Page 7

4 қыркүйек 2015 жыл

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Єажайыптарды ґзіміз жасаймыз

Ќатынас жайы жаќсарады Инвестициялар жəне даму министрлігі автомобиль жолдары комитеті төрағасының орынбасары Амангелді Беков жетекшілік еткен республикалық ақпарат-насихат тобының мүшелері облыс жұртшылығымен кездесулерде басты назарды көлік, жол құрылысы салаларында қордаланған мəселелерге аударып, шешілу жолдарын ортаға салды.

Облыстағы Лебяжі ауданында тұратын Қайрат Шапуовты енді ресейліктер де жақсы білетін болды. Қазір жаз бойы өсірген қауын-қарбыз өнімдерін жинап, шекаралас көршілеріне апарып экспорттауға да кірісіп кетіпті. Жергілікті биолог ғалымдармен бірлесіп жұмыс жасайтын ол қарбыздарды химикаттарсыз өсіреді екен. Өнімнің құрамында бəріміз қорқа беретін улы нитраттар жоқ көрінеді. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Өзінің атына сай «Қайрат» шаруа қожалығын құрды. Қожалық 16 жыл бойы қарбыз өсіреді. Тапсырыстарды, тіпті, алдын ала қабылдап алады. Қайрат өсірген ауыл қарбыздары Краснояр, Түмен, Иркутск, Новосібір, Омбыға барады. Ауыл ақсақалдарының айтуынша, Лебяжінің Шалдай орманына қарасты қарағайлы алқаптарында қарбыз ерте кезден өсіріледі. Біраз уақыт ұмытылып бара жатқан бұл үрдісті Қайрат жалғастырып қолға

алыпты. Қарбыз өсіруге орманды алқап жерлері бекер таңдалмаса керек. Солтүстік өңірдегі «лебяжілік бренд» ретінде танылған өнім облыс тұрғындарын осылай таңғалдырды. Облыста жоғары сұранысқа ие. Нарықтан өз орнын алды. Онымен қоймай, Қайрат қарбыздың отыз түрлі сорттарын

өсіреді. Украинадан, Ресейден əкелінген түрлері бар. Олардың арасында көп жылғы тəжірибенің арқасында өзіміздің қожалықтың да жекеменшік сорттары бар, дейді бақшашы жігіт. Жаңа сұрыптарды өсіруге ғалымдармен бірлескен селекциялық зерттеулердің арқасында қол жеткізіпті. Содан ба, бақшашылар өсірген лебяжілік бір қарбыздың орташа салмағы 10 келіден асады. Тағы бір таңғалатыныңыз, сырты сап-сары, іші қызыл немесе сырты жасыл, іші сары қарбыздарды көресіз. Тіпті, «Фарао», «Великан», «Ред-кристалл» аталатын экзотикалық қарбыздар да бар. Тұтынушылар жақсы көріп таңдайтын қарбыздар қайсы? Дəмі тіл үйіретін «Оранж кинг» пе, қалай еді, дейміз қызыға. Əрине, ол жоғары сұранысқа ие сорттардың қатарындағы қара түсті «Қарапатшайым» қарбызы. Іші қып-қызыл, үгітіліп тұрған тəтті дəмі ауызға өзінен өзі кеп түсе қалғандай əсер аласыз. Бұдан қалса, «Каристан» жəне жаңа «Бомба» сорттары бар. Швейцариялық селекция əдістерімен шығарыл ған «Топ гон», өзіңіз айтқан «Оранж кинг» қарбызы да сүйіктімізге айналып үлгерді, деді қарбызшы Қайрат өзі өсірген өнімдерін еркелете атап шығып. Астанаға көрмеге алып барған қарбыздарыңыз бар еді ғой, деп сұрадық. «Черный принцті» айтасыз ба?» Біле білсеңіздер, қарбыздың бұл сортын ТМД-да біздер ғана өсіріп шығардық. Өте дəмді. Жергілікті жұрт «Қарапатшайым» мен «Черный принцті» іздейтін болғаны да сол, деп қарбызшы бір күліп қойды. Былтыр қарбыз фестиваліне

