Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№61 (28539) 4 СƏУІР СЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Индустрияландыру игілігі

Жалпы отырыстыѕ кїн тəртібі ќаралды Палата Спикері Қабиболла Жақыповтың төрағалығымен Мəжіліс бюросы өтіп, жалпы отырыстың күн тəртібі нақтыланды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі. Депутаттар назарына 2009 жылғы 6 қазандағы Қазақстан мен Франция үкіметтері арасындағы Жерді қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесін жəне ғарыш аппараттарының құрастырусынау кешенін құру мен пайдалану шарттары туралы келісімге түзетулерді қарастыратын хаттаманы ратификациялауға қатысты заң жобасы ұсынылады. Халық қалаулылары құрылыстағы баға белгілеу, сəулет-құрылыс бақылауын, сондай-ақ, объектілерді пайдалануға қабылдауды жүзеге асыру мəселелері бойынша, сонымен қатар, Каспий теңізінде төтенше жағдайлардың

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өңірге жұмыс сапарының екінші күнін Ақтөбе рельс арқалығы зауытының жұмысымен танысудан бастады. «Сабақты ине сəтімен» дегендей, Елбасының осы зауытқа соғып, кəсіпорын жұмысшыларымен кездесуінің өзіндік реті бар еді. Өткен жылы Жалпыұлттық телекөпір кезінде Елбасы «2020 жылға дейінгі мемлекеттік индустриялық-инновациялық бағдарламасы» аясында салынған зауыттың іске қосу-реттеу жұмысын бастауға пəрмен берген болатын. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Орталық Азия елдерінде теңдесі жоқ бірегей кəсіпорынның жалпы аумағы 57 гектарды құрайды. Зауытта үш негізгі жəне 17 қосымша цехтар жұмыс істейтін болады. Екі жылдан астам уақытта бой көтерген ірі кəсіпорын өңірдің экономикалық қуаттылығын арттыра түспек. Жобаның құны – 76,6 миллиард теңге. Кəсіпорынның іске қосылуреттеу жұмыстары аяқталып келеді. Зауыт үстіміздегі жылдың ортасында толықтай пайдалануға берілмек. Жылына 430 тонна өнім өндіреді, оның 200 мың тоннаға жуығы теміржол рельсі, қалған 230 мың тоннасы бір қалыпта құйылған прокат (швеллер, арқалықтар, қырлы бұрыш темірлер, арнаулы профильдер) болып табылады. Кəсіпорын шығаратын рельстер, басқа да өнімдер Өзбекстан,

Түрікменстан, Ресей нарықтарына шығарылады. Сонымен қатар, Грузия, Қырғызстан, Əзербайжан, Тəжікстан, Иран мемлекеттерінің нарықтарының сұраныстары да қарастырылуда. Бұл зауытта инновациялық термотөзімді, жоғары сапалы рельстің ұзындығы 25-120 метр етіп құйылады. Өнім жоғары жылдамдықпен жəне қозғалысы көп желілерге қолданылатын болады. Рельстің ұзын болуы мұндағы дəнекерлеу арқылы жалғау жұмыстарын азайтады əрі қауіпсіздікті күшейтеді. Тағы бір ерекшелігі – зауыт шығарған өнім жылжымалы құрамның жылдамдықты арттыруына ықпал етеді. Қазірдің өзінде «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ-пен он жылға өнім жеткізуге келісім жасалған. Зауыт жұмысшылары мен теміржолшылар Елбасын асқан

көтеріңкі көңіл күйде қарсы алды. Əңгіме барысында Мемлекет басшысы Ақтөбе облысының даму қарқыны жалпы еліміздің жүйелі аяқ алысына сай екенін атап өтті. – Өңірдің дамуына соңғы жылдары 500 миллиард теңгеден астам қа ра жат жұмсалды, 500 мың шаршы метр баспана пайдалануға беріліп, 5 мектеп, 2 балабақша салынды. Сəбилердің 90 пайызының балабақшаларға баруы өте маңызды. «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында жолдар, əуежайлар салынатын болады. Бүкіл қазақстандықтар жұмыспен қамтылады, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан Президенті Орталық Азиядағы ірі əрі бірегей кəсіпорын облыс экономикасын нығайтуға зор үлес қосатынын айтты. Сондай-ақ, бірегей зауытты еліміздегі индустрияландыру саясатының үздік үлгісі ретінде бағалады. – Зауыт индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының озық жобаларының бірі саналады. Ол «Сименс» компаниясының заманауи құрал-жабдықтарымен жабдықталған. Құрылыс кезінде 1000 адам жұмыс істеді, енді 760 адам жұмысқа орналасады. Əр адамға шаққандағы өнімділік

80 мың долларды құрайды. Бұл – біздің еліміз үшін жоғары өнімділік. Мұндай кəсіпорын Қазақстанда бұрын болмаған, оның шығаратын өнімі де жаңа. Бұрын біз рельсті сырттан сатып алатынбыз, енді ішкі нарықтың сұранысын өтеп қана қоймай, экспортқа да шығара аламыз. Сонымен қатар, мұнда құрылысқа қажетті нəрселердің бəрі өндірілетін болады, – деді Мемлекет басшысы. Кездесуде сөз алған Қазақстан теміржолының ардагері Тыныштықбай Əуесбаев алдымен Елбасына арайлы Ақтөбе өңіріне қош келдіңіз деп алып, тəуелсіздік жылдары ғаламат істер атқарылғанын, 2500 шақырым теміржол салынғанын, осы заманғы электровоздар, тепловоздар, жүк жəне жолаушы вагондарын құрастырып шығаруға қол жеткізілгенін, еліміздің Еуразиядағы логистикалық-транзиттік орталыққа айналғанын мем лекеттің ұтымды саясатымен сабақтастырды. Жас маман Серік Бимағамбетов зауыт жұмысшыларының 70 пайызы жастар екенін, кəсіпорынды əлемдегі үздіктер қатарына шығаруға үлес қосатындарын жеткізді.

Жеѕіс кїнін тойлауєа дайындыќ ойдаєыдай Кеше Ақордада Мемлекеттік хатшы Гүлшара Əбдіқалықова «Ардагерлер ұйымы» Орталық кеңесінің төрағасы Өмірзақ Озғанбаев бастаған ұйымның өкілдерімен жəне мемлекеттік органдар басшылары: Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қарулы Күштер Бас штабының бастығы Сəкен Жасұзақов, Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму вицеминистрі Дəулет Арғындықовпен Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығын мерекелеуге дайындық мəселелері бойынша кездесу өткізді. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Өзінің сөзінде Мемлекеттік хатшы Ұлы Отан соғысына 1 млн. 800 мыңға жуық қазақстандықтың қатысқанын атап өтті. Жауынгерлік ерлігі үшін жүздеген мың қазақстандық жауынгерлер мен офицерлер орденмедальдармен марапатталды. Соның ішінде 500-дей адам Кеңес Одағының Батыры атанды, 110

жауынгер «Даңқ» орденінің үш дəрежесімен наградталды. 630 мыңнан астам қазақстандық қиянкескі ұрыстарда қаза тапты немесе ауыр жарақаттардың салдарынан көз жұмды. Сондай-ақ, жүздеген мың адам хабар-ошарсыз кетті жəне тұтқыннан оралмады. Жалпы айтқанда, қолына қару ұстап майданға барған əрбір екінші адам Жеңіс жолында құрбан болды. Г.Əбдіқалықова 2015 жылғы 1

наурыздағы жағдай бойынша Қазақстанда 4776 соғыс ардагері мен 192 980 тыл еңбеккері бар екенін хабарлады. Ол ел Президенті Нұрсұлтан Назар баевтың «ардагерлер қаһармандықтың, ынтымақтың, бірліктің үлгісін көрсетті, сондықтан бүгінгі күн көптеген ұрпақ үшін ақиқат салтанат құрған күн болып саналады» деген сөзі өзекті екенін атап өтті. Ө.Озғанбаев Жеңіс күнін мерекелеуге қатысты ардагер лер арасындағы хал-ахуалмен таныстырды. Сөзін ардагер лер мəселесіне бөлініп отыр ған назарға жəне олардың мəселелерін талқылауға беріліп отырған мүмкіндікке алғыс айтудан бастаған ол қарттарымыздың арасындағы жалпы ахуалдың жақсы екенін жеткізді. Со ғыс арда герлеріне үлкен қамқорлықтар жасалып отыр. Оларға

тұрғын үйлер берілуде, коммуналдық төлемдерден босатылған, медициналық көмектер үйлерінде жасалып тұрады. «Өмір белдеуі» акциясы үшін ардагерлерден алғыстар жаууда. Осы күндері барлық майдангерлерге «жедел жəрдемді» тура шақыра алатын «төтенше түймешесі» бар ұтқыр жабдықтар таратылып болып қалды. Бұл біздің майдангерлеріміздің өмірін ұзарта түсуге септігін тигізуде. Жуырда ғана ардагерлер арасында өткен «Қайран ерлер, қаһарман ардагерлер!» республикалық көркемөнерпаздар шығармашылығының фестивалі аяқталды. Оған еліміздің барлық түкпірінен 50 мыңнан артық ардагер тартылып, өздерінің өнерлерін ортаға салып серпіліп қалды. (Соңы 2-бетте).

Міндеттер айќындалды

Кеше Премьер-Министрдің орынбасары Б.Сапарбаевтың төрағалығымен əлеуметтік саладағы кең ауқымды мəселелерді талқылау бойынша селекторлық мəжіліс өтті. Оған қатысушылар Отан қорғаушылар күнін мерекелеу бойынша тұжырымдаманың жобасын жəне іс-шаралар жоспарын талқылады. Аталған құжаттарда мерекені наси- қарастырылды. Облыс басшыларының хаттау, жастар арасында патриоттық қатысуымен өткен селектор барысынсезімдерді күшейтуге қатысты іс- да еңбек ақыны уақтылы төлемей шаралар айқындалған. Вице-премьер отырған кəсіпорындар нақты аталып, мемлекеттік орган басшыларының на- жұмысы талқыға түсті. Б.Сапарбаев зарын жоспардың уақтылы жəне сапалы мүдделі мем лекеттік органдарға орындалуы қажеттігіне аударды. еңбекақы жөнінде берешектікті жою Сонымен қатар, мəжілісте жұ- бойынша тиісті шараларды қабылмысшылардың еңбек құқықтарының дауды тапсырды. сақталуы жəне оған кепілдігі мен (Соңы 2-бетте). жалақыны уақтылы беру мəселелері

– Мен қатардағы инженерден осындай бірегей кəсіпорынның директорлығына дейінгі еңбек жолынан өттім. Бұл бəрімізді іргелі істерге құлшындырады, – де ді «Ақтөбе рельс арқалығы зауыты» ЖШС-нің бас директоры Андрей Кузьмин. Соңында Нұрсұлтан Назарбаев зауыт құрылысына атсалысқан барлық мамандарға алғыс айтып, жұмыстың тезірек бас талуын жəне бұдан əрі де табысты болуын тіледі. Президент «Ақтөбе-орталық» ЖШС-нің көлік-логистика орталығында болды. Мұнда Мемлекет басшысын орталықтың жұмысымен облыс əкімінің орынбасары Мұхтар Жұмағазиев таныстырды, онда сақталатын өнім түрлері көрсетілді. Орталықтың қуаты 17 мыңнан астам палле торынға лайықталған. Оның аумағы – 4,7 гектарды, қоймаларының алаңы 12 400 шаршы метрді құрайды. Нұрсұлтан Назарбаев агроөнеркəсіп кешені мен бизнестің өзге де салалары өкілдерімен əңгімелесіп, облыстың орнықты экономикалық дамуын қамтамасыз етудің маңыздылығына тоқталды. (Соңы 2-бетте).

Кірме сґзге кіріптарлыќ 5-бет 17 Алєыс хат 7-бет Еѕбекті еншілеген ел 8-бет Əбігерге тїскен əлем 9-бет «Жамбылдыќ əдіс» 16-бет

алдын алу жəне оларды жою саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге жəне 2004 жылғы 22 желтоқсандағы Қазақстан мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы «Байқоңыр» ға рыш айлағында «Бəйтерек» ғарыш зымыран кешенін құру тура лы келісімге түзетулерді көздейтін хаттамаға қатысты екі ратифи кациялық құжат бойынша қорытынды əзірлеу мерзімін тағайындайды. Осы күні мəжілісмендер, сақтандыру жəне исламдық қаржылан дыру мəселелері бойынша заң жобасына Парламент Сенаты енгізген өзгерістерді қарайды.

Ќазаќстан туы Вьетнам жерінде желбіреді Парламент Мəжілісінің Төрағасы Қабиболла Жақыповтың Вьетнам Социалистік Республикасына ресми сапары барысында Ханой қаласында Қазақстан Республикасы елшілігінің жаңа ғимаратының салтанатты ашылу рəсімі өтті. Шараға қазақстандық парламентарийлер делегациясы, Вьетнамның мемлекеттік жəне қоғамдық ұйымдары мен дипломатиялық корпустың өкілдері қатысты. Лентаны кесу рəсімінен кейін Қазақстан Республикасы Əнұранының салтанатты əуенімен Отанымыздың Көк байрағы елшіліктің үстінен көтерілді. Парламент Мəжілісінің Төрағасы Қабиболла Жақыпов өз сөзінде Қазақстанның Вьетнамдағы елшілігінің ашылуы тараптардың екіжақты қатынастарды нығайтудың жарқын дəлелі болып табылатыны жəне бұл елдеріміздің ерекше достық қарым-қатынастарының, сенімі жəне серіктестігінің белгісі деп атап өтті. Вьетнам Сыртқы істер министрінің орынбасары Буй Тхань Шон екі ел арасындағы дəстүрлі достық қатынастарды атап өтіп, Ханойда Қазақстан елшілігінің ашылуы Қазақстан басшылығының Вьетнаммен ынтымақтастықты дамытуға шын ниетінің дəлелін растап, екіжақты ынтымақтастықты одан əрі

кеңейту мен тереңдетуге қызмет ететінін атап өтті. Қазақстан мен Вьетнам арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 22 жыл болды. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Вьетнамда Қазақстан елшілігін ашу туралы Жарлығы 2013 жылғы қараша айында жарияланған, ал Вьетнамның Астанадағы елшілігі 2008 жылдан бері өз қызметін атқарып келеді. Қазақстанның Вьетнамдағы елшісі Бекетжан Жұмаханов Сенім грамотасын Вьетнам Президенті Чыонг Тан Шангқа 2014 жылғы 6 наурызда тапсырған болатын. Екі елдің сауда айналымы 2014 жылы 271,9 млн. АҚШ долларын құрап, соңғы 5 жыл ішінде 3 есе артты (2009 ж. – 88,379 млн. АҚШ долл.). «Егемен-ақпарат».

● Қазақстанда жасалған

Ґркениет ґріне ґрлеу

экономикасы кері шегінбеген əлемдегі санаулы елдер ќатарындаєы Ќазаќстан їшін басым баєыт болып ќала беретінін Дубай тґріндегі шара таєы бір айєаќтап берді Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Біріккен Араб Əмірліктерінен қуанышты хабар мұхит өрлей, теңіз көктей өтіп, құстай ұшып жетті. Қызылжар өңіріне! Сүйіншілеген – облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Алтынбек Абдоллаев. Атына заты сай бауырымыз дүниенің төрт бұрышына жақсы таныс еліміздің тағы бір биік шыңды бағындырғанын бөліскенше асыққан сыңайлы. Алдында облыс əкімінің бірінші орынбасары Айдарбек Сапаров бастаған топ Қазақстан делегациясының құрамында БАƏ-ге сапарлап кеткенін естігенбіз. Асықпайық, аптықпайық, олжалы оралған соң емен-жарқын сұхбаттасармыз дегенбіз. Самал желдей тербетіп,

жан-дүниемізді жадыратқан жаңалық қолымызға еріксіз қалам алдыртты. Олай болса, əңгімені басынан сабақтайық. Елбасы Н. Назарбаевтың Үкіметтің соңғы кеңейтілген отырысында «тиісті меморандумдар бекіте отырып, қазақстандық қамту жөніндегі форумдар өткізу тəжірибесін қайта жаңғырту керек. Барлық сауда желілерінде отандық тауарлар секциясы пайда болу үшін «Қазақстанда жасалған» акциясын бастаймыз. Облыс əкімдері мұны қадағалап отыруы керек. Барша азаматтарға осы күрделі жағдайда патриот болып, қазақстандық өнімді сатып алу жөнінде сөз арнаймыз», дегені бəріміздің есімізде. Бағалы бастама ел ауқымында қолдау тауып, бүгінде жер-жерлерде қызу жалғасып келеді. (Соңы 9-бетте).


2

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

Индустрияландыру игілігі

Жеѕіс кїнін тойлауєа дайындыќ ойдаєыдай

(Соңы. Басы 1-бетте).

(Соңы. Басы 1-бетте).

– Мемлекет тəуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап шағын жəне орта бизнеске қолдау көрсетіп келеді. Қазақстан нарықтық экономикалы ел болғандықтан, біз отандық өнімдердің жартысын бизнес өндіргенін басты мақсат етіп отырмыз. Бұл үшін қажетті барлық жағдай жасалған. Несиелер бойынша сыйақы мөлшерлемесі субсидияланады, «Бизнестің жол картасы-2020» арнаулы бағдарламасы жұмыс істейді, негізсіз тексерулер тоқтатылды. Кəсіпорындарды тіркеу үдерісі жеңілдетілді. Мемлекет енді сіздердің тараптарыңыздан өнім көлемін ұлғайтуды, жұмыс орындарын ашуды, салық төлемдерін, сондай-ақ, бəсекеге қабілетті өнім жасауды жəне жаңа технологияларға инвестиция салуды күтеді, – деді Қазақстан Президенті. «Қазақстанда жасалған» бренді бойынша азық-түлік өнімдерінің көрмесімен танысу барысында облыстың агроөнеркəсіп саласының даму бағыттары баяндалды. «Степное» ЖШС құрылтайшысы Аманғос Төлеуов пен «Ардағым» шаруа қожалығының басшысы Қали Исмайлов бекіре тұқымдас балықты тоғанда өсіру туралы əңгімеледі. Елбасы облысқа сапарының соңында «GituShopingGenter» сауда кешенінің жаңа ғимаратын аралап көрді. Сауда кешені

Енді, 22 сəуірде фестиваль лауреаттарының Астана қаласында гала-концерті болмақшы, деді Қазақстан ардагерлері Орталық кеңесінің төрағасы. Одан əрі Ө.Озғанбаев ардагерлер ұйымы «Нұр Отан» партиясы, Қорғаныс, Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму, Білім жəне ғылым, Мəдениет жəне спорт министрліктері мен «СамұрықҚазына» ҰƏҚ-пен бірлесе отырып, маңызды қоғамдық шаралардың бəріне белсене қатысатынын айтты. Сəкен Жасұзақов пен Дəулет Арғындықов Жеңіс күнін мерекелеуге дайындықтың барысы туралы хабардар етті. Соның ішінде əскери шеруге дайындық

Міндеттер айќындалды жайында жоба құрылтайшысы, «Дастан» ЖШС-нің басшысы Асхат Айтжанов хабардар етті. Аумағы 8 мың шаршы метрді құрайтын жобаға көлемі 2,5 миллиард теңгеден астам инвестиция салынған. Мұнда жаңадан 500 жұмыс орны ашылады. Үш қабатты сауда кешенінде лифт, эскалатор, пандустар, сондайақ, тез төлем жасайтын банкоматтар мен терминалдар орнату үшін Cash-room қарастырылған.

Үшінші қабатта 200 орындық мейрамхана бар. Президент осы жерде өңірдің бір топ кəсіпкерімен əңгімелесті. Елбасы əңгіме барысында шағын жəне орта бизнесті дамыту елдің экономикалық əл-ауқатының өзегі екеніне тоқталды. Нұрсұлтан Əбішұлы қазір Қазақстан экономикасының 30 пайызын кəсіпкерлік беріп отырғанын, бұл көрсеткішті 2025 жылға дейін 50 пайызға жеткізу керек

Депутаттардыѕ Думаєа сапары Мəжіліс Төрағасының орынбасары Дариға Назарбаева бастаған парламенттік делегация Ресей Федерациясына сапармен барды, деп хабарлады Парламент Мəжілісінің баспасөз қызметі.

Сапар барысында РФ Мемлекеттік Думасының Төрағасы С.Нарышкинмен, РФ Мемлекеттік Думасы Төрағасының бірінші орынбасары А.Жуковпен, Бюджет жəне салық жөніндегі комитет төрағасы А. Макаровпен, Жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне қауіпсіздік жөніндегі комитет төрағасы И.Яровпен, сондай-ақ, Отандастармен байланыс жəне еуразиялық интеграция, ТМД істері жөніндегі комитет төрағасы Л.Слуцкиймен кездесті. Кездесу мақсаты қаржы, салық, бюджет салаларындағы жаңа қауіпқатерлерге қарсы тəжірибе алмасу, сондай-ақ, парламентаралық байланыстың барынша маңызды бағыттары бойынша өзара

екенін атап өтті. Ол, сондай-ақ, жиналғандарға ойға алған жоспарларын жүзеге асыруда табыс тіледі. Өңірлік кəсіпкерлер палатасының директоры Төлеміс Шотанов кəсіпкерлер пала тасының құрылуы бизнестің дамуына ықпал етіп отырғанын атап өтті, «Қазкоммерцбанк» АҚ Ақтөбе филиалының директоры Дания Есбаева «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының

іс-қимылды одан əрі тереңдету болды. Сонымен қатар, жүздесуде салықтық заңнамаларды жетілдіру, Парламенттің Үкіметпен, басқа да мемлекеттік органдармен бірлескен іс-қимыл тəжірибесі, қаржы саласындағы қауіптерге қарсы күш біріктіру мəселелеріне айрықша назар аударылды. Қос тарап екі елдің заңнамалық органдары арасында ақпараттар алмасу мен заң шығармашылық қызметін үйлестіру, əсіресе, Еуразиялық экономикалық одақ қызметіне кеңінен тоқталды. РФ Мемлекеттік Думасында қазақстан дық делегация Бюджет жəне салық жөніндегі комитет жиналысына қатысты. Келіссөздер нəтижесінде парламентаралық ынтымақтастықты нығайту туралы келісімдерге қол жеткізілді. Сондай-ақ, бүгін Вице-спикер Дариға Назарбаева бастаған парламенттік делегация Ресей Федерациясы Есеп палатасының төрайымы Татьяна Голиковамен кездеседі.

Сəуір айының алғашқы жексенбісі – Қазақстан геологтарының кəсіби мерекесі. Осыған орай кеше Астанада арнайы мерекелік жиын өтті. Оған Инвестициялар жəне даму министрі Əсет Исекешев қатысып, геологтарды төл мерекелерімен құттықтады. «Егемен Қазақстан».

«Өздеріңіз білетіндей, елімізде индустрияландыру бағдарламасы іске қосылғаннан бері геология саласына айрықша көңіл бөлініп отыр. Өткен бесжылдықта айтарлықтай көп жұмыстар атқарылды. Бұл сіздердің еңбектеріңіздің арқасында. Сондықтан сіздерге, барлық геологтар қауымына алғыс білдіремін. Алдымызда əлі де біраз міндеттер тұр. Біз осы міндеттерді орындауға барлық күшжі герімізді жұмсап, мақсаттарымызға жетеміз деп сенемін, деген Əсет Исекешев, геологтарға зор денсаулық, еңбектеріне жеміс, отбасыларына амандық тіледі.

Министр одан əрі бұл саланың мемлекеттің экономикалық саясатында басымдыққа ие болып отырғандығын ерекше атап өтті. Бұл ретте осы жылы ұлт тық ком паниялардың, ірі жер қойнауын пайдаланушылардың жəне инвесторлардың қатысуы мен геологиялық барлау жұмыстарының 5 жылдық бағдарламасын іске асыру басталғанын тілге тиек етті. Министрдің айтуынша, биылғы жылдан бастап 2015-2019 жылдарға арналған геологиялық барлау жұмыстарының мем лекеттік бағдарламасы жүзеге аса бас тайды. «Осыған орай, бұл бағытта арнайы қаражаттар қамтылып отыр. Əлемдік күрделі ахуалдың орын алғанына

Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысовтың Словакия Сыртқы істер министрлігінің Мемлекеттік хатшысы, ЕО-ның Орталық Азия бойынша Арнайы өкілі қызметінен үміткер Петер Бурианмен кездесуі өтті. Кездесу барысында халық ара лық күн тəртібінің кең ауқымды мəселелері, соның ішінде Қазақстан мен ЕО ынтымақтастығы, көпжақты институттар шеңберінде ықпалдастығы жəне Қазақстан-Словакия екіжақты қатынастары дамуының басымдықтары талқыланды. Сұхбаттастар Орталық Азия тұрақтылығы мен қауіпсіздігін қам та масыз ету ісінде Қазақстан үлесін атап өтті. Ауғанстанды қалпына келтіру жөніндегі халықаралық əрекеттер аясында қауіпсіздік, шекараларда ықпалдастықты күшейту, есірткі тасымалы, адам саудасы, лаңкестік пен экстремизмге қарсы тұру салаларында ЕО-ның Орталық Азия өңірімен ынтымақтастықты жалғастыру қажеттілігі аталып өтті. Осы тұрғыда 11 наурызда Душанбеде өткен қауіпсіздік мəселелері бойынша жоғары деңгейдегі «ЕО-ОА»

қарамастан, аталған бағдарламаны жүзеге асыруға республикалық бюджеттен 7 млрд. теңге, ал «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында Ұлттық қордан қосымша 6 млрд. теңге бөлініп отыр», деді Ə.Исекешев. Оның айтуын ша, осының өзі бағдарлама аясындағы жұмыстарды биылдың өзінде жалғастыруға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, қазіргі таңда геологиялық барлау секторына шетелдік инвесторлар тарту да өзекті мəселе болып табылады. Министрдің сөзіне қарағанда, геология мен тау-кен өндіру саласына инвестициялар тарту бағытында Қазақстан Канада, Австралия, Бразилия, Оңтүстік Африка Республикасы секілді елдерден айтарлықтай артта қалып отыр. «Сондықтан да, Елбасының тапсырмасына сəйкес, бүгінгі күні ауқымды жұмыстар атқарылуда. Заңнамаларға өзгерістер енгізіліп, процедуралар жақсарып жатыр», деді Ə.Исекешев. Аталмыш мереке биыл

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде «KEGOC» АҚ басқарма төрағасы Бақытжан Қажиев баспасөз мəслихатын өткізді. Ол «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты шеңберінде электр энергиясы саласындағы инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру ісі жөнінде əңгімеледі. «Егемен Қазақстан».

«Нұрлы Жол» бағдарламалық құжатында Мемлекет басшысы энергетиктер үшін «Екібастұз-Семей-Өскемен» жəне «Семей-Ақтоғай-Талдықорған-Алма» бағыттарында жоғары вольтты желілер салу міндетін белгілегені мəлім. Осыны айтқан басқарма төрағасы бұл тапсырма тікелей «KEGOC» АҚ-тың қызмет аясына жататынын жеткізді. «Аталған екі

Ақтөбе облысы.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

үнқатысуының 2-ші отырысы мақұлданды. Е.Ыдырысов сауда-экономикалық жəне инвестициялық ынтымақтастық туралы сөз қозғап, Қазақстан мен ЕО арасындағы сауда айналымы соңғы 10 жылда 13 есе, ал Қазақстан экономикасына тартылған еуропалық инвестициялардың көлемі 10 есе артқанын атап өтті. Қазақстан сауда айналымының жəне елге тартылған шетел инвестицияларының жартысы Еуропа елдерінің үлесіне тиеді. Сонымен қатар, Қазақстан жəне Словакия арасындағы сауда айналымы көлемінің оң екпіні де атап өтілді. Бүгінде Қазақстан-Словакия қа тынастарында жоғары деңгейдегі белсенді саяси үнқатысулар жиі өтеді, келісімшарттыққұқық тық база да жетілдірілуде. Сонымен қатар, парламентаралық ынтымақтастықтың жоғары деңгейі мен Экономикалық жəне ғылыми-техникалық ынтымақтастық бойынша құ рылған Қазақстан-Словакия парламентаралық комиссиясы жұмысының маңыздылығы да ерекше атап өтілді. «Егемен-ақпарат».

төр тінші рет ресми түрде аталып өтілуде. Бұл 2011 жылдың қазанында Қазақстан Рес публикасының Президенті Н.Назарбаевтың Жарлығымен еліміздегі кəсіби жəне басқа да мерекелер тізімінің жаңа редакциясымен бекітілген болатын. Міне, содан бері сəуір айының алғашқы аптасы да геологтар үшін айрықша кезең. Соңғы бірнеше жылда геология жəне жер қойнауын пай далану саласында елеулі өзгерістер байқалады. Айталық, минералды-шикізат кешенін басқару жүйесін өзгерту, салада инвестициялық ахуалды жақсарту үшін жағдайлар жасау, озық технологиялар трансферті, инфрақұрылымдарды дамыту жəне сала жұмыстарының кəсіби деңгейін көтеру бойынша реформалар басталды. Ал бұл жаңғыру, жаңару, даму даңғылында əрқашан адам еңбегінің үлесі, адам еңбегінің күші орасан маңызды рөл

Ќуат кґзін жеткізудіѕ жаѕа желілері Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ,

қайтарымды болғанын жеткізді. Кездесуде сөз алған қалған кəсіпкерлер де Елбасына шағын жəне орта бизнесті дамытуға қолдау көрсетіп, кəсіпкер лікке кедергілерді жоюға бағытталған бастамалары үшін ризашылықтарын білдірді.

Словакиялыќ əріптесімен кездесті

Геологтар мерекесі аталып ґтті Динара БІТІКОВА,

пен соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлеріне əлеуметтік, материалдық жəне медициналық көмек жұмыстарының барысы туралы айтылды. Кездесу соңында Мемлекеттік хатшы Жеңістің 70 жылдығына орай өтетін салтанаттар – қазақстандық патриотизмнің дамуына қуатты серпін беретін адамзат тарихындағы ең сұрапыл соғыстағы біздің аталарымыз бен əкелеріміздің ғасырлар бойы өшпейтін ерлігіне тағзым ету екенін атап өтті. Кездесу қорытындысы бойынша, Мемлекеттік хатшы Г.Əбдіқалықова Ұлы Жеңістің 70 жылдығын мерекелеуге дайындық мəселелері бойынша кейбір мемлекеттік органдарға бірқатар тапсырма берді.

желі 2014 жылы іске асырыла бастаған «Солтүстік-Шығыс-Оңтүстік» транзитінің 500 кВ-тық ƏЖ салу» ауқымды жобасының құрамдас бөліктері болып табылады. Жоба бойынша жалпы ұзындығы 1700 шақырымнан асатын жоғары вольтты 500 жəне 220 кВ электр жеткізу желілері мен қуаты 500 кВ «Семей», «Ақтоғай» жəне «Талдықорған» үш жаңа қосалқы стансаларының құрылысы қамтылады. Сонымен қатар, жұмыс істеп тұрған 1150 кВ «Екібастұз», 500 кВ «Алма», 500 кВ

«Өскемен» жəне 220 кВ «Шүлбі ГЭС» АТҚ қосалқы стансаларын кеңейту жоспарланып отыр», деді Б.Қажиев. Оның сөзіне қарағанда, бұл жағдайда 500 кВ «Екібастұз-Шүлбі-ГЭС-Өскемен» желілерін пайдалануға беру СолтүстікШығыс қимасында электр желілерінің өткізу қабілетін арттырады. Сөйтіп, Шығыс Қазақстан облысының Ресей БЭЖ желілері арқылы өтетін электр энергиясын тасымалдау схемасына тəуелділігіне қарамастан, осы өңірдің энергия тапшылығын өтейді. Оған қоса, контрреттеуіш – Бұлақ ГЭС-ті іске қосқан кезде Шүлбі ГЭС-інен толық қуат беруді қамтамасыз етеді екен. «Қазіргі уақытта 429 металл тірек орнатылды, 130 км. сым жинақталды.

атқаратыны анық. Қай сала болмасын қажырлы адам еңбегінің арқасында ғана ілгерілей түспек. Адамзат кез келген жұмыстың, əр мамандықтың абыройлы екендігін жəне де адамның өз жұмысына қаншалықты жауапкершілікпен қарап, қаншалықты ынта-жігермен жұмыс істейтініне байланысты болатынын əрқашан мойындап отырған. Ал еңбек, əсіресе, əр мамандықтың төл мерекелері тұсында айрықша аталып, еңбектері елене түседі. Иə, барлық кəсіп өздігінше ерекше жəне маңызды. Əр кəсіптің өзінің жұмыс ерекшелігі, өзінің қайталанбас тарихы, өз құндылығы жəне өз батырлары бар. Осы ретте кешегі салтанатты жиында да саланың бірқатар үздіктері түрлі номинациялар бойынша марапатталды. Мəселен, 182 геологқа Ал ғыс хат, грамоталар мен марапаттар табыс етілді. 77 маман «Қазақстан Республикасының құрметті кен барлаушысы», «Қазақ стан Республикасының кен бар лау үздігі» мен «Қазақстан Республикасының кен орындарын алғаш ашушы» номинациялары бойынша марапатталды.

500 кВ «Семей» қосалқы стансасының құрылысы басталды, онда коммутациялық жабдық монтаждалып, қосалқы ғимараттар салынуда. Осы жылы тағы да 200 км. желі тартылып, «Семей», «Өскемен» жəне «Екібастұз» қосалқы стансаларында жабдықтарды монтаждау жоспарланып отыр. Тұтастай алғанда, жалпы құны 120 млрд. теңгені құрайтын «500 кВ СолтүстікШығыс-Оңтүстік» ƏЖ-ні салу» жобасы 2018 жылы аяқталады. Құрылыс кезінде 1800-ден астам жаңа жұмыс орны ашылады, ал аяқталғаннан кейін аталған желіде 97 адам жұмыс істейтін болады. Жобаны жүзеге асыру мемлекет сұранысына сəйкес KEGOC-тың Қазақстан БЭЖ-дің сенімді жұмысы мен тиімді дамуын қамтамасыз ету жөніндегі ұзақ мерзімді даму стратегиясын іске асыру жөніндегі жүйелі жұмыстардың жалғасы болып табылады», деді басқарма төрағасы.

(Соңы. Басы 1-бетте). «Басты мақсат – əлеуметтік шиеленісті туғызбау, деді Вицепремьер. Əлеуметтік тұрақсыздыққа жол бермеу мақсатында алдын ала тиісті шаралар қабылдау қажет. Осыған орай мемлекеттік органдардың басшыларына орын алуы мүмкін келеңсіз жағдайларды дер кезінде шешу мақсатында апта сайын қарастыру тапсырылды. Сондай-ақ, мəжілісте қызылшаға қарсы жүргізілген екпенің аралық нəтижелері талқыланды. Иммунизация нəтижесінде жарамсыз белгімен 396 адам жүгініп, 264-і емханаға түскен. Қазіргі таңда олардың барлығы сауыққан. Дəрілік, медициналық жəне медтехникалық құралдарға Ұлттық сараптама жасау орталығының аралық нəтижелеріне сəйкес оның құрамында ауытқу бай қалмаған. Соңғы сараптама 20 сəуірге дейін белгілі болып, алдағы уақытта егу жұмыстарын жүргізу қажеттілігі айқындалады. Б. Сапарбаев: «20 сəуірге дейін біз барлық себептерді анықтап, қандай ағаттық кеткенін айқындап, алдағы уақытта сол қателіктерге бой алдырмауды шешуіміз қажет. Егер кінəлілер болса, олар жазасын алуы тиіс», деді.

Сонымен қатар, мəжіліс барысында Ақмола облысының Ка лачи жəне Батыс Қазақстан об лы сының Березовка ауылдар ындағы орын алып жатқан жағдайлар талқыланды. Жұмыс тобының жетекшісі, Энерге тика вице-министрі Т.Ахсамбиев баяндағандай, қазір гі таңда Калачи ауылында Ұлт тық ядролық орталықтың бір топ мамандары аталмыш өңірдің экологиялық жағдайын зерттеу бойынша жұмысты жалғастыруда. Вице-министрдің айтуынша Прага қаласының радиациялық қорғау Ұлттық институты мен Мəскеу қаласының Федералдық медициналық-биологиялық агенттігі жүргізген сараптамалардың нəтижелері көрсеткендей Калачи ауылы тұрғындарының радондық сəулеленуі мен «ұйқы синдромының» өзара қатысы жоқ. Мəжіліс соңында Б.Сапарбаев Калачи жəне Березовка ауылдарында орын алып отырған жағ дайларды анықтау жұмыстарын жалғастыруды жəне ауыл тұрғындарына сапалы медициналық қызмет көрсету, экологиялық ахуалды үнемі қадағалап отыруды тапсырды, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.

«Тайќазан» эстафетасы – аќтґбеліктерде

Орал қаласындағы Салтанат сарайында «Қазақстан халқы Ассамблеясы – 20 ізгі іс» республикалық «Тайқазан» эстафетасын Ақтөбе облысына салтанатты түрде табыстау рəсімі болып өтті.

