5 80078 108266

I. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі, 010000, Астана қ., Жеңіс даңғылы, 11, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефондар: 8 (7172) 71-74-23 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Заң қызметі департаментінің директоры (С-1 санаты, 1 бірлік) жалпы басшылық ету жəне қызметін үйлестіру; нормативтік құқықтық актілердің жəне заң сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларына құқықтық сараптама жүргізу; нормативтік құқықтық актілердің жобаларын əзірлеуге қатысу жəне əзірлеу; қаржы органдарының қызметін құқықтық қамтамасыз ету; халықаралық, шаруашылық шарттарды сараптау, талап ету жұмысын жүргізу; сотта жəне басқа да мемлекеттік органдарда министрліктің мүддесін білдіру, жұмыс топтары мен комиссияларға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары: заңгерлік; құқық саласында (құқықтану немесе халықаралық құқық). II. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитеті, 010000, Астана қаласы, Кенесары көшесі, 36, анықтама үшін телефондар: (7172) 55-59-45 факс 55-58-15, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Биологиялық қауіпсіздік басқармасының басшысы (С-3) Фунционалдық міндетттері: Басқарманың жұмысын жалпы басқару; ауыл шаруашылығы жануарларын бiрдейлендiру жөнiндегi iс-шараларды өткiзуіне бақылауды жүзеге асыру; жануарлар аурулары бойынша эпизоотиялық мониторинг жүргiзу, эпизоотия ошақтары пайда болған жағдайда оларды зерттеу; жануарлардың аса қауiптi аурулары пайда болған жағдайда аумақты аймақтарға бөлуді ұйымдастыру жəне үйлестіру; жануарлардың аса қауiптi ауруларының профилактикасы, диагностикасы жəне жойылуы жөніндегі ветеринариялық шараларды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: «Ветеринариялық санитария» немесе «ветеринариялық медицина» мамандығы бойынша жоғары білім. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес нормативтік құқықтық актілерін білуі. Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы халықаралық жəне үкіметаралық келісімдерді білуі, Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы», «Тамақ өнімдері қауіпсіздігі туралы» заңдарын жəне ветеринария саласын реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерін білуі. Ветеринария саласын реттейтін Кеден одағы Комиссиясының шешімдерін білуі. Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын білуі. III. Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды, 010000, Астана қ., Орынбор көшесі, 8, «Министрліктер үйі» 2-подъезд, кабинет № 310/1, анықтама телефондары: (8-7172) 749891, 749327, электрондық адрес: z.alkenova@sport.gov.kz: Төрағаның аппараты бойынша: 1.Төрағаның кеңесшісі (С-3) Функционалдық міндеттері: Төрағаның қызметін қамтамасыз ету; Төрағаға жіберілген корреспонденцияны, шығыс құжаттарын қарау; Төрағаның кездесулері мен Төрағаның қатысуымен өтетін іс-шараларды ұйымдастыру; Төрағаға іссапарларда еріп жүру; ҚР мемлекеттік ұйымдарымен, ведомстволық жəне басқа мекемелермен жұмысты үйлестіру жəне өзара іс-қимылын жасау; ақпараттық-аналитикалық материалдарды дайындау жəне өндеу; спорт жəне ойын бизнесі саласын дамыту бойынша ұсыныстарды беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім. “Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттар туралы», «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңдарды, Агенттік туралы ережені білу, аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатын негізгі бағыттарын білу. Мүмкіндігінше шет тілдерді білу (ағылшын жəне/немесе басқа тілдерді білу). 2. Баспасөз хатшысы (С-3) Функционалдық міндеттері: Агенттіктің маңызды іс-шаралары туралы бұқаралық ақпарат құралдарына ресми мəлеметтерді əзірлеу мен шұғыл тарату; БАҚ уəкілдері мен басқа да мүдделі адамдарға арналған баспасөз-конференцияларын ұйымдастыру; агенттіктің шығаратын өнімдер бойынша ақпараттық материалдар, тізімдер мен проспектер басылымы дайындығына қатысу; отандық жəне шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара қатынасты ұйымдастыру; агенттіктің əрекеттерін объективті түсіндіру мақсатында Қазақстан Республикасының атқарушы билігі мен басқа да ақпараттық қызмет пен ұйымдармен өзара қатынас жүргізу; Төрағаның блогына ақпаратты уақытылы ұсынуын бақылауды қамтамасыз ету; агенттіктің веб-сайтына оперативтік ақпаратты күнделікті беруді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік (журналистика мамандығы бойынша), немесе гуманитарлық (халықаралық қатынастар мамандығы бойынша) білім. “Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттар туралы», «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңдарды, лауазымына сəйкес саладағы қарым-қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерін, Агенттік туралы ережені білу, аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатын негізгі бағыттарын білу. Мүмкіндігінше шет тілдерді білу (ағылшын жəне/ немесе басқа тілдерді білу). 3. Заң басқармасының басшысы (С-3) Функционалдық міндеттері: Құқықтық саясатты жүзеге асыру бойыша жұмысты үйлестіру; Агенттік қызметі бойынша құқықтық мəселелерді сотта жəне басқа да органдарда құқықтық сипаттағы мəселелерді қарастыру барысында Агенттік мүддесін білдіру; Агенттік жұмысының талап қоюын жүзеге асыру; ведомстволардағы құқықтық жұмыстардың жай-күйін тексеру; мемлекеттік ұйымдар жəне құрылымдық бөлімшелері ұсынылған нормативтік құқықтық жобалардың құқықтық сараптамасын жүргізу; Агенттікте жалпы құқықтық оқытуды ұйымдастыру; Агенттіктің нормашығармашылық қызметіне талдау жасау; заң шығармашылық қызметін үйлестіру; дене шынықтыру, спорт жəне ойын бизнесі саласындағы қабылданған нормативтік құқықтық актілерді қолданылуы мен сақталуына мониторинг жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік (юриспруденция мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы», «Ойын бизнесі туралы» ҚР Заңдарды, ҚР Үкіметінің Регламентін, Агенттік туралы ережені білу, аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. 4.Ішкі бақылау басқармасының сарапшысы (С-5) Функционалдық міндеттері: бақылау объектілеріне жіберілетін ұсынымдардың жəне бақылау нəтижелері қорытындылары бойынша қабылданған шешімдердің орындалуын бақылауды жүзеге асыру; агенттікте жəне оның ведомстволық бағынысты мекемелерде ішкі бақылауды өткізуді қамтамасыз ету, тексеру өткізілетін бөлімшелердің жұмысында проблемалық мəселелерді көтеру жəне оларды оңтайлы шешу жолдарын ұсыну; басқарманың іс-қағаздарын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономика саласында немесе заңгерлік (юриспруденция мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, ҚР Еңбек кодексін,