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

келгенде ауданның басқа да қарбыз өсірушілері аудан орталығына салмағы 15 келіге дейін жететін ала, қара, ақшыл жасыл, дөңгелек жəне сопақ, қызыл жəне жасыл ұлпалы шырынды жидектің ондаған түрін əкелгенін көргеніміз бар. Сонда бұл қарбыздардың ерекшелігін ғалым, бау-бақша дақылдарының селекционері Жарас Мамырбековтен сұраған едік. Бұл жер ерекше. Еліміздің басқа жерінде жоқ. Орынбордағы СольИлецк деген жердің ғана дəл осындай табиғаты бар. Өйткені, бұл Лебяжінің жерінде тұзды көлдер бар. Топырағы қара жəне жерасты сулары жақын орналасқан. Осы факторлар бір орыннан табылып отыр. Қарбызға көп күтімнің керегі жоқ. Арам шөптерден уақытында тазартып тұрса болғаны. Жауыншашынның көмегімен өсіп-өнетін қарбыздар таза экологиялық өнім саналады, деген болатын-ды. Ал қарбызшы Орынбай Кəрімовтің айтуынша, құмды жер суарылмайды, жаңбырмен өседі. Ауданда 9 шаруа қожалығы қарбыз өсірген. Мемлекет оларға егілген бақша дақылының əр гектарына 6 мың теңгеден субсидия бөлген. Аудан əкімінің орынбасары Бейімбет Байжанов мақсат шаруа қожалықтарына көмектесіп, келісімшарттарға қол жеткізуге жəрдемдесу дейді. Қарбыз өсіру мақсатында 1200

гектар жер берілген. Шаруа қожалығы 2012 жылы гектарынан 115 центнерден қарбыз жинаса, қазір бұл көрсеткішті 250-300 центнерге дейін жеткізіпті. Бақша өнімдері жан-жаққа жөнелтіледі. Жалпы, ауданда 10-нан астам шаруашылық қарбыз өсіреді. Бақша дақылдарына 1200 гектар алқап бөлінген. Бақшашылар гектарынан 300 центнерден астам өнім алмақ. Былтыр екі аптаның ішінде 400 мың тонна қауынқарбыз көрші елге жіберіліпті. Қазір асқабақ дəнін өңдеуге арналған украиндық құрал-жабдыққа тапсырыс беріп қойдық. Биылғы күзде мол өнім алып, асқабақ дəнін 20 келілік қапшықтарға салып сатпақпыз. Еуропаның нарығына шыққымыз келеді. Асқабақ тұқымдары шетелде косметикалық өнімдерді əзірлеуге қолданылады, дейді қарбызшы. Аудандағы Қайрат тұратын Шарбақты ауылы – өңіріміздегі үлгілі ауылдардың бірі. Біз қарбызшыға «Қарапатшайымдар», «Черный принцтеріңіз» мол табыс əкелсін деп қоштастық кетерде. Павлодар облысы, Лебяжі ауданы. ––––––––––––– Суреттерді түсірген Владимир БУГАЕВ.

Аймаќтаєы инвестициялар хабына айналу баєытында Индустрияландыру бағдарламасының арқасында Қазақстан аймақтағы инвестициялар хабына айналып келеді. Бағдарламаның бірінші бесжылдығында негізінен заңдық базаларды жетілдіріп, жасау мен инфрақұрылымдарды озық тұрғыда жасақтауға басымдық берілді десек те, салаға құйылған қаржы ағындарының көлеміне қарап, алғашқы айтқанымызды тұжырымдауға негіз бар. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Мемлекет басшысы елдің толығымен инновациялық ұстаныммен дамып, индустриялық мемлекетке айналуы үшін бірінші кезекте инфрақұрылымдарды қажетті барлық талаптарға сай жетілдіру керектігін бағ дарламаның басталар қарсаңында шегелеп айтқан болатын. Нəтижесінде, өз елімізде ғана емес, көрші елдердің де көлік жолдары мен логистикалық қызметтерін дамыту істеріне қозғау салынды. Екі жақтағы екі алып державамен тең дəрежеде келісімге келе отырып, өзге де қоңсы отырған елдерді қатыстырып, ежелгі өркениеттің дамытушы драйвері болған Ұлы Жібек жолын қайта жаңғырту істері қолға алынды. Таяу уақытта жүзеге асырылып болатын халықаралық жоба өзге елдердің дамуына жол ашумен қатар, Қазақстанның да үлкен секіріс жасап, серпінді дамуына мүмкіндік тудырады. Ел ішіндегі бірқатар