Нұртас САФУЛЛИН, журналист,

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Шараға Батыс Қазақстан облысы ҚХА өкілдері мен этномəдени бірлестіктер, Достық клубының мүшелері, орта жəне жоғары оқу орындарының сту дент тері қатысты. Түркістан қаласынан бастау алған республикалық эстафета жуырда Атырау облысынан Ақжайық өңіріне келіп жеткен еді. – Береке мен тоқшылықтың символына айналған қасиетті Тайқазан еліміздегі көптеген облыс орталықтарын аралап өтіп, біздің өңірімізге де келіп жетті. Бүгінгі шараның басты мақсаты – ел ішінде атқарылып жатқан жақсы істердің тізімін Тайқазанға салып, оны Ақтөбе облысына табыстау. Еліміздегі барлық облыстарды аралап, сəуірдің 22-сі күні Астана қаласына жеткізілетін ізгі істерге толы Тайқазан ҚХА-ның кезекті сессиясында Ассамблея Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаевқа табысталмақ, – деді салтанатты шарада құттықтау сөз алған Батыс Қазақстан облысы ҚХА төрағасының орынбасары, хатшылық меңгерушісі Ғайса Қапақов. – Құрметті батысқа зақ стандықтар, Қазақстан халқы Ассам блеясының 20 жылдығына байланысты бүгінгі акцияға біздің облыстағы 19 этномəдени бірлестіктің де қосар үлесі мол

болмақ. Олардың əрқайсысы бүгінде түрлі ізгілікті істермен айналысуда. Біз де өз кезегімізде қазақ үшін бірліктің тірегі, халық тоқшылығының белгісі болған киелі Тайқазанды Қостанай облысына аттандырмақпыз. Татулық пен келісім салтанат құрған Қазақ елінің ізгілікті істері молая берсін, – деді «Қазақстан халқы Ассамблеясы – 20 ізгі іс» республикалық «Тайқазан» эстафетасын салтанатты түрде қабылдап алған Ақтөбе облысы Қазақстан халқы Ассамблеясының хатшылық меңгерушісі Жолдас Нұршин. Салтанатты жиында «Қазақстан халқы Ассамблеясы – 20 ізгі іс» аясында Ассамблеяның жекелеген өкілдерінен құралған, «ҚАЗИИТУ» ғылыми-білім кешенінің президенті, облыстық мəслихаттың депутаты Ақсерік Əйтімов төрағалық ететін «Мейірім шуағы» еріктілер қозғалысының тұсаукесер рəсімі жасалды. Шара барысында облыстық есту жəне сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған мектеп-интернат кешенінің, сондай-ақ, «Яик» фольклорлы этнографиялық жəне Жастар шығармашылығы орталықтарының, «Ақжайық» би ансамблінің өнерпаздары жұртшылыққа мерекелік көңіл-күй сыйлады. ОРАЛ. –––––––––––––––––––

Суретті түсірген Темірболат ТОҚМАМБЕТОВ.


3

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015

Елбасына дауыс беру – ел ертеѕі їшін дауыс беру

Кеше, 3 сəуір – Алматыға сапарларының екінші күні Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Нұрсұлтан Назарбаевтың Республикалық қоғамдық штабының (РҚШ) мүшелері ғылыми жəне шығармашыл интеллигенция, ардагерлер ұйымдары мен патриоттық клубтардың өкілдерімен, қала кəсіпкерлерімен кездесіп, сондай-ақ, «Инновациялық технологиялар паркі» еркін экономикалық аймағында болды. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Алматының зиялы қауымы Елбасының басшылығымен еліміз тек үлкен экономикалық табыстарға қол жеткізіп қана қоймай, өзінің басты рухани құндылықтары – халық арасындағы достықты, тағаттылықты, бейбітшілік пен келісімді сақтай алғанын атап көрсетті. «Бүкіл ғылыми қоғамдастық Нұрсұлтан Назарбаевтың бағытын қолдайды», – деп атап айтты сөз сөйлеген кезінде Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының президенті Мұрат Жұрынов. Өз кезегінде Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ректоры Тілектес Есполов тек соңғы бес жыл ішінде ғана Мемлекет басшысының қолдауы нəтижесінде отандық ғылымды қаржыландыру екі есе өскенін көлденең тартты. Бұдан бөлек, мемлекеттің білім беру саласына бөлген қаржысы айтарлықтай артты. «Нəтижесінде аталған саланы дамыту индексі бойынша Қазақстан əлемдік көшбасшы елдер қатарына кіріп отыр», – деп қосты Т.Есполов. Кездесу кезінде Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалин де сөз сөйледі. Ол қазіргі кезеңді шығармашылық адамдары үшін алтын кезең деп есептейді. Өйткені, олар дана көшбасшысы мен жұдырықтай жұмылған халқы бар жас, ырғақты даму үстіндегі жəне қуатты мемлекетті жеке сезіне отырып, өздерінің шығармаларына арқау етудің тамаша мүмкіндігіне ие. Қазақстандық академик Сұлтан Сартаев кездесу кезінде елге жиі шығып тұратынын, барлық жерде құрылыс крандарын көретінін айтты. Бұл, ғалымның пікірінше, Қазақстанды қазірдің өзінде алдыңғы қатарлы өңірлік державалардың қатарына қосқан Президенттің дана саясатының басты нəтижелерінің бірі. Атақты əнші Əлібек Дінішев Нұрсұлтан Назарбаев отандық мəдениет пен өнерді дамыту үшін өте көп нəрсе жасағанын атап өтті. Бұған бүкіл еліміз бойынша ашылып жатқан жаңа театрлар жарқын айғақ болып табылады.

РҚШ мүшелері барған келесі жер «Инновациялық технологиялар паркі» еркін экономикалық аймағы болды. 2011 жылдан бері аталған арнайы экономикалық аймаққа қатысушылар 2 мыңнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп отырса, ол 150 инновациялық кəсіпорынның басын біріктіреді. Өткен жылы мұнда өндірілген өнім көлемі 10,5 миллиард теңгені, ал төлеген салық көлемі 2,4 миллиард теңгені құрады. Жас жаңашылдар Нұрсұлтан Назарбаевқа қазақстандық əзірлеуші-ғалымдарға өздерін көрсетуге мүмкіндік берген инновациялық технологиялар паркін құрғаны үшін ризашылықтарын білдірді. Атап айтқанда, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша құрылған Халықаралық ақпараттық технологиялар университетіне басшылық жасайтын жас ғалым Дамир Шинабеков Нұрсұлтан Назарбаев болашақтың экономикасына берік негіз қалағанын мəлімдеді. «Ақпараттық технологиялар паркі, жаңа буын дағы ғылыми зертханалардың желісі, «Назарбаев Университет», Назарбаев зияткерлік мектептері – осының барлығы Елбасының туындылары болып табылатын серпінді жобалар, енді бұлар елімізді əлемдегі жетекші инновациялық мемлекеттер қатарына қосатын болады», – деп атап көрсетті Дамир Шинабеков. Кəсіпкерлікті жаңадан бастап жүрген Эдуард Югай инновациялық технологиялар паркінің арқасында өз ісін бастаған. Ол жоғары технологиялық құрал-жабдықтарды дайындаумен айналысады жəне алғашқы пайдасын алып та үлгерген. Осы үшін ол Нұрсұлтан Назарбаевқа шын жүректен шыққан ризашылығын білдірді. Кездесуге қатысушылар, тұтастай алғанда, 26 сəуірде өтетін президенттік сайлауда Нұрсұлтан Назар бае втың кандидатурасын қолдайтындарын айтты. Сөйтіп, кездесуге қатысушылар Нұрсұлтан Назарбаевқа дауыс бере отырып, еліміздің өркендеуі, бірлігі, бейбітшілік пен келісім үшін дауыс беретіндерін атап көрсетті. АЛМАТЫ.

Ґмірдіѕ мəні жеке бастыѕ ќамы емес

Кеше Қазақстан Коммунистік халықтық партиясынан (ҚКХП) ұсынылған Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат, ҚКХП Орталық комитетінің хатшысы Тұрғын Сыздықов Қостанай қаласында «Большевичка» АҚ тігін фабрикасы ұжымының өкілдерімен кездесті.

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Ортсайлауком мүшесі Пиккеринг ханымды Орталық сайлау комиссиясының Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауына дайындық жөніндегі қызметі, сондай-ақ, ел өңірлеріндегі сайлау комиссияларының жұмысы туралы ақпараттандырды. М. Сəрсембаев: «Қазақстан ОСК сайлау процесіне қатысты халықаралық

форумдардың жұмысына, халықаралық ұйымдардың қызметіне белсенді қатыса отырып, шет мемлекеттердің халықаралық ұйымдарымен жəне сайлау органдарымен ынтымақтастықты дамыту бойынша жұмысты жалғастыруда. Сайлауды байқау жөніндегі түрлі ұйымдармен жəне бірлестіктермен ынтымақтастық – Ортсайлаукомның тұрақты тəжірибесі. Халықаралық байқау институтына қатысты айтатын болсақ, ол Қазақстан

«Егемен Қазақстан».

Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Кездесу басында Тұрғын Ысқақұлы сайлауалды тұғырнамасының негізгі аспектілерін ұсынды. Коммунистер үшін марксизм – қоршаған өмірдің өзгеруіне, қоғамдық дамудағы жаңа құбылыстар мен деректерді жинақтап, мəнін түсінумен байланысты ұдайы дамып келе жатқан жасампаз ғылым болып табылады. Алға қойылған мақсаттарға жету үшін марксизм-ленинизм мен Қазақстан Коммунистік халықтық партиясының бағдарламалық ұстанымдарын жəне оның қызметін насихаттау қажет. Бүгін мен қазіргі заманда адамгершілік құндылықтарын өзгертетін негізгі мəселелер туралы партияның атынан мəлімдеп отырмын. Тек коммунистер ғана емес, басқа да ірі саясаткерлердің, экономистердің, ғалымдардың пайымдауынша, батыс қоғамы əділетсіз болып табылады. Коммунистік ойларды іске асыру адам мен табиғаттың үйлесуіне септігін тигізеді. Бүгін батыстық тұрмыс салтының кемшіліктері мəдениет саласында анық байқалады. Қазіргі заманғы батыс қоғамы капиталистік жолдың алысқа апармайтынын көрсетіп отыр. Бүгінгі əлемдегі тойымсыз тұтынушылық дегеніміз не? – Бұл қолдан жасалған жалған құбылыс. Ол «өмірдің мəні – жеке бастың қамы» деген теріс тəрбие береді. Адамгершілік құндылықтар жүйесін өмірге деген қанағатсыз көзқарас алмастырды. Бұл

Республикасында 1994 жылдан бастап жұмыс жасайды. Байқау институты ағымдағы сайлау науқаны шеңберінде де ашылды. Осы сəтке Ортсайлауком аккредиттеген үш халықаралық ұйымның миссиялары (ЕҚЫҰ/ДИАҚБ, ТМД жəне ШЫҰ) мен 19 шет мемлекеттің 236 байқаушысынан басқа 19 мемлекеттен шетелдік БАҚ-тардың еліміз Сыртқы істер министрлігі аккредиттеген 98 өкілі байқауды жүзеге асыра алады. Біз халықаралық байқау институты демократияны дамытудың қажетті жəне міндетті шарты ретінде демократиялық сайлаудың өткізілуін, сондай-ақ, азаматтардың сайлау құқықтарының сақталуын қамтамасыз етудегі маңызды

өскелең ұрпақты тəрбиелеуде бірқатар күрделі мəселелер туындатуда. Батыс мəдениеті бизнеске айналды. Оның құндылықтарының басты шарты сұраныс пен ұсыныс қарымқатынасына ғана негізделеді. Соңғы жылдары əлемді толқытқан саяси жəне экономикалық дағдарыстар жиілеп кетті. Экономика мен қаржы салаларын дендеген трансұлттық корпорациялардың үстемдігі қоғамның ыдырауына алып келді. Батыс қоғамы сүйеніп келген орта тап бірте-бірте моральдық тұрғыда азып-тозған тоғышар тұтынушыға айналып барады. Прогресті регресс алмастырды. Адамзат осы күнге дейін жинақтап келген моральдық жəне мəдени құндылықтар көлеңкеге кетіп, бір мезеттік қажеттілікті қанағаттандыру басты мақсатқа айналды, деді президенттікке кандидат. ҚКХП Қостанай облыстық комитетінің бірінші хатшысы А.Əлімбаев жиналғандарға былай деді: «Кандидатымыздың сайлауалды штабы үгітнасихат жұмыстарын жүргізіп, тиісті ақпараттық қызмет атқаруда. Штабымызда 5 сенім білдірілген адам бар. Олар үгіт-насихат материалдарын орналастырып, халықпен кездесулер ұйымдастырумен айналысады. Сондай-ақ, үгіт-насихат жұмысында «Қазақстан Коммунисі» газеті, партия сайты, интернет пен əлеуметтік желілер белсенді қолданылуда». ҚОСТАНАЙ.

элемент деп есептейміз», деп атап өтті ОСК өкілі. Пиккеринг ханым əңгіме барысында қазақстандық сайлау жүйесінің ерекшеліктеріне, кандидаттардың сайлауалды үгітін қаржыландыру түрлеріне, дауыс беру күні сайлаушылардың болжамды келуіне жəне басқа да сайлау рəсімдеріне қатысты өзекті мəселелерге қызығушылық танытты. Сонымен қатар, Пиккеринг ханым алдағы сайлауды байқау процесіне елшілік қызметкерлерінің қатысуы туралы тілегін білдірді. Кездесу соңында М. Сəрсембаев екі елдегі электораттық процестерді дамыту туралы тəжірибе мен ақпарат алмасу мақсатында одан арғы ынтымақтастыққа деген сенімін білдірді. АСТАНА.

Байќаушыларды аккредиттеу жалєасуда Сайлау додасы қызған сайын оның барысын байқауға деген қызығушылық та артып келеді. Осы мəселеге орай кеше Орталық сайлау комиссиясы «2015 жылғы 26 сəуірге тағайындалған Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауына шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымның байқаушыларын аккредиттеу туралы» арнайы қаулы қабылдады. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Ортсайлауком қабылдаған құжатқа сəйкес еліміз сыртқы саясат ведомствосының ұсынуымен үш халықаралық ұйым мен тоғыз мемлекеттен 101 байқаушыны аккредитациядан өткізгені белгілі болды. Бұл ретте сол тіркеуден өткендердің 74-і ТМД Байқаушылар миссиясынан келіпті. Шанхай ынтымақтастық ұйымынан байқаушылық миссияны атқаруға 1 адам тіркелсе, Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесінен 7 байқаушы келгені мəлім болып отыр. Бұдан басқа, байқаушылардың төртеуі

Америка Құрама Штаттарынан, ал үшеуден – Испания Корольдігі мен Мол дова Республикасынан жеткен. Сондай-ақ, екеуден – Малайзиядан, Поль ша Республикасы мен Италия Республикасынан келіпті. Ал Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінен, Франция мен Бельгия Корольдігінен бір-бір байқаушы аккредиттеліпті. Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Марат Сəрсембаевтың мəліметіне қарағанда, жалпы байқаушылар саны 435 адамды құрап отыр. Соның ішінде ЕҚЫҰ Сайлауды байқау жөніндегі миссиясынан 43 адам 25 мемлекеттен келіпті. ТМД Байқаушылар

Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Əбілғазы Құсайынов Петропавл қаласында «Қызылжар су» ЖШС ұжымымен кездесу өткізді. Серіктестік жұмысшыларымен кездесу барысында президенттікке кандидат жиналғандарды экологиялық мəселелерді қамтыған өзінің сайлауалды тұғырнамасының негізгі бағыттарымен таныстырды. Өмір ЕСҚАЛИ,

Елшілік ґкілініѕ ќызыєушылыєы Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Марат Сəрсембаевтың Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Корольдігінің Қазақстан Республикасындағы елшісінің орынбасары Сара Пиккерингпен кездесуі болды.

Ќоршаєан ортаны ќорєау – баршамыздыѕ міндетіміз

миссиясынан 223 адам жеті мемлекеттен келіп, аккредитациядан өткен. Бұл жерде Шанхай ынтымақтастық ұйымы байқаушылар миссиясынан 4 мемлекеттің арнайы өкілдері байқаушы ретінде жіберілгені белгілі болды. Халықаралық ұйымдардың үш миссиясынан (ЕҚЫҰ/ДИАҚБ жəне ТМД) 7 адамның тіркелгені, шет мемлекеттерден 27 байқаушы миссиясына кіріскені де алға тартылды. Сонымен, бір халықаралық ұйым (Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесі) мен шет мемлекеттерді қоса алғанда, 337 байқаушы аккредиттелген. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі 19 мемлекеттен бұқаралық ақпарат құралдарының 98 өкілін аккредиттегені белгілі болды. Аккредитациялық кезеңнен өткен шетелдік байқаушылардың жалпы саны 435 екен. Орталық сайлау комиссиясының мүшесі бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері

тарапынан қойылған сауалдарға да жауап берді. М.Сəрсембаев əрбір шетелдік байқаушы Қазақстан заңнамасы ережелері бойынша жұмыс істеуі тиіс. Өйткені, еліміз аумағында өз заңымыз жүреді. Бірақ кейбір байқаушылар ЕҚЫҰ немесе ТМД Байқаушылар миссиясынан болғандықтан, өздерінің кодекс нормалары бойынша да жұмыс істейді. Қазақстан Республикасының сайлау туралы заңнамасының нормалары, ережелер мен міндеттемелер жəне құқықтары халықаралық ұйымдардың кодексіне сəйкес келеді. «Сондықтан ешқандай қайшылық жоқ. Олар Қазақстанның заң ережелерін орындаймыз десе де, халықаралық кодекстер нормаларын орындаймыз десе де бір-біріне сай болып табылады. Бұрынғы сайлау науқанында ешқандай заң бұзушылықтар орын алған жоқ жəне де алдағы сайлауда да солай боларына сенім мол», деді Марат Алдоңғарұлы.

Ə.Құсайынов жиынға қатысушыларға жаһандық экологиялық қызметтің негізгі векторлары туралы баяндап, табиғатты қорғау мəселесіндегі ғылымның маңызына ерекше тоқталды. Бұл – экологиялық қауіпсіздік, климат пен су ресурстарын, «жасыл» технологияны зерттеу жұмыстарын қоса алғанда, бірталай міндеттер кешенін қамтитын маңызды мақсат, деді ол. Президенттікке кандидаттың айтуын ша, əлемде күні бүгінге дейін эко логиялық проблемаларға тиісті назар бөлінбей келеді. Халықаралық қауымдастықтар мен мамандандырылған ұйымдардың атқарып жатқан экологиялық жұмыстары конференция, талқылаулар, шешімі жоқ даулармен ғана шектеліп отыр. Ал əлемде табиғат қойнауын тиімсіз пайдалану, гендік қор мен биологиялық əртүрліліктің азаюы топырақтың құнарсызданып, судың ластануына, жалпы, қоршаған ортаның құлдырауына алып келуде. Сондай-ақ, президенттікке кандидат əлемдік өнеркəсіптің қарқынымен артып отырған техногендік апаттардың алдын алу мəселесіне жеке тоқталды. Ə.Құсайынов атап өткендей, жер жүзінде адам пайда болып, оның өркениеті өскен сайын, биосфера эволюциясында жаңа – антропогендік фактор іске қосылды. Адам биосфераны жеке қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін пайдалана бастады. Алайда, қоршаған ортаны қаншалықты өзгертуге тырысқанымызбен, Жер бетіндегі тіршілік табиғаттың қатаң заңына бағынып дамиды. Сондықтан адамзат өркениеті тұрақты даму үшін осы заңдар мен қағидалардан ауытқымауы керек. «Табиғатпен үйлесімді өмір сүру – адамның Жер бетіндегі өмір салтының негізгі қағидасы», – деп атап өтті Əбілғазы Құсайынов. Оның айтуынша, ғылым, техника мен технологияның сапалы жаңа байланысын қалыптастырған ХХ ғасыр қоғамның табиғатқа əсер ету күшін арттырып, адамзатқа бірқатар өзекті əрі өткір міндеттер жүктеді.

Сол себепті, Ə.Құсайыновтың пікірінше, табиғат қойнауын тиімді əрі жоспарлы пайдалану, қоршаған ортаны ластанудан қорғау, мемлекеттік бақылаудың жоспарлы жүйесін енгізу əр азаматтың басты міндетіне айналуы тиіс. Ə.Құсайыновтың сайлауалды тұғырнамасының тағы бір маңызды бағыты – өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселелері. Президенттікке кандидаттың ай туынша, өнеркəсіптік қауіпсіздік дегеніміз – өнім мен өндірістің қауіпсіздігі туралы, көп деңгейлі стандарттау мен сертификаттау туралы техникалық регламенттерді, нормаларды қатаң ұстану. «Менің мақсатым – осы нормалардың ашық жəне дұрыс орындалуына қол жеткізу. Қауіпті өндіріспен айналысатын барлық ұйымдар өз жұмысшыларының, нысандары мен қоршаған ортаның қауіпсіздігіне жауапты болуы керек. Барлық кəсіпорындар өз жұмыстарын қоршаған ортаға ықпалы мейлінше аз болатындай етіп жүргізулері керек», – деп қорытты сөзін Əбілғазы Құсайынов. Сонымен қатар, «Қызылжар су» бірлестігінің жұмысшылары алдында президенттікке кандидаттың республикалық штабының жетекшісі Рүстем Жоламан сөз сөйледі. Ол экологиялық түйткілдердің маңыздылығына тоқталып, оны дер кезінде шешу қажеттігін атап өтті. «Біз туындаған экологиялық сынқатерлерге дер кезінде тойтарыс беріп, қоршаған ортаның ластануы, су мен топырақтың құнарсыздануы сияқты мəселелерді тез арада шешуіміз керек. Ең бастысы, бізге бұл проблемалардың туындауына жол бермеу маңызды. Бұл жерде азаматтардың өзі саналы түсіністік танытулары қажет», – деп атап көрсетті президенттікке кандидаттың республикалық штабының басшысы. Рүстем Жоламан сөзін былайша түйіндеді: Біз экология туралы білімді, қауіпсіз əрі экологиялық таза ортада өмір сүру қағидаларын, табиғат пен адамзатты қоршаған орта туралы білімді қоғам санасына сіңіре білуіміз керек». ПЕТРОПАВЛ.

Астана мен Аќтґбеде ґткен семинарлар

Кеше Астана мен Ақтөбе қалаларында сайлау ұйым дас тырушылармен жəне сайлау процесіне қатысушылармен «2015 жылғы 26 сəуірге тағайындалған Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын ұйымдастыру мен өткізу» атты тақырыпта семинарлар өтті. Астанадағы семинарды Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы мен Астана қаласының аумақтық сайлау комиссиясы ұйымдастырды. Оған Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары В.К. Фоос, Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Т.В.Охлопкова жəне Орталық сайлау комиссиясының аппараты қаржы-бақылау бөлімінің меңгерушісі М.Б. Мұхаметова, ТМДдан Байқаушылар миссиясы штабының жетекшісі Е.А.Слобода, ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Миссиясының сайлау мəселелері жөніндегі маманы Лусиан Раул Мурешан, Сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссияның өкілі Н.К.Тілеукенов қатысты. Ал Ақтөбеде Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау жəне Ақтөбе облыстарының аумақтық жəне учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерімен болған семинардың жұмысына Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Л.Ж.Сүлеймен, сондай-ақ, ЕҚЫҰ/ ДИАҚБ Миссиясының байқаушылары Роберт Харли Брандстеттер мен Хелена Мария-Тертту Лаатио қатысты. Аталған іс-шараларға қатысушылар ретінде, сондай-ақ, саяси партиялар мен қоғамдық бірлестіктердің өкілдері, Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидаттардың сенім білдірілген адамдары, байқаушылар, бұқаралық ақпарат құралдары мен Қазақстан Республикасының мүдделі мемлекеттік органдарының өкілдері шақырылды. Семинарлар шеңберінде сайлау

науқанын қаржылық, материалдықтехникалық, ұйымдастырушылық жəне ақпараттық қамтамасыз етуге қатысты мəселелер, сонымен қатар, сайлау комиссияларының, жергілікті атқарушы органдардың, үкіметтік емес ұйымдардың, байқаушылардың, азаматтық қоғам институттары мен бұқаралық ақпарат құралдарының өзара іс-əрекетінің тиімділігін арттырудың түрлері мен əдістері талқыланды. Бірлескен жұмыстың маңызды бағыттарының бірі ретінде сайлау процесіне қатысушылардың бəрінің сайлау заңнамасы нормаларының бұлжытпай сақталуын қамтамасыз ету қажеттігі атап өтілді. Пікірталас барысында сайлау процесін құқықтық жəне құжаттамалық қамтамасыз ету, сайлаушылардың тізімдерін түзету бойынша жұмысты ұйымдастыру, сайлауды ақпараттық сүйемелдеу, сайлауалды үгітті жүргізу жəне дауыс беру күніне дайындық мəселелері аса қызығушылық тудырды. Ортсайлауком мүшелері құқық қолдану тəжірибесінің өзекті мəселелері жөнінде бірқатар түсіндірмелер берді. Сайлау учаскелерінде дауыс беруді ұйымдастырудың рəсімдік мəселелеріне жəне дауыс беру күні учаскелік сайлау комиссияларының іс-əрекеттеріне ерекше көңіл бөлінді. Өз тарапынан аумақтық жəне учаскелік сайлау комиссияларының мүшелері жұмыс тəжірибесімен бөлісіп, семинарда талқыланған тақырыптар жөнінде пікір алмасты. «Егемен-ақпарат».


4

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015 Маќсат – кандидаттарєа жаєдай жасау Елімізде президенттік сайлау бойынша Республикалық қоғамдық комиссия жұмысын бастады. Кеше облыс орталығындағы Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы мемлекеттік университетте осы комиссияның филиалы ашылды. Комиссия тапсырмасы сайлау процесі айқындығын, дауыс берушілердің сайлау күні өз еркін білдіруін қамтамасыз ету болып табылады. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Кезектен тыс президенттік сайлауды байқайтын республикалық қоғамдық комиссияның өңірлік филиалы Ломов көшесі, 64 үй, университеттің 101-ші аудиториясында орналасқан. Комиссия өз қызметінде қоғамдық ұйымдармен, азаматтармен бірлесіп жұмыс істеуді көздейді. Негізгі мақсат – сайлау науқанының əділ өтуін қамтамасыз ету. Осыған орай қоғамдық комиссия филиалының отырысы болып өтті. Отырысты жүргізген филиал төрағасы Елдар Қалиев республикалық жəне облыстық БАҚ-өкілдеріне

арналған арнайы брифингте бір ғана негізгі мəселе бар. Ол – еліміздегі президенттік сайлау бойынша Республикалық қоғамдық комиссияның атқаратын қызметін көрсету деді. Қоғамдық комиссия мүшесі Арман Ешмұра товтың айтуынша, жалпы мақ сат тары – сайлауды дұрыс өткізу. Оның заңға сəйкес өтуі өте маңызды. Комиссияның тағы бір міндеті – сайлау кезінде бар лық кандидаттарға бірдей қолайлы жағдай тудыру. Канди даттардың сайлауалды штабтары ның, облыстық сайлау комиссияларының жəне БАҚтардың тарапынан жүргізілетін

Шығыс өңірінде сайлауды байқау жөніндегі өңірлік қоғамдық комиссия ашылды. Аталған комиссия сайлау үдерістерінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Комиссия өкілдері сайлау барысында Конституциялық заңның талаптары мен сайлау құқықтарының нормаларын реттейтін заңнаманың сақталуын жəне дауыс беру барысын байқайтын болады.

Байќаушылар ќатары ќалыѕ Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

«Сайлауды байқау бойынша республикалық қоғамдық комиссиясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің облыстық филиалының жетекшісі Светлана Линоктың айтуынша, өңірдегі барлық сайлау учаскелерінде 1 мыңнан астам байқаушы жұмыс істемек. – Қазіргі кезде біз өкілдерді таңдау жұмыстарын жүргізудеміз. Құрамында білім саласының қызметкерлері, зейнеткерлер, студенттер, жастар ұйымдарының өкілдері бар барлық байқаушылар алдын ала оқыту семинарынан өтеді, – деді С.Линок. Облыстық комиссияның мақсатын өңірдегі Азаматтық альянс та құптап отыр. – Азаматтық альянстың сайлауды байқау, сайлау үдерістерін қадағалау жəне технологияларды қолдану бойынша ауқымды тəжірибесі бар. Біз де өз тарапымыздан байқаушылар жіберіп, облыстың барлық қалалары мен аудандарында пул құру арқылы осы іске қолдау көрсетпекпіз. Яғни, осы пул арқылы қанша адамның дауыс бергенін, қай кандидат қаншалықты қолдауға ие болғанын анықтай аламыз. Дауыстарды санау нəтижесінде Шығыс Қазақстан облысы бойынша нақты нəтижелерді ұсынатын боламыз, – деді Шығыс Қазақстан облысы Азаматтық альянсының төрағасы, облыстық мəслихат депутаты Олег Чернышов.

Осы уақытқа дейін ТМД аумағында бірқатар елдердің президенттік сайлауларында халықаралық байқаушы ретінде жұмыс істеген Олег Чернышов биылғы кезектен тыс сайлауда шетелдік байқаушылар саны өткен сайлаулардан анағұрлым көп болатынын жеткізді. – Бүгінде өңірімізде ЕҚЫҰ-дан халықаралық байқаушылар келіп, сайлау учаскелерінің жұмысымен танысу үстінде. Сонымен бірге, ТМД елдерінен де арнайы өкілдер тіркеліп жатыр. Халықаралық байқаушылардың негізгі легі сайлау күні таяғанда келеді. Олар облыс көлеміндегі кез келген сайлау учаскесінде еліміздің «Сайлау туралы» Заңының орындалу барысымен жəне сайлаудың өту үдерісімен танысатын болады, – деді ол. Өңірде ел болашағын анықтаудағы маңызы зор саяси науқанға дайындық қызу жүріп жатыр. Дайындық кезеңінде байқаушылар сайлау учаскелерін араламақ. Олар үгіт-насихат науқаны мен сайлаушылар тізімі бойынша жұмыс істейді. Сондай-ақ, сайлауға қатысуды тең дəрежеде қамтамасыз ету жəне сайлау үдерістеріндегі ықтимал заң бұзушылықтардан сақтандыру жөнінде жұмыстар жүргізіледі. Сайлау күні облыс аумағында 1079 сайлау учаскесі жұмыс істейді. Облыс орталығында 120 сайлау учаскесі, Семей қаласында 145 сайлау учаскесі тіркелген.

ӨСКЕМЕН.

үгіт-насихат шаралары барысында еліміздің сайлау заңнамаларының сақталуына қоғамдық бақылау жасау. Комиссия мүшелері сайлау күні сайлау учаскелерінде отыратын байқаушылар үшін де арнайы семинар-тренингтер өткізе бастайды. Бастысы – олар «Сайлау туралы» Заңды білуі шарт. Ал Елдар Қалиевтің айтуынша, қоғамдық комиссия мүшелері электораттық науқан кезінде барлық кандидаттарға бірдей жағдай жасаумен айналысады. Сондықтан қоғамдық комиссияның міндеті – сайлау барысында оның əділ өтуін жəне сайлаушылардың өз еркін білдіруін қамтамасыз ету болып табылады. Жалпы, облыстық сайлау учаскелерінде барлығы 576 байқаушы жұмыс атқаратын болады. Облыс орталығына алдағы 26 сəуірде өтетін президенттік сайлауда байқаушы болатын Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақ тастық ұйымының өкілдері

келді. Осыған орай, облыс орталығында шет мемлекеттердің байқаушыларына жəрдемдесу орталығы ашылды. Мұнда байқаушылар қажетті ақпаратқа қол жеткізіп, сайлау науқанының соңына дейін жұмыс істейтін болады. Саяси шараны байқауға облысқа АҚШ пен Швейцариядан Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымынан екі өкіл келіп отыр. Байқаушылар өңірімізде айдың соңына дейін болып, барлық сайлау комиссияларының жұмысымен танысады. Шет мемлекеттердің байқаушыларына жəрдемдесу орталығының жетекшісі Любовь Богнаттың айтуынша, бұл орта лықтың басты мақсаты – байқаушылардың жұмысына жағдай жасау. Біз мамандарға мемлекеттік емес ұйым, БАҚ, мемлекеттік орган өкілдерімен кездесу ұйымдастырып, оларға қажетті барлық ақпаратты, құралжабдықтарды беретін боламыз.

Шарафаддин ƏМІРОВ, Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

– Көпұлтты мемлекетіміздің береке-бірлігі мен өркендепдамуы – баршамызға ортақ қажеттілік. Біз болашаққа айрандай ұйыған ауызбірлігіміз, татулығымыз бен жұдырықтай жұмылған бірлігіміз арқылы жетеміз. Ұлттар арасындағы достықты насихаттап ел арасына шыққан «Менің Қазақстаным» пойызын біз қуана қарсы аламыз, – деді аудан орталығы Маңғыстау стансасындағы теміржол вокзалынан қарсы алған маңғыстаулықтар атынан Маңғыстау облысы əкімінің орынбасары Рақымбек Əміржанов. Тəуелсіздік алған соң

елімізде алғаш ашылған бұл аудан туралы көбірек айтуға болады. 2007 жылы құрылған ауданның жер көлемі 492,2 мың га, қазір ауданда Маңғыстау, Баянды ауылдары, Қызылтөбе, Атамекен, Басқұдық, Дəулет, Батыр ауылдық округтері бар. Жас та болса өзіндік келбеті қалыптасып, түгелге дерлік қаракөз қандастарымыздан тұратын 130 мыңға тарта тұрғыны бар, бұрын бос жатқан дала төсін ауылға толтырып, жылдан-жылға қанатын жайып келе жатқан аудан. Тұрғындар облыс орталығы – Ақтау қаласынан небəрі 20 шақырым қашықтыққа, тіпті, «ауылы аралас, қойы қоралас» дейтіндей, кейбір тұстарда шектесе орналасуын қолайлы

ПАВЛОДАР.

Жан-жаќты ќадаєаланады

Қазақстандағы сайлауларды байқау жөнін дегі Республикалық қоғамдық комиссия об лыстық филиалының таныстырылу рəсімінен кейін біз оның төрағасы Сергей Худяковты əңгімеге тартып, алдағы жұмыс жоспарлары жайлы сұраған едік. Ол былай деді: Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

– Біз сайлау үдерістеріне қоғамдық негізде атсалыса тындығымызға қарамастан, үлкен жауапкершілік жүктеліп отырғанын жақсы түсінеміз. Өйткені, еліміздің əрі қарай дамуы, келешек тағдыры айқындалатын тарихи таңдау ешкімді бейжай қалдырмасы анық. Ал комиссия жұмысына тоқталатын болсақ, оған жанжақты əзірлікпен келіп отырмыз. Оның құрамына түрлі қоғамдық ұйым мүшелері енген. Шеттерінен тəжірибелі,

мұның алдындағы сайлауларға қатысып, кəсіби жағынан əбден ысылған жандар деуге болады. Облыста құрылған сайлау учаскелеріне өкілдерімізді жіберуді ұйғарып отырмыз. Бүгінде жергілікті сайлау учаскелерінде жұмыс істеуге ынта білдірген 700-ге жуық байқаушы мен ерікті дайындық курстарына жіберіліп, əдістемелік, тағы басқа қажетті құралдармен қамтамасыз етілуде. Біз сайлауға қатысушы ретінде ғана емес, оған дейін жүргізілетін үдерістер ағымында заң талаптарының сақталуын, олқылықтарға жол бермеу, орын

Сайлаудыѕ əділ ґтуіне атсалыспаќ

Кеше М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінде президенттік сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссияның Жамбыл облысындағы филиалы брифинг өткізді. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл ұйымның байқаушылары сайлауға қатысушы əрбір кандидаттың барлығына бірдей жағдай жасалуын қадағалайды жəне қандай да болмасын құқық бұзушылықтың орын алуына жол бермейді. Яғни, комиссия мүшелері сайлаудың əділ де шынайы өтуіне атсалыспақ. Атап айтқанда, президенттікке кандидаттардың сайлауалды

шараларының заңдылығын, БАҚ арқылы насихаттаудағы тепетеңдікті қадағаламақ. Жалпы облыс көлемінде 461 байқаушы жұмыс жасайтын болады. Ол үшін алдымен байқаушылар үшін семинар-тренингтер өткізіледі. «Байқаушылар сайлау күні сайлау учаскелерінде қоғамдық ұйымның атынан қатысады. Оларға қойылатын басты талаптардың бірі – «Сайлау туралы» Заңды жақсы білу.

Мўнайлыдаєы мəнді кїн Сəуір айының алғашқы күні киелі Маңғыстау топырағына қадам басқан «Менің Қазақстаным» пойызының Бейнеу ауданының орталығы – Бейнеу кентінен кейінгі тоқтаған өңірі Мұнайлы ауданы болды. Негізінен, алыс-жақыннан ортамызға оралған бауырлар шоғырланған аудан тұрғындары пойызды емен-жарқын көңілмен қарсы алды.

