Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №23 (28501) 5 АҚПАН БЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

«Бўл – єажайып ќўрылыс!»

Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Бұрын «Самара – Шымкент» тас жолы Қызылорда қаласы арқылы өтетін. Əрі-бері ағылған көлік нөпірі қала көшелерінде

кептелек жасап, жұртты əбігерге салды дей алмаймыз. Дегенмен, алып жүк көліктерінің қала ішінде зырғып жүргені аса бір сүйкімді көріністердің қатарынан емес еді. Алысқа бармай-ақ, Шымкент пен Тараз қалаларын айналып өтетін

айналма жол бар. Осындай айналма жол Қызылордада да болса екен дейтін едік. Өткен жылдың соңына қарай Елбасының қатысуымен тікелей телекөпір өтті. Аталған шара барысында Қызылорда облысынан

Даєдарыстыѕ алдын алу ќадамы Ақтөбеде Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен отандық тауар өндірушілерді қолдау мен қазақстандық үлесті дамытуға арналған кеңес өтті. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Кеңеске орталық мемлекеттік органдар жəне олардың аумақ тық бөлімшелері, ұлттық

ком па ниялардың, жергілікті атқарушы органдардың, кəсіподақ жəне қоғамдық ұйымдардың, қаржы институттарының, сондай-ақ, бірқатар кəсіпорындардың басшылары қатысты.

Ќазаќстан халќы Ассамблеясы – 20 ізгі іс

Онда Бақытжан Сағынтаев əлемдік қаржы дағдарысына, сондай-ақ, Ресей рублінің құнсыздануына байланысты ел экономикасына ықпалын азайтуға бағытталған Үкімет қолға алып жатқан шараларды əңгіме өзегіне айналдырды. – Əлемдегі саяси жəне экономикалық жағдайға байланысты жергілікті жердегі жүйе құраушы жəне ұлттық компаниялармен

Түркістан – алаш жұрты үшін орны ерек, қасиетті қала. Қожа-Ахмет Ясауи кесенесінде киіз туырлықты қазақты өз алдына өзгелермен терезесі тең жеке мемлекет етіп қалыптастыруды аңсаған, сол жолда ат үстінен түспеген хан, сұлтан, батыр, билер мəңгіге дамылдап жатыр.

Елдің бірлігі мен берекесінің символы ретінде «Қазақстан халқы Ассамблеясы – 20 ізгі іс» республикалық эстафетасының бас белгісі «Тайқазан» болып белгіленген болатын. Кеше Түркістан қаласында Қожа Ахмет Ясауи кесе несінің басында ұлықтау рəсімі «Тайқазан – игілікті істердің символы» салтанатты шарасы өтті.

жергілікті əкімдік тарапынан қазақстандық мазмұнды арттыру жəне өңірлерде əлеу меттік тұрақтылықты сақ тау бойынша жұмыстар қолға алы нуда. Елбасы əлемдік дағ дарыс пен Ресей рублінің құнсыздануының салдарын дер кезінде сезіп, өзінің «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауында осы сын-қатерлерден шығу жолдарын көрсетті. (Соңы 4-бетте).

Премьер-Министрдің орынбасары Бердібек Сапарбаевтың астаналық облысқа жұмыс сапары іскерлік əрі жинақылық сипатында өтті. Ол делегация құрамындағы министрліктер мен ұлттық компаниялардың өкілдерін ҮИИД бағдарламасын сəтті жүргізіп отырған «ЕНКИ» ЖШС керамикалық кірпіш зауытына бастап келіп, бүгінгі күні өзектілігі арта түскен жұмысшылардың еңбек құқығы мен əлеуметтік кепілдіктерін қамтамасыз ету мəселелері бойынша кеңес өткізді. «Егемен Қазақстан».

«Егемен Қазақстан».

(Соңы 7-бетте).

Мемлекеттік саясаттыѕ басты ќўндылыєы

Бақберген АМАЛБЕК,

Бақтияр ТАЙЖАН,

екі нысанның тұсаукесері болды. Оның бірі «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дəлізінің Сырдария өзенін кесіп өтетін көпір еді. «Ғасыр жобасына» баланған жол құрылысы ақмешіттік ағайынның арманын орындады. Қос құрлықты жалғайтын қара жол Қызылорда қаласын айналып өтетін болды. Əрине, айналма жолды жасау қиын емес қой. Бірақ теміржол мен дарияның үстінен, сондайақ, қалаға кірер жерге айналма жол салу керектігін ескерсек, онда жұмыстың еселене түсетінін байқаймыз. Десек те, осы жұмыстың бəрі жасалды. Дарияны қиып өтетін 210 метрлік көпір де бітті. Солайша, телекөпір барысында аталмыш көпір пайдалануға берілді. Шараға қатысқан Инвестициялар жəне даму министрінің бірінші орынбасары Жеңіс Қасымбек, Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаев, «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясының басқарма төрағасы Берік Камалиев қатынасты жақындататын, байланысты жылдамдататын бұл көпірдің маңыздылығын ерекше атап өтті.

Іс-шара барысында Тай қазанды ұлықтау, ел ақсақалдарының батасын алу рəсі мі өткі зілді. Рəсімнің қоры тындысы бойынша Тарихи-мəдени этнографиялық орталықта Ассамблея өкілдері мен жергілікті ақсақалдардың қатысуымен бұқаралық ақпарат құралдары үшін арнайы баспасөз мəслихаты ұйымдастырылды.

– Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауында алға қойылған тапсырмаларды орындау мақсатында бірқатар ұйымдастырушылық, тактикалық қадамдар жасалуда, – деді Вице-премьер Б.Сапарбаев. – Қазіргі дағдарысты жағдай ел тіршілігіне де əсерін тигізетіні белгілі. Əлемнің көп елін шарпып отырған экономикалық келеңсіздіктерге төтеп беру үшін нақты қам-қарекеттер қолға алынды. Соның ең бастысы халыққа жұмыс беру, жұмыссыздар санын көбейтпеу, əлеуметтік жағдайдың төмендеуіне жол бермеу болып табылады. Елімізде маңызды 8 мемлекеттік бағдарлама жұмыс істеп жатыр, солардың арқасында 400 мыңға жуық жұмыс орны

Үлкен алдында жас қарызы, ата алдында бала қарызы – əдеп пен сый. Мұхтар ƏУЕЗОВ.

Бїгінгі нґмірде: Сол бір заманда...

5-бет

6-бет

(Соңы 4-бетте).

Ќара ќасќыр

10-бет

Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен палатаның кешегі жалпы отырысында бірқатар халықаралық келісімдерді ратификациялау туралы заң жобалары қаралды. Сондай-ақ, депутаттар əлеуметтік еңбек саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді оңтайландыру мен автоматтандыру мəселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістерді көздейтін заң жобасын да талқыға салды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Алдымен депутаттар күн тəртібіндегі «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Өзбекстан Республикасының Үкіметі арасындағы Адамдардың реадмиссиясы туралы келісімді жəне Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Өзбекстан Республикасының Үкіметі арасындағы Адамдардың реадмиссиясы туралы келісімді іске асыру тəртібі туралы атқару хаттамасын ратификациялау туралы» заң жобасын мақұлдады. Ол бойынша баяндама жасаған Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Марат Демеуов құжат екі мемлекет аумағына кіру жəне онда болу шарттарын бұзған адамдарды анықтау жəне қай та руды көздейтіндігін айтты. Бұл санатқа еліміз аумағына заңсыз немесе заңды кірген, бірақ визасы немесе рұқсат мерзімі өтіп кеткеннен кейін сонда қалған адамдар жатқызылатыны атап көрсетілді. Тараптар қайтару күнін, қайтарудың шарттарын алдын ала келісілетіні де алға тартылды. Баяндамашының сөзінен белгілі

болғаны, Астана жəне Алматы қалаларының халықаралық əуежайлары реадмиссия үшін Қазақстанның кесіп өту пункті болып белгіленген. Қазақстан мен Өзбекстан ішкі істер министрліктері осы келісімді іске асыратын құзыретті органдар болып табылады. Келісімді ратификациялау заңсыз көші-қонмен күресуге мүмкіндік береді деп күтілуде. Сонымен қатар, мемлекеттер аумағында заңсыз жүрген адамдарды халықаралық құқыққа сəйкес қабылдауды, олардың транзитін жеңілдетеді. Камал Бұрхановтың Өзбекстаннан заңсыз жұмыс күшінің келуі жағдайына байланысты сұрағына орай жауабында Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары 2014 жылы Қазақстанға 530 мың Өзбекстан азаматы кіргендігін алға тартты. Жалпы келіп кеткенді қосқанда, олардың саны 3 миллион 640 адамға жеткен. Əкімшілік жауапкершілікке тартылғандардың саны 59 мыңды құраса, ал елден шығарылғаны 1946 адам екені белгілі болды.

(Соңы 4-бетте).

Жаѕа жўмыс орындарын ашу бəсеѕдемейді Премьер-Министрдің орынбасары Бердібек Сапарбаевтың қатысуымен Петропавл ауыр машина жасау зауытында өткен басқосуға министрліктердің, ұлттық компаниялардың өкілдері, жергілікті ірі кəсіпорындар мен агроқұрылымдардың, ведомостволардың, салалық кəсіподақ ұйымдарының жетекшілері қатысып, үшжақты келісімдер жасалды. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Жиынды кіріспе сөзбен ашқан аймақ басшысы Ерік Сұлтанов өндірістік үдерістерді дамыту, жұмыссыздық деңгейін азайту мəселелеріне тоқталды. Былтыр кəсіпорындар мен ұйымдар 1500 меморандум мен 3600 ұжымдық шартқа отырса, биыл 32 мың адамды қамтитын 747 үшжақты келісім жасалған. Б.Сапарбаев жиналғандардың назарын бүгінгі күннің басты тақырыбына айналған əлемдегі саяси, экономикалық күрделі ахуал жайымен таныстырып, алдағы басты міндет жаһандық қаржы дағдарысын қазақстандықтар сезінбейтіндей кешенді шараларды жіті ұйымдастыру, халықтың тұрмысын жақсарту жолындағы əлеуметтік міндеттемелер мен кепілдіктерді сөзсіз орындау қажеттігіне аударды. Былтыр елімізде экономикалық өсім 4 пайызды құрады. Ұлттық қордан бөлінген бір триллион теңге тиімді пайдаланылса, 400 мыңдай жаңа жұмыс орындары құрылады. Ол үшін елімізде мүмкіндіктер жеткілікті. Жолдаудан туындайтын басты қағидаттарды басшылыққа

ала отырып, көп елдерді қамтып отырған қаржылық қиындыққа төтеп берудің оңтайлы жолдарын талмай қарастыру қажет. Елбасының басты талабы–жергілікті тауар өндірушілерге қолдауды күшейту, өнімдерімізді сапалы етіп шығару, жұмыс орындарын қысқартпау, керісінше, жаңа өндіріс орындарын ашу. Солтүстік Қазақстан облысы шекаралық аймақта тұрғандықтан, Ресеймен қарым-қатынас жасаудың маңызы зор. Жиында облыс əкімінің орынбасары Ерлан Əукенов өңірдің өнеркəсіптік əлеуетін арттыру, қазақстандық үлесті көбейту, жұмысшылардың еңбек құқықтары мен кепілдіктерін қамтамасыз ету жайларын баяндады. «Жол картасы-2020» бағдарламасына қатысушылардың саны 12 мыңға жетіп, 669 адам жеке кəсібін ашса, 442 адам нəсіп көздерін одан əрі кеңейткен. Орташа айлық жалақы 10 пайызға өсіп, жұмыссыздық деңгейі 4 пайызға дейін төмендеген. Үкіметтің нақты қолдауы арқасында облыстағы машина жасау кəсіпорындарының тапсырысы бүгінде 22 миллиард теңгеге өскен.

(Соңы 4-бетте).

Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары мен «ҚазАқпарат» агенттігінің деректері бойынша дайындалды.

Ерлік ешќашан ескірмейді

 Оймақтай ой

(Соңы 3-бетте).

Əлемдік даєдарыс – жаћандыќ даєдарыс

ашылуы тиіс. Мұның барлығы ішкі мүмкіндіктерімізді пайдалану арқылы жүзеге асады. Импорт алмастыру, өзіміз өндірген өнімдерді өзіміз пайдалану, өндірістік қуаттарды арттыра түсу тұрақтылыққа жол ашады. Ақмола облысының əкімі Сергей Кулагин Президенттің қатысуымен өткізілген былтырғы телекөпірлер барысында индустрияландырудың жаңа қадамдарына оң баға берілгенін атап көрсетті. Аймақта 2014 жылдың қорытындысы бойынша, барлық қаржыландыру көздерін жұмылдыру арқылы экономикаға 181 миллиард теңгеден астам қаржы тартылды. Мұның 70 пайызы бюджеттен тыс қаржыны құраса, соның 8,7 миллиард теңгесі шетелдік күрделі салымдар болып отыр.

Жобалар їнемшілікке негізделуі тиіс

● Елімізге халықаралық Қайта құру жəне Даму банкі 21,7 млн. АҚШ доллары көлемінде грант бөледі. Инвестициялар жəне даму вице-министрі Альберт Раудың айтуынша, жобаның мақсаты – мемлекеттік жəне əлеуметтік нысандардағы энергия тиімділігін жақсарту бағытында қаржыландыру жүйесін құру. ● «ҚазАгро» холдингінің инвестициялық қор жынында 477 жоба бар. Құрылы м ның баспасөз қызметі хабарлағандай, аталмыш жобалардың жалпы құны 309,1 млрд. теңгені құрап отыр. Олар дың 365-і пайдалануға берілген. ● Алматы өңірінде ынтымақтастық туралы 17 меморандум бекітілді. Облыстық əкімдіктің баспасөз қызметі мəлім еткендей, жалпы сомасы 22,6 млрд. теңге болған бұл құжаттарда жергілікті қамтуды дамыту, өңірдің өнеркəсіп əлеуетін арттыру, өндірістік жағдайды тұрақтандыру мен жұмысшылар кепілдігі жəне еңбек құқығын сақтау мəселелері қарастырылған. ● Оңтүстік Қазақстан ҮИИД бағдарламасын орындауда алдыңғы қатарда. Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев өңірге жасаған жұмыс сапары барысында бұл аймақта бүгінде құны 230 млрд. теңгелік 135 инвестициялық жоба іске асырылып жатқанын, сондай-ақ, еліміздегі қуатты индустриялық орталықтардың біріне айналып отырған облыс республика бойынша алдыңғы орында тұрғанын мəлімдеді. ● Жамбыл өңірі бюджетінің 54,2 пайызы шағын жəне орта бизнестің үлесінде. Облыстық экономика жəне бюджеттік жоспарлау басқармасының дерегінше, былтыр аймақта «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы аясында жоба жасаушыларға 12,8 млрд. теңге көлеміндегі мемлекеттік қолдау көрсетілген. Айта кетейік, өңірдің кəсіпкерлік секторы бюджетке 35 млрд. теңгенің түсуін қамтамасыз еткен. ● Шығыс Қазақстанда жалға берілетін тұрғын үйлер құрылысы басталды. Компанияның баспасөз қызметі атап көрсеткендей, қазіргі таңда «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы аясында Семейде 2 көпқабатты үйдің құрылыс жұмыстарын қолға алған. Бұл үйлер жалпы ауданы 7 611 шаршы метр болатын 126 пəтерге есептелген. ● Атыраудағы полипропилен қап шығаратын зауыт өнімдері Еуропа нарығында. ҮИИД бағдарламасы аясында құрылған кəсіпорын айына 120 тонна полипропилен сатып алуды жоспарлап отыр. Зауыттың жобалық қуаты ұнға, қантқа жəне өзге де өнімдерге айына 1 млн. дана қап шығаруға жетеді. Мұнда 185 адам еңбек етеді. ● Павлодар облысының Заңғар ауылында «Балапан» орталығы ашылды. Павлодар ауданының əкімі Нұрлан Əутəліпов аталмыш елді мекенде мектепке дейінгі білім беру мəселесі шешімін тапқанын жеткізді. Тұрғындардың өтініші бойынша қатарға қосылған орталықтың арқасында ауылда 11 жұмыс орны құрылды.

Жеңіс оңай келген жоқ. Жеңіс аға ұрпақтың ержүрек батырлығымен, ерлік жігерімен келді. Жеңіс тылда еңбек еткен əрбір азаматтың маңдай терімен келді. Жыл өткен сайын кешегі соғыс Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінгі таңда Жамбыл облысында 253 соғыс ардагері мен 12 соғыс жесірі, 2334 теңестірілгендер жəне 8311 тыл еңбеккері тұрады. Ал Жеңістің 70 жылдығына орай облыстық ішкі саясат басқармасы мен «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының ұйымдастыруымен «Қамқорлық жəне денсаулық» атты автокеруен жолға шықты. Басты мақсат – «Жеңіске тағзым!» атты акция аясында жанқиярлық

ерліктерімен Жеңіске үлес қосқан соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлерін құрметтеу, хал-жағдайларын біліп, денсаулығына көңіл бөлу. Əрбір соғыс жəне тыл ардагерлерінің үйлеріне барып, оларға кешенді түрде медициналық көмек көрсету, шипажай, емдеу орындарына жолдамалар беру, тұрғын үйлерін жөндеу жұмыстарына қатысты өзекті жағдайларды анықтау. Сондайақ, қажет болған жағдайда ауруханада емдеу. (Соңы 8-бетте).

зардабы алыстағанымен, сол бір сұрапыл жылдар халық жадында мəңгілік сақталып қалмақ. Өйткені, елімізде соғыс оты айналып өтпеген отбасы жоқ десе де болады.


2

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

● Біз – қазақстандықтармыз!

ДƏСТЇРЛІ ДОСТЫЄЫМЫЗ – Ќўнды сґздік Астанада «Этносаяси сөздік» жарық көріп, оның тұсаукесері өткізілді. Сөздікті Қазақстан халқы Ассамблеясының Ғылыми-сараптамалық кеңесі Мəдениет жəне спорт министрлігінің қолдауымен дайындап, жарыққа шығарып отыр.

Ұлттық академиялық кітапханада өткен тұсаукесер рəсіміне Парламент Мəжілісінің депутаттары, оның ішінде ҚХАдан сайланған депутаттар бар, мемлекеттік органдардың өкілдері, ғалымдар мен сарапшылар, этномəдени бірлестіктердің өкілдері мен сөздікті құрастырушылар қатысты. Жаңа басылым туралы оның авторлары мен редакторлары жəне рецензенттері жанжақты айтып берді. «Этносаяси сөздік» – бұл этносаралық қарым-қатынастар саласымен байланысты 400 термин мен түсініктердің (қазақ жəне орыс тілдерінде 200ден) жиынтығы. Бұл еңбектің ерекшелігі сол, əр терминнің мағынасы мен маңызы заманауи қазақстандық өмір шыңдығына сəйкес ашыла көрсетіледі. Ал бұл, тұсаукесерге қатысушылардың атап өткеніндей, этносаясатқа қатысы бар барша үшін қандай бір жағдайда да үстел үстінде жататын пайдалы кітап болып табылмақ. Демек, оны мемлекеттік қызметшілерден бастап, этномəдени бірлестіктер жетекшілері мен ғалымдарға жəне журналистерге дейін кеңінен пайдаланатыны анық байқалады. Сөздіктің бас редакторы Қазақстан халқы Ассамблеясы Төра ға сының орынбасары – ҚХА хатшылығының меңгерушісі Ералы Тоғжанов. Жобаның ғылыми жетекшісі – Мемлекеттік басқару академиясының Этносаралық, конфессияаралық қарымқатынастар саласын оқып-үйрену жөніндегі орталық басшысы Айгүл Сəдуақасова. Авторлық жəне редакторлық ұжымға, сонымен қатар, оннан астам беделді қазақстандық ғалымдар енген. Олардың мамандықтары да əртүрлі – құқықтанушылар, философтар, филологтар, социологтар, тарихшылар, саясаттанушылар... деген сияқты тізбектеліп кете береді. Түсінікті ашып көрсетуге байланысты тəртіпаралық қадам, ғалымдардың пікірінше, аталған еңбекті кəдімгі сөздіктен құндырақ ете түседі. Мəселен, Парламент Мəжілісінің депутаты Қуаныш Сұлтанов пен Надежда Нестерова кітап ұлтаралық қарым-қатынастар тақырыбына қызығушылық

танытатын кез келген адам үшін нағыз оқу құралы болып табылатынын атап көрсетті. – Бұл таза сөздік қана емес, еңбекте əр терминнің қол данбалы ерекшелігі толығымен ашып көрсетілген. Мысалы, егер этносаралық жəне конфес сияаралық келісімнің қазақстандық моделі туралы əңгіме қозғалатын болса, онда ақпарат тек бір ғана бағытта берілмейді. Яғни, оның қоғамдық өмірге қалай интеграцияланатыны, шетелдерде қалай қажет етілетіні нақтыланады. Бұл бүгінгідей күрделі кезеңде аса маңызды, – деп түсіндірді Қазақстан Президенті жанындағы «Қоғамдық келісім» РМБ жетекшісі Наталья Калашникова. Кез келген салмақты ғылыми еңбек секілді аталған сөздік те рецензенттерге бағалау үшін ұсынылған екен. Олар – əулие Климент Охридский атындағы София университетінің профессоры Татьяна Дронзина (Болгария) мен Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының профессоры Жаңылжан Жүнісова. Екі ғалым да сөздік туралы оң пікірлерін білдірді. Олардың сөздеріне қарағанда, кітап өте-мөте пайдалы, құнды жəне қажетті. Бұдан бөлек, Т.Дронзина өзінің рецензиясында əр терминді қазақ тіліне аудару қазақ тілінің ғылыми аппаратын топтастыруға сіңірілген маңызды үлес болып табылатынын атап көрсетіпті. – Сөздікке, сондай-ақ, қысқаша анықтамалық қосымша берілген. Қосымшада Қазақстанда тұратын барлық этностық топтар туралы ақпараттар қамтылған. Яғни, онда этностардың саны, көп шоғырланған жері, негізгі тілдері, дəстүрлі діни сенім-нанымдары – бəрі-бəрі бар, – деді А.Сəдуақасова. Оның айтуынша, бұған дейін қажетті ақпараттарды түрлі дерек көздерінен іздеп табу қажет болатын. Тұсаукесердің соңында ғылыми еңбектерді Ұлттық академиялық кітапханаға беру рəсімі өтті.

Студенттер ўйытќысы – кіші ассамблея Онда əр аптаныѕ жўмасы мемлекеттік тіл болып белгіленген Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

– Əдетте, мен өзім өскен Рудный қаласындағы түрлі ұлттардың ұлттық костюмін сахнадан қана көретінмін. Мен оларды сахна киімі деп қана қабылдайтынмын. Соңғы жылдары қаладағы мерекелік шараларда түрлі ұлт өкілдері ұлттық тағамдарын жасап қоятын болған. Оларды да алыстан қызықтаймыз. Көптің ішінде дуылдаған мерекелік көңіл-күймен көп нəрсені байқай бермейді екенбіз. Мерекені салтанатты, қалыптасқан көрініс деп білеміз. Ал өзімізде студенттердің кіші ассамблеясы жұмысынан кейін қасымда жүрген достарым арқылы керемет дүниеге көзім қанықты, – дейді Рудный индустриялық институты экономика жəне құрылыс факультетінің 2 курс студенті Жанна Кравченко. Бірқағар қазақшасымен кіші ассамблея жұмысын баяндаған қыздың жүзі бал-бұл жанады. Рудный индустриялық институтында барлық білім ордалары

секілді түрлі шаралар өтіп жатады. Өткен жылы сəуір айында осындағы студенттердің кіші ассамблеясы құрылды. Оның төрағасы институттың тəрбие ісі жөніндегі проректоры Жасұлан Алпысбаев болды да, оның орынбасарлығына студент Жанна Кравченконы ұсынған болатын. Жұмыс бірден қызу жүріп кетті. Кіші ассамблеяның белсенді жастары «Рудный индустриялық институтындағы жарасымды достық келісім» атты фестиваль өткізді. Кіші ассамблея мүшелерінің ұйымдастыруымен өткен жастық думан түрлі ұлттық бояумен қаныға түсті. – Маған студенттер ассамблеясы өткізген шаралардың, ең алдымен, дайындығы ұнайды. Біз əр ұлттың жастары бір үйдің балаларындай болып кетеміз. Олардың əрқайсысы өз ұлтының ұлттық киімін, тағамдарын əкеледі. Өлеңдерін, билерін үйретеді. Қызу жұмыс жүреді, пікірталастар да туып жатады. Ал кіші ассамблея ұйымдастырған шара сəтті өткенде бізден бақытты жан

болмайды, дос құшақтар айқасады. Мұндай сəттер əр студентке керемет рухани күш береді, – дейді Жанна ағынан жарылып. Рудный қаласында 60-тан аса түрлі ұлттың өкілі тұрады. Кеншілер қаласы тарихының өзі бүгінгі жастардың атасы мен əжесінің жастық шағымен тікелей байланысты. Осыдан алпыс жыл бұрын алғашқы кеншілер шатырын комсомолдық екпінді құрылысқа келген түрлі ұлт жастары тіккен болатын. Рудный қаласы олардың мəңгі құт мекеніне айналды. Осы жерде отау құрды, ұрпақ өсірді. Кеншілер қаласын бірге көркейтті, экономиканы бірге дамытты, еліміздегі уақыт өзгерістерін де бірге көріп, еліміздің тəуелсіздігін де бірге қарсы алып, іргетасын мықтап келеді. Аға ұрпақ түрлі ұлт пен ұлыстар арасындағы достықты бояуын солғындатпай кейінгі ұрпаққа бере білді. Бейбітшіліктің қазақстандық бірегей үлгісі де осы болар. Еліміз Тəуелсіздігінің алғашқы жылдарында, яғни 1995 жылы 1 наурызда Президент

Суреттерді түсірген Игорь БУРГАНДИНОВ.

Бірлігіміз ќашанда берік Қазақта «Ырыс алды – ынтымақ» деген аталы сөз бар. Біздер, Жетісу жерінде тұратын əр ұлттың өкілдері басымыз қосылғанда əрдайым осынау қазақы мақал мəнінің тереңдігіне тəнті болып, қазақтарға алғысымызды айтып отырамыз. Ассамблея жылы деп жарияланған 2015 жылы Алматы

облысында «20 игі іс» жобасы басталды. Жоба бойынша өңірдегі əрбір этномəдени бірлестік 20 шарапатты шара өткізуі тиіс. Облыстағы армян этномəдени бірлестігінің өкілдері Қаратал ауданының, Үштөбе қаласындағы балалар үйін қамқорлыққа алып, материалдық, моральдық тұрғыда көмектесуді бір қалыпқа түсірді. Балалар дəн риза. Сонымен қатар, облыс орталығындағы құлақтары нашар еститін балалар үйін де назарымыздан тыс қалдырмай, қамқорлық көрсетудеміз.

Қостанай облысы, Рудный қаласы.

Тоєанастаєы «Достыќ» клубы

Сəулебек БІРЖАН. ––––––––––––––––––––

Кнарик ГАСПАРЯН, Алматы облыстық армян этномəдени бірлестігінің төрайымы.

Назарбаевтың бастамасымен Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылды. «Ол – Қазақстан тұрақтылығының айшықты атрибуты. Сол себепті де, мен əрдайым үлкен міндеттер арта отырып, бүкіл халықтың қолдауына ие болу үшін Ассамблеяға жүгі не мін», деді Нұрсұлтан Назарбаев еліміздегі жетекші телераналар журналистеріне берген сұхбатында. – Кіші ассамблея студенттер арасындағы достықты, татулықты, бірлікті сақтай отырып, қоғамды дамытудың, мемлекеттігімізді нығайтудың тамаша тетігі де болады. Мысалы, біз «Қазақ тілі жəне үш тұғырлы тіл» тақырыбында дөңгелек үстел отырысын өткіздік. Жастар үшін тіл мəселесі айрықша маңызды екенін білеміз. Соның ішінде мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейтуді де талқыладық. Біздің институтта əр аптаның жұма күні мемлекеттік тіл күні болып саналады. Кіші ассамблея кеңесі осы істі жандандыруды, қалыптастыруды ойластырды. Сол күні студенттер қазақ

тілінде сөйлесуге тырысады, ең болмағанда аудиторияларда қазақша амандасамыз. Мем лекеттік тілді білген достарымыздың төбесі биік, олар өзін сенімді сезінеді, – дейді Ж.Кравченко. Орыс қызы Ж.Кравченконың өзі қазақ тілінде тіл сындырып қалған. Студенттердің Кіші ассамблеясының қатары 40 студентпен толықты, корей Николай Пак, татар Роман Файзуллин, қазақ Алтынгүл Байтық, орыс Анастасия Самойлова, украин Виктория Полковниченко, удмурд Денис Наговицын белсенділік танытады. Кіші ассамблея институттағы əр шараны шығармашылық тұрғыдан дайындап өткізеді. Институтта білім нəрімен сусындап жүрген 20 ұлт өкілдері студенттер сахнасынан əн шырқап, билейді. Жастар киген ұлттық киімдердің сұлулығында шек жоқ, студенттер сахнасы бояулар мен музыка гаммасына айналады. Ал оның мазмұны біреу ғана –Тəуелсіз Қазақстандағы бейбітшілік пен келісім, жастар арасындағы шынайы достық болатын. – Біздің кіші ассамблея жұмысында саясат жоқ, шынайы достық, күнделікті өмір ғана бар, – дейді Жанна. Расында, аға ұрпақтан келе жатқан өзара түсіністік, толеранттық пен достық ұғымы алға қарай жалғаса бермек. Елбасы айтқандай, оған жастардың қатысуы тəрбиенің тамаша үлгісі.

Талды қорғ а н д а ғ ы «Айналайын» балалар үйінде армян халқының «Аналық жəне əдемілік» атты жыл сайын 7 сəуірде аталатын ұлттық мерекесін дəстүрлі түрде өткізіп келеміз. Бұл мейрамды армян ұлтының өкілдері

асыға күтеді. Ата-бабамыздан қалған дəстүрді қасиетті қазақ жерінде де өткізуге, яғни құқығымыздың бұзылмауына жарқын жол ашылғаны қуантады. Біле-білсек, сүттей ұйып, тату-тəтті өмір сүріп жүргеніміз мемлекеттік саясаттың дұрыстығының арқасы. Осынау бірліктің бастауы болған Елбасына қашанда алғысымыз шексіз. Бүгінде ынтымағы жарасқан Жетісу жерінде 103 этнос өкілі бірлігімізді нығайтқан үстіне нығайта түсуде. Мұны Қазақстанның өзге елдерге үлгі етіліп жүрген бірлігіне құдды қарлығаштың қанатымен су сепкеніндей болса да септігіміздің тиюі деп түсінеміз. ТАЛДЫҚОРҒАН.

Əр ұлттың басын қосып, бірлік пен татулықтың нығаюы жолында қызмет ететін «Достық» клубы Сырым ауданы əкімдігінің қолдауымен, «Сырым жауһарлары» қоғамдық бірлестігінің ұйытқы болуымен құрылған болатын. Бүгінде Шолақ аңқаты ауылдық округінде 100-ге жуық (орыс, татар, неміс, украин, белорус, башқұрт, чуваш, қазақ) өзге ұлт өкілдері бір шаңырақтың астында, бір үйдің балаларындай тату-тəтті өмір сүруде. «Достық» клубына Надежда Николаевна Шевяхова жетекшілік жасаса, мұнда орналасқан бөлмеге бас сұға қалған көпшілік əр ұлттың тарихынан сыр шертетін ұлттық тағамдарға, киім түрлеріне, оюөрнектерге көз жүгіртіп, қызыға тамашалайды. – Мұнда ашылған «Достық» клубының атқаратын маңызы өте зор. Достықты, татулықты, бірлікті білдіретін аталған клубтың одан əрі дамып, құлашын кеңге жая беруі мақсатында өткен жылғы мамыр мерекесінде аудан əкімі Абат Шыныбеков бастаған қонақтар

мен түрлі ұлттың өкілдері «Достық аллеясына» жұпаргүл ағашын отырғызды. Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы аясында клуб мүшелері түрлі ұлттың билерін, əуез ді əндерін халық арасында насихаттап, достық, бірлікті нығайта түсу бағытында жұмыстануда, – дейді «Сырым жауһарлары» қоғамдық бірлестігінің мүшесі, зейнеткер ұстаз Гүлбақша Ерғалиева сөз арасында. «Достық» клубында бүгінде сегіз ұлттың өкілі жұмыла жұмыс істейді. Олар ұлттық мереке, салтдəстүрлерді тұрғындар арасында кеңінен насихаттау, достық, бірлік бағытында ұйымшылдық танытуды басты борыштарының бірі ретінде санайды. Сан алуан ұлт өкілдері тұратын Тоғанас ауылында бірлік пен түсіністік салтанат құрған. Мүсірбек АЙТАШЕВ.

Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы. –––––––––––––––

Суретте: «Достық» клубының жетекшісі Н.Н.ШЕВЯХОВА.


3

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

● Біз – қазақстандықтармыз!

БЕРЕКЕМІЗДІЅ БАСТАУЫ Ассамблея жолы – аќиќат жолы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстан түріктері этномəдени бірлестігі төрағасының орынбасары, философия ғылымдарының докторы, «Құрмет» орденінің иегері Қазақбай ҚАСЫМОВПЕН əңгіме – Құрметті Қазақбай Таштемірұлы, қазақстандық патриотизм мен ұлтаралық келісім Елбасы Жолдауларында айқын көрініс тапқан болашақ «Мəңгілік Елдің» кілті екендігі жайында өте орынды айтылуда. Ал осы құндылықтардың қазіргі қайнар көзі кезінде Елбасымыз көрегендігімен құрған Қазақстан халқы Ассамблеясы емес пе? – Дəл солай. Бүгінде əлемдік қоғамдастықтың алдыңғы көшінде келе жатқан Қазақ елінде, қазақтың қасиетті жерінде дəулетін жинап, ұрпағын жайған 130-дан астам ұлт пен ұлыстардың, этностардың басын бірлікке топтастырып, бүгінгі өзара түсіністік пен құрмет сезімінің, жарастық пен келісімнің, ұлтаралық татулықтың тұрақтылығын одан əрі жарастыра нығайтудағы ҚХА-ның жұмысын мен əрдайым мақтанышпен айта аламын. Аса қадірменді Елбасымыз биылғы жылды Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы деп жариялады. Осы айтулы жыл – мызғымас бірлігі мен бұлжымас татулығын ту еткен, елімізде ең белді де беделді институттардың бірі – ҚХА-ның құрылғанына 20 жыл толуымен тұспа-тұс, қарбалас келіп тұр. Ассамблея жылы елімізде өтетін көп мерейтойлардың бірі емес, Елбасымыздың сөзімен айтар болсақ, той тойлайтын жыл емес, ой толғайтын жыл. Себебі, ортақ Отанымыздағы ұлт пен ұлыс тардың, этностардың арасында қо ғамдық келісім мен ұлтаралық тату лық тың тұрақтылығын сақтап, дамудың нақты тетігіне айналған бұл ұйым – еліміздің қадірлі де қасиетті, өшпес құндылығы. Тəуелсіздігіміздің тірегі, сыйластық пен ынтымақтастықты көрсетудегі ел бірлігінің басты құралы жəне тұтқасы. Тəуелсіздігімізді көздің қарашығындай сақтап, оны қорғау үшін мемлекетімізді одан əрі нығайта беру үшін бізге ең əуелі бірлік қажет. – Қой жылында халқымыз үшін аса қастерлі бірқатар мерейлі оқиғалар тоғысыпты. Олар да елдігімізді бекемдей түспей ме? – Бірлік болмаса, қандай қуатты империя болса да күлі көкке ұшатынын тағылымы мол тарих болмысы адамзат баласына дəлелдеп берді. Сондықтан да ешбір байлықпен салыстыруға болмайтын, баға жетпес қазынамыз, 130дан астам ұлт пен этностардың қасиетті мекені – еліміздегі бірлікті сақтау – əрбір қазақстандықтың қасиетті парызы. 2015 жыл – біздің Отанымыз үшін тарихи белестерімізді атап өту жылы. Біздің тарихымыз – бұл бірліктің қайнар көзі. Өткенімізді бағалай отырып, біз келешегімізді болжай аламыз. ҚХА жылында: Қазақ хандығының 550 жылдығын, Қазақстан Республикасы Конституциясының 20 жылдығын, Ұлы

Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығын атап өткелі отырмыз. Бұлар – еліміздің тарихында түбегейлі бетбұрыс жасаған жасампаз кезеңдер. Еліміздің тарихи қазынасы ғана емес, елдік рухымыздың бастауы, бірлігіміздің негізі, мемлекетіміздің айғағы, достығымыздың дəнекері. – Ал енді дəл бүгінгі əлемдік қоғамдастық түгелдей қызығып отырған қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған береке-бірлігіміз бір күнде орнай қалған жоқ қой. Осы жолдағы қиын күрес, қыруар еңбек, жасампаздық белестерін бір шолып өтсеңіз. – Тəуелсіздігіміздің алғашқы жылдарына көз салсақ, Қазақстан күйреген империяның мұраға қалдырған экономикасын түзету жолындағы арпалыспен қатар шекарасын шегендеп, мемлекетімізді нығайтып, болашақ даму жолын айқындау мақсатында əлемдік үрдістерді ескере отырып, ешкімге ұқсамайтын, ешкім қайталамайтын Қазақстан жолын салуға үлгілі жоспарлар жасады. Таңдап алған жолымыздың дұрыстығын өткен жылдар тəжірибесі айқындап берді. Президенттік басқару елімізді əлемдік экономикалық дағда рыстан абыроймен алып шықты. На рықтық экономика құрылымының тетіктері түгенделіп қалыптасты, мəдениетіміз гүлденіп, экономикамыз дамыды. ТМД елдері мен басқаларына біз үлгі-өнеге болдық. 1995 жылы құрылған ҚХА-ның І сесссиясында Елбасымыз тарихи баяндама жасады. «Мен елімнің Президенті ретінде қоғамдық тұрақтылықты жəне ұлтаралық келісімді қамтамасыз етуді өзімнің басты міндетім деп санаймын. Бірлік аспаннан өзі келіп түспейді. Тек қарқынды жұмыс арқылы ғана келеді. Мен кең-байтақ жерімізде татулық пен тыныштық болғанын ғана тілеймін. Мұның, ең алдымен, миллиондаған Қазақстан отбасына керек екендігін еске саламын. Мен қайғыдан шашы ағарған аналардың балаларын жоқтамағанын, сəбилердің мүгедек болмауын, қарт адамдардың күйреген үйлерінің алдында қасірет шегіп жыламағанын қалаймын», деген Елбасымыздың сөздері сол кездегі ең өзекті, ең маңызды мəселе ретінде əрбір қазақстандықтың жүрегінің төрінен орын тапты. Арада 20 жыл өтті. Осы Ассамблея аясында елімізде этносаяси, рухани-саяси жəне ұлттық реформалардың дұрыс жүргізілуіне байланысты қалыптасқан ұлтаралық татулықтың тұрақтылығы əлем сахнасында Қазақстан халқының беделін арттырды. Осындай жетістігіміз бүгінде идеологиялық бренд ретінде орнығып, бүкіл əлемге бейбітшілік пен қоғамдық

Ќазаќстан халќы Ассамблеясы – 20 ізгі іс (Соңы. Басы 1-бетте). «Қазақстан халқы Ассам блеясы – 20 ізгі іс» республи калық эстафетасының бас белгісі «Тайқазан» Астана қаласынан республиканың барлық өңірлеріне бекітілген маршрут бойынша аралап шығып, іші «ізгі істерге» толып, Астана қаласына қайта оралады. Ағымдағы жылғы сəуір айында өтетін Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХІІ сессиясында ел Президентіне тапсырылады. Іс-шараға Парламент Мəжілісінің депутаттары Розақұл Халмұрадов, Надежда Нестерова, Қазақстан Президенті Əкімшілігі Қазақстан халқы Ассамблеясы Хатшылығының сектор меңгерушісі Нəзипа Шанай, облыс əкімінің орынбасары Ерлан Айтаханов, жергілікті ақсақалдар, зиялы қауым өкілдері, Оңтүстік Қазақстан облыстық этномəдени бірлестіктерінің басшылары, БАҚ өкілдері қатысты. «Көпұлттылық – Қазақстанның бақыты», дейді Елбасы. Тағдыр-талайымен қазақ жерінен пана тапқан барша этнос өкілдері Түркістаннан басталған тағылымды істі жақсы ырымға балап отыр. ТҮРКІСТАН. –––––––––––––––

Суреттерді түсірген Хусан АЗИЗОВ.

келісімнің Назарбаев моделі деген атпен белгілі болды. ҚХА-ның бағындыратын биіктері мен алатын асулары болашақта жалғасын əлі де табады. – ҚХА атқарған жұмыстар, осынау бірегей институттың теңдесі жоқ мерей-мəртебесі жайында не айтасыз? – Ассамблея аясын да этносаралық қатынастарды зерттеудің толық заңнамалық базасы құрылды. ҚХА-ға конституциялық орган ретінде мемлекеттік мəртебе берілді. Парламент Мəжілісіне 9 депутат сайлау құқығын алды. Мəжіліске сайланған 9 халық қалаулылары əрбір ұлыс пен этнос өкілдерінің жоғын жоқтаумен қатар, барша халқымыздың тəуелсіздігі мен бірлігі жолында Парламент қабырғасында табысты қызмет атқаруда. ҚХА туралы заң қабылданып, Ассамблея құрылымы мен қызметінің қоғамда алатын орны мен рөлі заңнамалық негізде іске асып, қамтамасыз етілуде. Халықпен бірге мұқият талқыланып, Елбасы мақұлдаған Ел бірлігі доктринасы бейбітшілік пен қоғамдық келісімді нығайтудың бір ел, бір тағдыр, тегі басқа, теңдігі бір ұлт рухының дамуы сияқты қағидаларын айқындап берді. Осы қол жеткен татулық пен бірлігімізді жалғастыру үшін бүгінде елімізде 820 этномəдени бірлестік жұмыс істеп, актив саны 67 мыңнан астам адамды қамтиды. Ассамблея аясында еліміздің барлық аймақтарында 1035 қоғамдық келісім кеңесі табысты жұмыс істеуде. Еліміздің ең басты құндылықтары – татулық пен тұрақтылықты ұрпақ жадына сіңірудің негізгі тетігі ретінде «Аналар кеңесі» жұмысын бастады. ҚХА-ның қызметі мен мемлекеттік ел бірлігі саясатын, қоғамдық келісім мен бейбітшілікті насихаттаудың негізгі қуатты құралы – жүйелі ақпараттық жұмыс жолға қойылды. – Ассамблеяның ел ішіндегі, бүкіл əлемдегі танымалдығы қандай деңгейде? – Ассамблея қабырғасындағы ісшараларға, маңызды оқиғаларға байланысты 40-тан астам медиа-жоспар жасалып, жүзеге асырылды. Əлемнің 47 мемлекетіне таралатын «ДостықДружба» журналы, төрт телеарна, бес телебағдарлама, сегіз радиобағдарлама, тоғыз республикалық басылым, жүзден астам электронды ақпарат құралдары жəне басқалары жұмыс істейді. Ассамблея жанынан құрылған этносаралық қатынастар мəселелері жөніндегі кеңесте журналистер мен сарапшылар қызмет атқаруда. Қоғамдық келісімнің Назарбаев моделін зерттеу үшін əлемнің 15 мемлекетінен, атап айтқанда, Болгария, Ұлыбритания, Германия, Испания, Италия, Қытай, АҚШ, Ресей, Түркия, Украина, Армения елдерінен сарапшылар, ғалымдар мен дипломаттар, журналистер мен үкіметтік емес

ұйымдар өкілдері алпыстан астам рет өтініш білдірді. Шетелдік көршілеріміз Нұрсұлтан Назарбаевтың қыранның көрегенділігіндей алыстан көздейтін алғырлығының арқасында салиқалы саясатын мойындап қана қоймай, Елбасымыздың өз қолымен құрған бейбітшілік пен қоғамдық келісімнің қазақстандық моделін толеранттылықтың ең таңдаулы үлгісі ретінде зерттеп, өз елдерінде қолданысқа енгізуге ынталы екендіктерін паш етіп отыр. Халық дипломатиясының маңызды күретамырына айналған Елбасы төрағалық ететін осынау конституциялық орган жөнінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Пан Ги Мун мырза: «Ассамблеяның қағидаты мен бағытбағдары Біріккен Ұлттар Ұйымының жұмыс қағидатына толық сəйкес келеді», деп өзінің орайлы пікірін білдіруі де ғанибет. Егеменді елімізде мəртебесі жоғары қаншама қоғамдық ұйымдар мен мемлекеттік институттар бар. Олармен де санасамыз, оларды да құрметтейміз. Дегенмен де, солардың бəрінің ішінде Қазақстан халқы Ассамблеясының алатын орны ерекше. – Олай болса, Ассамблея жылының басты ақиқаттары неде деп білесіз? – Қоғамды біртұтас ағзаға баласақ, ол қоғамға қан жүгіртетін алуан түрлі қан тамырлары сынды барлық салаларды біріктіретін, бəрінің жолын бір арнаға салып, бір ағысқа бағыттайтын бір жүрек бар. Ол жүректің есімі – бірлік. Елімізде бірлік пен татулық, қоғамдық келісім мен бейбітшілік болса, Мəңгілік Қазақ елі өркениетті, дəулетті ұлыстар қатарында болып, «Нұрлы Жол» бағдарламасының аясында əлем сахнасында ұлттық мемлекет ретінде салтанат құратын болады. Сондықтан да Қазақстан халқы Ассамблеясы жылында елімізде қоғамдық келісім мен татулықтың, бірліктің мəнін түсіндіруге көңіл бөлініп, ерекше екпін беріледі. Осы тұрғыдан ресми түрде жарияланған 2015 жыл ҚХА институтының мерейтойы – жеке мерекесі емес, ең алдымен, құнды қазынамыз: Ел бірлігінің жылы, Татулық пен бейбітшілік жылы. Бүгінде жасампаз жетістіктеріміздің бастауында тұрған Қазақстан Республикасының егемендігі мен тəуелсіздігінің берік кепілі – Елбасымыздың салған қо ғамдық келісім моделінің жылы. Осы қазыналы жылдың күні кеше сүйіншілеген тағы бір жарқын жаңалығын қуана айтпай тұра алмаймын. Ел Президентінің «Қазақстан халқы Ассамблеясына – 20 жыл» мерекелік медалін тағайындағаны жүрек тебірентер ғанибет жағдай болды. Əлбетте, мұның да бірлікті нығайтуға, тірлікті көктете түсуге қызмет етері сөзсіз. Сол үшін де Нұрағамызға тағы да мың мəрте алғыс. Бүгінде береке-бірлігі мен ынтымағы жарасып, əлемдік қоғамдастықтың алдыңғы көшінде келе жатқан, ардан, намыстан жаралған ел иесі, жер иесі, мемлекет құраушы жасампаз қазақ халқының абыз даналығымен үйлескен 2015 жыл – Ассамблея жылы Тəуелсіз мемлекетімізді жаңа жетістіктерге жеткізіп, елімізге жағымды жаңалықтар мен абыройлы жеңістер əкелсін, ардақты отандастар! – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан».

АЛМАТЫ.

Ўлттар достыєыныѕ ўясы Былтыр облыстағы «Эллада» грек этномəдени бірлестігі өзінің 20 жылдығын тойласа, ал осыдан он жыл бұрын құрылған «Сагдиана» өзбек этномəдени бірлестігінің мерейтойы Ассамблеяның 20 жылдығымен тұспа-тұс келіп отыр. Қазір 19 ұлттық этномəдени бірлестіктің басын бір шаңырақ астында тоғыстырып, ұлттар мен ұлыстардың тілі, мəдениеті мен салт-дəстүрін дамытуға барынша жағдай жасап отырған облыстық «Достық үйі» ұжымының еңбегі ерекше. Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығын жергілікті жерде лайықты атап өту мақсатында атқарылып жатқан шаруалар жəне өзге де мəселелер жөнінде «Достық үйінің» директоры Роза БЕРКЕШЕВАМЕН жолығып, əңгімелесудің сəті түскен-ді. – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХ сессиясында ел халқының алдына бірнеше міндет қойды. Соның ішінде, аймақтардағы Достық үйлерін елімізде тұратын этностық топтардың тек өз мəдениеті мен дəстүрін, тілі мен тарихын үйрететін орталық ретінде ғана емес, азаматтық бастамаларды іске асырудың негізгі тетігі ретінде қарастыруды əрі «Достық үйлері» бір орында тұрып қалмай, дамудың жаңа деңгейіне көтерілуі тиіс дегенді баса айтқан еді. Президенттің осы тапсырмасы аймақта қаншалықты деңгейде жүзеге асырылып жатыр? – Елімізде татулық пен бейбітші лікті нығайтуға ұйытқы болып отырған Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылғанына биыл – 20 жыл. Осы уақыт аралығында, яғни ел тəуелсіздігінің ең жауапты кезеңінде бірлігіміздің бастауы бола білген Ассамблея өзінің өміршеңдігін көрсетіп, бейбіт қоғамымыздың ажырамас бөлігіне айналды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың айтуынша, елдіктің өлшемі, тұрақтылықтың тұтқасы бола алды. Кезінде тағдырдың жазуымен қазақ жеріне сан түрлі ұлт өкілдері қоныстанғаны белгілі. Бүгінде Ақтөбе өңірінде 90-ға тарта ұлттар мен ұлыстардың өкілдері тату-тəтті, береке-бірлікте тіршілік етуде. Олар осы кезеңдерде тегі басқа болғанымен, теңдігі бір, қаны бөлек болғанымен, арманы ортақ біртұтас халыққа айналды. Осыдан жиырма жыл бұрын Қазақстан халқы Ассамблеясының облыстық филиалы ашылып, аймақтағы ұлттар мен ұлыстардың өкілдері өз ана тілін, салт-дəстүрі мен тарихын зерттеп, ұлттық мəдени шараларын өткізуге мүмкіндік алды. Ал бұл істі одан əрі жетілдіру мақсатында 2007 жылы сол кездегі облыстық мəдениет басқармасы жанынан «Достық үйі» ұйымдастырылған еді. Облыстағы этномəдени бірлестіктердің өз алдына дербес ғимараты болмағандықтан, олар ұйымдастырған шараларын кез келген жерлерде өткізуге мəжбүр болатын. Осылайша, 2009 жылдың қыркүйегінде Ақтөбеде «Достық үйі» ғимаратының салтанатты түрде ашылу рəсіміне Елбасының өзі қатысты. Президент салтанатты шарада: «Біздің Қазақстан – көпұлтты. Əр ұлтқа өз мəдениетін, тарихын ұмытпауға, жаңғыртуға мүмкіндік берілген. Балаларға да өз ана тілін үйренуге жағдай бар. Оған дəлел – осы «Достық үйі». Мен үшін ең керемет концерт – Ассамблеяның концерті. Əр ұлттың өз мəдениетін көрсеткен сəті де өте əдемі. Сан ұлт өз тілінде əн шырқап, өз билерін билеген шақ бір əдемі гүл шоғыры іспеттес. Өмірдің гүл шоғыры!», – деген еді. Міне, содан бері аймақтағы 19 ұлттық этномəдени бірлестіктің өкілдері ұйымдастырған əрбір шара осы «Достық үйінің» кең залында жоғары деңгейде ұйымдастырылып, көрерменнің көңілінен шығып жүр. Бүгінде «Достық үйінің», оның ішінде этномəдени бірлестіктердің жұмысын жетілдіруге бағыт ұсталуда. Қазір бұрынғыдай емес, əрбір орталық ұйымдастыратын шаралар өз айналасын қамтып қана қоймай, еліміздің түкпір-түкпірінен шақырылған мəртебелі меймандардың қатысуымен өтіп жатады. Этномəдени қоғамдық бірлестіктердің басшылары тарихи отандарының Қазақстандағы елшіліктерімен үнемі тығыз байланыста жұмыс жасайды. Облысқа келген сапары кезінде Польшаның Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Павел Чеплак ұжыммен жəне поляктардың «Святло» этномəдени бірлестігі мүшелерімен кездесуінде екі мемлекет арасындағы қарым-қатынастың

беріктігін атаған еді. Сол сапарында елшілік өкілі Ұлы Отан соғысы жылдарында елімізге жер аударылған поляктардың жерленген орындарын іздеуге, сондай-ақ, жергілікті мұражайлармен жұмыс істеуге көмектесуге ықылас білдірген болатын. Бұл өтініштің орындалуына жергілікті билік тарапынан қолдау жасалды. Қазір ұлттар мен ұлыстардың қатысуымен халықаралық деңгейде ұйымдастырылатын шаралар да өз кезегінде жоғары бағаланып жүр. – «Достық үйі» ұжымының аудандармен байланысы қандай? – Қазір Ақтөбе қаласынан бөлек аудандар арасында Мəртөкте ғана «Достық үйі» бар. Соңғы жылдары ұлттық этномəдени бірлестік мүшелері аудандарды аралап, жергілікті тұрғындарға өз өнерлерін көрсетіп, өңірде тұратын ұлттардың өнерлерін де насихаттап жүр. «Достық үйі» өнерпаздарының Кеңес Одағының Батыры Əлия Молдағұлованың туған жері – Əлия ауылына барып, салтанатты мерекелік концерт ұйымдастыруы жыл сайынғы дəстүрге айналды. Сол сияқты, корей этномəдени қоғамдық бірлестігінің шығармашылық ұжымы Əйтеке би ауданының Бөгетсай ауылы жұртшылығына мереке сыйлап, ұлттық құндылықтарды ұлықтау мақсатында көрме ұйымдастырды. Мұндай шаралар алдағы уақытта да өз жалғасын табады. Жыл сайын Астана қаласында өткізілетін Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы осындай мақсаттағы жұмыстардың дамуын ынталандырады. – Сіздің ұжым Ассамблея жылын облыста лайықты атап өту үшін қандай шаралар ұйымдастыруды жоспарлауда? – Биыл 6 ақпан күні елімізде Ассамблея жылына байланысты ресми түрде іс-шаралар бастау алады. Бұл күні еліміздің барлық аймақтарында Ассамблея жылының туы көтеріледі. Солардың ішінде ерекше айтып кететін бір жоба бар. Ол — мемлекеттік тілдің мəртебесін көтеру мақсатында ұйымдастырылатын «Мың бала» байқауы. Бұл жобаның негізгі ұстанымы – Қазақстанда тұратын өзге ұлт өкілдерінің 1000 баласын мемлекеттік тілге үйрету. Жобаға ақтөбеліктер де қатысуға ниет етіп отыр. Биыл сəуір айында өтетін «Қазақстан достықтың мекені» атты І республикалық этностық мəдениет фестивалі де осы Ақтөбеде ұйымдастырылады. Бұл шараға ел аймақтарынан көптеген қонақтар шақырылады деп күтілуде. Сондай-ақ, Ассамблея жылына орай облыстағы этномəдени бірлестіктер өкілдері арасында ХVI облыстық «Халық достығы» фестивалін ұйымдастыруды жоспарлап отырмыз. Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған мерекені өткізу де ұлттар назарынан тыс қалмайды. Этностық шығармашылық ұжымдардың қатысуымен өтетін «Тарихта ұмытылмас із қалдырған – Ұлы Жеңіс!», ел Конституциясының 20 жылдығына арналған «Достығым – мақтанышым» атты іс-шаралардың жобасы əзірленіп, оған дайындық шаралары басталып кетті. Осы жұмыстардың аясында оқушылар арасында «Менің елімнің тарихы» атты шығарма, сурет байқауларын өткізбекпіз. Жылдағы дəстүр бойынша биыл əрбір ұлттық этномəдени бір лестіктердің күндері кең көлемде атап өтіледі. Əрине, бұл шаралардың өз деңгейінде өтуіне ең бірінші кезекте біздің ұжым жауапты. Сондықтан, биыл ұжымды үлкен жауапты істер күтіп тұр. Əңгімелескен Арайлым НҰРБАЕВА, журналист.

Ақтөбе облысы.


4

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

Жобалар їнемшілікке негізделуі тиіс (Соңы. Басы 1-бетте). Бұдан кейін депутаттар «Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Қайта құру жəне Даму банкі арасындағы «Қазақстанда энергия тиімділігін арттыру» жобасы бойынша грант туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасын қарады. Айта кету керек, «Қазақстанда энергия тиімділігін арттыру» жобасы Швейцарияның Даму жəне ынтымақтастық басқармасының гранты есебінен қаржыландырылады, ол Дүниежүзілік банкте құрылған қор арқылы бөлінеді. Келісімге сəйкес, Дүниежүзілік банк алушыға осы келісімде жазылған немесе айтылған тəртіппен жəне шарттармен жобаны қаржыландыруға жəрдем көрсету үшін 21 763 000 АҚШ доллары мөлшерінде грант бөлуге келісім береді. Ал алушы жақ жобаның мақсаттарына өзінің адалдығы туралы мəлімдейді жəне оны іске асыруды қамтамасыз етеді деп көрсетілген. Инвестициялар жəне даму вицеминистрі Альберт Раудың айтуынша, жобаның мақсаты мемлекеттік

əлеуметтік нысандардың энергия тиімділігін арттыру болса, оған 17,7 миллион АҚШ доллары бағытталатын болады. Бұл қаржылар шамамен 70-ке тарта əлеуметтік нысанға жұмсалмақ. Ағымдағы жылға еліміздің жеті өңірінде 19 əлеуметтік нысан таңдап алыныпты. Мəжіліс депутаты Мейрам Бегентаевтың ғимараттардың энергия тұтынуын азайтуға қатысты сұрағына орай жауабында А.Рау қаржы негізінен мектеп ғимараттарына жұмсалатынын ортаға салды. Энергия үнемдеу мəселесін көтерген Рауан Шаекин Семейдегі электр қуатымен жылытылатын аурухана ғимаратына айына 6070 миллион теңге төленетінін алға тартып, биылдыққа енген жобалардың ішінде сол ғимарат бар ма? деп сұрады. Вицеминистр ол ғимараттың тізімде жоқ екендігін айтты. Əріптесінің ойын жалғастырған Владислав Косарев ыстық сумен мектепті қамтамасыз етіп отырған күн көзінен қуат алатын қондырғы жайын сөз ете келіп, озық тəжірибелер еске рілмейтіндігін, автоматты

Жаѕа жўмыс орындарын ашу бəсеѕдемейді (Соңы. Басы 1-бетте). Баяндамашы шетелдік компаниялармен тығыз байланыстың орныққанын айта келіп, тиісті ведомостволар тарапынан шешімін күткен кей проблемаларды тілге тиек етті. Мəселен, «Богви» фирмасының банкротқа ұшырауы тауар өндірушілер үшін елеулі қиындық тудырып отырған жайы бар. Əсіресе, оның құрамына кіретін 24 шаруашылық астық өсіруде біраз қиындықтар көріп келеді. Өйткені, жер телімдері мен 4 элеватор кепіл ретінде банктерге қойылғандықтан, іркілістер көп. Сол сияқты мəскеулік «Трансавто» компаниясында орташа еңбекақы мөлшері облыстық көрсеткіштен 25 пайызға аз. Петропавл ауыр машина жасау зауытының бас директоры Қуаныш Бишімов ұжымда 1500 адам еңбек ететінін, орташа айлық еңбекақы 100 мың теңгеден айналатынын, 7,5 миллиард теңгеге тапсырыстар түскенін жеткізді. Былтыр 260 миллион теңгенің

əлеуметтік міндеттемелері орындалса, биыл бұл көрсеткішті 300 миллион теңгеге ұлғайттық. Жұмысшы-қызметкерлерге еңбек, тұрмыс жағдайларын жасау шаралары ұжымдық келісімде жанжақты көрініс тапқан, деді өз сөзінде кəсіпорын басшысы. – Осы кездесудің алдында кəсіпорынның тыныс-тіршілігімен танысып, ұжыммен кездестім. Ауыр өнеркəсіп саласын дамыту Президент тарапынан əркез үлкен қолдау тауып келеді. Бəріміздің күш-жігеріміз ортақ мақсатқа арналып, дағдарысты болдырмаудың, алдын алудың іргелі міндеттері тұр, деген Премьер-Министрдің орынбасары отандық тауар өндірушілерге қолдауды одан əрі күшейтуді жүктеді. Жиын соңында облыстық əкімдік, кəсіподақ жəне ірі кəсіпорындар мен ұлттық компаниялар арасында 18 миллиард теңгені құрайтын 14 меморандумға қол қойылды.

Солтүстік Қазақстан облысы.

жұмыс істейтін пештерді шығаратын кəсіпорынға көмек көрсетілмейтіндігін ащы сынға алды. Заң жобасы біраз талқылаудан өткеннен кейін мақұлданды. Сондай-ақ, депутаттар кеше «Қа зақстан Республикасының кей бір заңнамалық актілеріне əлеуметтік-еңбек саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді оңтайландыру жəне автоматтан дыру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын да мақұлдады. Заң жобасы бизнес-үдерістерді оңтайландыру, ақпараттық жүйелерді жəне дерекқорды интеграциялау, электрондық құжаттар мен элек трондық цифр лық қолтаңбаны қолдану сала сын, сондай-ақ, «электронды үкімет» порталын дəйекті түрде кеңейту арқылы мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы оң өзгерістерді заңнамалық тұрғыдан бекітіп беруге бағытталған. Материалдық өндірістің барлық салаларының жұмысшылары мен еңбеккерлерін көтермелеу мақсатында Мəжіліс депутаттарының бір тобы үш дəрежеден тұратын «Еңбек Даңқы»

Мемлекеттік саясаттыѕ басты ќўндылыєы (Соңы. Басы 1-бетте). Жұртшылықтың жаппай еңбек белсенділігін қалыптастыратын 36 мың шағын жəне орта бизнес нысандарында 137 мың адам жұмыс істеуде. Өңірде 2014 жылы Индустрияландыру картасы шеңберінде 17 миллиард теңгені құрайтын индустриялықинновациялық 10 жоба іске асырылып, 720 адам тұрақты жұмыс орнымен қамтылды. Премьер-Министрдің орынбасары Б.Сапарбаевтың экономикалық дағдарысқа қарсы шаралардың орындалуы, Калачи жəне Қоянды ауылдарындағы орын алған жағдайларға қатысты сұрақтарына облыс басшысы мен оның орынбасары Дулат Нұрмолдин нақты жауаптар қайтарды. Атап айтқанда, «КамАЗИнжиниринг», «Степногор таухимия комбинаты» жəне басқа кəсіпорындарының өнімдерін өткізу жөнінде Үкімет тарапынан қолдау жасалатыны, ал жоғарыда аталған ауылдарда тұрғындар

Даєдарыстыѕ алдын алу ќадамы (Соңы. Басы 1-бетте). Осындай күрделі кезеңде ел экономикасы дамуының жеті басым бағыттарын айқындап берді. Бұл бағыттар бойынша шаралар алынып, жүйелі жұмыстар жасалуда. Еліміздің жылдық бюджеті бұрын бір тонна мұнайдың бағасы 80 доллар шамасында белгіленсе, кейін 50 доллар бағамымен нақтыланды. Алайда, «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатында қаралған бағдарламалардың барлығы да орындалатын болады. Кəсіпкерлікті дамытуға да жеңілдіктер қарастырылып, қаржылай қолдау көрсетіледі. 2016 жылға қаралған қаржылай қолдауды 2015 жылға бөлу жөнінде Елбасымен келісілді. Теміржол тарифін, электр қуаты бағасын төмендету бағытында қадамдар жасалуда. Жалпы, орта жəне шағын бизнесті қолдаудың мүмкін болған тетіктері қарастырылуда. Өңірлерде салынып жатқан тұрғын үйлер дайын болса, оны Үкімет белгілеген бағамен сатып алу ойластырылуда. Еліміз бойынша бес-алты қалада мұндай мүмкіндіктер бар екені қазірдің өзінде белгілі болып отыр, – деді Бақытжан Сағынтаев. Ол сондай-ақ, жұмыс орындарын қысқартпау, өндірістердің ырғақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету мəселелеріне де тоқталды.

Өз кезегінде облыс əкімі Архимед Мұхамбетов баяндамасында өңірдегі отандық өнім өндірушілерді қолдау, дағдарысқа қарсы шараларды қабылдау жəне жергілікті құрамды дамыту жайында баяндады. Осы орайда, Қазақстанда сатып алынатын тауарлар көлемін ұлғайту мақсатында өңірде жаңа өндіріс орындары құрылып, қолданыстағылары жаңғыртылатынын жеткізді. Өңір басшысының мəлімдеуінше, облыста алғашқы бесжылдықта үдемелі индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік бағдарламасы аясында Индустрияландыру картасына жалпы сомасы 691,1 млрд.теңгені құрайтын 83 инвестициялық жоба енгізіліп, 11,8 мың жұмыс орны құрылған. 74 кəсіпорын өнімдерін шығарып, олар қазақстандық нарықта сұранысқа ие болып отыр. Өңір басшысы қазақстандық құрам үлесін арттыру мақсатында белсенді жұмыс жасап отырған кейбір компанияларды атап өтті. Қазақстандық өндірушілермен табысты ынтымақтастықтың бір мысалы ретінде Дөң кенбайыту комбинатының Ақтөбе металл құрылымдары зауытымен бірлескен жұмысын мысалға келтірді. Сондай-ақ, ақтөбелік өн дірушілер Қазақстанның аймақтары арасында тауар-экономикалық ынтымақтастығын нығайту бойынша

(Трудовая Слава)» мемлекеттік наградасымен наградтау бөлігінде қолданыстағы «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк наградалары туралы» Заңға түзету енгізді. Сөз реті келгенде айта кету керек, кешегі жалпы отырыста Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыпов өзге ер əріптестеріне қарағанда, Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрі Тамара Дүйсенова өте жақсы жұмыс істеп келе жатқандығына ерекше тоқталды. «Егер адам шынымен де жұмыс істеп жатса, онда оны айту керек, – деп сабақтады сөзін палата Төрағасы. –Менің білуімше, ол – алды ашық министр. Жалпы алғанда, мен айтар едім, бұл министрлік – мақтауға тұрарлық. Сізге үлкен рахмет. Шынтуайтында, бірқатар ер министрлерге қарағанда, біраз нəрсеге қол жеткіздіңіздер. Яғни, бұл министрлік көптеген шаруаларды атқаруда. Мүмкін, барлығын қамти алмаған боларсыз, өйткені, жұмыс көлемі өте ауқымды, мұнда денсаулық сақтауға қоса, əлеуметтік мəселелер баршылық».

мақсатты түрде жұмыстар жүргізіп жатқаны атап өтілді. Мысалы, «Ақтөбе металл құрастырмалары зауыты» ЖШС-нің металл бұйымдары, «С т ройдет аль» Ж ШС темір-бетон бұйымдары, «Көктас» АҚ құрылыс тастары мен қиыршық тастары, «Экотон Батыс» ЖШС ұяшықты блоктары, «Ақтөбестройхиммонтаж» ЖШС полиэтилен құбырлары қазақстандық нарықта сұранысқа ие. Атырау жəне Маңғыстау облыстарының мұнай кəсіпорындары «Ақтөбе мұнай жабдықтары зауыты» АҚ өнімдерін пайдаланады. Кеңес соңында қызметтің əр түрлі бағыттары бойынша бірқатар меморандумдарға қол қойылды. Облыс əкімдігі мен ұлттық компаниялар жəне жүйе құраушы кəсіпорындар арасында жалпы сомасы 44,6 миллиард теңгеге жергілікті құрамды қамтамасыз ету бойынша жеті меморандумға қол қойылды. Меморандумға қол қойғандар арасында «Еуразия тобы» ЖШС, «ҚазМұнайГаз» АҚ, «Қазақмыс корпорациясы» ЖШС, «Қазақтелеком» АҚ, «Қазақстан темір жолы», ҰК» АҚ, «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ, «Восход Ориел» ЖШС бар. Бұдан басқа, жұмыс орындарын жəне жұмысшылардың еңбекақысын қысқартуға жол бермеуге, сондайақ, жұмыс берушілердің еңбек

мүддесіне сай жұмыстар жүргізіліп жатқаны мəлім болды. Кеңес соңында Ақмола облысының əкімдігі, кəсіп одақтардың облыстық кеңесі жəне кəсіпорындар басшылары арасында жұмысшылардың еңбек құқығы мен кепілдіктерін қамтамасыз ету жөнінде өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды. Бастамашылар арасында «Тыныс» акционерлік қоғамы, «Степногор тау-химия комбинаты», «Степногор подщипник зауыты» АҚ, «Алтынтау-Көкшетау», «КамАЗИнжиниринг», «Көкшетау минералды сулары», «ЕНКИ» керамикалық кірпіш зауыты сияқты жетекші кəсіпорындармен қатар, республикалық ұлттық компаниялар да бар. Ендігі жерде 22 миллиард теңгенің 13 меморандумы қалыпты тіршілігімізге өзіндік ықпалын тигізетін болады.