7

www.egemen.kz

инфрақұрылымдық мəселелер де тиімді шешімін тауып, бизнестің кең қанат жаюына жол ашылды. Заңдық базалар кеңейтіліп, бизнес пен кəсіпорындардың жаңғыруына мемлекеттік көмек көрсетудің құралы жасалды. Сөйтіп, саяси жəне бизнес элитаға ел экономикасын қайта өңдеу саласы бойынша əртараптандыру үшін арнайы тапсырма жүктелді. Саланың еркін тыныс алып, серпінді дамуы үшін қолайлы бизнес ахуал жасалды. Атап айтқанда, Қазақстанға инвестиция тар ту мақсатымен Салық кодексіне тиімді өзгерістер енгізілді. Ол бойынша, қандай да бір инвестициялық жоба жүзеге асырылатын мерзімде, келісімшартқа қол қойылған күннен бастап кейінгі 10 жылда инвестициялық жобаны жүзеге асыратын инвестор жер, мүлік жəне корпоративтік табыс салығынан босатылатын болды. Осының арқасында, еліміздің өнімді қайта өңдеу секторына инвестиция ағыла бастады. Ұлттық экономика министрлігіндегі

нақты мəліметтерге жүгінсек, соңғы жылдары Қазақстанға құйылып жатқан инвестиция легі артуда. Елімізге келіп жатқан тікелей инвестициялар көлемі тұрақты даму деңгейін сақтап отыр. Тəуелсіздік алған жылдар ішінде елімізге тартылған бүкіл инвестицияның 60 пайыздан астамы соңғы бес жыл ішінде келген инвестицияның үлесінде екен. Сарапшылардың келтіріп жүрген деректеріне зер салсақ, елімізді индустрияландыру бағдарламасы іске асырыла бастаған кезден бері шетелдік инвестициялар көлемі күткендегіден əлдеқайда ұлғайған. Нақты мысал келтірер болсақ, соңғы бес жылда құйылған шетелдік инвестиция көлемі бұған дейінгі 20 жылға жуық уақыттан бері тартылған инвестициядан асып жығылыпты. Үкіметтің кейбір деректерін сөйлетер болсақ, өткен жылдың алғашқы жартысына дейін елімізге Швейцариядан 9,8 млрд. доллар, АҚШ-тан 9,7 млрд. доллар, Қытайдан 8,9 млрд. доллар, Франциядан 5,6 млрд. доллар, Ресейден 5 млрд. доллар, Ұлыбританиядан 4,9 млрд. доллар инвестиция тартылған. Көрсетілген уақыт аралығында Ақмола облысында – 63, Солтүстік Қазақстанда – 40, Алматы облысында – 39, Қостанай өңірінде – 37, Оңтүстік Қазақстанда 30 жоба іске

қосылып, ел игілігіне жаратыла бастаған. Мемлекет басшысы елде ауыл шаруашылығын дамыту мəселелеріне де ден қойып, саланы дамытудың алғышарттары жөнінде Үкіметке тапсырма бергені мəлім. Осының арқасында елді индустрияландыру бағдарламасына бұл сала да енді. Одан шыққан нəтиже де жақсы деуге ауыз барады. Мəселен, Ақмола облысындағы 2000 бас ірі қара малға арналған 2 репродуктор-шаруашылық, Қостанай облысындағы 3000 бас ірі қара малға арналған репродуктор-шаруашылық табысты жүзеге асырылды. Сонымен қатар, Қызылорда қаласында тəулігіне 80 тонна құрамажем өндіретін жəне 150 тонна күріш салысын өңдейтін күріш ақтау зауыты іске қосылды. Мұндай жағымды ақпараттарды еліміздің əр аймағынан жүздеп келтіре аламыз. Осынау игі істің бəрі еліміздің инвестициялық тартымдылығы мен халқымыздың қабілет-қарымының озық тұрғанының арқасында жемісін беріп жатыр десек болады. Міне, айтылып өткен толағай табыстарға қарап өзіміз де, сондай-ақ, халықаралық сала сарапшылары да Қазақстанды аймақтағы инвестициялар хабына айналып келе жатыр дейді.