Орталық еліміздің сайлау туралы заңнамасына сəйкес ашылып отыр. Қазір аймақтық сайлау комиссиясы байқаушыларға нормативтік-құқықтық база құрып, сайлау бөлімшелері жайлы деректер дайындауда. Алдағы уақытта өңірімізге Эстония мен Германиядан байқаушылар келеді деп жоспарланған. Комиссия мүшелері сайлау учаскелерінде сайлау болатын күні қоғамдық бірлестіктерден қатысатын байқаушыларға бірқатар семинар-тренингтер өткізеді. Ең басты талап – «Сайлау туралы» Заңды білу. Филиал офисінде кезекшілік орнатылды. Ал қоғамдық комиссия өз қызметінде қоғамдық ұйымдармен, азаматтармен жұмыс жүргізуді жоспарлауда. Сайлау соңында қоғамдық комиссия өз жұмысының қорытындысын жариялайды.

санайтын болар, мұнда халық саны көшіп келушілер мен табиғи өсім есебінен кідіріссіз өсіп келеді, аудан ашылғалы бері тұрғындар саны 76,1 мың адамға көбейген. Осыған орай мектеп, балабақша, дəрігерлік нысан сынды əлеуметтік ғимараттар құрылысы қарқын алып тұр. – «Үлкен үйге не керек болса, кіші үйге де сол керек» дегендей, жаңа аудан тұрғындарын əлеуметтік тұрғыда қамтып, ауданның экономикалық қарқынын арттыру бағытында жұмыстанып келеміз. Жыл басынан бері əр салада біршама оң нəтижелерге қол жеткізілді. Мысалы, өнеркəсіп өнімдерінің өндіріс көлемі 9 609,6 млн. теңгені құрап, өткен жылдағы көрсеткішті сақтап қала алса, екі айда 31,2 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл есепті кезеңде 23,5 мың шаршы метрді құраған еді. Сондай-ақ, ауданда барлық экономикалық қызмет түрлері жұмысшыларының орташа жалақысы 118 859 теңгені құрады, бұл өткен жылғыдан 327 теңгеге көбейген. Мемлекет кəсіпкерлік саласына айрықша мəн беріп отыр. Бұл бағытта біздің

ауданда кəсіпкерлікпен айналысамын деген адамға мүмкіндік те, қолдау да бар. Биыл қаңтар, ақпан айларында өткен жылғыдан 532-ге көбейген 4609 шағын кəсіпкерлік субъектісі тіркелді жəне шағын кəсіпкерлік саласында жұмыспен қамтылғандар саны 5 382 адамға жетті, – деді ауданның бүгінгі тыныс-тіршілігін таныстырған Елубай Жақаев. Сан-сапат адам көшіп келіп, қордаланған мəселелерді туындатқан ауданның «бетін бері қа ратып», бүгінде облыстағы алдыңғы қатарлы аудандардың қатарына қосқан аудан əкімі назарынан білім беру саласы тыс қалған жоқ. Оның жөні де бар, өйткені, үш ауысымды оқыту, тасымал мəселесі халқы көп осы ауданда күрделі болып келген. Қазіргі таңда аудан мектептерінде 20 мыңнан астам оқушы білім алып жүр. Жер қойнауын пайдаланушы компаниялар есебінен «Маңғыстау-4» тұрғын үй массивінде 1200 орындық мектеп пайдалануға берілсе, жергілікті бюджет есебінен Атамекен, Дəулет ауылдарында 280 орындық балабақша құрылысы жəне Атамекен ауылында 1200

алса, дереу түзету мəселелеріне де араласатын боламыз. Өйткені, демократиялық қоғамда өмір сүргендіктен, барлық рəсімдердің қатаң сақталуы, талапқа сай жүргізілуі басты басымдық ретінде көрінуі тиіс. Қазірдің өзінде сайлаушылар тарапынан сауалдар қойылуда. Олардың бірде-бір өтініштілектерін аяқасты қалдырмау мақ сатымен штабта байланыс қызметін жандандырудың барлық мүмкіндіктері қарастырылған. 26 сəуір күні өтетін президенттік сайлау өзгелер сықылды байқаушылар қауымына да келелі міндеттер жүктеп отыр. Сын сағаттан мүдірмей өтуге қабілет-қарымымыз толық жетеді. Солтүстік Қазақстан облысы. Сонымен қатар, байқаушылар үшін əдістемелік құралдар, жаднама мен хаттама үлгісімен байқаушы блокноты дайындалды. Филиал офисі жұмысы үздіксіз жүргізіледі, ал демалыс күндері арнайы кезекшілік ұйымдастырылған», дейді бұл жөнінде Президенттік сайлауды байқау жөніндегі Республикалық қоғамдық комиссияның Жамбыл облысы бойынша филиалының төрайымы Парида Мамедова. Қоғамдық комиссия барлық қоғамдық ұйымдармен жəне азаматтармен əріптестік қатынас орнатып, жалпы сайлаудың əділ жəне халықаралық стандарттарға сай өткізілуін қадағалайтыны жайлы ақпараттандырып отырады. Сайлау аяқталған соң өз жұмысының нəтижесін жариялайды. Жамбыл облысы. орындық мектеп құрылысы жүруде. «Маңғыстау-5» елді мекенінен 280 орындық балабақша ғимараты жуық арада пайдалануға берілмек. Мектептің жетіспеушілігінен туындаған оқушыларды тасымалдап оқыту үшін арнайы автобустар сатылып алынып, оқушылар аялдамасы ашылып, оңтайлы жолға қойылған. Ал 3-6 жастағы балаларды бақшамен қамту 57 пайызды құрап отыр. «Көш жүре түзеледі» дегендей, іргетасын қалауы да, аяғын қаз басуы да дағдарыс кездеріне тұспа-тұс келген ауданның алдағы кезеңдерге межелеп отырған жоспар-жобалары жоқ емес. Қазақылыққа сай қонақтарды ақпейілмен қарсы алған мұнайлылықтар «Менің Қазақстаным» пойызының келуіне ризашылықтарын білдірді. Бір күн бойы кəсіпкерлік, əлеуметтік, заңгерлік бағыттағы кеңестерге жүгінушілер де аз болған жоқ. Тұрғындардың, əсіресе, шоғырлана барған жері – дəрігерлер қабылдауы болды. Бір күнде дəрігерлерге 410 ересек адам, 180 бала қаралып үлгерді. Белгілі өнерпаздардың концерті де Мұнайлы ауданы тұрғындарына үлкен сый болды. Маңғыстау облысы, Мұнайлы ауданы.

Ўлттыќ саясатымыз – ґзгелер їшін їлгі Мəскеуде орналасқан «Россия сегодня» ақпарат агенттігінің мультимедиялық баспасөз-орталығында Ресей халықтары Ассамблеясының жəне Ресей ғалымдары академиясы Шығыстану институтының қамқорлығымен «ТМД кеңістігіндегі этносаралық қарым-қатынастар: Ресей мен Қазақстанның тəжірибесі» атты тақырыпта дөңгелек үстел өтті.

Бұрынғы Кеңес Одағына мүше елдердің арасында Қазақстан мен Ресей этностық құрамы бойынша ең күрделі мемлекеттер болып саналады. Осы орайда, екі елдің мемлекеттік ұлттық саясатын іске асыруға қоғамдық құрылымдар, яғни Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Ресей халықтары Ассамблеясы белсенді қатысып отырғанын атап өту қажет. Қатысушылар ТМД кеңістігіндегі елдердің ұлттық саясаттары ерекшеліктерін қарастырып, этно жəне дінаралық ынтымақты сақтау мəселесінде екі елдің тəжірибелерін талдап шықты жəне ағым дағы қауіп-қатерлердің қазіргі қалыптасып отырған саяси-əлеуметтік үде ріс терге ықпал ету деңгейін айқындауға тырысты. Іс-шараны бастау сөзінде Ресей халықтары Ассамблеясының төрағасы Светлана Смирнова Қазақстанда мемлекет пен этномəдени бірлестіктер арасында өзара табысты қатынастардың ерекше тəжірибесі қалыптасқанын айтты. Сондай-ақ, ол Қазақстан халқы Ассамблеясы ресейлік əріптес Ассамблеядан бұрын құрылып, оған үлгі көрсетіп келе жатқанын атап көрсетті. Оның пікірі бойынша, Ассамблеяны Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі басқаратыны осы ұйымның қоғамдағы ерекше маңыздылығын айғақтайды. «Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауын өткізу туралы бастаманы Қазақстан хал қы Ассамблеясы ұсынғаны қисын тұрғысынан өте орынды деп есептеймін, себебі, өз мемлекет басшысына сенім білдіру деңгейін көрсету аса маңызды жəне Нұрсұлтан Назарбаев ең жоғары пайыздық дауыс алатынына сенемін», – деді С.Смирнова. Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары (ҚХА) Анатолий Башмаков өз кезегінде əлемдік тарихта соңғы уақытқа дейін ұлт мəселесін тек екі жолмен шешуге мүмкіндік болғанын айтты. Еуропа елдерінде кең тараған «мультикультурализм» тəжірибесі бейнесінде барлық этностар бір «қазан ішінде» араласатын, немесе елдің атауын берген ұлтқа басымдық берілетін. «Қазақстан болса, өзінің көпұлтты халқын белгілі үлгілерге салмай, өзінің ерекше үлгісін қалыптастырды. Онымен ұлттардың алуан түрлілігі жойылмай, керісінше, көпұлттылық Қазақстан халқы бірлестігінің рухани негізіне айналды. Барлығымыз өзімізді бір елдің азаматтары деп сезінеміз, сонымен де өз тарихи түптерімізді, ұлттық ерекшеліктерімізді жəне тілімізді ұмытпауға тырысамыз», – деді А.Башмаков. Мəскеу Карнеги орталығы ғылыми кеңесінің мүшесі Алексей Малашенко этносаралық қарымқатынас мəселесін ылғи өзгеріп тұратын ауа райымен салыстырды жəне керек жағдайда пайдалануға болатын қолшатыр құрастыра білу керек екенін атап көрсетті. Ол қандай ахуалға да дайын болу қажет деп санайды. «Қазақстан шынайы тиімді ұлттық саясат жүргізетін əлемдегі аз елдердің бірі», – деді ол. А.Малашенко, сондай-ақ, Қазақстан басшылығы іске асырып отырған ұлтаралық саясатты əлемдегі ең табыстыларының біріне жатқызатынын жəне бұл Қазақстандағы ішкі мемлекеттік тұрақтылықтың негізін құрайтынын айтып өтті. Сонымен қатар, сарапшының айтуы бойынша, еліміздегі ұлттық саясат үлгісінің ерекшелігі көп ұлттардың бір аумақта бейбітқатар тұру дəстүрімен, этностық жəне діни артықшылыққа жол берілмейтінімен, көпшілік арасында төзімді мінез-құлық мəдениетінің қалыптасуымен сипатталады. Аймақтық мəселелер инс титутының бас директоры Дмитрий Журавлев өз сөзінде Қытайдың көне тарихында айтылғандай, дəрігерге емделуші ауырған кезінде емес, аман-сау жүрген кезінде айлық төлегені туралы мысал келтірді. «Сонымен, Қазақстан халқы Ассамблеясы емделушінің дені сау кезіндегі дəрігері секілді

қызмет етуде», – деді ол. Мұндай жағдай мемлекет басшылығының Ассамблеяға жеткілікті саяси назар беруінің арқасында мүмкін болып отыр, деп мəлімдеді Д.Журавлев. Ғалымның пікірінше, ұлтаралық проблеманың басты себебі – кедейшілік пен келешексіздікте. Қазіргі кезде Жер шарында шиеленіскен түрлі этносаралық дағдарыстардың негізінде əлеуметтік теңсіздік факторы жататындығына көптеген мысалдар бар, деп аяқтады сөзін ғалым. Алматы қаласында орналасқан Қазақстан Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер институты штаб-пəтерінің басшысы Мəдина Нұрғалиева еліміздегі этносаралық ахуалды сипаттайтын əлеуметтік зерттеулер көрсеткіштерімен бөлісті. Оның мəліметіне сəйкес, Қазақстандағы түрлі этностық топтар өкілдерінің 88,7%-ы елімізде өздерін жақсы сезінеді, 61,8%-ы өзі тұрып жатқан аймақтағы ұлтаралық қатынастарды тату деп бағалайды, ал 28,9%-ы бейтарап деп санайды. Азаматтардың 75%-ы басқа этнос өкілдерімен іс жүргізуге, 90%-дан астамы бір ұжымда оқуға жəне қызмет етуге, көрші жəне дос болуға, 63%-ы өзге ұлттың өкілімен отау құруға дайын. М.Нұрғалиеваның айтуынша, Отанымызда азаматтық жəне этностық бағыттарды қамтитын Қазақстан ұлтын қалыптастыру саясаты жүзеге асырылуда. Халықаралық Түркі академиясының сарапшысы Тимур Козыревтің айтуынша, этносаралық ынтымақтастықтың қазақстандық үлгісі қай ел үшін де тиімді. Өйткені, бүгінде Қазақстан қоғамы этносаралық дағдарыстарға қарсы жоғары иммунитетке ие болып отыр. Ал Мəскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институты талдау орталығының директоры Андрей Казанцев қазіргі таңда əлемнің түрлі аймақтарында этно жəне дінаралық факторларға байланысты дау-дамайлар көбейгенін айтты. Оның пікірінше, елдегі қалыптасқан ұлтаралық ауызбіршілік мемлекеттік саясаттың мақсатты орындалуының нəтижесі. РҒА Шығыстану институты жанындағы Орталық Азия мен Кавказды зерттеу орталығының өкілі Станислав Притчин өзінің сөзінде Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдерде бірлескен идеологиялық, мəдени-гуманитарлық мəселелерге жауапты интеграциялық органдар əзірше құрылмағанына өкініш білдіріп, болашақта мұндай мемлекетаралық құрылымдар пайда болатынына сенімді екенін жеткізсе, Мəскеу қаласындағы Лев Гумилев орталығының директоры Павел Зарифуллин Қазақстанның этносаралық саясатының оң тəжірибесін Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдерге таратуды ұсынды. Жалпы алғанда, қатысушылар қазіргі таңда елімізде жүзеге асырылып келе жатқан этно жəне конфессияаралық келісім үлгісі əлемдегі ең тиімді үлгілердің бірегейі деген ортақ ұстаным білдірді. Сарапшылар үштұғырлы тіл саясаты, экономикалық реформаларға басымдық беру, қоғамда барлық ұлттар мен əлеуметтік топтардың өмірлік мүдделерін ескеру секілді Қазақстанның Ел бірлігі доктринасы негізгі ережелерінің артықшылықтарын ерекше атап өтті. Іс-шара соңында қатысушылар Қазақстандағы іске асырылып келе жатқан этносаралық мемлекеттік саясат пен тəжірибе өзге де шетелдер мен ТМД мемлекеттеріне практика тұрғысынан пайдалы екенімен бірауыздан келісті. Сонымен қатар, сарапшылар алдағы президенттік сайлау мəселесіне ар найы тоқталып, əлеуметтікэкономикалық, ұлтаралық жəне дінаралық ынтымақ саласындағы Қазақстанда қол жеткізілген оң нəтижелер арқасында елде ішкі саяси ахуалдың тұрақтылығына еш нəрсе қауіп төндірмейді деген ортақ пікірге тоқтады. Сəулебек БІРЖАН.


5

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

Тілімізге кірме сөздерді қабылдау мен қолдану, оларды орфографиялық нормаларымызға сəйкес жазу мəселесі бір ғасыр бойы күн тəртібінен түспей келеді. ХХ ғасыр басында ардақты Ахаң (Байтұрсынұлы) «Жат сөздерді басқалар, мəселен, орыстар өз тілінің заңына үйлестіріп алғанда, солай алуға біздің де қақымыз бар» десе, алаш ардақтысы Халел Досмұхамедұлы «Тілге кірген жат сөздер де сіңу үшін, тілге «өзілік» болуы үшін сол тілдің заңымен өзгеріп, танымастай халге келуі керек. Бүйтпесе жат сөздер бұралқы болып, тілдің шырқын бұзады, тілге зиян береді» деп, оларды тілімізге икемдеп қолданды. Олардың көзі кеткеннен кейін біз жат сөздерді қабылдаудың жаңа тəртібін белгілеп, кірме сөздерді өзгеріссіз алуға көштік. Сол жолмен əлі келеміз. Əлі күнге дейін қазақ қоғамында «Өзге тіл сөздерін өзгертпей алғаннан тілге келер зиян жоқ, олар сөздік қорымызды байытады» деген пікір үстем. Бұрын орыс тілінің сөздерін қаз-қалпында қабылдап келсек, енді ағылшын сөздерін өзгертпей алуға құмарлар артып келеді. Бұл біздің қанымызға сіңген əдет бола бастады. Қит етсе, «Өзгелер де шет тіл сөздері есебінен сөздік қорын байытып отыр ғой» деген уəжді көлденең тартамыз. Ал шын негізінде өз тізгініне ие бола алмай қалған кейбір халықтар болмаса, кез келген ұлт тілі өзге тілден сөз алғанда оны өз тілінің табиғатына икемдеп алады. Біз осы мəселеге көркем шығармалардағы кірме сөздердің қолданысы негізінде талдау жасап, жұртшылық назарын аударуды мақсат етіп отырмыз.

Кірме сґзге кіріптарлыќ

Коллажды жасаған Амангелді ҚИЯС.

 Көзқарас

тіл кґсегесін кґгертпейді Кірме терминдер мен сөздер, əсіресе өзге тілдің орфографиясы бойынша өзгеріссіз алынған атаулар көркем шығарма тілінде еркін қолданылып, қалың оқырманға түсінікті бола ма? Бізде «Терминдер мен кірме сөздерді көп қабылдағаннан, оларды өзгеріссіз алғаннан ұлттық əдеби тілге, көркем шығарма тіліне келетін зиян жоқ» деген пікірді қолдайтындар, соны дəлелдеп жүргендер аз емес. Алайда, бұл пікірдің шындықпен үйлеспейтінін дəлелдейтін тілдік деректер жеткілікті. Шығармаларын ағылшынша жазатын Эрнест Хемингуэй «Мен сондайақ алты күнге созылған қызықты велосипед жарысы мен биік таудың тас жолындағы дəл сондай қайталанбас жарыстарды да суреттеп жазар едім. Мұны тек француз тілімен ғана суреттеп жазуыма болар еді, өйткені велосипед жөніндегі терминнің бəрі французша болып келеді. Бұл жайында жазудың қиындығы да, міне, осында жатыр», («Қызығы мол сол жылдар») деп жазыпты. Қаламынан туындаған шығармаларын бүкіл əлем жұртшылығы сүйіп оқитын қаламгер, Нобель сыйлығының лауреаты Э.Хемингуэй велосипедке қатысты терминдердің бəрі француз тілінде болғандықтан велосипед жарыстары туралы ағылшынша жаза алмайтындығын айтып қиналыпты. Егер шындығында да өзге тілдің терминдері қабылдаған тілдің байлығы болса, оларды өзге тілдегідей жазғаннан тілге келер зиян болмаса, онда неліктен Э.Хемингуэй секілді əлемге мəшһүр қаламгер өз шығармашылығында оларды пайдалана алмаған? Осы бір ғана «велосипед» сөзі төңірегінде ой өрбітіп көрелікші. Ағылшындар «велосипед» сөзін 1819 жылы француздың vélocipède сөзінен алған. Француздар бұл сөзді жоғарыда айтылғандай латынның velox (velocis) – тез; жылдам, pes (pedes) – аяқ деген екі сөзін қосу арқылы жасаған. Яғни, қазақ тіліне сөзбе-сөз аударғанда «жылдамаяқ» немесе «жылдамаяқтар» болады. Ағылшындар «velocipede» сөзін біршама уақыт қолданып, 1849 жылы велосипедтің жаңа, жетілдірілген түрі шыққан кезде оны bicycle [‘baisikl] – /байсикл/ деп атап, бұл сөзді осы күнге дейін қолданады. Қазіргі ағылшын тілінде «bicycle» сөзі берік орныққан. Бұл сөз латынның bi «екі» жəне гректің kyklos «дөңгелек, шеңбер» деген сөздерінен жасалған. Калька жолымен қазақшаласақ «екішеңбер», «қосдоңғалақ» болып шығады. Қазіргі француз тілінде бастапқыда өздері жасаған «vélocipède»-нің vélo-сы ғана қалған. Яғни, «вело» түрінде ықшамдалған нұсқасын қолданады. «Вело сипед» сөзі орыс тіліне XIX ғасырдың екінші жартысында француз тілінен кірген болса, ал біздің тілімізге XX ғасырдың бірінші жартысында орыс тілінен «велосипед» түрінде еш өзгеріссіз алынған. Француздар – «вело», ағылшындар – «байсикл», орыстар – «велосипед» деп əрқайсысы өзінше жасап немесе өз тілдерінің табиғатына қарай бейімдеп қабылдаған осы сөзді біз көршімізден айна-қатесіз көшіре салыппыз. Туыстас славян тілдері тобына жататын, орыстардың іргелес көршісі белорустарда бұл көліктің атауы ретінде «ровар» жəне «веласіпед» деген екі сөз қатар қолданылады. Тілдерінің тегі мен түбі бір екендігіне қарамастан белорустар да басқа балама алған жəне кірме сөзді өз тіліне икемдеп қабылдаған. Ал бізде дəл орыс тіліндегі қалпын сақтап қабылданған сөздер жалғыз «велосипедпен» шектелмейтіні баршамызға аян. Олар жүздеп, мыңдап саналады. Кеңестік кезеңде қалыптасқан шет тілдерінің сөздерін орыс тіліндегідей айтып-жазып, тілімізге солай қабылдау

дəстүрін бүгін де жалғастырып келеміз. Соған қарағанда біз əлі жасампаздық пен көшірімпаздықтың аражігін ажыратуға, өз тіліміздің табиғаты мен ішкі заңдылықтарын сақтауға аса құлықты емес те сияқтымыз. Осы əңгімеге арқау болып отырған «велосипед» сөзінің тіліміздегі қолданысына назар аударсақ, мына бір мысалды аттап өтудің реті жоқ. Белгілі жазушы Мархабат Байғұт бір əңгімесінің атауын «Белесебет пен байлық» деп атапты. Осы бір бүгінгі қоғамды жайлаған дертті арқау еткен мазмұнды да шып-шымыр, шағын əңгімесінің «– Бала кезіңде белесебет ұрлағаның тізімнің басында тұр, – деді біреуі» деп басталатын соңғы төрттен бір бөлігінде ғана автор «белесебет» сөзін 21 рет қолданыпты. Қазақтың қабырғалы қаламгері бұл сөзді орфографиялық сөздіктегідей етіп «велосипед» деп неге жазбаған? Əлде оған сауаты жетпеді ме? Жоқ, мүлде олай емес. Бұл – мақсатты қолданыс. Егер қазақтың тілінде, қазақ үшін жазып отырған əңгімесінде қаламгер «велосипед» сөзін 21 рет қолданғанда, бұл əңгіменің тілі осы бір сөзге бола ауырлап, оқырман өзін тас араласқан күрішті шақырлатып шайнап отырғандай сезінер еді. Қаламгер осыны жақсы сезініп, оқырманына тас шайнатқысы келмегендіктен саналы түрде «белесебет» сөзін қолданған. Бір қарағанда, «велосипед» сөзі тілімізге енді ғана кірген «монитор», «блоггер», «риэлтор», «паркомат», «прайм-тайм» сияқты жаңа атаулар санатынан емес. Бұл сөздің тілімізде қолданылып келе жатқанына шамамен 70-80 жыл болды. Жұртшылықтың көре-көре көзі де, ести-ести құлағы да, жаза-жаза қолы да үйренетін уақыты болды. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігіне де, орфографиялық сөздігіне де «велосипед» түрінде енгізілген. Яғни, кірме сөздің тіліміздегі қолданылуы лексикографиялық тұрғыдан заңдастырылған. Былай қарасаңыз, оны бұрмалап жазуға ешқандай негізіміз жоқ сияқты. Соған қарамастан, жазушы оны «белесебет» деп жазады да, еліміздің ең көп таралыммен шығатын бас газеті «Егемен Қазақстанда» М.Байғұттың əңгімесінің атауы үлкен əріптермен «Белесебет пен байлық» (28.01.2015) деп беріледі. Неге? Оның себептерін іздей бастасақ, ең басты себебі – бұл сөз о баста тіліміздің фонетикалық, морфологиялық заңдылықтарына сəйкес, өзгеріске ұшырамай, дəл орыс тіліндегі қалпын сақтап қабылданған. Ахаңша айтқанда «қазақтың шапанын жамылып, тымағын кимей», тіліміздің заңдылықтарына бағынбай енгендіктен, бір ғасырға жуық қолданып жүрсек те, жаттығын жасыра алмай, тілге сіңбей, кірмелігі көзге ұрып тұр. Ал «болыс», «самаурын», «бəтіңке», «бөтелке» немесе араб тілінен енген «қалам», «дəптер», «əлем» сияқты жүздеген сөздер тілімізге судай сіңіп, тастай батып кетті. Мұндай сөздерді бүгінгі тіл тұтынушылары жат сөз деп жатсынбайды, төл сөздерімізбен тең көреді. Көркем əдебиет тілінде де, баспасөз бетінде де, оқулық пен ғылыми мəтінде де бірдей жазамыз, біркелкі қолданамыз. Өйткені, олар тіліміздің заңдарына бағындырылып алынған, кірген тілінің төл табиғатына сəйкестендіріліп қабылданған сөздер. Ал енді «велосипед» сөзіне келсек, біріншіден, осы сөздің басында тұрған «в» тілімізге өткен ғасырдың 40-шы жылдары қабылданған кірме дыбыс. Қазақ тілінде «в» деген дыбыс болмаған, сондықтан əліпбиіміздің басынан орын беріп, 7080 жыл ішінде оны бірнеше ұрпақтың құлағына құйып, санасына сіңіріп, қанша жерден жаттап алсақ та, одан басталған сөздің бөтендігі сезіліп тұрады. Тілдік сезімі бар адам «в» əрпінен сөз бастаудың

тілге жатық, құлаққа жағымды бола алмайтынын бірден аңғарады. Екіншіден, қазақ сөздерінде «о» дыбысы (ойшыл, ошақ, бостандық, жолаушы, торсық жəне т.б.) сөздің басында немесе бірінші буында қолданады. Кірме сөздерде болмаса, төл сөздеріміздің екінші, үшінші буындарында немесе сөз соңында «о» дыбысы кездеспейді. «Вело» дегенде ол екінші буында тұр. Үшіншіден, қазақ тілінің ең негізгі заңдарының бірі үндестік заңы бойынша сөз құрамындағы буындар біркелкі жіңішке (береке, көрік, шүмек, т.б.) немесе біркелкі жуан (ағайын, қарағай, тұмар т.б.) болады. Ал аралас буынды «велосипед» қазақ сөзінің табиғатына бұл жағынан да үйлеспей тұр. Төртіншіден, қазақ тілінде «д» дыбысына сөз аяқталмайды. «Бренд», «жиһад» сынды кірме сөздерде болмаса, қазақ сөзі «д»-ға бітпейді. Жалпы, көпшілік үшін бұл сөздің мағынасының күңгірттігін айтпағанда, жоғарыда аталған себептердің өзі оның тілімізде еркін қолданыс табуы үшін аз кедергі емес. Міне, осындай себептерге байланысты М.Байғұт «велосипед» орнына «белесебет» деп саналы түрде қолданған. Сол себептен де біз авторға жəне оның «Белесебет пен байлық» деген əңгімесінің тақырыбын ірі əріптермен көзге ұрып тұратындай етіп берген «Егемен Қазақстан» газетіне қазақ тілінің орфографиялық сөздігі мен түсіндірме сөздігін басшылыққа алмадыңыздар деп кінə артудан аулақпыз. Керісінше, орыс тіліндегі қалпын сақтай отырып қабылдап алынған сөзді сол сірескен күйінде бермей, қазақ тілінің үн-ырғағына келтіріп үйлестіріп қолданған қаламгер мен оны түзетпей берген газет ұстанымына біз де қосыламыз. «Велосипед» деген кірме сөзді сол қалпында өзгеріссіз пайдалана алмай жүрген жалғыз Мархабат Байғұт қана емес. «Белесебет» деп қолданып жүрген қаламгерлер мен журналистер жетерлік. Мəселен, арамыздан жуырда ғана кеткен аса білікті азамат, көрнекті театр сыншысы Əшірбек Сығай «Өмірде адамдардың бəрі де – актер» деп аталған сұхбатында «Белесебет, гармонь, мандолиналар да бірінші болып менің қолыма тиіп жатты» («Жұлдыздар отбасы», 2011.№8) десе, белгілі қаламгер Нұрғали Ораз «Бұлақтан басталған өмір» деген мақаласында «Бердібек Соқпақбаев шығармалары сонау жетпісінші жылдардың ішінде, шөлейт аймақтағы шағын ауылдарда доп ойнап, белесебет теуіп, қой бағып, шаң-топыраққа батып жүріп балалық шақтың бал күндерін кешкен біздің буынға арнап жазғандай көрінетін-ді», («Алматы ақшамы», 08.10.2014) деп жазады. Қазақты, қазақ тілін бір қазақтай білген, ұлт зиялылары Гераға атап кеткен Г.Бельгер былай деп жазады: «А вот слова «тюрьма» нет в казахском языке. Нет и все тут! Как-то обходились вольные сыны степей без этого атрибута цивилизации. А когда понадобилось, прибегли к искаженному «түрме». Также приспособили и другие слова: зауыт (завод), тауар (товар), самауыр (самовар), экуатр (экватор), кəмпеске (конфискация), пірканшык (приказчик), белесебет (велосипед), кəмөнес (коммунист), ауылнай (председатель аульного совета), бipгəдір (бригадир) и т. д». Бір сөзге осынша неге қадалды екен дейтіндер табылып жатса, бір сөзді таратып айту арқылы оның арғы жағында бұралқы сөздердің аз еместігін аңғарту. Барлық бұралқы сөздерді таратып айта беруге мақала көлемі көтере бермесе керек. Белгілі аудармашы Бекболат Əдетовтің мына төмендегі пікірі сөз бо лып отырған мəселеге тікелей қатысты. Ол Джек Лондонның жинағына енген екі əңгімесі мен «Теңіз қорқауы» романының

аудармалары туралы айта келіп, былай депті: «Бірден айтайық: аударма сəтті, толымды. Кей тұстарындағы кедірбұдырлары болмаса, сөз арнасы төл шығармадағыдай-ақ еркін жосылып отырады. Ал бойындағы кездесе беретін теңіз терминдерінің көптігі мен «брезент», «мокасин», «факт», «поселка», «морж», «ласос» (дұрысы – лосось – арқанбалық), «корм», (дұрысы – корма, ал «корм» деп малдың жемін айтса керек), «гудок», «шторм», «тропика» (дұрысы – «тропик»), «индивидуалист», «вивисектор», «шквал» секілді сан-сапа сөздерді айтпасқа амал жоқ. Роман – ғылыми еңбек емес екенін ескеріп, осылардың біразын жайдақтатып, жалпақ тілменақ алса болмас па еді деген ой келеді» («ҚƏ»,6.06.2014). Əңгіме көлік, қарапайым техника атауы туралы болып отырғандықтан, осы тақырыпқа қатысты ғана сəл ой өрбіте бастасақ та талай мəселенің шеті қылтияды. Мəселен, «самолетті» – «ұшақ», «ракетаны» – «зымыран» деген баламалармен алмастырдық. Ал орфографиялық сөздікте «поезд» сөзін – «пойыз», «машинаны» – «мəшине» деп жазуды заңдастырдық. Солай жазып, қолданып та жүрміз. Ендеше, не себепті «велосипед», «мотоцикл», «трамвай», «автобус» сөздерін «пойыз» тəрізді тілімізге икемдеп, өзгертіп жаза алмаймыз? Өзге де мыңдаған кірме сөздер турасында да осыны айтуға болады. Яғни, бұл біздің кірме сөздерге, терминдерге балама ұсыну, оларды жазу, жалпы тілімізге қабылдау мəселесінде берік ұстанатын ортақ қағидаттарымыздың болмай отырғанын, барының солқылдақ, осал екендігін көрсетеді. Бес сөзді өзгертіп жазып, бес мыңын өзгертпей қалдыру тілдік реформа бола алмайды. Барлық кірме сөз бір қағидаға бағынып жазылып, белгілі бір тілдік заңдылықтарға сəйкес қабылдануға тиіс. Бізде бірқатар ғалымдар, кейбір тіл мамандары, көркем мəтіннің ғылыми мəтінге, термин шығармашылығының көркем əдебиетке ешқандай қатысы жоқ деп санайды. «Терминжасам көркем əдебиет тілінен бөлек ғылым тілі аясында дами беруі тиіс» деген сыңайлы көзқарастарын білдіріп жатады. Терминдерді шет тілдерінен өзгеріссіз ала беруден де жалпыұлттық тілге келетін ешқандай зиян жоқ деп түсінеді. Бұл біржақты, жаңсақ пікір. Олай болатыны жалпы қолданыстағы сөздердің терминденуі мен ғылым тіліндегі арнаулы терминдердің бейтерминдену үдерісі үздіксіз жүріп жатады. Жалпылексикалық өріс пен терминологиялық өрістің арасын мүлдем бөліп тастау мүмкін де, қажет те емес. Мəселен, соғыс тақырыбына жазылған көркем шығармаларды əскери атақтар мен шендер, əскери техника атаулары мен əскери бұйрықтар, командаларсыз елестету мүмкін емес. Музыка, медицина, спорт тақырыбына қатысты жазылған шығармалар туралы да соны айтуға болады. Сондай-ақ, көптеген көркем шығарманың кейіпкерлері белгілі мамандық иелері. Шығармаға солардың кəсіби тіл элементтерін енгізіп, өз саласының арнаулы сөздерін, терминдерін мақсатты қолдану арқылы қаламгерлер сол кейіпкерлердің образын, көркем бейнесін аша түседі. Міне, сондықтан да терминдердің барлығын көркем шығарма тілінен оқшаулап ұстап, оларды тек ғылым тілі мен терминологиялық сөздіктер шеңберімен шектеп тастау мүмкін болмайды. Ендеше, терминдерді шет тілдерінен алғанда, аударғанда, түрлі тəсілдерді пайдалана отырып жасағанда əдеби тіл нормасын, тіліміздің фонетикалық, морфологиялық жəне басқа да заңдылықтарын сақтауды естен шығармауға міндеттіміз. Жалпы, өз сөзін

өгейсініп, жатсөзқұмарлық жетегінде жүргендер осыны түсінсе екен дейміз. Көркем шығармалардағы термин қолданысы туралы сөз еткенде ескерусіз қалдыруға болмайтын тағы бір маңызды мəселе бар. Ол – жаңа терминдер мен атаулардың, кірме сөздердің ұлт тіліне сіңіп, қалыптасуындағы көркем əдебиеттің рөлі. Бүгінгі уақытта көркем шығарманың таралымы шектеулі, оқырманы аздау болғанымен ол бүкіл халыққа, жалпақ жұртқа бағытталып, жалпыға ортақ əдеби тілде жазылады. Оны хат танитын баладан бастап, барлық жастағы адамдар оқып, түсіне алады. Əрине, адамның білім-парасаты мен ұлт тілін меңгеруінің деңгейіне қарай шығарманың идеясы мен көтерген мəселесін əркім əртүрлі деңгейде қабылдайды. Ал шығарманың жалпы мазмұны мен оқиға желісін əдеби тілді орташа меңгерген оқырман қауым түсінетіндігіне күмəнданбауға болады. Көркем шығарма белгілі бір мамандықпен шектелмейтіндігімен ерекшеленеді. Міне, бұл жағынан келгенде қанша жерден кітап оқитындар азайды дегенмен, көркем шығарманың сөз қалыптастырудағы орны ерекше. Көркем шығарма үшін əр сөздің қолданысына, синонимдердің таңдалуына, сөздердің тіркесімділігіне үлкен мəн беріледі. Сонысымен де ол көркем əдеби тіл деңгейіне көтеріледі. Жаңа атаулар мен терминдердің, тілімізге еніп жатқан кірме сөздердің көркем шығармаға енуі, көркем проза мен поэзияда қолданылуы – олардың əдеби тілге қабылдануының бір шарты іспетті. Сол себептен де əдеби тілдің сөздігін жасау барысында мысалдар негізінен көркем əдебиеттерден, белгілі ақын-жазушылардың шығармаларынан алынады. Орынборда өткен «Қазақ білімпаздарының тұңғыш сиезіндегі» баяндамасында Елдес Омарұлы да, 1926 жылғы Бакуде өткен «Бірінші бүкілодақтық түркология құрылтайында» жасаған баяндамасында Ахмет Байтұрсынұлы да «Қазақ тілінің табиғатына сəйкеспейтін барлық өзге тілдердің сөздері дəл қазақтың айтуына сəйкес өзгертілуі керек» деген қағидатты ұсынған еді. Бұл қағидатты біз ұстана алмадық. Ұзақ мерзімдік бодандық бізге өзгенікінің бəрін зор, өзінікін қор санау психологиясын сіңіріп тастаған. Тəуменділіктен, құлдық сананың сарқыншақтарынан əлі арыла алмай келеміз. Оның көріністері тілден де айқын аңғарылады. Шет тілдерінен сөз қабылдауға ешкім қарсы емес. Бұл тілдер арасында болатын табиғи құбылыс. Бірақ өзге тілдің сөздерін өз тіліңді бұзбайтындай етіп икемдеп, қорыта алатындай мөлшерде ала білу маңызды. Олай ете алмаған тілдер өз заңдылықтарын күйретіп, өзге тілдің үстемдігіне жол береді. Поляк ғалымы, түркітанушы Хэнрик Янковски «Барлық тілдерде де кірме сөздер бар, ал қазақ тілінде мөлшерсіз», дейді. Біз оны теріске шығара алмаймыз. Зерттеушілер қазіргі замандағы ең кең тараған тіл ағылшын тілінің сөздік қорының 75-80 пайызын негізінен латын мен француз тілінен енген кірме сөздер құрайды деп көрсетіп жүр. Бұл шындықтан алшақ емес. Орыс тіліндегі жағдай да соған ұқсас. Біздің кейбір ғалымдар мен азаматтар осы тілдерді үлгі ретінде ұсынып, «біз олардан əулиеміз бе» дегенді айтып жүр. Бұл түбірінен қате пікір. Қате болатын себебі, ол тілдер кірме сөздерді түгелдей дерлік өз тілдеріне икемдеп алды. Мəселен, ағылшын тіліне француз тілінен енген көптеген кірме атауларды олардың этимологиясын арнайы зерттеп барып қана анықтауға болады. Өйткені, олар адам танымастай, дəлірек айтқанда, француздар өз сөзін өзі танымастай қалыпта өзгеріске ұшырады. Қытай мен орыс та солай істеді, өзгелер де сөйтеді. Сондықтан мыңдаған, миллиондаған «кірмелер» олардың тіліне кірігіп, сіңіп кетті. Ал біз араб пен парсы