Ақмола облысы. заңдылықтарын сақтау жөніндегі, оның ішінде, еңбекақы бойынша қарыздарды өтеу мəселелері бойынша жұмыстарын жандандыруға бағытталған əлеуметтік даму саласындағы жеті меморандумға қол қойылды. Қол қоюшылар арасында жалпы алғанда 23 мыңнан астам адам еңбек ететін «Қазхром» ТҰК» АҚ, «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ, «Қазақойл Ақтөбе» ЖШС, «АЗХС» АҚ, «Трансэнерго» АҚ, «ВосходOриел» ЖШС, «Ұлы Қабырға» ЖШС бар. Əлеуметтік бағыттағы меморандумдарға қол қою – бұл бір реттік акция емес, түпкі мақсаты аймақтың тұрғындарының əлауқатын жақсарту болып табылатын дəйекті жұмыстар екенін атап көрсету қажет. Жыл басынан бері облыста өндірістік үдерістерді тұрақтандыру жəне жұмысшылардың еңбек құ қықтары мен кепілдіктерін қамтамасыз ету мəселелері бойынша өзара ынтымақтастық туралы 62 меморандумға қол қойылды. Кеңес жұмысын қорытындылаған Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ-тың Оңтүстік Қазақстан облысындағы компанияның өнімін пайдаланбай отырғанын атап өтті. Бұл мұнай саласы кəсіпорындары үшін өнім шығаратын бірден-бір кəсіпорын екенін, мəселеге тереңірек қарау керектігін қадап айтты. Ақтөбе облысы.

Пəтер кілттерін табыс етті Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетов 2014 жылғы 23 қыркүйекте Алматы облысы Жаңалық ауылының маңайында авиациялық апатқа ұшыраған Су-27 ұшағы қаза тапқан экипажының жесірлеріне пəтер кілттерін табыс етті. Мағрипа Сарқынова мен Любовь Горбуноваға Ақмола өңірлік гарнизоны тұрғын үй комиссиясының шешімімен екі жəне үш бөлмелі пəтерлер берілді. «Біз бейбіт тұрғындарды аман сақтап қалу үшін өз өмірлерін қиып, нағыз ерлік жасаған офицерлерді құрметпен еске аламыз. Олардың есімдері осы ерліктеріне риза болған миллиондаған қазақстандықтың жүрегінде əрдайым сақта лып қалатын болады», – деді Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетов. «Біз көңіл бөліп, пəтер беріп

отырған Қорғаныс министрлігіне ризамыз, балаларымыздың болашағы бар», – деді подполковник Денис Горбуновтың артында қалған зайыбы Любовь Алексеевна. Естеріңізге сала кетейік, 2014 жылғы қыркүйекте Алматы облысында оқу-жаттығу ұшулары кезінде Су-27 əскери ұшағы құлаған болатын. Подполковник Ерлан Науанов пен подполковник Денис Горбуновтан тұратын ұшақ экипажы ұшақты елді мекеннен аулаққа алып кету үшін қолдан келгеннің бəрін жасады.

2014 жылғы желтоқсан айында Мемлекет басшысының Жарлығымен жауынгерлік жəне қызметтік борыштарын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлық ерлігі үшін подполковник Ерлан

Науанов пен подполковник Денис Горбунов қаза тапқаннан кейін ІІ дəрежелі «Айбын» орденімен наградталған болатын. «Егемен-ақпарат».

● Жазылған жайдың жаңғырығы

Азыќ-тїлік ќауіпсіздігі – кґкейкесті мəселе Тамақ өнеркəсібінде 15 жылға жуық еңбек етіп келе жатқан «Шаров В.Н.» жеке кəсіпкерлігі Қызылжар өңіріне жақсы танымал. Кəсіпорын өндіретін шұжық өнімдері мен жартылай фабрикаттар тағамы үлкен сұранысқа ие. Біз өндіріс орнының директоры Виктор ШАРОВПЕН тілдесіп, сапалы өнім шығару тəжірибесімен танысқан едік. – Бүгінде талғамы жоғары тұтынушылардың талабын орындау оңай емес. Мұны айтып отырғаным, бастапқыда қызық болды. Яғни алғаш құрылып, өнімдерімізді шығара бастағанда көптеген қиындықтарға тап келдік. Шұжық өнімдері барлық стандарттарға жауап беретініне қарамастан өтпей, тығырыққа тірелдік. Өйткені, ол кездері Қазақстанның біз сияқты кəсіпкерлері аяқтарынан енді тұрып жатқан кез. Əлі де көрші Ресейге экономикалық тəуелділік басым болатын. Адамдардың психологиясын қойсаңшы, арзанына ұмтылатын. «Біреудің қаңсығы өзгеге таңсық». Тіпті, өніміміздің жоғары сапалы, жасанды қоспалардан тазалығы жөнінде қанша жарнамаласақ та, көпке дейін тұтынушылар қатары көбеймей қойғаны əлі күнге есімде. – Қазір кез келген сауда орындарынан, дүкендерден «Шаров» жеке кəсіпкерлігінің өнімдерін молынан кезіктіруге болады. Жұртшылық та жапа-тармағай сатып алып жатыр. Мұндай сұранымға қалай жеттіңіздер? – Жоғарыда тоқталғанымдай, шағын жəне орта бизнесті қалыптастыру мен дамытудың басты жолы – адал еңбек ету, көпшілікке сапасы жоғары, стандарттарға жауап беретін азық-түлік тағамдарын ұсыну. Бүгінде ет, сүт, басқадай азық-түлік өнімдерін өндіретін қалың бəсекелестік арасынан озып шығу оңай емес. Əсіресе, бұл саланың алдыңғы шебінде жүрген біз үшін үлкен сын. Үне мі тынымсыз ізденісті, іскер ұйымдастырушылықты, озық технологияларды қолдануды қажет етеді. Осыдан бірер жыл бұрын өн дірісті кеңейтіп, шұжықтың жа ңа түрін шығаруды қолға

ал дық. Ол «шикілей қақталған шұжық» деп аталады. Мемлекеттік стандарттардың барлық талаптарына сəйкестендіріле шығарылғандықтан, ең бастысы, таза шикізаттан өндірілгендіктен, петропавлдықтар дастарқанынан үзілмейді десе де болады. – Осы жерден сөзіңізді бөлейін. Сонда несімен, қандай қасиетімен ерекшеленеді? Əлде бағасы қолжетімді ме? – Бүгінгі тұтынушыны арзан бағамен алдай алмайсың. Біз өндіретін шұжық өнімдері мен жартылай фабрикат тағамдары өзіндік жасалу технологиясымен, табиғи құнарлылығымен айрықшаланады. Ешқандай жасанды қоспасыз, табиғи жасалады. «Шикілей қақталған шұжықты» жасау үшін көп іздендік. Нəтижесінде көрші елдерге де жөнелтетін жағдайға жеттік. – Виктор Николаевич, сіздің «таза шикізат» деген сөзіңізден шығады. «Егемен Қазақстан» газетінің 3 ақпандағы санында «Отандық өнімнің орны бөлек, отандастарым!» деген танымдық мақала жарық көрді. Онда басылымның тілішісімен болған сұхбатта елімізге белгілі ғалым, Қазақ тамақтану академиясының президенті Төрегелді Шар мановтың бөліскен ойлары, көлденең тартқан проблемалары сіздің пікірірлеріңізбен үндес келіп отырған сыңайлы. – Төрегелді Шарманов секілді абыз академикті кім білмейді! Өзекті мəселелерді ортаға салып, отандастарына қайырылуының өзі азаматтық ұстанымының биіктігін аңғартады.

Елбасымыз соңғы Жол дауларында Қазақстан тұрғындарының орташа өмір жасының ұзақтығын 80-ге жеткізу мүмкіндіктерін атап көрсеткені мəлім. Бүгінде азықтүлік тапшылығымен қоса сапасы да өте күрмеулі мəселелердің бірі дер едім. Оның қауіпсіздігі қалай қорғалып отыр, қалай қамтамасыз етілген, адамдар қалай тамақтанады деген сауалдарға тиісті орындар жауап бере жатар. Мен сырттан əкелінетін азық-түлік құнарлылығына, жұғымдылығына қарағанда жергілікті жерлерде өндірілетін өнімдер əлдеқайда сапалы екеніне бəс тіге аламын. Бағаның қолжетімділігі жөнінен де бəсекелесе алады. Біз бүгінде шұжық өнімдері мен жартылай фабрикат тағамдарының 70-ке жуық түрін шығарамыз. Бірнеше аудандарда шикізат жинайтын бөлімшелеріміз бар. Мұның өзі отандық өнімдерге сұраныстың артып келе жатқанын айғақтаса керек. – Мақалада дұрыс тамақтану тəсілдерін қолдану аса қатерлі ауруларды 24 пайызға азайтатыны айтылған. – Бұл пікірге толық қосыламын. Бұл – мəселенің бір жағы. Мені көбіне дұрыс тамақтануға дейінгі үдеріс, яғни халықты, ішкі нарықты сапалы азық-түлікпен қандай дəрежеде қамтып отырмыз деген мəселе қатты толғандырады. Сіз жалпы мазмұнын баяндап берген мақаладан ұққаным, жұрт əлі күнге дейін пайда мен зиянның парқын айыра алмайды. Көбіне арзан дүниелерді алуға бейім. Мұндай қарын тойдырушылық тоғышарлық психологиядан арылып, керісінше, ұрпақтың, ұлттың саулығын ойлайтын биік деңгейге көтерілуіміз керек. Өзіміздің өнімдерімізді жарнамалаудың жағы жетіспей жататынын тəжірибеден көріп жүрміз. Сыртқы безендірілуі көздің жауын алатын шетелдік өнімдер тез өтіп кетеді. Сол сияқты тамақтану мəдениетін қалыптастыруға да үлкен көңіл бөлмей болмайды. Əңгімелескен Өмір ЕСҚАЛИ, «Егемен Қазақстан».

Солтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––––

Суретті түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

Ґзіміздікіне ештеѕе жетпейді Еліміздің бас газеті «Егемен Қазақстанда» жарияланған Гүлзейнеп Сəдірқызының академик Төрегелді Шармановпен «Отандық өнімнің орны бөлек, отандастарым!» тақырыбында жүргізген сұхбатын оқып шықтым. Өте орынды жəне маңызды мəселе көтерілген екен. Қазіргі күнде дүкен сөрелерінде толып тұрған түрлі азық-түліктің көбі шетелден əкелінген жəне құрамында көптеген химиялық заттар көп. Сол себептен де осы күні осындай сапасыз тағамдарды қолданғандықтарымыздан да денсаулығымызға зиян келуде. Қазақта «Ауру – астан» деген нақыл сөз бар емес пе? Күнделікті пайдаланып жүрген тағамымыздың сапасына көңіл аударуымыз керек. Мен өзім ауылдық жерде тұрғандықтан, табиғи өнімдерді тұтынғанды дұрыс деп санаймын. Шетелден келген, құрамы мен қоспалары да белгісіз өнімдерден гөрі, елімізде жасалған, сапасы да жоғары, бағасы да тиімді өнімдерді неге пайдаланбасқа?..

Қазіргі күнде еліміз жылдан-жылға дамып, өркендеп келеді. Отанымызда сүт, шұжық, кондитер өнімдерін шығаратын зауыт-фабрикалар жұмыс жасауда. Осы өндірістердің қуаты артып, елімізді толықтай қамтыса нұр үстіне нұр болар еді. Академик Төрегелді Шарманов азық-түлік қауіпсіздігі тек отандық өнім арқылы қорғалады, адамның саулығын сақтау үшін отандық өндірісте шығарылған өз тағамдарымызды тұтыну қажет деп бекерден-бекер айтпаса керек. Бəрі де еліміздің болашағы, ұлтымыздың саулығы үшін айтылып отыр. Өз өнімімізді қолдап, денсаулығымыздың қадірін біліп, еліміздің экономикасының артуына да үлес қосайық! Зейнеп МҰХАМБЕДИЯРОВА, ардагер ұстаз.

Батыс Қазақстан облысы, Қазталов ауылы.

Отандыќ ґнімніѕ бəсі бґлек Еліміздің бас басылымы қашанда елдік мəселелерді көтеріп келеді. Газеттің үстіміздегі жылғы 3 ақпандағы санында жарияланған журналист Гүлзейнеп Сəдірқызының академик Төрегелді Шармановпен «Отандық өнімнің орны бөлек, отандастарым!» деген сұхбаты көкейімде жүрген ойды дөп басты. Шыны керек, қазақтың ұлттық тағамдарына ештеңе жетпейді. Олардың адам ағзасына пайдасы зор екенін ата-бабаларымыз ұрпаққа ұлағаттап кетті емес пе. Алайда, кейінгі толқын жастардың арасында өзгелердің арзан азық-түлігіне құмарлық басымдау түсуде. Мен сүт өнімдерін өңдейтін кəсіпорынның басшысы ретінде сүт өнімдеріне қатысты мəселелерді бір адамдай білемін. Біз негізінен өз ауданымыздағы жекелерден, кəсіпкерлерден сүт жинап, содан өнімдер өндіреміз. Қазір алыс-жақыннан жеткізілген сүт өнімдері дүкен сөрелерін, базарларды жайлап алды. Сондықтан, отандық өнім өндірушілер өнімі өтіңкіремейді. Халық артын ойлап жатпастан арзанға ұмтылады. Стерильденген сүт өнімдері ұзақ сақталады, оған дау жоқ. Алайда, адам денсаулығын нығайтатындай қауқары шамалы. Ол денеңе дəрумен болып та жарытпайды, қуат бермейді. Сондықтан

өзіміздің отандық фермерлер өндірген өнімдерді тұтыну пайдалы. Академик ағамыз айтқандай, ұзақ сақталатын сүт өнімдері кей жағдайда дерт тудыруы да мүмкін. Сондай-ақ, біз отандық өнімдерімізді тұтыну арқылы өз денсаулығымызды сақтаумен бірге, еліміздің экономикасын нығайтуға да септігіміз тиетінін ұғынатын кез жетті. Əр ұлттың өзінің ғасырлар бойы ата-бабасы ішіп-жеген азық-түлігін тұтынуы керектігін ғалымдар əлдеқашан дəлелдеп үлгерді. Біздің арзансынып алыс-жақын шетелден келген азық-түлікке ұрынбағанымыз абзал. Бұған академик Төрегелді Шармановтың айтқан салиқалы ойлары мен парасатты пайымдары да дəлел болады. Бұл бір сəті түскен сұхбат, əдемі əдіптелген əңгіме болды деп ойлаймын. Мұның өзі біздің əрқайсымыздың отандық өнімге деген көзқарасымызды өзгертеді, құрметімізді арттыра түседі деп есептеймін. Қазақтың қазы-қартасы, шұбаты мен қымызы, құрт-ірімшігі, қаймақмайы ешбір елде жоқ дегім келеді. Мал өнімдерінің сапасы көп жағдайда табиғи өңірлеріне байланысты əртүрлі болатынын да білеміз. Қымыздың өзі əр өңірдегі өсімдік əлемімен, дайындалу сипат-

тарымен ерекшеленеді. Ет те солай. Алысқа бармай өз облысымызды алсақ, қой етінің дəмі əр ауданның табиғи жағдайына қарай əртүрлі. Қара отқа жайылған қойдың еті дəмдірек болатынын көріп жүрміз. Сондай-ақ, жайылымдық малдың еті бордақыға қойылған малдың етіне қарағанда жұғымды да, дəмді болатыны сөзсіз. Ақтөбе – тары дақылымен даңқы шыққан өңір. Бұл дақылдың да адам ағзасына дəрумендігі жоғары. Бұл дақылды да ұлттық брендімізге айналдыратын кез жетті. «Тары көже таң атқанша» деп аталарымыз тегін айтпаса керек. Ал, тарыны өңдеп, халыққа ұсыну жағы əлі де кемшін соғып жатқаны шындық. Өңірде бұл бағытта біренсаран кəсіпкерлердің талаптанып жатқанынан да хабардармыз. Ең бастысы, отандық өнімдерімізді өзгелерге танытатын уақыт туды. Бұл ұлттық ұстанымымыз болуы тиіс деп ойлаймын. Ал, академик Төрегелді Шармановпен сұхбат осы бағыттағы шаруаларға із ашатын бағалы бастама деу орынды болмақ. Самат САДУАНОВ, «Алғабас» ЖШС директоры, облыстық мəслихаттың депутаты.

Ақтөбе облысы, Мəртөк ауданы.


 Қазақ хандығы – 550

 Басты байлық

Осы жылы республикалық көлемде аталынып өтетін Қазақ хандығының 550 жылдық мерейтойы қарсаңында бұрыннан қазақ жерінде құрылған мемлекеттік құрылымдар тарихына да жете көңіл бөлінгені дұрыс. Өйткені, олардың барлығы да кейін құрылған Қазақ хандығының қалыптасуына үлкен дəрежеде ықпал етті. Сондай мемлекеттің бірі – кезінде дамыған өркениетті Қарахандар əулеті мемлекетінің негізін салған жəне оның ыдырауы нəтижесінде Шыңғыс хан шапқыншылығы қарсаңында бірнеше хандықтар құрылып, кейін қазақ хандығының қалыптасуына үлес қосқан қарлық ру-тайпаларының конфедерациясы еді.

хан қағаннан бастаған тарихи əділдік болар еді. Өйткені, алғашқысы мен кейінгісінің арасындағы айырмашылық тек ислам дінін мемлекеттік дін ретінде қабылдауда ғана. Дінді қабылдау бүтіндей мемлекетті оның басқару институттарын түбірімен өзгертеді деген тұжырым тудырмауы керек. Білге Күл Қадыр Қара хан өлгеннен кейін қағанаттағы билік оның екі баласының қолына көшті: Базыр Арслан-хан – Баласағұнды, ал Оғұлшақ Қадыр хан Таразды билей бастады.

қарлық қағаны Білге Күл Қадыр хан болды деп жазады. IX ғасырдың ортасына қарай Қарлықтар дың тарих сахнасына шығуынан бастап, олардың Орталық Азияда саяси үстемдікке қол жеткізуі мен моңғол шапқыншылығына дейінгі тарихын зерттеудің қазіргі түркітілдес халықтар үшін маңызы зор. Қарлықтардың ру-тайпалық одақтарынан құрылған хандық мемлекет Қарахандар əулетінің хандықтарын құруда басты рөл атқара отырып, моңғол шап-

Бұл мəселеге қалам тартушы тарихшы ғалымдардың пікірлеріне көз жүгіртсек: ғалым М.Ақынжанов: «Қазақ халқына негізінен алғаш ұйытқы болған Түргеш пен Қарлық одағы болды», деп жазады. Қарлық кағанатының қазақ халқын құрудағы рөлін жоғары бағалай келіп, түркі жəне моңғол шежірелерін жетік білетін қазақ ғалымы Ислам Қабыш ұлы былай дейді: «... қарлық одағының тұсында қазақ халқы өзінің осы күнгі қазақ атымен аталды. Оның IX-X ғасырларда өз алдына жеке халық болып құрала бастағаны анықталды. Оның экономикалық тұтастығы, мəдениет жəне қоныс бірлігі бар еді. Ал мəдениет бар жерде мінезқұлық бірлігі болатыны да даусыз. Сондықтан тұтас бір халықтық белгілері бар деп саналады. Бұл əрине халық болып құралудың бастамасы. Осы қарлық кезінде ізі салынған халықтың ұйытқысы жойылып кетпей баянды болып қалды. Бұл ұйытқыны сырттан келген шапқыншылар да бұза алмады. 1140 жылғы қидан, 1203-1220 жылғы моңғол шапқыншылығы да бұл бірлікті ыдырата алмады. Сөйтіп, 1218-1380 жылдарда əр жердегі қазақтар қайта бас қосқанда

СОЛ БІР ЗАМАНДА...

Ќазаќ хандыєыныѕ ґмірге келуіне ізашар болєан ќарлыќ ру-тайпалары конфедерациясы туралы сол қарлық атымен емес қазақ атымен біріккен-ді». Шынында да қарлықтардың мемлекеттік құрылымы кейін құрылған Қазақ хандығына ұқсас болды. Біріншіден қарлықтар үшке бөлініп, тарих сахнасына шыққанда да «үш қарлық» болып аталды жəне олардың басқарушылары алғашқы кезде «жабғу» немесе «ябғу» деп аталды. Бұл қазақтың билер институтына сəйкес келеді. Кезінде академик В. Бартольд «ябғуды» «пейгу» немесе одан кейінгі эволюциялық нұсқасы «биге» келетіндігін пайымдаған болатын. Ал «жабғу» атауындағы «ж» диалектісі де көңіл аударарлық. Көрнекті ғалым, Орталық Азияның тарихы мен этнографиясын зерттеуші А.Бернштам қарлықтарда тіл жағынан екі, яғни «ж» жəне «и» диалектісінің болғанын дəлелдеп көрсеткен-ді. Оның бергі жағында қарлық ру-тайпаларының конфедерациясы Жетісуда тоғыз топтан тұрғанда оның ішінде кейін қазақтың үш жүзінің де рулары болғандығы белгілі. Ол мəселе 2000 жылы шыққан «Қарлық мемлекетінің тарихы» атты монографияда баяндалған болатын. Сонымен қатар, Қарахандар хандығының ішкі жəне қайшылықтардың шиеленісуі нəтижесінде көшпелілігі басым, жекелеген Алмалық – қарлық, Қаялық (Қойлық) – қарлық жəне Хазар – қарлық хандықтарының Шыңғыс хан жорығының алдында бөлініп шығуы да қазақтың үш жүзінің пайда болуы туралы тарихи аңызды еске түсіреді. Ондағы Қызыл Арыстан хан қасында жүрген Үйсін, Болат, Алшын бастаған қолдардың басқа жерге барып ел болып кетуі тарихи аңыздың негізгі желісі.Мұндағы Қызыл Арыстан хан қарахандықтарды басқарған селжұқ Санжар сұлтан екені де белгілі. 742 жылы қарлық, басмыл жəне ұйғырлар біріге отырып Шығыс Түрік қағанатының саяси үстемдігін күйреткеннен соң, 746 жылы Жетісуға қоныс аударып, батысқа қарай Фараб (Отырар) өңірін қоса жайлаған еді. Осы кезде бұл өңірде гео саяси жағдай өте күрделі-тін. Оңтүстіктен Араб халифаты, ал шығыстан Қытайдың Таң империясынан қауіп төнді. Осы өңірде екі империялық күштердің мүдделері түйіскен еді. Таң əскерлері Суябты басып алып, батысқа қарай Шашқа (Ташкент) жетті. Бұл батыстан ілгерілеп келе жатқан арабтардың мүдделеріне қайшы келді. Сөйтіп, 751 жылы екі империялық күштердің шешуші шайқасы Талас өзені бойындағы Атлах қаласының маңайында өтті. Екі үлкен армия бес күндей бір-біріне бата алмай қарсы тұрған кезде Таң əскерінің тылынан қарлықтар шабуыл жасаған. Сол кезде арабтар да шабуылға шығып, қытай əскерінің тас-талқанын шығарады. Араб тарихшысы əл-Асирдің айтуынша осы шайқаста қытайлықтар 50 мың əскерінен өлідей айырылып, 20 мыңдайы тұтқындалған. Өкінішке қарай, қарлықтардың Атлах шайқасындағы рөлі деректерде белгілі болса да, 1996 жылы шыққан Қазақстан тарихының төрт томдық академиялық басылымында айтылмай кеткен. Қазіргі жазылып жатқан көптомдықтарда бұл жағдай ескерілуі тиіс деген пікірдеміз. Өйткені, Атлах шайқасының ортағасырлық

5

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

дəуірдегі Орталық Азия мемлекеттері мен халықтарының саяси жəне мəдени тарихында өте маңызды орын алады. Осы шайқастан кейін Қытай империясы өзінің Орталық Азия аумағында белсенді геосаяси мүдделерінен бірнеше жүзжылдықтар бойы бас тартуға тура келді. Оның есесіне араб-мұсылман өркениеті орнығып, аймақта құрылғаннан кейінгі хандықтардың тағдыр-талайында өшпес із қалдырды. VIII-X ғасырлар аралығында қарлық ру-тайпалары Жоңғар Алатауынан Сырдарияның орта ағысына, Балқаштан Ыстықкөлге дейін Іле, Шу, Талас өзендерінің жазықтарында, Хантəңірінің етегінде, Исфиджабтан (Сайрам) Отырарға дейіңгі аралықта, яғни Х ғасырдағы араб географы ибн Хаукалдың айтуынша шығысынан батысына дейін жүріп өту үшін 30 күн керек болған. Қарлықтардың этностық даму үрдісі Қарахандар əулетіне ұласуға дейін үш кезеңнен өткені байқалады. Бірінші, VII-VIII ғасырларда үш тайпадан құралған «үш қарлық» бірлестігі атауымен Түрік қағанаты үстемдігіне қарсы күресушілердің бірі болды. Бұл кезде қарлық құрамына бұлақ, шігіл жəне ташлы тайпалары кіргені белгілі. Екінші VIII ғасырдың ортасынан бастап қарлықтар батысқа жылжып, бұрынғы «Он оқ» елі мен түргештердің арғу жəне тухси рутайпаларын біріктіріп, конфедерация құрады. Осы кезеңде қарлық бірлестігінің кұрамында тоғыз ру-тайпалық топ болғаны мəлім. Үшінші, ІХ-XI ғасырларда қарлық конфедерациясындағы тайпалар өзара аралас орналасқан шігіл, оғыз, яғма, тухси жəне соғдылармен үздіксіз этносаяси жəне шаруашылық тұрғыдан қарым-қатынаста болды. Қарахандар мемлекетінің пайда болуы туралы қазіргі тарихнама бұрынғы Кеңес дəуірінің идеологиялық сарынынан арыла қойған жоқ. Оның бірден-бір көрінісі – біздің мемлекеттілігіміздің тарихын əлі де үзік-үзік етіп көрсету. Оның «ортақ сценарийі»: ортағасырлық түркі дəуіріндегі мемлекеттер тарихын жазғанда бəрі де құлап, жойылып, оның орнына басқа мемлекеттер пайда болады. Олардың бір-бірімен жалғасып, эволюциялық даму үрдісінде болғандығына көңіл аударылмайды. Бұл жағдай Қарахандар мемлекетінің пайда болуы туралы тарихнамада да көрініс береді. Əдетте қалыптасқан тарихнамада Қарлық мемлекеті 940 жылы Қашғардың түрік билеушілерінің Баласағұнды басып алуына байланысты құлады делінеді. Ал Қарахан мемлекетінің тарихы 942 жылдан, яғни Сатук Боғра ханның Баласағұн билеушісін құлатып, өзін қаған ретінде жариялағанынан басталады деп көрсетеді. Шын мəнісінде, былай болған еді: 840 жылы қарлықтардың жабғуы, Испиджабты билеуші Білге Күл Қадыр Қара хан қаған атағын алып, халыққа жария етті. Міне, осы кезден бастап қарлық мемлекетін билеушілер өздерін Қара хан əулетіненбіз деп санай бастады. Бұл 840 жыл. Ал дəстүрлі тарихнамада Қарахандар əулетін Сатук Абд ал-Керимнің исламды қабылдап, қаған ретінде өзін жариялануынан бастайды. Қайсысы дұрыс? Біздіңше, Қарахандар əулетінің билігін 840 жылдан, яғни Білге Күл Қадыр Қара

Таразды саманилік Исмаил ибн Ахмад басып алғаннан кейін (893 ж.) Оғұлшақ Қашғарға кетуге мəжбүр болды. 904 жылы ол Саманилер иелігіне шабуыл жасады. Оғұлшақтың немере інісі Сатұқ Боғра хан (915-955) Қарахандардың мұсылмандық əулетінің негізін салушы болды. Бұл жерде ерекше ден қоятын жағдай тарихнамада қалыптасқандай Сатұқ Боғра хан жалпы Қарахан əулетінің негізін салушы емес, оның тек мұсылмандық бағытын бастаушы ретінде қарастыру керек. Кезінде орыс ғалымы В. Григорьев хандарда «қара» атағы болуына байланысты «Қараханидтер мемлекеті» деп, тарихи еңбектерде бұл атауды орнықтырды. Алайда оның тек шартты атау екендігі белгілі. Қарахандар мемлекетінің құрылуы мəселесінде талас пікірлер əлі толастаған жоқ. Осы мəселені анықтау үшін əуелі «қара» атағы мен «Қарахандар əулетінің» пайда болу жəне оның тарих сахнасына шығу мəселелеріне тоқталу қажет. «Қара хан» титулын алғаш түркілер хандығында Бумын (Момын) қағанның үшінші ұлы Тобо (Тобық) хан (572-581 жж.) алған еді. Ол өте батыл да ержүрек жəне дипломатиялық шеберлігі зор, қытайға да салық төлеткен, түркілер мем лекетінің территориясын батысында да жəне шығысында да мейлінше ұлғайтып, Сасанидтік Иран мен Византия империясымен дəрежесін тең ұстаған хан еді. Қытай транскрипциясы негізінде Л.Н.Гумилев бұл ханның түркі тіліндегі атын «табақ», аңдық стилінде «Арсила» (Арыстан) екенін анықтаған. Қазақ тілінде де «тобық» ~ «табақ», (орысшада да «чаша»- -«лодыжка» - «табақ») мағынасын береді. Ол кезде Тобо хан буддизмді қабылдап, осы діннің дəстүрі бойынша қолына табақ жəне жуан таяқ ұстаған. Қазақ шежіресінде де бұл жағдай көрініс берген. Мысалы Арғын шежіресінде Момын (Бумын) анадан туған тобықты - «жуан таяқ тобықты» деп аталған. Византиялық тарихшы Менандр да Тобо ханды аңдық стилінде «Арсила», яғни «Арыстан» атауымен жазған. IX ғасырдың жартысы мен X ғасырда қарлық «жабғуы» атауының орнына «қара» атағы қолданылды. Бұл қарлықтардың ежелгі түркілердің саяси билік мұрасын өз қолына алуын білдіргендігі болатын. Бұл — Білге Күл Қадырханның өзін Қара қаған деп жариялау уақытымен сəйкес келеді. Қарлықтардың астанасы болып табылатын Баласағұнда билеушілердің тұратын жері – «Қара Орда» немесе «Күз Орда» деп аталды. Орда орналасқан тауға қарап, қарлықтар: «Мұнда барлығынан жоғары иеміз тұрады, біздің бұл сөзімізден құдай сақтасын» деп жалбарынатын болған. Бұл ретте ал-Масудидің мына сөздерін келтірген орынды: «Хакандардың хаканы солардан (қарлықтардан) болды, ол түріктердің басты мемлекеттерін жəне олардың патшаларын өз қоластына бағындырды. Афрасиаб ат-Түркі де осы хакандардан шықты ..., Шана (яғни Ашна) да солардан (қарлықтардан) болды». Ортағасырлық тарихшы Жамал Карши қарахандардың мұсылмандық əулетін құрушы Сатук Абд ал-Керимнің атасы

қыншылығынан кейінгі дəуірде қазақ, өзбек, қырғыз жəне т.б. Орталық Азиядағы жаңа хандықтардың, соның ішінде Қазақ хандығының да қалыптасуына зор ықпал етті. Қарахандар əулеті тұсындағы қарлық көшпелілерінің отырықшылығы жоғары дамыған аудандардан(жайылымдардың тарылуына байланысты) бөлініп шығып, өздерінің жекелеген еркін иеліктерін құруы да кейін қазақ, қырғыз, өзбек, хандықтарының пайда болуын тездеткен үрдіс ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қазақ халқының шығу тегі мен оның этногенетикалық процестерімен тығыз байланысты қарлықтар мен Қарахандар əулетінің дəуірі Қазақстан тарихының əлі жете зерттеліне қоймаған кезеңімен сəйкес келуі, бұл тақырыптың өзектілігін көрсетеді. Əлеуметтік-саяси шиеленістердің негізгі себептері жəне жекелеген Қарлық хандықтарының бөлініп шығуы. Осы уақытқа дейінгі тарихнамада көшпенділер мен отырықшылдардың қатынасы мəселесінде өзара ықпалдастығы біршама жақсы зерттелгенімен, олардың əлеуметтік-экономикалық дамудың бір кезеңінде бір-бірінен алшақтауы немесе бөлінуі мəселесіне жəне оның себептеріне жеткілікті мəн беріле қойған жоқ. Бұл мəселені дұрыс қойып, оны шешу қазірде қазақтар жəне олардың ата-бабаларының таза көшпенділер болды ма немесе жартылай көшпенді болды ма деген сұраққа түпкілікті жауап беруге көмектеседі. Бұл проблеманы шешудің жолын Қарахандар мемлекетінің əлеуметтік-саяси тарихы мысалында анық көруге болады. Қарахандар əулеті құрған мемлекеттің құрамында болған көшпелілігі басым қарлық, оғыз ру-тайпаларының (кейін қазақ, өзбек, түрікмен жəне қырғыз халықтары мен хандықтарын қалыптастырған) өздерінің елдік болмысы мен тыныс-тіршілігін жəне еркіндігін сақтап қалу үшін үнемі күрес жағдайында болды. Қарахандар əулетінің екіге бөлінуі, олардың үнемі таққа талас-тартыстары, оның үстіне селжұқтардың көтеріліп, билік басына келуі көшпелі түркі ру-тайпалары құрған ел іргесіне үлкен қауіп төндірді. Қарахандар, одан кейін селжұқтар құрған иеліктің билеушілері əскерінің бір бөлігі осы көшпелі түркі ру-тайпаларының конфедерациясынан жасақталған болатын. Осы қызметі жəне төлеген салықтары (белгілі мөлшерде мал басы) үшін оларға жайылымға жəне басқа шаруашылықтар жүргізуге жер берілді. Бірақ қарахандар мен селжұқтар əулеттерінің үнемі саяси талас-тартыстары көшпелілердің əскери қызметтегілері мен дəстүрлі шаруашылығына көп зардаптарын тигізді. Əдетте, осы кезеңді зерттеушілердің назарында қарахандар мен селжұқтар əулеттерінің саяси күрестері болады да, саяси оқиғалардың себеп-салдарына белгілі бір дəрежеде ықпал еткен əлеуметтік-экономикалық факторға байланысты шешуші рөл атқарған көшпелі түркі ру-тайпаларының іс-əрекеттері тыс қалады. Сондықтан да бұл мəселені ортағасырлық көшпенділер мен отырықшылдықтың арақатынасы тарихының «ақтаңдағы» десе де болады. Бізге белгілі, көшпелі шаруашылық жалпы мемлекеттегі қалалардың

гүлденуіне, сауда-саттықтың дамуына, сол кездегі «Ұлы Жібек» жолының бұрынғыдай өркениеттік рөлін қамтамасыз етуіне үздіксіз үлес қосып отырды. Сонымен қоса, көшпелілердің жан басы мен мал басы өсіп, бұрынғы бөлініп берілген жерлер таршылық етіп, жайылымды кеңейту қажет болды. Мұның өзі сол кездегі отырықшылдықтағы жер иелену қатынастарын барынша дамытқан қарахандар мен селжұқтар əулеттерінің билеушілерінің ісі саяси-əлеуметтік қайшылықтарға, тіпті тікелей əскери-соғыс қақтығыстарына əкеліп соқтырды. Ол аздай мемлекет билеушілерінің көшпелілермен мұндай қайшылықтарды дұрыс жолмен шеше алмауы сол мемлекеттің ақыр аяғында күйреуіне əкелетіні белгілі. Дəл осы жағдай селжұқ билеушілері мен көшпелілігі басым оғыз-қарлық ру-тайпалары арасында туындаған саяси-əлеуметтік қарама-қайшылықтарды туындатты. Енді осыны сол кезеңдегі тарихи оқиғалар мен нақтылы деректер негізінде қарастырып көрелік. Мысалы, қилы заманды басынан кешір ген оғыздардың тағдыр-талайы Қор қыт ата кітабындағы «Басаттың Төбекөзді өлтірген əңгімесінің баянында» көрініс беретінін айта кеткен жөн. Əңгіме сюжеті Қиян Селжұқтың інісі Басаттың Төбекөзді жеңіп, оғыздар мерейін үстем еткені туралы оқиғалардан құрылған. Алғашында оғыздар ішінен шыққан селжұқтар кейін империялық мемлекет құрған Санжар сұлтан өз билігінің соңғы кезеңінде оғыз-қарлық конфедерациясындағы көшпелі рутайпаларға қатты қысымшылық (салық мөлшерінің шектен тыс ұлғаюы көрсетті. Қорқыт ата кітабындағы Төбекөз тұлғасы сол кезде селжұқтар империясын басқарған сұлтан Санжар болуы кəдік. Оғыздар атынан Қорқыт ата Төбекөзге барып, салық мөлшерін азайтуға келісім жасасуға тырысады. Салық түрі жазба деректердегідей мал басымен (қой) белгіленген. Сонымен қатар, жазба деректерден бір артықшылығы Қорқыт ата кітабында көшпелілердің сұлтан əскеріне ер адамды беру міндеткерлігі де аталған. Кітап сюжетінде: «жайылымына оғыз елін қондырмады», «оғыздарға салық салды», билеушілерге «төрт ұлы бары бірін берді, үшеуі қалды. Үш ұлы бары бірін берді, екеуі қалды» деген деректер кездеседі. Санжар сұлтанның жанындағы əскердің дені көшпелі оғызқарлықтардан құралғанын жазба деректерден білсек, онда белгілі бір мөлшерде ер адам басын сұлтан əскерінің қатарына беру көшпелілерге де міндеттелінгенін байқауға болады. Көптеген жазба деректерде Санжар сұлтан билігі кезеңінде оғыз-қарлық конфедерациясындағы көшпелі ру-тайпаларды Қорқыт пен Тути бек басқарғаны белгілі. Жазғандарымыз дəлелді болу үшін ХII-ғасырда Иран, Ауғанстан жəне Орта Азияға саяхат жасаған Вениамин Тудельскийдің қолжазбасында жақсы көрсетілген. В.Тудельскийдің саяхатнамасында Санжар сұлтан орсан зор қолымен шешуші шайқасқа бірден түспегені де айтылады. В.Тудельскийдің жазбалары өткен ғасырдың 30-жылдарында-ақ Батыс Еуропа тарихнамасының айналымына енгенімен əлі де зерттеушілер назарына толық ілінбегендігін айта кету керек. Оғызқарлық конфедерациясындағы көшпелі ру-тайпалар мен селжұқ сұлтаны Санжар арасындағы қанқұйлы оқиғалардан қөшпелілердің еркіндік пен тəуелсіздігі жəне елдігін сақтап қалудағы жанкешті күресі көрініс береді. Мұндай жағдай ел есінде елеусіз қалмағаны жөн секілді. Сондықтан да ол Қорқыт Ата кітабының бір жыры болып қалған. Мұның өзі тарихта əлденеше рет қайталанғанындай, көшпелілердің басты мұраты – мəңгі ел, мəңгілік еркіндік пен тəуелсіздік болып қала беретіндігін тағы да айшықтады. Сонымен, жоғарыда айтылғандардан шығатын қорытынды, көшпелілер мен отырықшылдығы аралас ортағасырлық мемлекетте қоғамның белгілі бір дамыған кезеңінде жер иеленуші болды. Бұған қоса отырықшыл қауым мен мал шаруашылығымен айналысатын көшпелілер арасында жер үшін бəсекелестік туындаған. Егер мемлекетті басқарушылар бұл мəселені дұрыс шеше алмаса бəсекелестіктің арты саяси қақтығыстарға ұласып, мемлекеттің əлсіреуіне жəне аталған шаруашылық түрлерімен айналысушылардың бір-бірінен бөлінуіне алып келері сөзсіз. Дəл осындай жағдай Қарахандар мемлекетінде орын алып, көшпелілігі басым рулардың бөлінуіне, сөйтіп, олардың өздерінің тəуелсіз хандықтарының пайда болуына алып келді. Нəтижесінде, Шыңғыс хан жорығының алдында Қарахандар мемлекетінен бөлініп шыққан, негізінен жартылай көшпелі қарлықтардан тұратын Қаялық (Қойлық), Хазар-қарлық жəне Алмалық-қарлық хандықтары пайда болған еді. Алайда, бұл хандықтардың өзіндік тарихнамасы болмағандықтан жəне деректері тапшылықтың əсерінен тарихта «ақ таңдақ» ретінде қалып отыр. Оның бер жағында осы кезде басталған Шыңғыс ханның жорықтарына байланысты Орталық Азия «сеңдей соғылысқан» заманды бастан кешірген болатын. Осындай жағдайлар Қазақ хандығының құрылуына əкелді. Егер Шыңғыс хан жорығы кедергі келтірмегенде Қазақ хандығы бұдан ерте шаңырақ көтерер ме еді? Сатай СЫЗДЫҚОВ, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ профессоры.

Ґміріѕ ґз ќолыѕда Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Осыдан 15 жыл бұрын Онкология ауруларымен күрес жүргізу жөніндегі халықаралық одақ (UICC) 4 ақпанды – Ракқа қарсы бүкілəлемдік күрес күні деп жариялаған еді. Алайда, уақыт адамның денсаулығы алдымен өз қолында жəне дер кезінде жасалған диагностика мен əлеуметтік жағдайына қатысты екенін көрсетіп отыр. Өкінішке қарай, көп жағдайда қатерлі ісікке шалдыққандар алдын ала тегін тексеріліп тұруға болатындығына қарамастан, дəрігерге дерті асқынғанда келеді... Өз кезегінде қатерлі ісіктерді емдеудің түрі көбейді, жаңа препараттар пайда болуда. Дегенмен, қазірге Қазақстан обыр дертіне шалдыққандарды тегін емдейтін бірден-бір ел болып тұрғанын екінің бірі біле бермейді. Сонымен, Ракқа қарсы бүкілəлемдік күрес күнін өткізудің басты мақсаты қазіргі замандағы ең ауыр науқастың бірі ретінде рак науқасы жайында планета тұрғындарын кең түрде хабардар ету жəне осы аурудың алдын алу, анықтау жəне емдеуге қоғамның назарын аудару болып табылатыны белгілі. Оған қоса сəрсенбі күні БАҚ өкілдерінің қатысуымен «Бұған шамамыз келеді!» ұранымен «Медеу» мұз айдынында коньки тебу жарысы ұйымдастырылды. Биыл бұл бастамаға онкология ауруларын емдейтін инновациялық биотехнологиялық препараттарды шығаруда əлемдік көшбасшы болып табылатын «Рош» компаниясы ұйытқы болды. Компания өкілдерінің айтуынша, егер ракпен күресте əрқайсымыз саламатты өмір салтын таңдап, скрининг бағдарламаларына қатысатын болсақ жеңіліс табатындар болуы мүмкін емес, себебі, ертерек жасалған диагностика рактан құтқарады. Сондай-ақ, егер көмекке мұқтаж болғандардың барлығы емдік шараларымен қамтылатын болса, пациенттердің өмір сүру сапасы жақсарады. Бүгінгі күні рак – соңғы үкім емес. Бұл дертті адамның дұрыс жəне уақытында диагностикадан өтіп, мұқият емделсе, саламатты өмір салтын ұстанса ұзақ өмір сүруге болады деуге болады. Қысқасы, қатерлі ісікке шалдыққандарды барлық емдік шараларымен қамту үшін бұл компания Қазақстан нарығына келген сəттен бастап, дəрігерлерді оқыту, инфрақұрылымды жақсарту саласында жұмыс істеп келеді жəне ең бастысы, ел тұрғындары үшін өздерінің инновациялық препараттарының қолжетімділігін арттырды. – Біздің басты міндетіміз – Қазақстандағы пациенттер үшін инновациялық диагностикалық технологияларды жəне емдік құралдарын қолжетімді ету жəне адамдарға өмірлерін ұзарту жəне өмір сүру сапасын жақсартуға жолында үміт сыйлау. «Рош» компаниясы əлеуметтік-жауапты компания ретінде елдің денсаулық сақтау жүйесінде сенімді серіктес бола алды, – деді Георгий Рамишвили. – Компаниямыздың көптеген препараттары ақысыз медициналық көмектің кепілдендірілген көлеміне енеді, осылайша біздің инновациялық препараттар ел тұрғындары үшін қолжетімді болып табылады. Қалай десек те, медицинаның шапшаң дамуы адамзатқа осы қауіпті аурумен күресуге жаңа мүмкіндіктер берді. Егер бұрын ісікке қарсы терапия пациенттің өмірін сақтап қалуға жұмылдырылса, ал бүгінде пациенттің өмір сүру сапасы кеселді ісікті емдеу үшін жаңа препаратты жасау кезінде маңызды рөл атқарады. Қазіргі ерекше биотехнологиялық препараттарын пайдалану пациенттердің өмірін 10 жылға дейін ұлғайтуға, сүт безі рагының белгілі түрімен науқастанғандардың өмірін 84 пайызға дейін ұзартуда. – Қоғамның санасын өзгерту керек. Қазіргі əлемдік медицина қауымдастығы қатерлі ісіктен емделіп жүрген науқастың ешкімнен қалмай, ел қатарлы өмірін сүріп, емнің зиянды əсерлерін барынша болдырмауға үлкен назар аударып отыр. Оған қоса Қазақстанда медицина саласы шапшаң даму үстінде жəне пациенттің өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған шаралар мемлекеттік деңгейде жүргізіліп жатқаны жұмысымызды жеңілдетуде, – дейді Георгий Рамишвили мырза. АЛМАТЫ.


6

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

● Замана

ƏЛЕМДІК ДАЄДАРЫС – ЖАЋАНДЫЌ ДАЄДАРЫС Грекияның жаңа қаржы министрі Янис Варуфакис Афинаға бұдан былай бұрынғы шарттар бойынша жаңа несие траншының қажет емес екендігін мəлімдеп үлгерді. Біз енді Грекияға

қарыз беріп, бізді борышқа белшесінен батырған «үштікпен» бұрынғыдай келісімдерге бара алмайтын болармыз, деді ол. Мəлімдеменің қатаң жасалғандығы сондай, Еуроодақтың атқарушы органы

болып табылатын Еурокомиссия мұндай жағдайда өздерінің «үштік» форматын жоюды талқылайтындықтарын атап көрсетті. Сөйтіп, Еуроодақта жаңа бір кикілжіңнің шеті қылтиып көріне бастады.

АЌШ Президентініѕ алаѕдауы

Аталған жағдайға байланысты ел халқы ның көңілінде жаңа бір алаңдау байқалатындай. Əрине, қарыздан бас тартуға болады. Бірақ, мұнан кейін Грекия экономикасы қалай қаржыландырылмақ? Алексис Ципрас бастаған жаңа үкімет СИРИЗА партиясының сайлау алдындағы бағдарламасын, ондағы халыққа берген уəдесін орындауға кіріскенімен, көп мəселенің басы əлі күнге дейін ашық қалып отыр. Ал Еуроодақтағылар болса, осыған жауап күтеді. Алексис Ципрас бастаған Грекия үкіметінің бір жағында қатаң үнемдеу саясатынан қажыған қарапайым гректер тұрса, екінші жағында қарыз берушілер, яғни Халықаралық валюта қоры, Еуропалық орталық банк, Еурокомиссия секілді ұйымдар тұр. Сөйтіп, Грекияның жаңа үкіметі қазірдің өзінде екі оттың ортасында қалды деп ашық айтуға болады. Бір айқын мəселе, Алексис Ципрас үкіметіне қалайда Еуроодақтағылармен мəмілеге келуі керек. Əйтпесе жалғыз қалулары мүмкін. Екінші жағынан Еуроодақтағыларға да Грекияның жаңа үкіметімен қалайда мəмілеге келуі керек. Əйтпесе, бұл жағдай еуроаймақтың бұдан əрі сетіней түсуіне жол ашуы мүмкін. Мəселен, Грекия жаңа үкіметінің қарыз берушілерге қыр көрсетуі борышқа белшесінен батқан тағы бір ел – Испания үкіметін де əжептəуір деңгейде жігерлендіріп тастаған секілді. Егер Грекия қарыз берушілермен ортақ келісімге

келе алмай еуроаймақтан шығып кететін болса, мұның жолына Испанияның да түсуі мүмкін. Міне, осы мəселе қазірдің өзінде тек Еуроодақтағыларды ғана емес, АҚШтағыларға да қолайсыз тие бастаған секілді. АҚШ президенті Барак Обама жуықта ғана берген бір сұхбатында Грекияны қарызбен тым қыса берудің қажет емес екендігін айтып үлгерді. Ол егер қарыз берушілер Грекияның жаңа талабына сəйкес кейбір жеңілдіктерге барудан бас тартатын болса, онда Грекия экономикасы тез қалпына келе алмайтындығын, мұның арты жақсылыққа апармайтындығын мəлімдеді. «Экономикасы депрессиялық жағдайда тұрған елге тым қысым жасай беруге болмайды. Бұл ел өз қарызын өтеуге кірісіп, бюджет тапшылығын төмендету үшін ерте ме, кеш пе оған өсім стратегиясын ұсынуға тура келеді», деді Барак Обама жуықта CNN телекомпаниясына берген жексенбілік сұхбатында. Барак Обаманың айтуынша, грек экономикасы реформалауды өте қажет етуде. Бірақ мұндай түбегейлі өзгерісті қазіргі дағдарыс жағдайында жасаудың өзі өте қиын. Осыған орай АҚШ президенті Грекия ақыр аяғында қарыз берушілермен келісімге келіп, еуроаймақта қала береді деген үміті бар екендігін жеткізді. Оның пікірінше, бұл үшін барлық тараптар өзара келісімге келу жөнінде тиісті қадамдарды жасауы керек. Грекияның жаңа қаржы министрі

қорқынышымыз да үдей түскендей. Өйткені, мен еліміздің жаңа үкіметінің қарыз беруші «үштікке», Солтүстік Еуропаға, соның ішінде неміс саясатына қарсы қандай амал қолдана алатындығын біле алмай отырмын»,

бюджет шығындарын барынша шектей түсуге мəжбүр болды. Өйткені, бұл – қарыз берудің басты шарты болатын. Аталған қарыздың елеулі бөлігі Грекияның сыртқы борыштарын өтеуге жұмсалды. Соның нəтижесінде сыртқы қарыз өзінің бұрынғы өсу деңгейін тоқтатты. 2014 жылдың соңында ол 412 миллиард еуроны құрады. Грекия қалыптасқан қарыздың бір бөлігін кешіруді талап етуде. Алайда, Еуропалық одақтың жетекші елдері, соның ішінде, бірінші кезекте Германия мұндай қадамға бара алмайтындықтарын білдірген болатын. Олардың пікірінше, мұндай қадам грек экономикасына қарызға қаржы жұмсап отырған еуропалық банктердің жағдайын тым ауырлатып жібереді де, мұның соңы еуропалық қаржы жүйесіне де жаңа дағдарысты туындатып, бірыңғай валюта – еуроның аяғына тұсау салуы мүмкін. Дегенмен, қалыптасып отырған қиын жағдайдан шығудың жолы əлі де жоқ емес. Осыған байланысты Еурокомиссия қарыз беруші «үштікті» таратып, Афинамен арадағы үнқатысуды одан əрі жалғастыра

Иордания кек ќайтару їстінде Иордания басшылығы «Ислам мемлекеті» делінетіннің өткен жылдың аяғында тұтқынға түскен əскери ұшқышты тірідей өртеп жіберуіне кек қайтару мақсатында қамаудағы терроршы əйел Саджида ƏлРишавиді өлтірді. Жақын күндері басқа да терроршылар өлім құшпақ. Ал Иордания королі Абдалла ІІ ұшқыш Моаз Əл-Кассабехтің қазасына орай, АҚШқа сапарын үзіп елге оралған соң, халыққа бейнеүндеу жолдады. Көшеге шыққан жұртшылық өкілдері де Сирия аумағындағы «Ислам мемлекеті» жасақтарына соққы беріп, кек қайтарғылары келетінін атап көрсетті. Бұған дейін Иордания үкіметі Əл-Кассабехті жанкешті ƏлРишавиге айырбастау туралы келісімге баруға дайын екенін мəлімдеген еді.

Балқан мемлекеттері нөсер жаңбыр туындатқан табиғат апатынан үлкен зардап шекті. Мəселен, Македонияда төтенше жағдай жарияланды. Албания фермерлерінің жерлерін қарғын су басып қалуы салдарынан олар үлкен шығынға ұшырады. Болгариядағы жағдай да оңып тұрған жоқ. Жүздеген адам тікұшақтармен қауіпсіз жерлерге жеткізілген. Көптеген үйлер жермен-жексен болып қирағандықтан, мыңдаған адам баспанасыз қалып отыр. Македониядағы, Албания мен Болгариядағы кейбір елді мекен тұрғындары қазіргі таңда күнкөріс көзінен мүлдем айрылған. Енді олардың бар үміті мемлекет тарапынан берілетін жəрдемге барып тіреледі. Ал ел үкіметтері болса əзірше ешкімге ешқандай уəде беріп отырған жоқ. Янис Варуфакис те жаңа үкіметтің борыш мəселесіне байланысты Еуропалық одақтағылармен бұрынғыша өмір сүре алмайтындықтарын қатаң мəлімдегенімен, оның үстіне бұл мəселеде Халықаралық валюта қоры, Еуропалық орталық банк жəне Еурокомиссияның ымыраласып алғандығын қатаң сынға алғанымен, кейіннен ол да ойлана бастаған секілді. Өйткені, ол осы мəлімдемесін Афинаға жаңа үкіметпен

деді Афина тұрғыны Тодарис Цокас. «Егер бізге үкімет жаңа ештеме ұсына алмайтын болса, мұның өзі қатерлі құбылыс. Əрине, біздің «үштікпен» келіспей қоюымызда тұрған ештеңе жоқ. Басты мəселе мұнан кейін қалай күн көрмекпіз деген сұраққа келіп тіреледі. Жаңа үкімет осының жауабын таба алмай отыр. Ендеше, қалай алып қарағанда да «үштікпен» келіскендері орынды деп есептеймін», деді тағы бір афиналық тұрғын Фотис Параскавопулос. Қазіргі күні Грекия қарызы оның ІЖӨсінің 150 пайызынан асты. Ал бұл жағдай қарызды өтеу мен экономикалық өсімді қатар қамтамасыз ету мəселесін мүлдем қиындатып отыр. Қарызды қайта құрылымдауға ешкімнің барғысы келмейді. Мəселен, Еуропалық орталық банк басқарушы кеңесінің өкілі жақында ғана «ақпан айының соңына дейін Грекияға ақыл кіруін күтеміз немесе ол енді несие көмегін алумен қоштасатын болады. Оған бұдан кейін ешкім де ақша бермейді», деп қатаң мəлімдеме жасады. Иə, Грекия сөйтіп қиын жағдайда қалып

келісім жасасу үшін келген еуроаймақтың арнаулы топ мүшелерінің алдында ашық айтқан тұста, олар үндеместен залдан шығып кетуге мəжбүр болған болатын. Бұл жағ дайдың шиеленіскендігін білдіреді. Артынша Янис Варуфакис бұл жерде басты мақсат, еуроаймақпен ат құйрығын кесісу емес, қайта жаңа келісімге келіп, несие шарт тарын жеңілдету екендігін жеткізді. отыр. Борыш салмағы арқасына əбден батып, жауыр етуге айналды. Сондықтан жаңа үкіметтің тұсында бір қыр көрсетіп қоюдың ешбір артықтығы жоқтай да көрінеді. Грекия қарызды өтеуге қарсы емес. Бірақ, оны дəл қазір емес, кейіннен барып, яғни экономикасы түзелген сəттен бастап өтегісі келеді. Бірақ оның бұл талабы еуроаймақ көшбасшысы – Германияға тіптен де ұнамай отыр. «Грекия жағдайына қатысты айтар болсақ, жеке қарыз берушілер қарыздарын кешіруден бас тартты. Ал банктер Грекияның бірнеше миллиардтаған еуро тұратын қарыздарын кешіргені мəлім. Бірақ, қайрымдылықтың да шегі бар ғой. Əрине, біз дағдарыстан қатты зардап шеккен Грекия жағдайын жақсы түсінеміз. Бірақ жағдайды түзетуді ең алдымен осы елдегілердің өздері ойлауы керек. Олар өзіндік реформасын жүргізіп, қатаң үнемдеу саясатын қолдауы керек. Бұдан басқа Грекияның алдында жол да жоқ», деп мəлімдеді Германия канцлері Ангела Меркель. Демек, сайлауда жеңіске жеткен СИРИЗА партиясына енді ойлану керек. Үкімет басшысы Алексис Ципрасқа өзінің сайлау алдындағы берілген уəдесі мен қазіргі нақты шынайы жағдай ортасында компромистік шешім қабылдауға тура келетіндей. Грекиядағы қазіргі жағдай міне, осындай.

Ќарыз берушілер «їштігі» таратылуы мїмкін

Еурокомиссия Грекия үшін халықаралық қарыз берушілер «үштігі» форматын таратудың мүмкіндіктерін қарастыру үстінде. Бұл жайында еуропалық дипломатиялық көздерге сілтеме жасай отырып, ТАСС хабарлады. «Үштік» деп отырғанымыз – Еурокомиссия, Еуропалық орталық банк жəне Халықаралық валюта қоры. Міне, осы үшеуі грек экономикасына несие беру жəне оны сырттай басқару ісімен шұғылдануда. Мақаламыздың жоғарғы жағында атап өткеніміздей, Грекияның жаңа үкіметі «үштіктің» қолданып отырған тым қатаң шараларына байланысты онымен əріптестіктен бас тартатындықтарын мəлімдеген болатын. Бірақ осы оқиғадан бір күн өткеннен кейін Грекия премьер-министрі Алексис Ципрас қаржы министрі Яннис Варуфакистің аузынан шыққан сөздерді біршама жұмсартып, екі жақты бітістірудің амалын қарастыратындықтарын айтып өтті. Халықаралық қарыз берушілер «үштігі» 2010 жылдан бастап Грекияға жалпы жиыны 240 миллиард еуроға жуық екі қаржы көмегі бағдарламасын ұсынды. Осы үшін Грекия

Əлем жаѕалыќтары

Нґсер жаѕбырдыѕ зардабы ауыр

Кикілжіѕ гректердіѕ ґзін екіўдай жаєдайєа ќалдырды

«Бір жағынан алғанда мен жаңа үкіметке риза болдым. Ол Солтүстік Еуропаның қысымына қарсы күш көрсете білді. Əрине, бұл бізді біраз жігерлендіріп тастады. Бірақ терең ойлап қарасақ, екінші жағынан алғанда

ШАРАЙНА

500 мыѕ еуродан айырылды Кипрлік кеденшілер аталған арал мемлекеттен 500 мың еуроны Афинаға алып өтпекші болған грекиялық бизнесменнің жоғары сомадағы қолма-қол ақшасын тартып алды. Бұл туралы «Рейтер» агенттігі хабарлады. Аты-жөні айтылмайтын кəсіпкер кипрлік банктер жарты миллион еуроны есепке алудан бас тартқаннан кейін осынау мол ақшамен еліне ұшпақшы болған. Грекия тұрғыны осы үлкен соманы Кипрге 200 жəне 500 еуролық купюралармен қол жүгіне салып əкелген. Кеден қызметкерлерінің пайымынша, банктер грекиялықтың ақшасын оны қайдан алғаны туралы құжаты болмағаннан кейін жəне шекарадан өткен кезде декларацияламаған соң есепке қоймаған. Ал Кипр заңдарына сəйкес, 10 мың еуродан асатын сома кеденде декларациялануы тиіс.

Қысқа қайырып айтқанда: Ресей сыртқы істер министрі Сергей Лавров өлеңдерін «Русский пионер» журналында жариялаған. Топтамаға Лавровтың ертедегі үш өлеңі кіріпті. Лавров аталған лауазымға 2004 жылы келсе, оған дейінгі 10 жылын Ресейдің БҰҰ-дағы тұрақты өкілі ретінде өткізген болатын. Грузияның шығысындағы Кахетияда адамға пышақпен шабуыл жасағаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылған ер адам сот залынан қашып кеткен. 21 жастағы Дмитрий Хачиашвили арнайы темір қоршауға қамалған екен. Ол жақын тұрған үстелдегі кілтті білдіртпей алып есікті ашқан соң, терезеден секіріп кетсе керек. 2004 жылдың қорытындысы бойынша, Ресейде шошқа етінің өндірісі 4,7 пайызға, яғни 207,8 мың тоннаға өсіпті. Ресей ауыл шаруашылығы министрлігінің деректеріне қарағанда, шаруашылықтар шошқа санын 19,6 миллион басқа дейін жеткізген. АҚШ-тың Техас штатындағы Сан-Антонио мейрамханасы клиенттер тарту үшін өзінде қызмет көрсететін даяшыларды ішкі киімдеріне дейін шешіндіру қадамына барған. Мейрамхана иесі Мило Линанның сөзіне қарағанда, ол мекемені осыдан екі ай бұрын ашыпты. Өзі де бірнеше жыл бойы даяшы болып жұмыс істеген көрінеді.

Тайваньда ўшаќ апатќа ўшырады Тайваньда жолаушылар ұшағы апатқа ұшыраған болатын. Əуелде 12 адам қаза тауып, 16-сы құтқарылды жəне 30-ы із-түзсіз жоғалып кетті делінсе, соңғы мəлімет бойынша көз жұмғандар саны 19-ға дейін жетіп отыр. TransAsia авиакомпаниясының атқарушы директоры Чэн Чинде ұшақтың құлағаны үшін қаза болған жолаушылардың туғантуысқандарынан кешірім өтінген. ATR 72-600 ұшағының бортында жолаушылар мен экипаж мүшелерін қоса алғанда 58 адам болыпты. Ал ол ел астанасы Тайбэйге жақын маңда əуеге көтерілген соң бірнеше минуттан кейін өзенге құлап түскен. Жолаушылардың 31-і құрлықтық Қытайдан келген туристер көрінеді. Ал əуеге көтерілер алдында ұшақ қанатымен автомобиль эстакадасын жəне оның үстінде тұрған таксиді қағып кеткен.

Пойыз бен джип соќтыєысып ќалды

алатын жаңа бір режім енгізуі мүмкін. Мұның өзі Грекияның жаңа үкіметі осы елде бұдан бұрын басталып кеткен құрылымдық реформалар мен бюджеттік үнемдеуді одан əрі жалғастырған жағдайда ғана мүмкін болмақ. Бұдан бұрын мəлім болғанындай,

Еуропаның бейресми орталығы саналатын Брюссельге Грекияның жаңа премьерминистрі Алексис Ципрас келмек. Ол үстіміздегі жылдың 4-5 ақпаны күндері Еуропалық одақ басшылығымен келіссөздер жүргізеді деп күтілуде. Аталған мəселе міне, сол тұста талқыланатын болады.

Бїкілəлемдік банк вице-президентініѕ пікірі «Мұнай бағасының қазіргі құлдырауы бүтіндей алғанда, жаһандық экономика үшін тиімді болып отыр», деп мəлімдеді Бүкілəлемдік банктің вице-президенті Аксель ван Тротсенбург осы аптаның басында Жапонияның «Иомиури» газетіне берген сұхбатында. «Қазіргі əлем бүтіндей алғанда мұнай импорттаушы елдерден тұрады деп айтуға болады. Өйткені, мұнайды экспорттаушы елдердің саны санаулы. Ал мұнайды пайдаланбайтын ел жоқ. Сондықтан мұнай бағасының төмендеуі, жаһандық деңгейде ойлайтын болсақ, экономика үшін тиімді болып табылады. Бағаның төмендеуіне байланысты артылған қаржыны инфрақұрылымдық жобаларға жұмсауға

жəне əлеуметтік проблемаларды шешу ісімен неғұрлым белсене шұғылдануға жол ашылады», деді ол өз сұхбатында. Ван Тротсенбургтің айтуынша, қазір қуат жеткізушілер жүйесінде ірі өзгерістер байқалып отыр. «Егер қазіргі жағдай бұдан əрі созыла берсе, одан мұнай бағасының төмендеуі табиғи газ бен көмір бағасының төмендеуіне алып келеді. Осының ақырында əлемдік экономика ұтысқа шығады», деді ол өз болжамдарын одан əрі жалғастыра отырып. Дайындаған Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».

АҚШ-тың ең үлкен мегаполисі – Нью-Йорк қаласының түбіндегі Вэлхалла ауданында пойыз бен жолсыз жерлермен жүруге арналған джип көлігі соқтығысып қалды. Апат салдарынан шыққан өрттен 6 адам өмірімен қоштасты. Тағы 12 адам зардап шеккен. Локомотив джипті 10 вагондай жерге сүйреп апарған. Ал автомобильде пайда болған өрт пойызды да шарпып, бірінші вагонда өрт шыққан. Оқиға орнына өрт сөндірушілер мен дəрігерлер тез жеткенімен, адам өлімінің алдын алып үлгермеген. Пойызда барлығы 800 жолаушы келе жатса керек. Олардың 400-ін құтқарушылар жергілікті спорт орталығына жеткізіпті. Жолаушыларды діттеген жерлеріне апару үшін оқиға орнына ондаған автобус аттандырылған.

Ґз ќолын ґзі кескен ќытайлыќ жас Қытайдың Цзянсу провинциясындағы Нантонг қаласында 19 жасар қытайлық компьютер ойынынан өзін арашалап алу үшін, яғни компьютерге тəуелділіктен құтылу үшін өз қолын өзі кескен. Жас жігіт үйінен арнайы алып шыққан ас пышағымен қолын білектің түбінен кесіп тастаған. Содан кейін Ван есімді қытайлық такси шақыртып, ауруханаға кетсе, қолы өзі отырып кескен орындық үстінде қала берген. «Бұл оқыс оқиға миымызға қонбайды. Ол қашанда əр ісін кесіп-пішіп істейтін ақылды бала еді», дейді жасөспірімнің анасы. Ол, сондай-ақ, үйінен шығарда анасына қағаз жазып қалдырыпты. Онда: «Мама, мен ауруханаға кеттім, уайымдама. Кешке келемін», деп жазылған екен. Полиция қызметкерлері қолының қалдығын тауып ауруханаға апарғаннан кейін дəрігерлер оны жас жігітке ота жасап тігіп беріпті. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

7

ИНДУСТРИЯЛАНДЫРУ ІС ЇСТІНДЕ

«Бўл – єажайып ќўрылыс!» (Соңы. Басы 1-бетте). Жалпы, дарияның үстінен көпір салу оңай шаруалардың қатарынан емес екенін айттық. Оның үстіне Қазақстанда тұңғыш рет «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жобасы аясында Қызылорда облысында көпір салудың жаңа үлгісі, озық технологиясы, яғни монолитті технология қолданылды. Бұл көпір – қызмет ету мерзімінің ұзақтығымен, қауіпсіздігімен, сенімділігімен, жылдам құйылып салынатынымен, эстетикалық көркінің жəне кез келген жобаға қолдануға ыңғайлылығымен ерекшеленеді. Телекөпір барысында Елбасы «Бұл – ғажайып құрылыс!» деп өз бағасын берді. Сондай-ақ, аталған көпір еліміздің оңтүстігі мен батысын байланыстырып тұратын болады.