Облыс орталығында өткен жүз десуде топ жетекшісі Үкіметтің кеңейтілген отырысында Елбасы бес институттық реформаны жүзеге асырудың 100 нақты қадамын белгілеп бергенін, ұсынған бағдарламалар еліміздің барлық саласын қамтитынын, Ұлт жоспары дағдарысты еңсеру, халықтың əл-ауқатын, өмір сапасын жақсарту, ең дамыған отыз елдің қатарына кіру мақсаттарын көздейтінін жеткізе келіп, мемлекет тарапынан атқарылып жатқан шараларға тоқталды. Жол-көлік инфрақұрылымын қалыптастыру басым бағыттардың бірі болып қала беретініне мысалдар келтірді. 11 жоба аясында 7 мың шақырымға жуық жол жөнделеді. Бұл мақсат үшін 2,4 триллион теңге қаражат қарастырылған. Елбасының елімізді халықаралық көліккоммуникациялық үдеріс тер

жүктелетінін еске салды. Өйткені, Астана – Петропавл бағытындағы күре жолдың 325 шақырымы облыс аумағын басып өтеді. Мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуы жайында «Қазав тожол» АҚ облыстық филиалы директорының орынбасары Алмаз Ыдырысов, жолаушылар көлігі жəне автомобильдер жолдары басқармасының басшысы Бейбіт Исманов жиналғандарға баяндап берді. Олардың айтула рынша, республикалық жəне облыстық қазынадан жергілікті жолдарды жөндеуге биыл 5,2 миллиард теңге игеріледі. Мұның өзі 250 шақырым жолды қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Келлеровкадан Петро павлға дейінгі жолдарды қалпына келтіруге 300-ге жуық техника, 1 мыңнан астам адам жұмылдырылған. Облыс орталығында 10 көшенің жолдары күрделі жөндеуден өткізіліп, жиектастар ауыстырылды. Басқосуда Петропавл халықаралық əуежайын жаңғыртуға 6,5 миллиард теңге бөлінгені айтылды. Ақпарат-насихат тобы мүшелерінің Қызылжар, Тайынша аудан дарындағы кездесулері де əсерлі болды.

бойынша интеграциялау тапсырмасына орай кешенді жұмыстар жүргізіліп келеді. Көлік дəлізін құру екі бағытта атқарылады. Оның біріншісі Ресей мен Еуропаға, екіншісі Қап тауы етегінде орналасқан елдермен тығыз байланыс орнатуды көздейді. «Нұрлы Жол» бағдарламасы шеңберінде республикалық, облыстық тасжолдарды күрделі жөндеуден өткізу жайы жан-жақты қарасты рылған. Мəселен, АстанаПетропавл бағытындағы асфальт жол Ресейдің Қорған қаласына дейін ұзартылып, қалпына келтіріледі. Қазір 106 шақырым жол үстінде қызу еңбек қарқын алған. Жыл аяғына дейін оның 55 шақырымы пайдалануға беріледі. Келесі жылы бұл бағыттағы жол құрылысын толығымен аяқтау көзделген. Ал қаржыландыру 11 миллиард теңгені құрайды. Амангелді Əуезханұлы өңірлерге де ерекше жауапкершілік

Солтүстік Қазақстан облысы.

Балыќ тїбі – байлыќ Раушан НҰҒМАНБЕКОВА.

Облыстың балық шаруашылығы жаңа деңгейге көтерілмек. Шығыс Қазақстан облысындағы Ертіс бассейні еліміздегі балық шаруашылығы бойынша үшінші орынды алады. Жақында өткен жиында облыс басшысы Д. Ахметов балық шаруашылы ғын дамыту үшін кешенді жоба қарастыруды ұсынды. Облыстағы аталмыш шаруашылықтың жай-күйін қадағалап, зерделеген арнайы жұмыс тобы өкілдері де біршама маңызды мəселелерді ортаға сал ды. Балық шаруашылығын дамыту үшін ең маңызды аудандар Күршім, Көкпекті, Тарбағатай өңірлері болып табылады екен. Семей қаласы мен облысқа қарасты 6 ауданда балық шаруашылығының үлесі молаю үшін

осы салаға тиісті мамандарды дайындауды да жолға қою қажеттігі туралы айтылды жиында. Айта кету керек, балық шаруашылығы ма ман ды ғын игеру қиын да қызық. Себебі, қазіргі таңда табиғи су қоймаларымыздағы аса құнды балық түрлері жəне оларды жасанды көбейту жолдарымен санын арттыру жұмыстары атқарылуда. Шығыс Қазақстан облысы бойынша Бесқарағай, Бородулиха, Глубокое, Жарма, Зырян, Көкпекті, Күршім, Риддер, Тарбағатай, Ұлан, Ұржар, Шемонаиха аудандары мен Семей, Өскемен қалаларында 100-ге тарта жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су тоғандары мен көлдері орналасқан. – Өсіп келе жатқан жас пер зент сияқты балық шаруашылығының да болашағы зор, осы