сөздерін ғана солай игердік те, ал орыс сөздерін өзгертпей алуға көштік. Кеңестік кезеңде негізі қаланған осы ережені əлі басшылыққа алып келеміз. Осыны айтсаң, тіл табиғатын сақтап, ғылымға сүйенудің орнына орыс орфографиясы бойынша жазып, орыс орфоэпиясы бойынша айта білуді білімділік, қазақтың жетілгендігі деп санайтындар пайда болды. Олардың орыс тіліне енген түркі сөздерінің қалай өзгеріп кеткенін неге көрмейтініне қайран қаламыз. Сондай-ақ, орыс тіліне тəн дыбыстар мен орыс тілінің заңдылықтарын, орфографиясы мен орфоэпиясын өз ережеміздей қабылдап, бізге оны саналы түрде таңғысы келетіндер де бар. Бүйте берсек, сөз мəдениеті, тіл тазалығы деген ұғымдар қайда қалады? Орыс тілі жат сөздерді жатсынбайды деп ойлайтын кейбір ағайындардың орыс тілі мамандарының да қазір шет тілдерінің сөздерін қабылдауға шектеу қоймаса, орыс тілі, орыс менталитеті зардап шегетінін айтып, дабыл қағып жатқанын біле бермейтін сияқты. Əйтпесе, тіліміздің жасампаздық қабілетін арттырудың орнына, тəп-тəуір жасалған қазақ сөздерін қомсынып, кірме сөздерге кіріптарлықты дəріптемес еді. Шет тілі сөздерін шексіз көп қабылдаудың, өзгенің сөзін өзгертпей алудың тілге үлкен зиян келтіретінін, ұлттық дүниетанымды, əлемнің ұлттық тілдік бейнесін лайлайтынын түсінбеу – үстем мəдениет, үстем тіл жетегінде кеткендіктің белгісі. Мүмкін өзіміз айтсақ, жүре тыңдайтын кейбір ағайындар, орыс тілі мамандарының сөзіне құлақ қояр. Солардың айтқанын аудармай, қаз-қалпында берейік. Мəселен, С.М.Треблер мен О.Г.Мусалаева былай деп жазады: «Ведение в активное употребление иноязычных слов (особенно через речь молодежи) приводит к вытеснению коренных русских слов, а вместе с ними и снятию важных национальных образов мира, традиционно присущих русской ментальности и сохраняемых внутренней формой славянского слова. Проблема эта настолька важна, что многие государства запретили бездумное употребление англицизмов в системе национальных языков». Орыс тілінің мамандары көптеген мемлекеттер ағылшын сөздерін көзсіз қабылдай беруге тыйым салғанын айта отырып, олар байырғы орыс сөздерін шеттетіп, орыс діліне тəн əлемнің маңызды ұлттық образдарын жоюға апарады дейді. Осы мақаланың «Заимствованное слово: слово покушение на русскую ментальность» деген атауының өзі бірден назар аудартады. Біздің кейбір мамандар да, маман еместер де кірме сөздерді еш негізсіз қорғаштап, оларды өркениет жаршысы санаса, орыс тілінің мына мамандары «кірме сөз – орыс діліне жасалған қастандық» деп санайды. Əншейінде осы тілді үлгі тұтатындар, олардың да кірме сөздерді құшақ жайып қарсы алғысы келмейтініне көңіл аударғаны жөн болар. Жалпы, бізге кірме сөздерді қабылдау, тілге сіңіруде кеше басшылыққа алынған, бүгін жəне ертең табан тіреуге тиісті қағида, ережелеріміз жөнінде шындап ойлануға тура келетіні байқалады. Осының бəрі түптеп келгенде, отызыншы жылдардан бастап соңғы 80-85 жыл көлемінде кірме сөздерді тілімізге дұрыс сіңіре алмай, оларды орынды-орынсыз қабылдап жəне ұлт тіліндегі сөзжасамға тұсау салып келгеніміздің салдары. Басқа түк те емес. Біздіңше, о баста «велосипедті» қазақшалап үндестік заңына сəйкес «қосдоңғалақ» немесе «қосдөңгелек» деп алсақ тілге бір жаңа атау баяғыда-ақ сіңіп кетер еді. Тілге сіңбей жүрген осы атауды қазір де жаңаша атауымызға болады. Тіл өзіміздікі, соған қақылымыз. Тек бір қазақ бір жаңа атау ұсынса, екіншісі «белесебетті қайта жасап қажеті қанша?» деген жаттанды, даярды ғана алып үйренген тұтынушы психологиясын жеңіп, өз қолымызбен де жасап үйренуге ұмтылғанымыз жөн шығар. Ағылшындар отыз жыл француз сөзін қолданып, содан соң өзгертіп алды ғой. Олар өзіне келгенде өзгеге жалтақтай бермейді. Ахаңдар аман болса, мыңдаған кірме сөздердің орнына «бастауыш» пен «баяндауыш» сияқты тамаша қазақша баламалар жасалынар еді-ау! Өзгені құрметтеп үйренген əдетімізден жаңылмай, «қосдөңгелекті» тілімізге сəл ғана икемдеп «белесебет» деп қабылдасақ та қазақ белесебет тебе алмай қалмас еді ғой. Бұдан француз бен орыс тілі зардап шегеді деу, тіпті ақылға сыймайды. Əттең, тарихи санамыз тарылып, ұлттық санамыз ұйықтап, тілдік санамыз тізерлеп қалмағанда, бай да құнарлы қазақ тілі қабылдампаздыққа ұрынбай өзінің жасампаздығын айдай əлемге паш етіп тұрмас па еді? Бұған əлі де кеш емес. Үмітіміз зор. Ол үшін алдымен ортайып кеткен ұлттық сана, тарихи сана, тілдік саналарымызды толтырумен қатар ғылыми санамыздың да деңгейін көтеруіміз керек. Елі ерікті, жері көрікті, мемлекеттілігі мызғымас, Азия барысы, Мəңгілік Ел болуды мақсат етіп отырған қазақтың оған бүгін қарым-қабілеті де, ерік-жігері де, ақыл-парасаты да жетеді деп білеміз. Сабырлы шешім, саналы əрекет жасап, байыпты бағыт ұстана алсақ, қазақтың бар қасиетін сақтап тұрған тілінің де байлығын еселеп, əуезділігі мен төл ерекшеліктерін жоғалтпауға негіз қалай аламыз. Шерубай ҚҰРМАНБАЙҰЛЫ, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҰҒА корреспондент-мүшесі. АЛМАТЫ.


6

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Сауал салмағы

 Əріптестік əлеуеті

Форум жўмысына белсенді ќатысады

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Арнайы уəкілі, Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Икрам Адырбеков Ватиканның Мемлекеттік хатшысы Пьетро Паролинмен келіссөз жүргізді жəне алдағы Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезіне қатысуға Рим Папасы Францискке, Мемлекеттік хатшы Пьетро Паролинге жəне кардинал Жан Луи Торанға шақыруды табыс етті. Діни форумның 2015 жылғы 10-11 маусымда Астанада өтетіні мəлім. Сенатор съезге жан-жақты қолдау білдіргені үшін Мемлекеттік хатшы мен Ватиканның жоғары басшылығына ризашылық білдірді жəне Қазақстан мен Ватикан арасындағы дипломатиялық қатынастар өзара түсіністік пен сенімге негізделген сындарлы іс-қимылдың өнегесі болып табылатынын атап өтті. «Қазақстан 100-ден астам ұлт пен 17 конфессия өкілдері бейбіт жəне келісіммен өмір сүретін көпұлтты ел. Қазақстан халқы Ассамблеясы ұлтаралық жəне дінаралық келісімді нығайтуда зор рөл атқарады. Қазақстан үшін толеранттылық қағидасы мемлекеттік саясаттың ажырамайтын бөлшегі болып отыр. Өркениеттер үнқатысуындағы Батыс пен Шығыс арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға ұмтылыс бізді қанаттандырады», деп атап өтті И.Адырбеков. Мемлекеттік хатшы Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезіне қатысуға шақырғаны үшін Қазақстан Президенті Н.Назарбаевқа алғысын білдірді жəне Ватикан форум жұмысына алдағы уақытта да белсенді қатысатынын жеткізді.

Арнайы уəкілдіѕ Саудияєа сапары

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Арнайы уəкілі, Парламент Сенатының депутаты Аңсар Мұсаханов Сауд Арабиясы Корольдігіне сапары барысында Дүниежүзілік ислам лигасының Бас хатшысы Абдалла əт-Түркимен кездесіп, оған алдағы Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезіне шақыруды табыс етті. Діни форумның 2015 жылғы 10-11 маусымда Астанада өтетіні белгілі. Сенатор Дүниежүзілік ислам лигасының Бас хатшысына ұлтаралық жəне конфессияаралық келісімнің қазақстандық моделі, үстіміздегі жылы Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылғанына 20 жыл толатыны жайында айта келіп, жүздесушіні діни көшбасшылардың төрт съездің нəтижелері мен алдағы Бесінші съездің тақырыбы туралы хабардар етті. Абдалла əт-Түрки Президент Н.Назарбаевтың діни көшбасшылар съезін шақыру туралы бастамасын жоғары бағалап, бүгінгі таңдағы халықаралық шиеленістер етек жайған шақта Қазақстан ынтымақ пен бірліктің, төзімділіктің озық үлгісін көрсетіп отырғанын атап өтті. Абдалла əт-Түрки Дүниежүзілік ислам лигасы алдағы V съезд жұмысына белсенді қатысатынын айтты, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі.

Бўл – біздіѕ тарих алдындаєы борышымыз 2 сəуір күні өткен Парламент Сенатының жалпы отырысында бір топ депутат Үкімет басшысы Кəрім Мəсімовтің атына депутаттық сауал жолдаған болатын. Онда былай делінеді: 2017 жылы көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткері, қазақ тың тұңғыш кəсіби дипломаты, ХХ ғасырдың 20-30-жылдары Кеңес Одағының Сауд Арабиясы Корольдігіндегі Өкілетті өкілі Нəзір Төреқұловтың туғанына 125 жыл, жазықсыз құрбан болғанына 80 жыл толады. Нəзір Төреқұловтың есімін ел жадында қалдыру мақсатында біз Парламент Сенаты депутаттары өткен жылдары бірнеше рет депутаттық сауал жолдаған болатынбыз. Үкіметке рахмет, депутаттық сауалдағы бірқатар ұсыныстар іске асырылды. Депутаттық сауалда көтерілген мəселелерге байланысты берген жауабыңызда (20-11/3405 23.07.2012 ж.) сіз, Құрметті Кəрім Қажымқанұлы, Астана қаласында Нəзір Төреқұловқа ескерткіш орнату мəселесі Қазақстан Республи ка сының Ескерткіштер мен

монументтер жөніндегі мемлекеттік комиссияның тарапынан қолдау тауып, 2009 жылы ескерткіштің таңдаулы үлгісіне республикалық байқау жарияланғандығын, дегенмен, ескерткішті орнатуға қаржы қарастырылмағандықтан, бұл мəселе 2014-2016 жылдарға арналған бюджет жобасында қаралатындығын, Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Дипломатия институтына жəне Астана, Алматы қалаларындағы мектептерге қайраткердің есімін беру мəселесі ономастика саласындағы заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізілгеннен кейін, заңнамаға сəйкес шешімін табатынын, Нəзір Төреқұлов атындағы сти пендия тағайындау мəселесін пысықтап, ұсыныс енгізу жөнінде Білім жəне ғылым министрлігі мен Мемлекеттік қызмет істері

жөніндегі агенттікке тапсырма берілгенін хабарлаған едіңіз. Алайда, арада бірнеше жыл өтсе де аталған мəселелер өз шешімін таппай келеді. Сондықтан, Құрметті Кəрім Қажымқанұлы, қазақтың тұңғыш дипломаты Нəзір Төреқұловтың 125 жылдығы қарсаңында осы мəселелерді шешуге байланысты депутаттық сауал жолдап отырмыз. Бірінші – Нəзір Төреқұловтың 125 жылдығына орай Сыртқы істер министрлігі ғимаратының алдына, оның еңселі ескерткіші орнатылса; екінші – Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясындағы Дипломатия институтына Н.Төреқұловтың есімін беріп, университеттердің халықаралық қатынастар факультеттерінде оқитын үздік магистранттар мен студенттерге Нəзір Төреқұловтың атындағы стипендия тағайындалса; үшінші – Астана жəне Алматы қалаларында мектептерге Н.Төреқұловтың есімі беріліп, орта жəне жоғары білім бағдарламаларына, оқулықтарға ол туралы көлемді ақпарат, танымдық

 Ізденіс іздері

Жақында Парламент Мəжілісінің депутаты, «Қазақстан Республикасы – Еуропалық одақ» парламентаралық ынтымақтастығының мүшесі Айгүл Соловьева Еуропа қызметінің сыртқы іс-əрекеттер бойынша Орталық Азия басқармасының басшысы Тойво Клаармен жəне Еуропалық одақтың Қазақстандағы Өкілдігінің басшысы, елші Аурелия Бушезбен кездесті. тілектестік білдіріп, визалық тəртіп шарттарын жеңілдету жолдарын қарастыру мəселесін қозғады. Тойво Клаар Қазақстан мен Еуроодақ арасындағы ынтымақтастық

байланыстың өткен жылғы қазандағы Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Брюссельге ресми сапарынан соң жаңа деңгейге көтерілгенін хабарлады. Құрамына 28 мемлекет енетін Еуроодақ өз құқықтық актілерін қайта қарап, келісімдерде көрсетілетін жаңа салаларға назар аударып жатқандықтарын мəлімдеді. Қазақстанмен визалық тəртіпті оңтайландыру жағдайын да ойластырып жатқандықтарын жеткізді. Осы кездесуге Мəжіліс депутаты, «Қазақстан Республикасы – Еуропалық одақ» парламентаралық ынтымақтастығының мүшесі Шавхат Өтемісов те қатысты, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі.

 Фотокүнделік

 Туыстық туы

Анкарадаєы отырыс

Парламент Сенатының депутаты Серік Білəлов пен Мəжіліс депутаты Еркін Шпанов Түркияның астанасы Анкарада Түркітілдес елдер Парламенттік Ассамблеясының қоршаған орта жəне табиғи ресурстар жөніндегі комиссиясының бірінші отырысына қатысты. Құрғақшылықпен күрес мəселелеріне арналған оты рыста комис сияның есепті баяндамасы мен ұсы нымдары тыңдалды, сондай-ақ, БҰҰ Құрғақшылықпен күрес жөніндегі конвенциясының ережелерін іске асыру барысы талқыланды, деп хабарлады Қазақстан Рес публикасы Пар ламенті Сенатының баспасөз қызметі. Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

 Талқылау тағылымы

Мемлекет жəне кəсіпкерлік ќызмет «Ақ жол» мемлекеттің кəсіпкерлік қызметке қатысуын шектеу бойынша заңын қолдайды жəне мейлінше қуаттайды. Бұл жөнінде заң жобасының бірінші оқы лымының барысында партия төрағасы Азат Перуашев мəлімдегенін еске түсірейік. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Мəжіліс ол бойынша жұмысты аяқтады – заң жобасы екінші оқылымда қабылданды. Мəжілістің пленарлық отырысында оны талқылау барысында «Ақ жол» ҚДП парламенттік фракциясының атынан Екатерина Никитинская сөз сөйледі. Ол заң жобасының өзектілігі мемле кеттің соңғы он жылда экономикаға қатысуының ретроспективалық талдауымен дəлелденді, ол жөнінде заң жобасын

бірінші талқылау барысында егжей-тегжейлі айтылды деп атап өтті. «Бизнестің қатысы бар жəне «Yellow Pages Rule» ұстанымдары заңнамамен бекітілген экономиканың салаларында мемлекеттің қатысу үлесін қысқартуға бағытталған əзірлеушілердің ұсынғандарынан тыс, заң жобасымен жұмыс істеу барысында депутаттармен қойылған міндеттерді іске асыруға ықпал ететін елеулі ұстанымдар енгізілді», деп атап өтті Е.Никитинская. Мысал ретінде ол еншілес жəне бас компаниялардың акцияларымен тоғыспалы иеленуіне тыйым салу, көпшілік компаниялар үшін акциялармен өзара иемденуге 10 пайыздық шек енгізу, көпшілік компаниялар үшін ішкі аудит қызметін міндетті түрде құру бойынша нормаларын келтірді. Оның пікірі бойынша, бүгінгі күнде бұл тəсілдемелерді миноритарлық акционерлерді арнайы қолдау тетіктер ретінде іске асырудың маңыздылығы

келесімен байланысты: жекешелендірудің екінші толқынының жəне «Халықтық IPO» аясында өткен жылы «KEGOC» АҚты қор нарығына шығару іске асырылды, ал 2015 жылы «Самұрық-Қазына» қоры топтарының 17 активін, «ҚазТрансГаз Аймақ» АҚ, «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ, «Алматинские электрические станции» АҚ, «АлматыЭнергоСбыт» ЖШС, «Тегіс Мұнай» ЖШС сияқты ірі компанияларын қоса алғанда жəне т.б сатуға шығару жоспарланып отыр. «Мəжіліс депутаттарымен енгізілген нормалар отандық іскерлік практикасында лизингті пайдалану мүмкіндіктерін де едəуір кеңейтеді, – деп санайды ақжолдықтар. – Өйткені, негізгі қорларды жаңарту – отандық өндірістің ең «осал жерінің» бірі. Оның үстіне, 40 пайыз импорт тура осы жабдықтардың үлесіне келеді. «Ақ жол» депутаттары тарапынан көтерілген мемлекеттік қатысумен жаңа кəсіпорындарды құруға тыйым

қаржылар бөлінсе; жетінші – 2016 жылы халықаралық деңгейде «Нəзір Төреқұлов – тұңғыш қазақ елшісі» атты ауқымды ғылыми-тəжірибелік конференция ұйымдастырылса; сегізінші – Нəзір Төреқұловтың өмірін, қызмет істеген жерлерін толығырақ зерттеу, мұрағаттардан құнды құжаттарды іздестіру, елге əкелу, жұртшылыққа, ғылыми ортаға ұсынып, «Нəзір жүрген жол» атты ғылыми-тарихи-танымдық экспедиция ұйымдастырылса. Ардақты азаматтарымыздың есімін құрметтеу – біз үшін парыз. Қазақ халқының адал перзенті, тұңғыш кəсіби дипломаты, мемлекет жəне қоғам қайраткері Нəзір Төреқұловтың есімін ел жадында мəңгі қалдыру біздің тарих алдындағы борышымыз. Құрметпен, Сенат депутаттары Қуаныш АЙТАХАНОВ, Икрам АДЫРБЕКОВ, Бірғаным ƏЙТІМОВА, Əли БЕКТАЕВ, Бақтыбай ШЕЛПЕКОВ.

 Жаңа жоба жайында

Ґзара ыќпалдастыќты арттыру жайы ќозєалды

Жүздесу барысында Мəжіліс депутаттары екіжақты ынтымақтастық байланыстардың көкжиегінің кеңейгенін атап өтті. Алда серіктестік қатынастардың қанат жая түсуіне

материалдар енгізу, суретшілік туындыларының көрмелерін ұйымдастыру мəселелері шешілсе; төртінші – Нəзір Төреқұлов Түркістан Республикасы Орталық Атқару Комитетінің төрағасы болып тұрған 1920 жылдың 16 қазанында №341 Декретімен Маңғыстау уезі мен №4 жəне №5 Адай болыстықтарын Түркістан Республикасынан Қырғыз (Қазақ) Советтік Социалистік Автономиялы Республикасына берді. Сол себепті, Нəзір Төреқұловтың осы өңірге сіңірген өлшеусіз еңбегін ескеріп, Ақтау қаласының орталық көшесіне, бір мектепке оның есімі беріліп, ескерткіші орнатылса; бесінші – 2008 жылы Түркістан қаласында ашылған Нəзір Төреқұловтың мемориалдық музейі талапқа сай емес деп танылып, бұзылуына байланысты жаңа ғимарат салу мəселесі шешілсе; алтыншы – мемлекеттік тапсырыспен Нəзір Төреқұловтың тұлғалық қасиеттерін жан-жақты қырларымен ашатын деректі əрі көркем жанрдағы фильмдер түсіруге, «Нəзір əлемі» атты альбом-кітап шығаруға қажетті

салуды енгізу туралы мəселе де өзінің шешімін тапты. Мəселен, заң жобасында, депутаттардың ұсыныстары бойынша, шағын бизнес саласында квазимемлекеттік құрылымдарды құруға тыйым салу белгіленді жəне мемлекеттік кəсіпорындар үшін еншілес жəне тəуелді ұйымдар құру бойынша шектеулер қарастырылған. Одан басқа, əзірлеушілермен банкроттық өндірісте тұрған кəсіпорындардың микроқаржы ұйымдарында несиелеуді іске асыруға мүмкіндік беретін ұстанымдары алынып тасталды. «Қойылған міндеттердің іске асырылуы себепті, «Ақ жол» партиясының фракциясы бұл құжатты Қазақстан экономикасы дамуының нарықтық жолының сақталуының маңызды факторы ретінде қағидатты тұрғыдан қолдайды жəне мейлінше қуаттайды», деп мəлімдеді Е.Никитинская жəне депутат-əріптестерін заң жобасын екінші оқылымда қолдауға шақырды.

Бітімгершіл болсаѕ, бітіспес жау жоќ Бітімгершіл күштер – БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің шешімімен енгізіліп, текетіреске түскен жақтардың арасына түсіп немесе текетірес аяқталған соң бейбіт өмірдің орнауына көмек беріп, араағайындық ізгі ниетті істер атқаратын қарулы күштер. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Сыртқы саясатта аймақтық жəне əлемдік бейбітшіліктің сақталуы мен қауіпсіздіктің орнауын тілеп, маңызды бастамалар көтеріп жүрген Қазақстан жағы да мұндай игілікті істерден шет қалмай, 1993 жылдан бері араағайындық қызметке белсенді түрде араласып келеді. Ал Қазақстанның бітімгершіл күші – «Қазбат» 1993 жылы БҰҰ шешімімен Ауғанстан-Тəжікстан шекарасының есірткі тоқтаусыз ағылатын ең қауіпті бөлігін күзетуге енгізіліп, 2001 жылға дейін қаншама тонна залалдың халықтар арасына тарауының жолын кесті жəне қаншама лаңкестік əрекеттерді іске асырмады. Осы бітімгершіл операциялар барысында қаза болған қазақстандық жауынгерлерге риза болған Тəжікстан Республикасында ескерткіш те орнатылған. Ал 20032008 жылдар аралығында «Қазбат» Ирактағы бейбіт өмірдің орнауына қолдан келген барлық көмегін жасады. БҰҰ-ның шешімімен енгізілген ол қаншама мың минамен, басқа да жарылғыш заттарды залалсыздандырып, миллиондаған бейбіт тұрғынның өмірін сақтап қалды. Жалпы, «Қазбат» Қазақстан халқының бейбіт өмірге ұмтылып қана қоймай, оның жолында бастарын бəйгеге тіге алатынын, керек болса, ерліктің де неше алуан үлгісін көрсете алатынын бүкіл əлемге танытып, намыс туын көкке көтеріп келеді. Енді осылай, еліміздің даңқын асырып жатқан бітімгершіл күштеріміздің, жалпы бітімгершілік қызметке қатысушылардың əлеуметтік жағынан қамтамасыз етілуі қандай десек, тілімізді тістейді екенбіз. Өйткені, оларды қолдайтын арнаулы заң əлі күнге қабылданбаған. Олардың іс-əрекеті Конституция мен «Қазақстанның Қорғаныс жəне Қарулы Күштері туралы», «Əскери қызмет жəне əскери қызметшілердің мəртебесі туралы» заңдармен ғана реттеледі. Бұларда тек əскери қызметшілерге қатысты əлеуметтік қорғалу мəселелері қарастырылған. Ал бітімгершілік қызметтерге əскерилермен қатар, азаматтық тұлғалар жəне басқа да мемлекеттік органдар қызметшілерінің тартылуын аталмыш заңнамалар қамтымаған. Мəселен, ақпараттық технологиялар, медицина қызметкерлері, өрт сөндірушілер жəне т.б. Осыған байланысты «Бі тімгершілік қызмет туралы» заң жобасы əзірленіп, ол Парламент Мəжілісінің қарауына ұсынылды. Палатаның соңғы жалпы отырысында қаралған бұл заң жобасы туралы баяндаманы Қорғаныс министрінің орынбасары,

генерал-майор Талғат Мұхтаров жасады. Оның айтуына қарағанда, бітімгершіл қызметке тартылған азаматтық тұлғалар түгілі əскерилердің өзіне əлеуметтік қорғау істерін жасау қиынға түсетін көрінеді. Мəселен, Ирактан 2008 жылы шыға рылған əскерилерге əлеумет тік қорғаулар тек төрт жылдан кейін ғана, яғни 2012 жылы ғана жасалыпты. Ал тəжікауған шекарасындағы бітімгершіл қызметке қатысқандарға əлі күнге ешқандай жеңілдіктер жасалмаған. Енді ұсынылып отырған мына заң жобасы сол олқылықтардың орнын толтырмақ. Заң жобасын əзірлеу барысында шетелдік тəжірибелер ескерілген. Жалпы, заң жобасы ерін қолдайтын елдің бейнесін толықтыратын өзекті мəселені қамтығаны көрініп тұр. Сондықтан да депутаттар оны сөзсіз қолдайтындарын байқатты. Кейбір мəселелерді нақтылаған сұрақтар заң жобасын жетілдіре түсуге ғана бағытталды. Мəселен, депутат Майра Айсина бітімгершіл күштерді енгізу туралы шешімді «халықаралық ұйым (БҰҰ) немесе əріптес мемлекеттер өзара келісіммен қабылдайды» деген баптың дұрыстығына шүбə келтірді. Бұл сұраққа жауап берген генерал бітімгершілік қызметті жасауға мандат беру тек БҰҰ-ның құзыретінде болғандықтан, əріптес елдердің ондай шешім қабылдауы туралы норма заң жобасынан алынып тасталғанын жеткізді. Депутат Виктор Киянский өзінің сұрағын мемлекеттік тілде жариялап, заң жобасында бітім гер шілік қызметтердің шығынын халықаралық ұйымдар мен əріптес мемлекеттер көтеретіні айтылғанын еске салып, осы шығыстарға не кіретінін сұрады. Баяндамашы əрбір бітімгершілік операцияның алдын ала бюджеті бекітілетінін, күштерді қабылдаушы ел оларды қару-жарақпен, қажетті техникалармен қамтамасыз ететі нін айта келіп, əскерилердің əрқайсысына БҰҰ-ның шешімімен айына 1028 доллар көлемінде бірдей ақы төленетінін айтты. Ал қосымша баяндама жасаған Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің мүшесі Абай Тасболатов бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау Қазақстан Республикасы қорғаныс саясатының негізгі міндеттерінің бірі екенін атап көрсетті. Соның ішінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тиісті шешімдерін орындау шеңберінде бітімгершілік қызметке қатысу да бар, деді ол. Депутаттар заң жобасын бірауыздан мақұлдап, екінші оқылымға дайындауға жіберді.


7

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

17

Ұлы Отан соғысына үш жыл қатысып, ең алдыңғы лектегі қанды қырғынның қақ ортасында жүрсе де аман келген ағаларымыздың бірі – Шəпен Ауғанов екен. «Егемен» тек ерен ерлікті немесе бастан кешкен елең етерлік оқиғасы бар қызық тағдырлы жандар болмаса көлемінің шектеулі себепті соғыстан аман келген адамдардың бəрі туралы жаза бермейді. Ал Шəпен ағамыз туралы жазуға тура келіп тұр. Өйткені... Өйткені, ол Сталиннен 17 рет Алғыс хат алған екен. Бір алғыс, екі алғыс, тіпті, бес, алты да емес, 17!

Алєыс хат

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Бізге Шəпен Ауғанов туралы дерек əкелген үлкен баласы Мұхамедияр ақсақал мен оның күйеу баласы, Астанадағы Сəдуақас Ғылмани мешітінің наиб-имамы Мамлюк Мұсаевтың ауызша айтқан сөзіне алдымен сенбедік. Қалай сенесің, Мемлекет басшысының өзі Алғысты 17 рет беруі мүмкін бе? Бір адамға 17 рет берілсе, оның қандай қадірі бар деген ойлармен сенбеген едік. Сөйтсе, анық жазылған анықтама бар екен. Оған 163-ші Ленин, Қызыл Ту орденді Ромно-Киев атқыштар дивизиясының командирі, Кеңес Одағының Батыры, генерал-майор Карлов қол қойып, мөр басқан. Анықтаманың нақты датасы анық көрінбейді, бірақ 1946 жылы жазылғанын ажыратуға болады. «Қызылəскер Шəпен Ауғановқа берілген бұл анықтама оған Кеңес Одағының Маршалы Сталин жолдастың мына Алғыстарды бергенін растайды», делінген онда. Сонымен, Алғыстар не үшін берілгенін айта кетейік:

десе кейбірінде «жеңіс алғысы», т.т. атала берген. Форматы мен қағазы да бірыңғай емес, қолға түскен қағазға əскери бөлімнің аты жазылып, қол қойылып, мөр басып ұстатады. Алайда, бəрінде де Сталиннің атынан берілетін болған. Осы жерде айта кететін бір қызғылықты жайт бар. Соғысқа дейін жəне соғыстан кейін барлық орден-медальдар КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының жарлығымен берілді. Ал соғыс кезінде ерлікті қолма-қол ынталандырып, мадақтап отыру қажет болған. Сондықтан полк командирінен бастап, жоғарғы қарайғы құрамалардың командирлері КСРО Жоғарғы Кеңесінің атынан жауынгерлер мен офицерлерге қолмақол орден-медальдар тапсыруға құқылы болған. Соның ішінде майданның бас қолбасшысы дивизия командиріне дейінгі, армия қолбасшысы полк командиріне дейінгі, корпус, дивизия жəне бригада командирлері батальон командиріне дейінгі барлық жауынгерлер мен офицерлерге, ал полк командирі тек қатардағы жауынгерлер мен сержанттарға орден-

1. 05.08.1943 ж. Белгород қаласын азат еткені үшін; 2. 23.08.1943 ж. Харьков қаласын азат еткені үшін; 3. 17.09.1943 ж. Ромно қаласын азат еткені үшін; 4. 06.11.1943 ж. Киев қаласын азат еткені үшін; 5. 04.01.1944 ж. Белая Церковь қаласын азат еткені үшін; 6. 26.02.1944 ж. Немістердің Корсун-Шевченко тобын жойғаны үшін; 7. 10.03.44 ж. Немістердің Умань-Христиновск тобын жойғаны үшін; 8. 20.03.44 ж. Могилев-Подольск қаласын азат еткені үшін; 9. 26.03.44 ж. Днестр өзенін алғаны үшін; 10. 08.04.44 ж. Пруть өзеніндегі мемлекеттік шекараны алғаны үшін; 11. 22.08.44 ж. Қарсыластардың Яссы-Кишинев тобын жойғаны үшін; 12. 27.08.44 ж. Окшан мен Рымникул Серат қалаларын алғаны үшін; 13. 30.08.44 ж. Бузэу мен Плоешти қалаларын алғаны үшін; 14. 11.10.44 ж. Клуж бен Сегед қалаларын алғаны үшін; 15. 25.10.44 ж. Трансильванияны босатқаны үшін; 16. 03.12.44 ж. Мишкольц қаласын алғаны үшін; 17. 24.01.45 ж. Рожнява мен Иелшава қаласын алғаны үшін; Осынша соғысқа қатысқанның өзі үлкен ерлік. Ал олардың бəрінен «Командованиенің əскери тапсырмасын үлгілі орындағаны үшін» деген Алғыс алу ерліктің ерлігі екендігі анық. Сталиннің атынан шетсіз, шексіз беріле беретін бұл Алғыстың құқылық мəртебесі қандай екен деген оймен Интернетті көп ақтардық. Атын да, затын да көп жерге араластырмайтын, ал араластыра қалса, жерде қалмайтындай ететін «көсем» өзінің атынан берілетін Алғыстарға да сақ болып, арнаулы мəртебе берсе керек еді. Бірақ... қанша сүзсек те, оған арнаулы мəртебе берілмегенін білдік. Демек, мəртебесі болмаған соң оның берілуіне де ешкім шек қоймаған тəрізді. Алайда, ең алғашқы Алғысты Сталин 1941 жылдың 22 шілдесінде арнаулы бұйрықпен Əскериəуе қорғанысының мəскеулік аймағына жариялапты. Одан кейін Алғысты осы жылдың аяғына дейін азат етілген Ростов, Керчь жəне Феодосия қалаларының қорғаушылары алады. Осыдан кейін Алғыстар 1942 жыл бойы берілмей, тек бір жылдан соң, 1943 жылдың басынан бастап жариялана бастайды. Осы жылдың 25 қаңтарында Сталинград, Дон, Солтүстік Кавказ, Воронеж жəне т.б. соғыстарына қатысқан бөлімдер мен жауынгерлерге, командованияларға Алғыс жарияланады. Ал 1943 жылдың жаз айынан бастап Алғыстар əрбір жауынгерлер мен офицерлерге грамота түрінде беріле бастаған. Оның үстіне мұндай Алғыстар нөмірленбеген. Тіпті, барлық əскери бөлімдерде де ол біртекті аталмайды. Мысалы, бір бөлімдерде ол «құттықтау алғысы»

медальдар беруге құқылы болған (Сталиннің атынан берілетін Алғыс та соның ішінде болғаны хақ). Бірақ мəртебесі «Қызыл ту» орденінен жоғары ордендерді тапсыру əлі де Жоғарғы Кеңестің құзырында қалдырылыпты. Қазақтың қаһарман ұлы Бауыржан Момышұлының комдив болып жүргенде 16 рет жараланса да бір медаль ала алмаған Əділгерейге бірден екі медаль мен екі орденді қатарынан тапсырып жүргені осындай құқы болғандықтан екен. Сөйтіп, басты əңгімемізге оралайық. Демек, Алғыс Сталиннің атынан деп айтылғанымен онымен марапаттауға полк командирінен бас тап одан жоғарғы командирлердің бəрінің де құқы болған. Сондықтан Мемлекет басшысының атынан деп берілсе де оны осы командирлердің өзі тапсырған. Алайда, соның өзін 17 рет алған Шəпен ағамызды нағыз батыр демеске лажың жоқ. Осынша Алғыс жариялағанша орден-медаль неге бермеді екен деген сауал да туады. Шəпен ондайдың да бұйырғанын алыпты. Шəпен Ауғанов бұрынғы Солтүстік Қазақстан облысы Қызылту ауданының (қазіргі Ақжар ауданы) Ұялы ауылынан 1942 жылы əскерге алынған. Бұл ауыл – «Егеменнің» алғашқы редакторларының бірі, халқымыздың аса көрнекті қайраткерлерінің бірі Смағұл Сəдуақасовтың туған жері. Əскерге 36 жасында алынған Шəпен өмірдің біршама ащытұщысын татқан адам. Көзі ашық болған əкесі Хамзені, əкесінің ағасы Зейнелғабиденді «халық жауы» деп атып тастаған. Өзін де қудалап,

Омбы облысының Шарбақтыкөл ауылында отырған жерінен ол Ұялы ауылына қуғынмен келген екен. Омбы облысында тұрғанда медреседе оқыған ол дінді де қатты ұстаған. Құран Кəрімді оқып қана қоймай, оны қазақша тəпсірлеуге де білімі жеткен. Сөйтіп, əрі сауатты, əрі салиқалы жігітті 163-ші дивизияға келгенде оны байланысшылар ротасына жібереді. Бірақ жігіттің епті, батыл екенін көрген соң оны 177-ші барлаушылар ротасына жібереді. Сөйтіп, соғыстың аяғына дейін Шəпен Ауғанов барлаушы болған. Осы ротада взвод командирі болған Е.Кузьминнің жазуына қарағанда: «задачи перед взводом ставились самые разные: выяснение расположения и движения частей противника, обнаружение военных объектов врага, разведывательные бои, захват «языка». Взвод провел смелые и дерзкие налеты на вражеские колонны, посеял страх и панику в лагере противника и при этом каждый раз благополучно возвращался в свою часть». Əрине, мұндай операциялар жасайтын бөлімдерге ептілігімен қатар дене қуаты зор, ержүрек, тапқыр жауынгерлер басқа бөлімдерден таңдап алынатын болған. Ш.Ауғанов та сол таңдаулылардың арасынан табылып, жаумен қоян-қолтық шайқастың ең қауіпті деген жерлерінде жүрген. Оның соншама Алғыс алып жүргендігінің сыры да сол. Шəпен Ауғановтың соғыстағы ерлігі орден-медальдармен де аталып өткен. 1943 жылдың 10 сəуіріндегі дивизия командирінің бұйрығымен ол «Ерлігі үшін» медалін алған. Одан кейін рота командирі Колбах оны «Қызыл Жұлдыз» орденіне ұсынады. Осы орденді Шəпен Ауғанов 1945 жылдың 22 мамырындағы бұйрықпен алады. Осы екі ортада, қызылəскер Ш.Ауғановты рота командирі, аға лейтенант Казаринх 1945 жылдың 15 мамырында «Даңқ» орденінің ІІІ дəрежесіне ұсынған. Алайда, бұл орден оған берілмепті. Шəпен Ауғановтың командованиеден алған Алғыстары Сталиннің атынан берілген 17-мен ғана шектелмеген, ол «Днепрден өткені үшін» Воронеж майданының қолбасшысы армия генералы Н.Ватутиннен 1943 жылы, «Дунай өзенінің жағасындағы плацдармды қорғағаны үшін» 3-ші Украин майданының қолбасшысы, маршал Ф.Толбухиннен 1945 жылы Алғыс алған. Бұлар туралы мəліметтер де дивизия командирі жазған анықтамада көрсетілген. Бір сөзбен айтқанда, қатардағы жауынгер Шəпен Ауғановтың соғыстағы ерліктері батыр атағына татырлық-ақ сияқты. Əйтпесе, осыншама Алғыс жайдан-жай беріле ме? Бірақ, бағы жанбаған көп қазақтың бірі болып, ол да бір орденмен ғана қалыпты. Жан сауға дегендей қызыл қырғыннан 1946 жылы аман келгенін өзі де барлық туғантуыстары да шүкіршілік еткен. Алайда, арқасындағы жау снаряды салған жарақат өлеөлгенше жазылмаған екен. Бірақ соған қарамай, ол өкіметтің қара жұмысын дəл өзінікіндей көріп, жан аямай адал атқарған. Есіл ер 1965 жылғы 13 қаңтарда ұзаққа созылған науқастан 59 жасында көз жұмады. Соғыстан алған жарақат, жау тылында жүргенде жүйкеге түскен ауыр қысымдар бəр-бəрі оның өмірден ерте кетуіне себеп болған сияқты. «Орнында бар оңалар демекші», артында қалған ұл-қызы Мұхамедияр, Қайырбек, Қайыргелді, Лəззат, Алтын – бəрі үйлі-баранды болып, əкелерінің есімі мен ерлігін ұмытпай, еске алып отырады. АСТАНА.