Бюджет кодексін, аудиторлық жəне бухгалтерлік істі реттейтін заңнаманы, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңдарды, Агенттік туралы ережені білу, аталған санаттың нақты лауазымына сəйкес саладағы қарым-қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерді білу, аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Əкімшілік жəне кадр жұмысы департаменті бойынша: 5.Ақпараттық технологиялар жəне ақпараттық қауіпсіздік басқармасының сарапшысы (С-5) Функционалдық міндеттері: Агенттігінің компьютерлік желілерінде таралған желілік жəне локальды бағдарламалық жиындар мен мəліметтер базасының іске асуын қамтамасыз етуге арналған шараларды жүзеге асыру; ақпараттық ресурстарды сырттан келетін рұқсат етілмеген мүмкіндіктерден қорғау, Агенттіктің ақпараттық қауіпсіздік мəселесін жүзеге асыру жəне үйлестіру, агенттікте автоматтандырылған мемлекеттік ақпараттық жүйенің техникалық көмекті жүзеге асыру; «электронды үкімет» технологиялық көмек үшін ақпараттық-сараптамалық материалдарды жасау; спорт жүйелерін ақпараттау бойынша есеп, жалпылау, сараптама мен экспресс-ақпараттарды жариялау; агенттікте жəне оның құрылымдық бөлімшелерінде ақпараттық жүйелерді енгізу жəне жүзеге асыруды ұйымдастыру, агенттіктің функцияларының автоматтандырылуы жөнiндегі шаралардың орындалуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық (ақпараттық жүйелері мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050» Стратегиясы», «Дене шынықтыру мен спорт туралы», «Ақпараттандыру туралы» ҚР заңдарын, аталған лауазымына сəйкес саладағы қарым-қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерді білу, аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Экономика жəне қаржы департаменті бойынша: 6.Бюджеттік жоспарлау, қаржыландыру жəне мемлекеттік активтер басқармасының бас сарапшысы (С-4) Функционалдық міндеттері: Міндеттемелер жəне төлемдер бойынша қаржыландырудың жиынтық жоспарларын жасауды қамтамасыз ету; міндеттемелер жəне төлемдер бойынша қаржыландырудың кассалық орындалуына жасалған талдауға сəйкес жоспарларына өзгерістер енгізуді қамтамасыз ету; жоспарланған кезеңге бюджет өтінімдерін жəне олардың негіздемелерін жасауды қамтамасыз ету; ведомстволық бағыныстағы ұйымдардың қаржылық-шаруашылық қызметі бойынша ұсынылған құжаттарды талдау; материалдарды жəне жиынтықэкономикалық ақпаратты (тоқсан сайынғы, жылдық есептер) жинау, өңдеу жəне талдауды іске асыру; тиісті бюджет бағдарламалары бойынша іс-шараларды өткізуге ұсынылған сметалардың қаржылық негіздемесіне талдау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономика саласында білім. «Қазақстан-2050» Стратегиясын, ҚР Бюджет кодексін, Салық кодексін, «Мемлекеттік кəсіпорын туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңдарын, аталған қызмет саласындағы қатынастарды реттейтін басқа да заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерін білу. 7.Мемлекеттік сатып алу басқармасының басшысы (С-3) Функционалдық міндеттері: алдағы кезеңге жұмыстар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алудың жоспарын құру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыруды жүзеге асыру; жұмыстарды жүзеге асыру жəне мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың сақталуын бақылау; мемлекеттік сатып алу туралы заңнамаға сəйкес жұмыстар, тауар мен қызметтерді жеткізушілермен уақтылы шарт жасау жөнінде жұмыстарды ұйымдастыру; мемлекеттік сатып алуды мониторингілеу жөніндегі жұмысты үйлестіру; өткізілетін мемлекеттік сатып алулардың барлық кезеңдерінде жұмыстарды ұйымдастыру сапасын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғарғы экономика саласында, немесе заңгерлік (юриспруденция мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Дене шынықтыру жəне спорт туралы», «Ойын бизнесі туралы» ҚР Заңдарды, ҚР Үкіметінің Регламентін, Агенттік туралы ережені білу, аталған санаттағы лауазымы бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Спорт инфрақұрылымы жəне ойын бизнесін үйлестіру департаменті бойынша: 8.Департамент директоры (С-1) Функционалдық міндеттері: ҚР Президентінің, ҚР Үкіметінің, министрлік басшылығының тапсырмалары жəне департамент құзыретіне қатысты мəселелер жөніндегі өзге сауалдар бойынша материалдармен қорытындыларды уақытылы даярлауға бақылау жасау; тауарлар, жұмыстар жəне ойын бизнесі саласындағы жұмыстарды үйлестіру; инвестициялық жобалардың іске асыру барысына бақылауды жүзеге асыру жəне жұмыстарды үйлестіру, инвестициялық жобаларды іске асыруды қатысушылармен өзара іс-əрекет, техникалық құжаттарды келісуге қамтамасыз ету, техникалық қадағалауды үйлестіру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономика саласында немесе заңгерлік (юриспруденция мамандығы бойынша), немесе техникалық (құрылыс мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі индустриалды-инновациялық даму стратегиясын, Бюджет кодексін, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы», «Ойын бизнесі туралы», «Инвестициялар туралы» ҚР Заңдарын, Агенттік туралы ережесін білу. Аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін басқа да қажетті міндетті білімінің болуы. Жоғары жетістіктер спорты жəне спорт резерві департаменті бойынша: 9.Қысқы спорт түрлері басқармасының бас сарапшысы (С-4) (2 бірлік, оның ішінде 1 – негізгі қызметкердің бала күтімі демалыс мерзіміне) Функционалдық міндеттері: Қысқы спорт түрлерінен спорттық іс-шаралардың бірыңғай күнтізбелік жоспарын бекіту жəне іске асыру бойынша жұмысты ұйымдастыру; қысқы спорт түрлерінен жоғары дəрежелі спортшыларды дайындау бойынша, қысқы спорт түрлерінен халықаралық спорт жарыстарына ұлттық құрама командаларды дайындау жəне олардың қатысуы жөніндегі жұмысты ұйымдастыру жəне үйлестіру; қысқы спорт түрлерінен ҚР құрама командаларын дайындаудың негізгі ұйымдастыру қағидаларын əзірлеуге қатысу, олардың іске асырылуын бақылау; қысқы спорт түрлерінен қоғамдық бірлестіктердің ұсынуы бойынша құрама командалардың құрамын бекітуді үйлестіру; ҚР ҰОК-мен жəне қысқы спорт түрлерінен федерациялармен өзара іс-қимыл жасау; қысқы спорт түрлерінен жоғары спорт шеберлігі мектебінің, олимпиадалық даярлау орталығының жұмысын үйлестіру жəне олардың дамуының негізгі бағыттарын айқындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары педагогикалық (дене шынықтыру жəне спорт, математика мамандықтары бойынша), немесе экономика саласында білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңын, осы категорияның нақты лауазымына мамандануға сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерін, осы санаттың лауазымдары бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажет басқа да міндетті білімдер. 10.Қысқы спорт түрлері басқармасының сарапшысы (С-5) Функционалдық міндеттері: Агенттіктің операциялық, орташа мерзімді, стратегиялық жоспарлары жөніндегі жұмысты үйлестіру жəне өз құзыреті шегінде оларды іске асыру бойынша ақпарат əзірлеу; басқарманың құзыреті шегінде басқарманың хаттамалық тапсырмаларының іске асырылуын жəне орындалуын бақылау; қысқы спорт түрлерінен халықаралық спорттық жарыстарға ұлттық құрама командалар мүшелерін дайындау жəне олардың қатысуы жөніндегі жұмысты ұйымдастыру жəне үйлестіру; қысқы спорт түрлерінен спорттық іс-шаралар, соның ішінде басқа да мемлекеттік жəне қоғамдық ұйымдармен бірге ұйымдастырылатын халықаралық іс-шаралар жоспарларын əзірлеу жəне бекіту бойынша жұмысты үйлестіру; қысқы спорт түрлерінен бұқаралық-спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарының орындалуын бақылау; Бұқаралық-спорттық, сауықтыру іс-шараларының жəне негізгі республикалық жəне халықаралық жарыстардың күнтізбелік жоспарына жəне Қысқы спорт түрлерінен ұлттық құрама командалардың тізіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары педагогикалық (дене шынықтыру жəне спорт мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңын, осы категорияның нақты лауазымына мамандануға сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерін, осы санаттың лауазымдары бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажет басқа да міндетті білімдер. Дене шынықтыру департаменті бойынша: 11.Бұқаралық спортты дамыту басқармасының басшысы (С-3) Функционалдық міндеттері: Дене шынықтыру жəне спортты, бұқаралық спортты дамыту, Астана мен Алматы қ.қ. бұқаралық спортты насихаттау мəселелері бойынша мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі жұмысты үйлестіру; ведомстволық статистикалық есептің деректерін талдау; бұқаралық спорттың стратегиялық көрсеткіштері мен индикаторлары жетістіктеріне мониторинг жүргізу; халықтың дене тəриесі даярлығының нормативтерін жетілдіру жөніндегі жұмысты үйлестіру; бұқаралық спортты дамытудың халықаралық тəжірибесін талдау; бұқаралық спортты дамыту мəселелері бойынша үкіметтік емес ұйымдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету; дене шынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша комиссиялар мен жұмыс топтарының құрамына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары педагогикалық (дене шынықтыру жəне спорт мамандығы бойынша), немесе заңгерлік (педагогикалық (дене шынықтыру жəне спорт мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы» ҚР Заңын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес саладағы қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерін білу. Осы санаттағы лауазымы бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін басқа да қажетті білімнің болуы. 12.Бұқаралық спортты дамыту басқармасының бас сарапшысы (С-4) Функционалдық міндеттері: Дене шынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша мемлекеттік саясатты, мемлекеттік органдар мен облыстардың, Астана мен Алматы қ.қ. əкімдерімен бұқаралық спортты дамыту мəселелері бойынша өзара іс-қимылды іске асыру; ведомстволық статистикалық қадағалау мен деректерге талдау жүргізу; бұқаралық спорттың стратегиялық көрсеткіштері мен индикаторлары жетістіктеріне мониторинг жүргізу; халықтың дене тəрбиесі даярлығының нормативтерін жетілдіру жөніндегі жұмысты үйлестіру; бұқаралық спорты дамытудың халықаралық тəжірибесін талдау; бұқаралық спортты дамыту мəселелері бойынша үкіметтік емес ұйымдармен өзара іс-қимылды қамтамасыз ету; дене шынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша комиссиялар мен жұмыс топтарының құрамына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары педагогикалық (дене шынықтыру жəне спорт мамандығы бойынша), немесе заңгерлік (юриспруденция мамандығы бойынша) білім. «Қазақстан-2050 Стратегиясын, «Дене шынықтыру жəне спорт туралы»