Қызылорда облысынан «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дəлізінің 812 шақырымы кесіп өтеді. Бүгінде жұмыс аяғына жа қындап қалды. Ғасыр жобасына 3 мыңға жуық техника жұмылдырылды. Құрылыс басында 5405 адам жұмыс істеді. Айта кетерлігі, жұмысшылардың 65 пайызы, яғни 3507 адамы жергілікті тұрғындардан құралды. Ал Қазақстанның өзге өңірлерінен 1550 адам үлкен жолдың құрылысымен айналысса, шетелден 348 азамат шақырылды. Бүгінде бірінші санаттағы 246 шақырым жəне екінші санаттағы 369 шақырым, барлығы 615 шақырым пайдалануға берілді. Қалған құрылыс жұмыстары өз кестесіне сай атқарылып келеді. ҚЫЗЫЛОРДА.

Шаруа тїбі – кеніш Фарида ЖҮНІСОВА, «Əулиеата Феникс» ЖШС директоры.

Индустрияландыру – еліміздің экономикасын серпінді дамытып, бəсекеге барынша қабілетті 30 елдің қатарына қосатын бірден-бір жəне бірегей жол. Бұл бағытта облысымызда да ауыз толтырып айтарлықтай игілікті істер қолға алынып, жүзеге асырылуда. Мұның өзі ішкі жəне сыртқы нарықты бəсекеге қабілетті сапалы тауарлармен толықтыруға кең жол ашуда. Бүгінде үдемелі индустриялықинновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы аясында облысымыздың аумағында жалпы құны 596 миллиард теңгені құрайтын 41 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Олар толық қуатында жұмыс істегенде 8,3 мың жаңа жұмыс орындары ашылады. Бағдарламаны іске асыру қолға алынғалы бері облыста Индустрияландыру картасына енгізілген 41 жобаның 30-ға жуығы ел игілігіне беріліп, жаңадан 4 мыңнан астам жұмыс орны құрылды. Индустрияландыру картасына енгізілген осындай нысанның бірі – Байзақ ауданындағы

Мырзатай ауылдық округіндегі жылына 3500 тонна бройлер етін өндіретін «Əулиеата Феникс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің «Құс фабрикасын қайта жарақтандыру» жобасы.

Өндіріс орны іске қосылған кезде облыстың ішкі нарығындағы құс етіне деген сұраныстың 60 пайызын өтейтін болады. Мен ұзақ уақыттан бері кəсіпкерлікпен айналысып келемін. Халқымызда «Сауда түбі – борыш, шаруа түбі – кеніш» деген сөз текке айтылмаса керек. Алыпсатарлықпен алысқа бара

алмайсың. Өндірісін өркендеткен ел ғана өркениет көшіне ілесе алады. Өтімді өнім өндіру үшін əуелі нарықты мұқият зерттедік. 2012 жылы Байзақ ауданының Мырзатай ауылдық округіндегі

бұрынғы қирап, қаңқасы қалған құс фабрикасын сатып алдық. Сөйтіп, 2013 жылдың соңында ет бағытындағы бройлер тауығын өсіретін фабрика салуды бастадық. Əуелі кəсіпорынның ауласын қоршап, тауықханалар соғып, төбесін жаптық. Əлбетте, алып құрылысты салып, пайдалануға беру үшін қыруар қаражат керек.

Қолға алған ісімізді баянды ету үшін мемлекет көмегіне сүйендік. Біздің кəсіпкерлердің елімізде осы саланы өркендетуге үлкен қолдау, көмек көрсетіп жүрген Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевқа деген алғысымыз шексіз. Президенттің бастамасымен шағын жəне орта бизнесті өркендетуге орасан əкелік қамқорлық көрсетілуде. Мемлекет өз ісін ашып, өнім өндіремін деген азаматтарға үлкен қаржылай қолдау жасауда. Бүгінде біз қолға алған жоба аймақтық үйлестіру кеңесінде қолдауға ие болды. Нысанның жобалық-сметалық құны – 2 миллиард теңге. Қазір бізге несиені «ҚазАгроҚаржы» АҚ 6 пайыздық өсіммен беруде. Осы тұста «Бизнестің жол картасы-2020» шын мəнісінде ТМД-да баламасы жоқ бағдарлама екенін айта кету қажет. Оның аясында бізге берілген 547 миллион теңгеге өндірістік инфрақұрылымды жүргізуде үлкен шаруа еңсерілуде. Бұл қаржыға осында су, электр жəне газ жүйесі тартылды. Бағдарлама шеңберінде тазарту құрылғысы салынады. Өндірістік шығындарды азайту жəне өнімнің өзіндік құнын төмендету үшін өзімізде құрама жем əзірлейтін цех салынды. Онда сағатына 5 тонна құрама жем шығарылады. Өзімізден артылған өнімді сыртқа сатамыз. Заманауи үлгідегі жабдықтар Голландиядан жеткізіледі. Ол іске қосылғанда қалдықсыз

технологиямен жұмыс істейміз. Құстың ішек-қарны, жүні кəдеге асырылып, ұн өндіріледі. Ұн азық ретінде тауықтарға беріледі. Саңғы ры ғы нан органикалық тыңайтқыш шығарылады. Фабриканы келесі жы лы жаз айларында іске қосу көз делуде. Ол толық қуатында істе ген де жаңадан 100-ден астам жұмыс орны ашылады. Жұмысқа оның маңында орналасқан Мырзатай, Дихан, Еңбек жəне Жетібай ауылдарының азаматтары тартылады. Құс фабрикасының аумағы 500 гектарға жуық аумақты алып жатыр. Мұның өзі бізге келешекте өндіріс қуаты мен өнім өндіруді арттыруға үлкен мүмкіндік береді. Кəсіпорын жобалық қуатын игергеннен кейін біраз уақыттан соң оны кеңейтіп, жылына 20 мың тонна құс етін өндіретін боламыз. Мұның өзі облысымыздың тағамның осы түріне деген ішкі нарықтағы сұранысын толық қамтамасыз ете алады. Бізге қазірдің өзінде еліміздің бірқатар қала ларынан жəне Ресейдің кəсіпкерлері бройлер етін сатып алуға қызығушылық танытуда. Ал біздің басты мақсатымыз əуелі облыстағы ішкі нарықты қамтамасыз ету болып табылады.

«Егемен Қазақстан».

Шымкентте Қапланбек шарап зауытының алғашқы дүкені ашылды. Арғы атасы арақ қой, оның несі таңсық дерсіз. Солай-ақ болсын. Бірақ, жөнімен ішсе Омар Хайям рубаяттарынан тастамайтын шараптың емдік қасиеті мол екенін де айтпасқа болмас. Ал Қапланбек шарап зауытының атағы Кеңес Одағы кезінде жер жарып тұрған. Қапланбектің шарап маркалары халықаралық жа рыстарда шашасына шаң жұқ пай алдыңғы орындарды иеленетін. Өткенде «Евразия» арнасында алкогольді ішімдіктерге байланысты арнайы хабар жасалды. Соның бір иінінде арақшарап дүкендеріндегі қалталы

азаматтарға арналған мүйістегі виски, коньяк, арақ, шараптар бағасы айтылған. Таза француз коньягі біздің теңгеге шаққанда 400-500 мың аралығында сатылады екен. Жəне сатып алушылары да жоқ емес. «Екі-үш мəрте өзім де дəмін көрдім, керемет», дейді сауда белгісінің атқарушы директоры. Грузин шарабының да мақтаулы маркасын мақтап жатты. Ағзаға өте пайдалы деп. Сонда есімізге Қапланбектің атақты шараптары түскен. Винзауытта талай рет болғанбыз. Жерасты патшалығындай қоймасы бар. Шілденің шіліңгірінде мұнда сапсалқын. Əрқайсысы бір вагонға жүк боларлық алып бөшкелерді көресіз. Кешегі екінші дүниежүзілік соғыста күйрей жеңілген Германияның шарап зауыттарынан əкелінген. Ол да ештеңе

емес. Бір қалтарыста төр бөлмені көресіз. Айқыш-ұйқыш құлып салынған. Ар жағында қырық-елу жылдардан бергі шаңға көмілген, өрмекшілер торын аямайақ құрған, шөп-шалам басқан қаттаулы шараптарды көрерсіз. Қапланбек шарап зауытының өнімдері. Алдының қырық-елу жылдық тарихы бар. Осылар ғой шетелдегі шарап маркаларының сайысына түссе бəйгені қидай сыпырып əкелетіні. Шарап зауыты бір ашылып, бір жабылып тұрған өліара кезеңде Францияда өткен халықаралық жарысқа екі-үш маркасын жіберген екен. Жабық конкурста Гран-при мен бірінші орын алған. Оны мұндағылар білмейді. Бір күні сау етіп халықаралық сарапшылардың өкілдері келеді. Жерасты патшалығын аралап

көреді. Шынжырмен құлыптаулы сыйқырлы əлемді байқастайды, куəліктерін көрсетіп, бірінің дəмін татуды өтінеді. Содан кейін барып карталарын ашқан ғой. Сөйтсе, халықаралық сында аты жөндеп естілмеген Қазақстанның атағы естерінде еміс-еміс қалған Қапланбек шарап зауытының қос бірдей шарабы бас жүлде алғаннан кейін күмəнданған конкурс алқасы сарапшыларды жіберген екен. Сол қос жүлде қазір шарап зауытының төрінде ілулі тұр. Тарихқа сəл шегініңкіреп кеткеніміз, атақты Қапланбек шарап зауыты соңғы жылдары өлімсіреп жұмыс жасап, соңында жабылып тынған. Екі жыл болды құрылтайшысы ауысып, қайта іске қосылғалы. Кəсіпкер Б.Мұсаханов лицензия алған соң байырғы шарап

Кермек суды таза суєа айналдырды

Жамбыл облысы, Байзақ ауданы. ––––––––––––––

Суретті түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЙ.

Ќапланбек ќайта ќуаттанды Бақтияр ТАЙЖАН,

Зайсан көлінің солтүстік-шығыс жағалауында Ақсуат, Жолнұсқау, Аманат ауылдары орналасқан. Балықшы ауылдық округіне қарасты бұл елді мекендердің тұрғындары негізінен балық шаруашылығымен айналысады. Жуықта Күршім ауданына жұмыс сапарымен барғанымызда аталған ауылдардың тыныстіршілігімен танысудың сəті түсті. Зайсан көлінің жағасынан орын тепкен ауыл көрінісі Арал теңізінің маңайындағы елді мекендерді еске түсіреді. Жел соққанда шағыл құм үйіп тастайтындықтан, тұрғындар ауласын қоршамайды екен.

дайындаушыларды өндіріске шақырды. Алғашқы желілерді іске қосты. Былтыр тұрғындардан 200 тонна жүзім сатып алған. Кешегі кеңес заманында біз жылына 20 мың тонна жүзім сорттарын өңдеп, атағы республика деңгейінен алысқа мəлім маркалық өнімдерді шығарғанбыз, – дейді зауыттың бас маманы Е.Күзенбаев. – Елге құрғақ ұнтақтардан құйылған, пайдасынан гөрі зияны көп шараптар емес, емдік, ағзаға сіңімді шараптар керек. Сондықтан, бұрынғы даңқында жұмыс жасау үшін қолдан келгенді жасап жатырмыз. Жүзім сорттарын өзіміз өсіруге əкімдікпен келісіп, жер іздеп жатырмыз. Шараптың қанттылығы төбеден төнген күнге қатысты. Республикада жүзімнің атақты сорттарын өсіруде Қапланбек жерінің алдына түсері жоқ. «Бахус» жоғары сортты шараптары на шикізатты Қапланбектен алады. Бүгінде зауыт «Кагор», «Талас», «Жібек жолы», «Тамада» портвейндерін, жартылай құрғақ «Херес», «Ркацители», «Саперави» шараптарын аз да болса дүкен желісіне шығарды. Бұл шетелден келген, қымбат əрі құрғақ ұнтақтан жасалған күмəнді шараптар емес, таза сортты жүзімнен құйылған отандық өнім. Жөнімен ішсе қымыздай қуатты, шұбаттай сіңімді. Ақылмен ішкенге нағыз дəрумен. Зауыт басшысы өндіріс қуатын арттырғаннан кейін Астана, Алматыдан да дүкен желілерін ашуға бекініп отыр. ШЫМКЕНТ.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Соңғы жылдары Зайсан жағасындағы үйлерді су шаю қаупі туды. Ақжал толқындардың екпінімен еспе құмнан тұратын жарқабақ опырылып құлай бастаған. Үрейленген тұрғындарды қауіпсіз аймаққа көшіру мақсатында Ақсуатта алты үйдің құрылысы басталды. Аудан бюджетінің қаржысымен салынған құрылысты толық аяқтау үшін облыстық төтенше жағдайлар резервінен қосымша қаржы бөлінбек. Сондай-ақ, ауылда 80 орындық мектеп салынды. Оның құрылысына жергілікті тұрғындар да атсалысып, көмек көрсетті. Ал Аманатта жаңадан екі қабатты мектеп пайдалануға берілген. Ағымдағы жылы Жолнұсқауда 50 орындық мектеп бой көтермек. Көне теңіз табанында орын тепкен ауыл тұрғындарының негізгі мəселесі – ауызсу. Бұл мəселе шешімін тапты. Ақсуат, Аманат жəне Жолнұсқау ауылдарының тұрғындарын таза ауызсумен қамту үшін тазалау қондырғылары орнатылды. Алдымен Ақсуат ауылында су көзін іздеу жұмыстары жүргізілді. Əр жерден бұрғы салып көрген сушылар 65 метр тереңдіктен су шығарады. Алайда, судың құрамы санитарлық талапқа мүлдем сай келмеген. Бактериялық тұрғыдан таза болғанымен, аммиак, темір, марганец, күкірт көп мөлшерде табылған судың кермектігі нормадан 40 есе көп еді. – Судың көзін тапқан соң, ғаламтордан оны тазалау жүйесін іздестірдік. Ресейдің Челябі қаласында əскери-өнеркəсіптік

кешенге арналған заманауи тех нология бар екен. Онда судың кермектігін жоюға арналған тұшытқыш қондырғы шығарылады. Суды тексеруге жібергенімізде, ресейлік мамандар оны тазалауға аппараттың қуаты жететінін айтты. Аталған қондырғының құны мен орнату шығыны 5 миллион теңгені құрады. Химиялық тазалауға арналған реагенттер мен бірнеше сүзгіден тұратын қондырғы арқылы судағы зиянды заттардың барлығы сүзіледі. Осылайша, кермек су таза ауызсуға айналды, – деді Күршім ауданының əкімі Алтайбек Сейітов. Ақсуат ауылының орталығында жерастындағы құдыққа арналған кешен салынып, қондырғыны орналастырған. Сағатына 600 текше литр су шығаруға қабілетті құрылғы тазартылған су қорын жинаған соң автоматты түрде тоқтайды. Оператор Ардабек Жұмағұловтың айтуынша, аппараттың сүзгілері мен реагенттері белгілі уақыт өткенде ауыстырылып тұрады. Теректі ауылының тұрғындары да осыған дейін ауызсуды тоғаннан алып келген еді. Бүгінде СанктПетербург қаласынан жеткізілген қуатты модул Теректі тұрғындарын таза сумен қамтамасыз ете бастады. Мамандардың айтуынша, алыстан андағайлап көрінетін су мұнарасына қарағанда вакуумдық насостар арзан əрі сенімді. Осылайша, Күршім ауданына тиесілі көл жағасындағы ауылдардың тұрғындары ауызсумен толық қамтамасыз етілді. Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы.


8

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

Ерлік ешќашан ескірмейді (Соңы. Басы 1-бетте).

Акция барысында Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің 2045 жылғы болашақ ұрпаққа аманат жолдауы жазылған арнайы құтыкапсуланы жеткізу жоспарлануда. Ардагерлер жолдауы болашақ ұрпаққа Жеңістің маңызын түсіндіріп, халқымыздың ерлігі туралы естелікті, ұрпақтар байланысын сақтауға бағытталған. «Біз жеңіс солдаттары алдында мəңгі қарыздармыз. Аға ұрпақтың ерен ерлігі мен еңбегі нің арқа сын да біз бүгінгідей бейбіт күнде, тəуелсіз елде өмір

сүрудеміз. Ұлы ерлік ешқашан ұмытылмайды. Біздің борышымыз – алапат соғыстағы Жеңістің бізге қалай келгендігін терең ұғыну. Арамызда жүрген ардагерлерге ұдайы қамқорлық көрсету», дейді керуенге сəт сапар тілеген Жамбыл облысының əкімі Кəрім Көкірекбаев. «Ерлікті жасау – бір ерлік, оны дəріптеу – мың ерлік» деген. Отан үшін жанын пида еткен жауынгерлер рухына бас иіп, тағзым ету, ардагерлерімізді ардақтау – бүгінгі ұрпақтың ең басты парызы. Ендеше, автокеруен екі бағыт бойынша жолға шығып, облыстың барлық ауданына бармақ. Жамбыл облысы. –––––––––––

Суреттерді түсірген Ақəділ РЫСМАХАН.

15 жасында мўєалім болєан... Біз балалыєымызды ересектікке айырбастадыќ, дейді ќарт ўстаз, тыл ардагері Ахай АХМЕТОВА

Міне, Маңғыстау ауданының орталығы – Шетпе ауылында тұратын Ахай Ахметова деген қарт ана осылай деп толғанады. Оның жасы биыл сексеннің жетеуінде. «Сыры кетсе де, сыны кетпеген» дегендей, сөзі пысық, қара сөзге шешен, қимылы да ширақ. Яғни, Ахай – сонау Ұлы Отан соғысы жылдарының қиындығын көзбен

көрген көнекөз қариялардың бірі. Ол кісі неміс-фашистері елімізге тұтқиылдан опасыздықпен шабуыл жасаған жылдың жазында Шайыр деген ауылдың мектебінде жетінші сыныпты ғана бітірген он бес жасар қыз бала екен. Бірде оны ауданның білім беру саласы басшылары өздеріне шұғыл шақыртады. Олар бірден Ахайға қолқа салып, «елде мұғалімдер жетпей жатыр, осы Таушықтан үш айлық мұғалімдік курсты оқып, бізге көмек бер», деп өтініш тастайды. Сонымен, ол үш айлық курсты үздік бітіріп, Жыңғылды ауылына мұғалім болып келеді. Бастауыш сыныптарға сабақ бере бастайды. «Бас көтерер ер-азаматтар майданға кетіп жатыр. Мектеп балалары ашқұрсақ, жүдеу-жадау күйде оқып жүрді. Балалар да, мұғалімдер де үстеріне табылған бір нəрсені киіп сабаққа келетін. Бар болғаны бес-алты бөлмеден тұратын мектеп үйі қимен, тезекпен жылытылатын. Балалар күнделікті сабаққа

отын-тезек арқалай келіп, сағаттар бойы дірдектеп оқитын еді. Оқулық жетіспеді, дəптер деген атымен болмады. Олар ескі-құсқы газет беттерінің шетіне жазатын. Ал сабақтан тыс кезде күні-түні майдандағы жуынгерлер үшін жүн қолғап, шұлық тоқитын. Арагідік оқушылардан құрылған «тимуршылар командасы» жағдайы қиын қариялар мен əскерилердің отбастарын қолдап, көмектесіп тұратын», дейді А.Ахметова əжей. Сол кезде мұғалім жетіспегендіктен, ол бірінші жəне үшінші сынып оқушыларын бір бөлмеде қатар оқытады екен. Сонда да балалардың сабаққа деген құштарлығы кемімепті. Олардың ішінде əкесіне ағасы майданда қаза тапқандықтан, сабақ үстінде өксіп жылап отыратын жетімдер де аз болмаған көрінеді. «Біз сондайларды жылы сөзімізбен желепжебеп, тіршілік толқынына еруге талпындырып отырдық. «Бұл – тек сенің отбасыңа ғана емес, ел басына күн туған қиын заман», деп

Ґзек ґртер ґкініш Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Ел газеті «Егемен Қазақстанның» биылғы жылғы №1 санында 1943 жылғы ақпанда Сталинград қаласындағы трактор зауытын қайта қалпына келтіру жұмысына республикамыздан 88 қазақ қызы аттанғаны жазылған еді. «Жеңіс жаңғырықтары» атты бұл мақалаға орай осы 88 қыздың бірі, бүгінде Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би ауылында тұратын Жанархан Диқанбаева апайдың балалары бірден редакцияға телефон соғып, хабарласқан соң біз кейуананың үйіне бардық. «Əке-шешемнен ерте айырылып, ағайымның қолында өстім. 1943 жылдың көктемінде 16 жасқа толғанымда Жаркент өңіріндегі Еңбекші кеңшарынан бірнеше қызбен бірге Көктал аудан дық комиссариатына шақыртылдым. Бірден тізімдеп, сол күні Сарыөзек стансасынан пойызға отырғызып, Ресейдің Кемеров облысы, Старокузнецк қала сына ФЗО-ға оқуға алып кетті. Маған сол жерде сылақшының оқуын оқытып, үйретті. Не керек, темірден шеге кестіріп, сылақ сылатып мамандығымызға əбден машықтандырған соң, эшелонға тиеп, Сталинград

қаласына апарды. Сталинградтың іші астан-кестеңі шығып, бомба түскен жерлер опырылып шұңқыр болып, күл-қоқыс таудай үйіліп жатыр екен. Бізді қала шетіндегі Красноармейск зауыты ның орнын тазалауға апарды. Құла ған ғимараттың кірпішін іріктеп, өзге қоқысын бөлек сұрыптап жүріп арасынан адам сүйегін де ұшыраттық. Есіміз шыға қорқып, көз жасымызға ие болмаған кездеріміз қаншама. Тапсырма бойынша мəйіттердің жан қалталарынан құжаттарын шығарып алып, тиісті орынға өткіземіз. Сол қиындыққа шыдамай жəне шошынып қаншама қыз қыршынынан қиылды. Əйтеуір Құдай сақтап ажалдан аман қалдық. 1946 жылы менімен бірге барған қыздарды елге қайтарды. Іздеушім жоқ болғандықтан, мені Мариуполь қаласындағы Азовстальстрой тресінің орнын тазалауға жіберді. Сол қалада 1946-1950 жылдары қара жұмыс істеп күнелтіп жүріп, тағдырдың жазуымен 1949 жылы əскери міндетін өтеп жүрген қазақ жігітіне тұрмысқа шықтым. Ол неміс тұтқындарын күзететін. 1950 жылы жұбайым қызмет бабымен Красноярск өлкесіне ауыстырылды. Көп кешікпей сол жерден елге оралдық. Қайтар жолда құжаттарымды ұрлатып алдым.

Қазір сол құжаттарымның жоқ бол ғандығынан, соғыс арда герлеріне теңестірілу құқығынан да айырылғанмын», – деді Жанархан Диқанбаева. Негізі, Сталинград қаласын дағы «Азовстрой» зауыты ның бастығына сол қаладағы №1 лагерь бөлімі бастығының «Красноярскіге қызметі ауыстырылған ішкі əскер саласының жұмыскері Кенжебек Диқанбаевтың əйелі, яғни сізде дайындаушы болып жұмыс істейтін Евгения (Жанархан-Женя-Евгения) Ко паеваның еңбекақысын 28.Х. 1950 жылдан қалдырмай есептеп беруіңізді сұраймын», деп жазған

Фотогалерея жасалады Қазақстан Қарулы Күштерінің барлық əскери бөлімдерінде Ұлы Отан соғысы ардагерлері мен олардың əскери қызметші немерелерінің фотогалереясы жасалады. Оған қоса «Мəңгі есі міз де» – «Память вечна» атты акция басталды. Аталған акция соғыстың бар сұмдығын өз көздерімен көрген жəне сол жылдардың оқиғаларын аға ұрпақтың əңгімелерінен естіп, білген қазақстандық бірнеше буынның басын қосады. Еліміз Қарулы Күштерінде Жеңістің 70 жылдығына орай Қарулы Күштердің – өңірлік қолбасшылықтарының əскери қызметшілері мен олардың отбасы ларындағы Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің суреттері басып шығарылған фотогалерея жасалады. Аталған суреттер арнайы баннерлерге басылып, əскери бөлімдерде орнатылатын болады. Фотогалереяға майданда қаза тапқан, соғыстан кейінгі уақытта

қайтыс болған, қазір арамызда жүрген ардагерлердің де суреттерін ұсынуға болады. Ардагердің суреті түр лі-түсті немесе ақ-қара, мүм кінді гінше жақсы сапада, 1930-жылдардан бүгінгі таңға дейінгі аралықта түсірілген болуы тиіс. Аталған баннерлер ардагерлер мен қазіргі əскери қызметшілер дің фотогалереясынан тұратын мозаика түрінде ресімделеді. Əр бір суреттің астында ардагер мен əскери қызметшінің аты-жөні жазылады. Дайындалған баннер Астана қаласында əскери қызметшілердің қатысуымен салтанатты түрде назарға ұсынылады. Аталған ісшара Отан қорғаушылар алаңында Мəңгілік алауға гүл шоқтарын қою салтанатты рəсімімен бірге өтеді. Баннерлердің ресми тұсаукесерінен кейін олардың көшірмелері əскери бөлімдерге жіберілетін болады. «Егемен-ақпарат».

жұбату сөздерімізді айтатынбыз. Иə, талай бір қилы заман өтті ғой», дейді Ахай əжей. Ол 1948 жылдан бастап мұғалімдікті өзге мамандыққа ауыс тырады. Сөйтіп, 1986 жылға дейін əртүрлі мекемекəсіпорындарда есепші қызметін абырой мен атқарады. Жұбайы марқұм Орыс бай Нұрболатов екеуі ұлағатты ұл мен қыз өсірді. Бұл күндері немере-шөберелерінің ортасында бақытты ғұмыр кешуде. Оның омырауында «Тылдағы еңбегі үшін» жəне «Күміс алқа» медальдері жарқырайды. – Ұлы Жеңістің 70 жылдығын да көргелі отырмыз. Қашанда тілейтініміз тыныштық, ел бірлігі мен ынтымағы, – дейді қарт ана Ахай Ахметова. Аллаберген ҚОНАРБАЕВ, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Шетпе ауылы.

тілдей қағаз қолда бар. Сондай-ақ, Жданов қалалық АХАЖ бөлімінен Кенжебек Диқанбаев пен Жанархан Копаеваға 1957 жылдың 26 наурызында №069882 неке туралы куəлік жазылып, əйе ліне ерінің тегі берілген. Балалары ержетіп, анасы туралы қандай да бір дерек табылып қалар ма деген үмітпен Ресей қалаларының мұрағаттары мен зауыттарына сұраулы хаттарды жазғанымен, тек шығарыпсалма жауаптар ғана келіпті. Жанархан Диқанбаева елге оралған соң 1953-1978 жылдары Алакөл ауданындағы Бірлік жəне Октябрдің 40 жылдығы ауылдарында бастауыш мектептерде еден жуушы болып жұмыс істеген. 1978 жылы «Еңбек арда гері», 2010 жылы «1941-1945 ж.ж Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл» мерекелік медальдарымен марапатталған. Бар болғаны сол. Сөйтіп, тағдыр тəлкегіне түскен жан еріксіз жат жерге жіберіліп, қабырғасын қайыстыра қара жұмыс істегенімен, өкініштісі сол, еңбегін растайтын еш құжаты жоқ. Еңбек майданында қалаларды тездетіп қалпына келтіруге шөкімдей болса да септігі тигенімен, Жеңіс күні мерекесінде бір ауыз жылы сөз, құттықтау ести алмай тыны өкінішті, əрине. Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би ауылы.

 Талап жəне тəртіп

Ќылмыспен кїрес кїшейтіле береді

Оңтүстікте Нақып Беркінбаев деген айтулы азамат бар. Заң саласының қызметкері. Оның көзінің ағы мен қарасындай жалғыз ұлы бар еді. Жігіттің наушасы еді. Полиция капитаны болатын. Амал не, оңтүстікке ойран салып, жасөспірімдерді есірткімен ауыздандырып, білгенін істеп бой тасалаған қылмыскердің ұясын Алматыдан тауып, серігі екеуі ұстауға барғанда қылмыскердің оншақты жақтастары жабылып кетіп, ту сыртынан қадалған қанжардан қайтыс болды. Науша жігіт үйленіп те үлгермеді, өзіне үмітпен қарап отырған əке-шешесіне немере бақытын да сыйлай алмай кетті. Осы азаматқа ас берілгенде ОҚО ІІД басшысы, генерал-майор Асқар Оспанов марқұмды бүгінгі күннің батырларына теңеді. «Отаны үшін, елдің тыныштығы үшін жанын пида етті. Біз оны ешқашан ұмытпаймыз», деді. Адам аласы ішінде ғой. Осындай заң қызметкерлерінен зорлық көргендер, тіпті, кейбір полицейлер де бəрін ұмытып, «соларды қойшы» деп қолын сілтейді. Солай ма екен. Ал жаны қысылғанда сол адамдар полицейлерді неге іздейді? Олардан пайда болмаса кеше ғана елді алатайдай бүлдірген атышулы қылмыскерлер, олардың шаш ал десе, бас алатын баскесерлері қайда? Бұл да есеп емес пе?! Адам саны 1 миллионға жетіп қалған Шымкентте Қаратау ауданы ашылды. Алғашқы болып полиция бөлімі құрылды. Əрине, ел тыныштығын күзету үшін. Соған орай таяуда облыстық ішкі істер департаментінің басшысы, генерал-майор Асқар ОСПАНОВҚА жолығып, біраз сұрақтарымызға жауап алған едік.

– Облыс көлемінде жалпы қылмыстық ахуал күрделі демесек те өткен жылдың қорытындыларына қарағанда 29394 қылмыс тіркеліп, алдыңғы жылмен салыстырғанда өскені байқалды. Бірақ, дəтке қуат ететі німіз ауыр жəне аса ауыр қылмыс тардың үлесі бұрнағы жылдармен салыстырғанда 3403тен 2662-ге немесе 21,8 пайызға азайды. Қылмыс, негізінен, алаяқтық жасау оқиғаларымен көбейіп отыр. Оның ішінде жас балалардың қалта телефонын алдап алып кету сияқты фактілер көп. Мұның бəрі тəрбие жұмыстарымен түзелетін жағдай деп ойлаймын. Əрине, он екіде бір гүлі ашылмаған жастардың артқы салдарын ойланбай ұсақ қылмысқа баратындығы қынжылтады. Жауапкершілікке тартпай тұра да алмайсың. Бүгін шара қолданылмаса, «дəндеген қарсақ құлағымен ін қазады» дегендей, басқа қылмыс түрлеріне де баруы мүмкін. Кейбір аудандарда қылмыс азайды, кейбірі күрделі күйінде қалып отырғанын да мойындауымыз керек. Мəселен, Сарыағаш, Бəйдібек, Созақ аудандары, Түркістан жəне Шымкент қалаларында қылмыс көбейді. Бұл – ойланатын жағдай. Біздің жігіттер қылмыскер лермен ымыраға келмейді. Қылмыскердің орны – түрме. Өзіңіз білетіндей, кезінде облысты дүр сілкіндірген, атымен жас балаларды да қорқытатын қылмыстық топтардың басшыларын ұстап, қозғалған қылмыстық істерді сотқа өткіздік. Жалғанды жалпағынан басқан, оңай ақша, пайдаға кенелгендер заң құрығынан құтыла алмайды. Қазір сол қылмыстық топ серкелерінің сыбайластарын анықтау жүргізіліп жатыр. Олар да заң алдына жауап беретін болады, «Көп асқанға бір тосқан» дейді ғой халқымыз. Оларды солай жүгендесек, адасып жүрген жастар ойланатын болады. Қылмыстың соңы – өміріңді өксіту екендігін ұғады. Өткен жыл басынан бері облыста іздеуде жүрген 728 қылмыскер болса, соның 494і қолға түсті. Енді қалған 234 қылмыскерді тауып, ұстау да күн тəртібінен түскен жоқ. – Қылмысты жедел ашуда сарапшылық криминалистік топтың жұмысына көп нəрсе байланысты. Темекінің тұқылы, кейбір қылмыскерлердің əдетін дегі сіріңке шиін шай наудағы сілекейден бұлтартпай ұстағандарыңыздан хабардармыз. Бұрнағы жылы Шымкенттегі «Мың ұсақ түйек» дүкендер желісі директорын қылмыскерлер отбасымен қырып кетті. Оларды Алматыдан ұстады деп естідік. Қалай таптыңыздар? – Кінəлі қылмыскерлер саусақ ізін, күдікті зат қалдырмауға тырысады. Ашу оңай болған жоқ. Олардың əкеткені ақшадан бөлек, əртүрлі əшекейдегі алтын бұйымдар. Ішінде зергерге тапсырыспен жасатқан алқа бар екен. Көршілерден сұрастырып, нобайын қағазға түсіріп, республикадағы алтын сататын дүкен, ломбардтарға жібердік. Ондай заттардың құнды болатындығы белгілі. Қылмыскер лер оны Алматыда өткізген жерінен ұсталды. Ал темекі тұқылы, сіріңкенің шиі секілді заттардағы сілекей арқылы ұстау бұрын қиындау сияқты еді. Қазір құрал-жабдықтар жетілді. Біз осы бағытқа күш салып жатырмыз. Өзіңіз айтқандай, сарапшылық криминалистік басқармаға соңғы 25 жылда өзгермей келген сеңді бұзып, үлкен жаңалықтар енгіздік. – Əр аудан, қаладан полиция бекеттерін ашу қылмыстың азаюына кəдімгідей ықпал еткен сыңайлы. Алаш жұрты үшін қашанда Түркістанның орны бөлек. Жылына 1 миллионға дейін турист келетін қаланың криминогендік жағдайы мəз

емес еді. Ел аузында «Күндіз Түркістан, түнде Ауғанстан» деген сөз де айтылып қалатын. Бір есептен, Түркістан қазір де баяғы Ұлы Жібек жолының бойында отырған ірі сауда орталықтары сияқты қызмет атқаратыны мəлім. Қырғызстаннан келген арзан тауарлар алды Қызылорда, Жезқазған, соңы Ақтөбеге дейін осы жерден «КамАЗ», «СуперМаздармен» тасымалданады. Таң қараңғысында басталатын хан базарда қылмыс өршіп, жас бозбалаларды да топтап қамтитын. Атыс, пышақтасу оқиғалары жиі естілетін еді... – Дұрыс айтасыз, Түркістан – ертелі-кеш жұрт сабылып келіп жататын қала, əулиелі мекен. Онда, əйтеуір табыс тапсам деп жан-жақтан келетін жұмыссыздар да көп. Осындай үлкен қалада полицияның бекеттері жоққа тəн екен. Ескі, ішіне адам кіріп болмайтын, қызметтік бөлмеден гөрі ат қораға ұқсайтын ғимараттарда отырған полицейлер кімге тұлға болады. Жергілікті бюджеттен қаржы шығарылып, бір жылға жетер-жетпес уақытта Түркістанның полиция бекеттерін, ғимараттарын республикаға үлгі болатындай қалыпқа келтірдік. Офицерлер құрамы білікті полицейлермен толықты, кəсіби мамандандырылған қызметкерлеріміз көмекке барды. Қылмыс ада-күде жоқ болды демесек те, едəуір азайды. Түсінік жұмыстарын көп жүргіздік. Қолына мылтық, пышақ алып қылмысқа ойланбай бара беретін жастар оның арты ауыр жаза, бас бостандығынан айырылу екендігін ұқты. Олардың пайдалы жұмыстарға тартылуына əкімдікпен бірлесе отырып көмек бердік. – Жақсы жұмыстар айтылды. Əйтеуір нəтиже жаман емес екен. Əйтсе де, полицейлер тарапынан келеңсіздіктер де жиі бой көрсетіп қалады ғой. Мəселен, мал ұрлауға ұйымдасқан қарақшы топтың ішінде учаскелік инпекторлар да болды. Қылмыстық топ серкелерімен ауыз жаласқандар да бар. Бұған не дейсіз? – Бір отбасындағы балалардың мінез-құлқы бір-біріне ұқсамайтындығы сияқты, адам ішінде де алақұла көп. Ал полиция адамының да бойында пенделігі бар көптің бірі. Сіз меңзеген оқиғалар болды. Одан да асып түскендері болып жатады. Сондықтан оларға біздің ортада орын жоқ. Қылмысы дəлелденсе, жауапкершілікке тартылады, сотталады. Бұл мəселеде мен кешірімділікке салынбаймын. Мысалы, 2011 жылдың 8 сəуірінде Шымкент қаласындағы «Нұрбанк» маңында белгісіз адамдар қару қолданып, құрылыс компаниясының қызметкері Б.Замантаевты қасақана атып өлті ріп, компания күзетшісі Н.Ақыбаевты жарақаттап, компанияға тиесілі 32 миллион теңге ақшаны алып кеткен. Жүргізілген жедел-іздестіру шараларының нəти же сінде осы қылмысты жасаған «М» есімді полиция қызметкері екені анықталып, соттың үкімімен ол 18 жылға бас бостандығынан айырылды. Əрине, сонымен қатар, өзіңіз айтқандай, барлық аудан-қаладағы қылмыспен күрес көңілдегідей емес. Мəселен, Төле би аудандық полиция бөлімінің жұмысын төмен деп айтуға болады. Оған дəлел, тіркелген 400 қылмыстың тек 269-ы ғана ашылды. Оның ішінде 48 ауыр қылмыс бар. Сотқа қылмыстық істі өткізу көрсеткіші 42,1 пайыз ғана. Одан да сұмдығы екі тергеушінің қылмысты жасырып қалу, қылмыскердің пайдасына жұмыс жасағаны əшкереленді. Сол сияқты күмəнді қылмыстық істердің қайта тергеуге жіберіліп жатқаны көп. Аса ауыр қылмыс 70 пайыздан 42,9 пайызға, оның ішінде кісі өлімі 50 пайызға, ұрлық-қарлық 51,1 пайызға, қарақшылық 40 пайызға төмендеді.

Оның сыртында аудандағы жасалған екі қылмыстың бірі облыстық ішкі істер департаменті қызметкерлерінің күшімен ғана ашылуда. Профилактикалық жұмыста да құлдырау байқалуда. Былтырғы жылдың тамыз айында ауданның Бірінші мамыр ауылында «И» деген кəмелетке жасы толмаған бозбала ««Н» деген жас балаға зорлау əрекеттерін жасаған. Естеріңізде болса, осы ауданның Маятас ауылында 2007 жылы жас баланы зорлағаны үшін жергілікті тұрғындар мен күрд диаспорасы өкілдерімен қақтығыс болған еді. Онда да аудандық полиция басшылығының пара алып, қылмысты жабуға əрекеттенгені əшкереленген еді. Əбүйір болғанда, облыстық əкімдік, ақсақалдар алқасы, үкіметтік емес ұйымдармен бірлесе отырып тығырықтан шықтық. Ұлтаралық жанжал ақылгөйсіп, бітімге шақырумен бітетін шаруа емес, өте нəзік дүние. Елбасымыз «Қазақстанның бақыты – көпұлттылығында» деген болатын. Ұлттың жаманы жоқ, бірақ шектен шыққан содырлар қай-қайсында да болады. Бір құмалақтың бір қарын майды шірітетіндігі сияқты, елді ұлтқа, ұлысқа бөлмей ынтымақтастыра жұмыс жасаудан біз де шет қалмаймыз. Қылмыстық істерді ашуда Отырар аудандық полиция бөлімі де тындырымды жұмыстар атқара алмай келеді. Ауыр жəне аса ауыр қылмыстардың ашылуы 42,9 пайыз ғана. Төрт қарулы қарақшылықтың əлі бірде-бірі ашылған жоқ. Бұл тізімге Бəйдібек жəне Сарыағаш аудандық полиция бөлімдері қызметінің нашарлығын қосуға болады. Аталған полиция бөлімдерінің басшылығы қызметінен босатылып жатыр. Полиция – ел қорғаны. Елдің тыныштығын күзетуге кəсіби білігі төмен, моральдық-этикалық тағылымы сын көтере алмайтын босбелбеулерге полиция қатарынан орын жоқ. – Полицияның міндеті – қылмысты ашу, алдын алуға əрекет ету ғана болмаса керек. Осыдан екі-үш жыл бұрын орта мектеп, колледж, жоғары оқу орындарында оқу орнын бақылауында ұстайтын, ақша жинайтын, қылмыстық топтармен байланысы бар жасөспірімдер көбейіп кетіп еді... – Ойыңызды түсіндім. Түбегейлі жоқ еттік демесек те азайғанына келісерсіз. Облыс əкімі Асқар Мырзахметов – талапшыл азамат. Бұл мəселе əкімдік мəжілісте, өзіміздің жиында талай талқыланған. Тек Шымкенттің өзінде ғана құрылған жол-патрульдік қызметтің стационарлық бекеттері жұмысы жемісін беріп жатыр. Бекеттер екі жылдың ішінде 25 есе өсті. Құрамында қоғамдық кеңестер жұмыс жасайтын 201 полиция бекеттері салынды. Əкімшілік тəртіп бұзған, қылмыс жасауға ыңғай танытып тұратын бұзақылар толықтай есепке алынды. Екі жыл қата рынан қаладағы 98 жалпы білім беретін мектепке жол-көлікпатрульдік полиция инспекторын бекітіп келеміз. Олар оқушылардың жолдан өту қауіпсіздігіне жауап береді. Өзіңіз айтқандай, оқу орындарындағы серкелердің тізімі алынып, олар түгелдей спорттық үйірмелерге тартылған. Əрқайсысына профилактикалық жəне тəрбие жұмыстарын жүргізу үшін жеке бапкерлер бөлінген. Нəтиже бергені сол ғой, олар қылмыстың түбі бостандықтан айырылу екендігін түсініп, өзіне пайдалы іспен айналысуға үйрене бастады. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Бақтияр ТАЙЖАН, «Егемен Қазақстан».

ШЫМКЕНТ.


Жемќорлыќќа тосќауыл

 Туыстық туы

«МАРЫ МЕРЕЙІ»

Былтыр Қазанда өткен ТҮРСКОЙ тұрақты кеңесінің 32-ші отырысында Түрікменстанның Мары қаласы – 2015 жылдың түркі дүниесінің мəдени бас қаласы болып бекітілген еді. Осыған орай, жақында Қазаннан келесі эстафетаны алған Мары қаласында «Мары – түркі дүниесінің мəдени бас қаласы-2015» жылының салтанатты ашылу рəсімі өтті. Марыдағы «Рухыет» мемлекеттік сарайында өткен шараға Түрікменстанның Парламент депутаттары, түркітілдес елдердің мəдениет ведом стволары мен қоғамдық ұйымдарының өкілдері, ғалымдар мен мəдениет қайраткерлері, журналистер мен жастар қатысты. Сондай-ақ, Халықаралық ТҮРКСОЙ ұйымы ның өкілдері мен Қазақстан, Əзербайжан, Қырғызстан, Түркия, Македония, Босния мен Герцеговина, Венгрия, Болгария, Гагаузия (Мол дова Республикасы), Ресей Федерациясының құрамындағы Татарстан, Башқұртстан, Хакасия, Тыва, СахаЯкутия, Калмақ, Алтай сынды түркі əлемінің түкпір-түкпірінен шығармашылық ұйымдар да болды. Шараның салтанатты ашылу рəсіміне арнайы сəлем хат жолдаған Түрікменстан Президенті Гурбангулы Бердімұхаммедов тарихи шараға қатысып отырған барлық қонақтарды айтулы мерекемен құттықтап, адамзат өркениетінің тарихында елеулі орны бар ежелгі Мары қаласының түркі дүниесіндегі мəнін ашып, түрікмен халқының ежелден келе жатқан салт-дəстүрі, өнері мен мəдениеті əлем халықтарының жақындасуына қызмет ететіндігін тілге тиек еткен.

Мерекелік шараның тарихи маңыздылығын баян еткен ТҮРКСОЙ-дың Бас хатшысы Дүйсен Қасейінов Түрікменстан Президентіне халықаралық шараның өтуіне қолдау көрсетіп, түркі дүниесінің өнер мен мəдениет саласына қосқан сүбелі үлесі үшін алғыс білдірді. «Бүгінгі күні «Түркі дүниесінің мəдени бас қаласы» жобасының аясында эстафетаны қабылдап алған ежелгі Мары қаласы ЮНЕСКО-ның Бүкілəлемдік тізіміне енгені баршаға мəлім. Осы қасиетті жерде əлемдік өркениеттің орталықтары мен жалпы мəдени мұраның құндылықтарын сезінуге болады. Сондықтан Мары қаласының теңдессіз мəдени мұрасы түркі дүниесіне орталық болуға əбден лайықты», – деп шараның

Салықтық қарым-қатынастардың барлық саласындағы сыбайлас жемқорлық белгілерін болдырмауға қатысты шараларды жүргізуде басты міндеттерді естен шығармаған абзал. Мəселен, салықтық шағымдар. Ол салық төлеушіге салықтық тексеріс нəтижесінде салықтар мен бюджетке төленетін міндетті төлемдер заңсыз есептелген жағ дайда, салықтық тексеріс актісіне шағым беруге, сөйтіп өз заңды құқықтарын қорғауға мүмкіндік береді. Салық төлеушінің салықтық тексеріс нəтижесіне шағым түсіру құқығы Салық кодексінің 13-бабымен бекітілген, ал шағым беру тəртібі

мəнін тереңдете түсті Бас хатшы. Шара шеңберінде өткен концертке еліміздің талантты өнерпаздары өз үлестерін қосты. «Ақжайық» ансамблінің Т.Ақбөкен, А.Ноғайбаева, Ə.Набиева, А.Ержанова, Т.Жұмағалиев, Г.Жұматаева, А.Жалғапов, Б.Ақтаев, Е.Баймұратов, С.Байменова есімді өнер паздары қазақтың дəстүрлі музы касымен қонақтарды тəнті етті. Əсіресе, белгілі домбырашы Темір Ақбөкеннің түрікменнің ұлттық аспабы дутармен қазақтың күйлерінен поппури орындағанда түрікмен жұртшылығы дəн риза болды, дейді ТҮРКСОЙ-дағы Қазақстанның өкілі Мəлік Отарбаев. «Егемен-ақпарат».

 Жаңа кітап

Керек те ќажет еѕбек Жуықта Өскемен қаласында болған іссапарымызда қолымызға жақсы бір кітап ілікті. Ол туындының атауы – «Спорт жəне дене тəрбиесі пəнінің оқыту əдістемесі». Авторы – Еркін Уанбаев.

Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл еңбек оқу құралы ретінде жарияланған екен. Онда дене тəрбиесі сабағы жəне спорт жаттығуларын оқу орындары мен спорт мектептерінде оқыту үрдісі туралы мəселелер кеңінен қамтылған. Былайша айтқанда, кітап спорт саласында білім беретін тиісті мамандарға арнап жазылған. Бірақ, соған қарамастан, қазақ тіліндегі кітаптың тілі өте жеңіл, түсінікке қолайлы. Сондықтан, оны дене тəрбиесімен айналысқысы келетін еліміздің əрбір азаматы пайдалана алады. Кітапта адамның жас ерекшелігіне, жаттығудың түрлеріне қатысты көптеген құнды мəліметтер беріледі. Жаттығуды енді бастаған адамдарға берілетін ақыл-кеңестер де мол. Былайша

9

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

айтқанда, бұл кітап саламатты өмір сүргісі келетін əрбір қазақ баласының өмірі үшін өте пайдалы. Неге бұлай деп отырмыз? Себебі, дүниенің ендігі барысына көз жүгіртсеңіз кез келген халық, кез келген адам үшін алдағы уақытта спорттың, дене тəрбиесі мен жаттығуларының маңызы арта беретіндігін байқайсыз. Қазіргі кезеңде техникалық бағыттағы түрлі технологиялардың күн өткен сайын қарқынды дамуы жер бетіндегі қол еңбегін барған сайын қысқартып келеді. Кезінде мыңдаған адам еңбек ететін өндіріс орындары сол жаңа технологиялардың қаулап өсуі нəтижесінде адамдардан босап қалды. Қол еңбегімен шұғылданушылар саны күрт азайып, олардың орнын ой еңбегімен шұғылданушылар басып келеді. Міне, осындай жағдайда біздің алдағы өмірімізде спорт пен дене жаттығуларының мəні төтенше сипат алатыны түсінікті. Өйткені, қимылсыз адам қорғанышсыз адам болатын түрі бар. Себебі, қимылсыз адам түрлі ауруларға бейім. Демек, алдағы уақытта кез келген адам спортпен айналыспай тұра алмайды. Осы тұрғыдан қарастырғанда, Еркін Уанбаевтың жазып отырған «Спорт жəне дене тəрбиесі пəнін оқыту əдістемесі» атты кітаптың əрбір қазақстандық үшін өзіндік маңызы зор. Бұл кітаптан оқырман

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы Жамбыл облыстық ауруханасы» ШЖҚ МКК 2015 жылға тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін қамтамасыз ету мақсатында кардиохирургиялық оталарды жасау, коронарография мен стенттеуді жүргізуге арналған шығын материалдарын сатып алу бойынша тендер өткізілетіні туралы хабарлайды Жалпы сомасы 147 278 620,00 теңге. Сатып алынған тауарлардын тізімі, олардың көлемі жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауар Жамбыл облысы Тараз қаласы, Əйтиев көшесі, №2 үйге жеткізілуі тиіс. Тауар жеткізі мерзімі: шарт жасалған соң 2015 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазанындағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» №1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын əлеуетті өнім беруші 2015 жылғы 24 ақпанда сағат 11.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша: Тараз қаласы, Əйтиев көшесі, №2 үй, əкімшілік корпус, 2-қабат, мемлекеттік сатып алу бөлімінен сағат 15.00-ден 18.00-ге дейін немесе tarazobol@mail.ru электронды поштамен алуына болады. Тендерге қатысуға өтінімдерді берудің соңғы мерзімі 2015 жылғы 25 ақпанда сағат 10.00-ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2015 жылғы 25 ақпанда сағат 11.00-де мына мекенжай бойынша: Тараз қаласы, Əйтиев көшесі, №2 үй, əкімшілік корпус, 2-қабаттағы кіші мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысу өтінімдері салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 43-72-16, 45-64-08.

қауым жоғарыдағы біз қозғаған мəселелерге қатысты барлық жауапты таба алады. Өкінішке қарай, кітаптың тиражы бар болғаны 500 дананы ғана құрайды екен. Шамасы қаржының тапшылығынан болар, кітаптың əр беті де соншама үнемделіп, əріптер көлемі де кішірейтіп берілген. Қысқасын айтқанда, 22 тараудан тұратын құнды еңбек 16 баспа табаққа сығымдалып беріліпті. Осы жағдайларды ескере келе мемлекеттік тапсырыс негізінде кітаптар шығаруға көмек көрсете алатын Білім жəне ғылым министрлігінің, баспа ұйымдарының назарына Еркін Уанбаевтың осы еңбегін ұсынамыз. Олар бұл еңбекті неғұрлым көп дана етіп жəне кітапты басу сапасын қазіргі заман талабына саймасай етіп, қайтадан шығарса жөн болар еді деп есептейміз. Шындығын айтқанда, біздің еліміз қазіргі күні бұқаралық спорт түрлеріне арналған қазақ тіліндегі кітаптарға зəру. Өйткені, елімізде спортшылар мен дене тəрбиесі бағытында жұмыс істейтін оқытушылар баршылық болғанымен, олардың барлығы қазақ тілінде түсінікті етіп оқу құралдарын жаза алмайтындығы анық. Еркін Уанбаевтың кітабы осы екі жүкті тең көтеріп тұр. ӨСКЕМЕН.

ГКП на праве хозяйственного ведения «Жамбылская областная больница управления здравоохранения акимата Жамбылской области» объявляет о проведение тендера по закупке расходных материалов для коронарографии и стентирования, кардиохирургических операций для оказания гарантированного объема бесплатной медицинской помощи на 2015 год Общая сумма 147 278 620,00 тенге. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товар должен быть доставлен: Жамбылская область, город Тараз, ул. Айтиева, №2. Требуемый срок поставки товара до 31 декабря 2015 года после заключения договора. К тендеру допускается все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических средств (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 24 февраля 2015 года включительно по адресу: г. Тараз, ул. Айтиева, №2, административный корпус, 2-этаж, кабинет отдела государственных закупок, время 15.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: tarazobol@mail.ru Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 25 февраля 2015 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 25 февраля 2015 года по следующему адресу: г. Тараз, ул. Айтиева, №2, административный корпус, 2-этаж, малый зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8(7262) 43-72-16, 45-64-08.

аталған Кодекстің 21-бөлімінде көрсетілген. Салықтық тексеріс нəтижесін қарастыру, уəкілетті мемлекеттік органмен (Қаржы министрлігінің мемлекеттік кірістер комитеті, мемлекеттік кірістер департаменті) жəне сотпен жүргізіледі. Шағым салық төлеушіге хабарлама тапсырылған соң отыз жұмыс күнінің ішінде берілуі керек. Бұған қоса, шағым көшірмесі шешім шығарылғанға дейін салықтар, төлемдер мен өсімпұл сомасы өндіріліп алмас үшін тексеріс жүргізген салық органына тапсырылады. Өйткені, шағымның берілуі шағымдалған хабарламаның орындалуын жазбаша шешім шығарылғанға

дейін тоқтатады. Өз кезегінде шағым қарау барысында орасан зор жұмыс жүргізілетінін атап айтқан жөн. Қазақстан Республикасының, сондай-ақ шетелдің уəкілетті мемлекеттік органдарына, банк мекемелері мен жеке құрылымдарына қажетінше сұраулар жіберіледі. Сонымен бірге шағымды объективті қарау мақсатында жоғары тұрған салық органы шағымда айтылған мəселелерге қатысты тақырыптық тексеріс тағайындай алады. Шағым қарау нəтижелері бойынша заңнамада белгіленген мерзім мен тəртіп бойынша шешім шығарылады. Жоғары тұрған орган шешімімен келіспеген

жағдайда, салық төлеуші бұл шешімге қатысты Қаржы министрлігінің мемлекеттік кіріс тер комитетіне немесе сотқа шағым беруге құқылы. Қоры тып айтқанда, сыбайлас жемқорлықпен күрес нəтижелі болу үшін бүкіл əлеумет, əр азамат оған қарсы тұруға шешім қабылдау керек. Ал мемлекеттік басқару құзырлы əрі тиімді болуы маңызды. Сонда ғана жемқорлыққа жол берілмесі белгілі. Алмас ҚҰДАЙБЕРГЕНОВ, Астана қаласы Сарыарқа ауданы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасы салықтық бақылау бөлімінің бас маманы.

АШЫҚ ТЕНДЕР ТУРАЛЫ ХАБАРЛАНДЫРУ

ОБЪЯВЛЕНИЕ ОБ ОТКРЫТОМ ТЕНДЕРЕ ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера по закупке услуг по комплектованию оборудованием и программным обеспечением, по выполнению строительно-монтажных и пуско-наладочных работ и вводу в эксплуатацию комплекса автоматизированной системы коммерческого учета электрической энергии розничного рынка электроэнергии в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». Полный перечень закупаемых материальных, финансовых ресурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены по адресу: ЮКО, г. Туркестан. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг до конца четвертого квартала 2015 г. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.02.2015 г. включительно, по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после представления потенциальным поставщиком документа об оплате тендерной документации. Стоимость пакета тендерной документации составляет 1000 (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются (направляются) потенциальными поставщиками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, 2-этаж, каб. 226, ЦСМТС. Окончательный срок представления тендерных заявок до 13.00 часов 12.02.2015 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной комиссией в 15.00 часов 12.02.2015 г. по следующему адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, кабинет технического директора. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8 (7252) 50-58-31. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать на email: urika77@mail.ru

Государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Городская больница №1 управления здравоохранения акимата Жамбылской области» 080000, Республика Казахстан, Жамбылская область, город Тараз, проспект Толе би, дом 64, www.gb1.zhambyl.kz объявляет о проведении тендера по закупкам изделий медицинского назначения по 5 лотам на общую сумму 43 561 254 (сорок три миллиона пятьсот шестьдесят одна тысяча двести пятьдесят четыре) тенге, 00 тиын Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товар должен быть доставлен по адресу: город Тараз, проспект Толе би, дом 64. Требуемый срок поставки товаров 90 календарных дней с момента подписания договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в пп. 8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729 Пакет тендерной документации можно получить в срок до 10.00 часов 2 марта 2015 года включительно, по адресу: город Тараз, проспект Толе би, дом 64, этаж №2, кабинет № 4, время с 9.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: bsmp_taraz@mail.ru Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 2 марта 2015 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 12.00 часов 2 марта 2015 года по следующему адресу: город Тараз, проспект Толе би, дом 64, 1-этаж, актовый зал. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8(726)2454721.

2015-2017 жылдарға арналған ғылыми-зерттеулерді гранттық қаржыландыру бойынша конкурстың аяқталуы туралы хабарландыру Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Ғылым комитеті келесі басым бағыттар бойынша 2015-2017 жылдарға арналған ғылыми зерттеулерді гранттық қаржыландыру бойынша конкурстың аяқталуы туралы хабарлайды: – «Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, шикізат пен өнімді қайта өңдеу»; – «Энергетика жəне машина жасау» ; – «Ақпараттық жəне телекоммуникациялық технологиялар»; – «Өмір туралы ғылым»; – «Елдің зияткерлік əлеуеті». Мына www.sc.edu.gov.kz, www.ncste.kz сайттарында: – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Ғылым комитетінің 2015 жылғы 2 ақпандағы № 8-НЖ бұйрығымен бекітілген ұлттық ғылыми кеңестердің гранттық қаржыландыру туралы негізделген шешімдерімен бірге көрсетілген басым бағыттар бойынша МҒТС объектілерінің; – конкурстық құжаттаманың талаптарына сəйкес келмейтіндіктен, конкурсқа одан əрі қатыстырудан бас тартылған конкурстық өтінімдердің тізімдері орналастырылған.

«Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-да жабдықты жиынтықтау жəне бағдарламалық қамтамасыз ету, құрылыс-монтаждау жəне іске қосу-реттеу жұмыстарын орындау жəне электр энергиясының бөлшек нарығында электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесінің кешенін пайдалануға беру бойынша қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар мына мекенжайға жеткізілуі тиіс: ОҚО, Түркістан қ. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 2015 жылдың төртінші тоқсанының соңына дейін. Тендерлік құжаттама топтамасын 11.02.2015 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі: KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ға мына мекенжай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, 226-бөлме, ЦСМТС. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 12.02.2015 ж. сағат 13.00ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендерлік комиссия 12.02.2015 ж. сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша ашады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 50-58-31. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mail-ға жіберу керек: urika77@mail.ru

«Жамбыл облысы əкімдігі денсаулық сақтау басқармасының № 1 қалалық ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, 080000, Қазақстан Республикасы, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Төле би даңғылы, 64-үй, www.gb1.zhambyl.kz жалпы сомасы – 43 561 254 (қырық үш миллион бес жүз алпыс бір мың екі жүз елу төрт) теңге, 00 тиынға 5 лот бойынша медициналық тағайындалған бұйымдарды сатып алуға тендер жариялайтынын хабарлайды Сатып алынатын тауарлардың толық тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауар Тараз қаласы, Төле би даңғылы, 64-үй мекенжайы бойынша жеткізілуі тиіс. Тауарды жеткізу мерзімі – шартқа қол қойылған сəттен 90 күн ішінде. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» № 1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына жауап беретін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2015 жылғы 2 наурызда сағат 10.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша алуға болады: Тараз қаласы, Төле би даңғылы, 64-үй, 2-қабат, № 4 бөлмеден сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе bsmp_taraz@ mail.ru электронды мекенжайы бойынша. Тендерлік мəлімдемелерді ұсыну шекті мерзімі – 2015 жылдың 2 наурыз күні сағат 10.00-ге дейін. Тендерлік мəлімдемелер конверттері 2015 жылғы 2 наурызда сағат 12.00-де Тараз қаласы, Төле би даңғылы, 64-үй, 1-қабаттаағы мəжіліс залында ашылады. Тендерлік мəлімдемелер ашылғанда əлеуетті өнім берушілердің қатысуы мүмкін. Қосымша ақпарат пен анықтамаларды 8 (726)245-47-21 телефоны арқылы алуға болады. Алматы облысы Ескелдi ауданының «Ветеринария бөлімі» ММ, «Ескелдi ауданы əкімдігінің шаруашылық жүргiзу құқығындағы «Ветеринарлық пункттерi бар ветеринариялық стансасы» мемлекеттiк коммуналдық кəсіпорнының директоры лауазымына конкурс жариялайтынын хабарлайды. Конкурс Ескелдi ауданының «Ветеринария бөлiмi» ММ-де мына мекен жайда өтедi: Ескелдi ауданы, Қарабұлақ кентi, Оразбеков көшесi, 31үй. Кəсіпорынның негiзгi атқаратын жұмысы: Ескелдi ауданында ветеринариялық іс-шаралардың алдын алу, диагностикалық iс-шараларды жүргiзу жəне ветеринариялық-санитарлық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету болып табылады. Конкурсқа қатысушыларға талаптар: кəсіптік дайындық деңгейі жəне бағдарына қажетті жоғары бiлiмiнiң болуы. Кəсіпорынның бағдарына сəйкес салада мамандығы бойынша басқару лауазымында кем дегенде 5 (бес) жыл еңбек өтiлi болуы керек. Конкурсқа қатысу үшiн өтiнiмдер мен қатысуға өтінім білдірген тұлғалардың құжаттарын қабылдау 2015 жылдың 5 ақпанынан 19 ақпанына дейін сағат 9.00ден 18.00-ге дейiн қабылданады. Конкурс 2015 жылғы 20 ақпанда жүргізіледі.

ГУ «Отдел ветеринарии» Ескельдинского района, Алматинской области объявляет о проведении конкурса на занятие должности директора государственного коммунального предприятия «Ветеринарная станция с ветеринарными пунктами» акимата Ескельдинского района на праве хозяйственного ведения. Конкурс проводится в ГУ «Отдел ветеринарии» по адресу Алматинская область, Ескельдинский район, п.Карабулак, ул. Оразбекова, №31. Основной деятельностью предприятия является проведение ветеринарно- профилактических мероприятий и диагностических исследований, обеспечение ветеринарно- санитарного благополучия на территории района. Требование предъявляемые к участникам конкурса: наличие высшего образования по необходимому профилю и уровня профессиональной подготовки. Наличие стажа работы по специальности на руководящих должностях в соответствующей профилю предприятия отрасли не менее 5 лет. Срок представления заявлений об участии в конкурсе с 5 февраля по 19 февраля 2015 года. Время приема документов с 9.00 до 18.00 часов. Конкурс проводится 20 февраля 2015 года.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

 Еске алу

Жарќын бейнеѕ жадымызда

Аяулы-ардақты, дарынды-талантты, ақкөңіл, дархан, жаны нəзік, сезімі сергек, адам баласын алаламайтын, бауырмал – Бағдат Ғалымұлы Əлімжан. Сен қазақ халқының ары мен ұяты, намысы мен жүрегі, дала данышпаны, алып Абай туған топырақ, қарт Шыңғыстауда 1947 жылы дүниеге келдің. «Адам болатын бала бесікте бұлқынады, ат болатын құлын желіде жұлқынады», дегендей, мектеп оқушысы кезінде-ақ музыкалық аспаптардың бəрінде өте шебер ойнап, əуелетіп əн салып, талай-талай торқалы той, мерейлі мерекелердің ұйытқысы, гүлі болдың. Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында 10 жылдықты ойдағыдай аяқтап, сол кездегі жалғыз Қазақ университетінің тарих факультетін тəмамдадың. Студент кезіңде университетте «Аққу» ансамблін құрып, онымен Кеңес Одағындағы небір ірі қалаларда өткен студенттердің музыкалық фестивальдарына қатыстың. 40 жылдай Алматыдағы №5 теміржол мектеп-интернатында 2 бірдей пəн: əн-күй мен тарихтан оқушыларға дəріс бердің. Өреңнің биік, өнеріңнің жан-жақтылығынан бірнеше əуезді де, əдемі əн шығардың. Олар республикалық көгілдір экран, радио арқылы бүкіл Қазақстанға таралды. Бастауыш мектеп оқушыларына арналған оқулықтарда 30 шақты əнмен жазған өлеңдерің жарық көрді. Абай ауданының орталығы – Қарауыл ауылында арғы атаң – Əнет бабаның сəнді ескерткішін орнатуға мұрындық болып ерен еңбек сіңірдің. 45 жылдай өмірдің ащы-тұщысын бірдей бөліскен, жан жарың Кенжегүл екеуің 2 қыз 1 ұлды өмірге əкеліп, үшеуіне де жоғары білім əпердіңдер. 4 тілде таза сөйлейтін тұңғыштарың бүкіл əлемді аралап, халықаралық бизнес саласында тамшылата тер төгіп жүрсе, қалған екеуі де осы бағытта білімді де табысты еңбек етуде. Иə Алла ісіне амал жоқ, 68 жасыңда аяқ астынан жүрек дертінен фəни дүниеден бақи дүниеге аттанып кеттің. Оған да міне 40 күн болды. Айтуға ауыз бармаса да, амалсыз қош бол дейміз. Жатқан жерің жайлы, топырағың торқа болып, жаның жəннаттан орын алсын деп тілейміз. Жарқын бейнең жадымызда əрдайым сақталады.

Еске алушылар: жарың, балаларың, немерелерің мен бауыр-қарындастарың, туыстарың. Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылы.

Ақтөбе облысындағы Ырғыз ауданының əкімдігі мен аудандық мəслихат Қарағанды облысының əкімі Нұрмұхамбет Қанапияұлы Əбдібековке анасы Роза Балтайқызы БИҒАМБЕКОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ректораты жəне филология институтының ұжымы қазақ əдебиеті кафедрасының доценті, педагогика ғылымдарының кандидаты Бидана Тұрсынханқызы Қабатайға туған əпкесі Роза ТҰРСЫНХАНҚЫЗЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

 Астана айшықтары

. .. с а л а б р а ќ ы є Елорда. Таѕ

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

 Басқа басылымдардан

 Толғауы тоқсан тіршілік

Ќара ќасќыр

Елімізге ќызыєушылыќтыѕ ерекше кґрінісі

Жарылыс «сыйы» ма, жаратылысы солай ма?