Бір ауылдан 114 адам аттанып еді Ақмола облысының Астрахан ауданына қарайтын Өндіріс ауылы – бірыңғай қазақтардан тұратын елді мекен. Оның Мүлкіаман бөлімшесінде 4-5 эстон отбасы тұрды. Отанымызға түскен бүкіл ауыртпалыққа ортақ едік, қуаныштарды да бірге бөлісетінбіз. Немере, шөбере сүйген үлкендер де баршылық. Ел басынан не өтпеді? Үлкендеріміз көп озбырлықтың куəсі болды, бастарынан кешті. Соның бəрін қайыспай көтере білді.

Ел тыныш, жұрт шат жұмыста еді. Сепкен тұқым тербеле өсіп, қазақтың дархан даласын жайқала құлпырта түскен шақ-тын. Пішеншілер шабындыққа шығып, қыстық мал азығын əзірлеу үстінде болатын. «Колхозың алда болса, аузың балда болады», демекші, ел байлығы үшін күресіп жатқан жұрттың жанын түршіктіріп со ғыс басталып кеткені сол сəт те. Неміс фашизмі бастады оны. Бүкіл Еуропаны таптаған гитлершіл қанқұйлы сұрқия жау Отанымызға оғын боратты, бомбасын лақтырды, от тастады. Бүкіл батыс шекарамыз от ішінде қалды, мен ол кезде оннан асқан бала едім. Сонан былай балалық қалды. Ерте есейдік. Өгізбен жер жырттық, тұқым септік, пішен жинастық. Күздей астық алқабында жұмыс істедік. Лобогрейка астық орғышын сонда көрдік. Бастауыш сыныпта оқысақ та, сабақ 1 қазанда басталып жүрді. Себебі, жұмыс күші – адамдар жетіспейтін. Сол кездері бір ғана Өндірістен 114 адам майданға аттанған-ды. 4 жылғы сұрапылда 69 жерлесіміз майдан отының ішінде қалып, мəңгілікке көз жұмды. Майдан даласында өмір мен өлім бетпе-бет келді. Бұл – кейінгі ұрпақ айтып жүрерлік бабалар ерлігінің биік шыңы болды. Жамандық жақсылықты жеңбекке, қаскүнемдік əділеттікті күйретпекке бет бұрған-ды. Солай, талай боздақтар соның кесірінен көз жұмды-ау! Көкем Бұланбай əскерге алынғандағы

Темірбаев Битен

Бақтыбаев Бұланбай

оқиға көз алдымнан кетпейді. Колхозымыздың «полуторка» автомашинасы болатын. Оншақты адам шақырылған екен. Ел болып қоштасып, шығарып салған-ды. Қанды майданнан орал ғандардың көбі жарадар еді. Сол қалыптарына қарамай шабытпен еңбек етті, бізге ақылшы, басшы болды. Соғыста көзге түсіп орден, медальдармен наградталғандар, еңбекте де қайсарлықтарын танытты. Қабдырахман Əділбаев тіпті, Социалистік Еңбек Ері атағын иеленді. Қабдолла Əрсекеев Ленин орденімен марапат талды. Аяқтарынан айырыл ған Айтқан Сəдуақасұлы, Өміржан Жанапияұлы еңбектің алдыңғы сапында болды. Көзінен айырылған Сембай Шикіөкпенов ылғи да ауыр жұмыстардың басынан көріне білді. Қырық жыл қырғын болса да, Алла сақтап дегендей, Хамза Жанзақұлы əкей Сталинград түбінен Берлинге дейін жаяу, соғыс ортасында, бірде-бір рет жараланбай, елге аман оралды. Шəймерден Мадияров «полуторка» машинасымен Еділден сонау Шпрее өзеніне дейін жеткен, оқ, снаряд тасыған. От ортасында жүріп жараланбаған. Смоленск түбінде көкем Бұланбай оқ боратып тұрған неміс бекінісінің үнін өшіргені үшін «Ерлігі үшін» медалін алыпты. Екі жауынгермен немістің обер-лейтенантын «тіл» етіп əкелгені үшін Əмен Қатиев «Қызыл Жұлдыз» орденімен, ал Аманжол Əбішев бір көп «тіл» ұстағаны үшін II дəрежелі «Отан

Жанзақов Хамза

соғысы» орденімен, Есілбайдың Тəттісі «Отан соғысы» орденімен марапатталыпты. Майданнан оралғандармен түгелге дерлік сырласқан, сөйлескен жанмын. Соғыс кезінде майдандағы ағайындармен хат жазысып, хабарласып та тұрған едім. Мысалы, Қазбектің Аманжолы, Құсайынның Омарбегі, өз əкеммен үшкіл хат арқылы амандықтарын біліп тұрдым. Соғыс кезіндегі көп оқиғалар есімде қалыпты. Ауылымызда Алдоңғар есімді молла болды. Баласы Зəйітті əскерге жіберерде намазын шығарғанын көрдік. Тіпті, бертінге дейін, көздері жұмылғанша, көп əжейлер балаларының елге аман оралуын күтті. Күлім əжей баласы Сағынайын тосты-ау. Ал Сəлима шешей үйелмелі-сүйелмелі Базарбай, Сəлім, Кəкім, Аманжол деген төрт баламен қалған-ды. Ері майданнан оралмады. Қазір сол төртеуі де ата болып, немере сүйді. Біз сол аға-əке ұрпақтың ерлігін мақтан тұтуға міндеттіміз. Яғни, ол – парызымыз. Қазір сонау майданнан оралғандардан тек біреу ғана қалды: ол – Жолдыбайдың Қазезі. Есімдері құрметтеуге тұрар алық сол батырлардың дүние танымы, өмір ағысына деген көзқарасы, еңбексүйгіштігі, адамдармен күнделікті өмірдегі жақсы қатынасы кейінгі ұрпаққа, біздер үшін мақтан етерлік, үлгі тұрарлық дəрежеде жарқырап тұратынын ұмытпайық. Иə, ауылымыздан 114

Отты жылдарєа оралсаќ... Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Шалғайдағы Қазталов ауданы жұртшылығы Жеңістің 70 жылдығын лайықты қарсы алуға ерте бастан қам жасады. Өңірде бұл бағыттағы арнайы ұйымдастыру комиссиясы өткен жылы құрылған. Қазталов ауданы əкімінің орынбасары Зəйлім Мəжитова газет тілшісіне осынау қастерлі мерекені қарсылай отырып, сонымен бір мезгілде жас ұрпақтың бойында отаншылдық сезімді дамыту мен патриоттық тəрбие бағытындағы сан алуан іс-шаралар қатар атқарылып келе жатқанын айтып берді. Осы арада атап өтерлік мəселе КСРО аумағында 4 жылдан астам уақытқа созылған соғыс кезінде қазақ жерінде əскери іс-қимылар мен шайқастар өтпегенімен, еліміздің батыс өңіріндегі Бөкей Орда, Жəнібек аудандары Сталинград майданының шебіне кірді. Осы қатарға Жəнібекпен көршілес қоныстанған Қазталов ауданын да қосуға болады. Сталинград – қазақ даласының аталған өңірлеріне өте жақын тұрды. Мысалы, Жəнібектен Волгоград қаласына автокөлікпен баруға үш-төрт сағат қана уақыт кетеді екен. Жоғарыда айтылғандай Сталинград Қазақстанға ең жақын орналасқан майдан болғандықтан, бұл шайқасқа қазақ стандықтардың қатысу үлесі де басқа майдандармен салыстыра қарағанда көбірек болғанына көз жеткізу қиын емес. Қазталов ауданында Жеңіс мерекесі қарсаңында жүргізіліп жатқан тəрбие жəне патриоттық жұмыстарының бір тармағы дəл осы тұстан тамыр тартады. Сталинград майданына қарасты даңқты №62 армияның құрамында төрт мыңға жуық қазақ болған екен. Сталинград түбіндегі ұрыстар кезінде 112 адамға Кеңес Одағының Батыры атағы берілсе, оның төртеуі қазақстандық екенін де біле жүргеннің

артықшылығы жоқ. Олар – ұшқыш Н.Əбдіров, полк командирі Т.Позолотин, взвод командирі Г.Рамаев жəне минометші Т.Сыпатаев. Бұған қосарымыз Сталинград шайқасына қатысып көз жұмғандар Жеңістің болатынына кəміл сенгенін олардың Мамай қорғаны қабырғасына жазып кеткен сөздерінен байқауға болады. Олар қателескен жоқ еді. Өйткені, Сталинград шайқасы Ұлы Отан соғысының барысына күрт бетбұрыс əкеліп, ең алғаш рет Жеңіске деген сенімді жақындата түскені тарихтан белгілі. Сталинград шайқасы кезінде қазақтар ерліктің тамаша үлгілерін көрсеткен. Олардың жүрекжұтқандығы мен батылдығына, жаумен арыстанша арпалысқан шалт іс-қимылдарына сталинградтықтар да дəн риза болған екен. Сталинград-Волгоград қаласының бір көшесіне қазақ атауының берілуі олардың біздің ата-ағаларымызға деген сүйіспеншілігі мен ризашылығының бір көрінісі. – Таяуда Қазталов жəне Жəнібек аудандарының өкілдері қаһарман қала

Əрсекеев Қабдолла

боздақ аттанған еді. Соның көбі үйленбеген болатын. Олар «атаның баласы болмай, адамның баласы» екенін дəлелдеді. Сөйткен ерлер есімі ұмытылар ма?! «Қорлық өмірден ерлік өлімнің» артықшылығын үлгі тұтқан аяулыларымыз еді. Майданнан аман оралған Қаражан Шабанбаев ағай батырлар жырын сазды мақаммен жырлайтын. Жетай Нарбаев ағай «ЕңлікКебек», «Қалқаман-Мамыр» дастандарын төгілдіретін. Халық əндерін нақышына келтіріп орындайтын. Аманжол Қазбекұлы болса, орыс-қазақ əндерін, тіпті, немісше де төгілдіретін. Əубай Орманов əкей соғыста көргендерін экраннан өткізгендей етіп, тізбелеп айтып беретін. Шубай Өтеуұлы тірі тарихшы еді. Ол білмейтін шежіреəңгіме болмайтын. Соғыс кезінде бізден 4-5 жас ересек Əубайдың Əбілқайыры, Қалидың Əміржаны, Сəлидің Өмірзағы, Мырзаштың Тəуекелі, Əбілданың Исағы, ҚалиСағындық, Нұрмағанбет Қаби сынды азаматтардың еткен еңбектерін айтсаңшы. Ал аты аталмай қалған, жеңісті күнді жақындатқан ағалар мен апа, қыз-келіншектер қаншама! Бұл бір ғана ауылды қамтыған естелік. Мұндай елді мекендер қаншама десеңші. Тек, Алла амандық, абырой берсін! Төлеген БАҚТЫБАЕВ, зейнеткер.

Ақмола облысы, Астрахан ауданы, Өндіріс ауылы.

Волгоградқа барып қайтты. Мұны алғашқы ізашар деп бағалаған орынды. Өйткені, басты сапар алдымыздағы сəуір айына жоспарланған. Бұл үлкен делегацияның негізгі құрамын Сталинград шайқасына аталған аудандардан қатысқан майдангерлердің кейінгі ұрпақтары құрайды. Осы арқылы кешегі сұрапыл соғыста шейіт кеткен боздақтар мен аға ұрпақты рухына тағзым еткенді ойластырып отырмыз, – дейді Қазталов ауданы əкімінің орынбасары Зəйлім Мəжитова. Жуырда облыс орталығында «Қазталов отты жылдарда» атты деректі бейнетүсірілімнің тұсаукесер рəсімі өткізілді. Оның соңы «Ерлік жыры – елдіктің ескерткіші» атты тақырыптық концертке ұласты. Бұл шалғайдағы Қазталов ауданында биылғы жылдың басында басталған «Ұлы ерлікке – мəңгілік тағзым» атты мекемекəсіпорын ұжымдары қойған фестивальдың қорытындысындай əсер қалдырды. Түйіп айтқанда, біз Жеңістің 70 жылдығын атап өтуді мазмұнды да мағыналы, тəлімді де тəрбиелі істер арнасына бағыттай білген Қазталов ауданы əкімдігі мен жұртшылығының тастүйін əзірліктерін оқырмандар назарына ұсынғанды жөн көрдік. Батыс Қазақстан облысы, Қазталов ауданы. ––––––––––––––– Суретте: Жеңіс мерекесіне əзірлік сəтінен көрініс.


8

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

 Үйренетін үрдіс «Қандай тақырыптар сіздерге көбірек керек?» – «Егемен Қазақстанның» Қытайдағы меншікті тілшісі қызметін қоса атқарып жүрген, жас та болса жемісті жұмысымен танылған журналист Дəурен Бауыржанұлы осыдан біраз бұрын Астанаға келгенінде редакция басшылығына осылай сұрақ қойып еді. Сонда алғаш ауызға түскені қытайлықтардың еңбекқорлығы, сол қасиетін оқырмандарға үлгі ету қажеттігі болатын. Елбасымыздың Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамын құру міндетінің үдесінен шығудың ең маңызды шарты – адамдарымызды, əсіресе, жас буынды еңбекқорлыққа тəрбиелеу. Маркстің «Əлемнің əміршісі еңбек болады» деген сөзі марксизм ескірсе де ескірмейді. Елді ел ететін – еңбек, еңбек жəне еңбек. Еңбек бəрін де жеңбек. Ырыс-береке тек еңбекпен келмек. Дəуреннің мақаласынан осы ойды айқын ұғына түсеміз. Тек қазақы еріншектікке салынбай, түгел оқып шықсақ болды... Тау кґшірген Толаєай Қытай халқы өз тарихында талай қиын-қыстау кезеңнен өтті. Аштыққа да ұрынды, қақтығысты да бастан өткерді, төңкерістің де машақатын көрді. Бірақ олар қашанда қиындықты жеңе білді. Бұрын шетелдік инвесторларды тек арзан жұмыс күшімен ғана қызықтыратын Қытай бүгінде экономикасы жағынан АҚШ-тан кейінгі екінші орында тұр. Даму жолын индустрияландырудан бастаған ҚХР инновациялар еліне айналып барады. Осыдан жарты ғасыр бұрын шетелдіктерді көрсе, жиылып алып, жалтақтап қарап тұратын қытайлар шетел аспақ түгілі ғарышты да бағындырды. Əлем алыптарымен терезесі тең түсті. Бірқатар дамыған елдерді басып озды. Қысқасы, бүгінде Қытайдың дəурені жүріп тұр. Миллиардтан астам адамды асырап, күллі əлемді керек-жарағымен қамтып отырған алып көршіміз бұл дəрежеге қалай жетті? Оның түрлі себептері бар. Алдымен, оларда еңбек күші көп. Орналасқан географиялық орны да қолайлы. Мұхитқа да, құрлыққа да шығатын жолдары бар. Оған қоса билік басында миллиардтан астам халықты қатаң тəртіппен ұстайтын партия тағы бар. Ал ең басты себебі – қытайлар өте еңбекқор халық. Дəл осы қасиетінің арқасында олар талай белестерді бағындырып келеді. Бұл елде еңбек тақырыбына байланысты аңыздар мен əпсаналар жетіп артылады. Соның бірі мынау. Ертеде Қытай жерінде Юйгун деген шал болыпты. Юйгун қытай тілінде «ақымақ шал» деген ұғымды білдіреді. Сондықтан оны өз ауылының тұрғындары «ақымақ шал» атап кеткен. Ақымақ атанса да, Юйгун елге өзінің аса еңбекқорлығымен танылған. Ол өз аймағының солтүстігінде тұрса, жұмыс істейтін орны оңтүстікте орналасқан. Жұмыс пен үйдің ортасында Тайханшан жəне Ванушан деген екі алып тау бар екен. Юйгун жұмысына жету үшін күнде осы тауларды айналып өтетін болған. Бұл таулар оның қыруар уақытын алатын. Оларды айналып жұмысқа жетем дегенше Юйгун əбден шаршап-шалдығып қалатын. Соның салдарынан жұмысты өндіріп істей алмайтын. Бұл жайт Юйгунды қатты қынжылтады. Бір күні шыдамы таусылып, əбден зығырданы қайнаған Юйгун əлгі тауларды көшіруге бел буады. Тауларды көшірмейінше басқа шаруасын ысырып тастауға серт береді. Қасына өзінің төрт баласын шақырып, қолдарына күрек ұстатып, білек сыбанып тау көшіруге кіріседі. Топырағын айдалаға шашып, тастарын теңізге лақтырып, талтерегін отын ретінде жағуға немесе құрылысқа пайдалануға ұйғарым жасайды. Бір күні Юйгунның осы тірлігі оның ауылдасы, ел ішінде «данышпан шал» атанған Чжисоу деген қарияға мəлім болады. Юйгунның бұл ойын ерсі көрген данышпан шал оған ақыл айтқысы келеді. Жақындай келе: «Жасың болса тоқсаннан асты. Қартайғанда алжиын дедің бе? Ғасырлар бойы тұрған тауды қалай көшірмексің? Елге күлкі болмай-ақ қойсаңшы енді», дейді. Сонда Юйгун: «Бұл тауларды көшіруді өзіме өмірлік мақсат еттім. Енді ол ойымнан таймаймын. Мен күрегімді əр сілтеген сайын тау жұқалана береді. Тауды көшірем деп өліп қалсам, артымда балаларым бар. Олар өліп қалса, немерелерім бар. Осы екі тауды көшіруді мен ұрпақтарыма аманат етіп кетемін. Қайтсем де мақсатыма жетемін», дейді. Бұған жауап бере алмаған Чжисоу басын бір шайқап, теріс бұрылып жүріп кетеді. Ал Юйгун болса жұмысын жалғастыра береді. Ол қысы-жазы тау қопарумен айналысады. Бір күні Юйгунге аспан құдайы Шандидың көзі түседі. Шаруаның еңбекқорлығына қатты риза болған ол көктен өзінің нөкерлерін түсіреді. Қаптаған қалың нөкер əлгі екі тауды иықтарына салып, аспанға алып кеткен екен. Бұл мысал Қытайдың балабақшаларының көрнекі құралдары мен бастауыш мектептерінің оқулықтарында жиі кездеседі. Яғни, қытай лар балаларын жас кезден еңбекқорлыққа баулиды. Олар өз халқының тау көшірген Толағайы – Юйгунды мысалға келтіру арқылы өскелең ұрпаққа еңбек бəрін жеңетінін ұқтырады. Əйтпесе, миллиардтан астам бақталасың бар елде еңбекқор болмасаң, алысқа бара алмайсың ғой...

Тынымы жоќ тіршілік Қытай халқының негізгі ұлты – ханьдар. Бұл ұлттың бір

жылдан асыпты. Менің шетелдік екенімді біліп, еліміз туралы жалпылдап сұрап жатыр. Əңгіме арасында өзінің өмірінде бір рет шетелге шыққанын айтты. Осыдан он жылдай уақыт бұрын Италияға барыпты. Онда да қыдыруға емес, жұмыс бабымен жолға шығыпты. Мен оның бұл əңгімесіне қарап, бұрынғы кəсіпкер емес пе екен деп ойладым. Сөйтсем, ол Италияның бір зауытына қарапайым етікші болып барған екен. Екі жыл сонда жұмыс істепті. Бірақ оған əлемнің танымал елінің бірі – Италияны аралап

назарын аударады. Ғашықтық, махаббат, сезімталдық басталады. Ал бұл енді тұлға болып қалыптасып келе жатқан жеткіншектің қыруар уақытын алады. Оның өзін өзі жетілдіріп, дамытып, азамат ретінде қалыптасуына кедергі келтіреді. Сондықтан мектеп ауласындағы махаббатқа жол жоқ. Тек оқу, оқу жəне оқу керек. Қытай мектептеріндегі ұстаздар балаларды оқуға 120 пайыз күш салу керек деп үйретеді. Еңбекқорлыққа тəрбиелейтін екінші фактор – қытайлардың ақыл-

Еѕбекті еншілеген ел

қасиеті бар – қай елмен қан алмасса да оның ұрпағы хань, яғни қытай саналады. Қытай жерінде билік еткен немесе жорық жасаған басқа ел өкілдерінің барлығын олар қытай санайды. Мəселен, əйгілі Шыңғыс хан өз заманында Қытайдың кейбір бөлігін басып алып, оның өзі жəне балалары осында біраз уақыт билік еткен. Оның ұлты моңғол екені күллі əлемге мəлім. Алайда, Аспанасты елінің тұрғындары үшін ол – қытай. Себебі, Қытай жерінде билік құрды. Сол секілді мысалдар жетерлік. Ежелден хань ұлтымен араласқан, одақтасқан көшпенді ұлттар, тайпалар кейіннен қытайлардың арасына сіңіп кетіп отырған. Қысқасы, қытайлар тек бүгінде ғана емес, қай кезеңде де көп болған. Егіншілік қытайлардың ата кəсібі десек жарасады. Қытай шаруалары мыңдаған жылдар бойы күріш өсірумен айналысады. Адам саны көп болғандықтан шаруаларға тек өз басын асырайтындай өнім алатын шағын алқап бөлінетін. Сол кішкентай ғана алқаптан олар мейлінше молырақ өнім алуға тырысқан. Күрішті өндіріп жинау үшін шаруалар күні-түні егіс алқаптарында болған. Олар тек еңбекқорлықтың арқасында мол өнім алуға болатынын түсінген. Кейін тынымсыз еңбек ету жалпыхалықтық əдетке айналған. Еңбекқорлық ханьдардың қанына əбден сіңген. Арада мыңдаған жылдар өтті. Қытайлар бұл қасиетін əлі күнге дейін жоғалтқан жоқ. Егін алқаптарының орнында еңселі кеңселер, зəулім ғимараттар пайда болды. Заман өзгерді. Уақыт жаңарды. Ал қытайлардың сол баяғы тынымсыз тіршілігі жалғасып жатыр... Ресми деректер бойынша, Қытай халқының саны бір миллиард үш жүз миллионнан асты. Халық саны жыл сайын миллиондап өсіп келеді. «Бір отбасы – бір бала» сая саты қолданылмағанда, қытайлар бүгінде бес жүз миллионға артық болады екен. Əрине, мұндай қалың елдің ішінен топ жарып шығу оңай емес. Топ жаруды қойшы, бір кесе шəй мен бір тостақ күрішіңді тауып, ішіп-жеу үшін де бар күшіңді салып еңбек ету керек. Сондықтан бұл елде ешкім тыныш жатпайды. Құмырсқаның дамылсыз əрекеті секілді қыбыр-қыбыр тіршілік. Кедей-кепшіктен бастап шенді шенеунікке дейін аянбай еңбек етеді. Қытайларда «Қоймаң толсын десең, қораз шақырғанда тұр» деген аталы сөз бар. Ерте тұрғанның бір ісі артық екені бұларға əбден мəлім. Олардың əр күні таңғы сағат төрттен басталады. Тұра сала тірлікке кіріседі. Тірлікке кіріспес бұрын кəрі-жасына қарамай, жаппай дене жаттығуын жасап, өздерін күні бойғы кəсіпке бейімдеп алады. Далада шаруа істемей, бостан-босқа сандалып жүрген қытайды көрмейсің. Əйтеуір бірдеңемен айналысып, бір жаққа асығып бара жатқан жұрт. Өздері үнемі жоспармен қимылдайды. Сол жоспарынан ауытқып кетсе, мазалары қашып, көңілсіз жүреді. Қазіргі қытайлардың көбісі «Фадацай» қағидаты бойынша өмір сүреді. Фадацай – баю, қуатты болу деген сөз. Бұл біздің журналист ағамыз Нұртілеу Иманғалиұлының үнемі эфирден айтатын «Бай-қуатты болайық!» деген тілегіне жақын. Яғни, жақсы өмір сүру үшін адам əлеуетті

болуы керек. Мұндағы қарапайым халық шынымен де бақытыңның зорлығы қалтаңның қалыңдығына байланысты деп ойлайды. Сонымен қатар, олар күндердің күнінде өте ауқатты адам болатынына кəміл сенімді. Өздері бұл фəниде байып үлгермесе, Юйгун секілді бай болуды өзінің ұрпақтарына өсиет етеді. О дүниеге аттанар алдында оларға өзінің ғұмыр бойы жиған-тергенінің барлығын тастап кетеді. Сондықтан бұлар үшін баю – басты мақсат. Ал тынымсыз еңбек – сол мақсатқа жетудің жалғыз жолы. Қытай банктерінде кезекте иін тіресіп тұрған зейнеткерлерді көп көресің. Олар жай тұрмайды, қолдарына дорба-дорба ақшасын ұстап тұрады. Кесек-кесек оралған қып-қызыл юаньдарын өзінің, балаларының, немересінің есепшоттарына төгіп жатады. Бұл қаражат – олардың қартайғанға дейін еткен еңбегінің жемістері. Зейнетке шыққан қытай қарияларының банктегі есепшотында ауқымды қаржы жатады. Олар тектен-текке пұл шашпайды. Өйткені, есепшоттардағы əрбір тиынының құнын да, қадірін де жақсы біледі.

Ерінуді білмейтін етікші Қытайлықтардың ең басты құндылығының бірі – отбасы. Егер бір адам жан салып жұмыс істесе, ол бүкіл шаңыраққа ықпал етеді. Қытай жерінде, жалпы ханьдар арасында сан жылдар бойы ұжымдық ойлау жүйесі қалыптасқан. Жеке адамның беделі оның айналасындағы жандардың көзқарасына тəуелді. Егер сен ерінбей еңбек етіп, отбасыңа мол пайда келтірсең ғана нағыз азаматсың. Сонда ғана сені барлығы сыйлайды. Сондықтан қытайларды еңбекқор болуға ұмтылдыратын себептердің бірі де отбасы болып саналады. Қытайлардың еңбекқорлығы туралы əркімнің көзқарасы əрқалай. Бір нұсқа бойынша еңбекқорлық – қытайдың ежелден қанына сіңген қасиет. Яғни, олардың дəстүрлі мəдениетінде, философиялық ілімдерінде еңбекқорлыққа тəрбиелейтін факторлар болған. Демек, еңбексүйгіштік бұлардың генінде бар деп тұжырымдайды біреулер. Енді бір нұсқаға сүйенсек, бұл адамның өмір салтына кейін қосылған жасанды əрекет делінеді. Заман сұранысына байланысты амалсыздықтан туындап отырған дағды көрінеді. Ерік берсең, қытайлар ішінде де, ағаш түбінде жатып алып, «ана алмұрт піссе екен, аузыма келіп түссе екен» дейтін жалқаулар да табылып қалады. Сондықтан оларды еңбексүйгіштікке телігеннен гөрі төзімді халық санаған дұрысырақ деседі тағы біреулері. Екі нұсқаның да белгілі мөлшерде шындығы бар. Өзіміздің Қазақстанда жаңа шыққан Қытай тауарына, оның технологиясына қарап, «əй, мына қытай дың шығармайтыны жоқ» деп бас шайқайтындар көп. Шынында да, Қытайдың шы ғармайтыны, қытайлықтардың істемейтіні жоқ. Олардың қай жұмыстан да қашпайтыны, қай қиындықтан да қорықпайтыны рас. Тек ақысы дер кезінде берілсе болды. «Көз қорқақ, қол батыр» деген қанатты сөз қытайларға да тəн. Осыдан бір жыл бұрын Бейжіңде таксиге отырғанмын. Баратын бағытым – əуежай. Жол алыс, сондықтан əңгімелесіп отырайын деп, жүргізушіден жөн сұрадым. Анхуэй провинциясының тумасы екен. Жалпы, Бейжің, Шанхай секілді алып қалаларда қызмет көрсету саласында анхуэйлықтар көп жүреді. Ең ауыр жұмыстардың өзін осы өлкенің тұрғындары сапалы атқарады. Осыған қарап, мен анхуэйлықтары еңеңбексүйгіш қытайлардың қатарына жатқызамын. Сонымен, жүргізушінің аты Гао Юй екен. Бейжіңде жүргеніне жиырма

көрудің сəті түспепті. Өзімен келген екі жүзге жуық жұмысшы тек зауыт территориясында ғана тіршілік етіпті. 700 күн дамылсыз жұмыс істепті. Екі жылдай уақыт ішінде он мыңдаған жұп аяқ киім тіккен. Италия тілінде бір ауыз сөз сөйлемеген. Сөйлегенді айтасың, зауыттан сыртқа шығып, тым болмаса бір италиялықты дұрыстап көре алмаған. Тіпті, ондайға қызығушылығы да болмапты. «Мен ол елге еңбек етіп, ақша табу үшін ғана бардым. Керек десең, Антарктидаға да барып істеймін, тек ақшасы төленсе болды», дейді Гао Юй.

Сындарлы сегіз себеп Мен осы мəселеге өз бетімше зерттеу жүргізе келіп, қазіргі заманда қытайларды еңбекқор болуға ұмтылдыратын, оларды еңбек сүйгіш ел еткен бірнеше факторды анықтадым. Соларға тоқтала кетейін. Алдымен, білім беру жүйесі ойға оралады. Олар жас буынды балабақшадан бастап төзімділікке, шыдамдылыққа үйретеді. Қытай балабақшалары мен мектептерінде қатаң тəртіп орнаған жəне оқушыларға жүктелетін міндет көп. Бастауыш мектептен бастап күніне кем дегенде он сағаттан дəріс оқытылады. Ол аз болса, үй жұмыстарын үйіп-төгіп тапсырады. Баланың бір минут бос уақыты болмауы керек. Орта жəне жоғары мектептерде ұл-қыздың барлығы бір үлгідегі киім киеді. Қыздарға шашын жалбыратып жүруге болмайды. Жалпы, қыз құсап аса жасанбаған да абзал. Жасанған қыз ер балалардың

ой жүйесі. Ата-аналар мен ұстаздар балаларды жастайынан аз уақыт ішінде өте ауқымды ақпаратты қорытуға үйретеді. Иероглифтермен жазу жүйесі де бұған оң əсерін тигізеді. Мектеп жасындағы бала екі мың əріп-иероглифті білуі керек. Ал университет студенті 4-5 мың, профессор, мұғалімдер 7-8 мың иероглифті игергені жөн. Бұл – біздің əліппе емес, бұл – мүлде басқа жүйе. Əр иероглифте белгілі бір затқа сипаттама жасалады, сол заттың, бейненің, құбылыстың суреті салынады. Яғни, біздің жазу ырғағымызбен бұлар сурет салады. Иероглифтер тез ойлау, тез үйрену, тез шешім қабылдау қабілетін дамытады. Үшінші фактор – Қытай тұрғындарының барлығы дерлік жұмыс істейді. Тек ересектер емес, кейбір ауқаты төмен шаңырақтың бесіктен белі енді ғана шыққан балалары да белгілі бір кəсіппен айналысады. Ешкім түк бітірмей тектентек жатпауға тиіс. Университеттегі студенттердің басым бөлігі бос уақытында еңбек етіп, қаражат тауып жүреді. Шанхай қаласындағы өзім оқыған университетте студенттерді жұмыспен қамтуға арналған арнайы орталық болды. Екі-үш кеңседен құрылған сол орталыққа кез келген студент келіп, өзіне қосалқы жұмыс іздестіреді. Бұл – біздің елдегі еңбекпен қамту мекемелері ара-тұра өткізіп тұратын «жұмыс беру жəрмеңкесі» сияқты шара. Бірақ студенттік орталық тұрақты жұмыс істейді. Қосалқы табыс көзін қарастыруға келген студенттер бұл жерде жүздеген метрге созылған

кезекте тұратын. Ол кезекте менің де тұрған кезім болды. Төртінші фактор – елдегі өмір сүру шарты: төзімді болу, еңбек ету, үнемдеу. Қытайда тек жұмыс күші ғана көп. Ал жұмыстың өзі аз. Табиғи байлықтары аса көп емес. Сонша қалың халыққа жер тар. Бұл жайттың барлығы оларды үнемшіл болуға мəжбүрлейді. Қытайлар қолда барын қадірлеп, басындағы бағынан айырылып қалмауға барын салады. Еңбекқор болуға жетелейтін бесінші фактор – құндылықтар. Бұл елдегі ең басты құндылық – отбасы. Отбасыңның алдында абыройлы болу үшін ерінбей еңбек етіп, жақсы қызметке ұмтылуың керек. Қызметінде жақсы жетістіктерге жеткендер үнемі үлгілі адамдар санатында жүреді. Қарттар оны сыйлайды, жастар оған ұқсағысы келеді. Осы дəрежеге жеткен соң, яғни, отбасыңды риза еткеннен кейін материалдық құндылықтарға ерекше көңіл бөлінеді. Тек беделді ғана емес, ауқатты да болуың керек. Алтыншы фактор – қарттықты ойлау. Аса маңызды фактордың бірі – осы. Себебі, қазіргі қытай жастары шаңырақтың ең басты құндылық екенін ұмытып барады. Жоспарлы туу саясаты қытайлардың бүгінгі буынын аздап өзімшілдеу етті. Қазір бұл елде қара басының қамын ойлаған балалар мен жалғыз-жарым, қараусыз қалған қариялар саны артып келеді. Бұл мəселенің Қытайда өте өзекті екенін мынадан көруге болады. Мемлекет осыдан екі жыл бұрын əр азаматтың қарт ата-анасын кем дегенде жылына бір рет көріп тұруын заң жүзінде міндеттеп қойды. Сондықтан қарттық жеткенде қараусыз қалудан қорыққан қытайлар мүмкіндіктің барында жеке қазынасын молайтып алуға тырысады. Əрине, жетінші фактор – бақталастық пен бəсекелестік. Бізде оқуға түсу немесе жұмысқа тұру үшін бір орынға əрі кетсе он адам бақ сынайтын болса, мұнда жүздеп-мыңдап таласады. 2008 жылғы бүкілəлемдік дағдарыс Қытай экономикасына қатты əсер етті. Экономиканың əлсіреуіне байланысты еңбек нарығы да күйзеліске ұшырады. Жұмыссыздық Қытай жерінде де кеңінен етек алды. Сол уақыттан бері Қытай мемлекеті дағдарыс салдарымен күресіп келеді. Сөйтіп, олар экономиканы қолдан көтеру, жаңа инфрақұрылымдық нысандар салу арқылы жұмыссыздық деңгейін бүгінге дейін 20-25 пайызға қысқартты. Мемлекет ысырапшылдықты жою үшін белсенді жұмыс жүргізуде. Артық шығындардың барлығын қысқарта түсті. Бірақ қанша күрессе де, жұмыссыздық осы елдегі ең өзекті мəселенің бірі болып қала берді. Бұл – тек мемлекеттің емес, халықтың да ерекше бақылауындағы мəселе. Сондықтан бақталастық – бұлардың ең басты бас ауруы. Сегізінші фактор – Қытай басқа көптеген мемлекетпен салыстырғанда саламатты ел болып саналатындығы. Əрине, адам санына байланысты халықтың алкогольді ішімдік ішу, темекі шегу, басқа да жат қылыққа ұрыну көрсеткіштері жоғарырақ болуы мүмкін. Оның үстіне қытайлар сан ғасыр бойы сақталып келе жатқан арақ-шарапты жөнімен пайдалану мəдениетін ұстанады. Десек те, қытайлар арасында маскүнемдер көп ұшыраспайды. Əрине, əрбір қытай ішімдік ішеді. Бірақ көбісі мөлшерін біледі. Салынып ішетіндер саны салыстырмалы түрде өте аз. Көбісі саламатты өмір салтын ұстануға тырысады. Саламатты өмір салты – өнімді еңбектің кепілі екені баршамызға мəлім. Аталған факторларды ескере отырып, қытайлардың еңбекқорлығының қисынды себептерін осылайша түсіндіруге болады.