ҚР Заңын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес саладағы қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерін білу. Осы санаттағы лауазымы бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін басқа да қажетті білімнің болуы. IV. Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 14 үй, 521 кабинет, анықтама телефоны: 71-28-70, e-mail: 7172586@prokuror.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға конкурс жариялайды: 1.Бас прокуратураның Ішкі бақылау басқармасының бастығы (санаты С-3) – 1 бос орын. Функционалдық міндеттері: Басқарманың қызметін ұйымдастыру, басқару жəне бақылау; басқарма қызметкерлерінің қызметтік міндеттерін белгілеу; басқарманың жұмыс жоспарларының орындалуына бақылау жүргізу; басқарма қызметкерлерімен қаржы бақылаудың мемлекеттік стандарттары сақталуына бақылау жүргізу жəне т.б. Конкурсқа қатысушыға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық немесе заңгерлік білімінің болуы. Тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, 2050 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімінің болуы. Əкімшілік мемлекеттік лауазым санаттарына қойылатын үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес келуі. V. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, 010000, Астана қаласы, Кенесары көшесі 36, 9 қабат, 905 кабинет, анықтама үшін телефондар: 8 (7172) 555-918, 555-796 (факс), электронды пошта мекенжайы tagazhay.l@minagri.gov.kz, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Мал шаруашылығы департаменті Мал шаруашылығы саласындағы норма шығармашылық басқармасының бас сарапшысы, (С-4, 2 бірлік). Функционалдық міндеттері: Мал шаруашылығы саласында нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге қатысады. Асыл тұқымды іс саласындағы қызметтің шетелдік тəжірибесіне талдау. Қазақстан Республикасында асыл тұқымды малдар мен табындардың Мемлекеттік Тізілімін жəне асыл тұқымды кітапты жүргізу, асыл тұқымды істі жетілдіру бойынша, отандық жəне шетелдік инвестициялардың басымдық бағыттары, сондай-ақ мал шаруашылығы өнімін өндіруді мемлекеттік қолдау бойынша ұсыныстар енгізу. Асыл тұқымды мал шаруашылығы базасын дамыту жəне жағдайын талдау, ұйымдастыруқұқықтық нысана бойынша шаруашылық субъектілерді, түрлері жəне тұқымдары құрамы бойынша, малдардың өнімділігі, асыл тұқымды төлді сату көлемін жəне төлдің түсімін топтастыру. Импорттық кедендік бажды мерзімді енгізу бойынша салық жəне кеден саясаты арқылы ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің мүдделерін қорғау бойынша, сондай-ақ заңнамаға сəйкес мал шаруашылығы өнімдеріне импорттық квоталарды белгілеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Мал шаруашылығы (асыл тұқымды) өнімінің экспорты-импорты, мемлекеттік қолдау, инвестициялық жобаларды жəне алдыңғы технологияларды енгізу. Алыс жəне жақын шетелдердің мал шаруашылығы саласында негізгі көрсеткіштердің бекітілген сала бойынша мониторингін, талдауын, болжауын жүргізеді жəне саланы жаңа технологиялар трансферті бойынша дамыту ұсыныстарын енгізеді. Асыл тұқымды істе мемлекетаралық байланыстың дамуы бойынша жұмысқа қатысады. Асыл тұқымды жүйенің кеңейту бойынша ұсыныс енгізу жəне асыл тұқымды мал шаруашылығы саласындағы субъектілердің қызметіне мониторинг жүргізу. Асыл тұқымды өнімнің (материалдың) экспорт-импортының мəселелері бойынша ұсыныстарын енгізеді жəне талдау жүргізеді. Асыл тұқымды мал шаруашылығы жəне құс шаруашылығы саласында сынақтан өткен селекциялық жетістіктерді ауыл шаруашылығы өндірісіне енгізу мониторингін жүзеге асырады. Асыл тұқымды мал шаруашылығы мəселелері бойынша комиссия жұмысына қатысады. Талдау ақпараттарын орналастыру жəне жинақтауын қамтамасыз ету, Ауыл шаруашылық Министрінің блогына орналасқан бұқаралық ақпарат құралдарында азаматтардың сұрақтарына жауап дайындауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы (зоотехния немесе фермерлік іс немесе ауыл шаруашылығының биотехнологиясы жəне селекция немесе мал шикізатының тауарын жүргізу немесе мал шаруашылығындағы селекция жəне биотехнология немесе мал шаруашылығы өнімдерін өндіру жəне қайта өңдеу технологиясы немесе мал шаруашылығы өнімдерінің технологиясы), немесе экономика, немесе қаржы, немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару (мемлекеттік жəне муниципалдық басқару), немесе юриспруденция (құқықтану) мамандығы бойынша жоғарғы кəсіптік білім. Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. «Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы», «Селекциялық жетістіктерді қорғау туралы», «АӨК дамуын мемлекеттік реттеу» Қазақстан Республикасының Заңдарын жəне функционалдық міндеттеріне сəйкес саладағы басқа да нормативтік құқықтық актілерді білу. Мемлекеттік тілді ресми құжаттарды дайындау деңгейінде білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Мүмкіндігінше нормативтік құқықтық актілер əзірлеу бойынша тəжірибесінің болуы. Компьютерде жұмыс істей білу. 2. Стратегиялық жоспарлау жəне талдау департаменті Даму бағдарламаларының мониторингі жəне талдау басқармасының сарапшысы, (С-5, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалыс кезеңіне). Функционалдық міндеттері: Ауыл шаруашылығы министрлігі басшылығының республиканың облыстары бойынша жұмыс сапарларына осы аймақтардың əлеуметтік-экономикалық дамуы жəне олардың агроөнеркəсіптік кешенді қолдауға бөлінетін бюджеттік қаражатты пайдалануы жөнінде анықтамалық материалдар дайындау (аймақтар бойынша бөлініске сəйкес); АӨК салаларының дамуы жөнінде талдамалы материалдар дайындауға қатысу жəне салалық департаменттермен, комитеттермен, құрылымдық бөлімшелермен тиісті өзара əрекет ету (салалар бойынша бөлініске сəйкес); Қаулылар, заңдар жəне басқа да НҚА жобаларына келісім алуды жүзеге асыру; АӨК салаларының экономикалық тиімділігі жөніндегі талдамалық жұмысты жүзеге асыру; Хаттамалар, ҚР Үкіметінің қаулылары, ҚР Үкіметінің өкімдері жəне т.б. бойынша бақылауды бекіту жөнінде Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрықтарын əзірлеу; Қазақстан Республикасының 2015 жылдарға дейін дамуының стратегиялық жоспарының орындалу барысы туралы талдамалық-жиынтық ақпарат дайындау; Агроөнеркəсіптік кешені салаларының оның дамуының негізгі бағыттарын, АӨК дамуының макроэкономикалық көрсеткіштерін анықтау үшін қаржыэкономикалық талдау жүргізуге қатысу; АӨК əлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді жоспарларын əзірлеуге қатысу; Ауыл шаруашылығының əлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды макроэкономикалық көрсеткіштерінің қысқа мерзімді болжамдарын əзірлеуге қатысу; Қажетті талдамалы ақпаратты дайындауға, талдамалы анықтамаларды құруға, экономикалық қауіпсіздік индикаторларына мониторинг жүргізуге қатысу; Президенттің Қазақстан халқына жолдауын насихаттауды белсендіру мəселелері жөніндегі талдамалы материалдарды дайындауға қатысу; Ауыл шаруашылығы министрлігі басшылығының республиканың облыстары бойынша жұмыс сапарларына басқарманың құзыретіне кіретін талдау жұмысты жасау жəне ақпаратты, баяндаманы, анықтамалық материалдарды дайындау; Басқарманың құзыретіне кіретін жеке тұлғалар мен заңды тұлғалардың өтініштерін қарастыру; Басқарманың жұмысына ұйымдастыру-техникалық көмек көрсету; АӨК мəселелері бойынша статистикалық материалдарды (жинақтарды, басылымдарды жəне т.б.) жинау, талдау, есепке алу жəне сақтау; ҚР Статистика агенттігімен өзара əрекет ету; Агроөнеркəсіптік кешені салаларының күйі мен дамуының мониторингін жүргізу; Агроөнеркəсіптік кешені салаларының ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігі жөніндегі талдамалы жұмысты жүзеге асыру; Басқармада іс жүргізу, істер номенклатурасын құру, істі ведомстволық мұрағатқа беру; Департаменттің құзыретіне енетін басқа да тапсырмаларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау немесе экономикалық теория) немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит (бухгалтерлік есеп жəне аудит) немесе қаржы (қаржы жəне несие) немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару (мемлекеттік жəне муниципалдық басқару) немесе маркетинг немесе статистика немесе юриспруденция (құқықтану) немесе халықаралық құқық немесе шетел тіл: екі шетел тіл мамандығы бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттерге сəйкес саладағы нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Компьютерде жұмыс істей білу. 3. Ішкі аудит жəне бақылау департаменті Қаржылық бақылау басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: Басқарманың функциялары мен міндеттерін орындауға байланысты кешенді жұмыстарды жүзеге асыру: ҚР Қаржы министрлігімен бекітілген формалар бойынша тоқсандық, жарты жылдық жəне жылдық есептерін тапсыруға дайындау жəне уақтылы тапсырылуын қамтамасыз ету; ведомстволық бағынысты ұйымдардың қаржылық-шаруашылық қызметіне тексеріс жəне бақылау жүргізу жəне анықталған кемшіліктерді жоюға бақылау жүргізу; бақылау актілерінің жəне өзге материалдардың сақталуын қамтамасыз ету; анықталған кемшіліктерді жою жөнінде шаралар қолдану; ведомстволық бағынысты ұйымдарда Басқарма өткізген тексеріс материалдарын талдау, қорытындылау жəне тексеру қорытындылары туралы тиісті ақпаратты Министрлік пен Департаменттің басшылығына дайындау; Министрлік, Департамент басшылығының тапсырмалары бойынша материалдар мен қорытындыларды уақтылы дайындау, Басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша хаттарды, ұйымдардың ұсыныстарын жəне жеке азаматтардың жолдауларын қарастыру (функционалдық міндеттер бөлігінде); мемлекеттік мекемелердің, мемлекеттік кəсіпорындардың жəне акционерлік қоғамдардың қаржылық-шаруашылық қызметтері мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу; Министрліктің Ішкі бақылау қызметінің Бақылау жұмысы жоспарын əзірлеуге жəне бекітуге қатысу; Министрліктің ішкі бақылау қызметі жұмысы жоспарының құрастыруда қатысу; тексерістерді есепке алу журналын жүргізу жəне шаруашылық субъектілерді тіркеу жəне есепке алу жөніндегі уəкілетті органмен жыл сайынғы салыстырып тексеруді жүргізу; Басқарма басшылығының өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау немесе экономикалық теория немесе мөнеркəсіпті жоспарлау немесе сауда экономикасы) немесе есеп жəне аудит (бухгалтерлік есеп жəне аудит) немесе қаржы (қаржы жəне несие) мамандығы бойынша жоғары кəсіптік білім.

Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік мүлік туралы», «Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік туралы» ҚР Заңдарын жəне тиісті функционалдық міндеттер саласында басқа да нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2008 жылғы 30 желтоқсандағы № 648 бұйрығымен бекітілген ішкі бақылау қызметі қызметкерлеріне арналған үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Компьютерде жұмыс істей білу. 4. Құқықтық қамтамасыз ету департаменті Нормативтік құқықтық актілер мониторингі, жүйеге келтіру жəне есепке алу басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: Министрлік қызметіндегі құқықтық мəселелер, нормативтік актілер бойынша қорытындылар дайындауға қатысады, агроөнеркəсіптік кешен саласындағы заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізеді; агроөнеркəсіп кешен саласындағы нормативтік құқықтық актілерге мониторинг жүргізеді; Министрлікте жалпыға бірдей құқықтық оқу жүргізуді ұйымдастырады; келіп түскен нормативтік құқықтық актілердің жүйелендірген есебін жүргізеді жəне сақтауды ұйымдастырады, заңнаманы жүйелендіріп кодификациялауды ұйымдастырады; Басқарма құзыретіне кіретін басқа да тапсырмаларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Юриспруденция (құқықтану) немесе халықаралық құқық мамандығы бойынша жоғары білім. Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы» Заңдарын білу. Министрліктің қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Компьютерде жұмыс істей білу. 5. Егіншілік департаменті Жерлерді ұтымды пайдалану жəне химияландыру басқармасының сарапшысы, (С-5, негізгі қызметкердің жүктілік жəне босану жөніндегі демалыс кезеңіне). Функционалдық міндеттері: Жерді ұтымды пайдалану жəне химияландыру, топырақ құнарлылығы, мақта нарығы жағдайы мен даму перспективаларын, Министрлік құзыретінің шегіндегі суармалы егіншілік жəне ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер ресурстары мəселелерін талдау жəне мониторинг; Жерді ұтымды пайдалану жəне химияландыру, топырақ құнарлылығы, мақта нарығы мəселелері бойынша заң жобалары мен нормативтік құқықтық актілерді əзірлеу мен келістіруге қатысу; жерді ұтымды пайдалану жəне химияландыру, топырақ құнарлылығы, мақта нарығы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің мониторингі. Жерді ұтымды пайдалану жəне химияландыру, топырақ құнарлылығы, мақта нарығы саласындағы мемлекеттік бағдарламаларды əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Агрономия немесе өсімдіктерді қорғау жəне агрохимия (агрохимия жəне өсімдіктерді қорғау) немесе органикалық заттардың химиялық технологиясы немесе органикалық емес заттардың химиялық технологиясы немесе жерге орналастыру немесе мелиорация, жерді баптау жəне қорғау немесе биотехнология (өсімдік шаруашылығындағы селекция жəне биотехнология) немесе стандарттау, сертификаттау жəне метрология (салалар бойынша) немесе юриспруденция (құқықтану) немесе экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау немесе экономикалық теория) мамандығы бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған сынақтау бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттерге сəйкес саладағы нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым категориясына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сай. Компьютерде жұмыс істей білу. 6. Қайта өңдеу жəне аграрлық азық-түлік нарығы департаменті Қайта өңдеу өнеркəсібі басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу өнімдерінің жай-күйіне жəне дамуына мониторинг жүргізеді; ауыл шаруашылығы өнімдерінің жəне оның қайта өңдеу өнімдерінің отандық жəне əлемдік өндірісін, экспортын, импортын талдайды; ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу жəне тамақ өнеркəсібі салаларын, елдің азық-түліктік қауіпсіздігін дамытуға бағытталған нормативтік құқықтық актілердің жобаларын əзірлейді; ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу жəне тамақ өнеркəсібі көлемдерін болжау жөнінде жұмыстар жүргізеді; ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу көлемдерінің əлемдік үдерісін талдайды; ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуді ұйымдастырудың отандық жəне шетелдік тəжірибесін зерделейді; алдыңғы қатарлы халықаралық тəжірибені ескере отырып, елдің азық-түліктік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу жəне тамақ өнеркəсібі салаларын мемлекеттік қолдау жөніндегі шараларды əрі қарай жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлейді; ауыл шаруашылығы өнімі саласында дамудың индикативті жоспарларын əзірлейді; басшылыққа жəне жоғары тұрған органдарға қажетті ақпаратты дайындайды жəне береді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Қайта өңдеу өндірісінің технологиясы немесе азық-түлік өнімдерінің технологиясы немесе экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) немесе басқару жəне ауыл шаруашылығын жоспарлау немесе экономикалық теория) немесе менеджмент немесе қаржы (қаржы жəне несие), немесе тұқым дақылдардың өнеркəсібі мамандықтары бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттерге сəйкес саладағы нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын біліктілік талаптарына сəйкес. Мүмкіндігінше нормативтік құқықтық актілер əзірлеу бойынша тəжірибесінің болуы. Компьютерде жұмыс істей білу. 7. Ғылым жəне инновациялық саясат басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілердің жобаларын əзірлеуге жəне келісуге қатысу; оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету стратегиясын, мемлекеттік бюджеттік жəне басқа да бағдарламалардың жобаларын əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша бюджеттік бағдарламаларды əкімшілік ету. АӨК саласы бойынша ғылыми-білім беру кешендерін құру бойынша жобаларды үйлестіру жəне ілестіру. «ҚазАгроИнновация» АҚ Директорлар кеңесіне материалдар дайындау. «ҚазАгроИнновация» АҚ жəне оның еншілес ұйымдарының қаржы-шаруашылық қызметтерінің жоспарларын жəне оларды орындау бойынша есептерді қарау. Бюджеттік бағдарламалар бойынша АӨК-нің əртүрлі салаларындағы жүргізілген ҒЗТКЖ жəне АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша басқа да бағдарламалардың есептерін қарау жəне талдау. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша үйлестіру кеңеске, ғылыми конференцияларға жəне кеңестерге қатысу. ҚР Президент Əкімшілігінің, ҚР Парламентінің, ҚР Үкіметінің жəне т.б. органдардың бақылаудағы тапсырмаларына, сонымен қатар азаматтардың АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша жеке өтініштеріне жауап беру жобаларын дайындау. Ғылыми-техникалық, инновациялық қызмет, зияткерлік меншікті қорғау жəне халықаралық қарым-қатынастарды дамыту бойынша ұсыныстар енгізу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту саласында ғылыми жаңалықтар мен халықаралық ғылыми орталықтар мен ұйымдардың əзірлемелеріне мониторинг жасау; отандық ғылыми ұйымдардың үлкен халықаралық ғылыми орталықтар мен ғалымдарымен қарым-қатынас орналастыруға жəне ықпалдасуға көмектесу. АӨК білімді тарату орталықтары бойынша мəселелерін бағыттау. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша орталық жəне жергілікті атқарушы мемлекеттік органдар жəне үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс жүргізу. Президент Əкімшілігі, Үкіметтің жəне мемлекеттік органдардың кеңес шешімдеріне мониторинг жүргізу. Құзыреті шегінде қажеттілікке байланысты БАҚ-қа жəне ғылыми басылымдарға жариялау үшін материалдар; ҚР АШМ веб-сайтына жəне Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің блогына ақпарат дайындау. Басқарманың іс номенклатурасын жасау жəне жұмыс өндірісін жүргізу; оларды ведомстволық мұрағатқа тапсыру. Басқарма құзыреті шегінде басқа да тапсырмаларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Агрономия немесе биология немесе аграрлық техника жəне технология (агроинженерия немесе ауыл шаруашылығы өндірісін механикаландыру немесе ауыл шаруашылығын механикаландыру) немесе жеміс-жидек шаруашылығы (жеміс-жидек жəне жүзім шаруашылығы) немесе балық шаруашылығы жəне өндірістік балық аулау немесе орман ресурстары жəне орман шаруашылығы немесе топырақтану жəне агрохимия немесе ауыл шаруашылығын қуатпен қамтамасыз ету немесе су ресурстары жəне суды қолдану немесе аңшылықтану жəне аң шаруашылығы немесе биотехнология (мал шаруашылығындағы биотехнология жəне селекция) немесе жерге орналастыру немесе халықаралық құқық немесе экономика жəне менеджмент немесе экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау жəне экономикалық теория) немесе қаржы (қаржы жəне несие) немесе юриспруденция (құқықтану) немесе есеп жəне аудит (бухгалтерлік есеп жəне аудит) немесе филология мамандықтары бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттерге сəйкес саладағы нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Мүмкіндігінше нормативтік құқықтық актілер əзірлеу бойынша тəжірибесінің болуы. Мүмкіндігінше аграрлық ғылым жəне АӨК инновациялық саясат салаларында жұмыс тəжірибесінің болуы. Компьютерде жұмыс істей білу. 8. Ғылым жəне инновациялық саясат басқармасының сарапшысы, (С-5, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалыс кезеңіне). Функционалдық міндеттері: АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілердің жобаларын əзірлеуге жəне келісуге қатысу; оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету стратегиясын, мемлекеттік бюджеттік жəне басқа да бағдарламалардың жобаларын əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша бюджеттік бағдарламаларды əкімшілік ету. АӨК саласы бойынша ғылыми-білім