Тїркияныѕ «Dünya» газеті Ќазаќстанєа арналєан арнайы нґмірін жарыќќа шыєарды Түркияда «Dünya» алдыңғы қатарлы экономикалық газетінің толығымен Қазақстан Республикасының жетіс тіктеріне арналған «Қазақстан» атты арнайы нөмірі жарық көрді. Ол Қазақстанның жетістіктері туралы ақпараттықанықтамалық материалдар мен мақалаларды, сонымен қатар, Қазақстан Президентінің ел халқына Жолдауының негізгі қағидалары мен «АстанаЭКСПО-2017» көрмесі туралы ақпараттарды қамтиды. Арнайы шығарылымның алғашқы беттері елшіліктің түрік тіліне аударған Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауының негізгі қағидаларымен басталады. Келесі беттерде Қазақстан Сыртқы істер министрі Е.Ыдырысовтың «Бейбітшілік пен өсіп-өркендеу жолында теңіздерді бағындыра отырып» атты мақаласы, Түркияның Экономика министрі Н.Зейбекші мен Түркияның Индустрия, ғылым жəне технологиялар министрі Ф.Ышыктың қазақтүрік қарым-қатынастарының жай-күйі туралы, сонымен қатар, Қазақстанның Түркиядағы елшісі Жансейіт Түймебаевтың, саясаткерлердің, академиялық қайраткерлердің жəне басқалардың екіжақты қарым-қатынастарды қамтитын мақалалары жарияланған. Оларда тəуелсіздік жылдарындағы Қазақстанның жетістіктері, даму бағдарламалары, Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өтуге

дайындық, ЭКСПО-2017 көрмесін ұйымдастыруға əзірлік жəне басқа да маңызды мəселелер туралы жан-жақты əңгіме қозғалады. Мəселен, Фикри Ышык өз мақаласында былай дейді: «Қазақ-түрік қа рым-қатынастары институттық ынтымақтастықтың жоғары деңгейде да мығанын айғақтап беріп отыр. 2012 жылы Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Түркияға сапа ры аясында Қазақ-түрік Жоға ры дең гейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің алғашқы отырысы, ал Түркия Премьер-министрі Р.Т.Ердоғанның 2012 жылғы Қазақстанға сапары шеңберінде екіжақты эко но микалық қарымқатынастарды одан əрі дамытуға мықты негіз қалайтын «Жаңа синергия» атты бірлескен экономикалық бағдарламаға қол қойылды». Газеттің редакторлары қазақ-түрік саудаэкономикалық ынтымақтастығына көңіл бөліп қана қоймай, Қазақстанда жұмыс істеп жатқан қазақ-түрік бірлескен компаниялары мен фирмаларының рөлін ерекше атап өтеді. Арнайы шығарылымның жеке бір тарауы ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне дайындық іс-шараларына арналыпты. 2017 жылы көрмені ұйым дастыру құқын жеңіп алу бəсе кесіне Бельгияның Льеж қаласы да түскен еді, алайда, шешім баламалы энергия көздеріне жəне «жасыл» технологияларға басымдық берілген «Болашақтың

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

энергиясы» атты тақырыппен өтетін Астананың пайдасына шығарылды, деп нақтылайды өз мақаласында басылым. Жалпы, арнайы шығарылым түрік қоғамының Қазақстанға жəне еліміздің жетістіктеріне зор қызығушылық танытатынының бір көрінісі болып табылады. «Dünya» – Түркияның ең танымал экономикалық газеті. Ол Түркияның барлық аумағында, сонымен қатар, Түркияның Америка, Еуропа жəне Таяу Шығыс елдеріндегі дипломатиялық жəне басқа да өкілдіктерінде таратылады. «Егемен-ақпарат».

 Жағымды жаңалық

Бір кїнде їш амбулатория

пайдалануєа берілді

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Өзге аудандармен салыстыра қарағанда облыс орталығына таяу орналасқан Зеленов ауданы тұрғындарының саны көбірек өсіп келеді. Бұл жағымды жайт табиғи өсім есебінен де, сонымен бірге, ішкі көші-қонның артуынан да анық байқалады. Ендеше, əлеуметтік-тұр мыстық жəне

денсаулық сақтау нысандарын тұрғызу ісі де тұрғындар талаптары мен үндестік табуға тиіс. Оған облыстың Трекин, Махамбет жəне Мичурин ауылдарында бір күнде үш дəрігерлік амбулатория қатар ашылуы дəлел. Айталық, мұнда алғашқы екі ауылдағы медициналықсанитарлық көмек беру нысанына қажетті 198,8 миллион теңге қаражат жергілікті бюджеттен

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

жұмсалса, соңғысына 158,8 миллион теңге республикалық бюджеттен бөлінген. Жаңа үлгідегі кірсе шыққысыз қос қабатты сыңғырлаған ғимаратта тəулігіне жетпіс бес адам ем қабылдай алады. Ал бұдан кейінгі екі дəрігерлік амбулаторияда да он бес минуттың ішінде алпыс адамнан анализ алып үлгеруге мүмкіндік бар. Əлеуметтік құрылыстардың сапасы мен пайдалануға берілу мерзім мемлекеттік акт талаптарына сəйкес келеді. Тағы бір айта кетерлік мəселе, барлық амбулаториялар заманауи құрал-жабдықтармен қамтылған. Ең бастысы, жаңа амбулатория ғима раттарының пайдалануға берілуіне орай жергілікті тұрғындар дертін анықтау жəне емделу үшін аудан, облыс орталықтарына сабылмайды. Олар алғаш қы медициналық-санитарлық көмектің барлық кешенді түрлерін өз ауылдарында алады, – деді Батыс Қазақстан облысы əкімінің орынбасары Бақтияр Мəкен. Батыс Қазақстан облысы, Зеленов ауданы. –––––––––––––––– Суретте: Мичурин ауылындағы жаңа дəрігерлік амбулаторияның сыртқы көрінісі. Суретті түсірген Темірболат ТОҚМАНБЕТОВ.

Серіктестік серпіні «ҚТЖ» ҰК» АҚ Ақмола, Алматы, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Қостанай, Қарағанды, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстарының əкімдіктерімен жалпы құны 68,4 миллиард теңгенің серіктестік туралы меморандумына қол қойды.

Таяуда Абыралы өңіріндегі Қайнар ауылынан қара қасқырдың бой көрсеткені жөнінде құлағдар болған едік. Тұрқы бөлек аңды үңгірінің жанында фототұзаққа іліндірген дер де бар. Алайда, түн ішінде түсірілгендіктен қас қыр бейнесі анық емес. Астанадан келген Абзал Қанапиянов есімді азамат пен оның қасындағы шопан құрған фототұзақтан соң əлгі жыртқыш апанын тастап кетіп, қайта бой көрсетпепті. Айтуларынша, үйірлестерінен түсі де, тұрқы да бөлек дала тағысының ұзындығы 2,5 метр, салмағы 130 кило тартады. Сырына үңілгендер аталған аңды Семей полигонының зардабынан, яки радиациядан пайда болған мутант-қасқыр дейді. Тіпті, күндіз апанында жатады, түнде ғана жортады екен деген сөз де бар. Осы орайда Қайнар ауылының əкімі Сағынғали Қапақовпен хабарластық. Ол мұндай əңгіменің ауыл арасында ертеден айтылып келе жатқанын жеткізді. Қайнар ауылының тұрғыны, 74 жастағы ақсақал Жеңісбек Əміржанов жарты ғасырдан астам қасқыр аулаған кəнігі аңшы. Ауыл əкімінің жөн сілтеуімен қариямен əңгімелестік. – Мен мектеп жасынан бастап аңшылықпен шұғылдандым. Əсіресе, қасқырды көп ауладым. Кішкене балаларды апанға кіргізіп, бөлтірігін де алдық. Кеңес кезінде бөлтірікті – 30, қасқырды 50 сомға қабылдаушы еді. Біздің ауылда

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

кез болды. Өзі дөкей екен. Серіктерімнің қасқыр екеніне анық көздері жетпеген соң далаға тастап кеттік. Қара қасқырды одан кейін көрмедім. Жалпы, оның қылшығының ұшы ғана қара түсті. Жүнін сипағанда астыңғы жағы көк сұр болып тұрады. Алыстан қарағанда қап-қара болып көрінетіні сол. Өте ірі болады. Терісін сұр қасқырмен қатар ілгенде жерге дейін сүйретіліп жатады. Кездейсоқ кездесіп қалатын тағыны біреулер орманның қасқыры дейді. Сірə, бір жақтан ауып келетін болуы керек. Итпен шатыс па деген де ой келді. Онда аса ірі болмауы керек еді. Ал полигоннан пайда болды деген бос сөз. Бұл – табиғаттың тартуы. Өйткені, үйірдің ішінде қызыл қасқырдың да жүргенін көрдік, – деді қарт аңшы. Жалпы, қара қасқыр Моңғолияның Баян-Өлгей аймағында 1960 жылға дейін болған екен. Одан кейін жойылып кеткен көрінеді. Баян-Өлгей аймақтық тарихи-өлкетану мұражайында аталған аңның терісі сақталған. Осыдан бір-екі жыл бұрын Катон қарағай ұлттық-табиғи паркінің саяткер-биологы Нұрлан Қарабаевпен əңгіме лескенімізде, Алтайдағы аңшылардың да қара қасқыр аулағанын жеткізген. Бірақ мамандар Алтайдағы қара қасқырдың итпен шатыс тұқым екенін анықтаған. Ал Қайнарда жортқан қара қасқырдың ядролық жарылыс зардабынан пайда болғаны, əлде жаратылыстың тартуы екені əзірше беймəлім. Шығыс Қазақстан облысы.

Аталмыш мəселе Үкіметтің қаң тарда бекітілген «Өнеркəсіп кəсіпорындарын қолдаудың 2015 жылға арналған жоспарлы шаралары» туралы маңызды құжатты жүзеге асырудан туындады. Серіктестік туралы меморандум еліміздің экономикасын одан əрі дамытудың ауқымды мемлекеттік шараларына арналған. Оның ішінде өндірістегі қазақстандық үлесті көбейту мен жергілікті тұрғындарды жұмыс пен қамтудың маңызы зор. Таяу арада «ҚТЖ» ҰК» АҚ Астана қаласының бірқатар өндірістік кəсіпорындарымен өзара серіктестік туралы уағдаластыққа қол қоюды жоспарлап отыр, деп хабарлады «ҚТЖ» ҰК» АҚ баспасөз қызметі.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Ыбырайым деген тері жинайтын ақсақал болды. Оған қасқырдың терісін өткізіп, оқ-дəрі алатынбыз. Ерте кезде Жаңғызтау деген жерде бір қара қасқыр атып алдым. Бір топ бөрінің ортасында жүрген ерекше қасқырды көргім келіп, əдейілеп қарауылға іліктірген едім. Терісін Ыбырайымға сұр қасқырмен бірге өткіздім. Ол қара қасқырды ертеректе үлкендердің «қорқау қасқыр» атағанын, құны жоғары болатынын айтты. Бірақ терісін алмады. Үйде ілулі тұратын қара қасқырды кейін жақын ағайынымыздың бірі қолқалап сұрап алды. Кітапта өз атауы бар екен. Тері жинаушы ағамыз атауын айтқан еді, есімде қалмапты, – деді Жекен аңшы. Ұзақ жыл комбайнда механизатор болып істеген Жекен қария жас кезінде, яғни алпысыншы жылдардың орта шенінде қара қасқырды тірідей де ұстапты. Ит-құс малға шауып маза бермеген соң жайлауға жақын маңдағы егістік басында жүрген жас механизатор көпшілікті қалың шілікті қоршауға жұмылдырады. Жауынды күні дала бөрісі шілікті паналайды. Жан-жақтан қаумалап, қиқулап тықсырған кезде шілік арасынан сытыла қашқан қара қасқырды мотоциклмен қуалап жүріп қағып өтеді де тірідей ұстап алады. Түс əлетінде төрт аяғы буылған тірі тағыны комбайншылар ортасына алып келеді. Еңгезердей ерекше бөріні егістік басына келе қалған кеңшар директорына байлапты. – Былтыр Қайнар ауылының маңындағы Шоқан атты қыстақта тағы да қара қасқыр

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Александр ТАСБОЛАТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 12 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №494 ek


11

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің 2014 жылғы 11 сәуір

№100

Астана қ.

Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің 2014 жылғы 12 сәуір

№107/НҚ

Астана қ.

БІРЛЕСКЕН БҰЙРЫҒЫ Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемені бекіту туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы №954 Жарлығымен бекітілген Орталық мемлекеттік органдар мен облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалау жүйесінің 25-тармағына сәйкес бұйырамыз: 1. Қоса беріліп отырған Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістеме бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің Стратегиялық жоспарлау және талдау департаменті (Ж.Н. Шаймарданов), Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің Өңірлердің мониторингі және бағалау департаменті (А.С. Батанов): 1) осы бірлескен бұйрықтың заңнамада белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрықты мемлекеттік тіркегеннен кейін, оның күнтізбелік 10 күн ішінде «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде және ресми бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын қамтамасыз етсін; 3) осы бірлескен бұйрықтың орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың назарына жеткізілуін; 4) осы бірлескен бұйрықтың Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі мен Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің интернет-ресурстарына және мемлекеттік органдардың Интранет-порталында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бірлескен бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Экономика және бюджетттік жоспарлау вице-министрі М.Е. Әбілқасымоваға және Қазақстан Республикасының Өңірлік даму министрінің бірінші орынбасары Қ.А. Өскенбаевқа жүктелсін. 4. Осы бірлескен бірлескен бұйрық мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күшіне енеді және ресми жариялауға жатады. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі Е. ДОСАЕВ.

Қадағаланатын саладағы/ аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемеге 2-қосымша Нысан Қазақстан Республикасы орталық мемлекеттік органдарының қызметі салаларының тізбесі

Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрі Б. ЖӘМІШЕВ.

Қазақстан Республикасы Экономика және бюджетік жоспарлау министрінің 2014 жылғы 11 сәуірдегі № 100 және Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрінің 2014 жылғы 12 сәуірдегі № 107/НҚ бірлескен бұйрығымен бекітілді Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістеме 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістеме (бұдан әрі – Әдістеме) Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 954 Жарлығымен бекітілген Орталық мемлекеттік органдар мен облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалау жүйесін (бұдан әрі – Бағалау жүйе ) іске асыру мақсатында әзірленген. 2. Әдістеме бағаланатын орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың (бұдан әрі – мемлекеттік органдар) қадағаланатын саланы/аяны/өңірді дамытуға бағытталған шараларының тиімділігін айқындауға арналған. 3. Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау (бұдан әрі – Тиімділікті бағалау) Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі бекітетін Мемлекеттiк органдар қызметiнiң тиiмдiлiгiне жыл сайынғы бағалау жүргізу кестесіне сәйкес (бұдан әрі – Бағалау кестесі) жүзеге асырылады. 4. Тиімділікті бағалауды мынадай мемлекеттік органдар (бұдан әрі – бағалауға уәкілетті мемлекеттік органдар): Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі (бұдан әрі – Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган) –мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган тиімділігін бағалауды қоспағанда, орталық мемлекеттік органдардың тиімділігін бағалауды; Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі (бұдан әрі – Өңірлік даму жөніндегі уәкілетті орган) – жергілікті атқарушы органдардың тиімділігін бағалауды; Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесі – мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган тиімділігін бағалауды; Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі - Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін орталық мемлекеттік органдардың тиімділігін бағалауды жүзеге асырады. 5. Орталық мемлекеттік органдардың тиімділігіне бағалау жүргізу үшін мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті орган Бағалау жүйесiнің шеңберінде бағыттар бойынша тиімділікті жалпы бағалау нәтижелері туралы сараптама қорытындысын қалыптастыру жөніндегі сараптама комиссиясының (бұдан әрі - Сараптама комиссиясы) жұмыс органының кіші тобы болып табылатын, лауазымды тұлғалардан тұратын Кіші жұмыс тобын (бұдан әрі - Кіші жұмыс тобы) құрады. 6. Жергілікті атқарушы органдардың тиімділігіне бағалау жүргізу үшін өңірлік даму жөніндегі уәкілетті орган Бағалау жүйесiнің шеңберінде «Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру» бағыты бойынша Тиімділікті бағалау нәтижелері туралы сараптама қорытындысын қалыптастыру жөніндегі сараптама комиссиясының жұмыс органының кіші тобы болып табылатын лауазымды тұлғалардан тұратын Кіші жұмыс тобын құрады. 2. Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалауға арналған ақпарат көздері 7. Тиімділікті бағалау: орталық мемлекеттік органның стратегиялық жоспарының, оның ішінде 2, 3 және 6-бөлімдері; орталық мемлекеттік органның стратегиялық жоспарын іске асыру туралы есептің; облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың аумақтарды дамыту бағдарламаларының (бұдан әрі – Аумақтарды дамыту бағдарламасы) оның ішінде 2 және 4-бөлімдері; Аумақтарды дамыту бағдарламасының іске асырылуы туралы есептің; статистикалық және ведомстволық деректердің; басқа да көздер (болған жағдайда) негізінде жүзеге асырылады. 8. 5 және 6-тармақтарда көрсетілген Кіші жұмыс топтары бағаланатын мемлекеттік органдардың есепті ақпаратына олардың дұрыстығы тұрғысынан талдау жүргізеді. 9. Деректердің дұрыстығы статистикалық деректермен, бәсекеге қабілеттіліктің халықаралық көрсеткіштерімен, сондай-ақ салалық орталық мемлекеттік органдардың деректерімен расталады. 3. Бағаланатын мемлекеттік органдардың есепті ақпаратында қамтылған деректерді қайта тексеру 10. Бағалау жүйесiнің 51-тармағына сәйкес бағалауға уәкілетті мемлекеттік органдар бағаланатын мемлекеттік органдардың есепті ақпаратында қамтылған деректерді қайта тексеруді жүзеге асырады (бұдан әрі - Қайта тексеру). 11. Қайта тексеру мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарының/ Аумақтарды дамыту бағдарламасының тікелей және түпкілікті нәтижелеріне қол жеткізу бойынша ақпараттың дұрыстығын айқындау тұрғысынан жүргізіледі. 12. Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тікелей нәтижелерін қайта тексеру растайтын құжаттарды жинау және талдау (ведомстволық есептер, орындалған жұмыстар мен көрсетілген қызметтер актілері, хаттамалар, хаттар және басқалары) жолымен жүзеге асырылуы мүмкін. 13. Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының түпкілікті нәтижелерін қайта тексеру статистикалық деректерді, ведомстволық есептерді және өзге де қосымша ақпаратты талдау негізінде жүзеге асырылады. 14. Қайта тексеру рәсімі бағаланатын мемлекеттік органдардан растайтын құжаттарды сұраудан, есепті ақпаратты салыстырып тексеруден, осы Әдістеменің 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша Есепті ақпаратта қамтылған деректерді қайта тексеру қорытындылары бойынша тексеру актісін (бұдан әрі – Тексеру актісі) жасаудан тұрады. 15. Қайта тексеру шеңберінде бағалауға уәкілетті мемлекеттік органдар құпиялылық белгісi бар құжаттардан басқа, растайтын құжаттардың электрондық көшірмелерін ала алады. 4. Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау 16. Тиімділікті бағалау мынадай критерийдің 2 түрі бойынша жүзеге асырылады: 1. Процестік критерийлер: 1) стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығы ; 2) тәуекелдерді басқару сапасын талдау (тек қана орталық мемлекеттік органдар үшін); 2. Нәтижелілік критерийлері: 3) стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу; 17. Орталық мемлекеттік органдар үшін тиімділікті бағалау әрбір критерийдің салмақты мәнін ескере отырып, мынадай формула бойынша есептеледі: AOMO= (0,15 x B + 0,15 x C + 0,7 x D) x 100% - W мұнда: AOMO – орталық мемлекеттік органдар үшін қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау; В - стратегиялық жоспарды талдаудың сапасы мен толықтығы, салмақты мәні – 0,15; C – тәуекелдерді басқару сапасын талдау, салмақты мәні – 0,15; D – стратегиялық жоспардың мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу, салмақты мәні – 0,7; W – Әдістеменің 8-бөлімінде айқындалған балдарды шегеру. Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалаудың қорытынды балы үтірден кейін екі белгіге дейін математикалық дөңгелектеуді ескере отырып қалыптасады. 18. Жергілікті атқарушы органдар үшін тиімділікті бағалау әрбір критерийдің салмақты мәнін ескере отырып, мынадай формула бойынша есептеледі: AЖАО= (0,2 x B + 0,8 x D) x 100% - W мұнда: AЖАО – жергілікті атқарушы органдар үшін қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалау; В – Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығы, салмақты мәні – 0,2; D – Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу, салмақты мәні – 0,8; W – Әдістеменің 8-бөлімінде айқындалған балдарды шегеру. Қадағаланатын саладағы/аядағы/өңiрдегi стратегиялық мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу және іске асыру тиімділігін бағалаудың қорытынды балы үтірден кейін екі белгіге дейін математикалық дөңгелектеуді ескере отырып қалыптасады. 19. «Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығы» өлшемі бойынша есептеу жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті бөлімдері негізінде жүзеге асырылады. Талдау сапасы мен толықтығының коэффициенті мемлекеттік жоспарлау саласындағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкес, сараптамалық, атап айтқанда, стратегиялық жоспарларды/ Аумақтарды дамыту бағдарламасын әзірлеу стратегиялық жолымен анықталады. 20. «Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығы» коэффициентін есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады:

мұнда: B – стратегиялық жоспардың/Аумақтар дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығының коэффициенті; Qi – мемлекеттік органның қызмет бағытының әрбір саласының сапасы мен толықтығы коэффициенті; n – мемлекеттік орган қызмет салаларының/бағыттарының саны. Егер қызмет саласының екі және одан да астам бағыты болса, онда әрбір бағытқа тиісті коэффицент беріледі. Жалпы саласы бағыттар санына бөлінген әрбір бағыт бойынша коэффиценттер сомасына тең. 21. Орталық мемлекеттік органдар үшін мемлекеттік орган қызметінің негізгі салалары/бағыттары бөлінісінде cтратегиялық жоспардың екінші бөліміне бағалау жүргізіледі. Қазақстан Республикасы орталық мемлекеттік органдардың қызметі салаларының тізбесі осы Әдістеменің 2-қосымшасында келтірілген. 22. Стратегиялық жоспардың сапасы мен толықтығын бағалау мынадай параметрлер бойынша жүргізіледі: 1) оларды шешуге стратегиялық жоспар бағытталған халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктерін тиісті талдай отырып, реттелетін саладағы/бағыттағы негізгі проблемаларды айқындау; 2) ағымдағы жағдайдағы талдауда ұсынылған деректердің өзектілігі. Бұл ретте мемлекеттік орган қызметінің әрбір негізгі саласы/бағыты (Qi ) жоғарыда аталған екі параметр бойынша q1 мынадай формуламен бағаланады:

әрбір жоғарыда көрсетілген параметрге (q1) тиісті коэффициент 1;0,5;0 беріледі. Бірінші параметр бойынша (q1): егер стратегиялық жоспардың тиісті саласында/бағытында стратегиялық жоспарды әзірлеу сәтінде ағымдағы проблемалар халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктеріне тиісті талдаумен көрсетілген болса, онда q1 = 1; егер стратегиялық жоспардың тиісті саласында/бағытында ағымдағы проблемалар халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктерін жартылай және/немесе толық емес талдауымен көрсетілген болса, онда q1 = 0,5 ; егер стратегиялық жоспардың тиісті саласында/бағытында ағымдағы проблемалар көрсетілмеген болса және/ немесе халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктеріне талдау жүргізілмесе, онда q1 = 0 . Екінші параметр бойынша (q2): егер тиісті сала/бағыт бойынша стратегиялық жоспардың талдауында соңғы үш жыл ішінде деректер ұсынылса/ пайдаланылса, онда q2 = 1; егер тиісті сала/бағыт бойынша стратегиялық жоспардың талдауында соңғы үш жыл ішінде деректер жартылай ұсынылса/пайдаланылса, онда q2 = 0,5; егер тиісті сала/бағыт бойынша стратегиялық жоспардың талдауында соңғы үш жыл ішінде деректер ұсынылмаса/ пайдаланылмаса, онда q2 = 0; 23. Жергілікті атқарушы органдар үшін мемлекеттік орган қызметінің негізгі салалары/бағыттары бөлінісінде Аумақтарды дамыту бағдарламасының екінші бөліміне бағалау жүзеге асырылады. Аумақтарды дамыту бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасы жергілікті атқарушы органдардың қызметі салаларының тізбесі осы Әдістеменің 3-қосымшасында келтірілген. Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығын бағалау мынадай параметрлер бойынша жүргізіледі: 1) оларды шешуге Аумақтарды дамыту бағдарламасы бағытталған өңірдің алдында тұрған негізгі даму проблемаларын айқындау; 2) ағымдағы жағдайдың талдауында ұсынылған деректердің өзектілігі. Бұл ретте мемлекеттік орган қызметінің әрбір негізгі саласы/бағыты (Q1) жоғарыда аталған екі параметр бойынша () мынадай формуламен бағаланады:

Әрбір жоғарыда көрсетілген параметрге (q1 ) тиісті коэффицент 1;0,5;0 беріледі. Бірінші параметр бойынша (q1 ): егер Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті саласында/бағытында өңірді дамытудың ағымдағы проблемалары халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктерін тиісті талдаумен көрсетілген болса, онда q1 = 1; егер Аумақтарды дамыту бағдарламасында өңірді дамытудың ағымдағы проблемалары халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктері жартылай және/немесе толық емес талдаумен көрсетілген болса, онда q1 = 0,5; егер Аумақтарды дамыту бағдарламасында өңірді дамытудың ағымдағы проблемалары көрсетілмеген болса және/немесе халықтың/игілік алушылардың қажеттіліктерін талдау жүргізілмесе, онда q1 = 0. Екінші параметр бойынша (q2): егер тиісті сала/бағыт бойынша Аумақтарды дамыту бағдарламасын талдауда соңғы үш жылдағы деректер ұсынылса/пайдаланылса,онда q2 =1; егер тиісті сала/бағыт бойынша Аумақтарды дамыту бағдарламасын талдауы соңғы үш жылдағы деректер жартылай ұсынылса/пайдаланылса, онда q2 =0,5; егер тиісті сала/бағыт бойынша Аумақтарды дамыту бағдарламасының талдауы соңғы үш жылдағы деректер ұсынылмаса/пайдаланылмаса, онда q2 =0. 24. «Тәуекелдерді басқару сапасын талдау» критерийінің коэффициенті стратегиялық жоспардың 6-бөлімін талдау арқылы айқындалады. «Тәуекелдерді басқару және талдау сапасын талдау» деген 6-бөлімге мемлекеттік органның тәуекелді төмендетуге бағытталған тиісті іс-шаралар әзірлеуі және мемлекеттік органның нәтижелілі тәуекелдерін басқару бойынша іс-шаралардың ықпалына талдау жасалады. «Тәуекелдер сапасын талдау» критерийінің коэффициентін айқындау кезінде стратегиялық жоспардың үшінші бөлімінің стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу тәуекелдерінің сәйкес келуі және ықтимал ету дәрежесі есепке алынады. Тәуекелдерді басқару бойынша көзделген іс-шаралар сапасын талдау сараптама жолымен ықтимал тәуекелдердің көзделген іс-шараларға арақатынасы арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте, бұл әдіс тәуекелдерді төмендеуге/болдырмауға ықпал етпейтін формалды іс-шараларды анықтайды. «Тәуекелдерді басқару сапасын талдау» коэффициентін есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады: C = 0,6 x C1 + 0,4 x C2, мұнда: C – тәуекелдер сапасын талдау коэффициенті; С1 – тәуекелдердің стратегиялық жоспарға ықпал ету параметрлері; С2 – тәуекелдер санының стратегиялық жоспардың 3-бөлімінің мақсаттарына сәйкестігі параметрі;

№ мұнда: Rj – тәуекелдің стратегиялық жоспарға ықпал ету дәрежесі; k – тәуекелдердің жалпы саны. Бұл ретте, әрбір көзделген тәуекелге тиісті коэффициент: 1; 0,5; 0 беріледі. Егер тәуекел стратегиялық жоспардың іске асырылу барысына ықпал етсе және көзделген іс-шаралар тәуекелді төмендетуге/болдырмауға бағытталса, онда Rj = 1. Егер тәуекел стратегиялық жоспардың іске асырылу барысына ықпал етсе, бірақ көзделген іс-шаралар тәуекелді төмендетуге/болдырмауға бағытталмаса, онда Rj = 0,5. Егер тәуекел стратегиялық жоспардың іске асырылу барысына ықпал етпесе, онда Rj = 0. Тәуекелдер санының стратегиялық жоспардың 3-бөліміндегі мақсаттарға сәйкестігі параметрі 1; 0,5; 0 мәндерін қабылдайды. Егер 3-бөлімнің әрбір мақсатына 6-бөлімнің тәуекелі сәйкес келсе, онда С2 = 1; Егер 3-бөлім мақсаттарының жартысы 6-бөлімнің тәуекелдеріне сәйкес келсе, онда С2 = 0,5; Егер 3-бөлім мақсаттарының жартысынан кемі 6-бөлімнің тәуекелдеріне сәйкес келсе, онда С2 = 0. 25. «Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу» критерийі мақсаттарға қол жеткізу коэффициентін есептеу арқылы айқындалады. Мақсаттарға қол жеткізу коэффициенті, өз кезегінде, екі құрамдауыштан тұрады: тиісті мақсатқа қол жеткізу үшін жоспарланған нысаналы индикаторларға қол жеткізу коэффициенті, тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған міндеттемелерді іске асыру коэффициенті. 26. «Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу» критерийінің коэффициентін есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады:

1

Сала

2 3 4

Сала Сала Сала

5 6 7 8 9 10 11 1 1.1 1.2 1.3

мұнда: D – стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу коэффициенті; Xi – тиісті міндеттерге сәйкес әрбір мақсатқа қол жеткізу коэффициенті; n – мақсаттар саны. Тиісті міндеттерге (Хi) сәйкес әрбір мақсатқа қол жеткізу коэффициентін есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі: Xi = Ki x Yi, мұнда: Ki – стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсатына қол жеткізу коэффициенті; Y i – тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының міндеттерін іске асыру коэффициенті. Мақсатқа қол жеткізу коэффициенті (Ki) мынадай формула бойынша есептеледі:

мұнда: hj – тиісті мақсатқа қол жеткізу үшін көзделген әрбір нысаналы индикаторға қол жеткізу коэффициенті; m – тиісті мақсатқа қол жеткізу үшін көзделген нысаналы индикаторлардың жалпы саны. Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті мақсатына қол жеткізу үшін көзделген әрбір нысаналы индикаторға (hj) қол жеткізу коэффициентін есептеу іс-жүзінде орындалғанның (жақсарғанның немесе нашарлағанның) жоспарланған жақсартуға ара қатынасы арқылы жүзеге асырылады: Бұл ретте, егер, hj ≥ 1 болса, онда hj = 1, егер hj < 0, онда hj Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттарына қол жеткізу коэффициентін есептеу кезінде мыналар ескеріледі: есепті кезеңге жоспарлы мәні жоқ нысаналы индикатор мақсатқа қол жеткізу коэффициентінің есебіне алынбайды; бағалау жасау кезінде ресми статистикалық деректер болмаған жағдайда, шұғыл деректер есепке алынады. Шұғыл деректерді ұсыну мүмкін болмаған кезде, нысаналы индикатор мақсатқа қол жеткізу коэффициентінің есебіне алынбайды. Тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған міндеттерді іске асыру коэффициенті (Yi), тиісті міндетті орындау үшін көзделген тікелей нәтиженің әрбір көрсеткішіне қолжеткізілуді талдау жолымен айқындалады. Тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының міндеттерін іске асыру дәрежесін есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады:

1 2 3 4 5 1 1.1

1.2

1.3

1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

мұнда: Y i – тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының міндеттерін іске асыру коэффициенті; Zk – стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының әрбір міндетін іске асыру коэффициенті; ƒ – тиісті мақсатты іске асыру үшін жоспарланған стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасы міндеттерінің жалпы саны. Бұл ретте, стратегиялық жоспардағы/Аумақтарды дамыту бағдарламасындағы әрбір (Zk) міндетті іске асыру коэффициентін есептеу мынадай формула бойынша жүзеге асырылады:

1 2 3 1 1.1

мұнда: pg – стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті міндетін іске асыру үшін көзделген тікелей нәтиженің әрбір көрсеткішін іске асыру коэффициенті; r – стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті міндетін іске асыру үшін көзделген тікелей нәтижелер көрсеткіштерінің жалпы саны. Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының тиісті міндетін іске асыру үшін көзделген стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының (pg) тікелей нәтижесінің әрбір көрсеткішіне қол жеткізу коэффициентін есептеу іс-жүзінде атқарылғанның (жақсартылған немесе нашарланған) жоспарланғанға арақатынасы арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте, егер pg ≥ 1 болса, онда pg = 1, егер pg < 0 болса, онда pg = 0. Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының міндеттеріне қол жеткізу коэффициентін есептеу кезінде мыналар есепке алынады: есепті кезеңде жоспарлық мәні жоқ тікелей нәтиже көрсеткіші міндетке қол жеткізу коэффициентінің есебіне алынбайды; бағалау жүргізілген ресми статистикалық деректер болмаған жағдайда, шұғыл деректер есепке алынады. Шұғыл деректерді ұсыну мүмкін болмаған кезде, нысаналы индикатор мақсатқа қол жеткізу коэффициентінің есебіне алынбайды. 5. Қадағаланатын салада/аяда/өңірде стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау нәтижелері туралы қорытынды 27. Қадағаланатын салада/аяда/өңірде стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру бойынша орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органның қызметі тиімділігін бағалаудың нәтижелері туралы қорытынды (бұдан әрі – Қорытынды) осы Әдістеменің 4-қосымшасына сәйкес нысан бойынша құрастырылады. Қорытынды мынадай тәртіпте жасалады: «Балдар» деген бағанда өлшемдер бөлінісінде балдар көрсетіледі; «Коэффициент» деген бағанда өлшемдер бөлінісінде коэффициенттер көрсетіледі; «Балдарды шегеру» деген жолда осы Әдістеменің 9-бөліміне сәйкес шегерілген балдар көрсетіледі; «Жалпы баға» деген жолда осы Әдістеменің 16, 17-тармағына сәйкес формула бойынша есептелген жалпы балл көрсетіледі. «Орталық мемлекеттік органның/жергілікті атқарушы органның қызметін бағалау бойынша талдамалық есеп және тұжырымдар» деген бөлімде орталық мемлекеттік орган немесе жергілікті атқарушы орган жоспарлаған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру нәтижелеріне толық талдау келтіріледі, оның ішінде: стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығын талдау; стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізілуді талдау; тәуекелдерді басқару сапасын талдау; балдарды шегеру туралы ақпарат. Бұдан басқа осы бөлімде бағалаудың нәтижелеріне қатысты тиісті тұжырымдар көрсетіледі. Алынған бағалау нәтижесіне сәйкес мемлекеттік орган қызметінің тиімділік дәрежесі айқындалады. Мемлекеттік орган тиімділігінің жоғарғы дәрежесіне бағалау көрсеткіштеріне 90-нан 100 дейін балдар, орташа деңгейге – 70-тен 89,99 дейін балдар, төмен деңгейге – 50-ден 69,99 дейін балдар сәйкес келеді. Бағалау нәтижесі бойынша 49,99 бал жинаған мемлекеттік органның қызметі тиімді емес деп танылады «Орталық мемлекеттік органнның/жергілікті атқарушы органның қызметін жақсарту бойынша ұсынымдар» деген бөлімде мемлекеттік орган қызметін одан әрі жақсарту бойынша ұсынымдар, сондай-ақ өзге де бар ұсынымдар егжей-тегжейлі сипатталады. 6. Бағалаудың нәтижелеріне шағымдану тәртібі 28. Қорытындыны алған сәттен бастап бағаланатын мемлекеттік орган бағалау нәтижелерімен келіспеген жағдайда, бес жұмыс күні ішінде бағалауға уәкілетті мемлекеттік органға растаушы құжаттармен қоса өзінің наразылықтарын жолдауға құқылы. 29. Бағалау нәтижелерінің шағымдануы дәлелдейтін құжаттардың ұсынылуымен дәлелді және тиянақты болуы тиіс. Растайтын құжаттар мен дәлелдер жоқ, сондай-ақ мемлекеттік жоспарлау саласындағы нормативтік құқықтық актілер ережелеріне және стратегиялық жоспарларды/аумақтарды дамыту бағдарламаларды әзірлеу қағидаларына қарсы келетін наразылықтар қарастырылмайды. 30. Бағалау нәтижелеріне наразылықтар болмаған жағдайда, бағаланатын мемлекеттік орган бес жұмыс күні ішінде бағалауға уәкілетті мемлекеттік органға тиісті хабарлама жібереді. Бағаланатын мемлекеттік органдар наразылық берудің уақыты белгіленген мерзім аяқталғаннан кейін қабылданбайды. 31. Шағымдану рәсімін өткізу үшін бағалауға уәкілетті мемлекеттік органда құрамына наразылықтарын ұсынған мемлекеттік органдарды бағалауға қатысқан қызметкерлер кіре алмайтын Арнайы комиссия құрылады. Арнайы комиссияның саны мен құрамын бағалауға уәкілетті мемлекеттік орган дербес айқындайды, бірақ құрамы кемінде 5 адам. 32. Бағаланатын мемлекеттік органдардың растайтын құжаттары бар наразылықтарын алған күннен бастап, бес жұмыс күні ішінде бағалауға уәкілетті мемлекеттік орган осы Әдістеменің 5-қосымшасына сәйкес нысан бойынша Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін бағалау нәтижелері бойынша келіспеушіліктер кестесін (бұдан әрі - Келіспеушіліктер кестесі) қалыптастырады және Арнайы комиссияның қарауына енгізеді. 33. Арнайы комиссия наразылықтарды қарастыру мен бағалау нәтижелерінің объективтілігін анықтау бойынша отырыс өткізеді, оған наразылықтарды ұсынған бағаланатын мемлекеттік органың, мүдделі салалық орталық мемлекеттік органдар өкілдері, сондай-ақ мемлекеттік органды бағалауға қатысқан қызметкер шақырылады. 34. Арнайы комиссияның отырыстарының нәтижелері бойынша Келіспеушіліктер кестесі пысықталып, оған Арнайы комиссия төрағасы қол қояды және бағаланатын мемлекеттік органға мәлімет үшін жеткізіледі. 35. Бағаланатын мемлекеттік органдардың наразылықтарын алған күннен бастап он бес күнтізбелік күн ішінде бағалауға уәкілетті мемлекеттік орган Сараптау комиссиясының жұмыс органына және бағаланатын мемлекеттік органдарға қорытынды тұжырымдарды жолдайды. 7. Қайта құрылған және таратылған мемлекеттік органдарға бағалау жүргізу тәртібі 36. Мемлекеттік орган қайта құрылған немесе таратылған жағдайда бағаланатын жылдың бірінші жартыжылдығында осы мемлекеттік органның бағалауы осы әдістемеге сәйкес құқықтық мирасқор мемлекеттік органның бағалауы шеңберінде жүзеге асырылады. 37. Мемлекеттік орган қайта құрылған немесе таратылған жағдайда бағаланатын жылдың екінші жарты жылдығында оның қызметіне бағалау жүргізілмейді, ал осы мемлекеттік орган қызметін талдау нәтижелері құқықтық мирасқор мемлекеттік органға бағалау қорытындылары бойынша берілген ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу кезінде ескеріледі. 8. Бағаланатын мемлекеттік органдардың есепті ақпаратының уақтылығын, толықтығын және дәйектілігін айқындау рәсімі 38. Бағаланатын мемлекеттік орган Бағалау кестесіне сәйкес мемлекеттік органның ресми интернет-ресурсында (желі) толық және дәйекті есепті ақпаратты уақтылы ұсынады/орналастырады. 39. Есепті ақпаратын уақтылы, толық емес және дәйекті емес мемлекеттік органның ресми интернет-ресурсында (желі) ұсынылмаған/орналастырылмаған жағдайда, бұл бағыт бойынша қорытынды бағалаудан айыппұлдық балдар шегеріледі. 40. Бағалау кестесінде көзделген мерзімнен кейін ресми интернет-ресурсында ұсынылған/орналыстырылған есепті ақпараты уақтылы емес деп танылады. Мемлекеттік органның есепті ақпаратын уақтылы ұсынбаған/орналастырмаған кезде 1,5 (бір жарым) балы шегеріледі. Құпия, ҚБП ақпараттарынан басқа, ресми интернет-ресурсында есепті ақпарат болмаған жағдайда 2 (екі) айыппұлдық балы шегеріледі. 41. Есепті ақпаратының құрылымына қойылатын белгіленген талаптарда көзделген (ұсыныстар, бөлімдер, кестелер, көрсеткіштер мәні және т.б.) элементтері жоқ есепті ақпараты толық емес деп танылады. Мемлекеттік органның толық емес ақпаратты ұсынғаны/орналастырғаны үшін 2 (екі) айыппұлдық балы шегеріледі. 42. Қайта тексеру барысында шындыққа сәйкес келмейтін фактілер анықталған кезде ол дәйектi емес есепті ақпарат деп танылады. Көрсетілген фактілер Тексеру актісінде тіркеледі. Әрбір тіркелген факт үшін мемлекеттік органның есепті ақпаратын дәйектi ұсынбағаны/орналастырмағаны үшін 0,2 айыппұлдық балл шегеріледі. Алдыңғы есепті жылдың тексеру актісін ескере отырып, шындыққа сай келмейтін есепті ақпаратты қайта ұсынғаны/орналастырғаны үшін әрбір тіркелген факт үшін 0,5 айыппұлдық балл шегеріледі. Шындыққа сай келмейтін ақпарат ұсынғаны/орналастырғаны үшін шегерілетін сома 6,5 балдан аспауы тиіс. 43. Шегерімдер туралы ақпарат «Талдамалық есеп және орталық мемлекеттік орган/жергілікті атқарушы орган қызметін бағалау қорытындылары» деген бөлімде көрсетіледі. Қадағаланатын саладағы /аядағы/ өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемеге 1-қосымша Нысан Есепті ақпаратта қамтылған деректерді қайта тексеру қорытындылары бойынша тексеру актісі (орталық мемлекеттік органның/жергілікті атқарушы органның атауы) (есеп беру кезеңі) № 1 2 3 4

Атауы Есепті ақпараттың уақтылы ұсынылмауы/орналастырмауы Дәйекті емес ақпараттың уақтылы ұсынылмауы/орналастырмауы Интернет-ресурста есепті ақпараттың болмауы Толық емес ақпарат ұсыну/орналастыру Барлығы :

Шегерілетін балдар

1. Бағалау кестесіне сәйкес мемлекеттік органның есепті ақпаратты ұсыну/орналастыру мерзімі: 201_ жылғы «____»________ . 1) Есепті ақпараттың ұсынылатын/орналастыратын нақты күні: 201_ жылғы «_»_______ . 2) Мемлекеттік органның интернет-ресурсында есепті ақпараттың болмауы. Шегерім ______ балды құрайды. 2. Толық ақпарат ұсынылмаған/орналастырылмаған, оның ішінде белгіленген талаптармен есепті ақпараттың құрылымына қойылатын белгіленген талаптармен көзделген мынадай элементтер көрсетілмеген (қосымшалар, бөлімдер, кестелер, көрсеткіштердің мәндері және т.б.): 1) 2) Шегерім ______ балды құрайды. 3. Дұрыс емес ақпарат ұсынылды/орналастырылды. Қайта тексеру барысында фактілер шынайылығының мынадай сәйкессіздіктері анықталды: №

Нысаналы индикатор/тікелей нәтиже көрсеткіштері-нің атауы

1 ...

Есепті Есепті Қайта тексеру қорытын- Балдарды Ескерту кезеңнің кезеңнің дылары бойынша есепті шегеру жоспары факті кезең факті

Бағаланатын мемлекеттік органның өкілі, лауазымы

1.3 1.4 2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 2 3 1 1.1 1.2 1.3 1.4 2 2.1

3 3.1 3.2 3.3 3.4 1 2 3 1 2 3 4 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1 2 3 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 5 1 2 3 4 5 5.1 5.2 5.3 5.4 6 7 1 1.1 1.2 1.3 1.4 2 3 4 1 1.1 1.2

1.4

Қорытынды шегерім ______ балл. Уәкілетті органның өкілі, лауазымы

1.2

1.3

Шегерім ______ балды құрайды. ________ (күні) ________ (күні)

________ (қолы) ________ (қолы)

___________________ (қолды таратып жазу) __________________ (қолды таратып жазу)

Мәні

1.5 1.6

Саланың/бағыттың атауы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Бюджеттің атқарылуы

Дереккөз Ереже

Салық салу Ереже Кеден іс Ереже Мемлекеттік және мемлекет кепілдік беретін қарыз алу, үкіметтік және Ереже мемлекет кепілдік беретін борышты және мемлекет алдындағы борышты басқару Сала Ішкі мемлекеттік қаржылық бақылау Ереже Сала Мемлекеттік сатып алу Ереже Сала Бюджеттік кредиттеу Ереже Сала Мемлекеттік меншікті басқару және меншіктің мемлекеттік мониторингі Ереже Сала Оңалту және банкроттық рәсімдердің жүргізілуін бақылау Ереже Сала Заңсыз жолмен алынған кірісті заңдастыруға (жылыстатуға) және Ереже терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл Сала Бухгалтерлік есеп, қаржылық есептілік пен аудит Ереже Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі Сала Статистикалық қызмет Ереже Бағыт Статистикалық әдіснама мен статистикалық құралдарды қалыптастыру Ереже Бағыт Қоғамның, мемлекеттің және халықаралық қоғамдастықтың ресми Ереже статистикалық ақпаратқа қажеттілігін қанағаттандыру Бағыт Мемлекеттік статистикалық қызметті салааралық үйлестіру Ереже Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Сала Еңбек, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және оны қорғау Ереже Сала Жұмыспен қамту Ереже Сала Әлеуметтік қамсыздандыру, оның ішінде зейнетақылық қамсыздандыру Ереже және міндетті әлеуметтік сақтандыру Сала Әлеуметтік қолдау, оның ішінде әлеуметтік көмек, арнайы әлеуметтік Ереже қызметтер көрсету Сала Халықтың көші-қоны саласында өз құзыреті шегінде мемлекеттік саясат- Ереже ты іске асыру Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Сала Мемлекет қызметін құқықтық қамсыздандыру Ереже Бағыт Адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін Ереже және Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, жалпы мемлекеттің даму стратегиясын әзірлеуге және іске асыруға, заң жобалау жұмысын жүргізуге, заңнаманы талдауға, жетілдіруге және жүйелеуге, нормативтік құқықтық актілер жобаларының заңдық сараптамасын жүргізуге қатысу арқылы қазақстандық қоғамды және мемлекетті тұрақты және үдемелі дамытуға бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу Бағыт Республиканың әлемдік қоғамдастықта ұлттық мүдделерін қорғау мен Ереже беделін нығайту мақсатында Қазақстанның халықаралық аренадағы қызметін, оның ішінде Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын дайындау мен жасау арқылы құқықтық қамтамасыз ету Бағыт Заңды тұлғалардың жылжымайтын мүлікке және онымен мәмілелер Ереже жасау құқықтарын, жылжитын мүліктің жекелеген түрлеріне кепілдіктерін, орталық мемлекеттік органдардың, жергілікті өкілдік және атқарушы органдардың нормативтік құқықтық актілерін, азаматтық хал актілерін, мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік есепке алынуы мен оларды бақылауды жүзеге асыру Бағыт Құқықтық көмек көрсетуді және заңды қызметтер көрсетуді ұйымдастыру Ереже мен құқықтық насихатты қамтамасыз ету Бағыт Сот-сараптама қызметін ұйымдастыру және жүзеге асыру Ереже Бағыт Зияткерлік меншік құқықтарын қорғау саласында мемлекеттік саясатты Ереже жүзеге асыру Бағыт Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша заңнамаға сәйкес Ереже іс жүргізуді жүзеге асыру Бағыт Мемлекеттік саясатты іске асыру, сондай-ақ атқарушылық құжаттарды Ереже орындау саласындағы қызметті мемлекеттік реттеу, республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау және одан әрі пайдалану жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Сала Азаматтық қорғаныс пен материалдық резерв жүйесін қалыптастыру Ереже Сала Техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу, жою Ереже Сала Табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу, жою Ереже Қазақстан Республикасы Сырқы істер министрлігі Сала Қазақстан Республикасының сыртқы саяси бағытын іске асыру Ереже Бағыт Қазақстан Республикасының сыртқы саяси бағытын іске асыру, Ереже сыртқы экономикалық саясаттың жүзеге асырылуына және Қазақстан Республикасының халықаралық беделінің нығаюына жәрдемдесу Бағыт Қазақстан Республикасының егемендігін, қауіпсіздігін, аумағының Ереже тұтастығы мен шекарасының беріктігін, оның саяси, сауда-экономикалық және халықаралық аренада басқа мемлекеттермен қатынастарында өзге де мүдделерін қорғаудың дипломатиялық құралдарымен және тәсілдерімен қамтамасыз ету Бағыт Қазақстан Республикасының шетелдік мемлекеттермен, халықаралық Ереже ұйымдармен дипломатиялық және консулдық қатынастарды жүзеге асыруы. Бағыт Халықаралық бейбітшілік, жаһандық және өңірлік қауіпсіздікті Ереже қамтамасыз ету бойынша Қазақстан Республикасы күш-жігерінің дипломатиялық құралдармен және тәсілдермен іске асырылуы Сала Қазақстан Республикасының, оның азаматтары мен шет елдегі заңды Ереже тұлғаларының мүдделері мен құқықтарын қорғау Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі Сала Стратегиялық жоспарлау Қазақстан Республикасының әлеуметтікЕреже экономикалық дамуының негізгі басымдықтарын қалыптастыру Сала Бюджеттік жоспарлау Ереже Сала Салықтық және бюджеттік саясат Ереже Сала Кедендік жұмыс саласындағы саясат Ереже Сала Мемлекеттік және мемлекет кепілдік беретін қарыз алу және борыш Ереже Сала Мемлекеттік инвестициялық саясат және инвестицияларды қолдау сая- Ереже саты, қолайлы инвестициялық ахуалды жасау, мемлекеттік-жеке меншік әріптестік Сала Бәсекелестікті қорғау және монополиялық қызметті шектеу Ереже Сала Табиғи монополиялар және реттелетін нарықтықтар Ереже Сала Халықаралық экономикалық және қаржылық қатынастар, оның ішінде Ереже халықаралық экономикалық интерграцияны реттеу Сала Сыртқы сауда қызметін реттеу және дамыту Ереже Сала Ішкі сауданы реттеу және дамыту Ереже Сала Мемлекеттік активтерді басқару, оның ішінде корпоративтік басқару Ереже сапасын арттыру Сала Мемлекеттік басқару жүйесін дамыту Ереже Сала Мемлекеттік қызмет көрсету саласында мемлекеттік саясатты дамыту Ереже Сала Жұмылдырылған дайындық және жұмылдыру Ереже Сала Халықтың көші-қоны саласында мемлекеттік саясатты дамыту Ереже Сала «Жасыл экономиканы» дамыту Ереже Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Сала Көлік және коммуникация Ереже Бағыт Автожол секторын дамыту Ереже Бағыт Теміржол көлігін дамыту Ереже Бағыт Азаматтық авиацияны дамыту Ереже Бағыт Су көлігін дамыту Ереже Бағыт Автомобиль көлігін дамыту Ереже Бағыт Көлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету Ереже Сала «Электронды үкімет» және ақпараттандыру Ереже Сала Байланыс Ереже Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау және су ресурстары министрлігі Сала Қоршаған ортаның тұрақтылығы және оның сапасын жақсарту Ереже Бағыт Қоршаған ортаға эмиссиялар Ереже Бағыт Экологиялық реттеу және бақылау Ереже Бағыт Гидрометеорологиялық қызмет пен экологиялық мониторинг Ереже Бағыт Төмен көмірсутекті даму және «жасыл» экономикаға ауысу Ереже Сала Су қорын пайдалану және қорғау Ереже Бағыт Жерасты сулары бөлігінде жер қойнауын геологиялық зерделеуді ҚР Президентіқоспағанда, жерасты суларын ұтымды және кешенді пайдалану нің 2013 жылғы 29 қазандағы № 677 Жарлығы Сала Балық, орман ресурстарын, жануарлар әлемінің ресурстарын ерекше Ереже қорғалатын табиғи аумақтарды сақтау, ұтымды пайдалану мен қайта қалпына келтіру Бағыт Балық шаруашылығы Ереже Бағыт Орман шаруашылығы Ереже Бағыт Жануарлар әлемінің түрлі алуандылығын сақтау, қорғау, қайта қалпына Ереже келтіру және тұрақты пайдалану Бағыт Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар Ереже Қазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі Сала Денешынықтыру мәдениеті және тәрбие Ереже Сала Спорт Ереже Сала Ойын бизнесі Ереже Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігі Сала Мақсатты ғарыш жүйелерін құру Ереже Сала «Байқоңыр» кешенін қамтитын жерүсті ғарыш инфрақұрылымының Ереже объектілерін дамыту Сала Ғарыштық зерттеулер жүргізу мен технологияларды дамыту Ереже Сала Ғарыш саласының кадрларын дайындау Ереже Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Сала Ауылшаруашылық кешенін дамыту Ереже Бағыт Мал шаруашылығы Ереже Бағыт Өсімдік шаруашылығы Ереже Бағыт Ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өндеу Ереже Бағыт Ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту Ереже Бағыт Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту Ереже Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Сала Өңірлік даму Ереже Сала Жеке кәсіпкерлікті дамыту және қолдау Ереже Сала Сәулет мен қала құрылысы қызметі Ереже Сала Тұрғын үй -коммуналдық шаруашылық: Ереже Бағыт Электрмен жабдықтау (электржелілік объектілер 0,4 кВ) Ереже Бағыт Сумен жабдықтау және су бұру Ереже Бағыт Жылумен жабдықтау (белгіленген қуаттылығы 100 Гкал/сағ және одан Ереже астам ЖЭО мен қазандықтар) Бағыт Газбен жабдықтау Ереже Бағыт Тұрғын үй қатынастары және коммуналдық шаруашылық Ереже Сала Геодезия және картография қызметі, жер ресурстарын басқару Ереже Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі Сала Мемлекеттің ақша-кредит саясатын әзірлеу және жүргізу Ереже Сала Төлем жүйелерінің жұмыс істеуін ұйымдастыру Ереже Сала Валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру Ереже Сала Қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу Ереже Сала Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын, өзге тұлғалардың құзыреті Ереже шегінде реттеу, бақылау және қадағалау Бағыт Банк жүйесі Ереже Бағыт Жинақтаушы зейнетақы қоры Ереже Бағыт Бағалы қағаздар нарығы Ереже Бағыт Сақтандыру және сақтандыру қызметі Ереже Сала Қаржылық қызметті тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін Ереже қорғаудың тиісті деңгейін қамтамасыз ету Сала Ақша-кредит статистикасы және сыртқы сектор статистикасы саласында Ереже статистикалық қызметті жүзеге асыру Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Сала Білім Ереже Бағыт Мектепке дейінгі білім Ереже Бағыт Орта білім Ереже Бағыт Техникалық және кәсіби білім Ереже Бағыт Жоғары білім Ереже Сала Ғылыми және ғылыми-техникалық қызмет Ереже Сала Балалар құқығын қорғау Ереже Сала Жастар саясаты Ереже Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі Сала Табиғи монополиялар саласын және реттелетін нарықтардағы баға Ереже белгілеуді мемлекеттік реттеу Бағыт Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін бақылау және реттеу Ереже Бағыт Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген номенклатура бойынша Ереже өнімдердің, тауарлар мен қызметтер бағаларын реттеу Бағыт Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін жүзеге асыру саласында Ереже тұтынушылардың құқықтарын қорғау Бағыт Агенттіктің қарамағындағы мемлекеттік басқару салаларында (аясында) Ереже тұтынушылар мен қызмет берушілер арасындағы мүдделердің теңгерімін қамтамасыз ету Бағыт Табиғи монополиялар субъектілерінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету Ереже Бағыт Телекоммуникация және почта байланысы саласындағы нарықты Ереже қоспағанда, реттелетін нарық субъектілерінің тауарларына (жұмыстарына, қызметтеріне) және инфрақұрылымына кемсітусіз қол жеткізуді қамтамасыз ету

1.7

Бағыт

1

Сала

1.1 1.2

Бағыт Бағыт

1.3 1.4

Бағыт Бағыт

1 2

Сала Сала

2.1 2.3

Бағыт Бағыт

2.4

Бағыт

3 3.1 3.2 3.3

Сала Бағыт Бағыт Бағыт

3.4 3.5 3.6 3.7 4 4.1 4.2 4.3 5 5.1 5.2 7 7 7.1 7.2

Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Сала Бағыт Бағыт Бағыт Сала Бағыт Бағыт Сала Сала Бағыт Бағыт

7.3 7.4 8 9 10

Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Сала

1

Сала

1.1 1.2

Бағыт Бағыт

1.3

Бағыт

1.4

Бағыт

1.5 1.6

Бағыт Бағыт

1.7

Бағыт

1.8

Бағыт

1.9 1.10

Бағыт Бағыт

1.11

Бағыт

2

Сала

2.1

Бағыт

2.2

Бағыт

1 2 3 4 5

Сала Сала Сала Сала Сала

1. 1.1 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Сала Бағыт Сала Сала Сала Сала Сала Сала

1

Сала

1.1

Бағыт

1.2 2 3 4 5

Бағыт Сала Сала Сала Сала

5.1 5.2

Бағыт Бағыт

1 1.1

Сала Бағыт

1.2 1.3

Бағыт Бағыт

1.4

Бағыт

Бәсекелестікті дамытуға жәрдемдесу Ереже Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау агенттігі Тиiстi тауар нарықтарында бәсекелестiктi қорғау және монополистік Ереже қызметтi шектеу сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласында басшылықты жүзеге асыру Адал бәсекелестiктi дамытуға жәрдемдесу; Ереже Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын құқықтық Ереже бұзушылықтардың алдын алу, анықтау және тергеу, жолын кесу; Экономикалық шоғырландырылуды бақылау; Ереже Бәсекелестiктi шектейтiн нарық субъектiлерiн монополиясыздандыру Ереже Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Еліміздің ғылыми-техникалық дамуы мен инновациялары Ереже Инвестицияларды мемлекеттік қолдау саясатын іске асыру, арнайы Ереже экономикалық аймақтар құру, олардың жұмыс iстеуi және оларды тарату Инвестицияларды мемлекеттік қолдау саясатын іске асыру Ереже Инвестициялық жобаларды іске асыру мен мониторингілеу жөніндегі ша- Ереже раларды қамтамасыз ету Арнайы экономикалық аймақтарды құру, олардың жұмыс iстеуi және Ереже оларды тарату Өнеркәсіп Ереже Таукен-металлургиялық кешені Ереже Машина жасау саласы Ереже Құрылыс индустриясы және құрылыс материалдары өндiрiсi, ағаш өңдеу Ереже және жиһаз өнеркәсiбi Химия өнеркәсібі Ереже Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіп Ереже Жеңіл өнеркәсіп Ереже Көмір өнеркәсібі Ереже Туризм Ереже Туристік саладағы сервистің дамуы Ереже Туристік саладағы инфрақұрылымның дамуы Ереже Туристерді тарту Ереже Энергетика Ереже Электрэнергетика Ереже Энергиямен жабдықтау және энергия тиімділігі Ереже Техникалық реттеу мен метрология Ереже Геология және жерқойнауын пайдалану Ереже Геологиялық зерделеу Ереже Минералды-шикізат базасын қалпына келтіру, жер қойнауын ұтымды Ереже және кешенді пайдалану Көмірсутегі шикізатын қоспағанда, минералды ресурстарды пайдалану Ереже Қатты пайдалы қазбалар, жерасты сулар мен емдік балшықтар Ереже Жергілікті (Қазақстандық) қамтуды дамыту Ереже Экспорттық бақылау Ереже Атом энергиясын пайдалану Ереже Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Мемлекеттік қызмет саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты іске Ереже асыру Мемлекеттік қызметті жетілдіру және оның тиімділігін арттыру Ереже Кадрларды іріктеудің және мемлекеттік қызмет персоналын басқарудың Ереже тиімді жүйесін құру Мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың Ереже біліктілігін арттыру мәселелері бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру Мемлекеттік қызметтің кадрлық құрамы мен мемлекеттік лауазымдары Ереже жай-күйінің мониторингі Мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің кадр резервін қалыптастыру Ереже Мемлекеттік қызметшілерді және мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға Ереже орналасуға кандидаттарды тестілеу тәртібін айқындау Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік Ереже қызметшілерге қатысты тәртіптік істерді қарау Әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік істерін қарау бойынша Ереже мемлекеттік органдардың тәртіптік комиссияларының жұмысын үйлестіру Мемлекеттік органдарда персоналды басқарудың тиімділігін бағалау Ереже Мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызмет туралы заңнаманы Ереже сақтауын бақылауды жүзеге асыру Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік этиканы сақтауын бақылауды Ереже жүзеге асыру Өз құзыреті шегінде мемлекеттік қызмет көрсету саласында бірыңғай Ереже мемлекеттік саясатты іске асыру Электрондық түрде көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді қоспағанда, Ереже мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау Мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бақылауды жүзеге асыру Ереже Қазақстан Республикасы Мұнай және газ министрлігі Мұнай саласын дамыту Ереже Газ саласын дамыту Ереже Мұнай-химия өнеркәсібі Ереже Көмірсутек шикізатын тасымалдау Ереже Ереже Тауарларды, жұмыстар мен қызмет көрсетулерді сатып алудағы қазақстандық қамту және кадрлардағы қазақстандық қамту жөніндегі міндеттемелерді қоса алғанда, көмірсутегі шикізаты жөніндегі келісімшарттар мен өнімдерді бөлу туралы келісімдердің шарттарын жер қойнауын пайдаланушылардың орындауын мониторингілеу және бақылау Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Мәдениет Ереже Тарихи-мәдени мұра объектілерін күзету және пайдалану Ереже Тілдерді дамыту Ереже Ішкi саяси тұрақтылық, этносаралық келiсiмді нығайту Ереже Мемлекеттік рәміздер Ереже Ақпарат Ереже Мұрағат iсi мен құжаттама Ереже Мемлекеттiк әлеуметтiк тапсырыс Ереже Қазақстан Республикасы Денсаулық министрлігі Денсаулық сақтау субъектілері қызметінің тиімділігін қамтамасыз ету Ереже арқылы халыққа көрсетілетін сапалы медициналық көмектің барлық түрлерін ұйымдастыру Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсету Ереже шеңберінде халыққа сапалы медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру Медициналық көрсетілетін қызметтер сапасын бақылау Ереже Аурулардың алдын алу мен салауатты өмір салтын қалыптастыру Ереже Санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылықты қамтамасыз ету Ереже Халық үшін дәрілік заттардың қолжетімділігі мен сапасын арттыру Ереже Медициналық білім және ғылым, денсаулық сақтау саласындағы Ереже кадрлық саясат Саланы білікті кадрлармен қамтамасыз ету Ереже Медициналық ғылымды дамыту Ереже Қазақтан Республикасы Дін істері агенттігі Діни қызмет Ереже Діни қызмет саласын мемлекеттік реттеу мен діни бірлестіктермен өзара Ереже іс-қимыл Ақпараттық-насихаттау және түсіндіру жұмыстары Ереже Құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл және өз құзыреті шегінде Ереже жергілікті атқарушы органдар қызметін үйлестіруді жүзеге асыру Діни қызмет саласындағы жергілікті атқарушы органдарға әдістемелік Ереже басшылық етуді жүзеге асыру

Қадағаланатын саладағы /аядағы/ өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемеге 3-қосымша Аумақтарды дамыту бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасы жергілікті атқарушы органдарының қызметі салаларының тізбесі № 1 1.1 1.2 1.3 1.4 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 3 3.1 3.2 3.3 3.4 4 5 6

Мәні Сала Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Сала Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Сала Бағыт Бағыт Бағыт Бағыт Сала Сала Сала

Саланың/бағыттың атауы Экономика Өнеркәсіп Агроөнеркәсіп кешені Шағын және орта бизнес, сауда Инновациялар мен инвестициялар Әлеуметтік сала Білім Денсаулық сақтау Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Мәдениет және тілдерді дамыту Дене шынықтыру және спорт, туризм Ішкі саясат Қоғамдық қауіпсіздік пен құқықтық тәртіп Инфрақұрылым Байланыс және коммуникациялар Құрылыс Жолдар және көлік Тұрғынүй-коммуналдық шараушылық Ауылдық аумақтарды дамыту Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер Қоршаған ортаны қорғау

Дереккөз Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже Ереже

Қадағаланатын саладағы /аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемеге 4-қосымша Қадағаланатын саладағы /аядағы /өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және оның іске асырылу тиімділігін бағалау нәтижелері туралы қорытынды __________________________________________________________________________ (орталық мемлекеттік органның/жергілікті атқарушы органның атауы) ________________ (есеп беру кезеңі) № Бағалау критерийі 1 Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының сапасы мен толықтығын талдау 2 Стратегиялық жоспардың/Аумақтарды дамыту бағдарламасының мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу 3 Тәуекелдерді басқару 4 Балдарды шегеру Жалпы баға

Коэффициент

Нысан

Балдар

Орталық атқарушы органдар/жергілікті атқарушы органның қызметін бағалау бойынша талдамалық есеп және тұжырымдар: ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ Орталық атқарушы органның/жергілікті атқарушы органдар қызметін жақсарту бойынша ұсынымдар: Мемлекеттік орган/ Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі/ Премьер-Министр Кеңсесі құрылымдық бөлімшесінің басшысы Мемлекеттік органның тиісті құрылымдық бөлімшесінің басшысы

____________ ________________________ (қолы) ( қолды таратып жазу ) ______________ _________________________ (қолы) ( қолды таратып жазу ) 20___ж. «____»______________

Қадағаланатын саладағы /аядағы/өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру тиімділігін бағалау жөніндегі әдістемеге 5-қосымша Нысан Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін бағалау нәтижелері бойынша келіспеушіліктер кестесі _______________________________________________________ (мемлекеттік органның атауы) «Қадағаланатын саладағы /аядағы /өңірдегі стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу және іске асыру» бағыты бойынша № 1 1 2 …

Мемлекеттік жоспар- Бағаланатын мем- Шағымдану қорытын-дысы Ескертпе (наразы-лықты лау жөніндегі уәкілетті лекеттік органның бойынша шешім (қабылқабылдау/қабылдамау органның қорытындысы наразылығы данды/қабылданбады) негіздемесі) 2 3 4 5

Тұжырымдар: 1- критерий бойынша: _________________________________________; 2-критерий бойынша:_______________________________________________________; Шағымдану қорытындыларын ескере отырып, жалпы балл ___________ құрады. Комиссия төрағасы, лауазымы ________ __________ ____________________ (күні) (қолы) (қолды таратып жазу) Шағымдану қорытындылармен таныстым Бағаланатын мемлекеттік органның өкілі, лауазымы ________ (күні)

__________ (қолы)

___________________ (қолды таратып жазу) «____»______________20___ж.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 19 сәуірдегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9349 болып енгізілді.


12

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы 2014 жылғы 21 қараша

№ 221

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының банк қызметін реттеу мәселелері жөніндегі кейбір нормативтік құқықтық актілеріне өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған, өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасының банк қызметін реттеу мәселелері жөніндегі нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі Ұлттық Банк Төрағасы

5 ақпан 2015 жыл

4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар вице-министрі Ж.А. Смаиловқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі В.БОЖКО. «Келісілді» Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің төрағасы _______________Ә.СМАЙЫЛОВ. 2014 жылғы 26 маусым Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 1-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан

Қ. КЕЛІМБЕТОВ.