Еѕ еѕбекќор халыќ Бұрнағы жылдың басында Monster Worldwild деген əлемдегі ең үлкен жұмыс іздеу сайты ең еңбекқор халықтардың рейтингін жасапты. Осыған орай Канада, Франция, Германия, Үндістан, Голландия, Ұлыбритания жəне АҚШ елдерінен 8000 адам таңдалып, солармен сауалнама жүргізілген. Сауалнамаға қатысқандардың елу пайыздан астамы қытайларды ең еңбекқор халық санайды екен. Осылайша Қытай еңбекқорлар рейтингінде де əлем бойынша бірінші орынға шыққан, Екінші орынды Германия, ал үшінші орынды АҚШ иеленіпті. Сауалнама респонденттерінің көбі «қытайлар кезекті еңбек демалысы барын, жалпы, «демалыс» деген сөздің барын білмейтін көрінеді» деген пікір айтыпты. Қазір қытайлар үшін өте маңызды кезең. Бүгінде жер-жаһанды дағдарыс жайлап келеді. Ал Қытайда экономика жоғарғы қарқынмен дамуда. Дағдарысқа ұшыраған елдердің кебін кимес үшін, осы үрдісті еселеу үшін қытайлықтар əлі де біраз тер төгуге тиіс. Оларға қазір беталды демалуға болмайды. Жалпы, Қытайдағы еңбек туралы заң бойынша мемлекеттік қызметкерлер немесе компаниялардың жұмысшылары аптасына 40 сағаттан астам жұмыс істемеуі керек. Алайда, қытайлар өздеріне берілген жұмысты абыроймен атқарып, қажетті мөлшерден асырып істеуге тырысады. Олар орта

есеппен күніне 9 сағаттан, аптасына алты күн жұмыс істейді. Кейде қытайлардың міндеттемені асыра орындауға əуестігіне байланысты күнделікті жұмысқа 12-13 сағаттан астам уақыт бөлінеді. Кейбір жеке компаниялардың еңбеккерлері шамадан тыс еңбек етіп, кезекті еңбек демалысына шықпай, жұмысты жалғастыра береді. Ал жалпы 2008 жылдан бері Мемлекеттік Кеңестің қаулысы бойынша əр мекеме өз қызметкерлеріне мерекелік демалыстан басқа жұмыс өтіліне байланысты жыл сайын кемінде бес күн кезекті еңбек демалысын беруге тиіс. Егер өтілі он жылға толса – 10 күн, одан асса – жылына 15 күн демалуға заңды құқы бар. Ал мемлекеттік мерекелерге байланысты демалыс жылына үш рет беріледі. Бұл елде мереке көп, бірақ олардың бəрінде бірдей демалыс беріле қоймайды. Ең маңызды үш мереке – Қытай Халық Республикасының құрылған күні, қытайдың Жаңа жылы жəне Еңбек күні. Еңбекқор елдің еңбек күнін ең маңызды үш мерекенің қатарына қосуы кездейсоқ емес. Бұл – қытайлар үшін өзіндік тарихы бар, қарапайым жұмысшының əлеуметтік рөлін, орнын айқындап, оның құқығының сақталуын қамтамасыз еткен ұлы мереке. Қытайдағы «Еңбек күні» мерекесі де баршаға белгілі 1 мамырдың тарихынан, яғни, АҚШ-тан бастау алады. 1886 жылы Чикаго қаласында жұмысшылардың наразылық шеруі өтіп, билік өкілдері оларды күш көрсету арқылы таратқан. Сол күнгі қақтығыстар кезінде біраз жұмысшы жарақат алып, кейбірі көз жұмған. Құқы үшін құрбан болғандардың құрметіне шеру өткен күн «Жұмысшылар күні» деп аталған. 1918 жылы Қытайда да шаруалар мен жұмысшылардың өз құқықтары үшін күресі басталған. 1920 жылы Қытайдың бірнеше ірі қаласында жұмысшылар шеруі өтіп, қарапайым халыққа Чикагодағы ереуіл туралы үнпарақтар таратылған. 1949 жылы ҚХР құрылғаннан кейін 1 мамыр күнін «Еңбек күні» деп атау туралы қаулы шыққан. 1 мамыр мерекесіне орай 7 күн демалыс беріледі. Бұл күндері Қытай халқы жаппай қыдырысқа шығады. Мерекені өткізудің белгілі бір салты, қалыптасқан қағидасы жоқ. Біреулер ел ішіндегі алыс-жақын аймаққа сапарлайды, біреулер отбасымен саябақта демалады. Көпшілік жай ғана қала көшелерін аралап, көңіл көтереді. Мерейлі мерекелер қарсаңында белсенді қызметімен ел назарына іліккен азаматтарға наградалар беріледі. Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығып, айрықша дараланған еңбек адамдары «Бүкілмемлекеттік еңбек озаты» секілді атаулы марапатқа ұсынылады. Яғни, төгілген тердің өтеуі қайтады.

Брюс Лидіѕ байламы Айта кететін жайт, бүгінде еңбекқорлық қытайлардың тек қасиетіне емес, қасіретіне де айналды деуге болады. Мен Шанхайда оқып жүргенде бір профессорым Қытайдағы туу мен өлім статистикасы туралы лекция оқыған еді. Оның айтқанына сенсек, бұл елде халық көбінесе аурудан, апаттан, кесел-кесапаттан емес, қажығандықтан жəне зорығудан көз жұмады екен. Яғни, көпшілік бəсекелестерінен озып шығамын деп, өзінің мүмкіндігінен асырып жұмыс атқаруға тырысады. Кейбірі жұмысқа екі жүз пайыз беріліп істейді екен. Тіпті, еңбек етемін деп, не үшін, кім үшін істеп жүргенін де ұмытып кететін болса керек. Өз кеңсесінде, компьютер алдында, көшеде демалып отырып, көзін жұмып, бақилыққа кететіндер де кездеседі. Өмірдің ырғағына, қысымына шыдамай, морт сынатындар да болмай қалмайды. Қалай айтсақ та, қытайлар əлемдегі ең еңбекқор халық болып саналады. Олар қайсар əрі қыңыр мінезді. Бастаған жұмысы аяқталғанша үнемі мазасызданып жүреді. Қолынан келмейтін дүниені үйренгенше тоқтамайды. Кезінде əлемге əйгілі жекпе-жек шебері, киноактер Брюс Ли: «Мен он мың айла білетін адамнан қорықпаймын, бір айланы он мың рет үйренген адамнан қорқамын» деген екен. Оған қоса қытайларда «Бір кесек темірді ерінбей егесең, ине жасап шығарасың» деген нақыл сөз бар. Еңбексүйгіштік адам бойындағы барлық қасиеттің шыңдалуына септігін тигізеді. Жауапкершілік, ұқыптылық, қайсарлық, тағы басқа дағдылар қалыптасады. Қытай тек ішкі əлеуметтік факторлардың себебінен емес, табиғаттан да біраз зардап шекті. Талай жер сілкінісі, сел, қуаңшылық халықты əбігерге түсірді. Ондай кезеңде олар өз мəселелерін өздері шешуге тырысты. Тек өз күшімен, аянбай еңбек еткенінің арқасында қытайлар алып империяны сақтап, оны бүгінде əлемнің ең дамушы елдерінің қатарына қосты. «Тойғанша жегің келе ме, тозғанша еңбек ет» деп ұрандаған қытайлар күллі əлем үлгі тұрарлық ұлт саналады. Олардан біздің де үйренеріміз мол... Дəурен БАУЫРЖАНҰЛЫ, «Егемен Қазақстан». БЕЙЖІҢ.


● Дүние жəне дағдарыс

ƏБІГЕРГЕ ТЇСКЕН ƏЛЕМ Швейцариялық Альпіде кəрі құрлықтағы ең биік нысан бой көтермек. Бұл биік ғимаратта Азиядан жəне Таяу Шығыстан келетін туристерге арналған сəнді де салтанатты қонақ үй орналаспақ.

Биіктікке бəсекелестік Альпі тауының етегіндегі теңіз деңгейінен 1200 метр биіктікте орналасқан Вальс атты швейцариялық деревняда биіктігі 380 метр болатын зəулім құрылыс нысаны салынбақ. Бұл зəулім ғимаратта қоныс тебетін қонақ үйде қалталы алпауыттарға арналған 100 нөмір орналасады. Əрбір нөмірдің құны 1000 швейцарлық франктен (1000 доллар көлемінде) 25 мың франк аралығында болады деп белгіленген. Швейцариялық бизнесмен, Вальс тау шаңғысы курортының иесі Пайес Труфферге бұл зəулім қонақ үй 200 миллион франк қаржыға түседі деп болжануда. Мамандардың айтуынша, құрылыс нысанын салу барысында сметалық құнның еселеп өсуі ғажап емес. Schweiz am Sonntag агенттігінің айтуы бойынша, Альпіде бой көтеретін қонақ үй америкалық сəулетші Том Мэйннің жобасымен салынады. Оның ерекшелігі, болашақ зəулім ғимараттың төменгі қабаттары бар болғаны 30х15 метр аумақты алады. Зəулім

ғимараттың тұрақтылығы оның тереңге созылған іргетасының арқасында қамтамасыз етіледі. Швейцария билігі бұл ғимаратты салу үшін алдымен жергілікті тұрғындардың рұқсатын алуы керек. Сол үшін биылғы жылдың күзінде арнайы референдум өткізілетін болады. «Өзім шыққан тауым биік болсын» дегендей, жұмыр басты

пенде үнемі биіктікке ұмтылады. Олардың бұл қиялы құрылыс нысандарын салу барысында көне дəуірден бері көрініс тауып келді. Египет пирамидаларын былай қойғанның өзінде, көне дəуірдегі римдіктер 7-8 қабат үйлер салған. Кəрі құрлықта ХІХ ғасырға дейін 6 қабаттан артық үй салуға ешкім əуестене қоймаған екен. Себебі, жоғары қабаттардағы

үйлеріне баспалдақпен көтерілуді қиынсынған. 1854 жылы Элиша Грейвз Олис қауіпсіз лифт ойлап тапқаннан кейін адамзат биік үйлер салуда бəсекелестікке көшті. Осы орайда, ең бірінші зəулім ғимарат – Чикаго қаласында 1884 -1885 жылдары салынған 10 қабатты Home Insurance Building атты ғимарат болды. Ал 1913 жылдан 1930 жылға дейін планетамыздағы ең зəулім ғимарат сəулетші Френком Вулворт Манхэттенде тұрғызған 60 қабатты, биіктігі 241 метр Woolworth Building атты ғимарат болып келді. Одан кейін 1931 жылы бірінші орынға биіктігі 381 метрді құрайтын, 102 қабаттан тұратын Empire State Building ғимараты шықты. Америкалық байлық пен барлықтың белгісін паш еткен Empire State Building ғимараты 41 жыл бойы жер бетіндегі ең зəулім құрылыс нысаны ретінде паш етілді. Empire ғимаратында 6,5 мың терезе, 73 лифт, 1860 баспалдақ болды. Бұл ғимаратта 21 мың адам еңбек етті. Ғимараттың 86-шы қабатында көру алаңы орналасты. Ширек ғасыр ішінде бұл көру алаңын 110 миллионнан астам адам тамашалаған. Əлемдегі ең биік ғимарат 1 миллиард долларға бағаланды. 1972 жылы планетадағы ең биік

ғимарат атағын World Trade Center иеленді. Оның биіктігі 417 метрге созылып, 110 қабатты құрады. Бұл ғимарат ширек ғасыр бойы əлемдегі ең биік ғимарат атанып келді. Өкінішке орай, ол 2001 жылы 11 қыркүйекте лаңкестер қолымен құлатылды. Қазіргі таңда жер шарындағы ең зəулім ғимарат Дубай қаласындағы Бурдж-Халифа ғимараты болып табылады. Оның биіктігі 828 метрді құрайды. 163 қабаттан тұратын бұл ғимараттың жалпы аумағы 344 мың шаршы метрді алып жатыр. Білетіндердің айтуынша, бұл ғимарат 100 шақырым қашықтан көрінеді екен. Дубайдағы осы зəулім ғимарат көптен бері қалталылардың көз жауын алып келеді. Əлемдегі ең бай адам саналатын Сауд Арабиясының ханзадасы Альвалид бен Талал жақында Kingdom Tower атты биіктігі 1 шақырымнан асатын зəулім ғимарат салатындығы туралы ниетін білдірді. Сондай-ақ, Жапонияның Taisei Corporration атты құрылыс компаниясы биіктігі 4000 метр болатын Х-Seed атты зəулім ғимараттың құрылысын салу туралы жоспарын жария етті. Биіктігі 4 шақырымды құрайтын бұл ғимарат Фудзияма тауының бейнесін елестететін болады, дейді сарапшылар.

Азия ќўрлыєындаєы жаѕа банктіѕ əлеуеті Бұдан бұрын газетімізде хабарлағанымыздай, Қытай Халық Республикасы əлемдік қаржы сахнасында ерекше қызығушылық туғызған ірі жеңіске жетті. Аспанасты елі жарғылық капиталы 100 миллиард доллар тұратын Азия инфрақұрылымдық инвестиция банкін (АІІВ) құрған болатын. ҚХР-дың Хайнань провинциясында өткен Азиялық экономикалық форум шеңберінде Ресей Федерациясының бірінші вице-премьері Игорь Шувалов Ресей де осы жаңа қаржылық институтқа мүше болатындығын мəлімдеді. Ол Азия инфрақұрылымдық инвестиция банкіне мүше болу туралы шешімді ел президенті Владимир Путиннің қабылдағанын атап көрсетті. ҚХР қаржы министрі Лоу Цзивэй Ресей Федерациясының

АІІВ банкіне мүше болу туралы шешімін Қытай басшысы Си Цзиньпиннің қуана қабылдағандығын айтты. «Төраға Ресейдің Азия инфрақұрылымдық инвестициялық банкіне мүше болу туралы шешімін қызу қолдады. Қаржы министрлігінің атынан мен де Ресей Федерациясының президенті Путиннің бұл көреген шешіміне шын жүректен алғысымды білдіремін», деді министр. Азия құрлығындағы қаржы

сахнасында Аспанасты елінің толық үстемдік құрғанына АІІВ банкі құрылғаннан кейінгі оқиғалар толық дəлел болады. Азия – Тынық мұхиты аумағындағы инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға арналған АІІВ банкіне қазірдің өзінде 27 мемлекет мүше болды. Бұл ретте банкке мүше болуға Еуропаның Ұлыбритания, Франция, Германия, Италия, Швейцария жəне Люксенбург сияқты жетекші мемлекеттерінің мүше болуы да бұл қаржы институтының болашақта əлемдік қаржы сахнасында ерекше рөл ойнайтындығын көрсетсе керек. Азия құрлығының қаржы сахнасында Бейжіңнің толық үстемдік құрғанын АІІВ банкіне Жапонияның мүше болуы да

дəлелдейді. Бұған дейін Азия даму банкінде Жапония мен Америка басымдық танытып келген еді. Енді Азия даму банкіне бірденбір бəсекелес АІІВ болғалы тұр. Жаңа қаржылық орталықтың бұл міндетті абройымен атқаратынына сарапшылардың сенімі мол. «Фридом Финанс» инвестициялық компаниясының бас қарма басшысы Георгий Ващенко Қытай сөз жүзінде

Түркияның Эгей теңізінің жағасынан Иран шекарасының бойында орналасқан елді мекендер, оның ішінде Анталия курортты қаласы жарықсыз қалды. Энергетика министрлігінің мəлімдеуінше, Түркияда электр қуатына қатысты мұндай келеңсіздік соңғы 15 жыл бойы болмаған екен. Бірқатар мамандар, электр қуатының үзіліспен берілуі жоғары вольтты желілерде орын алған келеңсіздіктен болып отырғандығын алға тартады. Жақында Түркия премьерминистрі Ахмет Давутоглы NTV телеарнасы арқылы осы мəселеге байланысты арнайы сөз сөйлеп,

емес, іс жүзінде əлемдік қаржы саласында көшбасшылыққа қол жеткізіп келеді. Сонымен бірге, ҚХР Азиядағы өзінің шешуші рөлін барынша көрсетіп отыр. Бұл ретте ең алдымен АҚШ-қа Азия құрлығында Аспанасты елінің көшбасшы болатындығын дəлелдеу мақсатында АІІВ банкі құрылып отыр. Аталмыш өңірде мұндай жетекші банктің құрылуы Ресей үшін де пайдалы, дейді.

жоғары вольтты электр желілері арқылы қуат беру мəселесінде орын алған тоқырау мысалдарын жанжақты тексеретіндігін мəлімдеді. Осыған байланысты арнайы комиссия құрылған. Түрік кəсіпорындары мен бизнесі конфедерациясының төрағасы Сулейман Онтака электр қуатындағы үзілістің өндірістік кəсіпорындарға үлкен шығын келтіріп отырғандығын мəлімдеді. Оның айтуынша, өткен аптада іс жүзінде электр жарығын өшіру оқиғалары күн сайын болып тұрған.

Ґркениет ґріне ґрлеу Енді, міне, БАƏ-дегі Қазақстан Республикасының елшілігі Президенттің қазақстандық өнімді насихаттау ұсынысын жүзеге асыру шеңберінде «Қазақстанда жасалған» акциясын өткізуге Дубайды таңдап алуына таңдана қарасақ та, таныстырылым арабтар тарапынан зор қызығушылық тудырғанын естіп, «Бəрекелді! Қазанымыз ортаймағай, ырысқа тола бергей!» дедік ішімізден. Өркениеттің өрелі өріне өршелене ұмтылып, өзіндік өрнек ізін салған араб əлемін таңғалдыру оңай емес, əрине. Болады екен! Қазақстандықтардың бұл жеңісі,

иеленуі заңды дер едік. Тамақ өнеркəсібі саласында сыртқы нарыққа шығып жүрген «Сұлтан», «Сүт», «Мукомол», «Дружба», «Перспектива» секілді серіктестіктердің макарон, ұн, бал өнімдеріне сұраныс мол болған. Ең бастысы, сапалылығымен, бəсекелестілігімен, бағаның қолжетімділігімен ерекшеленген. – Роуд-шоудың салтанатты ашылу рəсімін Қазақстанның БАƏ-дегі Төтенше жəне өкілетті елшісі Қайрат Лама Шəріп, Солтүстік Қазақстан облысының делегация жетекшісі Айдарбек Сапаров, Шарджас əмірлігінің Сауда-өнеркəсіп палатасының өкілі Джасим Иса Əл Мутава

Əлем жаѕалыќтары

Ќўтќару жўмыстары жалєасуда Бұған дейін хабарланғандай, Охот теңізінде ресейлік «Дальный Восток» траулері суға батып кеткен болатын. Соңғы мəліметтерге қарағанда, кеменің бортында 132 адам болған. Олардың 81-і ресейлік жəне 51-і шетелдіктер көрінеді.

Қазіргі кезде Охот теңізінде жоғалып кеткен балықшыларды іздестіру жұмыстары жалғастырылуда. Құтқарушылар 3 сəуір күні тірі қалған теңізшілерді ең жақын Сахалин портына бағыт ұстанған «Андромеда» кемесіне отырғызған. Жағдайлары өте ауыр дегендерді тікұшақпен Магадан қаласындағы ауруханаға жөнелткен. Күшті жел іздестіру жұмыстарына елеулі кедергі келтіруде. Құтқарушылар ішінде тірі қалған адамдар бар деп есептелген балықшылар кемелеріне əлі де болса жақындап бара алмай отыр. Құтқару операциялары 10 мың шаршы шақырым аумақта жүргізілуде.

Санкцияны алу шарттары аталды Еуропа одағы мен АҚШ Иранға қарсы санкцияның күшін жою шарттарын атады. Шектеулерді алып тастау үшін Теһран ядролық бағдарлама бойынша өз мойнына алған міндеттемелерді орындауы тиіс.

Ол үшін Иран алдымен МАГАТЭ инспекциясынан өтуі керек. Лозаннада өткен халықаралық делдалдар «алтылығы» мен Иран арасындағы келіссөздердің нəтижелері міне, осындай. Еуроодақ билігі келіссөздер қорытындысы бойынша МАГАТЭ жұмысының қорытындысына орай Теһранға қарсы санкцияны алып тастау туралы шешім қабылдады. Иран тарабы болса уранды байыту жөніндегі жаңа нысандар құрылысын салудан 15 жылға бас тартуға өз келісімін беріп отыр. Осы уақытқа дейін жинақталған ядролық отын қорлары ендігі жерде тек ғылыми мақсаттар үшін ғана пайдаланылатын болады.

БРИКС Грекияєа кґмектесе ме? Осы айдан бастап құрамына Бразилия, Ресей, Үндістан, Қытай жəне ОАР кіретін БРИКС тобына Ресей төрағалық етеді. Бұл елдердің азаматтары Жер шары халқының 42 пайызын құрайды, əлемдік ІЖӨ-нің 27 пайызын да осы елдер өндіреді.

Хуситтер ќашуєа мəжбїр болуда

Осы аптада Түркияның бірқатар аудандары, сонымен бірге Ыстамбұл жəне Анкара сияқты ірі қалалары электр жарығынсыз қалды. «Хүрриет» газетінің хабарлауынша, электр жарығының дүркін-дүркін сөндірілуі елдегі ауруханалардың, өнеркəсіп орындарының жəне көлік жүйесінің қызметіне ерекше нұқсан келтіруде.

шын талаптанса, ынталанса, алға үлкен мақсат қойса, маңдайдан тер шығарса, алынбайтын қамалдың, аспайтын асудың жоқтығына көзімізді нық жеткізді. БАƏ-дегі ірі азық-түлік желіле рінің бірі «LuLu» гипермакетінде тамақ өнеркəсібіндегі Қазақстанның ұлттық жетістікте рін көрсету, отандық тауар өндірушілер мен əмірлік ритейлерлер арасында экономикалық, сауда-саттық əріптестік қарымқатынасты орнатуды көздеу мақсатында ұйымдастырылған шараға қатысқан жетекші компаниялар арасында қызылжарлықтар үлесінің басым болғанын ескерсек, экспозицияның ірі аумағын

ШАРАЙНА

Белгілі болғанындай, БРИКС тобының бүгінде экономикалық ауыр жағдайды бастан кешіп отырған Грекияға көмектеспек ниеті бар көрінеді. Тіпті, БРИКС-тің даму банкі қазірдің өзінде-ақ Грекияға көмек көрсетуге дайын. Саясаттанушы Пол Крейг Робертстің пікірінше, мұндай жағдайда Грекия батыстық қаржы институттарынан теріс айналып, Батыстың тонауына ұшыраған өзге елдердің де одан үлгі алуы мүмкін. Оның айтуына қарағанда, Грекияның БРИКС-пен ынтымақтасу мүмкіндігі Испания, Италия, Ирландия, сондай-ақ, Португалия сияқты мемлекеттердің де назарын аударып отыр.

Тїркияныѕ электр желілеріндегі тоќырау

(Соңы. Басы 1-бетте).

9

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

жүргізді. Қазақтың «шашу» салтын Дубай тұрғындары үлкен ынтызарлықпен тамашалады. Кəсіпкерлерге Қызылжардың ұны мен макаронының қатты ұнағаны соншалық, қалай алуға болатынын қайта-қайта сұрастырып жатты. Супермаркетке келушілер бағаның əдеқайда төмендігіне бастарын шайқап, таңғалыстарын жасырмады, – деді сөзінің соңында Алтынбек. Жақсылық хабардың ізін суыт пастан ауыл шаруа шы лығы басқармасы басшысының бірінші орынбасары Жанар Мұсағұловамен хабарласқанымызда өз ойын «қазақстандық делегация мен ірі гипермаркеттер

Дайындаған Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

желісі басшылары арасында отандық өнімдерді БАƏ жəне Таяу Шығыстың басқа да елде рі не өткізу жөнінде келісім жасалғанын естіп, қатты қуанып жатырмыз. Жергілікті азық-түлік өндірушілердің Əмірліктің ірі ритейлерлерімен тікелей байланыс орнатуы нарық көкжиегін кеңейте түсері сөзсіз. Мұның өзі ұстанған экономикалық саясатымыздың дұрыстығын дəлелдейді», деген сөздермен түйіндеді. БАƏ-дегі «LuLu» ірі азық-түлік желілерінің алғашқы сауда орны 1996 жылы Əбу-Дабиде ашылған. Ал, Дубайда алғашқы супермаркет 2000 жылы пайда болған. Бүгінде оның жүйелері Кувейт, Бахрейн, Оман, Катар, Мысыр, Сауд Арабиясы елдерінде орналасып, ұзын-саны 114-ті құрайды. Солтүстік Қазақстан облысы.

Əуе соққыларынан кейін хуситтер Адендегі президент сарайынан қашып шыққан. Ереуілшілер кескілескен ұрыстардан кейін осының алдындағы күні ғана президент сарайын басып алған болатын.

Хуситтер саудиттер бастаған коалиция ұшақтары резиденция аумағындағы олардың позицияларына соққы жасағаннан кейін қашуға мəжбүр болған. Осының алдында Аден қаласы үшін болған қақтығыста кем дегенде 44 адамның қаза тапқаны белгілі болып отыр. Айта кету керек, хуситтерге қарсы «Шешімділік даулы» атты əскери операция наурыздың соңында басталды. Бахрейн, Катар, Кувейт жəне БАƏ авиацияларының қолдауымен саудиялық Əскери əуе күштері Йемен аумағының елеулі бөлігіне бақылау орнатқан ереуілшілер позицияларын бомбылауды бастаған болатын. Кейін коалицияға Египет, Иордания, Марокко, Пəкістан жəне Судан елдері қосылды.

Ашыќ теѕіздегі 66 кїн Осыдан екі айдан астам уақыт бұрын теңізде жоғалып кеткен АҚШ азаматын оның жанынан өтіп бара жатқан кеме тауып алған. Бұл туралы журналистерге жұма күні америкалық жағалау күзеті қызметкерлері хабарлаған.

37 жастағы Луи Джордан үстіміздегі жылдың 29 қаңтары күні жоғалып кеткен көрінеді. Белгісіз себептерден ол жүзіп келе жатқан яхта істен шығып, соның салдарынан кемені үйге қарай бұрудың реті келмеген. Немістің Houston Express танкері Джорданды Солтүстік Королина штаты жағалауынан 320 шақырым жерден тапқан. Олар оны Америка аумағына əкелгеннен кейін, жағалау күзетінің тікұшағы Вирджиния штатының ауруханасына жеткізген. Джорданның айтуына қарағанда, ол қолымен ұстаған балықпен қоректеніп, жаңбыр суын ішудің арқасында тірі қалған.

Бўрынєыєа таєылєан айыптар Қытайдың жоғарғы халық прокуратурасы Қытай компартиясы саяси бюросының тұрақты комитетінің бұрынғы мүшесі, арнаулы қызметтің бұрынғы басшысы Чжоу Юнканға сыбайлас жемқорлыққа барды жəне мемлекеттік құпияларды таратты деген айып тағып отыр.

Таратылған хабарға қарағанда, жоғарғы халық прокуратурасы тергеу барысында Чжоу Юнканның «пара алғанын, қызмет бабын жеке басына пайдаланғанын, мемлекеттік құпияны таратқанын» анықтаған. Жария етілген құпиялардың сипаты туралы əзірге нақты мəліметтер жоқ. Өткен жылдың желтоқсанында партиялық тəртіпті бұрмалады деген күмəнмен Чжоу Юнканды партия қатарынан шығарған болатын. «Синьхуа» ақпарат агенттігінің хабарына қарағанда, бұрынғы шенеуніктің адвокатпен жұмыс істеуге құқы бар.

Хатшы – жаѕа лауазым Оңтүстік Корея президенті Пак Кын Хе КХДР тарапынан қауіп бар деген желеумен киберқауіптерге бақылау жасауды күшейту жөнінде шешім қабылдаған. Үкімет осылайша 31 наурыз күні киберқауіптер бойынша хатшы лауазымын бекіткен. Ренхап ақпарат агенттігінің жұма күні таратқан мəліметтеріне қарағанда, бұл лауазымға елдің қарулы күштері кибернетикалық штабының бастығы Син Ин Соб тағайындалған. Жоғарыда аталған агенттіктің ақпараттары бойынша, докторлық диссертацияны АҚШ-та қорғаған генерал Син Ин Соб киберқауіпсіздік жəне кибернетикалық терроризммен күрес саласындағы сарапшы болып табылады. Интернет материалдары негізінде дайындалды.


10

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

 Тұлға

 Өңір өнері

Солтүстік Қазақстан облысына қызмет бабымен кімдер келіп, кімдер кетпеді дейсіз?! Бүгінде соларды қатар жүріп, бірге қызмет істегендер болмаса, былайғы жұрт жиі ауызға ала бермейді. Əрине, бұл қатарға белгілі мемлекет қайраткерлері Тайыр Мансұровты, Қажымұрат Нағымановты, Даниал Ахметовті, Қуат Есімхановты қосуға болмайды. Өңірді бірталай жыл басқарған олар қыруар іс тындырып, соңдарына жақсы із қалдырды, халықтың ризашылығына бөленді. Міне, осындай саусақпен санарлықтай азаматтардың шоғырына Бекет Тұрғараұлы Тұрғараевты да қоссақ, артық емес. Менің жерлестерім бастары қосыла қалған жерде ол кісіні де аса бір ризашылықпен еске алып, тындырған істерін, адамгершілік қасиеттерін жыр қылып айтып отырады.