беру кешендерін құру бойынша жобаларды үйлестіру жəне ілестіру. «ҚазАгроИнновация» АҚ Директорлар кеңесіне материалдар дайындау. «ҚазАгроИнновация» АҚ жəне оның еншілес ұйымдарының қаржы-шаруашылық қызметтерінің жоспарларын жəне оларды орындау бойынша есептерді қарау. Бюджеттік бағдарламалар бойынша АӨК-нің əртүрлі салаларындағы жүргізілген ҒЗТКЖ жəне АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша басқа да бағдарламалардың есептерін қарау жəне талдау. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша үйлестіру кеңеске, ғылыми конференцияларға жəне кеңестерге қатысу. ҚР Президент Əкімшілігінің, ҚР Парламентінің, ҚР Үкіметінің жəне т.б. органдардың бақылаудағы тапсырмаларына, сонымен қатар азаматтардың АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту бойынша жеке өтініштеріне жауап беру жобаларын дайындау. Ғылыми-техникалық, инновациялық қызмет, зияткерлік меншікті қорғау жəне халықаралық қарым-қатынастарды дамыту бойынша ұсыныстар енгізу. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту саласында ғылыми жаңалықтар мен халықаралық ғылыми орталықтар мен ұйымдардың əзірлемелеріне мониторинг жасау; отандық ғылыми ұйымдардың үлкен халықаралық ғылыми орталықтар мен ғалымдарымен қарым-қатынас орналастыруға жəне ықпалдасуға көмектесу. АӨК білімді тарату орталықтары бойынша мəселелерін бағыттау. АӨК ғылыми қамтамасыз ету жəне инновациялық дамыту мəселелері бойынша орталық жəне жергілікті атқарушы мемлекеттік органдар жəне үкіметтік емес ұйымдармен жұмыс жүргізу. Президент Əкімшілігі, Үкіметтің жəне мемлекеттік органдардың кеңес шешімдеріне мониторинг жүргізу. Құзыреті шегінде қажеттілікке байланысты БАҚ-қа жəне ғылыми басылымдарға жариялау үшін материалдар; ҚР АШМ веб-сайтына жəне Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің блогына ақпарат дайындау. Басқарманың іс номенклатурасын жасау жəне жұмыс өндірісін жүргізу; оларды ведомстволық мұрағатқа тапсыру. Басқарма құзыреті шегінде басқа да тапсырмаларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Агрономия немесе биология немесе аграрлық техника жəне технология (агроинженерия немесе ауыл шаруашылығы өндірісін механикаландыру немесе ауыл шаруашылығын механикаландыру) немесе жеміс-жидек шаруашылығы (жеміс-жидек жəне жүзім шаруашылығы) немесе балық шаруашылығы жəне өндірістік балық аулау немесе орман ресурстары жəне орман шаруашылығы немесе топырақтану жəне агрохимия немесе ауыл шаруашылығын қуатпен қамтамасыз ету немесе су ресурстары жəне суды қолдану немесе аңшылықтану жəне аң шаруашылығы немесе биотехнология (мал шаруашылығындағы биотехнология жəне селекция) немесе жерге орналастыру немесе халықаралық құқық немесе экономика жəне менеджмент немесе экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау жəне экономикалық теория) немесе қаржы (қаржы жəне несие) немесе юриспруденция (құқықтану) немесе есеп жəне аудит (бухгалтерлік есеп жəне аудит) немесе филология мамандықтары бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттерге сəйкес саладағы нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Мүмкіндігінше нормативтік құқықтық актілер əзірлеу бойынша тəжірибесінің болуы. Мүмкіндігінше аграрлық ғылым жəне АӨК инновациялық саясат салаларында жұмыс тəжірибесінің болуы. Компьютерде жұмыс істей білу. 9. Мелиорация жəне ауыл шаруашылығын сумен қамтамасыз ету басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: Суармалы жерлерді мелиорациялау жəне мониторингі саласындағы нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу; суармалы жерлерді гидромелиорациялау мəселелері жөніндегі ҚР Үкіметі қаулыларының, ҚР АШМ бұйрықтарының жобаларын дайындау; ҚР АШМ Стратегиялық жоспарының іс-шараларын орындау; суармалы жерлерді гидромелиорациялау мəселелері бойынша министрліктермен, ведомстволармен жəне жергілікті атқарушы органдармен өзара əрекеттесу; суармалы жерлерді мелиорациялау жəне мониторингі саласындағы ҚР Президенті Əкімшілігінің, ҚР Парламентінің, ҚР Үкіметінің жəне басқа да органдардың бақылаудағы тапсырмаларына, азаматтардың жеке өтініштеріне жауаптар дайындау; басқарманың құзыреті шегінде БАҚ-қа жариялау үшін материалдар, Министрліктің веб-сайты жəне Ауыл шаруашылығы министрінің блогы үшін ақпарат дайындауды ұйымдастыру; басшылықтың тапсырмасы бойынша өзге де функцияларды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Гидромелиорация немесе су ресурстары жəне суды пайдалану немесе мелиорация, құнарландыру жəне жерді қорғау немесе топырақтану жəне агрохимия, экономика жəне менеджмент немесе агрономия мамандықтары бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативті құқықтық актілерді білу. ҚР Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін, Бюджеттік кодексті, Су кодексін, Жер кодексін, «Əкімшілік процедуралар туралы», «Заңды жəне жеке тұлғалардың үндеулерін қарастыру тəртібі туралы», «Агроөнеркəсіптік кешенді жəне ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» жəне Қазақстан Республикасындағы басқа нормативтік құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Мемлекеттік əкімшілік лауазымының көрсетілген санатына үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Мүмкіндігінше су шаруашылығы саласында жұмыс тəжірибесінің, нормативті құқықтық актілерді əзірлеуде жұмыс дағдысының болуы. Компьютерде жұмыс істей білу. 10. Кадр жəне əкімшілік қамтамасыз ету департаменті Бақылау жəне құжаттамалық қамтамасыз ету басқармасының сарапшысы, (С-5). Функционалдық міндеттері: Қазақстан Республикасы Президенті мен Үкіметінің, басқа да жоғары тұрған органдардың нормативтік құқықтық актілерінің, тапсырмаларының, сондай-ақ, Министрліктің бұйрықтары мен хаттамаларының, белгіленген мерзімде белгілі бір тапсырмалармен регламенттелетін құжаттардың орындалуын бақылауды жүзеге асыру; бақылауға алынған құжаттардың орындалу нəтижелері туралы жоғары басшылыққа жүйелі ақпарат дайындау жəне беріп тұру; бақылау – анықтамалық жəне басқа да картотекалар жүргізу; Министрліктің алқа отырысына дайындауға жəне өткізуге қатысу; негізгі қызмет бойынша Министрлік бұйрықтарын жəне Министрдің қатысуымен өтетін кеңестердің хаттамаларын тіркеу жəне Министр тапсырмаларының орындалуын бақылауды жүзеге асыру; Басқарманың ағымдағы мұрағатымен жұмыс; Басқарма басшылығының Басқарма құзыретіне кіретін өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Мұрағаттану немесе құжаттану жəне құжаттамалық қамтамасыз ету немесе экономика (кəсіпорындардағы экономика (салалар бойынша) жəне басқару немесе ауыл шаруашылығын жоспарлау немесе экономикалық теория), немесе қаржы немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету немесе астық сақтау жəне өңдеу технологиясы мамандығы бойынша жоғары кəсіптік білім. Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу. Функционалдық міндеттеріне сəйкес саладағы басқа да нормативтік құқықтық актілерді білу. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Көрсетілген əкімшілік мемлекеттік лауазым санатына қойылатын үлгілік-біліктілік талаптарына сəйкес. Компьютерде жұмыс істей білу. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес нысандағы өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысанда толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалдық куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша сəйкесті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Конкурс комиссиясының қарауына құжаттарды қабылдау мерзiмiнде азаматтардың өздерi əкеліп берген немесе поштамен жiберген (қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетілген құжат тігілетін папкада орналастырылған) құжаттары қабылданады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінде немесе ҚР Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-1, С-3 санаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; С-4, С-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Аталмыш лауазымдарға орналасатын үміткерлер үшін көтермеақы шығындары, тұрғын үй жəне жеңілдіктер берілмейді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.kz ТҮЗЕТУ I. 25.07.2013 жылғы № 177 (28116): «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Мемлекеттік энергетикалық қадағалау жəне бақылау комитетінің С-4 санаты, құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бас сарапшысына конкурс өткізу туралы хабарландыруы жарамсыз болып жарияланcын.


АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ 2013 жылғы 22 тамызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысанын сату бойынша электрондық аукционды өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншік нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Электрондық аукционға сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша республикалық меншік нысаны қойылады: 1. Əкімшілік ғимарат, жалпы алаңы 72,6 ш.м., 1973 жылы салынған. «ҚР АШМ Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитеті Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Қызылжар ауданы, Соколовка а., Еңбек к-сі, 8. Бастапқы баға – 904 500 теңге. Алғашқы баға – 9 045 000 теңге. Ең төменгі баға – 148 548 теңге. Кепілді жарна – 135 675 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 20 тамызында сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ-дегі КZ300705012170177006 депозиттік шотына енгізіледі, БСК ККМ ҒКZ2А, БСН 120240018658, КБЕ 11, белгіленген төлем коды 171. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақытылы түсу мақсатында қабылдау аяқталғанға дейін үш күн кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың,сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы Қағидаға сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электронды хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 2-қабат, № 11 бөлме мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Нысан бойынша барлық наразылықтар өтінім берген кезінен бастап қабылданады. Жекешелендіру нысаны жəне электронды аукцион өткізу жөніндегі қосымша ақпаратты мына тел: 8 (7152) 46-05-84, 46-20-38 www.gosreestr.kz арқылы білуге болады.

«Банк ЦентрКредит» АҚ «Қазақстан қор биржасы» АҚ ресми тізіміне кіретін НИН KZP07Y10C336 ипотекалық облигациялар шығарылымдары жөнінен «Темірбанк» АҚ ипотекалық облигацияларын ұстаушылардың Өкілі болып табылады. Өз міндеттемелерін орындау мақсатында Өкіл «Темірбанк» АҚ облигация ұстаушылар алдындағы міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің 01.07.2013 ж. мəліметтер бойынша жайкүйін іріктеулі түрде тексерді. Жасалған іріктеулі тексеріс негізінде Өкіл кепіл мүлкінің жай-күйі мен ипотекалық облигацияларды қамтамасыз ету коэффициентінің мəні облигациялар шығарылымдары жобаларының жəне кепіл шарттарының талаптарына сай екендігін мəлімдейді. Сондай-ақ іріктеулі тексеріс нəтижесі бойынша Өкіл «Темірбанк» акционерлік қоғамына қарыздар бойынша деректердің есебін жүргізу жүйесіне ақпарат енгізуге, кепіл затына жəне қарыз бойынша негізгі борыштың өтелуіне мониторинг жүргізуге кейінгі бақылау жасауды күшейтуді жəне қолданылған шаралар туралы хабарлауды ұсынды. «Темірбанк» АҚ облигация ұстаушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің жай-күйін тексеру үшін берілген қажетті ақпараттың шынайылығы үшін «Темірбанк» АҚ басшылығы жауапкершілік көтереді.

«Alem Communications Holding» (Алем Коммьюникейшнз Холдинг) жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, БИН 081240013967, жарғылық капиталының 19 977 489 797 (он тоғыз миллиард тоғыз жүз жетпіс жеті миллион төрт жүз сексен тоғыз мың жеті жүз тоқсан жеті) теңгеден 9 938 327 170 (тоғыз миллиард тоғыз жүз отыз сегіз миллион үш жүз жиырма жеті мың жүз жетпіс) теңгеге дейін азайғандығы туралы өзінің кредиторларына хабардар етеді. «Alem Communications Holding» (Алем Коммьюникейшнз Холдинг) жауапкершілігі шектеулі серіктестігі кредиторларының тарапынан шағымдар беру мерзімі осы хабарлама орналастырылған күннен бастап бір күнтізбелік ай құрайды. Мына тел/факс арқылы хабарласуды сұраймыз: +7 (727) 351 04 90.

АО «Банк ЦентрКредит» является Представителем держателей ипотечных облигаций выпуска НИНKZP07Y10C336 АО «Темірбанк», входящих в официальный список АО «Казахстанская фондовая биржа». В целях исполнения своих обязательств Представителем была проведена выборочная проверка состояния залогового имущества по данным реестра залога по состоянию на 01.07.2013 г. являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «Темірбанк» перед держателями облигаций. На основании проведенной выборочной проверки предмета залога Представитель сообщает, что обеспечение и значение коэффициента обеспечения ипотечных облигаций соответствует требованию проспекта выпуска облигаций и договора залога. По результатам выборочной проверки, Представитель рекомендовал АО «Темірбанк» усилить последующий контроль над вводом информации в систему учета данных по займам, за мониторингом предмета залога и погашением основного долга по займу, и уведомить о принятых мерах. Ответственность за достоверность предоставленной информации, необходимой для проведения анализа состояния имущества, являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «Темірбанк» перед держателями облигаций, несет руководство АО «Темірбанк».

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жетісу филиалы 2013 жылғы 27 тамыздағы сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша электрондық аукционды өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген, Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен, республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1.Гараж, жалпы алаңы 100,5 ш.м., жерасты көкөніс қоймасы, жалпы алаңы 99 ш.м., көкөніс қоймасы, жалпы алаңы 68,5 ш.м., 1980 жылы салынған, орналасқан мекенжайы: Алматы қаласы, Медеу ауданы, Көктөбе кенті, Жабаев көшесі,69а. Жылжымайтын мүліктің жер учаскесін қоспағанда (немесе оған құқығы) бастапқы (алғашқы) баға – 3 024 637 теңге. Кепілді жарна – 453 696 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1. Бұрынғы №42062 əскери бөлімнің нысандары: өтетін жер, жалпы алаңы 78,1 ш.м., қойма, жалпы алаңы 492 ш.м., №1 бокс, жалпы алаңы 1479 ш.м., №2 бокс, жалпы алаңы 1309 ш.м., орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Шонжы ауылы, Əбдрізақов көшесі,48а. Жылжымайтын мүліктің жер учаскесін қоспағанда (немесе оған құқығы) бастапқы баға –120 409 130 теңге, ең төменгі баға – 7 001 759 теңге. (Алғашқы) баға –24 081 826 теңге, кепілді жарна – 3 612 274 теңге. 2. Бұрынғы зертхана ғимараты жертөлесімен, жалпы алаңы 168,7 ш.м., 6 бокс, жалпы алаңы 156,9 ш.м., орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар ауданы, Талғар қаласы, Бөгенбай батыр көшесі,11. Баланс ұстаушы- «ДСМ МСЭҚК Алматы облысы бойынша департаменті» ММ. Жылжымайтын мүліктің жер учаскесін қоспағанда (немесе оған құқығы) бастапқы баға – 69 053 640 теңге, ең төменгі баға – 7 555 779 теңге. (Алғашқы) баға – 13 810 728 теңге, кепілді жарна – 2 071 609 теңге. 3. Ваз 21213 автокөлігі, мем. нөмірі В 138 АW, 2005 жылы шығарылған, Алматы облысы, Іле ауданы, Өтеген батыр кенті, З. Батталханов к-сі,11а. Баланс ұстаушы- «Алматы облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Бастапқы баға – 2 530 000 теңге, ең төменгі баға – 276 830 теңге. (Алғашқы) баға – 506 000 теңге, кепілді жарна – 75 900 теңге. 4. Ваз 21102 автокөлігі, мем. нөмірі В 697 ВР, 2003 жылы шығарылған, Алматы облысы, Іле ауданы, Өтеген батыр кенті, З. Батталханов к-сі,11а. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Бастапқы баға – 2 640 000 теңге, ең төменгі баға – 288 866 теңге. (Алғашқы) баға – 528 000 теңге, кепілді жарна – 79 200 теңге. 5. Ваз 21103 автокөлігі, мем. нөмірі В 699 ВР, 2003 жылы шығарылған, Алматы облысы, Іле ауданы, Өтеген батыр кенті, З.Батталханов к-сі, 11 а. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Бастапқы баға – 3 070 000 теңге, ең төменгі баға – 335 916 теңге. (Алғашқы) баға – 614 000 теңге, кепілді жарна – 92 100 теңге. 6. Ваз 21214 автокөлігі, мем. нөмірі В 421 ВY, 2007 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы- «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 2 310 000 теңге, ең төменгі баға – 252 758 теңге. (Алғашқы) баға – 462 000 теңге, кепілді жарна – 69 300 теңге.