саланы меңгерген кадрлар даярлау арқылы біз мемлекетіміздің көр кеюіне де, болашақ жастар қоғамы ның жұмыспен қамтылуына да үлес қоспақпыз, – дейді Семей қаласындағы Қазтұтынуодағы агробизнес жəне экономика колледжінің директоры Тұрсын Жандыбаев. Оның айтуынша, халық шаруашылығының балық аулау, тасымалдау, қорғау жəне өсірумен өңдеу мен, су өсімдіктерін жинаумен шұғылданатын саласы адамның денсаулығына, тұрмыстіршілігіне аса қажетті əрі пайдалы сала. «Балық түбі – байлық» демекші, байлығымызды сақтап, ұрпақтан ұрпаққа жеткізу, дұрыс пайдаланып, өсімін молайту осы сала мамандарына жүктеледі. СЕМЕЙ.

Белсенділік артып келеді Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Ақмола облысында мүлікті жария ету бойынша Целиноград ауданы көш бастап келеді. Одан кейінгі сатыдағы Көкшетау қаласы да белсенділікті арттыра түсуде. Жалпы, тамыз айының алғашқы онкүндігіндегі дерек бойынша, жергілікті

атқарушы органдарда құрылған арнайы ко миссияларға 1784 нысанды жария ету жөнінде 965 өтініш келіп түсті, деп хабарлайды облыстық мемлекеттік кірістер департаменті. Мұның ішінде тұрғын үйлерге қатысты – 645, жылжымайтын мүлікті заңдастыруға 1139 өтініш тіркелген. Əсіресе, Көкшетау қаласында жеке тұлғалардың тұрғын үй қорын жария етуге ден қоюы артқан.

Барлық нысандардың құны 7,7 миллиард теңгеге бағаланса, коммерциялық активтер мұның үштен бірін құрап отыр. Бүгінгі күнге азаматтар мен заң ды тұлғалардың 1115 нысанды құрай тын 523 өтініші заңды түрде қанағаттандырылды. Оның құны 4 миллиард теңгеге бағаланып отыр. Ақмола облысы.

Айналма жол айнадай жарќырайды Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінде жұрт «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дəлізінің ғасыр құрылысы екеніне көз жеткізіп, сол алып құрылыстың біздің елімізде жүріп жатқаны, біздің елдің жүрексінбей, осындай алып жобаны қолға алғанын мақтанышпен айтып жүретін жағдайға жетті. Əрине, жаңа жол салынып жатқандықтан көлікпен əрі-бері қатынаушылар үшін біраз қиындықтар болғаны рас. Бірақ, мұның бəрі уақытша қиындық еді. Кешегі аптада «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дəлізінің тағы бір бөлігі пайдалануға берілді. 65 шақырымды құрайтын бұл тас жол облыс орталығы Тараз қаласын айналып өтіп, Байзақ жəне Жамбыл аудандары арқылы өтеді. Жолдың 8 шақырымға жуығына бетон, ал қалған 57 шақырымына асфальт жамылғысы төселді. Қазір арнайы белгілер мен жылдамдық көрсеткіштері орнатылып, құрылыс жұмыстары толықтай аяқталды. Халықаралық магистральдың осы бір бөлігін салу үшін 18 миллиардқа жуық теңге жұмсалды.

– Жасыратыны жоқ, бұған дейін Тараз қаласын айналып өтетін жолдың жағдайы, сапасы өте нашар еді. Содан болар, кейбір ауыр жүк көліктері қаланы қақ жарып өтіп, бұл өз кезегінде көлік кептелісін тудыратын. Жəне жол қауіпсіздігіне де қатер төндіретін. Міне, енді жаңа жолдың пайдалануға берілуі осы мəселелердің бəрін шешіп отыр. Тағы бір айтары, жаңа жол сол маңдағы ауылдардың тіршілігіне серпін береді

деп ойлаймын, – дейді Жамбыл облысы əкімінің бірінші орынбасары Бекболат Орынбеков. Айта кету керек, бұл халықаралық жолдың 495 шақырымы Жамбыл облысының аумағын басып өтеді. Жамбыл облысы. ––––––––––––

Суретті түсірген Ақəділ РЫСМАХАН.

1

Profile for Egemen

04092015  

0409201504092015

04092015  

0409201504092015

Profile for daulet
Advertisement