жыраудың туған жері – Жамбыл ауданының орталығы Пресновка ауылының орталық алаңына ескерткіш-мүсіні орнатылып, осындағы қазақ мектебіне есімі берілді. Осының өзі көп жұмыс еді. Бірақ Бекең онымен тоқтап қалған жоқ. Қызылжарда республикамызға танымал ғалымдардың, мемлекет қайраткерлерінің қатысуымен өткен «Өлке тарихы – тұлғалар тағдыры» деп аталатын конференцияда «Қожаберген жыраудың өмірі мен ерлігі» деген тақырыпта баяндама жасап, беделді жиынның өлкеміздің

Біздіѕ Бекеѕ

Мен Бекеңмен 2000-шы жылдың басында таныстым. Ол кезде облыстық телеарнада «Ойтолқын» деген бағдарламаны жүргізуші едім. Апта сайын эфирге шығатын хабарға қазақша ойын еркін жеткізе алатын адам таба алмай қиналып жататын кезіміз. Облыстық сотқа жаңа төраға келіпті, өзі Оңтүстіктің азаматы екен дегенді естігеннен кейін хабарға шақырмақ болсам да, ойланып қалдым. Өйткені, бұрын да біздің тарапымыздан ондай ұмтылыстар болған. Бірақ, сот қызметкерлері ат-тондарын ала қашпаса да, неше түрлі сылтау айтып ұстатпайтын. Ал хабарымыз тікелей эфирде жүретіндіктен бізге сенімді адам керек. Қазір, неге екенін білмеймін, басшы қызметкерлердің ауысуы жиілеп кетті. Содан ба екен, кім келді, кім кетті, былайғы жұртта олардың жұмысы жоқ. Ал біздің кезімізде, əрі бармағанның өзінде осыдан он бес-жиырма жыл бұрын, облысқа сырттан біреу келе қалса, əсіресе, журналистер арасында қызу талқыға түсетін. Қандай қызметке келсе де, руханиятқа жақын адам болса екен деп тілейтінбіз. Өйткені, ол кезде осы саланы басқарғандардың өзі ұлт мүддесіне қызмет етуді ойламайтын, олардың бар мақсаты – төрдегі орындықта отырған кісіге жалтақтап, жан сақтау. Облыстық соттың жаңа төрағасының өмірбаянына зер салдым. С.М.Киров атындағы Қазақтың мемлекеттік университетін тəмамдап, еңбек жолын Шымкент облыстық сотында тəлімгер болып бастапты. 1975 жылдың қазан айында облыстық соттың мүшесі, ал 1987 жылы Шымкент қаласындағы Дзержинский аудандық халық сотының төрағасы болып сайланады. Арада бес жылдай өткеннен кейін Шымкент облыстық сотының төрағалығына жоғарылайды. 1996 жылдың ақпаны мен 1997 жылдың қарашасы аралығында Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық ақпарат орталығын, одан кейін Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің соттар қызметін ұйымдастыру департаментін басқарыпты. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген заңгері. Байқаймын, осал адам емес. Осылай он ойланып, мың толғанып дегендей, облыстық сот төрағасының қабылдау бөлмесіне телефон шалдым. Хатшы қыз көп күттірген жоқ, бастығымен тез қосты. Амандық-саулықтан кейін өзімнің кім екенімді айтып, үлкен кісіні төбеден түскендей хабарға телефон арқылы шақырмайын, сəлемдесейін, танысайын деген оймен кіріп шыққым келетінін жеткіздім. Ол кісі бірден: «Қашан келемін десеңіз де жұмыс орнындамын», – деді. Жұмыс бабымен облыстық соттың бұрынғы төрағаларында да болған едім. Табалдырықтан аттағаннан-ақ өзгерістер көзіме бірден шалынды. Хатшы қыз ауысыпты. Сөз арасын былғамай таза қазақша сөйлейді екен. Бұл да бізге таңсық жай ғой. Сүйсініп қалдым. Қазақ баласына тəн биязылық танытып жатыр. Онысына да іштей ризашылық білдіріп, төрағаның кабинетіне оздым. «Келіңіз, келіңіз», – деген төраға орнынан тұрып, жылы амандасты. Сөзінен де, жүзінен де қазақылықтың лебі есіп тұр. Кабинетінің қабырғасына үш бидің суретін іліп қойыпты. Менің қайта-қайта сол жаққа қарай бергенімді байқады білем: «Даналық

та, төрелік те, шешендік те осы бабаларымызда жатыр, Тəуелсіз ел болдық, енді солардың асыл мұраларын игеруіміз, жастарымызды ұлыларымыздың рухында тəрбиелеуіміз керек», – деп бір қойды. Осылай ежелгі таныстардай əңгімеміз бірден жарасып жүре берді. «Ойтолқынды» көріп жүремін, мəселелерді ашық көтеріп жатқандарыңыз ұнайды. Тосын сұрақтар да жиі қойылады екен. Анада бір қонақтарыңыздың қара терге түскені-ай, көрермендер де белсенді», – деді. Осы сəтті пайдаланып: «Кезекті хабарлардың біріне өзіңізді шақыра келдім», – дедім. Ол көп ойланған жоқ: «Жақсы, уақытын айтыңыз, барамын», – деді бірден. Бекең хабарға жалғыз келген жоқ, орынбасарларын, басқа да біраз қызметкерлерін ерте келді. Сол жолы хабарымыздың басталуынан аяқталуы тез болғандай көрінді маған. Жайшылықта сағыздай созылып, діңкені құртатын уақыттың қалай тез өтіп кеткенін де аңғармай қалдық. Əдетте, мейманнан сөз суыртпақтап шаршаушы едік. Бұл жолы бəрі басқаша болды. Бекең қамшы салдырмайды, қандай мəселені қозғасаң да жауабы дайын. Жалтару жоқ, тура сөйлейді. Біз үшін бұл да таңсық. Өйткені, ол кезде, қазір де солай ғой, билікке жақын жүргендерді сөзден ұстау, қойған сұрағыңа өзіңді де, теледидардың алдында отырған көрерменді де қанағаттандыратындай жауап алу оңай болмайтын. Біреулер алдын ала тосын сұрақ қоя көрмеңіздерші деп жалынып-жалбарынса, енді біреулері көзіңді бақырайтып қойып, басқа бір əңгімені бастап кететін. Не керек, осы жолы хабардың сəтті шығуы келген мейманға да байланысты екеніне тағы бір көз жеткіздік. Қазекең «Алтын шыққан жерді белден қаз» демей ме, содан кейін Бекеңді жиі мазалайтын болдық. Келе алмаймын деген күні жоқ. Осылай танысып-білісіп, араласып кеттік. Бекең шешен, ойлы азамат қана емес, руханияттың нағыз жанашыры болып шықты. Көрген-білгендерін, көңілге түйгендерін қағазға түсіріп жүретін əдеті де бар екен, кешікпей жергілікті газеттерде мақалалары жариялана бастады. Оқығаны, көңілге тоқығаны көп екені бірден аңғарылады. Бір сөзбен айтқанда, сан қырлы адам. Осы ойымызды Қуанышбек Ботабеков деген автордың орталық газеттердің бірінде жарияланған мақаласындағы: «Иə, судьялар көп, төрағалыққа қол жеткізіп жатқандар да бар. Бірақ Бекең судьяның немесе төрағаның міндетін атқарумен ешқашан шектелген емес, əрдайым халықтық, мемлекеттік істерге белсене араласты. Қазір де сондай», деген жолдар да растай түскендей. Сөздің шыны сол, теріскейде руханиятқа шын жаны ашитын, ұлттық құндылықтар, оның ішінде тіл мəселесіне келгенде білекті түріп, ащы терін аямай төгетін азаматтар көп емес. Ал Бекең онның, онның емес-ау, жүздің жүрексініп, тісі батпай жүрген істерді жалғыз өзі еңсеріп кете береді екен. Кейін оған көзіміз сан мəрте жетті. Тіпті, Бекеңнің тау көтерер толағай екенін əбден танығаннан кейін, бір мəселені шешкіміз келсе, билікке жалынып-жалбарынбай тура өзіне баратын болдық. Осылай аз ғана уақыттың ішінде Қызылжар өңірінде талай мəселенің түйіні тарқатылды. Солардың кейбіріне тоқталсақ, Бекет Тұрғараұлының тікелей араласуымен атақты Тоқсан бидің зиратының басына кесене тұрғызылып, сол жердегі ауылға бабаның есімі берілді. Бекеңнің қожабергентануға қосқан үлесі тіпті ересен. Ол 2009 жылдың қыркүйек айында «Жеті жарғы жəне Қожаберген жырау» қоғамдық қайырымдылық қорын құрды. Өзінің төңірегіне ұлыларды ұлықтауды мұрат тұтқан азаматтарды топтастырып, Қожаберген жыраудың есімін есте қалдыру мақсатында əдеби мұраларын зерттеп, жинақтап, қайта басып шығарумен айналысты, бабаның өмірі мен шығармашылығына арналған түрлі шаралар ұйымдастырып, мазмұнды мақалалар мен баяндамалар жасады. «Елім-ай», «Баба тіл» дастандарын бөлек-бөлек сыйлық кітапшасы етіп, басып шығарды. Арада бір жыл өткеннен кейін

Ќыздар жеѕді Наурыз айының соңғы күнінде Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде өткен Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған «Қазақ хандығының дара тұлғалары: ерлік пен елдіктің елшісі» атты интеллектуалды олимпиада мəреге жетті. Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Алматы қаласы ЖОО студенттері қатысқан олимпиада 5 турдан тұрды. Тарих саласы бойынша білімдері сыналған қалалық олимпиадаға Ш.Уəлиханов

атындағы Тарих жəне этнология институтының жетекші ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Əуезхан Шашаев бастаған тарихшы мамандар қазылық жасады. Сайыс қорытындысы бойынша I орынға Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық

тарихының проблемаларымен қатар қожабергентану ісін жақсарту туралы шешім қабылдауына ықпал етті. Нақ осы кезде бабаның өлеңдері, толғаулары мен дастандары топтастырылған «Қожаберген жырау» деп аталатын жинақтың жарық көруіне белсене атсалысқан Бекет Тұрғараұлы 2012 жылы «Өнерпаздар əулеті» кітабын шығарды. Бұл кітапқа Қожаберген жырау əулетінен шыққан ақын-жыраулардың шығармалары енгізілді. Көзі қарақты оқырман 2013 жылдың маусым-шілде айларында Солтүстік Қазақстан облысында Қожаберген Толыбайұлының 350 жылдығы, «Елім-ай!» дастанының 290 жылдығы кеңінен аталып өткенінен хабардар деп ойлаймын. Осы арада өзіме жақсы мəлім, былайғы жұрт біле бермейтін, кейбір жайларға тоқтала кетсем, артық болмас. Осы атаулы даталардың ел көлемінде, жоғары деңгейде ұйымдастырылуына, сөз жоқ, Қазақстан Үкіметінің арнайы қаулысы жол ашты. Ал осындай құжаттың өмірге келуіне бастамашы болған, Қожаберген жыраудың бүкілхалықтық құрметке лайық тұлға екеніне жоғары шенді шенеуніктердің көзін жеткізіп, олардың бетін бері бұрған нақ Бекет Тұрғараұлының өзі еді. Соның арқасында Алматы мен Астанада ғылыми-практикалық конференциялар өткізілді. Ал жыраудың туған жері – Қызылжар өңірінде ат жарысы, ақындар мүшəйрасы сияқты түрлі мəдени іс-шаралар ұйымдастырылды. Соның бəрінің бел ортасында Бекең жүрді. Осы шаралар аяқталар-аяқталмаста Бекең қор мүшелерін жинап алып: «Қожаберген жыраудың қазақ тарихындағы орнын анықтау, оны ұлықтау, шығармаларын насихаттау, зерттеу жұмыстарын одан əрі жалғастыра беруіміз керек. Біраз материал жиналды, соларды електен өткізіп, қалың оқырманға ұсынайық», деген. Осылай көптеген зерттеуші ғылымдардың, тарихшылардың, қоғам қайраткерлерінің, журналистердің көп жылғы еңбектерінің басын қосқан «Заманының заңғары» атты көлемді əрі мазмұнды кітап өмірге келді. Кітапты құрастыру маған тапсырылғанымен, Бекең жұмыстың барысын ұдайы қадағалап, ақыл-кеңес беріп отырды. Қаржы мəселесін де өзі шешті. Төрт бөлімнен тұратын кітаптың оқырманға шертер сыры аз емес. «Жақсының аты өшпейді» деген бірінші бөлімде Манаш Қозыбаев, Салық Зиманов сынды ғұламалардың Қожаберген Толыбайұлы туралы еңбектері берілсе, Амангелді Айталы, Ким Серікбайұлы, Кəкімбек Салықов сынды белгілі тұлғалардың қаламынан туған мақалалардың да оқырманның зор қызығушылығын туғызғаны сөзсіз. Марқұм Кəкімбек ағамыздың сол тойдың басынан аяғына дейін болып: Бүгін жырау ардақтым төрімдегі. Ең қымбатты ашылды өмір кені. Дана бабам оралып тұғырына, Қайта жанды жұлдызым көгімдегі, – деп шаттанғанын қалай ұмытамыз. Бекет Тұрғараев сияқты жақсының жақсылығын бір мақалада айтып тауысу мүмкін емес. Ол теріскейде қызмет істеген жылдары солтүстіктің сіресіп жатқан мұзын ерітті, тынысы тарылып, тұншығудың азақ алдында қалған ұлт руханиятын оятты. Оның осындай жанашырлығы, тынымсыз еңбегі ескерусіз қалған жоқ. Елбасымыз Б.Тұрғараевты Қызылжар өңірінде «Мəдени мұра» бағдарламасын іске асыруға белсене қатысқаны үшін «Парасат» орденімен марапаттады. Сол сияқты, оған Солтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматы деген атақ берілді. Мен білетін Бекең марапаттан, атақдəрежеден кенде емес. Дегенмен, солардың бəрі əрдайым «Біздің Бекең» деп іш тарта сөйлейтін солтүстікқазақстандықтардың ол кісіге деген құрметіне жетпейтін сияқты көрінеді маған. Жарасбай СҮЛЕЙМЕНОВ, облыстық «Солтүстік Қазақстан» газетінің бас редакторы. ПЕТРОПАВЛ.

университетінің «Атамекен» командасы ие болды. ІІ орынды Алматы технологиялық университетінің «Хан ордасы» командасы мен С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ «Ибн-Сина» командасы өзара бөлісті. ІІІ орынды əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Жерұйық» командасы мен Алматы университетінің «Ұлы дала қырандары» командасы иеленді. Сондай-ақ, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті «Сұңқар» командасы мен Абылай хан атындағы ҚазХҚжƏТУ-дың «Үш жүз» командалары арнайы марапатталды. АЛМАТЫ.

Эстафета Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Облыстық халық шығар машылығы үйінің мұрындық болуымен Қазақ хандығының 550 жылдығына, Ұлы Жеңістің 70 жылдығына, Кеңес Одағының Батыры Əлия Молдағұлованың 90 жылдығына жəне Қазақстан халқы Ассамблеясы мен еліміздің Ата Заңының 20 жылдығына арналған «Өнерім – мерейім» атты эстафетасы бастау алды. Бұл мəдени шара осымен үшінші рет ұйымдастырылып отыр. Өнер эстафетасының мақсаты мəдениет жəне өнер мекемелері арасында шығармашылық байланысты дамыту, өзара тəжірибе алмасу жəне мəдениет қызметкерлерінің кəсіби деңгейі мен мəртебесін көтеру болып табылады. Өнер эстафетасы екі ай ішінде облыстың бір ауданынан келесі ауданына ауысып, үлкен шығармашылық шеберлік шыңдау жолынан өтеді. Эстафета барысында əр аудан өздерінің аудандық мəдениет үйлері мен ауылдық клубтарының суреттерін «Құрмет кітабына» енгізіп, келесі ауданға тапсырып отырады. Өнер эстафетасы алғаш өткізілген жылы «Құрмет кітабына» облыстың мəдениеті

мен өнерінің дамуына үлесін қосқан тұлғалардың суреттері енсе, ал келесі жылы шығармашыл ұжымдардың суреттері беріледі. Осы жолы облыстық халық шығармашылығы үйінің əншілері, жыршы-термешілері Нұргүл Жұмағұлова, Қуанышкүл Серікбаева, Құралай Əленова, халықтық жəне үлгілі атақтары бар би ұжымдары Алға аудандық мəдениет үйінде ауыл тұрғындарына өнер көрсетті. Бұл шараға аудан өнерпаздары да қатысып, көрермендерге əн мен биден шашу шашты, күймен көңілдерін көтерді. Шара барысында облыстық халық шығармашылығы үйі директорының орынбасары Сəния Жарықова эстафетаның символы «Құрмет кітабын» осы ауданның мəдениет жəне тілдерді

дамыту бөлімінің басшысы Бекжан Аппазовқа табыстады. Мұндай өнердегі өміршең байланыстың шығармашылықты дамытуға ықпал ететіні сөзсіз. Сондықтан да болар, соңғы жылдары өңірде өнердің қай саласының дамуы айқын аңғарылады, оған жыл сайын Ақтөбе өңірінде өнердің алуан саласынан байқау-конкурстардың, фестивальдардың арта түсуі дəлел бола алады. Сондай-ақ, түрлі байқауларға ауданнан шыққан өнерпаздар қатысып, олжалы оралып жүр. Міне, осындай алыс ауылдардағы өнер иелерінің шеберлігін шыңдап, талантын ашатын мəдени шаралардың арасында «Өнерім – мерейім» атты өнер эстафетасының алар орны айрықша. Ақтөбе облысы.

Аќтауда ќоныс тойы тойлануда Басқа өңірлердегідей бұдан бірнеше жылдар бұрын Ақтау қаласында да тұрғын үй мəселесі өте күрделі болатын. Салынып жатқан үйлер жоқ, салына бастағанының құрылысы аңқа-саңқа боп аяқталмай қалған, ал... қалаға қоныс аударып, жұмыс істеу үшін келгендер саны күрт өсіп, екі аралықта үйсіздердің саны бірнеше есеге шарықтап шыға келді. Бұл мəселеге мемлекет назар аударып, арнайы бағдарламалар қабылдануы нəтижесінде біраз оң өзгерістер қалыптасты. Жұрттың бəрі үйлі болды демейміз, əйтсе де қазір Ақтауда салынып жатқан тұрғын үйлер көп, үйлі болғандар да, кезегін күтіп күн санап жүргендер де көп. Біз бірнеше отбасының «үй аламыз» деген тəтті үмітінің орындалған сəтіне куə болған едік. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Жекелеген үйлер емес, қатар ға тұтас шағын аудандарды қосып, құрылыс көлемін үлкейткен Ақтаудағы жаңа 32 «А»шағын ауданынан 400 отбасылық 8 тұрғын үйдің кілті табысталды. «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы аясында ірге көтерген бұл үйге қоныстану бақытына ие болғандар, негізінен «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ салымшылары. Арасында жас отбасылар да, барлық санаттағы тұрғындар да табылатын олар ақауы барлығымен атышулы болған Ақтаудағы «Аққу» шағын ауданынан үй алуға үмітті болғандар екен, бірақ «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ бірінші кезектегі 260тан астам өз салымшыларының салын суға кетірмей, жаңа шағын ауданда Ақтау қалалық əкімдігімен, Маңғыстау облыстық құрылыс басқармасымен бірге республикалық бюджеттен бөлінген 2 млрд. 100 мың теңге қаржыға салынған үйді үлестірді. Жайлылық сипаты жағынан үшінші санатты болып келетін бір жəне екі бөлмелі үйлердің іші əп-сəтте мəре-сəре қуанышқа толды. – «Нұрлы Жол» бағдарламасын орындау мақсатында əлеуметтік инфрақұрылым, тұрғын үй инфрақұрылымын нығайту, баспана мəселесі жəне оның қатардағы азаматтарымызға, əсіресе жастарымызға қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша облысымызда

да тиісті шаралар қолға алынды. Жаңа шағын аудандарды игеру жұмыстарын одан əрі жалғастырып, биылдың өзінде жас отбасыларға арналған 60 пəтерлік 2 үй, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ арқылы барлық санаттағы адамдар үшін 32 «А»шағын ауданнан 120 пəтерлік 1 үй, «Аққу» шағын ауданынан 2-ші кезеңде барлығы 747 пəтерді тапсыру жəне жергілікті атқарушы орган кезегіндегілер үшін 120 пəтерлік 3 үйдің құрылысын аяқтау жоспарланып отыр. Одан бөлек мемлекеттік бағдарлама аясында «Аққу» шағын ауданының 3-ші кезеңінде тұрғын үй құрылыстарын салу жəне 34-шағын ауданнан 60 пəтерлік 6 үйдің құрылыс жұмыстарын бастау да жоспарымызда тұр, – деген Маңғыстау облысының əкімі Алик Айдарбаев жас отбасыларға пəтер кілттерін табыстады. Баспана кілтін алушыларды «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ басқарма басшысының орынбасары Ербол Қарашөкеев құттықтап, «Бүгін сіздер мен біздер тұрғын үй нарығындағы жағдайды жəне қатардағы Қазақстан азаматтарының тұрғын үй жағдайларын жақсартуға бағытталған «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасының аясында Ақтау қаласында салынған 400 пəтерлі тұрғын үйдің өз иелеріне табысталу сəтіне куə болып отырмыз. «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ үшін өз салымшыларының арманына қол жеткізіп, қуанған сəтін

көру – үлкен қуаныш. «Қолжетімді тұрғын үй-2020» бағдарламасы жас отбасыларға жəне əр санаттағы адамдарға арналған екі бағыттан тұрады десек, бұл үй екінші, яғни əр санаттағы адамдарға арналған. «Нұрлы Жол» бағдарламасын жүзеге асыру жолында алдағы уақытта да біз халықпен, өз салымшыларымызбен бірге, жергілікті əкімдікпен қоян-қолтық жұмыс істеп, үлкен табыстарға жетеміз деп ойлаймын. Өйткені, биыл Қазақстан бойынша біздің несие көлеміміз 60 пайызға артты, салымшылар көлемі 40-50 пайызға өсті. Сондай-ақ, биыл Ұлттық қор арқылы бізге берілетін қаржы көлемі артты. Аталмыш бағдарламаның екінші бағыты бойынша қаржыландыру төрт есеге көбейді. Демек, жыл соңына дейін «Қолжетімді тұрғын үй2020» бағдарламасы аясында тапсырылатын үйлер саны көбейеді деп күтеміз жəне тұрғындарды арманға бірге жету үшін өз банкімізге сенімді салымшы болуға шақырамыз», деді. «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ арқылы өткен жылы Ақтауда 300 пəтерлі 2 үй жас отбасыларға тапсырылды. Биыл жазда тағы жас отбасылар үшін 120 пəтерлік 2 үй, жыл соңына дейін əр санаттағы адамдар үшін 790 пəтер тапсыру жоспарлануда. Аталмыш банктің іске білек сыбана кірісіп, үйсіздердің арманын орындауға белсене атсалысуы тұрғындардың сенімі мен үмітін күшейте түскен. Өйткені Маңғыстау облысы бойынша салымшылар көлемі 30-40 пайызға өскен. Үйлі болған жас отбасылар атынан сөз алған Ерболат Бисен нарық заманында үйге қол жеткізу оңай еместігін айтып, қолұшын созған «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-қа ризашылығын білдірді. Білуімізше, Ақтауда жоспарланған жəне құрылысы басталған тұрғын үйлер қарасы аз емес. Алда талай отбасыны үлкен жаңалық күтіп тұрғаны қуантады. АҚТАУ.


 Əріптеспен əңгіме

Жастар ќўлшынысы ќанаттандырады

– дейді аќын, журналист, Ќазаќстанныѕ еѕбек сіѕірген ќайраткері Ќайырбек АСАНОВ – «...Алдарқатып тіршіліктің ермегі, Басымдау боп тəттісінен кермегі. Айналама шуақ шашып жүрсем де, Өмір менің дегеніме көнбеді...» – деген өлең жолдарыңыз сырға, мұңға толы. Əдебиет – тек қана көркем шығармалардың жиынтығы емес, ол өмірдің өзі емес пе? Өмірден түйгеніңіз көп екені анық. Əйтсе де, əңгімемізді балалық шақ алғашқы бір шумақ өлең, соның əсерінен бастасақ. Жалпы, балалық шағыңызды еске алған, сағынған кезіңізде көз алдыңызға қандай көріністер келеді? – Үйіміздің іргесінде Сырдария өзені ағып жатады. Осы өзеннен бастау алып, дариямен қатар жарысып Майжарма деген канал ағып жатушы еді. Жазда соның жағасынан шықпайтынбыз. Суына шомылып, құмына аунап өстік. Балалық шақтың осынау тəтті көріністері ешқашан есімнен шықпайды. «Майжарма» деген өлеңім де бар. Бала кезде тым қиялшыл, арманшыл едік. Бірақ сол арманымды кілт бұрып жіберген бір оқиға болды. 1960 жылы біз оқитын қазақ орта мектебіне Алматыда шығатын «Білім жəне еңбек» журналының бас редакторы Камал Смайылов келіп, жоғары сыныптың оқушыларымен кездесу өткізді. Қасында аудандық газеттің қызметкері, сол кезде есімі елге əжептеуір танылып қалған Мұхтар Сақтапов деген ақын ағамыз болды. Осы кездесуде Камал аға қызықты əңгімелер айтып, əдебиет пен ғылымды кеңінен түсіндірсе, ақын ағамыз өлеңдерін оқып, əдебиетке құмар жас балалардың армандарына қанат жалғап кетті. Осы кездесу маған қатты əсер етті. Əрине, бұған дейін де əдебиетке құмар болатын. Мына кездесу тіптен басқа əлемге ендіріп жібергендей болды. Осыдан кейін аздап қағаз шимайлап, өлең жазатынды шығардым. Сол жылы қараша айында алғашқы қар жауды. Жапалақтаған аппақ қар көңіліме қатты əсер етті. Сөйтіп, «Тұңғыш қар» деген тұңғыш өлеңімді жазып, «Қазақстан пионері» газетіне жібердім. Бұл 1960 жылдың қараша айының соңы болатын. Содан газеттің əр нөмірін асыға күтіп қараймын. Бір күні газеттің бетінен өз атыжөнім көзіме оттай басылды. Тұратын ауданым, оқитын мектебіме дейін көрсетіліпті. Елдің бəрі құттықтап, бір күнде «ақын бала» атанып шыға келдім. – Сіздердің шаңырақ қаламы арқылы халыққа танылған ақындар шаңырағы ғой. Алғашқы отау құрған кездеріңіз жадыңызда сайрап тұрған шығар? – Иə, əрине, əлі есімде... Талшыбықтай Күлəшті екінші курс студенті кезімде сонау Талас ауданының Үшарал ауылынан ата-анасының рұқсатымен, қазақы жолмен алып кеткенмін. Үшаралдан ұшақпен Таразға келіп (ол кезде Жамбыл), тағы да ұшаққа отырып Қызылордаға, туған ауылым Тереңөзекке апарғаным да бүгінгідей көз алдымда. Əке-шешем, туған-туыстарым жақсы қарсы алды. Беташарын жасап, ауылаймаққа кішігірім той өткіздік. Студент болған соң асығыс Алматыға қайтуға жиналдық. Қызылорданың ескі əуежайына келгенде əудем жерде тұрған Мұқағали аға бірден көзіме оттай басылды. Батысқа қарап жанындағыларға өлең оқып тұр екен. Барып амандастым. «Кім боласың?» деді. «Студентпін, журналистика факультетінде оқимын» дедім. «Өй, өзіміз екенсің ғой!» деп, арқамнан қағып, қуанып қалды. Содан ұшақта ашық-жарқын əңгімелесіп келдік. «Күлəш, Қайырбек менің қасыма отырсын» деп кесіп айтты. Ұшақтан түсіп, жатақханамызға барған кезде де «Күлəш, Қайырбек бүгін менің қасымда болады» деп айтты. Сол күні, шынында, Мұқағали ағаның үйінде қондым. Ұзақ-сонар əңгіме айттық. Содан Мұқағали ағамен өмірінің соңына дейін жақсы араластым. «Қайырбек, Күлəш – ақын, аялай біл. Өлең жазбай қалмасын» деген қоңыр даусы əлі күнге құлағыма келеді. – Ол кезде əдеби орта мықты болған деп естиміз. Сіздердің қалыптасуларыңызға да оның əсері болған шығар?

– Дұрыс айтасың. Біз журналистика факультетінің студенттері қазақ əдебиетінің қайнаған ортасына күмп етіп түстік десек болады. Атақты Əбділдə Тəжібаевтан бастап, Сырбай, Ғафу, Жұмекен, Сағи, Қадыр, Тұманбай, Мұқағали, Дүйсенбек, Өтежан, Есенбай, Қайрат, Рафаэль секілді ағаларымызбен бірге біздің толқын да жыр көшіне ілесе бастады. Ол – Кеңшілік, Жарасқан, Жұматай Зайдасымен, Серік, Шөмішбай, Тынышбай, Нұрлан, Иранбек, Ибрагим... Інілеріміз Есенғали, Ұлықбек, Аманхан, Қасымхан сияқты жыр жампоздары бірін-бірі іздеп, біріне-бірі еліктеп өлең оқып жүруші еді. Кейін жан-жақтан, Қазақстанның түкпір-түкпірінен жақсы ақындар Мұхтар, Жəркен, Темірхан, Исраил, Темірше келіп қосыла бастады. Мəриям апам бастаған ақын қыздар шоғыры өз алдына бір əлем еді. Қазіргі кезде қазақ жері əнмен тербеліп тұрса, ол кезде жалынды жырмен дүрілдеп тұратын. Ол жылдары əдеби орта бір-бірімен өте тығыз араласатын, поэзия кештері жиі өтетін еді. Күн сайын қонаққа бару, көңілді отырыс, таңға дейін өлең оқу... Əрине, бұл адамның шығармашылығын шыңдайды. Бұл ынтымағы жарасқан шынайы əдеби орта болды. Əрбір қуанышымызды бірге бөлістік. Пəтер алсақ та – бақыт, кітабымыз шықса да – бақыт. Өмірге сəбиіміз келсе де – бақыт, алыс сапарға шықсақ та – қуаныш. Өте керемет орта. Бірақ, баста шын тəуелсіздік болмады. Ел басқа идеологиямен өмір сүрді. Стакан деген ыдыстан ащы су іштік. Артық кеткен кездеріміз де көп болды... – Алла бұйыртып, еліміз Тəуелсіз болды. Қазіргі ақын-жазушылардың жағдайы қалай? – Өз басым бостандық дегенді барлық байлықтан жоғары қоямын. Тəуелсіз Қазақстанда өмір сүрудің өзі бақыт қой деп ойлаймын. Бұрын айтылмаған дүниелер айтылып жатыр, өз тарихымызды өзіміз тани бастадық. Қаламгерлер қашанда елмен бірге. Ақынның жағдайы жаман болса, ешкім өлең жазбас еді ғой. Қазір жас ақындар жаңбырдан соң жасыл желектей жарысып өсіп жатыр. Тақырыптары еркін, ойлары да еркін. Қазір жыр мүшайралары жас ақындарсыз өтпейді. Жүлделерін алып жатыр... – «Таразға неғып қоныс аудардыңыздар?» деп сұраудың өзі артық шығар... Дегенмен де, осынау көштің түптөркіні қайдан басталды, ғұмырыңыздың біраз жылы өткен Алматыны қалай қиып кеттіңіздер? – Алматыда 45 жыл тұрдық. Əбден бауыр басып қалған əсем қаладан көшіп кету əрине, оңай болған жоқ. Біздің көшуімізге екі нəрсе түрткі болды. Біріншіден, Алматы ылғалы мол қала. Дəрігерлер Күлəшқа одан гөрі ауасы құрғақтау, күні ыстық қалада тұрған дұрыс деген кеңес берді. Екіншіден, Жамбыл облысының сол кездегі əкімі Бөрібай Жексембин бізге Тараз қаласынан төрт бөлмелі пəтердің кілтін берген болатын. Содан «Бұл ақын-жазушыларға үй бересің, бірақ, ешқайсысы келіп тұрмайды» деген де əңгімелер шыға бастағаны өтірік

емес. Тараз – екі мың жылдан астам тарихы бар көне қала. Мəдениеті қалыптасқан, тұрғындары мейірімді, бауырмал, жайдары. Бізді осындағы əдеби-мəдени орта жатсынған жоқ. Елмен тығыз араласып кеттік. Əкімшіліктен бастап əдеби ортаға дейін шақырып, ескеріп жатады. Одан бөлек, жас ақындар, шығармашыл жастар үйге келіп, ақыл-кеңес сұрап, қызу əңгімелесіп тұрамыз. – Қайреке, шыныңызды айтыңызшы, құрдас-қатарларыңыз «Қайын жұртыңа байланып қалдың...», деп əзілдеп тиісетін шығар, сірə... – Жамбыл жері қайын жұртым екені рас. Шындап келгенде, бұл өңір – өз атабабамның байырғы мекені. Осында көшіп келгенім, туған жерімнен қол үзіп қалдым деген сөз емес қой. Таразға неге қоныс аударғанымызды жоғарыда айттым. Кіндік қаным тамған жер – Тереңөзекке де жиі барып тұрамын. Жақында ғана Қызылордаға барып қайттым. Облысқа Қырымбек Көшербаев əкім болып барғалы көрмеген едім. Қала бұрынғыдан да жайнап кетіпті. Іскер азаматтың қолтаңбасы байқалады. Кезінде Қырымбектің əкесі Елеу ағайдың қарамағында қызмет істеп едім. Ұлы да əкесіне тартып, елі үшін аянбай еңбек етіп жатқанына сүйсіндім. Ал Таразға келетін болсақ – көне шаһар бізге ұнайды. Облыс əкімі Кəрім Көкірекбаев елдің жайын ойлаумен бірге əдебиет, мəдениет жəне өнер адамдарының да жағдайларын ескеріп отырады. Қаламгерлердің кітаптарын шығарып отыр. Өзім де Алматыдағыдай емес, қолым босап, жазу үстеліме көбірек отыратын болып жүрмін. Интернетке жоқпын. Есесіне кітапты көбірек оқимын. Қолымыз тигенде Күлəштің туған ауылы – Үшаралға барып тұрамыз. Онда оның інілері тұрады. Жасыратыны жоқ, елде жалқаулық байқалады. Баяғы еңбекқорлық жетіспейтін сияқты. Барған сайын байқаймын, дастарқанға қытайдың көк алмасы мен қайдан келгені белгісіз қызанақ пен қиярды қояды. Ал үйлерінің алдында кемінде 10 сотық жер жатыр. Содан бір күні айттым: «Ойбай-ау, сендер мұның бəрін сатып ала бергенше мына жерге бау-бақша екпейсіңдер ме? Іргеде Таластың суы ағып жатыр. Құдықтарың да бар»... Алғашында селт ете қойған ешқайсысы болмады. Келесі бір көктемде барғанымда 3 отбасы арасында бау-бақша егуге бəйге жарияладым. Менікі олардың қызығушылығын ояту ғой. Содан құлшынып жұмысқа кірісіп кетті. Күзде барсам, 3 үйдің де бау-бақшасы бір ретке келіп қалды. Күзде сол бақшадан алынған көкөністің дəмін таттық. Бəйгеде жеңімпаз болғанға қомақты, қалған екі үйге шамамыз келгенінше ақшалай сыйлықтар бердік. Қазір жыл сайын бақша егіп, əжептəуір өнім алады. Бұл бір жағы адамды еңбек етуге, жердің қадірін білуге үйретеді. Бір жағынан табиғи таза нəрсенің пайдасы да мол. – Аға, байқайсыз ба, Таразда жас ақындардың үлкен шоғыры бар. Қашан көрсеңіз, жарысып өлең оқып, бір-бірінің шығармаларын қызу талқылап жатады. Бірақ, проза жанрында жүрген жастар сирек... – Негізі, халқымыздың жаны – поэзия ғой. Қазақ – ақын халық. Суреткер халық. Шынында, соңғы кездері əңгіме жазып жүрген жастар өте сирек. Өлең жазып жүргендердің арасында болашағынан зор үміт күттіретін жас тар көп. Хамит Есаман, Азамат Есалы, Табиғат Абаилдаев, Наурызбек Саршаев, Нұржан Қадырəлі, міне, осы жастар үйге кеп, жаңадан жазған өлеңдерін оқып беріп жатады. Жалпы, өз басым жастардың осынау құлшынысына қатты қуанамын. Əңгімелескен Оралхан ДƏУІТ, «Егемен Қазақстан».

Жамбыл облысы.

 Редакцияға хат

Рахмет саєан, дəрігер! Жүрекке операция жасайтын Алматыдағы түрік-қазақ емханасына түстім. Осы жерде өлім көзіне елестеген адамның өмірі үшін күреске түскен ақ халатты абзал жандарға тап келдім. Осындайда шіркін-ай, осыдан тұрып кетсем, бар жақсылықты осы кісілерге жасар едім деп ойлайсың. Əрине, денсаулығы қыл үстіндегі адамның жүрегінен шыққан риясыз ақ алғысынан басқа қолда не бар... Менің айтпағым, осында жүрегіме ота жасаған жас кардиохирург Еркебұлан Мағауин туралы еді. Еркебұлан мектепті бітірген соң Алматы қаласындағы С.Асфендияров атындағы медуниверситеттің емдеу ісі факультетіне оқуға түсіп, президент стипен дия сының иегері атанып, үздік дипломмен бітіріп шығады.

11

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

Жас хирургтің əкесі Кенжебек Мағауияұлы осы «Благодарное» ауруханасының бас дəрігері. Шипалы қолымен талай сырқатқа ем жасап жүрген білікті азамат. Шешесі Қайыргүл Құсманқызы ел алғысын арқалаған мейірімді медбике. Қазақта «Əке көрген оқ жонар» деген ұлағатты тəмсіл сөз бар. Бала болса да əке-шешесінің

мамандығына көзі үйренген Еркебұланның жүрегі қалап алған мамандығын абыроймен атқарып жатқанына көзіміз жетті. Əрбір адамды қимас туысындай аялап, күн сайын өзі жасаған отасының барысын байқап, ақыл кеңесін айта отырып жарық күннің жақсы нұрын жаныңа құя біледі. Бүгінде мен ауылыма, туған-туыстарымның жанына оралдым. Жанымды мазалаған аурудан сəл де болса айығып, бір жақсы күн кешіп жүрмін. Еркебұлан Кенжебек ұлының маған, мен сияқты ауруы дендеткен адамдарға жасаған отасы өте сəтті шығып, өмірге қайта оралып жатыр. Еркебұлан бұл жұмысқа бірден келмепті,

кіші медициналық жұмыстан бастап жедел жəрдем дəрігері қызметін атқарған. Келе-келе «Бург Медикал Sema Hospital» ауру ханасында кардиохирург міндетін біліктілікпен атқарып жүр. Осындай ел денсаулығы үшін жан аямай еңбек етіп жүрген азаматты тəрбиелеп, оқытып адам жанына араша дəрігер етіп шығарған Еркебұланның өміріндегі оқытушыларына, атаанасына газет арқылы рахмет айтсам деп едім. Кардиохирург, емі шипа елгезек жан Еркебұлан Кенжебекұлының еңбегіне жеміс, өміріне бақыт тілеймін. Хамит ГЕРЕЕВ.

Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы, Мақаншы ауылы.