9

www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

7. Уаз 31514012 автокөлігі, мем. нөмірі В 835 ВU, 2004 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 1 705 000 теңге, ең төменгі баға – 186 559 теңге. (Алғашқы) баға – 341 000 теңге, кепілді жарна – 51 150 теңге. 8. Mazda 626 автокөлігі, мем. нөмірі В 515 ВU, 1996 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі, 16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 2 815 000 теңге, ең төменгі баға – 308 014 теңге. (Алғашқы) баға – 563 000 теңге, кепілді жарна – 84 450 теңге. 9. Газ 330852 автокөлігі, мем. нөмірі В 737 СТ, 2006 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 10 475 000 теңге, ең төменгі баға – 1 146 164 теңге. (Алғашқы) баға – 2 095 000 теңге, кепілді жарна – 314 250 теңге. 10. Газ 330852 автокөлігі, мем. нөмірі В 749 СТ, 2006 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 10 260 000 теңге, ең төменгі баға – 1 122 639 теңге, ең төменгі баға – 1 122 639 теңге. (Алғашқы) баға – 2 052 000 теңге, кепілді жарна – 307 800 теңге. 11. Газ 330852 автокөлігі, мем. нөмірі В 730 СТ, 2006 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 10 685 000 теңге, ең төменгі баға – 1 169 142 теңге. (Алғашқы) баға – 2 137 000 теңге, кепілді жарна – 320 550 теңге. 12. Зил 157 автокөлігі, мем.нөмірі В 937 АN, 1969 жылы шығарылған, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Бəйтерек а., Талғар тұйық к-сі,16. Баланс ұстаушы – «Қазселденқорғау» ММ-ның «Прогноз» филиалы. Бастапқы баға – 645 000 теңге, ең төменгі баға – 70 575 теңге. (Алғашқы) баға – 129 000 теңге, кепілді жарна – 19 350 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ790705012170167006, ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2А, БСН 120340000064, КБе 11, КНП 171. Назар аударыныз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының жарнамада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін саудасаттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атың, əкесінің атын (бар болған жағдайда); заңды тұлғалар үшін бизнес сəйкестендіру нөмірін

(бұдан əрі – БСН,) толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail); ұлттық куəландарушы орталық берген ЭЦК-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталында енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың жеке тұлғалар үшін паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың заңды тұлғалар үшін жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың баржоғын растайтын анықтаманың; қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦК қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі –электрондық өтінім) Тізілімінің вебпорталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦК мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді.Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4 тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреу осы Қағиданың 36-4 тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады,

ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растмайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы қағидамен бекітілген қадамға азаяды; егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінді қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген кадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электронды хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімаз ЭЦК-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аякталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімінің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 114 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бул ретте, электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады.Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7272) 67-70-50.

«Жамбылгипс» акционерлік қоғамы (бұдан əрі – қоғам), орналасқан мекенжайы: Қазақстан Республикасы, 080000, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Ниетқалиев көшесі, 116-үй «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 мамырдағы №415-II Қазақстан Республикасы Заңының 70-бабының 1-тармағының талаптарына сəйкес (бұдан əрі – Заң) кредиторларға жəне акционерлерге хабарлау мақсатында мынадай ірі мəмілелерді қоғамның жасағандығы туралы шешімді қоғам Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде хабарлайды: Қайнарбек Қабыкенұлы Құсайыновтан қаржыландыру шарттарының өзгергендігі туралы келісім; «КСРФ Финанс Интернэйшэнал Б.В.» (KCRF Finans International B.V.) компаниясымен жазылым туралы келісім. Заңда жəне қоғамның жарғысында белгіленген тəртіппен қабылданып, аталған ірі мəмілелерді жасағандығы туралы қоғамның шешімімен келіспейтіндігі жағдайында, акционер Заңда белгіленген тəртіппен өзіне тиесілі акцияларды қоғамның сатып алуын талап етуге құқылы.

Акционерное общество «Жамбылгипс» (далее – общество), расположенное по адресу: Республика Казахстан, 080000, Жамбылская область, город Тараз, улица Ниеткалиева, дом 116 в целях информирования кредиторов и акционеров согласно требованиям пункта 1 статьи 70 Закона Республики Казахстан от 13 мая 2013 года № 415-II «Об акционерных обществах» (далее – Закон) объявляет о принятии Советом директоров общества решения о заключении обществом следующих крупных сделок: Соглашение об изменении договоров финансирования с Кусаиновым Кайнарбеком Кабыкеновичем; Соглашение о подписке с компанией «КСРФ Финанс Интернэйшэнал Б.В.» (KCRF Finans International B.V.). В случае несогласия с решением общества о заключении указанных крупных сделок, принятым в порядке, установленном Законом и уставом общества, акционер вправе требовать выкупа обществом принадлежащих ему акций в порядке, установленном Законом.

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы «Жамбыл облыстық кеңес беру жəне диагностикалық медицина орталығы» ШЖҚ МКК медициналық техниканы сатып алу тендерін өткізетіндігін жариялайды. Жалпы сомасы 185 000 000,00 теңге. Сатып алынатын тауарлардың тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауарлар Жамбыл облысы жəне Тараз қаласы бойынша жеткізілуі тиіс. Жеткізу мерзімі №1 қосымша бойынша тендерлік құжаттамаға сəйкес келісімшарт жасалған сəттен. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» №1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын əлеуетті өнім беруші 2013 жылғы 23 тамызда сағат 11.00ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекен-жай бойынша: Тараз қ., Пушкин к-сі, 41, №405 бөлмеден сағат 15.00-ден сағат 18.00-ге дейін немесе idkazabildaev@mail.ru электрондық почтамен алуға болады. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың соңғы мерзімі 2013 жылғы 26 тамызда сағат 10.00-ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2013 жылғы 26 тамызда сағат 11.00-де мына мекенжай бойынша: Тараз қ., Пушкин к-сі, 41, 4-ші қабаттағы мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысу өтінімдері салынған конверттерді ашу кезінде қатысуларына болады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 43 38 42.

ГКП на ПХВ «Жамбылский областной консультационно-диагностический медицинский центр» управления здравоохранения акимата Жамбылской области объявляет о проведении тендера по закупу медицинской техники на общую сумму 185 000 000,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товары должны быть поставлены по Жамбылской области и г.Тараз. Требуемый срок поставки в соответствии с тендерной документацией согласно приложения №1 с момента заключения договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 23 августа 2013 года включительно по адресу: г. Тараз, ул. Пушкина, 41, 4-этаж, кабинет № 405, время с 15.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: idkazabildaev@mail.ru Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 26 августа 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 26 августа 2013 года по следующему адресу: г. Тараз, ул. Пушкина, 41, 4-й этаж, зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7262) 43 38 42.

«Нұрбанк» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы кепілге салынған мүлікке сауда-саттық өткізілетіні туралы хабарлайды: Астана қ., Сарыарқа ауд., Жаңажол к-сi, 3а-үй мекенжайында орналасқан, арақашықтығы 265,27 м. темір жол тұйығымен, 14 631 ш.м. өнеркəсіптік қойма, 3,5542 га жер телімімен. Сауда-саттықтың бастапқы бағасы – 971 650 944 теңге. Сауда-саттық өткізу əдісі: голланд Сауда-саттық 2013 жылғы 16 тамызда сағат 11.00-де мына мекенжайда өткізіледі: Астана қаласы, Бөгенбай батыр к-сі, 47. Сауда-саттыққа қатысу шарттары: Сауда-саттыққа қатысу үшін өтініш жазу керек жəне төменде көрсетілген шотқа бастапқы бағаның 10 % мөлшеріндегі кепілді жарнаны аудару қажет. Сауда-саттықтың жеңімпазы сенім білдірілген тұлғаның талабы бойынша сауда-саттықтан сатып алынған мүліктің құнын төлеуге қабілетті екенін дəлелдейтін құжаттарды тапсыруға жəне мүлік құнын сауда-саттық аяқталған сəттен бастап 5 күн ішінде төменде көрсетілген шотқа салуға міндетті. Мүлікті сатқан кезде ҚҚС есепке алынбайды. Сауда-саттық бойынша сенім білдірілген тұлға: Елеупов Кайрат Жуманович. Шотың №2860191KZ0984905KZ000046045. Кепілді жарналарды аудару деректемелері: «Нұрбанк» АҚтың Астана қ. филиалы, СТТН 620200009583, БСН 000441000049, БСК NBRKKZKX, Бк 14 Сенім білдірілген тұлға сауда-саттыққа қатысу үшін жазылған өтінімдерді мына мекенжайда қабылдайды: Астана қ., Бөгенбай батыр к-сі, 47, 2013 жылғы 16 тамызда сағат 10.00-ге дейін. Анықтамалар үшін «Нұрбанк» АҚ филиалының сенім білдірілген тұлғасына хабарласыңыз, тел: 8 (7172) 31 66 55, ішкі нөмірі 2106.

АО «Семейавиа» (далее - Общество) как исполнительный орган общества с местом своего нахождения: Республика Казахстан, г. Семей, аэропорт, извещает акционеров Общества о проведении внеочередного общего собрания акционеров, созванного по инициативе Совета директоров Общества, которое состоится: 27 августа 2013 года, в 11 часов 00 минут, по месту нахождения исполнительного органа Общества по адресу: г. Семей, аэропорт. Время начала регистрации участников собрания: 10.00 часов. В случае если первое собрание не состоится, повторное внеочередное общее собрание акционеров Общества будет проведено: 28 августа 2013 года в 11 часов 00 минут по тому же адресу. Дата составления списка акционеров, имеющих право на участие во внеочередном общем собрании акционеров: 25 августа 2012 года. Повестка дня внеочередного общего собрания акционеров сформирована Советом директоров Общества и содержит следующий вопрос: 1.Изменение состава Совета директоров Общества. 2. Определение аудиторской организации. С материалами повестки дня можно ознакомиться по месту нахождения исполнительного органа Общества. Хабарландыру

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Технологияларды коммерцияландыру» жобасы шеңберінде Аға ғылыми қызметкерлер тобы (АҒҚТ) жəне кіші ғылыми қызметкерлер тобы (КҒҚТ) үшін гранттар бағдарламасы бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге жəне зерттеулер нəтижелерін коммерцияландыруға арналған конкурстың 3 раундын жариялайды. Конкурсқа ғылыми-зерттеу саласында тəжірибесі мен жетістіктері бар ғалымдар, инженерлер тобы, сондай-ақ заңды тұлғалар қатыса алады. Ғылыми жобаларды іріктеу əдісі: Халықаралық ғылым жəне коммерцияландыру жөніндегі кеңес мүшелерінің екі сатылы іріктеу үдерісі. Құжаттарды қабылдау мерзімі осы хабарландыру жарияланған күнінен басталады. Конкурсқа қатысуға ниет білдіргендер kaztcp.grants@gmail.com электронды поштасына 2013 жылғы 15 қыркүйектегі Астана уақытымен 23.00-ге дейін электронды нұсқадағы өтінімдерін жіберуі қажет. АҒҚТ жəне КҒҚТ үшін гранттар бағдарламасы бойынша толық ақпаратты мына мекенжай бойынша алуға болады: 010000, Астана қ., Достық к-сі, 20, «Санкт-Петербург» БО, 1601-бөлме, тел: +7 (7172) 42-58-41. Өтінімнің электронды нұсқасын мына сайттан алуға болады: http://www.edu.gov.kz/ru/dejatelnost/vysshee_i_poslevuzovskoe_obrazovanie/konkursy_ objavlenija/

«Мемлекеттік аннуитеттік компания» өмірді сақтандыру компаниясы» акционерлік қоғамы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 2013 жылғы 22 шілдесіндегі ұйғарымымен «Альтернативные финансы» акционерлік қоғамына қатысты банкроттық туралы іс жүргізу қозғалғанын хабарлайды.