Өрттер туралы жалпы мәліметтер

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 21 қарашадағы № 221 қаулысымен бекітілді Өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасының банк қызметін реттеу мәселелері жөніндегі нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі 1. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықты бекіту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3924 тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықта: 53-9-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Осы коэффициентті есептеу мақсаттары үшін тұтынушылық портфель ретінде жылжымайтын мүлік, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттар, жылжымайтын мүлікті сатып алу мәні болып табылатын өзге де шарттар бойынша талап ету құқықтары кепілімен қамтамасыз етілген қарыздарды, қамтамасыз етілуі автокөлік болып табылатын қарыздарды, банктік салым шартына немесе ақша кепілі шартына сәйкес орналастырылған және берілетін қарыз сомасын толығымен өтейтін ақша қамтамасыз етуі болып табылатын қарыздарды, білім беруді кредиттеу жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарды, тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесінің шеңберінде берілетін қарыздарды қоспағанда, жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алуға берілген қарыздар түсініледі.». 2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту туралы» 2009 жылғы 27 наурыздағы № 66 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5670 тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықта: 58-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Осы коэффициентті есептеу мақсаттары үшін тұтынушылық портфель ретінде жылжымайтын мүлік, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттар, жылжымайтын мүлікті сатып алу мәні болып табылатын өзге де шарттар бойынша талап ету құқықтары кепілімен қамтамасыз етілген қарыздарды, қамтамасыз етілуі автокөлік болып табылатын қарыздарды, банктік салым шартына немесе ақша кепілі шартына сәйкес орналастырылған және берілетін қарыз сомасын толығымен өтейтін ақша қамтамасыз етуі болатын қарыздарды, білім беруді кредиттеу жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарды, тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесінің шеңберінде берілетін қарыздарды қоспағанда, жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алуға берілген қарыздар түсініледі.». 3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қаржы ұйымдарының банк операцияларының жекелеген түрлерін және басқа да операцияларды жүргізуіне шектеулер енгізу туралы» 2013 жылғы 25 желтоқсандағы № 292 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9125 тіркелген, 2014 жылғы 11 ақпанда Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде, 2014 жылғы 6 наурызда «Егемен Қазақстан» газетінде № 45 (28269) жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: 2-тармақтың бесінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Осы тармақтың бірінші бөлігінің талаптары жылжымайтын мүлік, тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттар, жылжымайтын мүлікті сатып алу мәні болып табылатын өзге де шарттар бойынша талап ету құқықтары кепілімен қамтамасыз етілген қарыздарды, қамтамасыз етілуі автокөлік болып табылатын қарыздарды, қамтамасыз етілуі банктік салым шартына немесе ақша кепілі шартына сәйкес банкте орналастырылған, берілетін қарыздың сомасын толық өтейтін ақша болып табылатын қарыздарды, білім беруді кредиттеу жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарды және тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесінің шеңберінде берілетін қарыздарды қоспағанда, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуға қарыз алушыларға берілген қарыздарға қолданылады. 3, 4 және 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «3. Қарыз алушының борыштық жүктемесінің коэффициенті қарыз алушының барлық өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасын қоса алғанда, барлық өтелмеген қарыздары бойынша ай сайынғы төлем мен осы қаулының 2-тармағының бірінші бөлігінде көзделген жағдайларда туындайтын қарыз алушының жаңа берешегі бойынша ай сайынғы орташа төлем сомасының қарыз алушының соңғы алты айдағы орташа ай сайынғы кірісіне қатынасы ретінде былайша есептеледі:

мұндағы: БЖК – борыштық жүктеме коэффициенті; ӨҚТi – қарыз алушының өтелмеген қарызы (өтелмеген қарыздары) бойынша осы қаулының 4-тармағына сәйкес есептелетін ай сайынғы төлем; МТi – қарыз алушының өтелмеген қарызы (өтелмеген қарыздары) бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасы; БТ – қарыз алушының жаңа берешегі бойынша осы қаулының 5-тармағына сәйкес есептелетін ай сайынғы орташа төлем; n – қарыз алушының өтелмеген қарыздарының саны; Т – қарыз алушының осы қаулының 7-тармағына сәйкес есептелетін ай сайынғы орташа табысы.»; 4. Қарыз алушының өтелмеген қарызы (өтелмеген қарыздары) бойынша ай сайынғы төлем өтелмеген қарыз (өтелмеген қарыздар) бойынша айлық көрсеткіш бойынша келтірілген кезеңдік төлемге (өтелмеген қарыздар бойынша айлық көрсеткіш бойынша келтірілген кезеңдік төлемдер сомасына) тең қабылданады. Өтелмеген қарыз бойынша айлық көрсеткіш бойынша келтірілген кезеңдік төлем қарызды өтеу кестесіне сәйкес кезеңдік төлем мөлшерінің жылдық көрсетудегі өтелмеген қарыз бойынша кезеңдік төлемдер санының оң екіге қатынасының көбейтіндісі ретінде есептеледі: КТай=КТкесте*КТСжыл/12 мұндағы: КТай – айлық көрсеткішке келтірілген кезеңдік төлем; КТкесте –қарызды өтеу кестесіне сәйкес өтелмеген қарыз бойынша кезеңдік төлем; КТСжыл – жылдық көрсетудегі өтелмеген қарыз бойынша кезеңдік төлемдер саны. Жылдық көрсетудегі өтелмеген қарыз бойынша кезеңдік төлемдер саны үш жүз алпыстың қарыз бойынша төлемдерді өтеу кестесіне сәйкес жүзеге асыру кезеңділігін сипаттайтын күндер санына қатынасы ретінде есептеледі. Осы тармақтың үшінші бөлігін есептеу мақсаты үшін бір айдағы күн саны отызға тең болып қабылданады. Қарызды өтеу кестесіне сәйкес кезеңдік төлем және (немесе) төлемдерді жүзеге асырудың күнмен берілген кезеңділігі туралы деректер болмаған кезде өтелмеген қарыз бойынша ай сайынғы төлем қарыз бойынша негізгі борыш пен сыйақы бойынша қалдық сомасының осы қарыздың аймен берілген қалған мерзіміне қатынасы ретінде есептеледі. Өтелмеген қарыз (өтелмеген қарыздар) бойынша ай сайынғы төлемге кредит лимитінің пайдаланылмаған бөлігін өтеу бойынша ай сайынғы төлем мөлшерінің бағасы, кредиттік карта, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделетін төлем картасы бойынша ай сайынғы төлем кіреді. Кредиттік лимиттің пайдаланылмаған бөлігін өтеу бойынша ай сайынғы төлем мөлшерінің бағасы кредиттік лимиттің пайдаланылмаған бөлігі мөлшерінің шартта айқындалған, аймен көрсетілген осы лимиттің қалған мерзіміне қатынасы ретінде есептеледі. Банктің ашық кредиттік желі шеңберінде қарыз алушыға қарыз беру жөніндегі шартты міндеттемесінің сомасы кредиттік лимиттің пайдаланылмаған бөлігі деп түсініледі. Кредиттік карта, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделетін төлем картасы бойынша ай сайынғы төлем кредиттік карта, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделетін төлем картасы бойынша кредиттік лимиттің тиісінше он пайызға көбейтіндісі ретінде есептеледі. Қарыз алушының өтелмеген қарызы бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасына мерзімі өткен негізгі борыш, мерзімі өткен сыйақы сомасы және банктің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның, микроқаржы ұйымының, сондай-ақ тізбесі «Қазақстан Республикасындағы кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабында белгіленген өзге де ақпарат жеткізушілердің (бұдан әрі – ақпарат жеткізушілер) балансынан тыс есептен шығарылған берешек сомасы кіреді. Қарыз алушыға бұрын жасалған банктік қарыз шартын (қарыз шарттарын) қайта қаржыландыру мақсатында қарыз беруді жүзеге асырған жағдайда, өтелмеген қарыз бойынша қайта қаржыландыруға жататын берешек сомасы ай сайынғы төлемнің есебінде және өтелмеген қарыз бойынша мерзімі өткен төлемдердің сомасында есепке алынбайды. Ашық кредиттік желінің және (немесе) бұрын жасалған банктік қарыз шартын (шарттарын) қайта құрылымдау мақсатында жүзеге асырылатын қарыз алушының қарызы талаптарының осы қарыз бойынша қарызды өтеу кестесіне сәйкес кезеңдік төлемдердің мөлшерін ұлғайтуға апаратын және ашық кредиттік желінің кредиттік лимитін және (немесе) қарыз мөлшерін ұлғайтуды көздемейтін өзгеруі жағдайында қарыз алушының өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлемдерінің сомасы нөлге тең болып қабылданады. Қарызды өтеу кестесіне сәйкес кезеңдік төлем, негізгі борыш қалдығы, өтелмеген қарыздар бойынша сыйақы қалдығы, кредиттік лимит, кредиттік лимиттің пайдаланылмаған бөлігі, қарыз алушының өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлем сомалары туралы ақпаратты банк кредиттік бюродан сұратып алады. Кезеңдік төлемдердің, негізгі борыш қалдығының, өтелмеген қарыздар бойынша сыйақы қалдығының, кредиттік карта, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделетін төлем картасы бойынша ай сайынғы төлемнің, кредиттік лимиттің пайдаланылмаған бөлігін өтеу бойынша ай сайынғы төлемнің мөлшерін бағалаудың және қарыз алушының өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлемдер сомаларының есебіне барлық ақпарат жеткізушілер кредиттік бюроға ұсынатын мәліметтер кіреді. Қарыз алушының өтелмеген қарыздарына осы қаулының 2-тармағының бесінші бөлігінде көрсетілген қарыздар, сондай-ақ тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттар, жылжымайтын мүлікті сатып алу мәні болып табылатын өзге де шарттар бойынша талап ету құқықтары кепілімен қамтамасыз етілген қарыздарды, қамтамасыз етілуі автокөлік болып табылатын қарыздарды, банктік салым шартына немесе ақша кепілі шартына сәйкес орналастырылған және берілетін қарыз сомасын толығымен өтейтін ақша қамтамасыз етуі болып табылатын қарыздарды, білім беруді кредиттеу жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарды, тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы жүйесінің шеңберінде берілетін қарыздарды қоспағанда, жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырумен байланысты емес тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алуға берілген қарыздар кіреді. 5. Қарыз алушының жаңа берешегі бойынша ай сайынғы орташа төлемі өтеу кестесіне сәйкес есептелген, негізгі борыш бойынша төлемдер мен сыйақы сомасының, сондай-ақ Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7663 тіркелген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2012 жылғы 26 наурыздағы № 137 қаулысымен бекітілген Қарыздар мен салымдар бойынша шынайы, жылдық, тиімді, салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемелерін (нақты құнын) есептеу қағидаларының 8-тармағында белгіленген, қарыз алушының банктік қарыз шартын жасауымен және орындауымен байланысты өзге де төлемдер сомасының осы қарыздың айлармен көрсетілген мерзіміне қатынасы ретінде есептеледі. Қарыз алушының кредиттік желі, кредиттік карта, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделетін төлем картасы бойынша міндеттеме болып табылатын жаңа берешегі бойынша ай сайынғы орташа төлемді есептеу осы қаулының 4-тармағының жетінші, сегізінші және тоғызыншы бөліктеріне сәйкес жүргізіледі.»; 6-тармақ алынып тасталсын.

Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (айы)

Индекс: 1-ӨЖМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі айдың 27 күніне дейін № 1 1 2 3 3.1 3.2 3.3

Көрсеткіштер атауы 2

Өрттердің саны Шығын сомасы (мың теңге) Қаза болған адамдар (барлығы), оның ішінде: балалар мас күйіндегі адамдар өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан қаза болған адамдар 4 Өртте жарақат алған адамдар (барлығы), оның ішінде: 4.1 өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан қаза болған адамдар 5 Өрт кезінде құтқарылған адамдар 6 Құтқарылған материалдық құндылықтар (мың теңге)

барлығы қалаларда ауылдық жерде 3 4 5

2015 жылғы 21 қаңтар

№37

Астана қаласы

Ұлттық электрондық ақпараттық ресурстар мен ұлттық ақпараттық жүйелердің тізбесін бекіту туралы «Ақпараттандыру туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 5-2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Ұлттық электрондық ақпараттық ресурстар мен ұлттық ақпараттық жүйелердің тізбесі бекітілсін. 2. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-министрі А.Қ.Жұмағалиевке жүктелсін. 3. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі, бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануға және Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастырылуға жатады. Министрдің міндетін атқарушы А.РАУ. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 21 қаңтардағы №37 бұйрығымен бекітілген Ұлттық электрондық ақпараттық ресурстар мем ұлттық ақпараттық жүйелердің тізбесі 1. «Мекенжай тіркелімі» мемлекеттік дерекқоры» ақпараттық жүйесі. 2. «Жеке тұлғалар» мемлекеттік дерекқоры» ақпараттық жүйесі. 3. «Заңды тұлғалар» мемлекеттік дерекқоры» ақпараттық жүйесі. 4. «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» мемлекеттік дерекқоры» ақпараттық жүйесі. 5. «Е-лицензиялау» мемлекеттік дерекқоры» ақпараттық жүйесі. 6. «Электрондық үкімет» веб-порталы. 7. «Электрондық үкімет» шлюзі. 8. «Электрондық үкіметтің» төлем шлюзі» ақпараттық жүйесі. 9. Қазақстан Республикасының Ұлттық куәландырушы орталығы.. 10. Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының куәландырушы орталығы. 11. Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесі. 12. «Электрондық ақпараттық ресурстар мен ақпараттық жүйелердің мемлекеттік тіркелімі» ақпараттық жүйесі. 13. «Ақпараттық жүйелердің, бағдарламалық өнімдердің, бағдарламалық кодтардың және нормативтіктехникалық құжаттамалардың депозитарийі» ақпараттық жүйесі. 14. «KZ домендік атаулары мониторингінің жүйесі» ақпараттық жүйесі. 15. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесі. 16. «Біріктірілген салық ақпараттық жүйесі» ақпараттық жүйесі. 17. «Салықтық есептілікті өңдеу сервистері» ақпараттық жүйесі. 18. «Салық төлеушінің кабинеті» Web-қосымшасы» ақпараттық жүйесі. 19. «Электрондық мемлекеттік сатып алу» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. 20. Мемлекеттік органдардың электрондық мұрағаттар жүйесі. 21. Мемлекеттік органдардың бірыңғай көлік ортасы. 22. «Мемлекеттік стандарттар» автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. 23. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік тіл порталы». 24. Мемлекеттік жер кадастрының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. 25. «E-learning» электрондық оқыту жүйесі. 26. Мемлекеттік органдардың интранет-порталы. 27. «Халыққа қызмет көрсету орталықтары үшін ықпалдастырылған ақпараттық жүйе» ақпараттық жүйесі. 28. «Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының бірыңғай электрондық почта жүйесі» ақпараттық жүйесі.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 26 маусым

№320

Астана қаласы

«Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарынан сұратылатын өрттер туралы мәліметтер» әкімшілік деректерін жинауға арналған нысандарды бекіту туралы «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 1-тармағының 34) тармақшасына және «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарынан сұратылатын өрттер туралы мәліметтер» әкімшілік деректерін жинауға арналған мынадай нысандар бекітілсін: 1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес өрттер туралы жалпы мәліметтер; 2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары туралы мәліметтер; 3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес өрттердің шығу себептері туралы мәліметтер; 4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес өрттер шыққан объектілер туралы мәліметтер; 5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес тұрғын үй секторындағы өрттер мен олардың зардаптары туралы мәліметтер; 6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес дала өрттері мен тұтанулар туралы мәліметтер. 2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитеті: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрілігінде мемлекеттік тіркелуін және оның Қазақстан Республикасының заңнамасында бекітілген тәртіппен бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын; 2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары осы бұйрықтың 1-тармағында көрсетілген мәліметтерді Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне уақытылы ұсынсын.

Телефоны ______________________________________________________

Мекенжайы ____________________________________________________

Электрондық мекенжайы _________________________________________

Телефоны ______________________________________________________

Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________

Электрондық мекенжайы _________________________________________

Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________

Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________

Күні «___» _______________ 20__ жыл

Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________

М.О.

1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Өрттердің шығу себептері туралы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады. 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды.

Электрондық мекенжайы _________________________________________ Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________ Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________ Күні «___» _______________ 20__ жыл М.О. Өрттер туралы жалпы мәліметтер есепке қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме Өрттер туралы жалпы мәліметтер 1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Өрттер туралы жалпы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады. 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды. 2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 1- тармақта өрттердің саны көрсетіледі. 6. 2-тармақта мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. 7. 3-тармақта өрт кезінде қаза болған адамдар саны көрсетіледі. 8. 3.1-тармақта өрт кезінде қаза болған балалар саны көрсетіледі. 9. 3.2-тармақта мас күйінде өртте қаза болған адамдар саны көрсетіледі. 10. 3.3-тармақта өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан қаза болған адамдар саны көрсетіледі. 11. 4-тармақта өрт кезінде жарақат алған және зақымданған адамдар саны көрсетіледі. 12. 4.1-тармақта өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан қаза болған адамдар саны көрсетіледі. 13. 5-тармақта өрт кезінде құтқарылған адамдар саны көрсетіледі. 14. 6-тармақта мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген, құтқарылған материалдық құндылықтар туралы деректер көрсетіледі. 15. 3-бағанда 4 және 5-бағандарды қосып есептеген деректер көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 2-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары туралы мәліметтер Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (айы)

Индекс: 1- ЖЖМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі айдың 27 күніне дейін № Өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары Саны р/с 1 2 3 1 Өндірістің технологиялық процесінің ерекшеліктеріне (техникалық регламентке немесе басқа да техникалық құжаттамаға кіргізген) немесе өнеркәсіптік қондырғылар мен агрегаттардың, сондай-ақ үй-жайларды жылытуға арналған тұрмыстық пештерге байланысты жану жағдайлары 2 Заттарды қайта өңдеу, сапалық сипатын өзгерту мақсатында (кептіру, пісіру, үтіктеу, қақтау, қуыру, балқыту және басқалары) отпен, жылумен немесе өзге де термиялық (жылулық) әсермен өңдеудің нәтижесі ретінде жану жағдайлары 3 Өрттің шығуына әкелмеген, статикалық электрдің жарылыстары, жарқылдары және разрядтары 4 Аппараттың, агрегаттың және тетіктің шегінен тыс жанудың таралуын тудырмайтын, электр жабдықтарындағы тұрмыстық және өнеркәсіптік электр аспаптарындағы жанудың электр желілерінің қысқа тұйықталу жағдайлары 5 Өрттің шығуына әкелмеген, тұрмыстық электр аспаптарының ақаулығы кезінде түтіндеу және тамақ пісіру кезінде оның жану жағдайлары 6 Ашық аумақтар мен дала алқаптарындағы иесіз ғимараттар мен иесіз көлік құралдарының, құрғақ шөптің, жапырақтардың, терек ұлпасының, тұрмыстық қалдықтардың, аңыздардың, сондай-ақ қоқыс төгетін жерлердегі, бос жерлердегі, үй иесі мен шаруашылық етуші объектілердің аумақтарындағы, жол жиектеріндегі, оны жинауға арналған контейнерлік алаңдардағы, оны жинауға арналған контейнерлердегі (жәшіктердегі), тұрғын үйлердің лифт шахталарындағы (лифтілеріндегі), тұрғын үйлердің қоқыс жинағыштарындағы (қоқыс құбырларындағы), тұрғын үйлердің баспалдақ торларындағы, тұрғын үйлердің жертөле және шатыр үй-жайларындағы қоқыстардың тұтанулары 7 Өзін-өзі өлтіруге әрекет еткен және өзін-өзі өртеу жолымен өзін-өзін өлтіруге қастандық жағдайлары, егер олар жанудың таралуын тудырмаса 8 Жол-көлік оқиғасы себебінен болған автокөлік құралдарының өртену жағдайлары 9 Авиациялық, теміржол авариялары, террористік актілер, әскери іс-қимылдар, құқық қорғау органдарының арнайы операциялары, жер сілкіністері себебінен болған өрттер 10 Пешпен (каминдермен) жылытуда өлімге әкелген улы газбен адамдардың улану жағдайлары 11 Зардаптар мен шығынсыз пирофорлық қосындылардың өздігінен тұтану жағдайлары Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі Ұйымның атауы ________________________________________________ Мекенжайы ____________________________________________________ Телефоны ______________________________________________________ Электрондық мекенжайы _________________________________________

Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________ Күні «___» _______________ 20__ жыл М.О. Өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары туралы мәліметтер есепке қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме Өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары туралы мәліметтер 1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары туралы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды. 2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 1-11-тармақтардағы 3-бағанда өрттер ретінде есепке алуға жатпайтын жану жағдайлары көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 3-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Өрттердің шығу себептері туралы мәліметтер Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (айы)

Индекс: 3-ӨШСМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі айдың 27 күніне дейін Өрттің шығу себептері

Өрттердің саны

Шығын (мың теңге)

1

2

3

4. Тұрмыстық электр аспаптарын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық, барлығы оның ішінде: 1) жылу беру аспаптары 2) тамақ дайындау аспаптары 3) үтіктер 4) теледидарлар 5) жарық беру шамдары 6) басқа да аспаптар 5. Өнеркәсіптік жылу генераторы қондырғыларын орнату және пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық, барлығы оның ішінде: 1) газды 2) қатты отын 3) сұйық отын 4) электрлік 6. Пештерді орнату және пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық 1) пештің өртке қарсы бөлігінің сәйкес келмеуі 2) пештің өртке қарсы жылжытқышының сәйкес келмеуі 3) киім-кешек пен дымқыл ағашты кептіру 4) пеш алдында темір қаңылтырдың болмауы 5) ұшқын өшіретін құрылғылардың болмауы 7. Дәнекерлеу және басқа да отпен байланысты жұмыстарды жүргізу кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық, барлығы оның ішінде:

Өрттер шыққан объектілер туралы мәліметтер

Өрттердің шығу себептері туралы мәліметтер есепке қосымша

Өрттердің шығу себептері туралы мәліметтер

Телефоны ______________________________________________________

2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 1-15-тармақтарда өрттің шығу себептері көрсетіледі. 6. 2-бағанда өрттердің саны көрсетіледі. 7. 3-бағанда мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 4-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Өрттер шыққан объектілер туралы мәліметтер Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (айы) Индекс: 4-ӨШОМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі айдың 27 күніне дейін Өрттер шыққан объектілер

Өрттер саны

1 1. Өндірістік мақсаттағы ғимараттар мен құрылыстар, барлығы оның ішінде: 1) электр энергетикасы кәсіпорындары 2) қара және түсті металлургия кәсіпорындары 3) машина жасау және металл өңдеу кәсіпорындары 4) химиялық саладағы кәсіпорындар 5) мұнай саласындағы кәсіпорындар 6) көмір саласындағы кәсіпорындар 7) газ өндіру кәсіпорындары 8) жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары 9) тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары 10) ағаш өңдеу және целлюлозалық қағаз өнеркәсібі кәсіпорындары 11) құрылыс материалдары өнеркәсібі кәсіпорындары 12) басқа да кәсіпорындар 2. Сауда кәсіпорындары, барлығы оның ішінде: 1) жабық базарлар 2) көтерме базарлар, жәрмеңкелер, тауар көрмелері 3) өнеркәсіптік тауарлардың дүкендері 4) азық-түлік тауарларының дүкендері 5) гастрономдар 6) әмбебап дүкендер 7) минимаркеттер 8) супермаркеттер 9) сауда-ойынсауық орталықтары 10) сауда орталықтары 11) сауда үйлері 12) сауда павильондары, дүңгіршектер, шағын дүкендер, шатырлар және басқалары 13) қоғамдық тамақтану объектілері 13.1) мейрамханалар 13.2) дәмханалар, барлар 13.3) асханалар 13.4) кәуапханалар мен басқа да сол сияқты нысандар 14) басқа да сауда ғимараттары 3. Қойма ғимараттары, барлығы оның ішінде: 1) азық-түлік қоймалары, жеміс-жидек базалары, 2) өнеркәсіптік тауарларының қоймалары 3) тез тұтанғыш сұйықтықтардың, жанғыш сұйықтықтардың және сұйытылған газдардың қоймалары 4) химиялық заттардың, минералды тыңайытқыштардың қоймалары және тағы басқалары 5) ағаш кесу материалдарының қоймалары 6) медициналық тауарлардың қоймалары 7) басқа да қоймалар 4. Білім беру мекемелерінің ғимараттары, барлығы оның ішінде: 1) жалпы білім беру (мектептер, лицейлер, гимназиялар, интернаттар) 2) жоғары және орта кәсіптік білім беру (Жоғары оқу орындары, кәсіби-техникалық училещелер) 3) біліктілікті арттыру институттары, оқу комбинаттары мен курстар 4) басқа да білім мекемелері 5) оның ішінде биік қабатты ғимараттарда 5. Балалар мекемелері, барлығы оның ішінде: 1) мектепке дейінгі (балабақшалар, бөбекжайлар, балалар үйі) 2) сауықтыру лагерьлері, пансионаттар және тағы басқалары 3) оқушылар сарайлары мен үйлері 4) басқа да балалар мекемелері 6. Мәдени-ағарту мекемелері, барлығы оның ішінде: 1) театрлар, кинотеатрлар, цирктер, концерт залдары, видеосалондар 2) мәдени сарайлар, клубтар, мұражайлар, көрмелер, кітапханалар 3) туристік базалар 4) саябақтар, зоопарктер, аквапарктер, окианариум 5) казино, боулинг, би орындары, ойын автоматтарының залдары, бильярд ойнау орындары 6) басқа да ғимараттар 7. Спорттық-ағарту мекемелері, барлығы оның ішінде: 1) стадиондар, ипподромдар 2) спорт сарайлары, манеждер, бассейндер, тир, корттар 3) басқа да ғимараттар 8. Емдеу-алдын алу мекемелері, барлығы оның ішінде: 1) ауруханалар, госпитальдар, перзентханалар 2) емханалар, диспансерлер, медбекеттер 3) санаторийлер, профилакториялар 4) санитарлық-эпидемиялық станциялар 5) қарттар мен мүгедектер үйлері 6) жедел жәрдем станциялары 7) басқа да ғимараттар 9. Кір жуу және монша кешендері, барлығы оның ішінде: 1) моншалар 2) хауыздар 3) кір жуу орындары 4) химиялық тазалау орындары 10. Әкімшілік-қоғамдық ғимараттар, барлығы оның ішінде: 1) мемлекеттік билік органдарының ғимараттары 2) өкілдік билік органдарының ғимараттары 3) жергілікті атқару органдарының ғимараттары 4) сот, нотариалдық және адвокаттық кеңсе ғимараттары 5) мәдени ғимарттар 6) ұйымдардың, кәсіпорындардың, мекемелердің әкімшілік ғимараттары 7) әуежайлар мен әуежай вокзалдары 8) теміржол, теңіз, өзен және автовокзалдар және тағы басқалары 9) почтамт, телеграф, автоматтық телефон станциясы, байланыс бөлімшелері 10) радио және есептеу орталықтары, телестудиялар 11) банктер, биржалар, брокерлік кеңселер 12) қонақ үйлер, мотельдер, кемпингтер 13) халыққа тұрмыстық қызмет көрсету ғимараттары 14) Ұлттық қауіпсіздік комитетінің объектілері 15) Ішкі істер министрлігінің объектілері 16) Қорғаныс министрлігінің объектілері 17) Төтенше жағдайлар министрлігінің объектілері 18) басқа да ғимараттар 19) оның ішінде биік қабатты ғимараттарда 11. Ауыл шаруашылығы объектілері, барлығы оның ішінде: 1) мал шаруашылығы фермасы, қой қоралар, ат қоралар, қоралар 2) құс өсіру фермасы 3) шөп, мал азығы қоймалары және басқалар 4) диірмендер 5) элеваторлар, астық қоймалары 6) астық кептіру орындары, механизацияланған токтар, жем дайындау цехтері 7) жылыжайлар, көшетханалар 8) жеміс-жидек және көкөніс сақтау орындары 9) дала алқабы, омарта, қырықтық бекеті және басқалары 10) дәнді-дақыл егістіктері 11) басқа да ғимараттар 12. Салынып жатқан объектілер мен құрылыс алаңдары 13. Көлік құралдары, барлығы оның ішінде: 1) автомобиль көлігі 1.1) жүк автокөлігі; 1.2) жеңіл автокөлік; 1.3) автобустар; 1.4) троллейбустар. 2) ауылшаруашылық техникасы 3) теміржол көлігі 4) әуежол кемесі

2

5) теңіз, өзен кемелері

Өрттер шыққан объектілер туралы мәліметтер есепке қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

Мекенжайы ____________________________________________________

3. Электр жабдығын монтаждау және техникалық пайдалану қағидаларын бұзушылық, барлығы оның ішінде: автокөлік құралдарындағы желілердің қысқа тұйықталуы

Мекенжайы ____________________________________________________

Ұйымның атауы ________________________________________________

Ұйымның атауы ________________________________________________

2. Технологиялық процестің бұзылуы, өндірістік жабдықтың ақаулығы

Ұйымның атауы ________________________________________________

Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі

М.О.

Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі

1. Анықталған өртеулер

Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі

Күні «___» _______________ 20__ жыл

Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы

6) басқа да көлік құралдары 14. Тұрғын үй секторы, барлығы оның ішінде: 1) көп қабатты мемлекеттік үйлер 2) көп қабатты жеке тұрғын үйлер 3) 10 және одан көп қабатты үйлер 4) жеке сектор 5) жатақхана 6) бау-бақша, саяжайлық үйлер, киіз үйлер 7) басқа да үйлер 15. Ормандар, барлығы оның ішінде: 1) жергілікті атқарушы органдардың қарамағындағы 2) Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің Орман және аң шаруашылығы комитетінің қарамағындағы 16. Дала, шалғындықтар, жайылымдар 17. Басқа да ашық аумақтар (иен жерлер, жолдың жиектері, көшелер және басқалары)

1) электрлік дәнекерлеу жұмыстары 2) газбен дәнекерлеу жұмыстары 3) газбен кесу жұмыстары 4) отпен ұйту жұмыстары 8. Тұрмыстық газ құрылғыларын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық 9. Отпен абайсыз болу, барлығы оның ішінде: 1) темекі шеккенде 2) ашық отпен жанатын жарық беру құралдарын пайдалану кезінде (майшам, фонарь, факел және тағы басқалары) 3) алаудан 4) отшашулардан, пиротехникалық бұйымдардан 5) басқалар 10. Балалардың отпен ойнауы 11. Заттар мен материалдардың өздігінен жануы 12. Жарылыстар 13. Тікелей найзағайдың соғуы немесе олардың қайта әсері 14. Анықталмаған себептер (әр өртті жазып көрсету) 15. Басқа да себептер (көлік құралдарында ұшқын қаққыш құрылғылардың болмауы, отын өткізгіштің үзілуі)

Шығын (мың теңге) 3

1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Өрттер шыққан объектілер туралы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады. 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды. 2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 1-17-тармақтарда өрт шыққан объектілер көрсетіледі. 6. 2-бағанда өрттердің саны көрсетіледі. 7. 3-бағанда мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 5-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Тұрғын үй секторындағы өрттер мен олардың зардаптары туралы мәліметтер Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (айы) Индекс: 1-ТСӨМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – есептік кезеңнен кейінгі айдың 27 күніне дейін № р/с

Көрсеткіштер атауы

1 1 1.1 1.2 1.2.1 1.2.2

2 Тұрғын үй секторларында болған өрттердің саны Шығын (мың тенге) Қаза болған адамдар, барлығы: оның ішінде балалар Өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан қаза болған адамдар саны оның ішінде балалар Жарақат алған адамдар, барлығы: оның ішінде балалар Өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газбен уланудан жарақат алған адамдар саны оның ішінде балалар Құтқарылған адамдар, барлығы: оның ішінде балалар Құтқарылған материалдық құндылықтар (мың теңге) Өлген мал басы, барлығы: оның ішінде: Ірі қара мал (сиыр) Ұсақ қара мал (қой, ешкі) жылқы түйе шошқа, есек және басқалары кеміргіштер (қоян, теңіз шошқасы) және басқалары құс (тауық, үйрек, қаз, түйе құс) Жойылған техника саны (бірлік) Жойылған құрылыс (бірлік) Тұрғын үй секторында өртте қаза болған адамдардың әлеуметтік жағдайы Жұмысшылар Қызметшілер Кәсіпкерлер Уақытша жұмыссыздар Зейнеткерлер Балалар (мектепке дейінгі) Оқушылар 7-ден 10 жасқа дейінгі 10-нан 16 жасқа дейінгі Жоғары оқу орынлдарының, лицейлердің студенттері (16 жастан жоғары) Тұрғылықты орны жоқ адамдар Мүгедектер Адам өліміне әкелген негізгі жағдайлар Мас күйде болу Ұйқыда болу Мүгедектік Қараусыз қалған балалар Үрей, өрт кезіндегі теріс іс-қимылдар Басқалары Тұрғын үй секторда болған өрттерде адам өлімінің негізгі себептері Жоғары температура Жану өнімдерінің әсері Улы газбен улану Құрылыс конструкцияларының қирауы Психикалық факторлар (үрей, қарбалас және басқалары) Газ жарылысы Басқалары Адамдардың қаза болған жерлері Өрт орнында Ауруханаға бара жатқан жолда Ауруханада Тұрғын үй секторда болған өрттердің себептері Өртеу Технологиялық процестің бұзылуы, өндірістік жабдықтың ақаулығы Электр жабдығын монтаждау және техникалық пайдалану қағидаларын бұзушылық Тұрмыстық электр аспаптарын пайдалану кезіндегі өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Жылу генераторы қондырғыларын орнату және пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Пештерді орнату мен пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық, оның ішінде: пештің өртке қарсы бөлігінің сәйкес келмеуі пештің өртке қарсы жылжытқышының сәйкес келмеуі киім-кешек пен дымқыл ағашты кептіру пеш алдында темір қаңылтырдың болмауы ұшқын өшіретін құрылғылардың болмауы Электрлік дәнекерлеу және басқа да отпен байланысты жұмыстарды жүргізу кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Тұрмыстық газ құрылғыларын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Керосинді және басқа да құрылғыларды пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Отпен абайсыз болу Мас күйінде төсекте темекі шегу Балалардың отпен ойнауы Заттар және материалдардың өздігінен жануы Жарылыстар Тікелей найзағайдың соғуы немесе олардың қайта әсері Анықталмаған себептер Өрттердің басқа да себептері Адамдардың қаза болуына әкеп соқтырған өрттердің шығу себебі Өртеу Технологиялық процестің бұзылуы, өндірістік жабдықтың ақаулығы Электр жабдығын монтаждау және техникалық пайдалану қағидаларын бұзушылық Тұрмыстық электр құралдарын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Жылу генераторы қондырғыларын орнату және пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Пештерді орнату мен пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық, оның ішінде: пештің өртке қарсы бөлігінің сәйкес келмеуі пештің өртке қарсы жылжытқышының сәйкес келмеуі киім-кешек пен дымқыл ағашты кептіру пеш алдында темір қаңылтырдың болмауы ұшқын өшіретін құрылғылардың болмауы Электрлік дәнекерлеу және басқа да отпен байланысты жұмыстарды жүргізу кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Тұрмыстық газ құрылғыларын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Керосинді және басқа да құрылғыларды пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзушылық Отпен абайсыз болу Мас күйінде төсекте темекі шегу Балалардың отпен ойнауы Заттар және материалдардың өздігінен жануы Жарылыстар Тікелей найзағайдың соғуы немесе олардың қайта әсері Анықталмаған себептер Өрттердің басқа да себептері Өрттерді объектілер бойынша бөлу Жеке үй Көп пәтерлі тұрғын үй Гараж Монша Хауыз Саяжай Ауладағы қосымша құрылыс Тұрғын вагон Шөп қора Қора Өрттің шығу орны Тұрғын бөлмелер Дәліз Киім ілуге арналған бөлме Асхана Ванна, душ бөлмесі, әжетхана

1.2.3 1.3 1.3.1 1.3.2 1.3.3 1.4 1.4.1 1.5 1.6 1.6.1 1.6.2 1.6.3 1.6.4 1.6.5 1.6.6 1.6.7 1.7 1.8 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.7.1 2.7.2 2.8 2.9 2.10 3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 5. 5.1 5.2 5.3 6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.6.1 6.6.2 6.6.3 6.6.4 6.6.5 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15 6.16 6.17 7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.6.1 7.6.2 7.6.3 7.6.4 7.6.5 7.7 7.8 7.9 7.10 7.11 7.12 7.13 7.14 7.15 7.16 7.17 8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8 8.9 8.10 9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5

(Соңы 13-бетте).

Қалалар мен қала үлгісіндегі мекендерде 3

Ауылдық жерде 4


(Соңы. Басы 12-бетте).

13.1 13.2 13.3 13.4 14 14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 15 15.1 15.1.1 15.1.2 15.1.3 15.2 15.3 15.4 15.5 15.6 16 16.1 16.1.1 16.1.2 16.1.3 16.2 16.3 16.4 16.5 16.6 17 17.1 17.2 17.3 17.4 17.5 17.6 17.7 17.8 17.9 17.10 18 18.1 18.2 18.3 18.4 18.5 18.6 18.7 18.8 18.9 18.10

Дала өрттері мен тұтанулар туралы мәліметтер есепке қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме Дала өрттері мен тұтанулар туралы мәліметтер

1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Дала өрттері мен тұтанулар туралы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады. 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды. 2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 1-кестенің 1-бағанында дала өрттерінің саны көрсетіледі. 6. 1-кестенің 2-бағанында дала өрттерінің аумағы туралы деректер гектармен көрсетіледі. 7. 1-кестенің 3-бағанында мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. 8. 1-кестенің 4-бағанында дала өрттері кезінде зардап шеккен адамдардың саны көрсетіледі, бұл 8 және 9-бағандардың қосындысынан шығады. 9. 1-кестенің 7-бағанында дала өрттерінен зардап шеккен адамдардың саны көрсетіледі, бұл 5 және 6-бағандардың қосындысынан шығады. 10. 1-кестенің 10-бағанында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала өрттерінің саны көрсетіледі. 11. 1-кестенің 11-бағанында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала өрттерінің аумағы гектармен көрсетіледі. 12. 1-кестенің 12-бағанында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала өрттерінің мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. 13. 1-кестенің 13 және 14-бағандарында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз жойылған дала өрттеріне қатысқан адамдар мен техникалардың саны көрсетіледі. 14. 1-кестенің 15 және 16-бағандарында Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің дала өрттерін жоюға жұмылдырылған техникалары мен жеке құрамының саны көрсетіледі. 15. 2-кестенің 1-бағанында дала тұтануларының саны көрсетіледі. 16. 2-кестенің 2-бағанында дала тұтануларының аумағы туралы мәлімет гектармен көрсетіледі. 17. 2-кестенің 3-бағанында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала тұтануларының саны көрсетіледі. 18. 2-кестенің 4-бағанында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала тұтануларының аумағы гектармен көрсетіледі. 19. 2-кестенің 5 және 6-бағандарында «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз жойылған дала тұтануларына қатысқан адамдар мен техникалардың саны көрсетіледі. 20. 2-кестенің 7 және 8-бағандарында Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің дала тұтануларын жоюға жұмылдырылған техникалары мен жеке құрамының саны көрсетіледі. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 29 шілдеде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9636 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 30 маусым №326 Астана қаласы

Мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәлігі, төс белгісі, нөмірлі мөртабаны және пломбирінің беру Қағидасын бекіту туралы «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 12-бабының 1-тармағы 61) тармақшасына, 37-бабының 2-тармағына, 38-бабының 3-тармағына, 39-бабының 3,4-тармақтарына сәйкес, бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшасына сәйкес, ұсынылған Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қағадалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәлігі, төс белгісі, нөмірлі мөртабаны және пломбирінің беру Қағидасы бекіту. 2. Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (Н.С. Құнанбаев) заңнамамен белгіленген тәртіпте осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және оның алдағы уақытта бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді, сондай-ақ осы Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар вице-министрі Ж.А. Смаиловқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр В. БОЖКО.

Күні «___» _______________ 20__ жыл Тұрғын үй секторындағы өрттер мен олардың зардаптары туралы мәліметтер есепке қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме Тұрғын үй секторындағы өрттер мен олардың зардаптары туралы мәліметтер 1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме Тұрғын үй секторындағы өрттер мен олардың зардаптары туралы мәліметтер нысанын (бұдан әрі – Есеп нысаны) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Есеп нысаны «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12бабы 1-тармағының 34) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2010 жылғы 14 шілдедегі № 183 бұйрығымен бекітілген әкімшілік дереккөздердің әкімшілік деректерді өтеусіз негізде ұсыну ережесінің 6-тармағына сәйкес әзірленген. 3. Есеп нысаны бастапқы есепке алу деректерінің негізінде жыл басынан бастап есепті ұсынған сәттегі іс жүзіндегі жағдай бойынша өспелі қорытындысымен толтырылады және ұсынылады. 4. Есеп нысанына Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдарының бастығы (басшысы), ол болмаған жағдайда оның міндетін атқарушы адам қол қояды. 2. Есеп нысанын толтыру бойынша түсіндірме 5. 3-бағанда қалалар мен қала түріндегі мекендердегі тұрғын үй секторының деректері көрсетіледі. 6. 4-бағанда ауылдық жердегі тұрғын үй секторының деректері көрсетіледі. 7. 1-тармақта тұрғын үй секторында болған өрттердің саны көрсетіледі. 8. 1.1-тармақшада мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген шығын сомалары туралы деректер көрсетіледі. 9. 1.2-тармақшада тұрғын үй секторында қаза болған адамдардың саны көрсетіледі. 10. 1.2.1-тармақшада өрт кезінде қаза болған балалар саны көрсетіледі. 11. 1.2.2-тармақшада өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газдан уланудан қаза болған адамдардың саны көрсетіледі. 12. 1.2.3-тармақшада өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газдан уланудан қаза болған балалардың саны көрсетіледі. 13. 1.3-тармақшада өрт кезінде жарақат алған және зақымданған адамдар саны көрсетіледі. 14. 1.3.1-тармақшада өрт кезінде жарақат алған және зақымданған балалар саны көрсетіледі. 15. 1.3.2-тармақшада өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газдан уланудан қаза болған адамдардың саны көрсетіледі. 16. 1.3.3-тармақшада өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылық нәтижесінде, өрт жағдайы болмаған, улы газдан уланудан қаза болған балалардың саны көрсетіледі. 17. 1.4-тармақта өртте құтқарылған адамдар саны көрсетіледі. 18. 1.4.1 -тармақшада өртте құтқарылған балалар саны көрсетіледі. 19. 1.5-тармақта мың теңгемен және бір ондық белгіге дейінгі дәлдікпен есептелген құтқарылған материалдық құндылықтар туралы деректер көрсетіледі. 20. 1.6-тармақта өртте өлген мал басының жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 1.6.1-1.6.7-тармақтардың қосындысынан шығады. 21. 1.6.1-тармақшада өртте өлген ірі қара малдың саны көрсетіледі. 22. 1.6.2-тармақшада өртте өлген ұсақ малдың саны көрсетіледі. 23. 1.6.3-тармақшада өртте өлген жылқылардың саны көрсетіледі. 24. 1.6.4-тармақшада өртте өлген түйелердің саны көрсетіледі. 25. 1.6.5-тармақшада өртте өлген шошқа, есек және тағы басқаларының саны көрсетіледі. 26. 1.6.6-тармақшада өртте өлген кеміргіштер (қоян, теңіз шошқасы және басқалары) саны көрсетіледі. 27. 1.6.7-тармақшада өртте өлген құс (тауық, үйрек, қаз, түйе құс) саны көрсетіледі. 28. 1.7-тармақшада өртте жойылған техника саны (бірлік) көрсетіледі. 29. 1.8-тармақшада өртте жойылған құрылыс саны көрсетіледі. 30. 2-тармақта тұрғын секторларда өрттен қаза тапқан адамдардың әлеуметтік жағдайларының жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 2.1-2.10-тармақтардың қосындысынан шығады. 31. 3-тармақта тұрғын үй секторларында өрттен қаза тапқан адамдардың өліміне әкелген негізгі жағдайлардың жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 3.1-3.6-тармақтардың қосындысынан шығады. 32. 4-бағанда тұрғын үй секторындағы өрттерде адамдардың қаза болуының негізгі себептерінің жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 4.1-4.7-тармақтардың қосындысынан шығады. 33. 5-бағанда адамдардың қаза болу орындарының жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 5.1-5.3-тармақтардың қосындысынан шығады. 34. 6-бағанда тұрғын үй секторындағы болған өрттердің себептерінің жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 6.1-6.17-тармақтардың қосындысынан шығады. 35. 7-бағанда тұрғын үй секторындағы адамдардың қаза болуына әкеп соқтырған өрттердің шығу себептерінің жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 7.1-7.17-тармақтардың қосындысынан шығады. 36. 8-бағанда тұрғын үй секторындағы өрттерді объектілерге бөлудің жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 8.1-8.10-тармақтардың қосындысынан шығады. 37. 9-бағанда өрттердің басталған орнының жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 9.1-9.15-тармақтардың қосындысынан шығады. 38. 10-бағанда өрттерді апта күндеріне бөлгендегі жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 10.1-10.7-тармақтардың қосындысынан шығады. 39. 11-бағанда өртте қаза болған адамдарды апта күндеріне бөлгендегі жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 11.1-11.7-тармақтардың қосындысынан шығады. 40. 12-бағанда тұрғын секторда өрттің шығуын тәулік уақытына бөлгендегі жалпы сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 12.1-12.4-тармақтардың қосындысынан шығады. 41. 13-бағанда тұрғын үй секторында өрттің шығуынан адамдардың өлімін тәулік уақытына бөлгендегі жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 13.1-13.4-тармақтардың қосындысынан шығады. 42. 14-бағанда өртте жарақаттанған адамдардың жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 14.1-14.6-тармақтардың қосындысынан шығады. 43. 15-бағанда әртүрлі қабаттағы тұрғын ғимараттарда және қосымша шаруашылық құрылыстарда орын алған өрттердің жалпы сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 15.1-15.6-тармақтардың қосындысынан шығады. 44. 16-бағанда әртүрлі қабаттағы тұрғын ғимараттарда және қосымша шаруашылық құрылыстарда орын алған өрттерде адамдардың қаза болуының жалпы сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 16.1-16.6-тармақтардың қосындысынан шығады. 45. 17-бағанда тұрғын ғимараттың қабатында орын алған өрттің жалпы сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 17.1-17.10-тармақтардың қосындысынан шығады. 46. 18-бағанда тұрғын ғимараттың қабатында өрттен қаза болған адамдардың жалпы қорытынды сандық көрсеткіші көрсетіледі. Деректердің сомасы 18.1-18.10-тармақтардың қосындысынан шығады. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 26 маусымдағы № 320 бұйрығына 6-қосымша Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан Дала өрттері мен тұтанулар туралы мәліметтер

11

12

техника

10

адам

Жалпы шығын (мың теңге)

9

техника

Дала көлемі(гектар)

8

күштер мен құралдар адам

барлығы

барлығы 7

өлгені

жарақаттанғаны 6

Көрсеткіштер атауы «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару Қазақстан жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің Республикасы күштері мен құралдарын жұмылдырусыз төтенше жағдайлар әкімдіктер мен ерікті өрт сөндірушілер Министрлігінің жұмыл құрылымдарының көмегімен жойылған дырылған күштері мен дала өрттері құралдары

жарақаттанғаны

барлығы

Жалпы шығын (мың теңге)

қаза тапқаны

Өрттер саны

Дала көлемі (гектар)

Есептік кезең ____________ 20 __ ж. (апта) Индекс: 6-ДӨТМ Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өртке қарсы қызмет комитетіне Ұсыну мерзімі – сәуір айынан бастап өрт қауіпті кезең аяқталғанға дейін жұма күндері 1-кесте

5

техника

Күні «___» _______________ 20__ жыл М.О.

13

14

15

16

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №326 бұйрығымен бекітілді Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру қағидалары 1. Осы Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 1-тармағы 61) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 28 қазандағы № 1112 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ережеге» сәйкес әзірленді және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру тәртібін айқындайды. 2. Қызметтік куәлік, төс белгі, нөмірлі мөртабан және пломбир лауазымға тағайындалған кезде мемлекеттік инспекторға қол қоюмен беріледі. 3. Қызметтік куәлік бес жыл мерзімге беріледі. 4. Берілген қызметтік куәлік, төс белгісі, нөмірлі мөртабан және пломбир есебін жүргізу үшін құрылымдық бөлімшенің кадрлық қызметі азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабанды және пломбирді беру журналын жүргізеді. 5. Азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабанды және пломбирді беру журналы нөмірленген, тігілген және құрылымдық бөлімнің елтаңбалы мөрімен бекітілген болуы тиіс. Азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабанды және пломбирді беру журналы формаларының үлгілері осы Қағидалардың 1-қосымшасында келтірілген. 6. Мемлекеттік инспектор берілген қызметтік куәлік, төс белгісі, нөмірлі мөртабан және пломбирдің сақталуына дербес жауаптылықта болады. 7. Мемлекеттік инспекторды жұмыстан босатқан кезде қызметтік куәлік, төс белгісі, нөмірлі мөртабан және пломбир қайтаруға жатады. Қызметтік куәлік және нөмірлі мөртабан жою туралы акт құрғаннан кейін жоюға жатады, бұл туралы қызметтік куәліктерді және нөмірлі мөртабандарды жою актілерін тіркеу журналдарында елтаңбалы мөрмен бекітілген тиісті жазба жүргізіледі. Қызметтік куәліктерді және нөмірлі мөртабандарды жою актілерін тіркеу журналдары формаларының үлгілері осы Қағидалардың 2-қосымшасында келтірілген.

Ескерту. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігінің үлгісін сипаттау. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық бөлімшесінің немесе ведомствосының толық атауы. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерін беру кезінде куәлік нөмірін ұсынылған шифрларды ескере отырып түзу қажет, атап айтқанда, № 00-00, ондағы алғашқы екі сан 00 – аумақтық бөлімшенің шифрі, одан кейінгі екі сан 00 – өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктер, төс белгілер, мөртабандар және пломбирлер беру журналына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектор куәлігінің реттік нөмірі. Жіктегішке сәйкес аумақтық бөлімшелердің шифрлары: 01 - Астана қ.; 09 – Батыс Қазақстан облысы; 02 - Алматы қ.; 10 – Қарағанды облысы; 03 – Ақмола облысы; 11 – Қостанай облысы; 04 – Ақтөбе облысы; 12 – Қызылорда облысы; 05 – Алматы облысы; 13 – Маңғыстау облысы; 06 – Атырау облысы; 14 – Павлодар облысы; 07 – Шығыс Қазақстан облысы; 15 – Солтүстік Қазақстан облысы; 08 – Жамбыл облысы; 16 – Оңтүстік Қазақстан облысы. Куәлікте қызметкердің лауазымы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі, ведомствосы құрылымына сәйкес көрсетіледі, сызықша арқылы «Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 39-бабы 3-тармағына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың мәртебесі көрсетіледі. Фотосуреттің оң жағында ҚР ТЖМ бейнелемесі бар арнайы голограмма орналастырылады. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігінің мұқабасы көк түсті. 2. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігінің үлгісі

1. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру журналы № Өнеркәсіптік қауіпсіздік Беріл- Қызмет- Төс Нөмірлі Плом Тегі, аты, әкесінің аты р/с саласындағы мемлекеттік ген тік куәлік белгі- мөрта бир (болған кезде) және қолы қадағалау жөніндегі күні нөмірі нің бан нөмірі, алған берген мемлекеттік инспекторнөмірі нөмірі, таңба адамның адамның дың тегі, аты, әкесінің аты таңбасы сы қызметтік куәлік, төс белгісі, (болған кезде) нөмірлі мөртабан және пломбир 3

4

5

6

7

8

9

2. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін беру журналы № р/с

Өрт қауіпсіздігі саласындағы Беріл- ҚызметТөс Тегі, аты, әкесінің аты (болған мемлекеттік бақылау жөніндегі ген тік куәлік белгісінің кезде) және қолы мемлекеттік инспектордың, күні нөмірі нөмірі алған адамның берген адамның азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі қызметтік куәлік, төс белгісі мемлекеттік инспектордың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде)

1

2

3

4

5

Ескерту. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың нөмірлі мөртабаны үлгісін сипаттау. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың нөмірлі мөртабаны дөңгелек пішінді, диаметрі 40 миллиметр. Дөңгелек контурының ішкі жағында мыналар көрсетіледі: өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік қадағалауды жүзеге асыратын лауазым атауы және Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ведомствосы немесе аумақтық бөлімшесінің аббревиатурасы; өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) толық жазылады. мөртабан № 00-00, мұнда: алғашқы екі сан 00 – аумақтық бөлімшенің шифрі; келесі екі сан 00 – өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерді, мөртабандарды және пломбирлерді беру журналына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектор куәлігінің реттік нөмірі.

6

Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың пломбирі таңбаларының үлгілері Ескерту. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың пломбирі таңбаларының үлгілерін сипаттау. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың пломбирі дөңгелек пішінді, диаметрі 10 миллиметр. Бір жағында (1-сурет): Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ведомствосы немесе аумақтық бөлімшесінің аббревиатурасының жазуы бар, онда өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың аумақтық тиесілілігін көрсету қажет; пломбир № 00-00, мұнда алғашқы екі сан 00 – аумақтық бөлімшенің шифрі, одан кейінгі екі сан 00 – өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерді, мөртабандарды және пломбирлерді беру журналына сәйкес реттік нөмірі. Екінші жағында (2-сурет) ведомство аббревиатурасының – ҚР ТЖМ жазуы бар. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 1 тамыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9656 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 25 маусым

3. Азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігінің үлгісі

Ескерту. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың қызметтік куәліктерінің үлгілерін сипаттау. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық бөлімшесінің немесе ведомствосының толық атауы. Куәлік нөмірін ұсынылған шифрларды ескере отырып түзу қажет, атап айтқанда, № 00000, ондағы алғашқы екі сан 00 – аумақтық бөлімшенің шифрі, одан кейінгі үш сан 000 – өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктер және төс белгілер беру журналына сәйкес өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектор куәлігінің реттік нөмірі. Сериясы өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді беру журналына сәйкес қалыптастырылады. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді беру кезінде сериясы өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді беру журналына сәйкес қалыптастырылады. Жіктегішке сәйкес аумақтық бөлімшелердің шифрлары: 01 - Астана қ.; 09 – Батыс Қазақстан облысы; 02 - Алматы қ.; 10 – Қарағанды облысы; 03 – Ақмола облысы; 11 – Қостанай облысы; 04 – Ақтөбе облысы; 12 – Қызылорда облысы; 05 – Алматы облысы; 13 – Маңғыстау облысы; 06 – Атырау облысы; 14 – Павлодар облысы; 07 – Шығыс Қазақстан облысы; 15 – Солтүстік Қазақстан облысы; 08 – Жамбыл облысы; 16 – Оңтүстік Қазақстан облысы.Куәлікте қызметкердің лауазымы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі, ведомствосы құрылымына сәйкес көрсетіледі; сызықша арқылы өрт қауіпсіздігі саласында мемлекеттік бақылауды және азаматтық қорғаныс саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын лауазымды тұлғаның мәртебесі көрсетіледі. Фотосуреттің оң жағында ҚР ТЖМ бейнелемесі бар арнайы голограмма орналастырылады. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау және азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың қызметтік куәліктерінің мұқабасы көк түсті. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №327 бұйрығына 2-қосымша Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау және өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың төс белгілерінің үлгілері

1-сурет

1. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісінің үлгісі

№315

Ескерту. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісінің үлгісін сипаттау. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісі (1-сурет) сары түсті металдан (анодталған алюминий) жасалады, биіктігі 75 миллиметр және ені 55 миллиметр лотос пішінінде болады. Төс белгінің жиектері сары түсті. Орталық бөлігі көгілдір түсті құймамен орындалған. Төс белгінің өң бетінің ортасында Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің гербі бейнеленген. Гербтің төменгі жағында сопақ пішінде сары түсті «ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАУІПСІЗДІК САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ҚАДАҒАЛАУ» – деген жазуы бар. «МЕМЛЕКЕТТІК ҚАДАҒАЛАУ» жазуының төменгі жағында – сары түсті балға мен штангенциркульдің бейнесі. Төс белгінің төменгі бөлігінде қара түспен реттік нөмірі жазылған сары түсті жолақ бар, атап айтқанда: 00-00, ондағы алғашқы екі сан 00 – аумақтық бөлімшенің шифрі; одан кейінгі екі сан 00 – өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерді, мөртабандарды және пломбирлерді беру журналына сәйкес реттік нөмірі, қара түсті. Төс белгідегі барлық бейнелер мен жазулар бедерлі, әріптер мен фоны жалтыр. 2. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісінің үлгісі

7

Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс салысындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру қағидаларына 2-қосымша

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 10-бабының 2) тармақшасына, «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» 2014 жылғы 30 мамырдағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 586 қаулысына және «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің стандарттары мен регламенттерін әзірлеу жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» бұйрығына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған бекітілсін: 1) «Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 2) «Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 3) «Кауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті. 2. «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі көрсететін Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенттерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2012 жылғы 21 қарашадағы № 512 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8224 нөмірімен тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2013 жылғы 18 мамырда жарияланған) күші жойылды деп танылсын. 3. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті заңнамамен белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық күшіне енгеннен кейін күнтізбелік отыз күн ішінде оның бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын; 3) осы бұйрық күшіне енгеннен кейін күнтізбелік отыз күн ішінде оның Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитетінің төрағасы Н.С. Құнанбаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызметін (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет), 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, «Министрліктер үйі» әкімшілік ғимараты, 2-кіреберіс мекенжайы бойынша Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижелерін беру: 1) халыққа қызмет көрсету орталығы арқылы (бұдан әрі –ХҚО); 2) көрсетілетін қызметті беруші арқылы; 3) www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы немесе www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электронды (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізуге құқық беретін аттестат не Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 30 мамырдағы № 586 қаулысымен бекітілген «Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі – Стандарт) 10-тармағымен көзделген жағдайлар мен негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап болып табылады. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі іс-әрекеттері тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі рәсімдерді (іс-әрекеттерді) бастау үшін көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушыдан заңды тұлғадан (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушы) өтінішті және мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды алуы негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде алынған құжаттарға тіркеу жүргізеді және көрсетілетін қызметті беруші басшының қарауына береді, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірі көрсетілген мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасарына орындауға жібереді; 3) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және салалық Басқарма басшысына орындауға жібереді; 4) салалық Басқарма басшысы 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қойылатын талаптарға сәйкестігіне қарайды және орындаушыға жібереді; 5) орындаушы 10 (он) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін және қарауға ұсынылған құжаттарды қарауды жүзеге асырады (ұсынылған құжаттар топтамасының толықтығын және олардың Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкестігіне жасалу (рәсімделу) дұрыстығын тексереді), өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестат беруге шешімді не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты ресімдейді; 6) салалық Басқарма басшысының 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде аттестат беруге не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 7) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде аттестат беруге не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 8) көрсетілетін қызметті беруші басшысының (не оны алмастыратын адам) 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде аттестат беруге арналған шешімге не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапқа қол қоюы; 9) 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін ресімдеу және беру. Порталда электрондық сұрауды қабылдау көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» жүзеге асырылады. Құжаттар көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған құжаттардың электрондық көшірмесі түрінде ұсынылады.

4. Халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-әрекет тәртібінің, сондай-ақ, ақпараттық жүйелерді мемлекеттік қызмет көрсету процесінде пайдалану тәртібінің сипаттамасы 8. Құжаттарды қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру ХҚО-да Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, жұмыс кестесіне сәйкес түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау алдын ала жазылусыз және жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық кезек» тәртібінде жүзеге асырылады. Көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша портал арқылы электрондық кезекті «броньдауға» болады. ХҚО арқылы мемлекеттік қызметі көрсетілетін қызметі алушыға қолхат беріледі: 1) тіркеу күні; 2) мемлекеттік қызметті алу күні; 3) құжатты қабылдаған ХҚО қызметкердің аты-жөні, тегі көрсетілген қолхат беріледі. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды беру үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; Мемлекеттік қызметті алу үшін қызмет алушы Стандарттын 9 тармағында көрсетілген құжаттар тізбесін ұсынады. 9. ХҚО-да көрсетілетін қызметті алушыға дайын құжаттарды беруді ХҚО қызметкері «терезе» арқылы көрсетілген мерзімі бар қолхат негізінде күн сайын жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды алу үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; 10. ХҚО қызметкерінің көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталығының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі рәсімдердің (әрекетінің) реттілігі және жүгіну тәртібінің сипаттамасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымшада келтірілген. 11. Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымшада келтірілген. 12. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (әрекеттерінің), өзара іс-әрекеттерінің кезектілігін, халыққа қызмет көрсету орталығымен және мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібін жан-жақты сипаттау Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процестерінің анықтамалығында осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5-қосымшаға сәйкес көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процесінің анықтамалығы «электрондық үкімет» веб-порталында, көрсетілетін қызметті берушінің интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Қызмет көрсету жөніндегі тиісті ақпарат пен кеңесті саll – орталықтың 1414 телефоны бойынша алуға болады.

Нысан

Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың қызметтік куәліктерін және нөмірлі мөртабандарын жою актілерін тіркеу журналы

1

Қызметтік Қызметтік куәлікті, нөмірлі Қызметтік Нөмірлі Қызметтік куәліктерді және куәлік-терді мөртабанды және пломбирді куәліктің мөртабаннөмірлі мөртабандарды және нөмірлі қайтарып берген мемлекеттік нөмірі ның нөмірі, жою бойынша комиссия мөртабандарды инспектордың тегі, аты, таңбасы мүшелерінің тегі, аты, жою актісін әкесінің аты (болған кезде) әкесінің аты (болған кезде) тіркеу күні және қолы және қолы 2 3 4 6 8

Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың қызметтік куәліктерін жою актілерін тіркеу журналы № р/с 1

Қызметтік куәліктерді жою актілерін тіркеу күні 2

Қызметтік куәлікті қайтарып берген мемлекеттік инспектордың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) және қолы 3

4

Қызметтік куәлік нөмірі 5

Қызметтік куәліктерді жою бойынша комиссия мүшелерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) және қолы 6 7

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 1 тамыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9657 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 30 маусым

№327

Астана қаласы

Мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігі, төс белгісі, нөмірлі мөртабаны және пломбирінің үлгілерін белгілеу туралы «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 12-бабының 1-тармағы 62) тармақшасына, 37-бабының 2-тармағына, 38-бабының 3-тармағына, 39-бабының 3,4-тармақтарына сәйкес бұйырамын: 1. Үлгілерді белгілеу: 1) осы бұйрыққа 1 қосымшасына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың қызметтік куәлігін; 2) осы бұйрыққа 2 қосымшасына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі, азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың төс белгілерін;

В.БОЖКО.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 25 маусымдағы №315 бұйрығымен бекітілген

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша

Азаматтық қорғау саласындағы қызметтік куәліктерді, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді жою актілерін тіркеу журналдары формаларының үлгілері

№ р/с

Астана қаласы

3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-әрекеті тәртібінің сипаттамасы 6. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне көрсетілетін қызметті берушінің мынадай құрылымдық бөлімшелері (жұмыскерлері) тартылған: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері; 3) басшының орынбасары; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы; 4) салалық Басқарманың басшысы; 5) салалық Басқарманың орындаушысы. 7. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі, рәсімдері (іс-әрекеттер) реттілігінің, өзара іс-әрекеттерінің мәтіндік кестелік сипаттамасы және әрбір іс-әрекеттің өтуінің блок-схемасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымшада көрсетілген.

Азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру журналдары формаларының үлгілері

2

Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың нөмірлі мөртабанының үлгісі

Азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенттерін бекіту туралы

Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау, өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау, азаматтық қорғаныс салысындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерін, нөмірлі мөртабандарды және пломбирлерді беру қағидаларына 1-қосымша

1

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №327 бұйрығына 3-қосымша

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №327 бұйрығына 4-қосымша

Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________

Бастықтың (басшының) Т.А.Ә. _______________ қолы ________________

4

В. БОЖКО.

Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________

Орындаушының Т.А.Ә. _________________ қолы ____________________

3

Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №327 бұйрығына 1-қосымша Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспектордың қызметтік куәлігінің үлгісі

Электрондық мекенжайы _________________________________________

Электрондық мекенжайы _________________________________________

2

8

Телефоны ______________________________________________________

Телефоны ______________________________________________________

1

7

Мекенжайы ____________________________________________________

Мекенжайы ____________________________________________________

Зардап шекке жануарлар саны (бас)

6

3) осы бұйрыққа 3 қосымшасына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың мөртабын; 4) осы бұйрыққа 4 қосымшасына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік қадағалау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың пломбирін. 2. Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (Н.С. Құнанбаев) заңнамамен белгіленген тәртіпте осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және оның алдағы уақытта бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді, сондай-ақ осы Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар Вице-министрі Ж.А. Смаиловқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ұйымның атауы ________________________________________________

Ұйымның атауы ________________________________________________

Зардап шеккен адамдар саны

5

Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі

Ескерту: Осы нысанды толтыру бойынша түсініктеме қосымшада көрсетіледі

М.О.

адам

4

күштер мен құралдар техника

3

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің жұмылдырылған күштері мен құралдары

адам

2

Дала аумағы (гектар)

1

Көрсеткіштер атауы «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары» мемлекеттік мекемесінің күштері мен құралдарын жұмылдырусыз әкімдіктер мен өртке қарсы ерікті құралымдардың көмегімен жойылған дала аумақтарының тұтанулары барлығы

Ауданы (гектар)

2-кесте

Балкон, лоджия Шатыр үй-жайы Жертөле үй-жайы Лифт шахтасы Кіреберіс, баспалдақ торы Түтін шығару шахтасы Қосалқы үй-жай Қосымша құрылыс (монша, гараж, тамбур және тағы басқалары) Қоқыс тастағыш Басқа да орындар Өрттерді аптаның күндері бойынша бөлу Дүйсенбі Сейсенбі Сәрсенбі Бейсенбі Жұма Сенбі Жексенбі Аптаның күндері бойынша өрттерде қаза болған адамдар Дүйсенбі Сейсенбі Сәрсенбі Бейсенбі Жұма Сенбі Жексенбі Тұрғын үй секторда шыққан өрттердің саны тәулік уақытымен 00.00 – 06.00 06.00 – 12.00 12.00 – 18.00 18.00 – 24.00 Тұрғын үй секторда адамдардың қаза болған уақыты тәулік уақытымен 00.00 – 06.00 06.00 – 12.00 12.00 – 18.00 18.00 – 24.00 Өрттерде жарақаттанған адамдар Жоғары температура (күйік) Жану өнімдерінің әсері Улы газбен улану Құрылыс конструкцияларының қирауы Газ жарылысы Басқалары Әртүрлі қабаттағы тұрғын ғимараттарда және қосымша шаруашылық құрылыстарында шыққан өрттер Қосымша шаруашылық құрылыстары, барлығы: монша гараж қора және басқалары бір қабатты үйлер екі қабатты 3-тен 5 қабатқа дейін 6-дан 9 қабатқа дейін 9 қабаттан жоғары Әртүрлі қабаттағы тұрғын ғимараттарда және қосымша шаруашылық құрылыстарында шыққан өрттерде адамдардың қаза болуы Қосымша шаруашылық құрылыстары, барлығы: монша гараж қора және басқалары бір қабатты үйлер екі қабатты 3-тен 5 қабатқа дейін 6-дан 9 қабатқа дейін 9 қабаттан жоғары Өрт шыққан тұрғын ғимараттың қабаты 1-қабат 2-қабат 3-қабат 4-қабат 5-қабат 6-қабат 7-қабат 8-қабат 9-қабат 9-қабаттан жоғары Өрттің нәтижесінде адамдар қаза болған тұрғын ғимараттың қабаты 1-қабат 2-қабат 3-қабат 4-қабат 5-қабат 6-қабат 7-қабат 8-қабат 9-қабат 9-қабаттан жоғары

Тұтанулар саны

9.6 9.7 9.8 9.9 9.10 9.11 9.12 9.13 9.14 9.15 10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6 10.7 11 11.1 11.2 11.3 11.4 11.5 11.6 11.7 12 12.1 12.2 12.3 12.4 13

13

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

Ескерту. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісінің үлгісін сипаттау. Өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспектордың төс белгісі (2-сурет) сары түсті металдан (анодталған алюминий) жасалады, биіктігі 75 миллиметр және ені 55 миллиметр лотос пішінінде болады. Төс белгінің жиектері сары түсті. Орталық бөлігі көгілдір түсті құймамен орындалған. Төс белгінің өң бетінің ортасында Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің гербі бейнеленген. Гербтің төменгі жағында сопақ пішінде сары түсті «МЕМЛЕКЕТТІК ӨРТ» «БАҚЫЛАУ ИНСПЕКТОРЫ» – деген жазуы бар. «БАҚЫЛАУ ИНСПЕКТОРЫ» жазуының төменгі жағында – айқастырылған өрт балтасы мен өрт сөндірушінің каскасын қанатымен қамтитын қалықтаған бүркіт бейнесі. Төс белгінің төменгі бөлігінде өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға қызметтік куәліктерді, төс белгілерді беру журналына сәйкес қара түспен реттік нөмірі ойып жазылған сары түсті жолақ бар. Төс белгідегі барлық бейнелер мен жазулар бедерлі, әріптер мен фоны жалтыр. Төс белгі бұрағыш бұраудың көмегімен киімге бекітіледі.