Акционерное общество «Компания по страхованию жизни «Государственная аннуитетная компания» сообщает, что определением Специализированного межрайонного экономического суда города Алматы от 22 июля 2013 года в отношении акционерного общества «Альтернативные финансы» возбуждено производство по делу о банкротстве.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитеті М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының ұжымы белгілі əдебиетші-ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор Сұлтанғали САДЫРБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туғантуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Қазақстан Республикасының Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің «Қазгеодезия» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны «Шығысгеодезия» филиалының ұжымы «Қазгеодезия» РМҚК «Қазгеокарт» филиалының директоры Батырбай Аманұлы АМАНОВТЫҢ мезгілсіз өмірден өтуіне байланысты марқұмның отбасы мен туғантуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ұжымы филология, əдебиеттану жəне əлем тілдері факультетінің профессоры, «Қазақ фольклористикасы» оқу-зерттеу зертханасының меңгерушісі, Жамбыл жəне Ы.Алтынсарин атындағы халықаралық сыйлықтардың лауреаты, профессор Сұлтанғали САДЫРБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Семей қаласының Шəкəрім атындағы мемлекеттік университетінің ректораты мен ұжымы химия кафедрасының меңгерушісі Мəрзия Ғабитханқызы ЯШКАРОВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы Алматы қаласының бас сəулетшісі Ғабит Сұлтанғалиұлы Садырбаевқа əкесі Сұлтанғали САДЫРБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитеті, «Қазгеодезия» рес пуб ликалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны жəне «Қаз геокарт», «Республикалық картографиялық фабрика», «Жамбылгеодезия», «Шымкентгеодезия», «Батыс гео дезия», «Шығысгеодезия», «Солтүстікгеодезия», «Орта лық маркшейдерия» филиалдары «Қазгеодезия» РМҚК «Қаз геокарт» филиалының директоры Батырбай Аманұлы АМАНОВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның туыстары мен жақындарына орны толмас қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің «Жер кадастры ғылыми-өндірістік орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны «Қазгеодезия» РМҚК «Қазгеокарт» филиалының директоры Батырбай Аманұлы АМАНОВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның туыстары мен жақындарына орны толмас қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ұжымы физикатехникалық факультетінің теориялық жəне ядролық физика кафедрасының профессоры, физика-математика ғылымдарының докторы Минал ДИНЕЙХАННЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы Ə.Х.Марғұлан атындағы Археология институтының бас директоры, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі, тарих ғылымдарының докторы, профессор Бауыржан Əбішұлы Байтанаевқа анасы Мырзай АЛТЫНБЕКҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитеті Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Балық шаруашылығы комитеті төрағасының міндетін атқарушы Қайырбек Шəқуəліұлы Мұсабаевқа қарындасы АЛТЫНАЙДЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Охотзоопром» ӨБ» РМҚК ұжымы Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Балық шаруашылығы комитеті төрағасының міндетін атқарушы Қайырбек Шəқуəліұлы Мұсабаевқа қарындасы АЛТЫНАЙДЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы Германияда тұратын абыз ақсақал, Қауымдастықтың жанашыры Шəріп НАЙМАННЫҢ дүниеден өтуіне байланысты марқұмның бала-шағасы мен туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Марқұмның жатқан жері жəннат, иманы жолдасы болсын.


10

www.egemen.kz www.egemen.kz

6 тамыз 2013 жыл

 Айбын

 Не көріп жүрсіз?

Əуе кїзетінде

Қазақстан Қарулы Күштері Əуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы, авиация генералмайоры Нұрлан Орманбетов Алматы, Шымкент, Ақтау гарнизондарындағы авиация əскери бөлімдерінің жауынгерлік əзірлігіне жоспарлы тексеру жүргізді. Тексеру барысында Жетіген гарнизонында əскери бөлім командирлерімен жойғыш бомбалаушы МиГ-27 жəне көп мақсатты жойғыш Су-27 сияқты үшінші жəне төртінші буынның көп функциялы ұшақтарында мақсатты ұшулар орындалды. Осы ұшулар арқылы ұшқыштар жоғары тұрған қолбасшылық алдында ұшу техникасы мен əуе навигациясындағы шеберліктерін көрсетті. – Біздің ұшқыштар ұшу дағдысын, жауынгерлік əзірлігін арттырып, оларға жүктелген Отанымыздың əуе кеңістігін күзету жəне қорғау жөніндегі кез келген жауынгерлік міндетті орындауға дайын болуы тиіс, – деді Əуе қорғанысы күштерінің бас қолбасшысы Нұрлан Орманбетов. – Авиация – бейбіт күндері жауынгерлік кезекшілік атқаратын өте күрделі əскер тегі. Оның мүмкіндіктері өте ауқымды. Біз Əуе қорғанысы күштері даярлығының бірыңғай əдістемесін басшылыққа алып, қойылған міндетті орындауға саналы

түрде қарауды əрбір əскери қызметшіден қатаң талап етуіміз керек. Жауынгерлік машықтану жəне ұшу даярлығы жүйелерін жетілдіре түсуіміз қажет.

Жыл сайын мамыр айындағы «Соңғы қоңырау» салтанаты қарсаңында мектеп бітіріп, шартарапқа тарап кеткен түлектер араға он, жиырма, отыз жыл салып өз ұяларына сағынышпен оралып жатады. Мектебін аралап, ұстаздарымен жүздесіп мауқын басады, сыныптастар бір-бірін көріп, отбасыларымен танысып мəре-сəре болады. Өмірден өткен ұстаздар мен сыныптастар рухына Құран аяттарын бағыштап, садақа таратады. Мұндай «он жылдық, жиырма жылдық» деп аталатын басқосу мерекелері қазір барлық мектептерде дəстүрге айналған. Мұның бəрі дұрыс та болар, бірақ... Айтпағымыз – осындай басқосулар не береді? Сол кездесулерге қатынасушыларға, болмаса кейінгі жастарға пайдасы қандай? Осындай сауалдарға жауап таба алмай күмілжитініміз рас. Өйткені, мұндай кездесулер көп жағдайда асын ішіп, аяқ босатудан əрі аспайды. Бір жылда ауылдық жердегі бір мектепті шамамен 5060 түлек бітірді дегенде, əрқайсысы 50 мың теңгеден шығарды дегеннің өзінде 2 500 000 – 3 000 000 теңге қаражат жиналады. Ақша көбіне мейрамханаға, «поход» деп аталатын жүріске кетеді, сағынысқан достардың кейін жыр қылып айтып жүруіне тұратын «жүзіп ішуге» жұмсалады жəне сонымен аяқталады. Кеше ғана аңсап табысқан сыныптастар соңында кімнің қайда «басы ауырып» жатқанын білмеген күйінде бет-бетіне тарап-тарап кетеді. Құдды мектеп бітірушілердің мерейтойлық жүздесуінің мəні де, сəні де əр бұтаның түбінде шүмегін жел үрлеп уілдей шашылған бос бөтелкелермен өлшенетіндей. Ащы суға қор болған қайран қаражат дейсің осындайда, оның орнына ауыл үшін, ауылдың қаракөз жасөспірімдері үшін игілікті іс тындырса ғой! Кешегі тоқырау жылдарында шаңырағы біраз шайқалып, іргесін жел үңгіген ауылдардың сол қалпынан еңсе көтере алмай қалғандары бар, онда кетеуі кетіп тұрған дүниелер де шаш-етектен. Кеше ғана өзінің бесігінен шыққан баласы азамат боп оралған соң арақ ішіп, көңіл көтеріп қана қоймай, ауыланасына жəрдем қолын созса дейсің. Мерейтойға қатар келген 10, 20, 30, тіпті одан да арғы жылдардың түлектері күш біріктірсе, күші жетпесе жартылай жұмысты келесі жылғы түлектерге табыстаса, ауылда біраз шаруаның басы қараяр еді. Түлектер бəрін тындырып тастамағанымен, ауылды көркейтуге, жарықтандыруға, жастар үшін спорттық шағын кешендер мен алаңдар салынуға, тағы да басқа игі істерге қозғау салса қандай ғанибет?! Сағынышты кездесу аясындағы көңіл көтеру, қыдырыс, серуендермен, өзге де мəнді, маңызды шаралармен бірге елге пайдасы тиетін иігілікті іс атқарылса, ауылдастар үшін, олардың болашақ ұрпақтары – өздеріміздің бауырларымыз үшін зор сауапты іс болар еді.

Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Командалар Премьер-лигада 22 ойын өткізіп, бірінші кезеңді аяқтады. Əзірге 22 турдан кейін «Ақтөбе» командасы турнир кестесінде көш бастап келеді. Осы турда команда 47 ұпаймен екінші орындағы «Астанадан» артық 6 ұпай жинап, бірінші кезеңнің үздігі болып танылды. Бұл кездесуге Владимир Никитенко негізгі құрамды шығарған жоқ. Команданың негізгі құрамы Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңінің екінші матчына дайындалуда. Осы турда «Астана» өз алаңында «Тобылды» 2:1 есебімен ұтты. Нөсербаев пен Нұрдəулетовтың голдары арқасында «Астананың» бірінші айналымдағы соққан доптары саны 35-ке жетті. Қазір ол осы кезеңде ең көп соққан команда болып отыр. Ал «Ақтөбе» ең аз гол жіберген команда. Қазірге дейін Сидельников бар-жоғы 12 гол жіберіпті. 22 турда «Атырау» «Таразды» 3:1 есебімен жеңді. Талдықорғанда «Жетісу» мен Алматының «Қайраты» 0:0 есебімен тең тарқасты. Павлодарда «Ертіс» Шымкенттің «Ордабасысын» 2:0 етіп ұтты.

Енді командалар екінші кезеңде 1-6 жəне 7-12 орындар алған клубтар болып бір-бірімен тағы кездеседі. Осы кезеңде алғашқы алтылық өзара жүлделі орындарға таласса, жетіден төмен орын алғандар келесі маусымда Премьер-лигада қалу үшін күш сынасады. Ашығын айту керек, қазір голландиялық Арно Пайперс жаттықтыратын «Тараз» бен «Ақжайықтың» жағдайы мəз емес. Олар 11 жəне 12 орындарда тұр. Тағы айтатын нəрсе, екінші кезеңде командалардың ұпайы екі есеге қысқарады да, олар сол қалпында чемпионатты жалғастырады. Мəселен, «Ақтөбе» бірінші кезеңде 47 ұпай жинады. Екінші кезеңде

ұпайы екі есе қысқарады да, турнирді 24 ұпаймен бастайды. Ал 30 ұпай жинаған «Ордабасының» ұпайы екі есе қысқарғанда, 15 болады. Сөйтіп, екінші кезең 6 қарашаға дейін жалғасады. Қазақстан чемпионы келесі жылы ел намысын Чемпиондар лигасында қорғайды. Екінші жəне үшінші орын алған командалар жəне ел кубогын иеленген ұжым Еуропа лигасында өнер көрсетеді. Ал турнир кестесінде соңғы орын (12-орын) алған команда бірден бірінші лигаға кетеді. Чемпионатты 11-орынмен аяқтаған ұжым Премьер-лигадағы өз орнын сақтап қалу үшін бірінші лигада екінші орын алған командамен електік кездесу өткізеді.

Достыќтыѕ берік арќауы Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

«Қазақстан – достық бесігі» атты жазғы халықаралық лагерінде Ақтөбе жəне Ресейдің Орынбор өңірлерінің жастары бас қосты. Үш күндік жиын кезінде жастар түрлі семинарларға қатысып, психолог мамандармен кездесулер өткізді, өзара ойындар, конкурстар ұйымдастырылды. Шараның ұйымдастырушылары болып табылатын «Жастар қазына» қоғамдық бірлестігінің өкілдері жастарға өзара пікір алмасып қана қоймай, дем алып, өз өнерлерін ортаға салуға мүмкіндік беруді ойластырған. Ақтөбеде мұндай халықаралық лагерь биыл сегізінші рет ұйымдастырылып отырған көрінеді. – Ақтөбелік жастармен достық қарым-қатынас орнатқанымызға біраз уақыт болды. Осындай лагерьлер екі жақты ұйымдастырылып келеді, – дейді Ресей жастар одағы Орынбор қалалық ұйымының төрағасы Руслан Чукеев. «Қазақстан – достық бесігі» халықаралық лагерінде бас қосқан екі ел жастары Ақтөбе қаласының əкімі Ерхан Омаровпен де кездесті. Шаһар басшысы жастарға игі тілектерін жеткізе отырып, болашақта мұндай лагерьлерге тек Ресей емес, басқа елдерден де қонақтар шақыру жоспарланып отырғанын жеткізді. Ол кездесуде жастардың түрлі сауалдарына жауап беруге де уақыт тапты. Шекаралас екі өңір жастарының басқосуы достықтың арқауын бекітетін шара ретінде есте қалары сөзсіз.

Маңғыстау облысы.

Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Егемен-ақпарат».

Жексенбі күні футболдан Қазақстан чемпионатының кезекті туры өтті.

«Егемен Қазақстан».

Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ

тұрмыс-тіршілігі үшін барлық жағдайлар жасалған.

«Аќтґбе» – бірінші кезеѕніѕ їздігі

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ

Бүгінгі таңда жауынгерлік кезекшілікті сапалы атқаруға, жауынгерлік даярлық бойынша сабақтар өткізуге, авиация лық бөлімдер жеке құрамының

 Спорт

Кездесейік... Біраќ?

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы

«Біз» жəне «Айтуға оңай...» ток-шоулары да жастар арасына кеңінен тарап үлгерген деуге болады. «Қазақстан» телеарнасындағы «Сырсұхбат» бағдарламасы арқылы жасөспірімдер алдыңғы буын ағалар мен апалардың өмірлік ұстанымдары мен кəсіби мектебінен көп өнеге алып жүргені ақиқат. 1999 жылдан бері эфирге шығып жүрген «ХХІ ғасыр көшбасшысы» интеллектуалдық телесайысы жасөспірімдер үшін өтемөте қажет жоба, біліктілік додасына қатысатын оқушы барлық пəндерді өте жақсы білуі қажет. Мысалы, бұл телеойынды біз де үзбей тамашаладық. Оған қатысу əр баланың арманы десек, қате айтпаймыз. Ал, осыдан 2-3 жыл бұрын «Ұлттық пікір-сайыс орталығы» қоғамдық қоры мен «Хабар» агенттігінің

бағытындағы батыстың музыкалық шығармаларын ұсынып жатады. «Сіз не көріп жүрсіз?» деген сұрақты біраз замандастарыма қойып көрдім. Солардың ішінде мектеп оқушысы Кəмила Əлиакпарова бар. 16 жастағы жеткіншек: «Мен «Nickelodeon» арнасындағы «Виктория жеңімпаз» телесериалын ұнатамын. Мұнда Виктория атты өзім сияқты жас əнші қыздың өмірі баяндалады. Достарымен арасындағы қалжыңдары күлкілі, өмірлері шытырман оқиғаға толы. Олар ешкімге тəуелді емес», деді. Біз əңгімеге тартқан жастардың арасында батыстың даңғаза музыкасы мен мағынасыз фильмдеріне құмартатын мұндай жасөспірімдер өте көп болып шықты. Біз, өйткені, шетелдік телесериалдар мен бағдарламаларға жол беру арқылы көпе-көрнеу жастарға батыстың өмірін ашықтан-ашық дəріптеп жатырмыз. Ал есесіне 14 пен 23 жас аралығындағы жастар үшін халқымыздың салт-дəстүрі мен имани иірімдеріне сай, тəрбиелік жəне ағартушылық мəні зор, мемлекеттік тілде дайындалған тележобалар мен телесериалдар жоқтың қасы. Телеарналар қоржыны əлі күнге дейін орыс тіліндегі телебағдарламалар мен өзге тілден тəржімаланған Корея, Түркия, Ресей телехикаяларына тұнып тұр. Осылай, жастардың көбі əлі де шындық пен қиялдың ауылын ажырата алмай жүр. Кез келген телевизиялық туынды жастардың психологиясына əсер ететіні сөзсіз. Мысалы, В.Корчанов жастардың телебағдарламаларды қабылдау белсенділігін 2 сатыға бөліп жіктейді. «Бірінші кезеңде қабылдау ахуалы эмоциялық, эстетикалық сезімге байланысты болады. Келесі сатыда ой түйіндеуге, көргенді бағалауға, естігенді талдауға, белгілі бір шешім қабылдауға əкеледі», дейді. Сондықтан, кез келген телетуынды жастарды тек эмоциялық əсерге бөлеп қоймай, қабылдаудың екінші сатысына да өтеді деген сенім ұялаған жағдайда ғана мұны жарыққа шығару керек деп білеміз. Яғни, бағдарламаны шығарушылар ең алдымен көрермен алдындағы жауапкершілікті сезінуі тиіс. Осы тұрғыда америкалық профессор С. Филд өзінің «Радио мен теледидарға қандай тақырып керек?» деген еңбегінде: «Көрермендерді игі істерге ынталандыратын ақпаратқа жəне баланың назарын ұстап тұратын қызық іс-əрекеттерге толы туынды – балалардың мінсіз бағдарламасы болар еді», деген ойды алға тартады. Жастардың көңілінен шығып жүрген бағдарламаларға тоқтала кететін болсақ, мысалға, «Жайдарман» танымал ойынсауық бағдарламасын жастар өткізбей тамашалайды. Себебі, мұнда өмір шындығы бар, сонымен қатар, əзілқалжыңмен жеткізілген ақиқатты жастар жақсы көреді. Ойыншылар əрбір əдемі əзіл, орынды қалжың арқылы қоғамда орын алып жатқан көкейкесті мəселелерді орынды көтереді, ұлттық құндылықтарымызды бағалауға шақырады. Одан басқа, танымдық бағыттағы «Тел қоңыр», «Ғажайып туынды», «Қазақ əдебиеті», «Сол жылдар...», «Əлі есімде...», «Қылқалам» сынды таным дық жанрдағы телетуындылар көңіл көншітеді. Жанрына сəйкес осы бағдарламаларды көріп отырған жастар əртүрлі саланың тарихымен, жаңалықтарымен, ерекшеліктерімен терең таныса алады. «Хабар» мен «Қазақстан» телеарналарындағы əлеуметтік, тұрмыстық өзекті мəселелерді қозғайтын

біріккен жобасы – «Азамат» атты апталық танымдық-сараптамалық бағдарлама телекөрермендер назарына ұсынылған болатын. Бұл жоба қазақтілді жастардың білім деңгейі мен саяси белсенділігін арттыруды мақсат етті, осы аралықта біраз қызықты, мазмұнды бағдарламаларды көрерменге ұсына білді. Əр бағдарламаға негізгі пікірсайысшылардан бөлек (сөз саптауы жоғары деңгейдегі, арнайы тренингтен өткен пікірсайыс клубының мүшелері) жастар, қоғамдық ұйымдар, саяси партиялардың мүшелері, түрлі сала мамандары қатысатын. Студияда саяси, əлеуметтік мəселелер аға буын өкілдерімен еркін ой бөлісу арқылы ашық талқыланып, ол мəселелерді шешу жолдары да қатар қарастырылатын. Кез келген бағдарлама көрерменді алдымен несімен баурайды? Тартымдылығымен. Ең əуелі тақырыптық тұрғыда. «Азамат» бағдарламасы аясында «Жарнаманы қалай қазақы ландырамыз?», «Қазақстанның ақпа раттық кеңістігін қорғау жолдары», «Жастардың имандылығын қалай арттырамыз?» сияқты түрлі тақырыптар ортаға салынды. Бұл бағдарлама жастарды білімге, мəдениетке, ізгілікке шақырған жəне де ойларын ұштаған пайдалы əрі қызықты дүние болды деп ойлаймыз. Уақытын көшеде бос сенделумен өткізетін жастардың бетін бері бұруға мұның кезінде көп қызмет атқарғанын жұртшылық əлі ұмыта қойған жоқ. Бүгінде бұл бағдарлама көрсетілмейді жəне оның ізбасары да жоқтың қасы. Өкінішті! Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінде жастардың басын қосатын түрлі клубтар мен үйірмелер баршылық. Соның бірі – қалалық, республикалық дебат турнирлерінде орын алып жүрген «Парасат» пікірсайыс клубы. Бұған кез келген студенттің мүше болып, өз ойын дұрыс əрі нақты жеткізуіне, шешендік өнерін дамытуына, қозғалған тақырыпқа байланысты жеке өзінің ой-пікірін білдіруіне мүмкіндігі мол. Əрбір кездесу барысында жастар еліміздегі экономикалық, саяси, əлеуметтік мəселелердің себепсалдарын, шешілу жолдарын тарқатып, əлемде, отанымызда болып жатқан жаңа өзгерістер туралы ой бөліседі. Мұнан басқа, жиі орындалатын танымал музыка, кино туындыларының пайдасы мен зиянын талқылап жатады. Бір ғана пікірсайыс клубының атқарып отырған осыншама мол іс-тəжірибесін атап өткен орынды секілді. Сондықтан, «жастарға не ұсынуға болады, оларды не қызықтырады, білімдерін арттырудың қандай жолдары бар» деп артық бас ауыртып жатудың қажеті жоқ. Жастарға интеллектуалдық телеойындар қызықты деп ойлаймыз. Қазақ телевизиясының тарихында «Қымызхана», «Алтыбақан», «Көкпар», «Құрдастар», «Бозбала мен бойжеткен» сынды атына заты сай ұлттық жауһарларға негізделген қызықты бағдарламалар бұрын да аз болмапты. Жат елдің жаттанды бағдарламасы жастарды жалықтырып бітті, өз еліміздің төл бағдарламаларын неге жаңалап, заманауи қалыпқа лайықтап жаңғыртпаймыз?! Телеарналар келешекте жастардың осы жанайқайын ескерсе екен.

Жастыќ отын тўтатар отау ќайда?

 Ойласу

Меншік иесі:

Қазіргі техниканың қарыштап дамыған заманында сандық, кабельдік телевидение үлкен рөл атқаруда. Олардың ішінде отандық телеарналардың орны қашанда бөлек саналады. Міне, осыған байланысты біз бүгінгі əңгімемізде телеарналар өнімдерінің жастарға тигізер пайдасы мен зияны туралы ой өрбітпекпіз. Шынын айту керек, жастардың дені шетелдік телеарналардың бағдарламаларын көбірек тамашалайды. Себебі, оларда жастарды қызықтыратын, танымдық берілу үлгісі мен стилі ерекше тақырыптар қамтылады. Ең бастысы, көшірме емес. Мысалы, «Discovery channel», «Travel channel» телеарналарында көптеген танымдық бағдарламалар, ал «MTV Dance», «Music Box» арналары жастарға поп, рок, рэп

Ақтөбе облысы.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Нұрзада КҮМІСБЕК, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің студенті.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №114 ek

06082013  

0608201306082013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you