(Жалғасы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 13-бетте).

5 ақпан 2015 жыл

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама

кестесіне сәйкес түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау алдын ала жазылусыз және жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық кезек» тәртібінде жүзеге асырылады. Көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша портал арқылы электрондық кезекті «броньдауға» болады. ХҚО арқылы мемлекеттік қызмет көрсету үшін барлық құжаттарды беру кезінде көрсетілетін қызметі алушыға: тіркеу күні; мемлекеттік қызметті алу күні; құжатты қабылдаған ХҚО қызметкерінің аты-жөні және тегі көрсетілген қолхат беріледі. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды беру үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; Мемлекеттік қызметті алу үшін қызмет алушы Стандарттын 9 тармағында көрсетілген құжаттар тізбесін ұсынады. 9. ХҚО-да көрсетілетін қызметті алушыға дайын құжаттарды беруді ХҚО қызметкері «терезе» арқылы көрсетілген мерзімі бар қолхат негізінде күн сайын жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды алу үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; 10. ХҚО қызметкерлерінің көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталығының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі рәсімдердің (әрекетінің) жүгіну және реттілігі тәртібінің сипаттамасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымшада келтірілген. 11. Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымшада келтірілген. 12. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекеттерінің), өзара іс-әрекеттерінің кезектілігін, халыққа қызмет көрсету орталығымен және мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібін жан-жақты сипаттау Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процестерінің анықтамалығында осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5-қосымшаға сәйкес көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процестерінің анықтамалығы «электрондық үкімет» веб-порталында, көрсетілетін қызметті берушінің интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Қызмет көрсету жөніндегі қажетті ақпарат пен кеңесті саll – орталықтың 1414 телефоны бойынша алуға болады.

«Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша Көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталықтарының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі орталық қызметкерінің рәсімінің (іс-әрекетінің) кезектілігі мен жүгіну тәртібінің сипаттамасы

«Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Нысан

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекетінің) реттілігінің мәтіндік кестелік сипаттамасы 1-кесте. Құрылымдық бөлімшелердің іс-әрекетінің сипаттамасы рәсім (іс1 әрекет) № ҚұрыКөрсетілетін қызметті лымдық берушінің кеңсесі бөлімше атауы Іс-рекеттердің атауы және олардың сипаттамасы

Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттауға өтініш және қажетті құжаттар тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады.

Аяқталу нысаны

Негізгі процестің іс-әрекеті 2 3 Көрсеті-летін қызметті берушінің басшысы Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттес-таттауға өтінішті қарау

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттауға өтінішті салалық ұстаным бойынша қарау

4

Сала-лық Салалық Басқар- Басқарманың маның орындаушысы бас-шысы Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау

Ресімделген мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесіне қол қойылады және «Е-лицензиялау» МДҚ РД тізіліміне жолданады 0,5жұмыс күні 0,5жұмыс күні 0,5жұмыс күні

Орындау 0,5жұмыс күні мерзімдері

5

«Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша

Өтінішті, ұсынылған құжаттар пакетін қарау (ұсынылған құжаттар пакетінің толықтығын және олардың Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес құрылуының (рәсімделуін) дұрыстығын тексереді) және аттестат не өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап беруге шешім ресімдеу

Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама «электрондық үкімет» порталы арқылы

10 жұмыс күні

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс. Негізгі процесс Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі 1.Іс-әрекет Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттауға өтініш және қажетті құжаттар тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады.

Көрсеті-летін қызметті берушінің басшысы 2. Іс-әрекет Өтінішті қарау

7. Іс-әрекет Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттау туралы шешімге қол қою (не дәлелді бас тарту).

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 3. Іс-әрекет Өтінішті салалық ұстаным бойынша қарау

Салалық Басқарманың басшысы

Салалық Басқарманың орындаушысы

4. Іс-әрекет Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау, келісу

5. Іс-әрекет Заңды тұлғаны өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттау бойынша жұмыстарды жүргізу

6. Іс-әрекет Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізу құқығына аттестаттау туралы шешімді келісу

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5 қосымша Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесс анықтамалығы Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыс жүргізу құқығына аттестаттау (мемлекеттік көрсетілетін қызметтік атауы)

«Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерініңмемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекетінің) реттілігінің мәтіндік кестелік сипаттамасы 1-кесте. Құрылымдық бөлімшелердің іс-әрекетінің сипатамасы

8.Іс-әрекет «Е-лицензиялау» МДҚ мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесін беру не электрондық форматта ресімделеді, басып шығарылады, көрсетілетін қызметті беруші басшысының мөрі мен қол қоюымен бекітіледі.

рәсім (іс-әрекет) № Құрылымдық бөлімше атауы Іс-әрекеттердің атауы және олардың сипаттамасы

Әрбір іс-әрекеттің (рәсімнің) өтуінің блок-схемасы

Аяқталу нысаны

Негізгі процестің іс-әрекеті 2

1

3

4

5

Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі

Көрсетілетін қызметті берушінің басшысы

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары

Салалық Басқарманың басшысы

Салалық Басқарманың орындаушысы

Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беруге өтініш және қажетті құжаттар тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады

Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беруге өтінішті қарау

Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беруге өтінішті қарау

Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау

Ұсынылған құжаттар пакетінің қойылған талаптарға сәйкестігін қарау, мемлекеттік қызмет көрсетуге шешім ресімдеу

Орындау 0,5күнтізбелік күн мерзімдері

Ресімделген мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесіне қол қойылады және «Е-лицензиялау» МДҚ РД тізіліміне жолданады 0,5күнтізбелік күн 0,5күнтізбелік күн 0,5 күнтізбелік күн

10 күнтізбелік күн

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс. Негізгі процесс Көрсетілетін қызметті берушінің Көрсетілетін Көрсетілетін кеңсесі қызметті қызметті беруші берушінің басшысының басшысы орынбасары Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 25 маусымдағы №315 бұйрығымен бекітілген «Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті

«Заңды тұлғаларды өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша Көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталықтарының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі орталық қызметкерлерінің рәсімінің (іс-әрекетінің) жүгіну мен кезектілігі тәртібінің сипаттамасы

1. Жалпы ережелер 1. «Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметін (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет), 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, «Министрліктер үйі» әкімшілік ғимараты, 2-кіреберіс мекенжайы бойынша Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру: 1) халыққа қызмет көрсету орталығы арқылы (бұдан әрі –ХҚО); 2) көрсетілетін қызметті беруші арқылы; 3) www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы немесе www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі - портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электронды (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат не осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 30 мамырдағы № 586 қаулысымен бекітілген «Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 10-тармағымен көзделген жағдайлар мен негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап болып табылады.

1.Іс-әрекет 2.Іс-әрекет Мемлекеттік қызмет көрсетуге Өтінішті өтініш және қажетті құжаттар қарау тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады.

7. Іс-әрекет Мемлекеттік қызмет көрсету туралы шешімге қол қою

3. Іс-әрекет Өтінішті салалаық ұстаным бойынша қарау

6. Іс-әрекет Мемлекеттік қызмет көрсетуге шешімді келісу

Салалық Басқарманың басшысы 4. Іс-әрекет Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау, келісу

Салалық Басқарманың орындаушысы

5. Іс-әрекет Ұсынылған құжаттар пакетінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау Мемлекеттік қызмет көрсетуге рұқсат рәсімдеу .

«Қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды, қауіпті техникалық құрылғыларды қолдануға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5- қосымша Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесс анықтамалығы Қауіпті техникалық құрылғыларда, қауіпті өндірістік объектілерде қолданылатын, технологияларды, техникалық құрылғыларды, материалдарды қолдануға рұқсат беру (мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауы)

8. Іс-әрекет Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесі «Е-лицензиялау» МДҚ беру не электрондық форматта рәсімделеді, басып шығарылады, көрсетілетін қызметті беруші басшысының мөрімен және қолымен расталады

Әрбір іс-әрекеттің (рәсімнің) өтуінің блок-схемасы

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі іс-әрекеттері тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі рәсімдерді (іс-әрекеттерді) бастау үшін көрсетілетін қызметті берушінің заңды тұлға немесе жеке тұлғадан (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті алушы) өтінішті және мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды алуы негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде алынған құжаттарға тіркеу жүргізеді және көрсетілетін қызметті беруші басшының қарауына береді, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірі көрсетілген мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасарына орындауға жібереді; 3) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және салалық Басқарма басшысына орындауға жібереді; 4) салалық Басқарма басшысы 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қойылатын талаптарға сәйкестігіне қарайды және орындаушыға жібереді; 5) орындаушы 10 (он) күнтізбелік күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін және қарауға ұсынылған құжаттарды қарауды жүзеге асырады (ұсынылған құжаттар топтамасының толықтығын және олардың Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына олардың жасалу (рәсімделу) дұрыстығын тексереді) және рұқсатты не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты ресімдейді; 6) салалық Басқарма басшысы 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде рұқсат беруге шешімді не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 7) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде рұқсат беруге шешім не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 8) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы (не оны алмастратын адам) 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде рұқсат беру туралы шешімге не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапқа қол қояды; 9) 0,5 (4 сағат) күнтізбелік күні ішінде мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін ресімдеу және беру. Порталда электрондық сұрауды қабылдау көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» жүзеге асырылады. Құжаттар көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған құжаттардың электрондық көшірмесі түрінде ұсынылады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-әрекеттері тәртібінің сипаттамасы 6. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің мынадай құрылымдық бөлімшелері (жұмыскерлері) тартылған: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы; 3) басшының орынбасары; 4) салалық Басқарманың басшысы; 5) салалық Басқарманың орындаушысы; 7. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекеттердің) реттілігінің, өзара іс-әрекеттерінің мәтіндік кестелік сипаттамасы және әрбір іс-әрекеттің өтуінің блок-схемасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымшада көрсетілген. 4. Халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-әрекет тәртібінің, сондай-ақ, ақпараттық жүйелерді мемлекеттік қызмет көрсету процесінде пайдалану тәртібінің сипаттамасы 8. Құжаттарды қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру ХҚО-да Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, жұмыс

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 25 маусымдағы №315 бұйрығымен бекітілген «Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметін (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет), 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, «Министрліктер

(Соңы 15-бетте).


15

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

(Соңы. Басы 13-14-беттерде).

Әрбір іс-әрекеттің (рәсімнің) өтуінің блок-схемасы

үйі» әкімшілік ғимараты, 2-кіреберіс мекенжайы бойынша Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайларды және өнеркәсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижелерін беру: 1) халыққа қызмет көрсету орталығы арқылы (бұдан әрі – ХҚО); 2) көрсетілетін қызметті беруші арқылы; 3) www.egov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы немесе www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электронды (ішінара автоматтандырылған) немесе қағаз түрінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында жұмыстар жүргізуге құқық беретін аттестат не Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 31 мамырдағы № 586 қаулысымен бекітілген «Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының ( бұдан әрі – Стандарт ) 10-тармағымен көзделген жағдайлар мен негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап болып табылады. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі іс-әрекеттері тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі рәсімдерді (іс-әрекеттерді) бастау үшін көрсетілетін қызметті берушінің заңды тұлға немесе жеке тұлғадан (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушы) өтінішті және мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды алуы негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (әрекеттің) мазмұны: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде алынған құжаттарға тіркеу жүргізеді және көрсетілетін қызметті беруші басшының қарауына береді, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірі көрсетілген мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасарына орындауға жібереді; 3) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарайды және салалық Басқарма басшысына орындауға жібереді; 4) салалық Басқарма басшысы 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қойылатын талаптарға сәйкестігіне қарайды және орындаушыға жібереді; 5) орындаушы 3 (үш) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін және қарауға ұсынылған құжаттарды қарауды жүзеге асырады (ұсынылған құжаттар топтамасының толықтығын және олардың Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкестігіне олардың жасалу (рәсімделу) дұрыстығын тексереді), өнеркәсіптік қауіпсіздік декларациясының тіркеу шифрін беру туралы хат не өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы жұмыстарды жүргізу құқығына мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты ресімдейді; 6) салалық Басқарма басшысы 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде тіркеу шифрін беру шешім не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 7) көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде тіркеу шифрін беру шешім не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапты келісуі; 8) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы (не оны алмастыратын адам) 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде тіркеу шифрін беру туралы шешімге не мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауапқа қол қояды; 9) 0,5 (4 сағат) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін ресімдеу және беру. Порталда электрондық сұрауды қабылдау көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» жүзеге асырылады. Құжаттар көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған құжаттардың электрондық көшірмесі түрінде ұсынылады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-әрекеттері тәртібінің сипаттамасы 6. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің мынадай құрылымдық бөлімшелері (жұмыскерлері) тартылған: 1) көрсетілетін қызметті беруші кеңсесінің қызметкері; 2) көрсетілетін қызметті берушінің басшысы; 3) басшының орынбасары; 4) салалық Басқарманың басшысы; 5) салалық Басқарманың орындаушысы; 7. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара рәсімдердің (іс-әрекеттердің) реттілігінің, іс-әрекеттерінің мәтіндік кестелік сипаттамасы және әрбір іс-әрекеттің өтуінің блок-схемасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымшада көрсетілген. 4. Халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-әрекеттер тәртібінің, сондай-ақ, ақпараттық жүйелерді мемлекеттік қызмет көрсету процесінде пайдалану тәртібінің сипаттамасы 8. Құжаттарды қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру ХҚО-да Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, жұмыс кестесіне сәйкес түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін жүзеге асырылады. Қабылдау алдын ала жазылусыз және жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық кезек» тәртібінде жүзеге асырылады. Көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша портал арқылы электрондық кезекті «броньдауға» болады. ХҚО арқылы мемлекеттік қызмет көрсету үшін барлық құжаттарды беру кезінде көрсетілетін қызметі алушыға: 1) тіркеу күні; 2) мемлекеттік қызметті алу күні; 3) құжатты қабылдаған ХҚО қызметкерінің аты-жөні және тегі көрсетілген қолхат беріледі. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды беру үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; Мемлекеттік қызметті алу үшін қызмет алушы Стандарттын 9 тармағында көрсетілген құжаттар тізбесін ұсынады. 9. ХҚО-да көрсетілетін қызметті алушыға дайын құжаттарды беруді ХҚО қызметкері «терезе» арқылы көрсетілген мерзімі бар қолхат негізінде күн сайын жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды алу үшін күтуінің ең көп рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес, көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген уақыты – 15 минуттан көп емес; 10. ХҚО қызметкерлерінің көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталығының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі рәсімдердің (әрекетінің) жүгіну және реттілігі тәртібінің сипаттамасы осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымшада келтірілген. 11. Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі іс-әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымшада келтірілген. 12. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (жұмыскерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекеттерінің), өзара іс-әрекеттерінің кезектілігін, халыққа қызмет көрсету орталығымен және мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібін жан-жақты сипаттау Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процестерінің анықтамалығында осы Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5-қосымшаға сәйкес көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету бизнес-процестерінің анықтамалығы «электрондық үкімет» веб-порталында, көрсетілетін қызметті берушінің интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Қызмет көрсету жөніндегі қажетті ақпарат пен кеңесті саll – орталықтың 1414 телефоны бойынша алуға болады. «Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Нысан

3-1)

Дайын бөлшектерді станок пен қондырғы желілерінен түсіріп алу кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

6-кесте. СБШ бойынша 3-біліктілік деңгейіндегі станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілері операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 шілдеде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9622 болып енгізілді.

Дағдылары Білімі мен біліктері Ақауларды Жабдықтың құрылысы, принциптік схемалары жою және автоматты және жартылай автоматты желілер тетіктерінің өзара іс-қимылдары, оларды қосымша баптау қағидалары Қосалқы Қызмет көрсетілетін автоматты және жартылай бөлшектер автоматты станоктар мен қондырғылар желісінің мен аспапты құрылымы, оның тетіктерін қосымша баптау қондыру қағидалары, кең таралған құрал-сайманның кескіш аспаптардың атаулары, қолданылу мақсаты, құрылымы және пайдалану талаптары Өз бетінше жоспарлауды, дайындалған Дайындалған Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының бөлшектердің сапасын тексеру үшін бөлшектердің жұмыс істеу принциптері мен құрылысы; жауапкершілікті көздейтін, басшылық сапасын өңделетін материалдардың атауы мен етумен норманы іске асыру бойынша тексеру таңбалануы; рұқсат ету мен қондыру жүйесі; орындаушылық қызмет квалитеттер мен бұдырлылық параметрлері

3-2)

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 13 наурыз

№77

«Икемді автоматты желілер» кәсіби стандартына 3-қосымша 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы

Астана қаласы

«Икемді автоматты желілер» кәсіби стандартын бекіту туралы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі 138-5-бабының 3-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріп отырған «Икемді автоматты желілер» кәсіби стандарты бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Өнеркәсіп комитеті (Б.Ә. Қасымбеков) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернет-ресурсында осы бұйрықтың орналасуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар бірінші вице-министрі А.П. Рауға жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ.

«Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша

«КЕЛІСІЛДІ»: Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ___________ Т.ДҮЙСЕНОВА. 2014 жылғы 31 наурыз

Көрсетілетін қызметті алушының сұрауын халыққа қызмет көрсету орталықтарының интеграцияланған ақпараттық жүйесінде тіркеу және өңдеу кезіндегі орталық қызметкерлерінің рәсімінің (іс-әрекетінің) кезектілігі мен жүгіну тәртібінің сипаттамасы

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2014 жылғы 13 наурыздағы №77 бұйрығымен бекітілді «Икемді автоматты желілер» кәсіби стандарты

Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі әрекеттердің логикалық реттілігінің арасындағы өзара байланысты көрсететін сипаттама

1. Жалпы ережелер 1. «Икемді автоматты желілер» кәсіби стандарты (бұдан әрі – КС) кәсіби қызмет саласындағы біліктілік деңгейіне, құзыретіне, мазмұнына, сапасына және еңбек жағдайларына қойылатын талаптарды анықтайды және: 1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды белгілеуге; 2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге; 3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге; 4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған. 1. КС негізгі пайдаланушылары: 1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер; 2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары; 3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар; 4) кәсіби даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар. 3. КС негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленеді. 4. Осы КС-да келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады: 1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болу дәрежесі; 2) біліктілік деңгейі – орындалатын жұмыстардың күрделілігін, дербестігі мен жауапкершілігін сипаттайтын қызметкердің біліктілігіне (құзыреттеріне) қойылатын талаптар деңгейі; 3) еңбек мәні – белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат; 4) еңбек құралдары – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары; 5) еңбек қызметінің түрі – кәсіби қызмет саласының еңбек функцияларының тұтастай жиынтығынан және оларды орындауға қажетті құзыреттерден қалыптасқан құрамдас бөлігі; 6) еңбек функциясы – бизнес-үдеріс арқылы анықталатын және оларды еңбек қызметінің белгілі бір түрі шеңберінде орындау үшін қажетті құзыреттердің болуын көздейтін еңбек іс-қимылдарының біріктірілген және салыстырмалы түрде дербес жиынтығы; 7) кәсіби қызмет саласы – жалпы ықпалдасқан негізі (ұқсас және мақсаттылығы жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер мен еңбек функцияларының жинағын көздейтін саланың еңбек қызметі түрлерінің жиынтығы; 8) КС – кәсіби қызметтің нақты саласындағы қызметкердің еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына және біліктілік деңгейіне, құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт; 9) КС бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, салыстырмалы түрде дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын КС құрылымдық элементі; 10) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі; 11) құзырет – қызметкердің еңбек қызметінде білімін, білігі мен тәжірибесін қолдану қабілеті; 12) лауазым – жұмыс берушінің лауазымдық өкілеттіліктер мен лауазымдық міндеттер шеңбері жүктелген құрылымдық бірлігі; 13) міндет - нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып, еңбек функциясын іске асырумен және нәтижеге қол жеткізумен байланысты іс-қимылдар жиынтығы; 14) сала - өнім шығаруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдар жиынтығы; 15) салалық біліктілік шеңбері (бұдан әрі – СБШ) – салада танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы; 16) ұлттық біліктілік шеңбері (бұдан әрі – ҰБШ) – еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы; 17) функционалдық карта – еңбек қызметінің белгілі түрі қызметкерінің кәсіби қызметтің сол немесе өзге саласы шеңберінде орындайтын еңбек функциялары мен кәсіби міндеттерінің құрылымдалған сипаттамасы. 2. КС паспорты 5. Экономикалық қызметтің түрі: Икемді автоматты желілер. 6. Кәсіби қызмет саласы: Икемді автоматты желілер. 7. Кәсіби қызмет саласының негізгі мақсаты: автоматты желінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету, басқару пультіден қарапайым және күрделі бөлшектерді өңдеу процесінде автоматты және жартылай автоматты желілер мен агрегатты станоктардың жекелеген тетіктерін қосымша баптау, сандық бағдарламалық басқаруы (СББ) бар көп мақсатты станоктарға қызмет көрсету және басқару кешенді ретке келтіру және сынама бөлшектерді өңдеу. 8. Кәсіби қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1-қосымшасында көрсетілген. 3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары 1-параграф. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторы 9. СБШ бойынша біліктілік деңгейі: 2-3. 10. Мүмкін болатын лауазым атауы: станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторы. 11. Орындалатын еңбек функциясының жалпыланған сипаттамасы –ауырлығы орташа, күрделі және ірі габаритті бөлшектерді механикалық өңдеу. 12. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2-қосымшасының 1-кестесінде көрсетілген. 13. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторының еңбек жағдайына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2-қосымшасының 2-кестесінде көрсетілген. 14. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторы орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі осы КС 2-қосымшасының 3-кестесінде көрсетілген. 15. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы осы КС 2-қосымшасының 4-кестесінде көрсетілген. 16. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2-қосымшасының 5-6-кестелерінде көрсетілген.. 2-параграф. Бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы 17. СБШ бойынша біліктілік деңгейі: 2-3. 18. Мүмкін болатын лауазым атауы: бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы. 19. Орындалатын еңбек функциясының жалпыланған сипаттамасы –бөлшектерді ауыстыруды және құрама бекітулерді қажет ететін ауыстырулары бар ауырлығы орташа, күрделі бөлшектерді механикалық өңдеу. 20. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3-қосымшасының 1-кестесінде көрсетілген. 21. Бағдарламалық басқарылатын станоктар операторының еңбек жағдайына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3-қосымшасының 2-кестесінде көрсетілген. 22. Бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі осы КС 3-қосымшасының 3-кестесінде көрсетілген. 23. Бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы осы КС 3-қосымшасының 4-кестесінде көрсетілген. 24. Бағдарламалық басқарылатын станоктар операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3-қосымшасының 5-6-кестелерінде көрсетілген. 4. Кәсіби стандартты әзірлеушілер 25. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі КС әзірлеушісі болып табылады. 26. Келісу парағы, КС сараптамасы мен тіркелуі осы КС 5-қосымшасында келтірілген. «Икемді автоматты желілер» кәсіби стандартына 1-қосымша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Реттік №

Қызмет түрінің атауы

1.

Күрделілігі орташа, күрделі және ірі көлемді бөлшектерді механикалық өңдеу

2.

Күрделілігі орташа, көптеген ауысулары бар, бөлшектердің орнын ауыстырып қоюды және құрамдастырылған бекітпені талап ететін күрделі бөлшектерді механикалық өңдеу

Еңбек нарығының бағыттары ескерілген кәсіп атауы

01-2005 Cалалық Қазақстан Республикасы мемлебіліктілік кеттік кәсіптер жіктеуішісіне сәйкес шеңберінің кәсіптер атауы біліктілік деңгейлері Автоматты және жартылай 2-3 автоматты тізбектер станоктары және қондырғылар операторы

Станоктар мен қондырғылардың автоматты және жартылай автоматты желілерінің операторы Бағдарламамен Бағдарламалық басқарудағы басқарылатын қондырғылар операторы станоктардың операторлары

2-3

«Қызметтердің жіктеуіші» 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші Базалық топ 8121– Бағдарламалық басқарудағы қондырғылар операторы Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы (БТБА) БТБА шығарылымы, тарауы 2-шығарылым, «Қазандық, суық қалыптау, созғылау және сығу жұмыстары» бөлімі (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы «1» наурыздағы № 66-ө-м бұйрығымен бекітілген) БТБА бойынша кәсіп Бағдарламалық басқарудағы қондырғылар операторы Салалық біліктілік шеңберінің БТБА бойынша разрядтар (СБШ) біліктілік деңгейі 2 2-3 3 4-5 2-кесте. Бағдарламалық басқарылатын станоктар операторының еңбек жағдайына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсібі бойынша болуы мүмкін Бір жұмысшыға немесе жмысшылар бригадасына бекітіліп берілген басқару жұмыс орындары (кәсіпорындар, пульті бар жеке станоктардың өндірістік учаскесі ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы Жоқ Жұмысқа рұқсат берудің ерекше Қазақстан Республикасының Заңнамасына сәйкес шарты СБШ біліктілік деңгейі Кәсіптік білім алу және оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болған кезде қысқа мерзімді курстар Жұмыс орнында оқыту кезінде. немесе кәсіпорында оқыту Нұсқама өткізу 3 Техникалық және кәсіби білімнің белгіленген біліктілік 2-деңгейде 2 жыл деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі 3-кесте. Бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі Еңбек функциясының № 1 2 3

Еңбек функциясының атауы (кәсіби стандарттың бірлігі) Қарапайымжәне күрделі бөлшектерді орнату, құрал-сайманды ауыстыра және реттей отырып, құрал-саймандық блоктарды іріктеу және орнату Сандық бағдарламалық басқаруы (СББ) бар көп мақсатты станоктарға қызмет көрсету және басқару Дайын бөлшектерді станоктар мен қондырғылардан түсіріп алу, дайын бөлшектердің сапасын арнайы бақылау-өлшеу аспаптарымен тексеру

4-кесте. Бағдарламалық басқарылатын станоктардың операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы Еңбек функЕңбек мәні циясының № 1 Қарапайым бөлшектер

2

3

Еңбек құралдары

Дайын бөлшектер Дайын бөлшектер

Дайын бөлшектерді түсіріп алуға арналған құрылғы Арнайы бақылау-өлшеу аспаптары және құралсайманы

«Қызметтердің жіктеуіші» 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші Базалық топ 8211- Автоматты және жартылай автоматты тізбектер станоктары және қондырғылар операторы Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы (БТБА) БТБА шығарылымы, тарауы 2-шығарылым, «Қазандық, суық қалыптау, созғылау және сығу жұмыстары» бөлімі (Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы «1» наурыздағы № 66-ө-м бұйрығымен бекітілген) БТБА бойынша кәсіп Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілерінің операторы Салалық біліктілік шеңберіБТБА бойынша разрядтар нің (СБШ) біліктілік деңгейі 2 2-3 3 4-5 2-кесте. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілері операторының еңбек жағдайына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі рәсімдерінің (іс-әрекетінің) реттілігінің мәтіндік кестелік сипаттамасы

Кәсібі бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Машина жасау кәсіпорындарының автоматты және жартылай (кәсіпорындар, ұйымдар) автоматты желілері Зиянды және қауіпті еңбек жағдайы Жоқ Жұмысқа рұқсат берудің ерекше шарты Қазақстан Республикасының Заңнамасына сәйкес СБШ біліктілік деңгейі Кәсіптік білім алу және оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білім болған кезде қысқа мерзімді курстар немесе кәсіпорында оқыту 3 Техникалық және кәсіби білімнің белгіленген біліктілік 2-деңгейде 2 жыл деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі

1-кесте. Құрылымдық бөлімшелердің іс-әрекетінің сипаттамасы

Іс-әрекеттердің атауы және олардың сипаттамасы

Аяқталу нысаны

Орындау мерзімдері

Жеке және заңды тұлғалардың декларациясының тіркеу шифрін беруге өтініш және қажетті құжаттардың тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады

0,5жұмыс күні

Көрсетілетін қызметті берушінің басшысы Жеке және заңды тұлғалардың декларациясының тіркеу шифрін беруге өтінішті қарау

4

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары Жеке және заңды тұлғалардың декларациясының тіркеу шифрін беруге өтінішті қарау

Ресімделген мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесіне қол қойылады және «Е-лицензия-лау» МДҚ РД тізіліміне жолданады 0,5жұмыс күні 0,5жұмыс күні

5

Салалық Салалық Басқарманың Басқарманың басшысы орындаушысы Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау

Ұсынылған құжаттар пакетінің қойылған талаптарға сәйкестігін қарау, өнеркәсіптік қауіпсіздік декларация-сының тіркеу шифрін беру (не дәлелді бас тарту) туралы хат ресімдеу

3-кесте. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілері операторы орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі

«Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 5-қосымша Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесс анықтамалығы «Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» (мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауы)

0,5жұмыс күні 3 жұмыс күні ішінде

Еңбек функЕңбек функциясының атауы циясының № (кәсіби стандарттың бірлігі) 1 Қарапайым дайындамаларды бункерге жүктеу, ірі көлемді дайындамаларды орнату, ақауларды жою 2 Автоматты желінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету, басқару пультіден (БП) қарапайым және күрделі бөлшектерді өңдеу процесінде автоматты және жартылай автоматты желілер мен агрегатты станоктардың жекелеген тетіктерін қосымша баптау 3 Станоктар мен қондырғылар желісінен дайын бөлшектерді түсіріп алу, арнаулы бақылау-өлшеу аспаптарымен дайын бөлшектердің сапасын тексеру 4-кесте. Станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілері операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы Еңбек функ- Еңбек мәні циясының № 1

2

2-кесте. Пайдалану нұсқалары. Негізгі процесс. Негізгі процесс Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі

1.Іс-әрекет Жеке және заңды тұлғалардың декларациясының тіркеу шифрін беруге өтініш және қажетті құжаттардың тізбесін қабылдау, бұл ретте өтініштің оң жақ төменгі бұрышына түскен күні мен кіріс нөмірін көрсете отырып, мемлекеттік тілдегі тіркеу мөрі қойылады

Көрсетілетін қызметті берушінің басшысы

Көрсетілетін қызметті беруші басшысының орынбасары 2. Іс-әрекет 3. Іс-әрекет Өтінішті қарау Өтінішті салалық ұстаным бойынша қарау

7.Іс-әрекет Мемлекеттік қызмет көрсету туралы шешімге қол қою.

6. Іс-әрекет Мемлекеттік қызмет көрсету туралы шешімді келісу

Салалық Басқарманың басшысы

Салалық Басқарманың орындаушысы

4. Іс-әрекет Ұсынылған құжаттар тізбесінің қойылатын талаптарға сәйкестігін қарау, келісу

5.Іс-әекет Ұсынылған құжаттар пакетінің қойылған талаптарға сәйкестігін қарау. Өнеркәсіптік қауіпсіздік декларациясының тіркеу шифрін беру (не дәлелді бас тарту) туралы хат ресімдеу

8. Іс-әрекет Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесі «Е-лицензиялау» МДҚ беру не электрондық форматта рәсімделеді,басып шығарылады, көрсетілетін қызметті беруші басшысының мөрімен және қолымен расталады

3

Еңбек құралдары

Қарапайым дайындамалар

Дайындамаларды жүктеу/ түсіру құрылғылары Ірі көлемді дайындамалар Жүк көтеру тетіктері, құрылғы және жарақ Қосалқы бөлшектер, құралСлесарлық құрал-сайман, сайман, жұмыс сұйықтықтары құрылғы Қарапайым және ірі көлемді Тетіктер және жабдық дайындамалар Құрал-сайман, жұмыс Жарақ, индикация және сұйықтықтары дабылдама жүйесі Қосалқы бөлшектер, құралСлесарлық құрал-сайман, сайман құрылғы Дайын бөлшектер Дайын бөлшектерді түсіріп алуға арналған құрылғы Дайын бөлшектер Арнайы бақылау-өлшеу аспаптары және құралсайманы

Міндеттер 1-1) Қарапайым дайындамаларды бункерге жүктеу 1-2) Ірі көлемді дайындамаларды орнату 1-3) Ақауларды жою 2-1 БП-ден қарапайымжәне күрделі бөлшектерді өңдеу. 2-2) Құрал-сайманды бақылау, МСС 2-3) Қосалқы бөлшек пен құралсайманды орнату 3-1) Дайын бөлшектерді түсіріп алу 3-2) Дайын бөлшектердің сапасын тексеру

5-кесте. СБШ бойынша 2-біліктілік деңгейіндегі станоктар мен қондырғылардың автоматты, жартылай автоматты желілері операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар Еңбек мін- Жеке және кәсіби құзыреттері детінің № 1-1) Дайындамаларады бункерге жүктеу кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

Дағдылары мен біліктері Дайындамаларады бункерге жүктеу

1-2)

Ірі көлемді дайындамаларды орнату кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

2-1)

БП-ден қарапайым және күрделі бөлшектерді өңдеу кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет Құрал-сайманды, МСС-ны басқару кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

Ірі көлемді дайындамаларды орнату, жүк көтеру механизмдерімен жұмыс істеу БП-ден қарапайым және күрделі бөлшектерді өңдеу

2-2)

1-1) Қарапайым бөлшектерді орнату 1-2) Күрделі бөлшектерді, құрылғы мен жарақты орнату 1-3) Құрал-сайманды ауыстыра және реттей отырып, құрал-саймандық блоктарды іріктеу және орнату 2-1) СББ бар көп мақсатты станоктар тобына қызмет көрсету. СББ бар станоктар тобын басқару. 2-2) Жұмыс барысында тораптар мен тетіктерді қосымша баптау 2-3) Ауысулар саны көп, бөлшектердің орнын ауыстырып қоюды және СББ бар станоктарды араластырып бекітуді талап ететін күрделі бөлшектерді өңдеу. Реттуден кейін сынамалық бөлшектерді өңдеу 3-1) Дайын бөлшектерді түсіріп алу 3-2) Дайын бөлшектердің сапасын тексеру

5-кесте. СБШ бойынша 2-біліктілік деңгейіндегі бағдарламалық басқарылатын станоктар операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар Еңбек мінЖеке және кәсіби құзыреттері детінің № 1-1) Қарапайым бөлшектерді орнату кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 1-2) Күрделі бөлшектерді, құрылғы мен жарақты орнату кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 2-1) СББ бар көп мақсатты станоктар тобына қызмет көрсету, СББ бар станоктар тобын басқару кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 2-2) Жұмыс процесінде тораптар мен тетіктерді қосымша баптау кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 3-1) СББ-дан станоктар тоюын шешіп алу кезіндегі шектеулі жауапкершілікті және белгілі бір дербестік деңгейін болжайтын норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

Дағдылары мен біліктері Қарапайым бөлшектерді орнату

Білімі Қызмет көрсетілетін ССБ бар станоктар тобының, жүк көтеру механизмдерінің жұмыс істеу принциптерін

Күрделі бөлшектерді, Қызмет көрсетілетін ССБ бар станоктар құрылғы мен жарақты тобының, жүк көтеру механизмдерінің орнату жұмыс істеу принциптерін

СББ бар көп мақсатты станоктар тобына қызмет көрсету. СББ бар станоктар тобын басқару Жұмыс процесінде тораптар мен тетіктерді қосымша баптау СББ-дан станоктар тоюын шешіп алу

Қызмет көрсетілетін бағдарламамен басқарылатын станоктар жабдығының жұмыс істеу принциптерін, схемаларын, тетіктерінің өзара іс-қимылын; қызмет көрсетілетін жабдықты басқару қағидаларын, станоктың автоматты режимде және қолмен басқару режимінде жұмысын білу қажет. Қызмет көрсетілетін станоктардың кинематикалық схемаларын, бағдарламамен басқарылатын көп станоктарға қызмет көрсеткен кезде жұмыстың ұйымдастырылуын білу қажет Қызмет көрсетілетін бағдарламамен басқарылатын станоктар жабдығының, жүк көтеру механизмдерінің құрылысын білу қажет

6-кесте. СБШ бойынша 3-біліктілік деңгейіндегі бағдарламалық басқарылатын станоктар операторының құзыреттеріне қойылатын талаптар Еңбек мінЖеке және кәсіби құзыреттері детінің № 1-3) Өз бетінше жоспарлауды, құралсайманды ауыстыра және реттей отырып, құрал-саймандық блоктарды іріктеу және орнату. үшін жауапкершілікті көздейтін, басшылық етумен норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 2-3)

3-2)

Өз бетінше жоспарлауды, ауысулар саны көп, бөлшектердің орнын ауыстырып қоюды және СББ бар станоктарды араластырып бекітуді талап ететін күрделі бөлшектерді өңдеу үшін жауапкершілікті көздейтін, басшылық етумен норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет Өз бетінше жоспарлауды, дайындалған бөлшектердің сапасын тексеру үшін жауапкершілікті көздейтін, басшылық етумен норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

Дағдылары мен біліктері

Білімі

Құрал-сайманды ауыстыра және реттей отырып, құралсаймандық блоктарды іріктеу және орнату.

Кең таралған құрылғы, кескіш құралдардың атауларын, пайдалану мақсатын, құрылымын және пайдалану талаптарын, кескіш құралдың өтпей қалу белгілерін, өңделетін материалдардың атауларын, таңбалануын, негізгі механикалық қасиеттерін білу қажет. Станок жұмысының нәтижесі бойынша кесу режимдерін түзету әдістерін; орындалатын жұмыс шегінде электротехника, электроника, механика, гидравлика, автоматика негіздерін; берілген бөлшектер жасау дәлдігін қамтамасыз ететін тәсілдерді білу қажет Бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының жұмыс істеу принциптері мен құрылысы; өңделетін материалдардың атауы мен таңбалануы; рұқсат ету мен қондыру жүйесі; квалитеттер мен бұдырлылық параметрлері

Ауысулар саны көп, бөлшектердің орнын ауыстырып қоюды және СББ бар станоктарды араластырып бекітуді талап ететін күрделі бөлшектерді өңдеу. Реттеуден кейін сынама бөлшектерді өңдеу Дайындалған бөлшектердің сапасын тексеру

«Икемді автоматты желілер» кәсіби стандартына 4-қосымша

1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы

«Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша

Міндеттер

Бөлшектерді жүктеу/ түсіру құрылғылары, манипуляторлар Күрделі Құрылғылар мен жарақ, бөлшектер жүк көтеру тетіктері мен манипуляторлар Құрал-сайман Құрал-саймандық блоктар, ретке келтіру станогы СББ бар СББ бар көп мақсатты станоктардың станоктар тобы құжаттамасы СББ бар СББ бар станоктардың станоктардың жекелеген тораптары құжаттамасы мен тетіктері Қарапайым СББі бар станоктар және күрделі тобы, құрылғы және бөлшектер құрал-сайман

Келісу парағы

«Икемді автоматты желілер» кәсіби стандартына 2-қосымша

Негізгі процестің іс-әрекеті 2 3

Қызмет көрсетілетін автоматты және жартылай автоматты станоктар мен қондырғылар желісінің, жүк көтеру механизмдерінің жұмыс істеу принциптері

Еңбек мінЖеке және кәсіби құзыреттері детінің № 1-3) Өз бетінше жоспарлауды, бір ақауларды жою үшін жауапкершілікті көздейтін, басшылық етумен норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет 2-3) Өз бетінше жоспарлауды, қосалқы бөлшектер мен құрал-сайманды орнату үшін жауапкершілікті көздейтін, басшылық етумен норманы іске асыру бойынша орындаушылық қызмет

«Қауіпті өндірістік объектінің өнеркәсіптік қауіпсіздік декларацияларын тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша

рәсім 1 (іс-әрекет) № ҚұрылымКөрсетілетін қызметті дық бөлімше берушінің кеңсесі атауы

Дайын бөлшектерді станок пен қондырғы желілерінен түсіріп алу

Құрал-сайманды, МСС-ны басқару

Білімі Қызмет көрсетілетін автоматты және жартылай автоматты станоктар мен қондырғылар желісінің жұмыс істеу принциптерін Қызмет көрсетілетін автоматты және жартылай автоматты станоктар мен қондырғылар желісінің, жүк көтеру механизмдерінің жұмыс істеу принциптері Өңделетін материалдардың негізгі механикалық қасиеттері; дәлдік шегі мен қондыру жүйесі; квалитеттер мен бұдырлылық параметрлері Кең таралған құрылғы, кескіш аспаптардың атаулары, қолданылу мақсаттары және пайдалану талаптары, салқындату және майлау сұйықтықтарының, МСС қолданылу масқаты мен қасиеттері

Ұйымның атауы Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

Осы КС _____________________________________________________ тіркелді. Кәсіби стандарттар тізбесіне _____________тіркеу нөмірімен енгізілді. Хат (хаттама) № ___________ Күні ____________________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 5 мамырда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9401 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 14 қараша

№150

Астана қаласы

«Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы аккредиттеу жөніндегі комиссия туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар Министрінің 2012 жылғы 3 қазандағы № 358 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 43-1-бабының 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы аккредиттеу жөніндегі комиссия туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары ─ Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар Министрінің 2012 жылғы 3 қазандағы № 358 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8074 болып тіркелген, 2013 жылғы 16 қаңтардағы № 22 (27961) «Егемен Қазақстан» және 2013 жылғы 16 қаңтардағы № 14-15 (27288-27289) «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: кіріспе мынадай редакцияда жазылсын: «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы» 2012 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 3-тармағына сәйкес бұйырамын:»; осы бұйрықпен бекітілген Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы аккредиттеу жөніндегі комиссия туралы ережеде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы аккредиттеу жөніндегі комиссия туралы ереже (бұдан әрі - Ереже) «Энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру туралы» 2012 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 3-тармағына сәйкес әзірленді және энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы аккредиттеу жөніндегі комиссияның (бұдан әрі – Комиссия) қызметі тәртібін айқындайды.»; 4, 5-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «4. Комиссия құрамын Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі бекітеді. 5. Комиссияның құрамына энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласындағы, техникалық реттеу саласындағы уәкілетті органның өкілдері, сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті органның және Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдері кіреді.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Комиссия жұмысының ұйымдық-техникалық қамтамасыз етілуін Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті жүзеге асырады.». 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті (А.Қ. Ержанов) заңнамада белгіленген тәртіппен мыналарды: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вицеминистрі А.П. Рауға жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі

Ә. ИСЕКЕШЕВ.

«КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрі ________________ Е. Досаев 2014 жылғы 14 желтоқсан Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 14 қаңтардағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10088 болып енгізілді.


16

www.egemen.kz

4 5

Бірінші басшы (ол болмайтын кезеңге – оның орнындағы тұлға) _______________________________ _____________ (тегі, аты, бар болса - әкесінің аты) (қолы)

мөр орны «Активтердің және шартты міндеттемелердің, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) құрылымы жөніндегі мәліметтер туралы есеп» әкімшілік деректер жинауға арналған нысанына қосымша

Үмітсіз Барлығы

оның ішінде шетел валютасында

19

20

1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме (бұдан әрі – Түсіндірме) «Активтердің және шартты міндеттемелердің, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) құрылымы жөніндегі мәліметтер туралы есеп» нысанын (бұдан әрі – Нысан) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Нысан «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі Заңының 9-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. Нысанды Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктері ай сайын жасайды және есепті кезеңнің соңындағы жағдай бойынша толтырады. Нысандағы деректер теңгемен толтырылады. 4. Нысанға бірінші басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы тұлға), бас бухгалтер және орындаушы қол қояды. Нысанды толтыру бойынша түсіндірме 5. Нысанда резиденттілік белгісі бөлігінде жіктеуге жататын банктің активтері мен шартты міндеттемелері туралы ақпарат бар. 6. Активтердің және шартты міндеттемелердің жіктелген санаты халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес нақты қалыптастырылған резервтерге (провизияларға) байланысты Түсіндірмелердің 1-кестесіне сәйкес айқындалады. 1-кесте. Активтің, шартты міндеттеменің жіктеу санатын анықтау Жіктелген санат Стандартты 1 санаттағы күмәнді 2 санаттағы күмәнді 3 санаттағы күмәнді 4 санаттағы күмәнді 5 санаттағы күмәнді Үмітсіз

7. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптары бойынша қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) деңгейі резервтердің провизияларының (провизиялардың) сомасына ұлғайған бухгалтерлік есептің деректері бойынша активтің, шартты міндеттеменің баланстық құнынан есептелінеді. 8. 2-жолда әрбір бағандағы сома 2.1, 2.2, 2.3 және 2.4-жолдардағы тиісті бағандарындағы сомағы тең болады. 9. 2.2.1.1, 2.2.2.1, 2.4.1.1-жолдарда коммерциялық мақсатта қолданылатын жылжымайтын мүліктерді сатып алуға және құрылысына берілген қарыздар көрсетіледі. 10. 2.2.1.2, 2.2.2.2, 2.4.1.2-жолдарда тікелей тұрғын үйге арналған жылжымайтын мүлікті сатып алуға және құрылысына берілген қарыздар көрсетіледі. 11. 2.3.1.1, 2.3.2.1-жолдарда жеке тұлғаларға шаруашылық, отбасылық және басқа да жеке қажеттіліктер үшін берілген қарыздар көрсетіледі. Бұған кредиттік карточкалар немесе тұтынушылық мақсат үшін ашық лимит нысанындағы кез келген басқа түрдегі кредит кіреді. Тұтынушылық мақсатқа: автокөлік (тұрмыстық техника немесе жиһаз) сатып алу, қарыз алушының тұрғын үйін жөндеу немесе қайта салу (жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етусіз), білімге шығыстар, медициналық шығыстар, салықтар, демалысқа барулар, депозиттік шоттар бойынша овердрафттар кіреді. 12. Дара кәсіпкерлерге жеке мақсаттарына қарыздар берілген, сондай-ақ қарыздар адвокаттар мен нотариустарға (заңды тұлға құрамай-ақ) берілген жағдайда, қарыздар бойынша несие және мерзімі өткен берешек бойынша деректер 2.3-жолда көрсетіледі. 13. 2.4-бағанда Қазақстан Республикасының резиденттеріне – шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне берілген қарыздар көрінеді. 2.4.2-бағанда кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін дара кәсіпкерлерге берілген қарыздар көрсетіледі. 14. 3-жолда халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес біртекті қарыз портфеліне енгізілген қарыздар көрсетіледі. 15. 3, 11, 19, 27, 35, 43, 51 және 59-бағандарда есептелген, алайда негізгі борыш бойынша алынбаған сыйақы көрсетіледі. 16. 5, 13, 21, 29, 37, 45, 53 және 61-бағандарда болашақ ақша ағындарының дисконтталған құны көрсетіледі. Болашақ ақша ағындарының дисконтталған құны мына формула бойынша анықталады:

PV – болашақ ақша ағындарының келтірілген құны; CF – болжамды ақша ағыны; r – дара активтер үшін пайыздың бастапқы тиімді мөлшерлемесі және бір текті активтер үшін пайыздың бастапқы тиімді мөлшерлемесін жуық бағасын білдіретін мөлшерлеме; t – жыл саны. 17. Есеп айырысу болашақ ақша ағындарының дисконтталған құны біртекті қарыз портфельдеріне кірмейтін дара қарыздар бойынша есептеледі. 18. 6, 14, 22, 30, 38, 46, 54 және 62-бағандар қамтамасыз етудің нарықтық құны көрінеді. 19. 7, 15, 23, 31, 39, 47, 55 және 63-бағандарда резерв (провизия) мөлшерін есептеу кезінде қолданылатын қамтамасыз етудің келтірілген құны, яғни іске асыру мерзімін ескере отырып статистика негізінде есептелген дисконттарды қолданғандағы құны көрінеді. 20. 8, 16, 24, 32, 40, 48, 56 және 64-бағандарда халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) сомасы көрінеді. 21. Резервтердің (провизиялардың) сомасы абсолюттік мәнде және қосу белгісімен көрінеді. 22. Мәліметтер болмаған жағдайда Нысан нөлдік қалдықтармен ұсынылады.».

14

15

16

17

Резервтер (провизиялар) 21

Барлығы Барлығы оның ішінде шетел валютасында 22

23

24

Мөр орны «Стандартты және жіктелген активтер мен шартты міндеттемелер туралы есеп» әкімшілік деректер жинауға арналған нысанына қосымша Әкімшілік деректер жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме Стандартты және жіктелген активтер мен шартты міндеттемелер туралы есеп 1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме (бұдан әрі – Түсіндірме) «Стандартты және жіктелген активтер мен шартты міндеттемелер туралы есеп» нысанын (бұдан әрі – Нысан) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. 2. Нысан «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктері Нысанды ай сайын жасайды және есепті кезеңнің аяғындағы жағдай бойынша толтырады. Нысандағы деректер теңгемен толтырылады. 4. Нысанға бірінші басшы (ол болмаған кезеңде – оның орнындағы адам), бас бухгалтер және орындаушы қол қояды. 2. Нысанды толтыру бойынша түсіндірме 5. Нысанда банктің теңгедегі және шетел валютасындағы жіктелуге жататын активтері мен шартты міндеттемелері туралы ақпарат, оның ішінде резиденттік белгісі бойынша ақпарат қамтылады. 6. Нысанда мерзімі өткен берешек шоттарына шығарылған активтерді (есептелген сыйақы бойынша мерзімі өткен берешекті қоспағанда) қоса алғанда, активтердің негізгі борышы бойынша қалдығы көрсетіледі. 7. 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21 және 24-бағандарында, Түсіндірменің 11-тармағына сәйкес жіктеу санатына жатқызылған, 1, 4, 7, 10, 13, 16, 19 және 22-бағандарында көрсетілген активтер бойынша халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтер (провизиялар) сомасы көрсетіледі. Резервтер (провизиялар) сомасы абсолюттік мәнде және плюс белгісімен көрсетіледі. 8. 3-жолда анықтамалық түрде халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес біртекті қарыздар портфеліне енгізілген қарыздар көрсетіледі. 9. Егер біртекті қарыздар портфеліне кіретін қарыз бойынша негізгі борыштың қалдығы тәуекелдерді бағалау күніне 100 000 000 (бір жүз миллион) теңгеден артық немесе осы соманың шетел валютасындағы баламасын құрайтын болса, осы қарыздың жіктеу санаты қосымша Түсіндірмелердің 11-тармағына сәйкес жеке негізде айқындалады және 4-жолда көрсетіледі. 10. Есептілікті толтыру мақсатында активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеудің мынадай тәртібі қолданылады. Жіктеуге активтер – барлық жеке және заңды тұлғаларға, оның ішінде банктерге қойылатын талаптар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне қойылатын талаптарды және салықтар мен бюджетке төленетін міндетті басқа да төлемдер бойынша есеп айырысуды қоспағанда, шартты міндеттемелер жатады. Банк клиент үшін үшінші тұлғалардың пайдасына қабылдаған және клиентті тәуекелдерге апаратын, шарт талаптарынан туындайтын, банктің бухгалтерлік есебінің тиісті шоттарында көрсетілген ақша түрінде 100 пайыздық өтеуі бар шартты міндеттемелер жіктеуге жатпайды. Активтер мен шартты міндеттемелер стандартты және жіктелген болып бөлінеді. Жіктелген актив шарт талаптарына сәйкес талабы орындалмайтын не ол бойынша талап толық көлемде орындалмайтын немесе мүлдем орындалмайтын белгісі бар активті білдіреді. Жіктелген шартты міндеттеме банктің өз міндеттемесін орындауы ықтималы бар шартты міндеттемені білдіреді. Жіктелгендерге жатпайтын актив пен шартты міндеттеме стандартты болып табылады. Жіктелген активтер мен шартты міндеттемелер мынадай санаттарға бөлінеді: 1) күмәнді; 2) үмітсіз. Банктерге қойылатын талапты, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар бойынша, банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер бойынша талапты, дебиторлық берешекті және шартты міндеттемелерді жіктеу Түсіндірмелердің 11-тармағына сәйкес жүзеге асырылады. Біртекті қарыздар портфеліне енгізілген қарыздарды, заңды тұлғаның акцияларына (жарғылық капиталына қатысу үлесіне) банк инвестицияларын (салымдарын) және банктің портфеліндегі бағалы қағаздарды жіктеу Түсіндірменің 12-тармағының 3-кестесінде белгіленген талаптарға сәйкес жүзеге асырылады. Егер банктің сол бір тұлғаға бірнеше талабы (қарызды, дебиторлық берешекті, шартты міндеттемелерді қоса алғанда) болса, онда осындай талаптар осы тұлғаға қойылатын талаптардың бірі бойынша ең төменгі сападағы жіктеу санатына сәйкес жіктеледі. Егер жіктелетін актив, шартты міндеттеме екі жіктеу санатының арасында болса, онда осы актив, шартты міндеттеме төменгі санатқа жатқызылуы тиіс. 11. Банктерге қойылатын талаптар, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар, банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер бойынша талаптар, дебиторлық берешек және шартты міндеттемелер бойынша тәуекел деңгейіне қарай жіктеу санатын айқындау Түсіндірмелердің 1-кестесіне сәйкес жүзеге асырылады. Банктерге қойылатын талаптар, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар, банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер бойынша талаптар, дебиторлық берешек және шартты міндеттемелер бойынша тәуекел деңгейін айқындау Түсіндірменің 2-кестесіне сәйкес жүзеге асырылады. Қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау критерийлері Түсіндірменің 2-1, 2-2, 2-3-кестелерінде белгіленген. 1-кесте. Банктерге қойылатын талаптар, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар, банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер бойынша талаптар, дебиторлық берешек және шартты міндеттемелер бойынша жіктеу санаты. Активтің (шартты міндеттеменің) рейтингісін анықтау үшін баллдар саны 1-ге дейін (қоса алғанда) 1-ден 2-ге дейін (қоса алғанда)

Жіктеу санаты Стандартты 1-санаттағы күмәнді 2-санаттағы күмәнді

3-тен 4-ке дейін (қоса алғанда)

5-санаттағы күмәнді

4 және одан көп

Үмітсіз

Есепті кезең: 20__ жылғы «___» «_________________» жағдай бойынша

4-санаттағы күмәнді

2-кесте. Банктерге қойылатын талаптар, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға, заңды және жеке тұлғаларға берілген қарыздар, банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер, дебиторлық берешек және шартты міндеттемелер бойынша жіктеу санатын айқындау.

Кезеңділігі: ай сайын Кім ұсынады: Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банкі

Нысан қайда ұсынылады: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Ұсыну мерзімі – ай сайын, есепті айдан кейінгі айдың жетінші жұмыс күнінен кешіктірмей Нысан

_____________________________ (банктің атауы)

(мың теңге)

Активтер

Стандартты Барлығы 1

1.1 2 2. 1 2.1.1 2.2 2.2.1 2.2.1.1 2.2.1.2 2.2.2 2.2.2.1 2.2.2.2 2.3 2.3.1 2.3.1.1 2.3.1.1.1 2.3.1.2 2.3.1.3 2.3.1.4 2.3.1.4.1 2.3.2 2.3.2.1 2.3.2.1.1 2.3.2.2 2.3.2.3 2.3.2.4 2.3.2.4.1 2.4

Салымдар (корреспонденттік шоттарды қоса алғанда), оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместерінде Қарыздар: банктерге және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға берілген қарыздар, оның ішінде Қазақстан Республикасының резидент еместеріне, оның ішінде Заңды тұлғаларға берілген қарыздар, оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместеріне, оның ішінде коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар тұрғын жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар Қазақстан Республикасының резиденттеріне коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар тұрғын жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар жеке тұлғаларға берілген қарыздар, оның ішінде: Қазақстан Республикасының резиденттеріне, оның ішінде: тұтынушылық мақсаттарға, оның ішінде: автокөлік сатып алуға ипотекалық тұрғын үй қарыздары коммерциялық және тұрғын жылжымайтын мүлікті сатып алуға және құрылысын салуға (ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қоспағанда) басқа да қарыздар, оның ішінде: кредиттік карталар Қазақстан Республикасының резидент еместеріне, оның ішінде: тұтынушылық мақсаттарға, оның ішінде: автокөлік сатып алуға ипотекалық тұрғын үй қарыздары коммерциялық және тұрғын жылжымайтын мүлік сатып алуға және құрылысын салуға (ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қоспағанда) Басқа да қарыздар, оның ішінде: кредиттік карталар Қазақстан Республикасының резиденттері – шағын және орташа кәсіпкерлік субъектілеріне берілген қарыздар, оның ішінде: заңды тұлғаларға, оның ішінде: коммерциялық жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар тұрғын жылжымайтын мүлікті сатып алуға, құрылысын салуға берілген қарыздар жеке тұлғалар, оның ішінде: коммерциялық және тұрғын жылжымайтын мүлік сатып алуға және құрылысын салуға (ипотекалық тұрғын үй қарыздарын қоспағанда) Анықтамалық: Біртекті қарыздар портфелі, оның ішінде: заңды тұлғалар жеке тұлғалар шағын және орташа кәсіпкерлік субъектілері

3-санаттағы күмәнді

Түсіндірменің 1-кестесіне сәйкес айқындалған, тиісті валюталық табысы, еңбекақысы жоқ және (немесе) валюталық тәуекелдері қарыз алушы тарапынан тиісті хеджирлеу құралдарымен өтелмеген қарыз алушыларға шетел валютасында берілген кредиттердің, сондай-ақ талаптары қарыз алушы үшін валюталық тәуекелінің болуын көздейтін кредиттердің жіктеу санаты (біртекті кредиттердің портфельдеріне енгізілген кредиттерді қоспағанда) «3-санаттағы күмәнді» санатынан жоғары болмауы тиіс.

Индекс: ФС_КА

1

18

Резервтер (провизиялар)

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 23 қыркүйектегі № 249 қаулысына 8-қосымша

Резервтер (провизиялар)

13

2-ден 3-ке дейін (қоса алғанда)

Стандартты және жіктелген активтер және шартты міндеттемелер туралы есеп

3.1 3.2 3.3

12

Қазақстан Республикасының өзгерістер енгізілетін нормативтік құқықтық актілерінің тізбесіне 6-қосымша

Әкімшілік деректер жинауға арналған нысан

3

11

Есепке қол қойылған күні 20_____ жылғы «_____» __________

Активтердің және шартты міндеттемелердің, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) құрылымы жөніндегі мәліметтер туралы есеп

2.4.2 2.4.2.2

10

кестенің жалғасы

Әкімшілік деректер жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

2.4.1.2

9

Бас бухгалтер ________________________________ __________ (тегі, аты, бар болса - әкесінің аты) (қолы) Орындаушы: ___________________________ _________ ________________ (лауазымы, тегі және аты) (қолы ) (телефон нөмірі)

Есепке қол қойылған күні 20_____ жылғы «_____» __________

2.4.1 2.4.1.1

8

Бірінші басшы (ол болмаған кезде – оның орнындағы адам) _______________________________ _____________ (тегі, аты, бар болса – әкесінің аты) (қолы)

Бас бухгалтер _______________________________ _______ (тегі, аты, бар болса - әкесінің аты) (қолы) Орындаушы: ___________________________ _________ ________________ (лауазымы, аты-жөні) (қолы) (телефон нөмірі)

Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптары бойынша қалыптастырылған резервтердің (провизиялардың) деңгейі, %-бен 0% 0,01 % - 5 % 5,01 % - 10 % 10,01 % - 20 % 20,01 % - 25 % 25,01 % - 50 % 50,01 % - 100 %

7

5-санаттағы күмәнділер оның ішінде шетел валютасында

6

4-санаттағы күмәнділер

Барлығы

5

Күмәнді 3-санаттағы күмәнділер

Резервтер (провизиялар)

4

2-санаттағы күмәнділер

Барлығы

1-санаттағы күмәнділер

оның ішінде шетел валютасында

Барлығы Негізгі Дисконт, ЕсепОң/ БолаАнықтама үшін: қамтамасыз етудің құны Резервборыш сыйлық- телген Теріс шақ ақша тер ақы сыйақы түзету ағында(провирының Бар- оның ішінде резервтерді (провизияларды) зиялар) дисконт- лығы есептеу кезінде қосылатын қамтамасыз талған етудің құны құны 57 58 59 60 61 62 63 64

кестенің жалғасы

Резервтер (провизиялар)

кестенің жалғасы

11 12 13

Барлығы

Үмітсіз (50%-дан 100%-ға дейінгі мөлшерде резервтер (провизиялар) есептелген жағдайда) Негізгі Дисконт, ЕсепОң/ БолаАнықтама үшін: қамтамасыз етудің құны Резервборыш сыйлық- телген Теріс шақ ақша тер ақы сыйақы түзету ағында(провирының Бар- оның ішінде резервтерді (провизияларды) зиялар) дисконт- лығы есептеу кезінде қосылатын қамтамасыз талған етудің құны құны 49 50 51 52 53 54 55 56

оның ішінде шетел валютасында

кестенің жалғасы

7.1 8 8.1 9 9.1 10

Резервтер (провизиялар)

Күмәнді 5 санаттағы күмәнді (25%-дан 50%-ға дейінгі мөлшерде резервтер (провизиялар) есептелген жағдайда) Негізгі Дисконт, ЕсепОң/ Болашақ Анықтама үшін: қамтамасыз етудің құны Резервбо- сыйлық- телген Теріс ақша ағынтер рыш ақы сыйақы түзету дарының Бар- оның ішінде резервтерді (провизияларды) (продисконт- лығы есептеу кезінде қосылатын қамтамасыз визияталған құны етудің құны лар) 41 42 43 44 45 46 47 48

6 6.1 7

оның ішінде шетел валютасында

(Жалғасы. Басы №18 нөмірде)

Барлығы

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне өзгерістер енгізу туралы кестенің жалғасы

Анықтамалық: сомасы (шартта белгіленген) 100 000 000 (бір жүз миллион) теңгеден астамын құрайтын біртекті қарыздар Анықтамалық: тиісті валютада табысы жоқ қарыз алушыларға шетел валютасында берілген қарыздар (біртекті кредиттер портфеліне енгізілген кредиттерді қоспағанда) «Кері Репо” операциялары, оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместерімен Капиталға инвестициялар (реттелген борышқа инвестицияларды қоспағанда), оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместерінің Бағалы қағаздар, оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместерінің Дебиторлық берешек, оның ішінде: Қазақстан Республикасының резидент еместерінің Банкте уәкілетті органның секьюритилендірудің шектеулі тәсілін қолдануға жазбаша растауы жоқ секьюритиленген активтер Стандартты және жіктелген активтердің жиынтығы Шартты міндеттемелер Стандартты және жіктелген активтер мен шартты міндеттемелердің жиынтығы

Алматы

оның ішінде шетел валютасында

№ 170

Барлығы

2014 жылғы 27 тамыз

Резервтер (провизиялар)

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы

5 ақпан 2015 жыл

Оның ішінде шетел валютасында 2

Резервтер (провизиялар) 3

1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 2 2.1

2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Критерийлер

Баллдар Қарыздар, (инвестициялық инвестициялық қарыздарды және оларқарыздар және мен байланысты шартты олармен байламіндеттемелерді, сондайнысты шартты ақ ипотекалық тұрғын үй міндеттемелер қарыздарын қоспағанда), бойынша дебиторлық берешек және шартты міндеттемелер бойынша* Қаржылық ахуалы Тұрақты 0 0 Қанағаттанарлық +1 +1 Қанағаттанарлықсыз +2 +2 Тұрақсыз +3 +3 Өте қиын +4 +4 Жіктелетін актив бойынша кез келген төлемді өтеу мерзімін өткізіп алу қарыз дебиторлық берешек бойынша бойынша соңғы он екі айда жіктелетін актив -1 0 бойынша төлемдерді өтеу мерзімін өткізіп алудың болмауы соңғы он екі айда ағымдағы күнге 0 0 дейін төлем мерзімі өткізілген және төлемдерді төлеу мерзімі басталмаған қарыздар 15-30 күн 14 күнге дейін +1,5 +1,5 31-60 күн 15 күннен 30 күнге дейін +2,5 +2,5 61-90 күн 31 күннен 60 күнге дейін +3,5 +3,5 90 күннен 60 күннен астам +4,5 +4,5 астам Активті мақсатсыз пайдаланудың үлесі, пайызбен 25 пайызға дейін 0 0 25 пайыздан жоғары 1 1 50 пайыздан жоғары 2 2 75 пайыздан жоғары 3 3 100 пайыз 4 4

Ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша

-1 0 +1 +2 +3

-1 0

+1 +2 +3 +4 -

*Айналым капиталына қарыздар (яғни ұзақ мерзімді активтер (инвестициялар мен негізгі құрал-жабдықтар) шегерілген активтерден аспайтын мөлшерде ұйымның ағымдағы қызметін қаржыландыруға арналған қарыздар), дебиторлық берешек, шартты міндеттемелер бойынша тәуекел деңгейі осы кестенің 1 және 2-жолдарында көзделген критерийлердің негізінде айқындалады. 2-1-кесте. Қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) банктің, қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қаржылық ахуалын бағалауға арналған критерийлер Қаржылық ахуалының бағасы

қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) – банк

қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) – банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым (бұдан әрі – банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым) 1) тұрақты Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қаржылық ахуалы орнықты, қаржы нарықтарында тұрақты беделі бар. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым қорландыру көздеріне еркін қол жеткізе алады. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым нарықтағы құбылмалылықты қоса алғанда, ішкі және сыртқы факторлардың қандай болса да жағымсыз әсерін дербес еңсеруге қабілетті. Банк/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктің капиталдануына кері әсерін тигізетін сот процесстеріне қатыспайды. Банк – банктік емес ұйым пайдаланатын тәуекелді басқару тәсілдері банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қызметіне тән тәуекелдердің көлеміне, күрделілігіне және түрлеріне қатысты барабар болып табылады және сәйкес келеді. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым төлеуге қабілетті; жүйелі 12 айдың ішінде уәкілетті орган белгілеген барлық пруденциялық нормативтерді орындайды, активтердің және шартты міндеттемелердің сапасы жеткілікті деңгейде. Әдістемеге сәйкес есепӘдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің телген коэффициенттердің мәндері жалпы қабылданған нормалар шегінде; мәндері жағымды; 2) қанағаттанарлық Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қаржылық ахуалы көптеген жағдайларда орнықты. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қорландыру көздеріне қол жетімділігі бар. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым көптеген жағдайда нарықтағы құбылмалылықты қоса алғанда, ішкі және сыртқы факторлардың қандай болса да жағымсыз әсерін дербес еңсеруге қабілетті. Банк/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктің капиталдануына кері әсерін тигізетін сот процесстеріне қатыспайды. Банк – банктік емес ұйым пайдаланатын тәуекелді басқару тәсілдері банктің/банк операцияларының же

келеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қызметіне тән тәуекелдердің көлеміне, күрделілігіне және түрлеріне қатысты барабар болып табылады және сәйкес келеді. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның кейбір кемшіліктері болады, бірақ олар соншалықты маңызды емес және банктің/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның басшылығы оларды жоюға қабілетті. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым төлеуге қабілетті; жүйелі 12 айдың ішінде уәкілетті орган белгілеген барлық пруденциялық нормативтерді орындайды, активтердің және шартты міндеттемелердің сапасы жеткілікті деңгейде. Әдістемеге сәйкес есептел- Әдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің көбі ген коэффициенттердің көбі жеткілікті деңгейде. жеткілікті деңгейде. 3) Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қанағаттанарлықсыз қаржылық ахуалы тұрақсыз. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қорландыру көздеріне қол жетімділігі жүйелі емес. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым көптеген жағдайда нарықтағы құбылмалылықты қоса алғанда, ішкі және сыртқы факторлардың қандай болса да жағымсыз әсерін дербес еңсеруге қабілетсіз. Банк/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктің капиталдануына әсерін тигізетін сот процесстеріне қатысады. Банк – банктік емес ұйым пайдаланатын тәуекелді басқару тәсілдері банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қызметіне тән тәуекелдердің көлеміне, күрделілігіне және түрлеріне қатысты барабар болып табылмайды. Банктің/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның кейбір кемшіліктері болады, оларды банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым дербес жоюға қабілетсіз. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым төлеуге қабілетті бола бермейді; жүйелі 12 айдың ішінде уәкілетті орган белгілеген пруденциялық нормативтерді әлсінәлсін бұзады, активтердің және шартты міндеттемелердің сапасының нашарлауы байқалады. Әдістемеге сәйкес есепӘдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің телген коэффициенттердің мәндері жағымсыз. мәндері жағымсыз. тұрақсыз Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қаржылық ахуалы тұрақсыз. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қорландыру көздеріне қол жетімділігі жүйелі емес. Банк/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым нарықтағы құбылмалылықты қоса алғанда, ішкі және сыртқы факторлардың қандай болса да жағымсыз әсерін дербес еңсеруге қабілетсіз. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктің капиталдануына әсерін тигізетін сот процесстеріне қатысады. Банк – банктік емес ұйым пайдаланатын тәуекелді басқару тәсілдері банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қызметіне тән тәуекелдердің көлеміне, күрделілігіне және түрлеріне қатысты барабар болып табылмайды. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның кемшіліктері бар, оларды банк/ банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым дербес жоюға қабілетсіз. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым төлеуге қабілетсіз; жүйелі 12 айдың ішінде уәкілетті орган белгілеген пруденциялық нормативтерді әлсін-әлсін бұзады, активтердің және шартты міндеттемелердің сапасының күрт нашарлауы байқалады. Әдістемеге сәйкес есепӘдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің телген коэффициенттердің мәндері жағымсыз. мәндері жағымсыз. 5) өте қиын Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қаржылық ахуалы жүйелі 12 айдың ішінде нашарлады және/немесе банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым консервациялау режимін/ қайта құрылымдау немесе тарату процесін өтуде. Банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қорландыру көздеріне қол жетімділігі жоқ. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым нарықтағы құбылмалылықты қоса алғанда, ішкі және сыртқы факторлардың қандай болса да жағымсыз әсерін дербес еңсеруге қабілетсіз. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым банктің капиталдануына әсерін тигізетін сот процесстеріне қатысады. Банк – банктік емес ұйым пайдаланатын тәуекелді басқару тәсілдері банктің/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның қызметіне тән тәуекелдердің көлеміне, күрделілігіне және түрлеріне қатысты барабар болып табылмайды. Банк/банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым төлеуге қабілетсіз; жүйелі 12 айдың ішінде уәкілетті орган белгілеген пруденциялық нормативтерді үнемі бұзады, активтердің және шартты міндеттемелердің сапасының нашарлауы байқалады. Әдістемеге сәйкес есепӘдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің телген коэффициенттердің мәндері теріс. мәндері теріс. 2-2-кесте. Қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) – заңды тұлғаның, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғаның қаржылық ахуалын бағалауға арналған критерийлер Қаржылық ахуалдың бағасы

қарыз алушы (борышкер, тең қарыз қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) алушы) – заңды тұлға, кәсіпкерлік инвестициялық қарыздарды және олармен қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға байланысты шартты міндеттемелерді жіктеу кезінде 1) тұрақты қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалы орнықты; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) төлеуге қабілетті; ақша ағындары борышқа қызмет көрсетуге мүмкіндік береді; нарықтық жағдайлар бизнесінің дамуына қолайлы, нарықтағы бәсекелестік позициялары жақсы; ресурстарға және капитал нарығында еркін қол жеткізе алады, жеткізушілердің шектеулі санына тәуелді емес, шарттың қолданыста болу мерзімі ішінде қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын айтарлықтай нашарлауына әкелетін сыртқы және ішкі факторлар анықталмаған; қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) өз міндеттемесі бойынша банкпен есеп айырысу мүмкіндігі күмән туғызбайды; қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) активтері мен міндеттемелерін мерзімдері бойынша салыстыруға келеді; қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) жағымды кредиттік тарихы бар: әдістемеге сәйкес есептелген әдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің мәні жағымды; коэффициенттердің мәндері жалпы қабылданған нормалар шегінде; 2) қанағаттанарлық осы санаттағы қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалы «тұрақты» санатының сипаттамасына жақын, бірақ оны осы деңгейде ұзақ уақыт бойы ұстап тұру ықтималы төмен; динамикада ақша ағындарының шамалы азайғаны байқалады, ағындар борыштың негізгі бөлігін өтеуге мүмкіндік береді; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін шаралар қабылдайды; тауарлар мен қызметтерді жеткізушілердің және қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) өнімін тұтынушылардың шоғырлануы тәуекелдері мейілінше аз; қосымша ресурстарға қол жеткізу мүмкіндігінің болуына байланысты қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) банкпен өз міндеттемесі бойынша есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды. кірістер деңгейінің төмендеуі кредит берудің басынан бастап кірістерінің, байқалады; төлем қабілеттілігінің, шығындарының деңгейі борышкердің бизнес- жоспарында көзделген деңгейде; осы санаттағы қарыз алушының 3) мына факторлардың бірінің болу(борышкердің, тең қарыз алушының) қанағаттанарлықсыз ына байланысты қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалы «тұрақты» санатының өз міндеттемелері бойынша банкпен сипаттамасына жақын, бірақ оны осы деңгейде ұзақ уақыт бойы ұстап тұру есептесе алмауы ықтималы бар: ықтималы төмен; кредит берудің басықарыз алушының (борышкердің, нан бастап кірістері, төлем қабілеттілігі тең қарыз алушының) қаржылық және шығындары деңгейінің борышкердің ахуалының қалыпты және елеулі бизнес-жоспарында көзделген деңгейден нашарлауының белгілері бар; шамалы жағымсыз ауытқуы бар; динамиөткен кезеңдегі шығындарының када ақша ағындарының шамалы азаюы динамикадағы өсуі кем дегенде он байқалады, бұл ретте ағындар борыштың екі ай құрайды; Әдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің мәні негізгі бөлігін өтеуге мүмкіндік береді; қарыз жағымсыз, төлем қабілеттілік деңгейі алушы (борышкер, тең қарыз алушы) өзінің төмен; қарыз қаражатына тәуелділігі қаржылық ахуалын жақсарту үшін шаралар қабылдайды; тауарлар мен қызметтерді жоғары; нарықтық үлесі төмендейді, жеткізушілердің және қарыз алушының қарыз алушы (борышкер, тең қарыз (борышкердің, тең қарыз алушының) өнімін алушы) қаржылық ахуалын тұтынушылардың шоғырлануының ең төменгі тұрақтандыру үшін қабылдайтын тәуекелі бар; шараларының тиімділігі сенімсіздік туғызады; қарыз алушының (борыш- қосымша ресурстарға қол жеткізу кердің, тең қарыз алушының) қаржы- мүмкіндігінің болуына байланысты қарыз лық ахуалының нашарлауына байла- алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) банкпен өз міндеттемесі бойнысты бұрын берілген қарызды өтеу мақсатында қарыз алушыға (борыш- ынша есеп айырысу мүмкіндігі күмән керге, тең қарыз алушыға) қарыз беру; туғызбайды; қарыз алушыда (борышкерде, тең қарыз алушыда) мерзімі өткен міндеттемесі және (немесе) шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктерден алынған қарыздары бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ, осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары (№ 2 картотека) бар. қоса алғанда тоқсанына бір ретке дейін (және одан жиі) өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына (қоса алғанда) бір ретке дейін өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп жылда бір рет өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін ұзарту бар; мына факторлардың бірінің болуы салда4) тұрақсыз осы санаттағы қарыз алушының рынан қарыз алушының (борышкердің, тең (борышкердің, тең қарыз қарыз алушының) өз міндеттемелері бойыналушының) қаржылық ахуалы ша банкпен есептесе алмау ықтималы бар: «қанағаттанарлықсыз» санатының қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз сипаттамасынан мынадай факторлардың бірімен ерекшеленеді: алушының) қаржылық ахуалының қалыпты және елеулі нашарлауы белгілері бар; қарыз алушы (борышкердің, тең кредит берудің басынан бастап кірістері, қарыз алушының) Әдістемеде төлем қабілеттілігі және шығындары белгіленген барлық көрсеткіштерді бұзған; қарыз алушыға (борышкерге, деңгейінің борышкердің бизнес-жоспарынтең қарыз алушыға) 1 жылдан аспай- да көзделген деңгейінен елеулі, жағымсыз ауытқулары бар және бизнес-жоспардың тын мерзімге санация жарияланған іске асырылуына әсерін тигізуі мүмкін; нарықтық үлесі төмендейді, қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) қаржылық ахуалын тұрақтандыру үшін қабылдайтын шараларының тиімділігі сенімсіздік туғызады; қарыз алушыға (борышкерге, тең қарыз алушыға) 1 жылдан аспайтын мерзімге санация жарияланған қарыз алушыда (борышкерде, тең қарыз алушыда) мерзімі өткен міндеттемесі және (немесе) шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктерден алынған қарыздары бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ, осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары (№ 2 картотека) бар; қоса алғанда тоқсанына бір ретке дейін (және одан жиі) өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына (қоса алғанда) бір ретке дейін өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп жылда бір рет өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін ұзарту бар; 5) өте қиын мына факторлардың бірінің болуқарыз алушының (борышкердің, тең қарыз ына байланысты қарыз алушы (боалушының) қаржылық ахуалының жүйелі нарышкер, тең қарыз алушы) өзінің шарлауы шекті деңгейге жетті: міндеттемелері бойынша банкпен қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз есеп айырыса алмайды: алушының) кредиттік досьесі жоқ; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) қызметін жүзеге асырмайды, оның ағымдағы банк шоттарында және кассада оның қызметінің нәтижесін көрсететін ақша қаражатының айналымы жоқ (қарыз қаражатын және қаржылық көмекті пайдаланумен байланысты айналымдарды қоспағанда); қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық есептілігінде (оның ішінде басқарушылық есебінде) елеулі айырмашылықтар бар және (немесе) банктің уәкілетті бөлімшесі Әдістемеге сәйкес жасаған қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын талдау бойынша қорытындысы және қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық есептілігі (оның ішінде басқарушылық есептілігі) арасында елеулі айырмашылығы бар және жалпы алғанда қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалаудың және оны есептеуге пайдаланылатын көрсеткіштерінің дәйектілігі күмән туғызады, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 4602 болып тіркелген, «Кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесін бекіту туралы» 2007 жылғы 23 ақпандағы № 49 қаулысымен (бұдан әрі - № 49 қаулы) бекітілген Кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесінің талаптарына сәйкес жүргізілетін кредиттік мониторинг бойынша құжаттамасы жоқ; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) төлеуге қабілетсіз; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) банкрот деп танылды; қарыз алушыға (борышкерге, тең қарыз алушыға) 1 жылдан асатын мерзімге санация жарияланды; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) материалдық шығынға әкелген және (немесе) оған өзінің қызметін жалғастыруға мүмкіндік бермейтін төтенше жағдайға ұшырады; нарықтық позициясын жоғалтып алды; бүкіл кредит беру мерзімі ішінде үш және одан көп мерзімін ұзарту бар. Қосымша талаптар

Кредиттік досьеде Әдістемеге сәйкес қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау туралы ақпарат, банк осы қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) бойынша белгілеген мониторинг кезеңі аяқталғаннан кейінгі 2 (екі) ай ішінде № 49 қаулыға сәйкес Кредиттеу жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесінің талаптарына сәйкес жүргізілетін кредиттік мониторинг бойынша құжаттама болмаған жағдайда, осындай қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалының бағасы бір санатқа төмендетіледі. Жоғарыда

көрсетілген ақпарат 3 (үш) және одан көп ай болмаған кезде осындай қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалы өте қиын деп бағаланады. 2-3-кесте. Кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес қарыз алушының (тең қарыз алушының) – жеке тұлғаның қаржылық ахуалын бағалауға арналған критерийлер Қаржылық Ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойБасқа да қарыздар бойынша кәсіпкерлік ахуалының бағасы ынша қарыз алушы – жеке тұлға қызметпен байланысты емес қарыз алушы (тең қарыз алушы) – жеке тұлға 1) тұрақты қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау қарыз алушының қарыз бойынша төлемдерді жүйелі түрде және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан жүргізіледі, қарыз алушы (тең қарыз алушы) оның кірістері мен шығыстарының, төлем қабілеттілігінің және оның кредиттік тарихының талдамасына сәйкес қарызды уақтылы және толық көлемде өтеуге қабілетті; қарыз алушының (тең қарыз алушының) білімінің деңгейі, кәсіби тәжірибесі, экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды; ай сайынғы жиынтық кірістері сомасына (қарыз алушының (тең қарыз алушының) жеке табыс салығын және зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салығы бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілік бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жүйелі міндетті төлемдерді қоса алғанда) қатынасы: 40 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері қарызды беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту сәтінде қолданылатын 40 айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі - АЕК) дейін болғанда; 50 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда; 60 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 90 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан аспайды, осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасаған кезде қарыз алушының (тең қарыз алушының) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің кем дегенде 15 АЕК болуы, басқа өңірлерде кем дегенде 10 АЕК болуы, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болу шартымен, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен артық болған кезде; қарыз алушыда (тең қарыз алушықарыз алушыда тұрғын үйге бастапқы жарнаны төлеуге, сондай-ақ, сатып алу- да) қарызды өтеу үшін қажетті ақша сату мәмілесін жасауға және ипотекалық қаражатының жеткілікті болуы; тұрғын үй қарызын беруге байланысты шығыстарды жабу үшін қажетті ақша қаражатының жеткілікті болуы; 2) қанағаттанарлық қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау қарыз бойынша төлемдерді жүйелі және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан жүргізіледі, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кірістері немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің уақытша нашарлағанын көрсететін белгілер бар, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кредиттік тарихы жоқ; қарыз шартының қолданылу мерзімі ішінде қарыз алушының (тең қарыз алушының) төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуы мүмкін факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз; бұл ретте, қарыз алушы (тең қарыз алушы) төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторларды жеңуге және қарыз бойынша өз міндеттемелері бойынша есептесуге қабілетті екеніне сенімділік бар; экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды; ай сайынғы жиынтық кірістері сомасына (қарыз алушының (тең қарыз алушының) жеке табыс салығын және зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салығы бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жүйелі міндетті төлемдерді қоса алғанда) қатынасы: 50 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда; 60 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 90 АЕК-ке дейін болғанда; осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасаған кезде қарыз алушының (тең қарыз алушының) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің кем дегенде 15 АЕК болуы, басқа өңірлерде кем дегенде 10 АЕК болуы, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем болмау шартымен, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен артық болған кезде; 3) қанағаттанарлық- қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау қарыз бойынсыз ша төлемдерді жүйелі және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан жүргізіледі, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кірістері немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің уақытша нашарлағанын көрсететін белгілер бар, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кредиттік тарихы жоқ; қарыз шартының қолданылу мерзімі ішінде қарыз алушының (тең қарыз алушының) төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуы мүмкін факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз; бұл ретте, қарыз алушы (тең қарыз алушы) төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторларды жеңуге және қарыз бойынша өз міндеттемелері бойынша есептесуге қабілетті екеніне сенімділік бар; экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды; қарыз алушының (тең қарыз алушының) білімінің деңгейі, кәсіби тәжірибесі, экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды; ай сайынғы жиынтық кірістері сомасына (қарыз алушының (тең қарыз алушының) жеке табыс салығы және зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салығы бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жүйелі міндетті төлемдерді қоса алғанда) қатынасы: 50 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда; 60 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 90 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан көп, осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасаған кезде қарыз алушының (тең қарыз алушының) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің кем дегенде 15 АЕК болуы, басқа өңірлерде кем дегенде 10 АЕК болуы, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем болмау шартымен, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен артық болған кезде; қарыз алушыда (тең қарыз алушыда) мерзімі өткен міндеттемесі және (немесе) шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктерден алынған қарыздары бойынша мерзімі өткен берешегі, сондайақ, осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары (№ 2 картотека) бар. Егер тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша қарыз сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюроның анықтамасымен растау талабы жеке тұлғаларға берілген қарыздарға қолданылмайды. қоса алғанда тоқсанына бір ретке дейін (және одан жиі) өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, тоқсан сайыннан бастап жылына (қоса алғанда) бір ретке дейін өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп жылда бір рет өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін ұзарту бар; 4) тұрақсыз қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау қарыз бойынша төлемдерді жүйелі және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан жүргізіледі, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кірістері немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің жүйелі және елеулі нашарлағанын көрсететін белгілер бар, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кредиттік тарихы жоқ; рентабелділік деңгейі тұрақсыз секторында жұмыспен қамтылуы немесе еңбек қызметінің тұрақсыздығы, кәсіпкерлік қызметінен басқа кіріс көздері болмаған кезде ағымдағы инфляция қарқының ескергенде қарыз алушының (тең қарыз алушының) кірістері немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің төмендеуі; ай сайынғы жиынтық кірістері сомасына (қарыз алушының (тең қарыз алушының) жеке табыс салығы және зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салығы бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жүйелі міндетті төлемдерді қоса алғанда) қатынасы: 60 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан көп, осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасаған кезде қарыз алушының (тең қарыз алушының) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің кем дегенде 15 АЕК болуы, басқа өңірлерде кем дегенде 10 АЕК болуы, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем болмау шартымен, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65 АЕК-тен артық болған кезде; қарыз алушыда (тең қарыз алушыда) мерзімі өткен міндеттемесі және (немесе) шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктерден алынған қарыздары бойынша мерзімі өткен берешегі, сондайақ, осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары (№ 2 картотека) бар. Егер тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша қарыз сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюроның анықтамасымен растау талабы жеке тұлғаларға берілген қарыздарға қолданылмайды; қоса алғанда тоқсанына бір ретке дейін (және одан жиі) өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, тоқсан сайыннан бастап жылына (қоса алғанда) бір ретке дейін өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп жылда бір рет өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін ұзарту бар; ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша негізгі борыштың қомақты бөлігі ипотекалық тұрғын үй қарызды қамтамасыз етуге берілген жылжымайтын мүлікті немесе қарыз алушының өзге де жылжымайтын мүлкін сату есебінен ғана өтелуі мүмкін, қарыз алушының өз міндеттемелері бойынша банкпен есептесе алмауы ықтималы жоғары; 5) өте қиын қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау қарыз бойынша төлемдерді жүйелі және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндігі тұрғысынан жүргізіледі, қарыз алушының (тең қарыз алушының) кірістері немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің өте қиын деңгейге дейін жүйелі және елеулі нашарлағаны анықталды, кредиттік досьесі жоқ; қарыз алушының (тең қарыз алушының) кредиттік тарихы немесе қарыз алушының (тең қарыз алушының) төлем қабілеттілігі туралы өзге де ақпарат банк алдындағы міндеттемелерді уақтылы орындалмағаның немесе қарыз алушының (тең қарыз алушының) төлем қабілетсіздігін дәлелдейді. еңбекпен қамтылуды немесе коммерциялық қызметін жоғалту немесе қарыз алушыға (тең қарыз алушыға) материалдық зиян әкелген не өзге коммерциялық қызметті жалғастыруға мүмкіндік бермейтін факторлар анықталды, қарыз алушы (тең қарыз алушы) банкпен өз міндеттемелері бойынша есептесе алмау ықтималы жоғары; ай сайынғы жиынтық кірістері сомасына (қарыз алушының (тең қарыз алушының) жеке табыс салығы және зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің жалпы сомасының (қарыз, мүлік салығы бойынша ай сайынғы төлемдерді, жылжымайтын мүлікті сақтандыру, жеке сақтандыру, шарт бойынша жауапкершілікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген басқа да жүйелі міндетті төлемдерді қоса алғанда) қатынасы: 60 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда; 70 пайыздан аспайды, қарыз алушының (тең қарыз алушының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-тен артық болғанда; кредиттеу мерзімі ішінде үш және одан көп мерзімін ұзарту бар. Қосымша талаптар Тең қарыз алушыны тартқан жағдайда осы жолда көрсетілген коэффициенттер қарыз алушының және тең қарыз алушының жиынтық кірістерінен және шығыстарынан есептеледі. Кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес қарыз алушының (тең қарыз алушының) – жеке тұлғаның қаржылық ахуалы қарыз беру сәтіне бағаланады. Күнтізбелік отыз күннен асатын мерзімін өткен берешек пайда болған сайын қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау жүзеге асырылады. Бұл жағдайда қарыз алушының (тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалау әрі қарай ай сайынғы негізде мерзімі өткен берешекті толық өтегенге дейін жүзеге асырылады. Түсіндірмелердің 2-2, 2-3-кестелерінің критерийлері бойынша түсіндірмелер. Қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалы уәкілетті орган бекіткен әдістемеге (әдістемелерге) (бұдан әрі - Әдістеме) сәйкес бағаланады және банктің ішкі қағидаларына ажырамас толықтыру болып табылады. Банк Әдістемені осы түсіндірмелерді ескере отырып, дербес әзірлейді және онда қаржылық ахуалды бағалаудың тәртібі, әдісі, мерзімділігі, тәсілдері, қажетті құжаттардың тізбесі және қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын айқындауға мүмкіндік беретін өзге де ақпарат қамтылады. Әдістемеде саланың ерекшеліктерін, өндірістің мерзімділігін (циклдығын) қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) қызметінің саласын ескере отырып, есептелген мынадай негізгі көрсеткіштерді қамтиды, бірақ олармен шектелмейді: төлем қабілеттілік – банктің Әдістемесінде белгіленген тиісті коэффициенттер жиынтығына қарай банк есептейтін қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) өз міндеттемелеріне қызмет көрсету қабілетін ашып көрсетеді; қаржылық тұрақтылық – капитал құрылымын, кірістілік деңгейін динамикада соңғы күнтізбелік 3 жылға), рентабельділігін (динамикада), мерзімі өткен борыштардың болмауын (болуын), қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) капитал нарығына қолжетімділігін, банктің Әдістемесінде белгіленген тиісті коэффициенттер жиынтығына қарай банк есептейтін қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржылық ахуалын бағалауға мүмкіндік беретін өзге де маңызды ақпараттың болуын ашып көрсетеді; борышқа қызмет көрсету қабілеті, ақша ағындарының қозғалысы және олардың болжамы; дебиторлық-кредиторлық берешектің құрамы және динамикасы (соңғы есепті және ағымдағы жылдарға); өнімнің өзіндік құны (динамикада); кредиттік тарих (бұрын кредиторлық берешекті өтеу, қолданыстағы қарыздардың болуы); қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қаржы топтарына және холдингтерге қатыстылығы; бір (бірнеше) жеткізушіге және (немесе) тапсырыс берушіге тәуелді болуы; қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін қабылдайтын шаралар; қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) оның қаржылық ахуалын нашарлатуы мүмкін сот талқылауларына қатысуы; қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) нарықтық позициясын, оның экономикадағы циклдық және құрылымдық өзгерістерге (саланы түрі, қарыз алушы (борышкер, тең қарыз алушы) дайындайтын тауарлардың (қызметтердің) тартымдылығын бағалау, осындай тауарлар (қызметтер) нарығы, қарыз алушының (борышкердің, тең қарыз алушының) қызметі саласындағы бәсекелестік деңгейі, нақты нарықта

(Жалғасы бар).


17

www.egemen.kz

5 ақпан 2015 жыл

«Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша

Нөмір _____ мен нөмір _____ аралығындағы үлгілер Үлгі

Танап

1

2

3

4

5

Қарашірік, пайыз 6

рН

S

7

8

Cu Zn Co Mn миллиграмм килограмм топыраққа 9

10

11

12

Зерттеп тексеру жүргізген: _____________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты, жеке басын куәландыратын құжатта болған жағдайда), лауазымы) N

Талдау жүргізген (тегі, аты, әкесінің аты, жеке басын растайтын құжатта болған жағдайда), лауазымы)

P2O5

K2O

Қарашірік

рН

S

Cu

Zn

Co

Mn

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 3-қосымша Нысан Облыс __________________________________ Аудан __________________________________ Шаруашылық, ауылдық округ _____________ Зерттеп тексеру жылы ____________________ Топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша паспорттық ведомость

маңызы бойын-ша топ

маңызы бойын-ша топ

милли-грамм кило-грамм топы-раққа

12 13 14

маңызы бойын-ша топ

11

Кобальт Марганец милли-грамм кило-грамм топы-раққа

10

маңызы бойын-ша топ

9

Мырыш милли-грамм кило-грамм топы-раққа

8

маңызы бойын-ша топ

7

Мыс милли-грамм кило-грамм топы-раққа

6

милли-грамм кило-грамм топы-раққа

5

рН

4

Күкірт

топ

3

Қышқылдығы

Қарашірік

пайыз

2

Ауыспалы калий

маңызы бойын-ша топ

1

Жылжымалы фосфор

маңызы бойынша топ

Реттік №

Жеңіл ыдырайтын азот

маңызы бойын-ша топ

ХҚКО арқылы мемлекеттік қызметті көрсету кезінде функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы

милли-грамм кило-грамм топы-раққа

«Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 4-қосымша Нысан _______________ облысы бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды өсімдіктердің негізгі қоректік элементтері маңызы бойынша бөлу ведомості

Шартты белгілер:

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Қарашірік маңызы орташа топтар шегі, пайыз 4-6 гектар пайыз 5 6

төмен 4-тен артық емес гектар пайыз 3 4

жоғары 6-дан артық гектар пайыз 7 8

Барлығы облыс бойынша

«Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Жеңілыдырайтын азот маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 40-тан артық емес 40-50 50-ден артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Портал арқылы арқылы мемлекеттік қызметті көрсету кезінде функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

Жылжымалы фосфор маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 15-тен артық емес 15-30 30-дан артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

2

Барлығы облыс бойынша

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Ауыспалы калий маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 200-ден артық емес 200-300 300-ден артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 5-қосымша Нысан _______________ облысы бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды микроэлементтер мен ауыр металдар маңызы бойынша бөлу ведомості

Шартты белгілер:

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Марганец маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 10-нан артық емес 10-20 20-дан артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 9 маусымдағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9489 болып енгізілді.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Барлығы облыс бойынша Кобальт маңызы

Министр А.МАМЫТБЕКОВ.

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 25 маусымдағы №6-1/321 бұйрығымен бекітілген

төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 0,15-тен артық емес 0,15-0,3 0,3-тен артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Күкірт маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 6-дан артық емес 6-12 12-ден артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Қорғасын маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 30-дан артық емес 30-60 60-тан артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Аудан

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

1

2

Никель маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 80-нен артық емес 80-160 160-тан артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

Барлығы облыс бойынша

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 6-қосымша Нысан _______________ облысы бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды қышқылдық дәрежесі бойынша бөлу ведомості Топырақтың қышқылдық дәрежесі

7,4-7,9

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

8,0-8,5

8,6-9,0

9,0-ден артық

14

15

16

17

пайыз

6,6-7,3

пайыз

6,1-6,5

өте қаттысілтілі

гектар

5,5-6,0

қаттысілтілі

пайыз

5,1-5,5

ортасілтілі

гектар

5,0-ден артық емес

төменбейтөменқышқыл тарап сілтілі топтар шегі, рН

пайыз

2

орта қышқыл

гектар

1

қаттықышқыл

гектар

Аудан

өте қышқыл

пайыз

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі Заңына сәйкес әзірленген және ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жағдайы туралы ақпараттық деректер банкін (бұдан әрі – деректер банкі) құру және жүргізу тәртібін айқындайды. 2. Деректер банкін «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң Агрохимия қызметi республикалық ғылыми-әдiстемелiк орталығы» республикалық мемлекеттiк мекемесi құрып, жүргізеді және агроөнеркәсіптік кешенді дамыту саласындағы уәкілетті органға ұсынады. 3. Деректер банкі ауыл шаруашылығы жерлерінің топырағын агрохимиялық зерттеп тексеру нәтижелерімен толықтырылатын, республика топырағының агрохимиялық мониторингі үшін негізгі база болатын электрондық ақпараттық деректер базасы болып табылады. 4. Деректер банкі жұмыс (жер) учаскесі, шаруашылық, аудан, облыс және республика деңгейінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді кешенді агрохимиялық зерттеп тексеру нәтижелерін енгізуге, сақтауға, талдауға және жинақтауға арналған. 5. Деректер банкін құру үшін ағымдағы және анықтамалық материалдар бастапқы деректер болып табылады. Ағымдағы материалдар әр танаптың мекен-жайлық деректерін, әр жер учаскесін талдау кезінде алынатын агрохимиялық жай-күй жөніндегі деректерді қамтиды. Анықтамалық материалдар жер, топырақ, ауыспалы егіс түрлерін, облыстар, аудандар, әр аудандағы жерді пайдаланушылар тізімін, агрохимиялық зерттеп тексеру әдістерін, қоректік заттар маңызы бойынша топтар шекараларын қамтиды. 2. Деректер банкін құру мен жүргізу тәртібі 6. Деректер банкін құру ауыл шаруашылығы жерлерін зерттеп тексеру барысында алынған топырақтық, агрохимиялық, экология-токсикологиялық, топырақтық-эрозиялық, топырақтық-мелиоративтік, геоботаникалық, фитосанитарлық, өзге де арнайы зерттеу және іздеу материалдары мен деректерін жинау, өңдеу, жинақтау, талдау арқылы жүзеге асырылады. 7. Деректер банкін құруға негіз болып табылатын құжаттар: 1) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша шаруашылық топырағын агрохимиялық зерттеп тексерудің танаптық ведомості; 2) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша жиынтық талдамалық ведомость. 8. Деректер банкін жүргізу: 1) агрохимиялық зерттеп тексеру нәтижелері туралы мәліметтерді енгізуді; 2) бастапқы деректерді өңдеуді, топырақты агрохимиялық зерттеп тексеру нәтижелерін жинақтауды, шығарылым нысандарын қалыптастыруды; 3) енгізілген мәліметтерді өзектілеуді (жаңартуды); 4) агрохимиялық картограммаларды алуды; 5) жүргізілген агрохимиялық зерттеп тексерулер бойынша агрохимиялық очерктер құрастыруды қамтиды. 9. Мекенжайлық және агрохимиялық деректерді сақтау үшін жыл сайын жаңа файл құрылады. Анықтамалық деректер бір рет енгізіледі және жыл сайын тиісті жылғы желтоқсанда өзектендіріледі. 10. Ағымдағы деректер шаруашылық топырағын агрохимиялық зерттеп тексерудің танаптық ведомості түрінде ұсынылады, ол жерді пайдалану, танаптың кадастрлық нөмірі мен алқабы, топырақ түрі, элементарлық учаскелер нөмірлері, ауылдық округ, аудан, облыс туралы ақпаратты қамтиды. Шаруашылық топырағын агрохимиялық зерттеп тексерудің танаптық ведомості жұмыс және элементарлық учаскелердің нөмірлері жерді пайдалану шегінде толассыз, барлық бағандар мен жолдар толтырылады. 11. Шаруашылық топырағын агрохимиялық зерттеп тексерудің танаптық ведомості деректері негізінде әр зерттеп тексерілген жер учаскесінің меншік иесіне және (немесе) жер пайдаланушыға топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша жиынтық талдамалық ведомость құралады. Толтырылған топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша жиынтық талдамалық ведомость талдау деректерін деректер банкіне енгізу үшін қажет. 12. Деректер банкінің шығарылым нысандары: осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша паспорттық ведомость; осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды өсімдіктердің негізгі қоректік элементтері маңызы бойыша бөлу ведомості; осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды микроэлементтер мен ауыр металдар маңызы бойыша бөлу ведомості;

Мыс маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 0,2-ден артық емес 0,2-0,5 0,5-тен артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

гектар

«Агроөнеркәсіптік кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 8 шілдедегі Заңы 6-бабының 15-8) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру және жүргізу қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Мелиорация департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және оның бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Аудан

пайыз

Астана қаласы

2

Барлығы облыс бойынша

гектар

№6-1/321

1

Мырыш маңызы төмен орташа жоғары топтар шегі, миллиграмм килограмм топыраққа 2-ден артық емес 2-5 5-тен артық гектар пайыз гектар пайыз гектар пайыз 3 4 5 6 7 8

пайыз

2014 жылғы 25 маусым

Зерттеп тексерілген алқап, гектар

гектар

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы

Аудан

пайыз

4. ХҚО өзара іс-қимыл тәртібін, сондайақ мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібін сипаттау 12. ХҚО жүгінудің тәртібін сипаттау, көрсетілетін қызметті алушының өтінішін өңдеу ұзақтығы: ХҚО қызметкері 15 минут ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін тіркейді және көрсетілетін қызметті алушыға ХҚО қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан әрі – ЭЦҚ) куәландырылған ақпараттық жүйе арқылы электрондық құжат нысанындағы құжаттардың көшірмесін жолдайды. 13. Құжаттар пакетін ХҚО тапсыру үшін кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. ХҚО көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 14. Мемлекеттік қызмет алу үшін көрсетілетін қызметті алушы (немесе сенімхат бойынша оның өкілі) ХҚО-ға жүгіну кезінде қажетті құжаттардың тізбесі: 1) белгіленген нысандағы өтініш; 2) алым сомасы республикалық бюджетке төленгенін растайтын төлем құжаты. 15. ХҚО-ға құжаттарды тапсырған кезде ХҚО-ның қызметкері отандық көрсетілетін қызметті алушыға мыналарды: 1) құжаттың нөмірі және қабылданған күнін; 2) сұрау салынған мемлекеттiк көрсетілетін қызметтiң атауын; 3) қоса берілген құжаттардың саны мен атауларын; 4) мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу күні (уақыты) және құжаттарды беру орнын; 5) құжатты қабылдаған жауапты тұлғаның тегі, аты, әкесінің атын (бар болған кезде); 6) көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты (бар болған кезде) – жеке тұлғалар үшін; немесе атауы – заңды тұлғалар үшін, байланыс деректерін көрсете отырып, тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат береді; 16. Мемлекеттік қызметті ХҚО арқылы нәтижесін алу процесінің сипаты, оның ұзақтығы: ХҚО қызметкері орындалған құжаттар түскеннен кейін 15 минут ішінде Сканер штрихкодтың көмегімен мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін қабылдауды жүзеге асырады; көрсетілетін қызметті алушы жүгінген сәттен бастап 15 минут ішінде көрсетілетін қызмет алушыға немесе оның өкіліне мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін береді. 17. Мемлекеттік ақпараттық жүйелерде қамтылған жеке басын куәландыратын құжат туралы, заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы, жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы мәліметтерді ХҚКО қызметкері мемлекеттік органдардың уәкілетті тұлғаларының ЭЦҚ-сымен куәландырылған электрондық құжат нысанындағы мемлекеттік қызметтерді көрсетудің ақпараттық мониторинг жүргізу жүйесі арқылы алады. 18. ХҚКО арқылы мемлекеттік қызмет көрсету кезінде функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы

N P2O5 K2O миллиграмм килограмм топыраққа

гектар

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі ісқимыл тәртібін сипаттау 6. Мемлекеттік қызметті көрсету бойынша ресімді (іс-қимылды) бастау үшін негіз көрсетілетін қызметті берушінің белгіленген нысандағы өтінішті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушының өтініші) алуы болып табылады. 7. Мемлекеттік қызметті көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-қимылдың) мазмұны, оны орындау ұзақтығы: 1) көрсетілетін қызметті беруші 1 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсе қызметкері көрсетілетін қызметті алушының өтініші келіп түскеннен кейін бір сағат ішінде оны тіркейді және көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қарастыруына береді; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысына береді; көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысы бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің маманына береді; көрсетілетін қызмет беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің маманы: бес жұмыс күні ішінде, ал тасымалдау бағытын келісу қажет болмаған жағдайларда – бір жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және белгіленген талаптардың сәйкестігіне тексереді; iрi көлемді және (немесе) ауыр салмақты отандық және шетелдiк автокөлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағымен жүруге алым сомасын көрсете отырып мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру туралы хабарламаны (бұдан әрі – хабарлама) ресімдейді және оны ақпараттық жүйе арқылы ХҚО-ға жолдайды немесе шетелдік көрсетілетін қызметті алушыға береді; көрсетілетін қызметті алушымен алым сомасы республикалық бюджетке төленгені расталғаннан кейін бір жұмыс күн ішінде арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдейді және оларды көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде арнайы рұқсатқа қол қойып, оны және оған бақылау талонын көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсесіне жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсе қызметкері қызмет көрсету нәтижесі түскеннен кейін бір сағат ішінде оны курьер арқылы ХҚО-ға жолдайды немесе 10 минут ішінде шетелдік қызмет алушыға немесе оның өкіліне береді; 2) көрсетілетін қызметті беруші 2 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкері немесе құжаттарды қабылдауды жүзеге асырушы лауазымды тұлға (бұдан әрі – лауазымды тұлға) құжаттар түскен сәттен бастап бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін тіркейді және көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысына немесе оны ауыстыратын тұлғаның қарастыруына береді; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 2 арнайы рұқсаттың және оған бақылау талонының ресімделуін жүзеге асырушы уәкілетті тұлғасына (бұдан әрі – уәкілетті тұлға) береді; көрсетілетін қызметті беруші 2 уәкілетті тұлғасы: бес жұмыс күні ішінде, ал тасымалдау бағытын келісу қажет болмаған жағдайларда бір жұмыс күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және белгіленген талаптардың сәйкестігіне тексереді; бір сағат ішінде хабарламаны ресімдейді және оны көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне береді; көрсетілетін қызметті алушымен алым сомасы республикалық бюджетке төленгені расталғаннан кейін бір жұмыс күн ішінде арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдейді және оларды көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде арнайы рұқсатқа қол қояды және оны және оған бақылау талонын көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкеріне немесе лауазымды тұлғаға жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкері немесе лауазымды тұлға қызмет көрсету нәтижесі түскеннен кейін 10 минут ішінде оны көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне береді. 8. Мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімнің (әрекеттің) нәтижесі мынадай рәсімді (әрекетті) орындауды бастау үшін негіз болады: 1) көрсетілетін қызметті беруші 1 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсесінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін тіркеу және оны көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысына немесе оны ауыстыратын тұлғаға беру; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оның орынбасарының бұрыштамасы; көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімі басшысының бұрыштамасы; хабарламаны ресімдеу және оны ақпараттық жүйе арқылы ХҚО-ға жолдау немесе шетелдік қызмет алушыға не оның өкіліне беру; алым сомасын төлегені туралы төлем құжатын қабылдау; арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдеу және оларды көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына беру; көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсесіне қызмет көрсету нәтижесін беру; мемлекеттік қызмет нәтижесін курьер арқылы ХҚОға жолдау немесе оны шетелдік көрсетілетін қызметті алушыға не оның өкіліне беру; 2) көрсетілетін қызметті беруші 2 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсесінде немесе лауазымды тұлғамен көрсетілетін қызметті алушының өтінішін тіркеу және көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қарастыруына беру; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның бұрыштамасы; хабарламаны ресімдеу және көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне беру;

алым сомасын төлегені туралы төлем құжатын қабылдау; арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдеу және оларды көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына беру; мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне беру. 3. Көрсетілетін қызмет берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл тәртібін сипаттау 9. Мемлекеттік қызметті көрсету процесіне қатысатын көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші 1 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсе қызметкері; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға; көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысы; көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің маманы; 2) көрсетілетін қызметті беруші 2 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкері немесе лауазымды тұлға; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға; көрсетілетін қызметті беруші 2 уәкілетті тұлғасы. 10. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелері арасындағы рәсімдердің (ісқимылдарының) дәйектілігін сипаттау: 2) көрсетілетін қызметті беруші 1 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсе қызметкері көрсетілетін қызметті алушының өтініші келіп түскеннен кейін бір сағат ішінде оны тіркейді және көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қарастыруына береді; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысына береді; көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің басшысы бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің маманына береді; көрсетілетін қызмет беруші 1 автомобиль көлігіндегі бақылау бөлімінің маманы: бес жұмыс күні ішінде, ал тасымалдау бағытын келісу қажет болмаған жағдайларда – бір жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және белгіленген талаптардың сәйкестігіне тексереді; iрi көлемді және (немесе) ауыр салмақты отандық және шетелдік автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының аумағымен жүруге алым сомасын көрсете отырып мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру туралы хабарламаны (бұдан әрі – хабарлама) ресімдейді және оны ақпараттық жүйе арқылы ХҚО-ға жолдайды немесе шетелдік көрсетілетін қызметті алушыға береді; көрсетілетін қызметті алушымен алым сомасы республикалық бюджетке төленгені расталғаннан кейін бір жұмыс күн ішінде арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдейді және оларды көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 1 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде арнайы рұқсатқа қол қойып, оны және оған бақылау талонын көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсесіне жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 1 кеңсе қызметкері қызмет көрсету нәтижесі түскеннен кейін бір сағат ішінде оны курьер арқылы ХҚО-ға жолдайды немесе 10 минут ішінде шетелдік қызмет алушыға немесе оның өкіліне береді; 2) көрсетілетін қызметті беруші 2 жүгінген кезде: көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкері немесе құжаттарды қабылдауды жүзеге асырушы лауазымды тұлға (бұдан әрі – лауазымды тұлға) құжаттар түскен сәттен бастап бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін тіркейді және көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысына немесе оны ауыстыратын тұлғаның қарастыруына береді; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және көрсетілетін қызметті беруші 2 арнайы рұқсаттың және оған бақылау талонының ресімделуін жүзеге асырушы уәкілетті тұлғасына (бұдан әрі – уәкілетті тұлға) береді; көрсетілетін қызметті беруші 2 уәкілетті тұлғасы: бес жұмыс күні ішінде, ал тасымалдау бағытын келісу қажет болмаған жағдайларда бір жұмыс күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының өтінішін қарастырады және белгіленген талаптардың сәйкестігіне тексереді; бір сағат ішінде хабарламаны ресімдейді және оны көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне береді; көрсетілетін қызметті алушымен алым сомасы республикалық бюджетке төленгені расталғаннан кейін бір жұмыс күн ішінде арнайы рұқсатты және оған бақылау талонын ресімдейді және оларды көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысының немесе оны ауыстыратын тұлғаның қол қоюына жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 2 басшысы немесе оны ауыстыратын тұлға бір сағат ішінде арнайы рұқсатқа қол қояды және оны және оған бақылау талонын көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкеріне немесе лауазымды тұлғаға жолдайды; көрсетілетін қызметті беруші 2 кеңсе қызметкері немесе лауазымды тұлға қызмет көрсету нәтижесі түскеннен кейін 10 минут ішінде оны көрсетілетін қызметті алушыға немесе оның өкіліне береді. 11. Көрсетілетін қызметті берушілер 1 және 2 құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) арасындағы рәсімдердің (іс-қимылдардың) дәйектілігін сипаттау «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1 және 2-қосымшаларға сәйкес көрсетілетін қызметті берушілер 1 және 2 құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл блок-схемаларында көрсетілген.

Топырақтың түрлілігі (топырақ түрі)

Топырақтың агрохимиялық жай-күйі бойынша жиынтық талдамалық ведомость

Көрсетілетін қызметті беруші 2 құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл блок-схемасы

2014 жылғы 22 қазан

№ 200

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кейбір нормативтік құқықтық актілеріне төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге асыру, банк шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес және төлемдерді және ақша аударымдарын жүзеге асыруды, банк шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған, өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі осы қаулының 1-қосымшасына сәйкес бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Ұлттық Банк Төрағасы

Ауыл шаруашылығы мақсатында жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 2-қосымша Нысан Облыс__________________________________ Аудан __________________________________ Шаруашылық, ауылдық округ______________ Зерттеп тексеру жылы ____________________

«Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет) «Автомобиль көлігі туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 1911-бабы негізінде, сондай-ақ «Автокөлік саласында көрсетілетін мемлекеттік қызмет мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 26 наурыздағы № 265 қаулысымен бекітілген, «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына сәйкес, Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрілігі Көлiктiк бақылау комитетiнiң аумақтық органдарымен (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші 1) және Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы автокөлік құралдарын өткізу пункттеріндегі кеден органдары (бұдан әрі –көрсетілетін қызметті беруші 2) көрсетеді. 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуға өтініштерді қабылдау: 1) отандық көрсетілетін қызметті алушы үшін: Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау және халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кәсіпорны арқылы (бұдан әрі – ХҚО); көрсетілетін қызметті беруші 2 арқылы; «Электрондық үкіметтің» веб-порталы (бұдан әрі – Портал) арқылы жүзеге асырылады. 2) шетелдік көрсетілетін қызметті алушы не оның өкілі үшін көрсетілетін қызметті беруші 1 және 2 арқылы жүзеге асырылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру: 1) отандық көрсетілетін қызметті алушы үшін: ХҚО арқылы; көрсетілетін қызметті беруші 2 арқылы; 2) шетелдік көрсетілетін қызметті алушы үшін көрсетілетін қызметті беруші 1 және 2 арқылы жүзеге асырылады. 4. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде. 5. Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі – Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының жүрiп өтуіне арнайы рұқсат (бұдан әрі – арнайы рұқсат) және оған бақылау талоны қағаз түрінде.

Элементарлық Өсірілетін Өнімділігі, гектардан учаскенің нөмірі дақыл центнер (алдыңғы жылғы)

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы

Қ. КЕЛІМБЕТОВ.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 22 қазандағы №200 қаулысына 1-қосымша

Жалпы алқабы _____________________________ гектар Шаруашылық туралы мәліметтер _______________________________________ ____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ _________________________________________________________________ (шаруашылықтың өндірістік бағыты, климаты мен рельефі, географиялық орналасуы, топырақтың физикалық-химиялық қасиеттері)

маңызы бойынша топ

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2014 жылғы 25 сәуірдегі № 276 және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 30 сәуірдегі № 198 бірлескен бұйрығымен бекітілген

Алқабы, гектар

милли-грамм кило-грамм топы-раққа

Ж. ҚАСЫМБЕК.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Қаржы вице-министрі Б. СҰЛТАНОВ.

Үлгіні тіркеу Бригада, нөмірі танап нөмірі

пайыз

Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникация министрі

«Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Көрсетілетін қызметті беруші 1 құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл блок-схемасы

Нысан

Шаруашылық топырағын агрохимиялық зерттеп тексерудің танаптық ведомості Шаруашылық атауы ________________________________________________ Облыс (кадастрлік нөмір) ______________________________________________ Аудан (кадастрлік нөмір) ______________________________________________ Ауылдық округ ____________________________________________________ Шаруашылық бойынша жалпы зерттеу алқабы ______________________ гектар Топырақ зонасы ________________________ Зерттеп тексеру күні __________________ Құрастырған _________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты, жеке басын куәландыратын құжатта болған жағдайда), лауазымы)

гектар

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабы 2) тармақшасына сәйкес бұйырамыз: 1. Қоса берiлiп отырған «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлік құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүріп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті бекітілсін. 2. «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлік құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүріп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2012 жылғы 26 қарашадағы № 819 бұйрығының күші жойылған деп танылсын (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8144 болып тіркелген, 2013 жылғы 5 маусымда № 141 (28080) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған). 3. Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Көліктік бақылау комитеті (Ә.А. Асавбаев): 1) осы бірлескен бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бірлескен бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдарында, оның ішінде Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің интернет-ресурсында ресми жариялануын және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 3) осы бірлескен бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесіне ресми жариялауға көшірмесін жіберуді қамтамасыз етсін; 4) осы бірлескен бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін 5 жұмыс күні ішінде мемлекеттік тіркеу және бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға жіберу туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 5. Осы бірлескен бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Көліктік бақылау комитетінің төрағасы Ә.А. Асавбаевқа және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің төрағасы Ғ.К. Әмринге жүктелсін. 6. Осы бірлескен бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін құру мен жүргізу қағидаларына 1-қосымша

Топы-рақ түрі

Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуі үшін арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентін бекіту туралы

осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша зерттеп тексерілген алқаптарды қышқылдық дәрежесі бойыша бөлу ведомості. 14. Деректер банкіне енгізілген, коды бар файлдар түрінде базаларда сақталатын топырақты агрохимиялық зерттеп тексеру нәтижелері жүргізілген агрохимиялық зерттеп тексерулер бойынша агрохимиялық картограммалар мен агрохимиялық есептіктер құру үшін негіз болып табылады.

милли-грамм кило-грамм топы-раққа

БІРЛЕСКЕН БҰЙРЫҒЫ

21. Көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхаттың, онда көрсетілген мерзімде (мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесін беру туралы хабарламаны алғаннан кейін) жеке өзі келген және жеке басын куәландыратын құжатты ұсынған кезде, тауарлық-материалдық құндылықтарды алуға арналған белгіленген нысандағы сенімхатының және «электронды үкіметтің» төлем шлюзі арқылы төлеуді қоспағанда, төлем құжатының негізінде жүзеге асырылады. 22. Портал арқылы арқылы мемлекеттік қызмет көрсету кезінде функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы осы «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлiк құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүрiп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымшада көрсетілген.

Зерттеп тексе-рілген алқап, гектар

2014 жылғы 30 сәуір №198 Астана қ.

осы «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы ауыр салмақты және (немесе) iрi көлемді көлік құралдарының (шетелдiктердi қоса алғанда) жүріп өтуіне арнайы рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымшада көрсетілген. 19. ХҚО-да құжаттарды қабылдау «электрондық» кезек тәртiбiмен, жеделдетіп қызмет көрсетусiз операциялық залда жүзеге асырылады, Портал арқылы электрондық кезекті броньдау мүмкіндігі бар. 20. «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде көрсетілетін қызметті берушінің және көрсетілетін қызметті алушының жүгіну тәртібін және рәсімдерінің (ісқимылдардың) дәйектілігін сипаттау: портал арқылы электрондық сұрау салу кезінде көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін алу күнін көрсету арқылы мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мәртебе көрсетіледі.

Танап

2014 жылғы 25 сәуір №276 Астана қ.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің

Алқап, гектар

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің

18

18

20

Барлығы облыс бойынша

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 шілдеде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9618 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін нормативтік құқықтық актілерінің тізбесі 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банктік есепшоттарын ашу, жүргізу және жабу ережесін бекіту туралы» 2000 жылғы 2 маусымдағы № 266 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1199 тіркелген, 2000 жылы Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілері бюллетенінде жарияланған, № 9, 264 құжат) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банктік есепшоттарын ашу, жүргізу және жабу ережесінде: 7-1 - тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7-1. Клиенттің ақшасын есепке алу үшін клиентке банктік шот ашу кезінде банк оған банк клиентінің банктік шотының нөмірі болып табылатын жеке сәйкестендіру кодын тағайындайды. Клиентке банктік шотты ашқан не клиент банкке өтініш жасаған кезде оны ашқаннан кейін банк клиентке жазбаша немесе электрондық нысанда растауды береді, онда, банктік шоттың нөмірі шартта көрсетілген жағдайларды қоспағанда, банктік шоттың нөмірі көрсетіледі. Банктік шот нөмірінің бірыңғай құрылымы осы Ереженің 3-қосымшасында көрсетілген.»; 9 - тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «9. Банктік шот шартында: 1) шарттың мәні; 2) клиенттің сәйкестендіру нөмірі; 3) қосылу шартын қоспағанда, клиенттің жеке сәйкестендіру нөмірі; 4) банктегі ақшаға иелік ету тәртібі; 5) банктің қызметтерді көрсету талаптары және оларға ақы төлеу тәртібі; 6) клиенттің банктік шотты жабу туралы өтініші негізінде банктік шотты жабу мерзімі қамтылады.»; 11- тармақта: 3) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «3) Қазақстан Республикасының резидент - дара кәсіпкерлері, жеке нотариустары, жеке сот орындаушылары және адвокаттары үшін: қол қою үлгісі бар құжат; жеке басын куәландыратын құжат; жеке нотариустар үшін - нотариалдық қызметпен айналысу құқығына берілген лицензияның көшірмесі; адвокаттар үшін - адвокаттық қызметпен айналысу құқығына берілген лицензияның көшірмесі; жеке сот орындаушылары үшін - атқару құжаттарын орындау жөніндегі қызметпен айналысу құқығына берілген лицензияның көшірмесі;»; 6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «6) Қазақстан Республикасының резиденті емес дара кәсіпкерлері үшін: қол қою үлгісі бар құжат; жеке басын куәландыратын құжат;»; 8) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «8) таратылатын банктер, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, олардың филиалдары, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін: тарату комиссиясының қол қою үлгілері және таратылатын клиенттің мөр таңбасы бар құжат; бизнес-сәйкестендіру нөмірі бар құжаттың көшірмесі; банкті, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын тарату туралы сот шешімінің не акционерлердің жалпы жиналысының көшірмесі; Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тарату комиссиясын тағайындау туралы шешімінің көшірмесі; Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банк және өзге де операцияларды жүргізуге не сақтандыру қызметін (қайта сақтандыру бойынша қызметті) жүзеге асыру құқығына берілген лицензиядан айыру туралы шешімінің көшірмесі;»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Банктiк салым шарты бойынша жинақ шотын ашқан кезде ақшаны (салымды) салымшының өз атына не белгiлi бiр үшiншi адамның атына салуға болады, олар бұдан былай банктiң клиенттерi болып табылады.»; 18-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «18. Белгілі бір үшінші адамның-клиенттің атына жинақ шотын ашу үшін салымшы банкке мыналарды ұсынады: 1) заңды тұлға, оның оқшауланған бөлімшелері (филиалдары мен өкілдіктері): шотты ашу және (немесе) иелену құқығына берілген нотариат куәландырған сенімхат; қол қою үлгілері және мөр таңбасы бар құжатқа сәйкес клиенттің жинақ шотын жүргізуге (жинақ шоттағы ақшаға иелік етуге) байланысты операциялар жүргізу кезінде төлем құжаттарына қол қоюға уәкілетті тұлғаның (тұлғалардың) жеке басын куәландыратын құжаттың (құжаттардың) көшірмесі; 2) жеке тұлға: шотты ашу және (немесе) иелену құқығына берілген нотариат куәландырған сенімхат; он алты жасқа жетпеген, кәмелетке толмаған адамдарклиенттер үшін - туу туралы куәлік; салымшының жеке басын растайтын құжат.»; 19-5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «19-5. Нотариустың депозитінен ақша беру осы Ережеде және банктік шот шартында көзделген тәртіппен: 1) жеке тұлғаға - қолма-қол ақшамен не депоненттің банктік шотына ақша аудару арқылы; 2) заңды тұлғаға - нотариустың депозитінен депоненттің банктік шотына ақша аудару арқылы жүзеге асырылады.»; 21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «21. Ашылатын шоттың түрлерiне және клиенттiң құқықтық субъектілігіне қарай, егер бұл Кірістерді жылыстатуға қарсы іс-қимыл туралы заңда көзделсе немесе банк белгiлеген болса, банктің қосымша құжаттар берудi талап етуіне рұқсат беріледі.»; 25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «25. Банктiк шоттар бойынша үзінді көшiрмелердi беруді банктер шартқа сәйкес жүргізеді. Банктің клиентке оның шоттары бойынша үзінді көшiрмелердi беру (жеткiзiп беру) қызметiн электрондық тәсiлмен немесе шартта көзделген болса, арнайы адам арқылы көрсетуіне рұқсат беріледі.»; 31 және 32-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «31. Заңды тұлғалар, олардың филиалдары немесе өкiлдiктерi ұсынатын қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжаттарда бiрiншi қол қою құқығы басшыда және/немесе ол уәкiлеттiк берген басқа адамдарда болады. Екiншi қол қою құқығы бас бухгалтерге және/немесе басқа уәкiлеттi адамдарға берiледi. Бұл өкiлеттiктер құрылтай құжаттары негiзiнде не тиiстi заңды тұлғалар, филиалдар немесе өкiлдiктер басшыларының бұйрықтары негiзiнде не осындай өкiлеттiктер беруге негiз болған басқа құжаттарға сәйкес берiледi. Банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының уақытша әкімшіліктері үшін осы өкілеттіктер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тарату комиссиясын тағайындау туралы шешімі негізінде беріледі. Мәжбүрлеп таратылатын банктердің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының тарату комиссиялары үшін осы өкілеттіктер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тарату комиссиясын тағайындау туралы шешімі негізінде беріледі. Егер заңды тұлғаның, филиалдың немесе өкiлдiктiң штатында екiншi қол қою құқығын беруге болатын адам болмаса, банк құжатты тек бiрiншi қол қою үлгiсiмен қабылдайды, бұл туралы осы құжатқа тиiстi жазба жазылады. Қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжаттарда заңды тұлғаның, оның филиалының немесе өкiлдiгiнiң мөр таңба белгiсiнiң үлгiсi болуға тиiс. Бұл талап заңды тұлғалар шыққан ел заңнамасының ерекшелiктерiне байланысты мөрi жоқ болып отырған Қазақстан Республикасының резиденті емес заңды тұлғаларына, олардың филиалдары мен өкiлдiктерiне қолданылмайды. Арнайы мақсаттарға («кадрлар бөлiмi», «пакет үшiн» және басқа) арналған мөр таңбасының үлгiсiн қабылдауға болмайды. 32. Қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжатқа енгiзiлген адамдардың қойған қолының түпнұсқалылығын банктің уәкілетті тұлғасы қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжатқа енгiзiлген адамдардың жеке қатысуымен растайды. Клиент қол қою құқығын басқа тұлғаға (тұлғаларға) уақытша берген жағдайда Ереженің осы тарауында белгіленген тәртіппен тиісті қол қою үлгілері бар уақытша құжат ресімделеді. Осы нормалар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі клиенттерінің банк шоттарын ашуына қолданылмайды, олар банк шоттарын ашу үшін нотариалды куәландырылған қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжатты ұсынады. Заңды тұлғалар, олардың оқшауланған бөлімшелері (филиалдар мен өкілдіктері), Қазақстан Республикасының резиденті емес дара кәсіпкерлері банк шоттарын ашу үшін банкке нотариат куәландырған қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжатты ұсынады не қол қою үлгiлерi және мөр таңба белгiсi бар құжатқа енгiзiлген адамдардың қойған қолының түпнұсқалылығын банктің уәкілетті тұлғасы растайды.»; 33-тармақ алынып тасталсын; 34-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «34. Заңды тұлғаның атауы өзгерген, мөрi жоғалған немесе тозған жағдайда клиентке жаңа мөр дайындауға қажеттi мерзiм беруге жол беріледі. Мөрді дайындау кезеңінде банк және клиент төлем құжаттарын клиенттiң мөрiнсiз ресiмдеу тәртібін белгiлейдi, ол шартта көрсетiледі.»; мынадай мазмұндағы 42–1-тармақпен толықтырылсын: «42-1. Банк клиенттің өтініші негізінде банктік шотты жабуды банктік шот шартында немесе банктік салым шартында белгіленген мерзімде, бірақ осы Ереженің 43-тармағында және банктік шот шартында немесе банктік салым шартында белгіленген жағдайларды қоспағанда, клиенттің өтінішін алғаннан кейін отыз жұмыс күнінен кешіктірмей жүзеге асырады.»; 1 және 2-қосымшалар осы қаулының 3 және 4-қосымшаларына сәйкес редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Банк шотын ашпай қолма-қол жасалмайтын ақша төлемi мен аударымын жүзеге асыру нұсқаулығын бекіту туралы» 2000 жылғы 13 қазандағы № 395 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1304 тіркелген, 2001 жылы Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілер бюллетенінде жарияланған, № 5, 318-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген банк шотын ашпай қолма-қол жасалмайтын ақша төлемi мен аударымын жүзеге асыру нұсқаулығында: 2-тармақтың төртінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Заңды тұлғаға банктiң қызметіне бір мың айлық есептiк көрсеткiштен аспайтын мөлшерде қолма-қол ақша жарнасы арқылы ақы төлеуге рұқсат беріледі.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Клиенттiң банктiк шотын ашпай жасалатын төлемдер мен ақша аударымдары теңгемен де, шетел валютасымен де жүзеге асырылады.»; 11 және 12-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «11. Банктiк шотты ашпай төлемдер мен ақша аударымдарын жасаған кезде төлем хабарламаларында мынадай мiндеттi деректемелер қамтылады: 1) төлем хабарламасының атауы; 2) төлем хабарламасының нөмірі, оның жасалу күні, айы, жылы; 3) ақша жөнелтуші жеке тұлғаның және (немесе) бенефициардың аты-жөні, әкесінің аты (егер ол бар болса) немесе ақша жөнелтуші заңды тұлғаның немесе бенефициардың ұйымдастыру-құқықтық нысанын қоса алғанда, толық атауы; 4) ақша жөнелтушінің немесе бенефициардың жеке сәйкестендіру кодтары. Жеке тұлғаның жеке сәйкестендіру

коды болмаған жағдайда, оның жеке басын куәландыратын құжаттың деректері, сондай-ақ пошталық мекенжайы (елі, қаласы, индексі, көшесі, үй және пәтер нөмірі) көрсетіледі; 5) ұйымдастыру-құқықтық нысанын қоса алғанда, жөнелтушiнің банкінің және бенефициардың банкінің толық атауы, олардың банктiк сәйкестендіру кодтары; 6) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген «Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану және төлемдер бойынша оларға сәйкес мәліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадағы № 388 қаулысында белгіленген ақша жөнелтушiнiң «АЖК» коды, бенефициардың «БеК» коды, төлем мақсаты және оның кодтық белгiленуі; 7) санмен және жазумен белгiленген төлем сомасы; 8) ақша аударымы олардың жеке сәйкестендіру коды көрсетіле отырып жүргізілген жағдайда, ақша жөнелтушінің немесе бенефициардың ЖСН-і немесе БСН-і; 9) ақша жөнелтушi заңды тұлға болған жағдайда - оның уәкiлеттi адамдарының аты-жөнi, әкесiнiң аты (болған кезде), қолы, сондай-ақ мөр таңбасы. Ақша жөнелтушi жеке тұлға болған жағдайда - оның қолы. 12. Қажет болған жағдайда ақша жөнелтуші төлем хабарламасында валюталау күнін көрсетеді. Коммуналдық қызметке ақы төлеуге арналған хабарлама-шоттарда валюталау күнi көрсетілмейді.»; 13-тармақтың төртінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Салық төлеушінің алушы-банкке қолма-қол ақша енгізу күні ақша жөнелтушінің бюджетке төлемдер төлеуге арналған түбіртек-хабарламада көрсеткен күнімен сәйкес келеді. Бюджетке төлемдер төлеуге арналған түбіртек-хабарламада оның атауына сәйкес келетін бюджеттік жіктеу коды көрсетіледі. Жөнелтуші бенефициар деректемелерінің және бюджеттік жіктеу кодының дұрыс көрсетілуін қамтамасыз етеді.»; 14-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «14. Ақша жөнелтушіге төлем хабарламаларында өзiнiң мекенжайына және бенефициардың мекенжайына (телефон нөмiрi, факс нөмiрi, электрондық пошта мекенжайы және басқа да мәлiметтер) қатысты қосымша мәлiметтер көрсетуге рұқсат беріледі.»; 17 және 18-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «17. Банктiк шотты ашпай жүргізілетін төлемдер мен ақша аударымдары бойынша клиенттердiң төлем хабарламаларын орындағаны үшiн банктерге клиенттерден комиссиялық сыйақы алуға рұқсат беріледі. Комиссиялық сыйақының мөлшерiн, төлеу тәртібін және мерзiмiн банк дербес белгiлейдi. 18. Егер алушы банк пен ақша жөнелтушінің арасындағы ақша аударымы шартында (бюджетке төлемдер төлеу мақсатындағы ақша аударымы шарттарын қоспағанда) өзгеше көзделмесе, төлем хабарламасын орындаған кезде алушы банк төлем сомасының есебінен комиссиялық сыйақы алмайды.»; 19-2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «19-2. Төлемдер мен ақша аударымдарын банктік шотты ашпай электрондық терминалдар арқылы қолмақол ақша енгізу жолымен жүзеге асыру кезінде ақша жөнелтушіге чек беріледі, чекте мынадай міндетті деректемелер қамтылады: 1) құжаттың нөмірі, жазылған күні, айы, жылы; 2) ақша жөнелтушінің банкінің және бенефициардың атауы; 3) төлем сомасы; 4) банктің комиссиялық сыйақы сомасы; 5) төлем валютасы; 6) төлем мақсаты; 7) төлем мақсатының коды.»; 21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «21. Ақша аударымы туралы шартты жасаған кезде алушы банк және ақша жөнелтуші ақша аудару тәртібін, оның iшiнде комиссиялық сыйақы алу тәртібін, сондай-ақ ақша аударымы бойынша өз құқықтарын, мiндеттерiн және жауапкершiлiгiн келiседі.»; 25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «25. Банктiк шоты жоқ бенефициардың пайдасына ақша қабылдаған кезде бенефициардың банкi бенефициарға оның пайдасына ақша түскенi туралы белгiленген нысанда жасалған банк хабарламасын жiберу арқылы немесе банк белгілеген өзге де тәсілмен хабарлайды.»; 30-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «30. Бенефициар төлем хабарламасы бойынша ақша аударымы сомасын алу үшiн келмеген жағдайда (оның банктiк шоты болмаған жағдайда), бенефициардың банкі осы соманы екiншi деңгейдегi банктерге арналған бухгалтерлiк есеп жоспарында көзделген банктің тиісті шоттарында банк белгiлеген мерзiмде есепке алады.»; 32-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «32. Ақша аударымын жүзеге асыру мүмкiн болмаған кезде, ақша жөнелтушiнің банкі және бенефициардың банкi ақшаны ақша жөнелтушiге қайтару үшiн қажеттi шаралар қабылдайды.»; 35-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «35. Бенефициардың банкі ақшаны қайтарған кезде, ақша жөнелтушінің банкі қайтарылған ақша түскен күнінен бастап үш операциялық күн ішінде ақша жөнелтушіге осындай қайтару туралы банк белгілеген тәсілдермен хабарлайды. Егер ақша қайтару ақша аудару туралы қате нұсқауды орындау себебімен жүргізілген жағдайда, төлемді қайтару туралы ақша жөнелтушiге хабар бермеуге рұқсат беріледі. Ақша қайтарылғаннан кейiн үш операциялық күн iшiнде ақша жөнелтушінің банкі бенефициардың банкіне тиiстi деректемелерi бар төлем құжатын жiбереді.». 3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Банктердің арасында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерi мен банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарының арасында корреспонденттiк қатынастар орнату ережесін бекіту туралы» 2000 жылғы 25 қарашадағы № 428 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1351 тіркелген, 2001 жылы Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілерінің бюллетенінде жарияланған, № 2) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Банктердің арасында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерi мен банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарының арасында корреспонденттiк қатынастар орнату ережесiнде: 1-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «1. Жалпы ережелер»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Банктердің арасында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерi (бұдан әрі – банктер) мен банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарының (бұдан әрі – банктік емес ұйымдар) арасында корреспонденттiк қатынастар орнату ережесi (бұдан әрі - Ереже) «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және Қазақстан Республикасының банктерінің (бұдан әрі - банктер) және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың (бұдан әрі - банктік емес ұйымдар) теңгемен корреспонденттік шоттарды ашу, жүргізу және жабу ерекшеліктерін, сондай-ақ банктер мен банктік емес ұйымдардың төлемдері мен ақша аударымдарының көлеміне белгіленген лимитті есептеу тәртібін белгілейді.»; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Осы Ережеде мынадай ұғымдар қолданылады: 1) қарсы агент - жасалған корреспонденттік шот шартына сәйкес әрiптес болып табылатын банк және/немесе банктік емес ұйым; 2) Корреспондент - басқа банк және/немесе банктiк емес ұйым үшiн өзінде шот ашқан банк және/немесе банктік емес ұйым (лоро-шот) 3) корреспонденттік қатынастар - банктер арасындағы, сондай-ақ банктер мен банктік емес ұйымдар арасындағы корреспонденттік шот шартында және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген банк қызметін көрсетуді жүзеге асыруға байланысты операциялар жасау мақсатында олардың арасында корреспонденттік шоттарды ашу кезінде пайда болатын шарттық қатынастар; 4) Респондент - басқа банкте және/немесе банктiк емес ұйымда шот ашқан банк және/немесе банктiк емес ұйым (ностро-шот); 5) резидент емес банк - Қазақстан Республикасынан тыс жерге орналасқан және өзi тұрған жердегi мемлекеттiң заңдарына сәйкес банк қызметiн жүзеге асыратын банк; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Егер «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңында өзгеше белгіленбесе, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің банктер мен банктік емес ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашуға және жүргізуге берілген лицензиясы бар банктер мен банктік емес ұйымдар банктер мен банктік емес ұйымдардың корреспонденттік шоттарын ашу мен жүргізуді жүзеге асырады.»; 2 -тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «2. Корреспонденттiк шоттарды ашу тәртібі»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Респондент корреспонденттiк шотты ашу үшiн Корреспондентке Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1199 тіркелген, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының банктерінде клиенттердің банктік есепшоттарын ашу, жүргізу және жабу ережесін бекіту туралы» 2000 жылғы 2 маусымдағы № 266 қаулысында көзделген құжаттарды, сондай-ақ мынадай құжаттарды: 1) корреспонденттiк шотты ашу жөніндегі өтiнiштi; 2) банктер үшiн - банк операцияларын жүргiзуге берiлген лицензияның нотариат куәландырған көшiрмесiн; 3) кредиттік серіктестіктерді қоспағанда, банктiк емес ұйымдар үшiн - аударым операцияларын жүргiзуге берiлген лицензияның нотариат куәландырған көшiрмесiн ұсынады. Егер «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» 2009 жылғы 28 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңында тiкелей белгiленген болса, Респондент Корреспондентке қосымша құжаттар ұсынады. 3-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «3. Корреспонденттiк шоттарды жүргiзуге қойылатын жалпы талаптар»; 12-тармақ алынып тасталсын: 4-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «4. Корреспонденттiк шоттарды жабу тәртібі»; 20-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «20. Корреспонденттен немесе Респонденттен корреспонденттiк шоттар ашуға және жүргiзуге байланысты операцияларды жүзеге асыруға лицензия қайтарып алынған немесе Респондент корреспонденттік шотты жапқан жағдайда, өздерiнiң арасында жасалған шарттың талаптарына сәйкес Корреспондент Респондент көрсеткен шотқа ақша аударуды жүзеге асырады.»; 5-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын. «5. Банктердің және банктік емес ұйымдардың корреспонденттiк шоттары бойынша төлемдер лимитін есептеу тәртібі»; 6-тарау алынып тасталсын. 4. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Клиент пен оған қызмет көрсететiн банктiң арасында қолма-қол жасалмайтын төлемдердi жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» 2000 жылғы 25 қарашадағы № 433 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1352 тіркелген, 2001 жылы Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілерінің бюллетенінде

(Соңы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 17-бетте). жарияланған, № 2) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Клиент пен оған қызмет көрсететiн банктiң арасында қолма-қол жасалмайтын төлемдердi жүзеге асыру ережесiнде: 1-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «1. Жалпы ережелер»; 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Осы Ережеде «Ақша төлемі мен аударымы туралы» 1998 жылғы 29 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңында және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1155 тіркелген, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының «Төлем тапсырмаларды, төлемдік талап-тапсырмаларды, инкассалық өкімдерді ресімдеу, пайдалану және орындау жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2000 жылғы 25 сәуірдегі № 179 қаулысында көзделген негізгі ұғымдар пайдаланылады.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Клиент пен оған қызмет көрсететін банктің арасында қолма-қол ақшасыз төлемдерді жүзеге асыру кезінде клиент те, оған қызмет көрсететін банк те төлем ордерін ұсынушы болып табылады.»; 2-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «2. Клиент пен оған қызмет көрсететiн банктiң арасында қолма-қол ақшасыз төлемдерді жүзеге асыру кезінде қолданылатын төлем ордерін ресiмдеу тәртібіне қойылатын жалпы талаптар»; 7 және 8-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «7. Банк қолданылатын төлем ордерінің өзге нысанында мынадай деректемелер қамтылады: 1) «Төлем ордері» атауы; 2) төлем ордерінің номері, жазылған күні, айы, жылы. Күні санмен, айы – жазумен, жылы - санмен көрсетіледі. Компьютер техникасын пайдалана отырып ресімделетін төлем ордерлерінде айды санмен белгілеп көрсетуге рұқсат беріледі; 3) клиенттің банктік шотына қызмет көрсететін банктің атауы (атауының жанына оның фирмалық белгісін қоюға рұқсат етіледі), оның банктік сәйкестендіру коды; 4) клиенттің атауы, оның жеке сәйкестендіру коды; 5) төлем бастамашысының уәкілетті адамдардың аты-жөні, әкесінің аты (болған кезде) және қоятын қолы және оның мөрі мен мөртабандарының бедері (егер бар болса). Тегін толық көрсетуге, ал аты мен әкесінің (егер ол бар болса) атын – инициалмен көрсетуге рұқсат беріледі. 6) клиенттің және оған қызмет көрсететін банктің жеке сәйкестендіру (бизнес-сәйкестендіру) нөмірі; 7) төлем мақсаты, оның Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген «Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану және төлемдер бойынша оларға сәйкес мәліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадғы № 388 қаулысында белгіленген код белгісі; 8) цифрмен және жазумен белгіленген төлем сомасы; 9) ақша жөнелтушінің коды (АЖК) және бенефициардың коды (БеК). 8. Бастамашысы заңды тұлға-клиент болып табылатын қағаз тасымалдағышта жасалған төлем ордерінде қол қою үлгілері мен мөрдің бедері бар құжатқа сәйкес клиенттің уәкілетті адамдарының қойған қолы және мөрдің бедері болады. Бастамашысы жеке тұлға-клиент немесе заңды тұлға құрмай-ақ кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлға-клиент болып табылатын қағаз тасымалдағыштағы төлем ордерінде қол қою үлгілері мен мөрдің бедері бар құжатқа сәйкес клиенттің қойған қолы және мөрдің бедері болады.»; 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. Банктің төлем ордеріне клиент туралы қосымша мәліметтерді, сондай-ақ осы төлем ордерін өңдеу үшін банкке қажетті мәліметтерді қосуына рұқсат беріледі.»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Клиент пен оған қызмет көрсететін банктің арасындағы шартта мұндай мүмкіндік белгіленген болса, төлем ордерінде валюталау күнін көрсетуге рұқсат беріледі.»; 3 және 4-тараулардың тақырыптары мынадай редакцияда жазылсын: «3. Рұқсат берiлген төлем ордері»; «4. Төлем ордерін кері қайтарып алу, оның орындалуын тоқтата тұру»; 17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «17. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1155 тіркелген, «Төлем тапсырмаларды, төлемдік талап-тапсырмаларды, инкассалық өкімдерді ресімдеу, пайдалану және орындау жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2000 жылғы 25 сәуірдегі № 179 қаулысына сәйкес ресімделген төлем ордерін қайтарып алу немесе оның орындалуын тоқтата тұру туралы өкімді банкке жіберу арқылы клиенттің төлем ордерін қайтарып алуына немесе тоқтата тұруына рұқсат беріледі.»; 19-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «19. Банк төлем ордерін қайтарып алу немесе оның орындалуын тоқтата тұру туралы өкімді уақтылы алған кезде, банк қайтарылып алынатын немесе орындалуы тоқтатыла тұратын төлем ордері бойынша төлем жасауды жүзеге асырмайды. Банк осындай төлем ордері негізінде төлемді жүзеге асырған жағдайда, банк клиентке ақшаны қайтарып береді.»; 5-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «5. Төлем ордерінің акцепті және оны акцептеуден бас тарту»; т

Р

ы ы Ұ тты Б т

23 және 24-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «23. Егер банк төлем ордерін орындамаса, ал клиенттің банктік шотында төлем жасау үшін жеткілікті ақша сомасы болса және банк акцепттен бас тарту туралы нұсқауды алған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмейтін мерзімде хабар бермесе, банк клиентке, егер 1999 жылғы 1 шілдедегі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде (Ерекше бөлімі) өзгеше белгіленбесе, олардың арасындағы шартта көзделген мөлшерде төлем сомасынан айыппұл төлейді. 24. Клиенттiң банктiк шотынан ақшаны төлем ордерін пайдалана отырып акцептсіз тәртіпте алу клиент пен оған қызмет көрсететiн банктiң арасындағы клиенттiң банктiк шотынан акцептеусіз ақшаны алуға келісімі бар шарттың негiзiнде жүзеге асырылады.»; 6-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «6. Төлем ордерінің орындалуы»; 7-тарау алынып тасталсын. 5. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Банктік есепшотты тікелей дебеттеу арқылы төлемдерді жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» 2001 жылғы 14 қарашадағы № 430 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1706 тіркелген, 2002 жылғы № 12 560құж. Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілерінің бюллетенінде жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Банктік есепшотты тікелей дебеттеу арқылы төлемдерді жүзеге асыру ережесінде: 1-тараудың тақырыптары мынадай редакцияда жазылсын: «1. Жалпы ережелер»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Банктік есепшотты тікелей дебеттеу арқылы төлемдерді жүзеге асыру ереже «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы, «Ақша төлемі мен аударымы туралы» 1998 жылғы 29 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес әзірленді және банктік шотты тікелей дебеттеу арқылы төлем жасаудың тәртібі мен талаптарын белгілейді.» 3-тармақтың үшінші және төртінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Банктік шотты тікелей дебеттеу шартын ақша жөнелтушінің өтініші нысанында жасауға рұқсат беріледі, оған сәйкес ақша жөнелтуші банкке банктік шотты тікелей дебеттеу арқылы бенефициардың пайдасына ақша алуға келісім береді. Банктік шотты тікелей дебеттеу шартының талаптарын ақша жөнелтуші мен оның банкі арасында жасалған және банктің ақша жөнелтушіге талап қоюына негіз болатын шартта (банктік шот шарты, банктік қарыз шарты және басқалары) көрсетуге рұқсат беріледі.»; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Ақша жөнелтушінің банкінің банктік шотты тікелей дебеттеу арқылы төлем жасағаны үшін жеке тариф белгілеуіне рұқсат беріледі.»; 2-та ы ы ы ы мы ж ы ы А ш ж ш ш ы ы ы м ж ы м мы ж ы ы А ш ж ш ш ы ы ы мж ш ж м ж ы Н м ы ы м м м № Р ы ы Ұ ы Б Б м ы ы м ы м ы м ы м ы ы м м ж ы ж ы ы ы жы ы № ы ы Н м ы ы м м м № Р ы ы Ұ ы Б Б м ы ы ы м ы м ж м ы м ж ы ж ы жы ы ш ы№ ы ы м ж ы ы ы м ы м ы ы А ш ж ш ы ш ж ш м ым ыш ы м ы м ы ы ым ж ш ж ш м м ы м ж ы ы мм ы ы м ж ы ж ф ы ж ы ш ы ш ы ы м м ы ш мы ж ы ы А ш ж ш ш ы ы ы мж ш ш ы м ж ш ж ш ш ы ш ы ш м ж ы ф ы ф ы ф ш м ф ф ш ж ш

ж

Б

Р

м мы А ш ж ш ым

ж ы ы ш ы ш ш

ш ж ш ы

ы ы жы ы

т

ж

ш

ы

м ы ы

ы ы ю

ж

тт ж

м

ы№

ж

ж

т

ж

м ш

ы

ы ы ымш

ш тт

ы

ш ымш

ж

Б

Б ы

ы

Б

ж

Б

ф ы

ы

мш

ы

Б

ф

Б

ш

О ы

ж

ы ы

мш

ы ж

Л

ы ыж

ы

ымы ф м

Б

ш

Е

ш

ж

ы

м

м

ы

ы

ю

Сы

Үл л

д л ды д мд ды ыж

ш

ы

л

ы ш

ы

М

ы

Үл л д л ды

Үл л

д

лд

л

ды ыж

ы м

д мд л

ды

м т

Р

ы ы Ұ тты Б т

Б

Р

ы ы

м ы ы

жы ы

т

тт

ю

Б

Б

м

Ж мы

ы

ы

ы

Б

Б

ы

ы ы

мш

ж

д мд л

ды

Б

ж

ы ыж

ы

ы

ы

м

м ы

д л ды д мд ды ыж

ш

ы

ы ш

ы

ю

Сы

Үл л

ж

ы

ж

Ф м

ж

ы

ф ы

ж О ы

ж

ы ы ымш ш ымш

ш тт

ф ы

ф

ш

ж

ж

ы№ т

л

ы

Үл л

д

тм

т

л

ды

Үл л

д

ы ж

т

лд

л

ды ыж

ы м

м т

Р

ы ы Ә

жы

ы т

Қа ақстан Республи асы Ұлттық Бан Басқармасының қаулысы жы ы

Кейб р норма ив

ш

А м ы

ы

құқық ық а лер е бан қы ме н ре еу мәселелер бойынша ө ер с ер мен олық ыру ен у уралы

Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Кейбір нормативтік құқықтық актілерге банктік қызметті реттеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 6 мамырдағы № 79 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9530 тіркелген, 2014 жылғы 30 маусымда Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесінде, 2014 жылғы 14 тамызда «Заң газеті» газетінде № 120 (2514) жарияланған) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: 1-тармақта: сегізінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «1-1. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 30-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында немесе 52-5-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген банк операцияларын жүзеге асыруға лицензиясы бар банктің меншікті капиталының ең аз мөлшері мынадай тәртіппен белгіленеді:»; он төртінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «банктің меншікті капиталының нақты мөлшері:»; мынадай мазмұндағы он бесінші және он алтыншы абзацтармен толықтырылсын: «2014 жылғы 1 қаңтарда меншікті капиталының мөлшері 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден кем болған банктер үшін 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден аз емес; басқа банктер үшін 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден аз емес болғанда;»; он бесінші және он алтыншы абзацтар мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызмет туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 30-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында немесе 52-5-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген банк операцияларын

жүзеге асыруға байланысты міндеттемелердің мөлшері қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) белгілеген лимиттерден аспайды. 1-2. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 30-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында немесе 52-5-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген банк операцияларын жүзеге асыруға лицензиясы жоқ банктің меншікті капиталының ең аз мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңге мөлшерінде белгіленеді.»; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Осы қаулы мыналарды: осы қаулының 2014 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармағының отыз сегізінші – елу үшінші абзацтарын, осы қаулының 2-тармағының он бірінші – жиырма тоғызыншы абзацтарын; осы қаулының 2014 жылғы 1 қазаннан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармағының отыз төртінші – отыз жетінші абзацтарын, елу төртінші – алпыс бесінші абзацтарын, осы қаулының 2-тармағының қырық бірінші – елу үшінші абзацтарын; осы қаулының 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармағының үшінші – он тоғызыншы абзацтарын, алпыс алтыншы – жетпіс бірінші абзацтарын, осы қаулының 2-тармағының елу төртінші – елу тоғызыншы абзацтарын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Осы қаулының 1-тармағының отыз екінші және отыз үшінші абзацтары 2013 жылғы 28 тамыз - 2014 жылғы 30 қыркүйек аралығында туындаған қатынастарға қолданылады.». 2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банк шоттарын ашу және жүргізу жөнінде банк операцияларын жүргізуге лимиттер белгілеу туралы» 2014 жылғы 27 тамыздағы № 169 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9793 тіркелген, 2014 жылғы 30 қазанда Қазақстан Республикасы

5 ақпан 2015 жыл

нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесінде, 2014 жылғы 4 қарашада «Заң газеті» газетінде № 166 (2560) жарияланған) қаулысына мынадай өзгеріс енгізілсін: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Екінші деңгейдегі банктер үшін «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметi туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Банктер туралы заң) 30-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында көзделген банк операцияларын жүзеге асыруға байланысты міндеттемелерінің мөлшері бойынша лимиттер мынадай шектерде белгіленсін: 1) 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап: 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 10 000 000 000 (он миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 2) 2017 жылғы 1 қаңтардан бастап: 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 10 000 000 000 (он миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 50 000 000 000 (елу миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеден 50 000 000 000 (елу миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 3) 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап: 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 10 000 000 000 (он миллиард) теңге – екінші деңгейдегі

банктің меншікті капиталының мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 50 000 000 000 (елу миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеден 50 000 000 000 (елу миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 75 000 000 000 (жетпіс бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 50 000 000 000 (елу миллиард) теңгеден 75 000 000 000 (жетпіс бес миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 4) 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап: 5 000 000 000 (бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 5 000 000 000 (бес миллиард) теңгеден 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 10 000 000 000 (он миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 10 000 000 000 (он миллиард) теңгеден 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 50 000 000 000 (елу миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеден 50 000 000 000 (елу миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 75 000 000 000 (жетпіс бес миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 50 000 000 000 (елу миллиард) теңгеден 75 000 000 000 (жетпіс бес миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда; 100 000 000 000 (бір жүз миллиард) теңге – екінші деңгейдегі банктің меншікті капиталының мөлшері 75 000 000 000 (жетпіс бес миллиард) теңгеден 100 000 000 000 (бір жүз миллиард) теңгеге дейін болған жағдайда. Осы қаулының 1 және 2-тармақтарының талаптары Банктер туралы заңның 52-5-бабы 1-тармағының 1) және 2) тармақшаларында көзделген банк операцияларын жүзеге асыруға байланысты жеке тұлғалар алдындағы міндеттемелері бар ислам банктеріне қолданылады.». 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Ұлттық Банкі Төрағасы

К.КЕЛІМБЕТОВ.

Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің қаулысы 2014 жылғы 10 желтоқсан

№5-НҚ

Астана қаласы

Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 5 тамыздағы № 917 Жарлығымен бекітілген Республикалық бюджеттiң атқарылуын бақылау жөнiндегi есеп комитетi (бұдан әрі – Есеп комитеті) туралы ереженің 19-тармағының 3) тармақшасына сәйкес, Есеп комитеті қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар бекітілсін. 2. Заң бөлімі заңнамада белгiленген тәртiппен: 1) осы нормативтік қаулының Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелуiн; 2) осы нормативтік қаулы Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін оны күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспасөз басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы нормативтік қаулыны Есеп комитетінің Интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Нормативтік қаулының орындалуын бақылау Есеп комитетінің аппарат басшысына жүктелсін. 4. Осы нормативтік қаулы алғашқы ресми жарияланған күнiнен кейінгі күні қолданысқа енгiзiледi. Төрағаның міндетін атқарушы

И.АҚПОМБАЕВ.

Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2014 жылғы 10 желтоқсандағы № 5-НҚ нормативтік қаулысымен бекітілген Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Сыртқы мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу қағидасын бекіту туралы» Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2013 жылғы 16 сәуірдегі № 3-НП нормативтік қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8466 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2013 жылғы 5 маусымда № 141 (28080); 2013 жылғы 19 маусымда № 151 (28090), 2014 жылғы 22 қазанда № 206 (28429) жарияланған): көрсетілген нормативтік қаулымен бекітілген Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің Сыртқы мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу қағидасында: 56-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) республикалық бюджет қаражатын, оның ішінде жоғары тұрған бюджеттен төмен тұрған бюджетке бөлінген нысаналы трансферттер мен кредиттерді, байланысты гранттарды, мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыздарды, мемлекеттік концессиялық міндеттемелердің орындалуын қаржыландыруды, сондай-ақ мемлекеттің кепілгерліктері мен активтерін пайдаланудың заңнама нормаларына, соның ішінде оларды жоспарлауға, қалыптастыруға, бөлуге және пайдалануға байланысты сәйкестігі;»; 71-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «71. Бақылау объектісінің лауазымды адамдары бақылау объектісіне кіргізуден бас тартқан жағдайда, бақылаушылар осы Қағидаға 14-қосымшаға сай нысан бойынша бақылау объектісіне кіргізуден бас тарту фактісі бойынша акт жасап, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 5 шілдедегі Кодексінің (бұдан әрі – ӘҚтК) негізінде және онда көзделген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырады.»; 3-параграфтың атауы мынадай редакцияда жазылсын: «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы толтыру, сондай-ақ әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылықтар белгілерін қамтитын анықталып отырған фактілер бойынша дәлелдер жинау»; 93, 94-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «93. Егер бақылау объектісінің басшысы Бақылау объектісі басшысының міндеттерін атқару жөніндегі талапта көрсетілген мерзім аяқталған соң да Бюджет кодексінің 146-бабында көзделген міндеттерін орындамаса, бақылаушы – анықталған күні, ал әкімшілік құқық бұзушылықтың мән-жайларын және жеке тұлғаның жеке басын қосымша анықтау қажет болған жағдайда, көрсетілген деректер анықталған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ӘҚтК негізінде және онда көзделген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырады, оның жобасы ӘҚтК-де белгіленген мерзім шегінде ол ұсынылған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде құқықтық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімшемен келісіледі. 94. Бақылау жүргізу барысында бюджет қаражатын пайдалану саласында анықталған әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама дереу тиісті тексеру аяқталғаннан кейін толтырылады. Сараптама жүргізу қажет болған жағдайда, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама сараптаманың қорытындысы алынған күнінен бастап, екі тәулік ішінде толтырылады.»; 95-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «95. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылған кезде өзіне қатысты іс қозғалған лауазымды адамға, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізудің басқа да қатысушыларына ӘҚтК-де көзделген олардың құқықтары мен міндеттері түсіндіріледі, бұл туралы хаттамаға белгі қойылады.»; 98-тармақ алынып тасталсын; 99-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «99. Бақылау объектісінің лауазымды адамдарының іс-әрекетінде Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Қылмыстық кодексінің баптарымен көзделген қылмыстық құқық бұзушылықтар белгілері және олар бойынша қарау мен процестік шешім қабылдау әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға уәкілетті органдардың (лауазымды адамдардың) құзыретіне жататын әкімшілік құқық бұзушылық белгілері анықталған жағдайда, бақылаушылар кейіннен құқық қорғау органдарына және әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарайтын уәкілетті органдарға (лауазымды адамдарға) беру үшін құқық бұзушылыққа жол берген адамнан жазбаша түсініктемелер және анықталған құқық бұзушылықтың белгілерін растайтын, лауазымды адамдардың қолымен немесе ұйымның мөрімен расталған құжаттардың түпнұсқаларының көшірмелерін (бұдан әрі – құжаттар тізбесі) жасауды талап етеді:»; 190-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «190. Есеп комитетіне келіп түскен бақылау актісіне қарсылықтарды Есеп комитетінің бақылауға жауапты мүшесі бақылаушылармен, бақылауды жүргізуге жауапты құрылымдық бөлімшенің басшысымен, құқықтық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімшенің қызметкерлерімен, бақылауды жүзеге асыруға тартылған сарапшылармен, мемлекеттік органдардың мамандарымен, аудиторлық ұйымдардың қызметкерлерімен бірге бақылау іс-шарасы бойынша тексеру аяқталғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде қарайды, содан кейін бақылау объектісіне қарсылықтың әрбір тармағы бойынша қабылданған және қабылданбаған дәлелдерді көрсете отырып, дәлелді жауап береді. Бақылау объектісінің бақылау актісіне ұсынған түсініктемелері оған жауап дайындалмастан назарға алынады.»; 225-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «225. Бақылау объектісі Есеп комитеті Қаулыларының (Ұсынымдарының) шешімдерін орындау жөніндегі ақпаратты тиісті мерзімде ұсынбаған жағдайда, Есеп комитетінің мүшесі бақылау объектісіне кемінде екі жұмыс күнінен кешіктірмей ЭҚАБЖ (болған жағдайда) арқылы және қағаз түрінде почтамен әкімшілік жауапкершілік туралы ескерту жолдайды.»; 13-қосымшада: 1-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) бақылау актiсiн жүргiзiлген бақылау нәтижелерiмен танысуға берген күннен бастап үш күн мерзiмде белгiленген тәртiппен бақылау актiсiне қол қоюға міндетті. Нәтижелермен келiспеген жағдайда, бақылау актiсiне қарсылықтың болғаны туралы ескертпемен қол қойылады. Қарсылықтар бақылау актісіне қоса беріледі немесе бақылау актісі танысуға және қол қоюға берілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде ұсынылады.»; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Бюджет кодексінің 149-бабы 2-тармағының негізінде мемлекеттiк қаржылық бақылау органдарының лауазымды адамдарына олардың өз құзыреттерiне сәйкес қызметтiк мiндеттерiн орындауына бақылау жүргiзуге жiберуден бас тарту, қажеттi құжаттарды, материалдарды, қызмет туралы ақпаратты және өзге де мәлiметтердi беруден бас тарту, анық емес ақпарат беру түрiндегi кедергi келтiру, бақылауды жүзеге асыруға өзге де кедергi жасау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соқтырады.»; 22-қосымшада: Сапаны бақылауды жүзеге асыру бойынша әдістемелік ұсынымдардың 18-тармағының бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «18. Жиынтық тізілімге, Қорытындының тұжырымдары мен ұсыныстарына заң сараптамасын жүргізу кезінде құқықтық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше құжаттардың қажетті тізбесінің және бақылау объектілерінің лауазымды және өзге де адамдарының әрекеттерінде Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Қылмыстық кодексінде көзделген қылмыс белгілерінің бар-жоғын қарайды.»; көрсетілген нормативтік қаулымен бекітілген Облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тексеру комиссияларының сыртқы мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу қағидасында: 3-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) тиімділікті бақылау – сәйкестікке бақылау жасау және қаржылық есептілікті бақылау негізінде жүргізілетін бағалау, мемлекеттік, салалық және бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын, көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді, байланысты гранттарды, мемлекеттік және мемлекет кепілдік берген қарыздарды, мемлекет кепілгерліктері мен активтерін пайдалануды бағалау, сондай-ақ мемлекеттік орган және квазимемлекеттік сектор субъектілері қызметінің экономиканың немесе жеке алғанда экономика саласының, әлеуметтік саланың, мемлекеттік басқарудың басқа да салаларының дамуына тигізетін әсерін кешенді және объективті талдау;»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Бақылау жергілікті бюджеттің атқарылуын, бюджеттік бағдарламалардың, аумақтарды дамыту бағдарламаларының іске асырылуын, бюджет процесіне қатысушылардың, сондай-ақ басқа да бюджет қаражатын алушылардың, байланысты гранттарды, мемлекет активтерін, жергілікті атқарушы органдардың қарыздарын, бюджеттік инвестицияларды пайдаланатын жеке және заңды тұлғалардың (бұдан әрі – бақылау объектілері) оларды жоспарлауға, қалыптастыруға, бөлуге, пайдалануға байланысты заңнамалардың нормаларын сақтауын мониторингтеу, салыстыру, бағалау және талдау жүйесі қолданыла отырып жүргізіледі.»; 19-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «19. Деректер базасы мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының бұрын жүргізген бақылау ісшараларының нәтижелерін көрсете отырып, ағымдағы, күрделі шығындардың түрлері бойынша жергілікті атқарушы органдардың және басқа да бюджет қаражатын алушылардың, салықтық және салықтық емес түсімдердің, негізгі капиталды сатудан түскен түсімдердің бөлінісінде ББӘ, бюджеттік бағдарламалар жөніндегі ақпаратты қамтиды. Сондай-ақ деректер базасында бағдарламалық құжаттардың (аумақтарды дамыту бағдарламаларының) және инвестициялық жобалардың іске асырылуы көрсетіледі.»; 46-тармақтың 3) тармақшасы алынып тасталсын; 48-тармақта: 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) аумақтарды дамыту бағдарламаларының, бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуы, көрсетілетін мемлекеттік қызметтер;»; мынадай мазмұндағы 5-1) тармақшамен толықтырылсын: «5-1) жалпы сипаттағы трансферттер көлемдері туралы заңға (облыстық мәслихат шешіміне) сәйкес, шығыстардың жекелеген бағыттарын жергілікті бюджеттен қаржыландыру көлемі;»; 49-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «49. Сәйкестікке бақылау жасау кезінде Бақылау бағдарламасында бюджет, салық заңнамасы нормаларының, бақылау объектісінің қызметін реттейтін және регламенттейтін нормативтік құқықтық актілер ережелерінің, қаржылық есептілікті ұйымдастырудың, жасаудың және ұсынудың белгіленген тәртібінің сақталуы мәселелері қамтылады.»; 52-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Аумақтарды дамыту бағдарламаларын бағалаудың критерийлерін айқындау кезінде «Мемлекеттік бағдарламаларға, орталық мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарларына, аумақтарды дамыту бағдарламаларына және жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың стратегиялық жоспарларына бағалау жүргізу ережесін бекіту туралы» Есеп комитетінің 2010 жылғы 1 шілдедегі № 17-қ қаулысын басшылыққа алған жөн (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6371 тіркелген).»; 61-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «61. Бақылау объектісінің лауазымды адамдары бақылау объектісіне кіргізуден бас тартқан жағдайда, бақылаушылар осы Қағидаға 13-қосымшаға сай нысан бойынша бақылау объектісіне кіргізуден бас тарту фактісі бойынша акт жасап, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 5 шілдедегі Кодексінің (бұдан әрі – ӘҚтК) негізінде және онда көзделген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырады.»; 3-параграфтың атауы мынадай редакцияда жазылсын: «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы толтыру, сондай-ақ әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылықтар белгілерін қамтитын анықталып отырған фактілер бойынша дәлелдер жинау»; 82, 83-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «82. Егер бақылау объектісінің басшысы Бақылау объектісі басшысының міндеттерін атқару жөніндегі талапта көрсетілген мерзім аяқталған соң да Бюджет кодексінің 146-бабында көзделген міндеттерін орындамаса, бақылаушы – анықталған күні, ал әкімшілік құқық бұзушылықтың мән-жайларын және жеке тұлғаның жеке басын қосымша анықтау қажет болған жағдайда, көрсетілген деректер анықталған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде ӘҚтК негізінде және онда көзделген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырады, ол ұсынылған күннен бастап, бір жұмыс күні ішінде заң қызметімен (заңгермен) келісіледі. 83. Бақылау жүргізу барысында бюджет қаражатын пайдалану саласында анықталған әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама дереу тиісті тексеру аяқталғаннан кейін толтырылады. Сараптама жүргізу қажет болған жағдайда, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама сараптаманың қорытындысы алынған күнінен бастап, екі тәулік ішінде толтырылады.»; 84-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «84. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылған кезде өзіне қатысты іс қозғалған лауазымды адамға, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізудің басқа да қатысушыларына ӘҚтК-де көзделген олардың құқықтары мен міндеттері түсіндіріледі, бұл туралы хаттамаға белгі қойылады.»; 87-тармақ алынып тасталсын: 88-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «88. Бақылау объектісінің лауазымды адамдарының іс-әрекетінде Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Қылмыстық кодексінің баптарымен көзделген қылмыстық құқық бұзушылықтар белгілері және олар бойынша қарау мен процестік шешім қабылдау әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға уәкілетті органдардың (лауазымды адамдардың) құзыретіне жататын әкімшілік құқық бұзушылық белгілері анықталған жағдайда, бақылаушылар кейіннен құқық қорғау органдарына және әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарайтын уәкілетті органдарға (лауазымды адамдарға) беру үшін құқық бұзушылыққа жол берген адамнан жазбаша түсініктемелер және анықталған құқық бұзушылықтың белгілерін растайтын, лауазымды адамдардың қолымен немесе ұйымның мөрімен расталған құжаттардың түпнұсқаларының көшірмелерін (бұдан әрі – құжаттар тізбесі) жасауды талап етеді:»; 100-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «100. Кешенді бақылауға қойылған міндеттерді іске асыруға тартылған басқа да бақылау объектілерін қамти отырып, бақылау объектілерінің нақты кезеңдегі барлық мәселелер бойынша қызметі жатады, оның нәтижелері бойынша мемлекеттің барлық ресурстарының, қаржы және өзге активтерінің пайдаланылуына, аумақтарды дамыту бағдарламаларын, бюджеттік бағдарламаларды, қойылған әлеуметтік-экономикалық мақсаттар мен міндеттерді іске асыру бойынша басқа мемлекеттік органдар – бірлесіп орындаушылармен үйлестіруге және өзара іс-қимылдарына, мемлекеттік функциялардың орындалуына және мемлекеттік қызметтердің көрсетілуіне, бюджетке түсетін түсімдердің толықтығы мен уақтылылығына, бюджетке түсетiн түсiмдердiң артық (қате) төленген сомаларының қайтарылуына және (немесе) есепке жатқызылуына баға беріледі.»; 150-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «150. Тексеру комиссиясына келіп түскен бақылау актісіне қарсылықтарды Тексеру комиссиясының бақылауға жауапты мүшесі Тексеру комиссиясының бақылаушыларын тарта отырып, бақылау іс-шарасы

бойынша тексеру аяқталғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде қарайды және осыдан кейін бақылау объектісіне қарсылықтың әрбір тармағы бойынша қабылданған және қабылданбаған дәлелдері көрсетілген дәлелді жауап жібереді. Бақылау объектісінің бақылау актісіне ұсынған түсініктемелері оған жауап дайындамастан назарға алынады.»; мынадай мазмұндағы 156-1-тармағымен толықтырылсын: «156-1. Бірлескен бақылаудың қорытындысы бойынша республикалық және жергілікті бюджеттер қаражатына жеке-жеке жиынтық тізілім қалыптастырылады.»; 165, 166, 167, 168, 169-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «165. Қорытындыға бақылау объектісінің осы Қағидада белгіленген тәртіппен қаралмаған қарсылықтары бар бұзушылық фактілерін енгізуге жол берілмейді. 166. Бақылаудың нәтижелері бақылау бағыттарының ерекшеліктерін ескере отырып, бақылаудың үлгісіне, түріне және объектісіне сәйкес жүйеге келтіріліп, мына бағыттар: 1) аумақтарды дамыту бағдарламаларының, бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын нормативтікәдістемелік қамтамасыз ету; 2) мемлекеттік органның аумақтарды дамыту бағдарламаларын, бюджеттік бағдарламаларды іске асыруға немесе жекелеген әлеуметтік және экономикалық міндеттерді шешуге бағытталған қызметі; 3) бюджет қаражатын, оның ішінде трансферттерді, кредиттерді байланысты гранттарды, жергілікті атқарушы органдардың қарыздарын игерудің, бюджеттік бағдарламалар бойынша түпкілікті мақсаттар мен нәтижелерге қол жеткізудің, мемлекет активтерін пайдаланудың нәтижелілігі дәрежесі; 4) жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің толықтығы мен уақтылылығы, сондай-ақ жергiлiктi бюджетке түсетiн түсiмдердiң артық (қате) төленген сомаларын қайтарудың және (немесе) есепке жатқызудың дұрыстығы; 5) қаржы активтерін сатып алу, оларды сатудан бюджетке түскен қаражат түсімдері бойынша бақылау нәтижелері; 6) Тексеру комиссиясы шешімдерінің орындалу сапасын постбақылаудың нәтижелері бойынша көрсетіледі. 167. Қорытынды Тексеру комиссиясы қаулысының (ұсынымының) жобасын дайындау үшін негіз болып табылады. 168. Тексеру комиссиясының қаулысы әкімшілік рәсімдер туралы заңнамада белгіленген деректемелерді қамтиды. 169. Тексеру комиссиясының отырысында жүргізілген бақылау іс-шараларының қорытындылары қаралады. Қаулы бақылауға жауапты лауазымды адамның ақпаратын тыңдаудың қорытындысы бойынша қабылданады.»; 182-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «182. Бақылау объектісі Тексеру комиссиясы Қаулыларының (Ұсынымдарының) шешімдерін орындау жөніндегі ақпаратты тиісті мерзімде ұсынбаған жағдайда, Тексеру комиссиясының мүшесі бақылау объектісіне кемінде екі жұмыс күнінен кешіктірмей ЭҚАБЖ (болған жағдайда) арқылы және қағаз түрінде почтамен әкімшілік жауапкершілік туралы ескерту жолдайды.»; 4-қосымша осы Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларға 1-қосымшаға сай редакцияда жазылсын; 6-қосымшада: 1-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) __________________________________________________________ ___________________________________________________________ ___________________________________________________________ (аумақтарды дамыту бағдарламасына бағалау жүргізген жағдайда, аумақтарды дамыту бағдарламасын іске асыруға арналған жоспарлы шығыстар – қаржыландыру көздері бөлінісінде, бекітілген сомалар – Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сай, нақты бөлінген және игерілген сомалар – жылдар бөлінісінде, қаржыландыру көлемі, нақтыланған, түзетілген және игерілген сомалары көрсетіле отырып, бюджеттік бағдарламалар – жылдар бөлінісінде, бағдарламаның жоспарланғандарының ішінде қол жеткізілген нысаналы индикаторларының, нәтижелер көрсеткіштерінің саны - кезеңдер бөлінісінде көрсетіледі, қол жеткізілмеген жағдайда себептері, Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалған/орындалмаған іс-шараларының саны көрсетіледі, егер орындалмаған жағдайда себептері көрсетіледі).»; 8-қосымшада: 2-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) аумақтарды дамыту бағдарламалары мен бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуын бағалау;»; 12-қосымшада: 1-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) жүргiзiлген бақылау нәтижелерiмен танысуға бақылау актiсiн берген күннен бастап үш күн мерзiмде белгiленген тәртiппен бақылау актiсiне қол қоюға міндетті. Нәтижелермен келiспеген жағдайда, бақылау актiсiне қарсылықтың болғаны туралы ескертпемен қол қойылады. Қарсылықтар бақылау актісіне қоса беріледі немесе бақылау актісі танысуға және қол қоюға берілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде ұсынылады.»; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Бюджет кодексінің 149-бабы 2-тармағының негізінде мемлекеттiк қаржылық бақылау органдарының лауазымды адамдарына олардың өз құзыреттерiне сәйкес қызметтiк мiндеттерiн орындауына бақылау жүргiзуге жiберуден бас тарту, қажеттi құжаттарды, материалдарды, қызмет туралы ақпаратты және өзге де мәлiметтердi беруден бас тарту, анық емес ақпарат беру түрiндегi кедергi келтiру, бақылауды жүзеге асыруға өзге де кедергi жасау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соқтырады.»; 16-қосымша осы Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларға 2-қосымшаға сай редакцияда жазылсын; 19-қосымшада: Сапаны бақылауды жүзеге асыру бойынша әдістемелік ұсынымдардың 16-тармағының бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «16. Жиынтық тізілімге, Қорытындының тұжырымдары мен ұсыныстарына заң сараптамасын жүргізу кезінде заң қызметі (заңгер) құжаттардың тізбесінің және бақылау объектілерінің лауазымды және өзге де адамдарының әрекеттерінде Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Қылмыстық кодексінде көзделген қылмыс белгілерінің бар-жоғын қарайды.»; 20-қосымшада: 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. «Тұжырымдар». Бөлімде анықталған бұзушылықтардың жалпы сомасы көрсетіле отырып, жүргізілген бақылаудың мәселелері бойынша бақылау объектісі қызметінің нәтижелерін жалпы бағалау көрсетіледі. Бақылау бағытының ерекшеліктерін ескере отырып, бақылаудың үлгісіне, түріне және объектісіне қарай бюджеттің атқарылуын, аумақтарды дамыту бағдарламаларының, бюджеттік бағдарламалардың іске асырылу тиімділігін, мемлекеттік органдардың (бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің) қызметін, жергілікті бюджетке түсетін түсімдердің толықтығы мен уақтылылығын, бюджетке түсетін түсімдердің артық (қате) төленген сомаларының қайтарылуын және (немесе) есепке жатқызылуын, бюджет қаражатын және мемлекет активтерін, байланысты гранттарды, жергілікті атқарушы органдар қарыздарын тиімді пайдаланудың қамтамасыз етілуін бағалау, сондай-ақ анықталған бұзушылықтардың, кемшіліктердің себептері және олардың әкелетін салдарлары көрсетіледі.». 2. «Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің Регламентін бекіту туралы» Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2014 жылғы 2 шілдедегі № 2-НҚ нормативтік қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9663 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2014 жылғы 20 тамызда № 161 (28385), жарияланған): көрсетілген нормативтік қаулымен бекітілген Есеп комитетінің Регламентінде: 25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «25. Жоспарлау, талдау және есептілікке жауапты құрылымдық бөлімше тоқсан сайын есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-күніне дейін Есеп комитетінің перспективалық, жылдық және тоқсандық жұмыс жоспарларының орындалуы туралы есеп қалыптастырып, іс-шаралардың орындалу уақтылылығы бойынша – аппарат басшысына және жартыжылдықтан кейінгі айдың 15-күніне дейін жартыжылдық негізде – Есеп комитетінің Төрағасына жиынтық ақпарат ұсынады.»; 26-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «26. Жоспарлау, талдау және есептілікке жауапты құрылымдық бөлімше тоқсан сайын есепті тоқсаннан кейінгі айдың 15-күнінен кешіктірмей, Есеп комитетінің құрылымдық бөлімшелерінің тоқсандық жұмыс жоспарлары іс-шараларының орындалу уақтылылығы жөнінде аппарат басшысына және жыл сайынғы негізде есепті жылдан кейінгі айдың 15-күніне дейін Есеп комитетінің Төрағасына жиынтық ақпарат ұсынады.»; 44-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Төрағаның қызметін қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше отырыстың өткізілетін орнын дайындауды ұйымдастырады, залды техникалық тұрғыдан дайындауды ақпараттық-техникалық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше жүзеге асырады.»; 91-тармақтың 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «2) Сыртқы істер министрлігімен өзара ұйымдастырушылық іс-қимылдарын жүргізеді, соның ішінде қажет болған кезде шетелдік іссапарларға ақшалай қаражат бөлу туралы хат жолдайды;»; 96-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) Есеп комитетінің мүшелері, аппарат басшысы және Есеп комитеті аппаратының қызметкерлері: үш жұмыс күні ішінде Есеп комитетінің Төрағасына халықаралық іс-шараға қатысудың қорытындысы жөнінде есеп ұсынады. Халықаралық симпозиумдарға, конференцияларға, отырыстарға, бақылау ісшараларына қатысқан жағдайда, есеп осы Регламентке 9-қосымшаға сай нысан бойынша ұсынылады; бір ай ішінде халықаралық семинарларға, оқту курстарына және басқа да білім беру іс-шараларына қатысқан кезде алған ақпаратты таныстыра отырып, Есеп комитетінің қызметкерлеріне техникалық оқу өткізеді, сондай-ақ оны Есеп комитетінің Интранет-порталына орналастырады.»; 149-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «149. Есеп комитетінің қызметін регламенттейтін құжаттардың талаптарын бұзу туралы мәліметті тоқсан сайын осы Регламентке 13-қосымшаға сай нысан (бұдан әрі – нысан) бойынша Есеп комитетінің мына құрылымдық бөлімшелері: осы Регламенттің 23-тармағы талаптарының бұзушылықтары үшін - ішкі аудит жүргізуге жауапты құрылымдық бөлімше; осы Регламенттің 25, 26-тармақтары талаптарының бұзушылықтары үшін – Жоспарлау, талдау және есептілікке жауапты құрылымдық бөлімше осы Регламенттің 127, 129-131-тармақтары талаптарының бұзушылықтары үшін – Кадр қызметі; құжаттама жасау және құжаттаманы басқару тәртібін, құпиялылық режимін және ақпараттық қауіпсіздікті бұзғаны үшін – құжат айналымын қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше қалыптастырады.»; 18-тарау мынадай редакцияда жазылсын: «18. Қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар материалдарды мониторингтеу және бақылау»; 172-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «172. Есеп комитетінің лауазымды адамдары қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық белгілері бар бақылау-талдамалық іс-шаралардың материалдарын уәкілетті органдарға қарау үшін жібереді.»; 173-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) қылмыстық құқық бұзушылық белгілері бар бақылау-талдамалық іс-шаралардың материалдарына;» 182-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «182. Құқықтық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше тоқсанның қорытындысы бойынша есепті айдан кейінгі айдың 5-күнінен кешіктірмей осы Регламенттің 173-тармағының 2) тармақшасындағы материалдар бойынша мәлімет қалыптастырады және бақылау қызметін жүзеге асыратын құрылымдық бөлімшеге салыстырып тексеру және келісу үшін жібереді.»; 210-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «210. Есеп комитетінің Бюллетені – Есеп комитетінің және тексеру комиссияларының белгілі бір уақыт кезеңіндегі бақылау, сараптамалық-талдамалық және басқа да іс-шаралары туралы ақпараттың электрондық жинағы.»; 211-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) «Өңірлер хабарлайды», мұнда тексеру комиссияларының талдамалық, әдіснамалық және өзге де материалдары қамтылады;»; 230-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «230. Төрағаның қызметін қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше баспасөз конференциясына дейін бір жұмыс күні бұрын баспасөз конференциясын өткізу үшін залды дайындайды және материалдықтехникалық жарақтандыруды (баяндамашылар үшін мінберлерді, баспасөз конференциясы өткізілетін орындағы баннерлерді, тиісті мөлшерде орындықтарды, TВ-камераларды орналастыру үшін орындарды және т.б.) қамтамасыз етеді.»; 254-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) қаржылық көрсеткіштер бойынша – қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше;»; 255-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «255. Ведомстволық бағынысты ұйым есебінің жобасын қарау нәтижелері бойынша осы Регламенттің 254-тармағында көрсетілген құрылымдық бөлімшелер есепті кезеңде даму жоспарында көзделген көрсеткіштерге қол жеткізуді (қол жеткізбеуді) еркін түрде қысқаша сипаттай отырып, қорытынды дайындайды және қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімшеге жинақтау үшін ұсынады.»; 259-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Ведомстволық бағынысты ұйым қызметінің кемшіліктері, нәтижелілігінің төмендігі анықталған кезде қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше ведомстволық бағынысты ұйыммен бірлесіп, кемшіліктерді, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізбеудің себептерін, оларды жою жөніндегі нақты шараларды, аяқтау нысандары мен мерзімдерін, оларды іске асыруға жауапты лауазымды адамдарды көрсете отырып, алдағы кезеңге арналған Ведомстволық бағынысты ұйым қызметінің тиімділігін арттыру жөніндегі жоспарды әзірлейді.»; 269-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «269. ҒӘК отырысында кезекті үшжылдық жоспарлы кезеңге арналған Зерттеулер тақырыптарының тізбесі мақұлданғаннан кейін қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімше ведомстволық бағынысты ұйыммен бірлесіп, Қазақстан Республикасының бюджетті жоспарлау саласында қолданыстағы заңнамасын, соның ішінде бекітілген нормалар мен нормативтерді басшылыққа ала отырып, тиісті бюджеттік бағдарлама бойынша базалық шығыстар шегінде бюджеттік өтінімнің құрамына енгізу үшін зерттеудің әр тақырыбы бойынша есептеулер мен негіздемелерді жоспарлы кезеңнің алдындағы жылдың 25 сәуірінен кешіктірмей қалыптастырады.»; 275-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «275. Техникалық тапсырмалар мақұлданғаннан кейін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында белгіленген тәртіппен шарт жасасу үшін қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімшеге жіберіледі. Шарт тиісті жылдың 30 қаңтарынан кешіктірілмей жасалады.»; 292-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «292. Көрсетілген қызмет актілеріне қол қойылған келісім парақтары мен көрсетілген қызмет актілері жүргізілген зерттеулер бойынша есеп қоса беріле отырып, қаржылық қамтамасыз етуге жауапты құрылымдық бөлімшеге тапсырылады.»; 3-қосымша осы Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларға 3-қосымшаға сай редакцияда жазылсын. 3. «Сыртқы мемлекеттік қаржылық бақылаудың кейбір мәселелері туралы» Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2011 жылғы 12 тамыздағы № 1-НП нормативтік қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7164 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2011 жылғы 24 қыркүйекте № 453-456 (26849), 2012 жылғы 9 тамызда № 483-488 (27561), 2013 жылғы 3 тамызда № 182 (28121), 2014 жылғы 29 наурызда № 61 (28285) жарияланған): көрсетілген нормативтік қаулымен бекітілген Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың тексеру комиссиялары туралы үлгі ережеде: 18-тармақтың 6) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «6) Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 5 шілдедегі кодексінде көзделген өкілеттіктер шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар толтыруға;». Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің 2014 жылғы «10» желтоқсандағы № 5-НҚ қаулысымен бекітілген Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің кейбір нормативтік қаулыларына енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларға 1-қосымша Облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тексеру комиссияларының сыртқы мемлекеттік қаржылық бақылауды жүргізу қағидасына 4-қосымша Бақылау объектісінің қызметін алдын ала зерделеу барысында зерделенетін мәселелердің базалық тізбесі* Мәселелер 1

Ақпарат көздері 2 1. Сәйкестікке бақылау жасау (жалпы мәселелер)** Бақылау объектісінің қызметі Нормативтік құқықтық актілер (ақпараттық-құқықтық жүйелер) Бақылау объектісінің құрылтай құжаттары (Ереже, Жарғы және бақылау объектісінің қызметін регламенттейтін басқа да құжаттар) (ақпараттық-құқықтық жүйелер, бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Аумақтық бөлімшелерді және ведомстволық бағынысты ұйымдарды қоса алғанда, бақылау объектісінің құрылымы (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Құқық қорғау органдарының ұқық белгілейтін және өзге де бастапқы құжаттарды алып қоюы Бақылау объектісі бойынша алдыңғы Мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының бақылау бақылау нәтижелері актілері, бақылау объектісінің бақылау қорытындысы бойынша қабылдаған шаралары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату, ақпарат) Бақылау объектісінің ішкі бақылау Ішкі бақылау қызметінің ережесі, бақылау іс-шараларының қызметінің жұмысы жылдық жоспары, ішкі бақылау нәтижелері туралы есептер (бақылау объектісінен ақпарат сұрату), ішкі бақылау қызметінің жұмысы туралы жиынтық ақпарат Бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің Бекітілген, нақтыланған, түзетілген бюджетті, бюджеттік бағдарбюджетті уақтылы және сапалы ламалар бойынша қабылданған, төленбеген міндеттемелер орындауы және (немесе) төленген міндеттемелерді көрсете отырып, тиісті бюджеттік бағдарламалар әкімшісі бойынша тиісті есепті жылға жергілікті бюджеттің атқарылуы туралы есеп Бухгалтерлік есеп деректері, аумақтық қазынашылық органдарында тіркелген шарттар, шарттың тіркелуі туралы хабарламалар, төлемдер бойынша қаржыландыру жоспары, тауарларды жеткізу немесе орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің актілері туралы шот-фактураның немесе жүкқұжаттың (актінің) көшірмелері (бақылау объектісінен ақпарат сұрату).

Мемлекеттік сатып алу өткізудің жоспарланған тәсілдері, тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің номенклатурасы, бюджеттен бөлінген қаражат шегінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді жеткізу мерзімдері Есепті кезеңдегі барлық операциялардың толықтығы мен анықтығы, есепті кезеңдерге кірістер мен шығыстарды жатқызудың дұрыстығы

Мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспары, мемлекеттік сатып алудың нақтыланған жоспары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату)

Бақылау объектісінің қаржылық есептілігі (№1 нысан «Бухгалтерлік баланс», №2 нысан «Активтер мен міндеттемелердегі өзгерістер туралы есеп», №3 нысан «Қаржыландыру көздері бойынша мемлекеттік мекеменің шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп», №4 нысан «Түсіндірме жазба», қаржыландыру жоспарының орындалуы туралы есеп (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Бақылау объектісі туралы жинақталған Тексерілетін бақылау объектісінің ақпараттық базалары, ресми ақпарат статистикалық деректер, БАҚ-тың және басқа да көздердің деректері Бақылау объектілерінің лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштері (шағымдары) (болған кезде) а) бюджет қаражатын әкімшілік шығыстарға пайдаланудың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігін бақылау (жалпыға қосымша мәселелер) Бюджеттік бағдарламалар бойынша Бюджеттік өтінімдер, бюджет комиссиясының қорытындысы әкімшілік шығыстарды жоспарлау (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Қаражатты жалақы төлеуге Салалық келісім (ұжымдық шарт), штат кестесі, есеп-төлем пайдаланудың дұрыстығы, лауазымдық ведомостары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) айлықақыны, жалақыға үстемеақыны (қосымша ақыны) белгілеудің дұрыстығы Қаражатты ғимараттар Ғимараттарды салу, реконструкциялау және күрделі жөндеу мен құрылыстарды салуға, үшін жобалау-сметалық құжаттамаға мемлекеттік сараптама реконструкциялауға және күрделі жасау қорытындысы, жобалау-сметалық құжаттама (бақылау жөндеуге пайдаланудың дұрыстығы объектісінен ақпарат сұрату) Құрылыс жұмыстарын жүргізуге арналған шарттар, инжинирингтік қызметтерді жүргізу шарттары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) №3 нысан «Орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарының құны туралы анықтама» өсу қорытындысымен, №2 нысан, материалдарға сертификаттар (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Мемлекеттік меншіктегі тұрғын Мүліктік жалдау (жалға алу) шарты, республикалық мүлікті емес үй-жайларды жалға берудің мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру кезінде бекітілген базалық негізділігі, жалдау ақысының есептік мөлшерлеме және құрылыс үлгісі, тұрғын емес үй-жайдың түрі, мөлшерлемесін және қолданылатын жайлылық дәрежесі, аумақтық орналасуы, жалдаушы қызметінің коэффициенттердің көлемін белгілеудің түрі, жалдаушының ұйымдық-құқықтық нысаны ескерілген дұрыстығы қолданылатын коэффициенттердің мөлшерлері негізінде жалдау ақысы мөлшерлемесінің есебі, жалдау ақысы бойынша төлем құжаттары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) б) мемлекеттік сатып алуға бөлінген бюджет қаражатын пайдаланудың ҚР заңнамасына сәйкестігін бақылау (жалпыға қосымша мәселелер) Жоспарланған көрсеткіштермен Тәсілдер, лоттар, өнім берушілер, ұтып алған сомасалыстырғанда, өткізілген тауарлар бөлінісінде өткізілген мемлекеттік сатып алу туралы ларды, жұмыстар мен көрсетілетін ақпарат, мемлекеттік сатып алу туралы шарттар (бақылау қызметтерді мемлекеттік сатып объектісінен ақпарат сұрату) алудың нақты деректері, мемлекеттік сатып алу жоспарын орындаудан ауытқу себептерін талдау Осы Заңның өнім берушіні таңдауды Негіздемені, өнім берушіні және жасалатын шарттың сомасын және онымен мемлекеттік сатып алу көрсете отырып, мемлекеттік сатып алу заңнамасының нортуралы шарт жасасуды регламенттейтін малары қолданылмай жүзеге асырылатын мемлекеттік сатып нормалары қолданылмай жүзеге алуды өткізу рәсімдері бойынша ақпарат, мемлекеттік сатып асырылатын мемлекеттік сатып алу алу туралы шарттар (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Шарттардың орындалуын бақылау, Мемлекеттік сатып алу бойынша жасалған шарттар жөенгізілген өзгерістердің негізділігі, танінде ақпарат, өзгерістер мен толықтырулар енгізудің лап қою-қуыну жұмыстарын жүргізу, себептері көрсетіле отырып, өзгерістер мен толықтырулар жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді енгізілген шарттар бойынша ақпарат, іс жүзінде орындалған орындаудың, тауарларды жеткізудің жұмыстар, жеткізілген тауарлар туралы ақпарат, орындалтолықтығы ған жұмыстар актілері (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) в) бюджет қаражатын, соның ішінде нысаналы трансферттерді пайдаланудың ҚР заңнамасына сәйкестігін бақылау (жалпыға қосымша мәселелер) Нысаналы трансферттер бойынша Жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарлама әкімшісі мен нәтижелер туралы келісімді әзірлеу тиісті жергілікті атқарушы органның арасындағы нысаналы тәртібін сақтау, жоғары тұрған бюджеттің трансферттер бойынша нәтижелер туралы келісім (бақылау бюджеттік бағдарлама әкімшісі мен объектісінен ақпарат сұрату) тиісті жергілікті атқарушы органның арасындағы нысаналы трансферттер бойынша нәтижелер туралы келісім жасаудың уақтылылығы Қол жеткізілген тікелей және түпкілікті Нәтижелердің көрсеткіштеріне қол жеткізу туралы аралық, нәтижелер туралы есепті жасау және қорытынды есеп (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) ұсыну тәртібін сақтау Облыстық бюджеттер мен Астана Облыстық бюджеттер мен Астана және Алматы қалалары және Алматы қалалары бюджеттерінің бюджеттерінің нысаналы трансферттердің пайдаланылмаған нысаналы трансферттердің және толық пайдаланылмаған сомаларын республикалық пайдаланылмаған және толық бюджетке қайтаруы туралы ақпарат, нысаналы трансферттер пайдаланылмаған сомаларын қаражатын республикалық бюджетке қайтаруға төлем шоттары республикалық бюджетке қайтаруының (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) толықтығы және уақтылылығы Республикалық бюджеттен берілген Бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне облыстар және Астана нысаналы даму трансферттерінің мен Алматы қалалары, аудандар әкімдерінің тікелей және есебінен іске асырылатын жобаларды түпкілікті нәтижелер, бөлінген нысаналы трансферттерді мониторингтеу және іске асырылуын пайдалану есебінен қол жеткізілген сапалық және тиімділік бағалау көрсеткіштері туралы қорытынды есептері (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Бұрын пайдаланылмаған нысаналы Нысаналы трансферттер қаражатын толық пайдалануға трансферттер сомаларын жергілікті рұқсат ету туралы мәслихаттар мен әкімдердің қабылдаған атқарушы органдардың толық шешімдері, ҚР Үкіметінің қаулылары (бақылау объектісінен пайдалануы ақпарат сұрату, ақпараттық-құқықтық жүйелер) г) бюджет қаражатын, соның ішінде кредиттерді, байланысты гранттарды, жергілікті атқарушы органдардың қарыздарын, бюджеттік инвестицияларды пайдаланудың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігін бақылау (жалпыға қосымша мәселелер) Байланысты гранттарды тарту және Байланысты грант туралы келісім (бақылау объектісінен пайдалану ақпарат сұрату) Байланысты гранттарды пайдалану: Ағымдағы қаржы жылының 1 қаңтарына жұмсалу бағыттары бюджет комиссиясының байланысты бойынша байланысты гранттар сомасын міндетті бөле гранттарды тартуының орындылығы; отырып, алынған және пайдаланылған байланысты гранттар байланысты гранттарды пайдаланудың туралы ақпарат, байланысты гранттарды пайдалану бойынша жоспарланған және қол жеткізілген нәтижелерге қол жеткізу жөніндегі есеп, байланысты нәтижелерін салыстыру; гранттарды пайдаланудың мониторингі (бақылау объектісінен байланысты гранттарды пайдалануға ақпарат сұрату) әсер еткен әртүрлі сыртқы факторларды мониторингтеу және талдау Кредиттік шарт талаптарын орындау Кредит берушінің, бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің және (нысаналы пайдалану, түпкілікті қарыз қарыз алушының арасындағы кредит берудің талаптары алушыларға кредит беру мерзімдері, мен мақсаттарын көздейтін кредиттік шарттар, сенімгер кредитті өтеудің уақтылылығы және агенттер қызметін төлеу бойынша төлем құжаттары, кредитті толықтығы, сыйақыларды есепөтеу бойынша төлем құжаттары, бюджеттік кредитті беру теу мөлшерлемелері және тәртібі, тәсілі, бюджеттік кредитті өтеу және қызмет көрсету кестесі, тараптардың құқықтары мен бюджеттік кредит бойынша міндеттемелердің орындалуын міндеттемелері, шарт талаптарын қамтамасыз ету тәсілдері (бақылау объектісінен ақпарат орындамаған кездегі айыппұлдар). сұрату) Заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарына қатысу мақсатында бюджеттік кредиттер беру, қарыз алушылардың шаруашылық қызметінің шығындарын өтеу, сенімгер (агенттер) қызметін төлеу жағдайларының болуы Бюджеттік кредитті пайдалану, қызмет көрсету

Бюджеттік кредиттерді нысаналы және тиімді пайдалану, өтеу және қызмет көрсету туралы ақпарат, белгілі бір кезең уақытында сыйақыларды, кредиттік шарт талаптарына сәйкес өзге де төлемдерді жинақтап төлеу жөніндегі ақпарат (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Бюджеттік кредитті өтеу. Қарыз Бюджеттік кредит беруге байланысты тапсырмаларды сенімгер алушылармен есеп айырысуды жүргізу, агенттің орындау шарттары, тапсырмаларды сенімгердің бюджеттік инвестициялық жобаларды (агенттің) орындағаны үшін сыйақылар төлеу мөлшері, бюдқаржыландыруға және іске асыруға жеттік кредит бойынша берешек, бюджеттік кредитті өтеу мониторинг жүргізу, қарыз алушылардың есебінен мемлекеттік меншікке айналдырылатын мүлікке қаржылық жай-күйіне мониторинг жүргізу бағалау жүргізуге арналған шығыстар төлемі, бюджеттік және талдау, берешекті өндіріп алу кредитті қайта құру туралы шешім, Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы консультативтік-кеңесші органның оң қорытындысы, кредиттік шартқа қосымша келісім, қарыз алушылар мен сенімгерлер (агенттер) бөлінісінде берілген барлық бюджеттік кредиттердің тізілімі (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Қарыз алушының қарыз берушінің Өтеу кестелері, сыйақылар төлемі және жергілікті уәкілетті орган бюджеттің атқарылуы бойынша тіркеген басқа да алдындағы қарыз қаражатын қайтару және сыйақылар төлеу, сондай-ақ қосымшаларды қоса алғанда, қол қойылған қарыз шарттары қарызға байланысты басқа да төлемдер (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) бойынша міндеттемелерін орындауы Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің Бюджеттік инвестициялық жоба бойынша жалпы ақпарат; жоба мақсатының экономиканың саласын (аясын) дамыту инвестициялық ұсыныстар әзірлеуі басымдықтарына, белгіленген бағдарламалық құжаттарға Бюджеттік инвестициялық жобалардың сәйкестігі туралы ақпарат; бюджеттік инвестициялық жобаны іске асырудан түсетін пайданы бөлу туралы ақпарат; бюджеттік техникалық-экономикалық инвестициялық жобаны іске асырудың экономиканың аралас негіздемелерін әзірлеу немесе түзету, саласына (аясына) болжамды әсерін бағалау (бақылау сондай-ақ қажетті сараптамаларды объектісінен ақпарат сұрату) жүргізу Қаржы-экономикалық негіздеменің Салалық сараптама, экономикалық қорытынды және бюджет Қазақстан Республикасының бюджет комиссиясының қорытындысы (бақылау объектісінен ақпарат және өзге де заңнамасына сәйкестігі, сұрату) заңды тұлғаның қаржылық шығындары Бюджеттік жоспарлау бойынша орталық уәкілетті органның мен кірістерін бағалау Бюджеттік қаржылық сараптамасының қорытындысы (бақылау инвестицияларды іске асыру және объектісінен ақпарат сұрату) оларды пайдаланудың нысаналы сипаты Бақылау объектісінің ішкі құжаттары (ақпарат, есептер) (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) д) Бюджет қаражатын ғылыми зерттеулер бағдарламаларын іске асыруға пайдаланудың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкестігін бақылау (жалпыға қосымша мәселелер) Ғылыми-техникалық бағдарламаларды Бюджет комиссиясының қорытындысы (бақылау объектісінен әзірлеуге ҚР Үкіметі жанындағы Жоғары ақпарат сұрату) ғылыми-техникалық комиссияның ұсынған қаржыландыру көлемі Іргелі және қолданбалы зерттеулерді Жобаның іске асырылуын аяқтау жөніндегі шарттар, есептер жүргізуге арналған шарт талаптарын (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) орындау Ғылыми-техникалық жобалардың Ғылыми-техникалық жобаларды іске асыру туралы есеп нәтижелерін мониторингтеу және талдау (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Ғылыми-техникалық жобалар «Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама нәтижелерінің сараптамасы орталығы» АҚ сараптамасының қорытындысы (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Экономиканың нақты секторына Іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерді қолдану жөнінде жүргізілген іргелі және қолданбалы ақпарат (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) ғылыми зерттеулерді енгізу 2. Қаржылық есептілікті бақылау Бақылау объектісінің қызметі Нормативтік құқықтық актілер (ақпараттық-құқықтық жүйелер) Құқық қорғау органдарының құқық белгілейтін және өзге де бастапқы құжаттарды алып қоюы Бақылау объектісінің ішкі бақылау Бақылау іс-шараларының жылдық жоспары, ішкі бақылау қызметінің жұмысы нәтижелері туралы есептер, ішкі бақылау нәтижелері туралы есептер, ішкі бақылау қызметінің нұсқамасы, қабылданған шаралар туралы ақпарат, (бақылау объектісінен ақпарат сұрату), ішкі бақылау қызметтерінің жұмысы туралы жиынтық ақпарат Бақылау объектісі бойынша алдыңғы Мемлекеттік қаржылық бақылау органдарының актілері, бақылау нәтижелері бақылау объектісінің бақылау нәтижелері бойынша қабылдаған шаралары (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) Бухгалтерлік есеп жүргізудің және бюджеттік бағдарламаларды орындау бойынша есеп жасаудың толықтығы, анықтығы

Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің шоғырландырылған қаржылық есептілігі (бухгалтерлік баланс, активтер мен міндеттемелердегі өзгерістер туралы есеп, қаржыландыру көздері бойынша мемлекеттік мекемелердің шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп, түсіндірме жазба, қаржыландыру жоспарларының орындалуы туралы есеп) (бақылау объектісінен ақпарат сұрату)

Есеп саясатын қалыптастырудың дұрыстығын және бухгалтерлік есептің бақылау объектісінің есеп саясатына сәйкестігін бақылау

Есеп саясаты, бақылау объектісінің қаржылық есептілігі (бухгалтерлік баланс, активтер мен міндеттемелердегі өзгерістер туралы есеп, қаржыландыру көздері бойынша мемлекеттік мекемелердің шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп, түсіндірме жазба, қаржыландыру жоспарларының орындалуы туралы есеп), бастапқы құжаттар

Мемлекеттік мекемелердің міндеттеме- Мемлекеттік мекемелерде міндеттемелер мен төлемдер лер мен төлемдер бойынша қаржылан- бойынша қаржыландырудың жеке жоспарларының орындалуы туралы есеп (бақылау объектісінен ақпарат сұрату) дырудың жеке жоспарларын жасаудың және бекітудің дұрыстығын талдау: мемлекеттік мекеменің міндеттемелер бойынша қаржыландырудың жеке жоспарын және мекеменің төлемдер бойынша қаржыландырудың жеке жоспарын қалыптастыру