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: В-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. В-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларында екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. С-5 санаты үшін: жоғары білім. C-О-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесінің болуы; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; С-О-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емеснемесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін салаларда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаунемесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-О-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: жоғары білім; жұмыс тəжірибесі талап етілмейді. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-O-6 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. C-R-3 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-R-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтарда № 5084 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақысы Санат В-1 В-4 C-4 С-5 С-О-1 С-О-2

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 226142 305581 136454 184502 106344 143501 80078 108266 140298 189626 125564 169767

Санат С-О-4 C-O-5 C-O-6 C-R-3 C-R-4 C-R-5

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 84563 114032 64063 86485 57656 78157 74313 99938 56375 76235 49969 67906

I. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының ішкі істер департаменті, 020000, Ақмола облысы, Көкшетау қ., М.Горький көшесі, 35а, 26-кабинет, анықтама телефондары: 29-10-42, 29-10-35, электронды мекенжай: dinakiikova@ mail.ru, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының бөлім басшысы-ІІД бастығының баспасөз хатшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: тіл саясаты аясындағы жоспарларды, іс жүргізу тілінің сапасында мемлекеттік тілдің функциялануын қамтамасыз ету. Мемлекеттік тілді оқыту бойынша жұмысты талдау мен жүргізілуін ұйымдастыру. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің жұмыс қызметіне арналған сөз тіркестері мен терминдерді қолдану бойынша сөздіктерді, анықтамаларды, оқу құралын, əдістемелік ұсыныстарды жетілдіру. Ішкі істер органдарының қызметіне тиісті, өзінің құзыреті шегінде бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара əрекеттесу, БАҚ жарияланымдары мониторингін ұйымдастыру, брифингтер, баспасөз-конференциялар, интернет-конференцияларды өткізу мен оны ұйымдастыру, ақпараттық хабарландырулар мен баспасөз парақшаларын тарату. Ішкі істер органдарының интернет-сайтының аясында ақпараттық материалдарды толықтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 2. Əкімшілік полиция басқармасы, кадр жұмысы басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Келіп түсетін жəне жолданатын хатхабарды өңдеу, белгіленген жеріне жеткізу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем

емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 3. Кадр жұмысы басқармасы қызмет өткеруді ұйымдастыру бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес əкімшілік мемлекеттік қызметшілерді, мамандарды, жұмысшыларды қабылдауды, ауыстыруды олардың жұмыста бекінуін жүргізеді. Əкімшілік мемлекеттік қызметке орналасушы үміткерлерге конкурстық комиссия өткізу бойынша жұмысты ұйымдастырады. Мемлекеттік қызмет бағыты бойынша белгіленген есепті құруды қамтамасыз етеді. Ерікті жалданған құрам жұмысшыларының жəне əкімшілік мемлекеттік қызметшілердің еңбек кітапшаларын толтырады, есебі мен сақталуын жүргізеді. Ерікті жалданған құрам жұмысшылары мен əкімшілік мемлекеттік қызметшілер кадрларының есебін жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 4. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (СО-6 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: қызметтік құжаттардың уақтылы өтуі мен сақталынуы, есептеу, тіркеу бойынша жұмысты ұйымдастыру, ағымдағы мұрағаттағы құжаттамалық материалдарды сақтау. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс хат-хабарын өңдеу. Іссапар құжаттарын даярлау, іссапарға келген қызметкерлерді тіркеу. Құпиялылық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 5. Тергеу басқармасы статистика жəне аймақтық бақылау бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Құпиялылық тəртібі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Кіріс жəне шығыс хат-хабарларды өңдеу, оларды белгіленген жеріне жеткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 6. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының бухгалтерлік есеп жəне есептілік бөлімі есеп тобының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: еңбекақыны есептейді. Жетілдірілген кестесін құрастырады. Қызметкерлерге ақша аттестаттарын толтырады. Ай сайынғы есептілікті құрастырады, зейнетақы қоры мен өтемақылық төлемдер бойынша айналымды тізімдерді енгізу бойынша бақылауды жүзеге асырады. Жеке шоттарының сақталынуы мен оларды мұрағатқа тапсыруды қамтамасыз етеді. Біржолғы өтемақыны, жəрдемақыны есептеуді жүзеге асырады. ІІД аппаратының барлық құрылымдарының штаттық тəртібін сақтау бойынша бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 7. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы еңбекақы төлеу жəне зейнетақы тағайындау тобының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: зейнетақы төлемдерін тағайындау үшін құжаттарды ресімдеудің дұрыстығын тексеру. Зейнеткерлердің зейнеткерлік істерінен үзінді бойынша ЗТМО жəрдемақысын, зейнетақыны төлеудің дұрыстығын тексеру. Зейнетақылық қамтамасыз ету бойынша қарастырылған есептілікті құрастыру. Жəрдемақылар мен зейнетақыны тағайындау үшін еңбек сіңірген жылдарының есеп беруіне кадр жұмыскерлерімен бірлесіп тексерісті жүргізу. Зейнеткерлік туралы заңнаманы түсіндіруді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес еңбек өтілі немесе осы лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі бар кезде ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 8. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы жобалау мен қаржыландыру тобының бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бағдарлама мен бюджет мөлшерінде шығыстар мен сметасын дайындау. Облыс ІІД аппараты мен ІІД құрылымдары бойынша қаржыландыруды үлестіру. Бюджеттік қаржыны бағытты уақытында қолдану. Банктік құжаттарды өңдеу. Бюджет бойынша ордерлердің журналын құрастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес еңбек өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 9. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы жобалау мен қаржыландыру тобының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бағдарлама мен бюджет мөлшерінде шығыстар мен сметасын дайындау. Облыс ІІД аппараты мен ІІД құрылымдары бойынша қаржыландыруды үлестіру. Бюджеттік қаржыны бағытты уақытында қолдану. Банктік құжаттарды өңдеу. Бюджет бойынша ордерлердің журналын құрастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес еңбек өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 10. Тылмен қамтамасыз ету басқармасы мемлекеттік сатып алу тобының жетекші маманы (С-О-6санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: əлеуетті жеткізіп берушілер үшін конкурстық құжаттамасының бекітілуіне ұсыныс жасау жəне оны жетілдіру. Мемлекеттік сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурс пен оны өткізуге дайындық туралы ақпаратты жариялау. Өткізілген ашық конкурстың қорытындылары бойынша хаттамаларды ресімдеу, жұмыс пен қызметін, тауарларды сатып алу бойынша ашық конкурс өткізу мен ұйымдастыру. ІІД бойынша өткізілген мемлекеттік сатып алулар туралы мемлекеттік статистикалық есеп беруді құрастыру. Сатып алынатын тауарлар, жұмыс пен қызмет көлемін жəне номенклатураны талдау. Мемлекеттік сатып алулардың веб-порталы арқылы есеп беруді енгізу. Мемлекеттік сатып алулар бойынша ҚАІІББ-ке тəжірибелік жəне консультациялық көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе құқық саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 11. Тылмен қамтамасыз ету басқармасы ғимараттар мен имараттарды пайдалану тобының бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: коммуналдық қызмет бойынша есеп беру, жоспарлау, келісімдерді жасау. ІІД əкімшілік ғимараттарында техникалық паспорттарды енгізу. Күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстарын есептен шығаруға қатысу. Ғимараттардың күзгі-қысқы кезеңдеріне дайындық. ІІД əкімшілік ғимараттарында рұқсаттамалық режімін ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технология мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 12. Тылмен қамтамасыз ету басқармасы ғимараттар мен имараттарды пайдалану тобының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: коммуналдық қызмет бойынша есеп беру, жоспарлау, келісімдерді жасау. ІІД əкімшілік ғимараттарында техникалық паспорттарды енгізу. Күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстарын есептен шығаруға қатысу. Ғимараттардың күзгі-қысқы кезеңдеріне дайындық. ІІД əкімшілік ғимараттарында рұқсаттамалық режімін ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технология мамандықтары саласында (Жалғасы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 11-бетте). жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 13. Медициналық топтың санитарлық-эпидемиологиялық бақылау тобының эпидемиолог дəрігер-жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: инфекциялық аурулардың, жарақаттардың алдын алу, төмендету жəне жою жөніндегі іс-шаралардың ұйымдастырылуына жəне өткізілуіне санитарлық бақылауды жүзеге асыру. Санитарлық-гигиеналық мəселелер бойынша заңнамалық, нормативтік актілердің ұйымдастырылуына жəне əзірленуіне бақылау жасау. ІІД, ҚАІІББ арнайы мекемелерінде санитарлық-сауықтыру ісшаралары бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: медицина саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 14. Заң бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: өзінің құзыреті шегінде басқа да мемлекеттік органдар мен соттарда белгіленген тəртіпте департаменттің мүддесін ұсынады. Қадағалау мен аппеляциялық шағымдарының пікірлерін дайындауды жүзеге асырады.Сотқа дейінгі таластарды реттеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Қызметкерлерді ІІО-дан шығару, тəртіптік жазаларды салу туралы келіп түсетін ІІД бұйрық жобаларын талқылауын жүзеге асырады. Талап жұмысының жағдайына бақылау мен талдауды қамтамасыз етіп, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізеді. Сотқа дейінгі шешімдерді біржолата қабылдау үшін ІІД-де іске асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 15. Аққөл, Есіл, Зеренді аудандық ішкі істер бөлімдері қаржымен қамтамасыз ету тобының бас маманы (С-R-4 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есепті жүргізу, басқарманың бухгалтерлік есептілігін құрастыру; бюджеттік емес қорлар мен əртүрлі деңгейдегі бюджетке салықтарды аудару мен жинау жəне аударымдарды жүргізу; қаржы қызметін жетілдіру бойынша ұсыныстарды енгізу мен əзірлеу, ЗЖҚ салымдарды, аударымдарды жүзеге асыру, қазынашылық органдарына тіркеліп сатып алу хаттамаларын жəне келісімшарттарды ресімдеу. Ішкі істер бөлімдерінің қаржылық қызметін басшылыққа алу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес мамандықтары саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 16. Астрахан, Атбасар, Бұланды, Бурабай, Есіл, Жақсы, Зеренді, Сандықтау аудандық ішкі істер бөлімдерінің, Степногор қ. Көкшетау қ., ішкі істер басқармаларының мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші мамандары (С-R-5 санаты, 11 бірлік). Функционалды міндеттері: тіл саясаты аясындағы жоспарларды, іс жүргізу тілінің сапасында мемлекеттік тілдің функциялануын қамтамасыз ету. Мемлекеттік тілді оқыту бойынша жұмысты талдау мен жүргізуді ұйымдастыру. Ішкі істер органдары қызметкерлерінің жұмыс қызметіне арналған сөз тіркестері мен терминдерді қолдану бойынша сөздіктерді, анықтамаларды, оқу құралын, əдістемелік ұсыныстарды жетілдіру. Ішкі істер органдарының қызметіне тиісті, өзінің құзыреті шегінде бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара əрекеттесу, БАҚ жарияланымдары мониторингін ұйымдастыру, брифингтер, баспасөз-конференциялар, интернет-конференциялар өткізу жəне оны ұйымдастыру, ақпараттық хабарландырулар мен баспасөз парақшаларын тарату. Ішкі істер органдары интернет-сайтының аясында ақпараттық материалдарын толықтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 17. Аршалы, Есіл, Целиноград аудандық ішкі істер бөлімдері кеңсесінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс құжаттарын өңдеу, оларды белгіленген орынға жеткізу. Құпиялық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің бар болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар немесе экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 18. Атбасар, Бурабай аудандық ішкі істер бөлімдері, Степногор қ. ішкі істер басқармасы, кадр жұмысы тобының жетекші маман-психологы (С-R-5 санаты, 3 бірлік). Функционалды міндеттері: қызметкерлермен психодиагностикалық зерттеу жүргізеді жəне ұсыныстар дайындайды, психологиялық көмек көрсетеді, ІІО қызметкерлері жеке тұлғаларды деформациялаудың психологиялық алдын алу бойынша іс-шараларын ұйымдастырады. Қызметкерлерді кəсіби міндеттерін орындауға дайындау, жұмысқа қабілеттерін қалпына келтіру жəне денсаулықтарын сақтау, психологиялық релаксация кабинетінің жұмысын ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету бойынша іс-шараларды жүзеге асырады. Экстремалды жағдайларда жедел-қызметтік міндеттерді орындағаннан кейін жеке құрамға психологиялық көмек көрсетеді. Тəжірибеде психологиялық көмек жəне оңалтудың жеке бағдарламаларын əзірлейді жəне жүзеге асырады. Қызметтік ұжымдардың бірыңғай болуының психологиялық əдістері, кəсіби міндеттерді орындауға жұмылдыру бойынша бастықтармен жəне ұжымдармен əлеуметтік-психологиялық тренингтер ұйымдастырады жəне жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім беру немесе əлеуметтік ғылымдар саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 19. Аршалы аудандық ішкі істер бөлімі көші-қон полициясы тобының жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: азаматтарды құжаттандыру, тұрғылықты жері бойынша тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша жұмысты ұйымдастыру. Дайын құжаттарды беру, жоғалту бойынша істерді жүргізу, уақытша куəліктерді беру. Ф-1 арызын толтыру сапасын, негізділігі мен заңдылығын тексеру. Жұмыс жоспарын, бөлім жұмысы бойынша ай сайынғы есептерді құрастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 20. Көкшетау қ. ІІБ қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің басшысы (С-R-3 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есепті жүргізу, басқарманың бухгалтерлік есептілігін құрастыру; бюджеттік емес қорлар мен əртүрлі деңгейдегі бюджетке салықтарды аудару мен жинау жəне аударымдарды жүргізу; қаржы қызметін жетілдіру бойынша ұсыныстарды енгізу мен əзірлеу, ЗЖҚ салымдарды, аударымдарды жүзеге асыру, қазынашылық органдарына тіркелумен сатып алу хаттамаларын жəне келісімшарттарды ресімдеу. Ішкі істер бөлімдерінің қаржылық қызметін басшылыққа алу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның

функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 21. Көкшетау қ. ІІБ қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: есептілікті құрастыру үшін бухгалтерлік құжаттарды өңдеу, құжаттардың уақтылы дұрыс ресімделуіне бақылауды жүзеге асыру. Материалдық құндылықтардың жəне басқа да тез тозатын заттар мен құндылығы аз активтердің сақталуын бақылау. Негізгі қаражаттың, тауарлық-материалдық құндылықтардың, шаруашылық-қаржылық қызмет нəтижелерінің есепке алынуы. ЗЖҚ аударымдарды, салымдарды жүзеге асыру, қызметкерлерге ƏЖК беру бойынша жұмысты жүзеге асыру, қаржылық қызметті жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу жəне əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 22. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы құжаттармен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ағымдағы мұрағаттың құжаттық материалдарын тіркеу, есепке алу жəне сақтау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Іс номенклатурасын əзірлеу, істердің дұрыс құрылуына бақылау жасауды жүзеге асыру. Құжаттардың орындалу мерзімдеріне бақылау жасауды жүзеге асыру. Кіріс жəне шығыс құжаттарын өңдеу, оларды белгіленген орынға жеткізу. Қызметтік құжаттарды басып, көбейту. Іссапар құжаттарын əзірлеу, іссапарға келген қызметкерлерді тіркеу. Құпиялық режімі жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу. Іс жүргізу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Азаматтарды қабылдау бойынша жұмыс тəжірибесінің болуы. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 23. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы тылмен қамтамасыз ету бөлімшесі мемлекеттік сатып алу тобының жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: əлеуетті жеткізіп берушілер үшін конкурстық құжаттамасының бекітілуіне ұсыныс жəне оны жетілдіру. Мемлекеттік сатып алу бойынша өткізілген ашық конкурс пен өткізуге дайындық туралы ақпаратты жариялау. Өткізілген ашық конкурстың қорытындылары бойынша хаттамаларды ресімдеу, жұмыс пен қызметті, тауарларды сатып алу бойынша ашық конкурс өткізу жəне ұйымдастыру. ІІБ бойынша өткізілген мемлекеттік сатып алулар туралы мемлекеттік статистикалық есеп беруді құрастыру. Сатып алынатын тауарлар, жұмыс пен қызмет көлемін жəне номенклатураны талдау. Мемлекеттік сатып алулардың веб-порталы арқылы есеп беруді енгізу. Мемлекеттік сатып алулар бойынша ұсыныстарды енгізу жəне əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе құқық саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 24. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы көші-қон полициясы бөлімінің жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: азаматтарды құжаттандыру, тұрғылықты жері бойынша тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша жұмысты ұйымдастыру. Дайын құжаттарды беру, жоғалту бойынша істерді жүргізу, уақытша куəліктерді беру. Ф-1 арызын толтыру сапасын, негізділігі мен заңдылығын тексеру. Жұмыс жоспарын, бөлім жұмысы бойынша ай сайынғы есептерді құрастырады. Шетел азаматтарын азаматтылық алуға, тұрақты мекенжайға қалуына, уақытша тіркелуіне қабылдау бойынша жұмысты ұйымдастыру. Орындалу мерзімдеріне бақылауды жүзеге асыру.Шетел азаматтарының азаматтылық қабылдап алу, уақытша тіркелуі бойынша көші-қон полициясы бөлімінің жұмысын жетілдіру жөнінде ұсыныстарды əзірлеу жəне енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. 25. Көкшетау қ. ішкі істер басқармасы заң тобының жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: өзінің құзыреті шегінде басқа да мемлекеттік органдары мен соттарда, белгіленген тəртіпте құрылымның мүддесін ұсынады. Қадағалау мен апелляциялық шағымдарының пікірлерін дайындауды жүзеге асырады.Сотқа дейінгі таластарды реттеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Қызметкерлерді ІІО-дан шығару, тəртіптік жазаларды салу туралы келіп түсетін құрылымның бұйрық жобаларын талқылауды жүзеге асырады. Талап жұмысының жағдайына бақылау мен талдауды қамтамасыз етіп, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізеді. Сотқа дейінгі шешімдерді біржолата қабылдау үшін əрекет етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе білім беру немесе гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметте бір жылдан кем емес өтілі немесе осы лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін саладағы жұмыста екі жылдан кем емес еңбек өтілі болса ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істеу. ІІ. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) Алматы қалалық сотының кеңсесі, 050021, Алматы қаласы, Қазыбек би көшесі, 66-үй, анықтама телефоны: 8(7273) 30-91-23, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Алматы қалалық сотының кеңсесі бойынша: 1. Қаржы бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне). Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есеп пен есеп беруді жүзеге асыруға басшылық. Бухгалтерлік есеп, бақылау, есеп беру жəне экономикалық талдау мəселелері бойынша кəсіпорын бөлімшелері қызметкерлеріне əдістемелік көмек көрсету. Экономикалық негізделген өнімнің өзіндік құнының есеп беру калькуляциясын, еңбекақы, түрлі деңгейдегі бюджеттерге салықтар, алымдарды есептеулер мен жіберулер, банк мекемелеріне төлемдер бойынша есеп айырысуларды жасауды қамтамасыз ету. Шаруашылық ішіндегі резервтерді анықтау, зияндарды жəне өндірістік емес шығындарды жою. Шаруашылық-қаржылық қызметтің бухгалтерлік есебін ұйымдастыруды жүзеге асыру жəне материалды, еңбек жəне қаржылық ресурстарды тиімді, үнемді пайдалануға, кəсіпорын меншігінің сақталуын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) саласындағы жоғары білім. Экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) саласындағы ортадан кейінгі орта білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. 2. Құжаттамалық қамтамасыз ету басқармасының мемлекеттік тілді дамыту жөніндегі бас маман (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: сот жүйесінде іс жүргізу өндірісін мемлекеттік тілде жүргізу; сот жүйесінде мониторингті қамтамасыз ету, сот жүйесінде мемлекеттік тілдің дамуы мен жұмыс істеуі; мəтіндер жобасына бақылауды жəне мемлекеттік тілде редакциялауды жүзеге асыру; мемлекеттік тілді дамыту мəселелері бойынша семинарларға, конференцияларға жəне басқа ұйымдастыру іс-шараларына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық, гуманитарлық ғылымдар немесе қазақ тілі мен қазақ əдебиеті мамандығы бойынша педагогикалық білім саласындағы жоғары білім. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. Аудандық жəне оған теңестірілген соттар бойынша: 3. Бас маман (С-R-4 санаты, 1 бірлік): Жетісу ауданының № 2 аудандық соты. Функционалды міндеттері: арыздар мен өтініштерді қарау, анықтамалар мен ақпаратты жасап, сот қорытындыларына талдау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару, техникалық немесе гуманитарлық білім. Заңгерлік, гуманитарлық немесе техникалық орта білімі барларға рұқсат

4 сəуір 2015 жыл

етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. 4. Бас маман-сот мəжілісінің хатшысы (С-R-4 санаты, 8 бірлік: Алмалы ауданының № 2 аудандық соты – 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Алатау аудандық соты – 1 бірлік; Жетісу ауданының № 2 аудандық соты – 1 бірлік; Медеу аудандық соты – 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Бостандық аудандық соты – 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Бостандық ауданының № 2 аудандық соты – 1 бірлік; Жетісу аудандық соты – 1 бірлік; Түркісіб аудандық соты – 1 бірлік; Алмалы аудандық соты – 1 бірлік). Функционалды міндеттері: сот мəжілістерінің хаттамаларын жүргізу, қылмыстық, азаматтық істерді ресімдеу, процесуалдық құжаттарды (сауалдар, хаттар, шақыртуларды, атқару парақтарын) дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару білімі, заңгерлік орта білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. 5. Жетекші маман (С-R-5 санаты, 10 бірлік: Алмалы аудандық соты – 1 бірлік; Жетісу аудандық соты – 1 бірлік; Медеу аудандық соты – 1 бірлік; мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты – 2 бірлік, оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Жетісу ауданының №2 аудандық соты – 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңіне; Бостандық аудандық соты – 1 бірлік; Түркісіб аудандық соты – 1 бірлік; Алмалы ауданының № 2 аудандық соты – 1 бірлік; қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты – 1 бірлік). Функционалды міндеттері: анықтамалар мен ақпараттарды жасау, сот қорытындыларына талдау жасау, жеке ұйғарымдарды есепке алу жəне оның орындалуын бақылау, мұрағат істерін жүргізу, қолданыстағы заңнаманы жүйелеу мен кодификациялау, сот статистикасын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік немесе гуманитарлық немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару, техникалық білім немесе орта заңгерлік, гуманитарлық немесе техникалық білім. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. 6. Аға сот приставы (С-R-4 санаты, 1 бірлік: мамандандырылған ауданаралық əкімшілік соты – 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ұйымдастыру жəне жалпы басшылық, сот приставтарының жұмысын бақылау. Сот приставтарына жүктелген міндеттерді орындауға жеке жауаптылықты мойнына алу. Сот приставтары жұмысының қызметіне қатысты есеп берулер мен ақпараттарды жасау. Жұмысты жетілдіру бойынша сəйкес ұсыныстарды енгізу. Компьютерде жұмыс істей білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит) саласындағы жоғары білім. Құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит) саласындағы кейінгі орта білімі барларға рұқсат етіледі. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. 7. Сот приставы (С-R-5 санаты, 2 бірлік: мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты – 1 бірлік; Жетісу аудандық соты – 1 бірлік). Функционалды міндеттері: сот мəжілісі залында қоғамдық тəртіпті сақтауға жəрдем беру, сотқа процесуалдық əрекеттерді орындауға көмектесу, судьялардың жəне басқа да сот процесіне қатысушылардың жəне сот ғимаратының сақтығын қамтамасыз ету. Құқық бұзушыларды ішкі істер органдарына жеткізу. Атқарушы əрекеттерді мəжбүрлеп орындалуына қатысу. Сотқа келуден бас тартқандарды сотқа мəжбүрлеп əкелуді жүзеге асыру жəне бұл бағытта құқық қорғау органдарымен ынтымақтастықты жүзеге асыру. Жұмысты жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: гуманитарлық ғылымдар немесе құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит) немесе техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы жоғары білім немесе гуманитарлық ғылымдар немесе құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит) немесе техникалық ғылымдар жəне технология саласындағы ортадан кейінгі білім. Мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білу. ІІІ. Қызылорда облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаментінің Сырдария ауданы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасы, мекенжайы: индекс: 120600, Сырдария ауданы, Тереңөзек кенті, Қ.Қазантаев көшесі, № 4-үй, анықтама үшін телефондар: 8(72436) 22-0-10, факс: 8(72436) 21-3-84, электронды мекенжай: sirdaria@taxkzil. mgd.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Салық төлеушілермен жұмыс, өндіру бойынша жəне ұйымдастыру-құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маман-заңгері (C-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: салық заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету; салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің толық түсуін қамтамасыз ету; салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер, міндетті зейнетақы жарналары жəне əлеуметтік аударымдар бойынша берешектерді жою бойынша іс-шараларды жүзеге асыру; мерзімінде орындалмаған салық міндеттемесін орындауды қамтамасыз ету тəсілдерін жəне салық берешегін мəжбүрлеп өндіріп алу шараларын жүзеге асыру; салық төлеушілердің салық міндеттемелерінің орындалуына бақылау жасау; салық заңнамасы талаптарын бұзған тұлғаларға əкімшілік іс қозғау үшін хаттамалар толтыру; жоғары тұрған органның жəне басшылықтың хаттамалық тапсырмаларын басқарманың құрылымдық бөлімшелеріне жеткізу жəне орындалуын қамтамасыз ету өз функционалды міндеттерінің шеңберінде жоғары тұрған органның немесе лауазымды тұлғалардың тапсырмаларын орындау; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (келесі мамандықтардың бірі: экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, əлемдік экономика жоғары құқық (құқықтану) білімі. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі қызмет көрсету, экономика жəне басқару (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқық (құқықтану) білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының заңнамалары мен нормативтік-құқықтық актілерін, Салық кодексін, мемлекеттік тілді жетік білуі, қазіргі заманға сай компьютерлік жүйеде жұмыс істей білуі. IV. Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің аппараты, 010000, Астана қ., Сол жағалау, Қазақстан Республикасы Парламентінің Үйі; анықтама үшін телефондар: 8-7172-746040, 8-7172-746217, 8-7172-746307, 8-7172-746150; факс 8-7172-746152, эл.мекенжай: DinaraK@ parlam.kz бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің аппараты Ақпарат-талдау бөлімі меңгерушісінің орынбасары (В-1 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: өзі жетекшілік ететін секторлар қызметкерлерінің заң жобалары бойынша ақпараттықанықтамалық материалдар мен талдамалық анықтамаларды дайындау жөніндегі жұмысын ұйымдастыруды жəне оны бақылауды жүзеге асыру; палата басшылығы сөздерінің, баяндамаларының, сондай-ақ БАҚ-тағы жарияланымдарының жобаларын ұйымдастыру мен дайындауды жүзеге асыру; Парламент қызметі жəне парламентаралық ақпараттық алмасу проблемалары бойынша арнаулы ақпараттық жəне талдамалық материалдарды ұйымдастыру мен дайындауды жүзеге асыру; бөлімнің ақпараттық ресурстарының электронды каталогтарын жүргізу, сондай-ақ Парламенттің электронды кітапханасын дамыту жөніндегі жұмысты жүргізуді ұйымдастыру; Парламент WEB-сайтының мони торингі жөніндегі жұмысты ұйымдастыруды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; осы санаттағы лауазымның мамандануына сай келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу; лауазымы бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қосымша білімдер қажет. 2. Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісі депутатының көмекшісі (В-4 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: Мəжіліс депутатының жұмыс топтары мен комитеттегі заң жобаларын қарауға байланысты қызметін ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету, қызметтік хатхабарлармен, азаматтардың хаттарымен жəне өтініштерімен жұмыс істеу, Мəжіліс депутаты жəне бөлім басшылығы жүктеген өзге де міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; осы санаттағы лауазымның мамандануына сай келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу; лауазымы бойынша

функционалды міндеттерді орындау үшін қосымша білімдер қажет. V. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаментінің «Қобда аудандық қазынашылық басқармасы» ММ, 031000, Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, Астана көшесі, № 31, анықтама үшін телефондар: 8(71341) 2-14-50, 2-14-59, факс: 8(71341) 2-14-59, электронды поштасы: a.zhienbaev@minfin. gov.kz, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: бюджетке артық төленген сомаларды қайтару жəне түсімдердің БСК арасындағы, салық қызметі органдарының арасындағы түсімдерді бюджет есебіне алу жөніндегі салық органының төлем тапсырмаларын жүйеге енгізу. ММ өз билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан алатын ақшаның түсімдері мен шығыстарының жоспарларын жəне оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу. 902 шоттағы сомаларды уақтылы есептен шығару үшін 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау. Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу. Есеп нысандарын қалыптастыру. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі экономикалық білімі барларға рұқсат етіледі. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. VI. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі, 010000, Астана қаласы, Тəуелсіздік даңғылы, 1, анықтамалар үшін телефондар: 71-56-06, 72,-20-47, 72-20-46, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Құжаттамалық қамтамасыз ету басқармасы электронды құжат айналымы бірыңғай жүйесі тобының сарапшысы (бала күту демалысы кезеңінде), С-5 санаты ( 1 бірлік), № 15-15. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы ІІМге келіп түскен барлық құпия емес хат-хабарларды қабылдайды жəне тіркейді. Қабылданған құпия емес хат-хабарларды өңдейді, электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесінде тіркейді жəне басқарма бастығы арқылы министрліктің басшылығына баяндау үшін жəне тиістілігі бойынша қызметтерге жолдайды. Оның ресімделуінің дұрыстығын тексереді жəне министрліктің ішінде шығыс құпия емес хат-хабарларды жөнелтуге қабылдайды. Электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесін енгізу жəне дамыту бойынша ұйымдастырушылық жұмыстарды жүргізеді. Басқарма басшылығының тапсырмасы бойынша өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 2. Тыл департаменті күрделі құрылыс басқармасы инвестициялық жобалар жəне жоспарлау тобының сарапшысы (бала күту демалысы кезеңінде), С-5 санаты (1 бірлік), № 11-21. Функционалды міндеттер: Қазақстан Республикасы ІІМ нысандарын күрделі жөндеу жөніндегі жедел, статистикалық есептерді талдайды, жалпылайды жəне тиісті инстанцияларға ұсынады. Қазақстан Республикасы ІІМ нысандарының құрылысына дайындалған жобалау-сметалық құжаттамаларды қабылдауды жүргізеді. Күрделі жəне ағымдағы жөндеулерге ақаулық актілерін құрастыру жөніндегі комиссияға қатысады. Қазақстан Республикасы ІІМ нысандарының күрделі құрылыстары жəне жөндеу жұмыстары жоспарына өзгерістер енгізу туралы ұсынысты КҚБ басшылығына қарауға енгізеді, КҚБ жұмысын жоспарлайды жəне талдайды. Əзірленген техникалық-экономикалық негіздемелерді жəне жобалаусметалық құжаттарды бекіту үшін ҚР ИДМ Құрылыс істері комитетіне ұсынады. Күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстарының көлемін анықтау жөніндегі комиссияға қатысады. Мердігер ұйымдар орындаған жұмыс көлемінің орындалған жұмыс актілеріне сəйкестігін тексереді. Ғимараттар мен құрылыстарды күрделі жөндеуге арналған сметалық құжаттамаларды тексеруге қатысады. Күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстарына инвестициялық ұсыныстар бойынша құжаттарды жинауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (құрылыс) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 3. Тыл департаменті медициналық басқарманың жеке құрамға медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру жəне арнайы мекемелермен жұмыс тобының сарапшы-дəрігері, С-5 санаты (1 бірлік), № 11-41. Функционалды міндеттері: бекітілген контингент арасындағы адам өлімі жағдайларын жинақтайды жəне талдайды. Басшылыққа адам өлімі жағдайлары бойынша есеп жасайды. Ведомстволық бағынысты құрылымдардың материалдықтехникалық жабдықтау жөніндегі өтінімдерін жинайды жəне жалпылайды. Бекітілген контингентті медициналық қамтамасыз ету жөніндегі шолу ақпаратты əзірлеуге қатысады. ІІО арнайы мекемелерінде медициналық көмек көрсетуді ұйымдастырады. ІІО арнайы мекемелері контингентін медициналық қамтамасыз ету туралы статистикалық ақпаратты жинайды жəне жалпылайды. ІІО арнайы мекемелерінде ұсталатын адамдар арасындағы адам өлімі жағдайларын жинақтайды жəне талдайды. Қаржыландыру жəне бюджетті жоспарлау мəселелері жөніндегі материалдарды жалпылайды жəне жинайды. Астана, Алматы қалаларының жəне облыстардағы ІІД медициналық қызметтерінің ішкі істер органдарының жеке құрамы жөніндегі жылдық статистикалық есептерін жинақтайды. Астана, Алматы қалаларының жəне облыстардағы ІІД медициналық қызметтерінің, Қазақстан Республикасы ІІМ медицина ұйымдарының қызметкерлерін марапаттау жөніндегі материалдарды əзірлейді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина) (қоғамдық денсаулық сақтау, медицина) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 4. Заң департаменті құқықтық қамтамасыз ету басқармасының сарапшысы, С-5 санаты (2 бірлік), № 13-5, 13-6. Функционалды міндеттері: ІІМ жүйесіндегі құқықтық жұмысқа ұйымдастырушылық-əдістемелік басшылық жасайды. Министрлік комитеттерінің құқықтық бөліністерінің жəне аумақтық ішкі істер органдарының заң қызметтерінің қызметін үйлестіреді. ІІМ жүйесіндегі құқықтық жұмыстың жай-күйін талдайды жəне бағалайды, оны жетілдірудің басым бағыттарын белгілейді. Министрге қол қоюға (келісуге) ұсынылған НҚА, халықаралық келісімшарттардың жəне ведомствоаралық келісімдердің жобаларына құқықтық сараптама жүргізеді. ІІМ НҚА-ларын іріктеу жəне мемлекеттік тіркеуге жолдау бойынша жұмысты ұйымдастырады. Ішкі істер органдарының қызметін регламенттейтін Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтарын, Үкіметтің қаулыларын, нормативтік-құқықтық бұйрықтарды мониторингтеу бойынша жұмысты ұйымдастырады. ІІО қызметін құқықтық қамтамасыз ету мəселелері бойынша депутаттардың, мемлекеттік органдардың сұрау салуларына жауапты дербес немесе ІІМ-нің өзге де бөліністерін тарта отырып дайындайды. ІІО жүйесі қызметін құқықтық реттейтін мəселелер бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жəне Үкіметке материалдар дайындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кедендік іс) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтікқұқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 5. Ішкі бақылау басқармасы ішкі істер органдарын ішкі

бақылау бөлімінің бас сарапшысы, С-4 санаты (3 бірлік), № 16-8, 16-9, 16-10. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекеменің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне өзге де заңнамаларын сақтауын тексеруді жүзеге асырады; мемлекеттік мекеменің, бөліністер мен министрліктің қарамағындағы ұйымдардың есепке алуды жəне есеп беруді жүргізу шынайылығы мен дұрыстығын бақылауды жүзеге асырады; бақылау объектілеріне жолданған ұсынымдардың жəне ішкі бақылау қорытындылары бойынша қабылданған шешімдердің орындалуын бақылауды жүзеге асырады; бақылау ісшараларының материалдарын жалпылайды жəне талдайды; ішкі бақылау жүргізуге байланысты хаттарды, шағымдар мен өтініштерді жəне басқарманың құзыретіне кіретін басқа да мəселелерді қарайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтікқұқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 6. Ішкі бақылау басқармасы ішкі істер органдарын ішкі бақылау бөлімінің сарапшысы, С-5 санаты (1 бірлік), № 16-12. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекеменің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне өзге де заңнамаларын сақтауын тексеруді жүзеге асырады; мемлекеттік органның, бөліністер мен министрліктің қарамағындағы ұйымдардың есепке алуды жəне есеп беруді жүргізу шынайылығы мен дұрыстығын бақылауды жүзеге асырады; бақылау объектілеріне жолданған ұсынымдардың жəне ішкі бақылау қорытындылары бойынша қабылданған шешімдердің орындалуын бақылауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтікқұқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 7. Ішкі бақылау басқармасы талдау жəне тексерулердің сапасын бақылау тобының сарапшысы, С-5 санаты (1 бірлік), № 16-2. Функционалды міндеттері: бақылау объектілерінде бақылау іс-шараларына қатысады; ішкі бақылау материалдарының сапасын бақылаудың мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарына сəйкестілігін жүзеге асырады; бақылау ісшаралары бойынша материалдарға талдау жəне жинақтауды жүргізеді; басқарманың қызметіне қатысты талдамалық материалдарды дайындауға қатысады; мемлекеттік қаржылық бақылау мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық жəне əдістемелік материалдарды əзірлеуге қатысады. Іс жүргізуді жəне істер номенклатурасын ұйымдастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы), гуманитарлық ғылымдар (филология) саласында, компьютерде жұмыс істей білу, Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтікқұқықтық актілерді, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. VII. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті, 010000, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 11, Министрліктер үйі, анықтамалар үшін телефон: (7172) 71-71-80, 7178-94, телефон-факс 71-71-83, электронды мекенжай a.kussainova@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті басшысының орынбасары (С-О-2 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: департаменттің қызметін жалпы үйлестіру; республикалық мүлікті сату, сатып алу-сату шарттарына сəйкес міндеттемелердің орындалуына тексеруді жүзеге асыру, республикалық мүлікті мақсатқа сай пайдалануына жиынтық есепті дайындау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; жарғылық капиталындағы қатысу үлесі Қазақстан Республикасына тиесілі жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер арасында таза кірісті уақытында жəне толық бөлуге жəне Қазақстан Республикасының тиесілі акцияларына дивидендтерді есептеуге бақылау; жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті қабылдауды, тасымалдауды, сақтауды жəне жоюды (кəдеге жаратуды) ұйымдастыру бойынша жұмыстарды үйлестіру, орталық атқарушы органдардың аумақтық органдарына бекітілген ғимараттар мен автокөлік құралдарының бірыңғай теңгерім ұстаушылары етіп комитеттің аумақтық органдарын айқындау бойынша жобаны іске асыру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; республикалық мүлік мəселелері бойынша өз құзыреті шегінде мемлекет мүддесін білдіру жəне оның мүліктік құқықтарын қорғау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету) немесе құқық саласында (құқықтану) немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары саласында. Үлгілік біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі жəне қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. 2. Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті басшысының орынбасары (С-О-2 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: департаменттің қызметін жалпы үйлестіру; республикалық мүлікті сату, сатып алу-сату шарттарына сəйкес міндеттемелердің орындалуына тексеруді жүзеге асыру, республикалық мүлікті мақсатқа сай пайдалануына жиынтық есепті дайындау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; жарғылық капиталындағы қатысу үлесі Қазақстан Республикасына тиесілі жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер арасында таза кірісті уақытында жəне толық бөлуге жəне Қазақстан Республикасының тиесілі акцияларына дивидендтерді есептеуге бақылау; жекелеген негіздер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті қабылдауды, тасымалдауды, сақтауды жəне жоюды (кəдеге жаратуды) ұйымдастыру бойынша жұмыстарды үйлестіру, орталық атқарушы органдардың аумақтық органдарына бекітілген ғимараттар мен автокөлік құралдарының бірыңғай теңгерім ұстаушылары етіп комитеттің аумақтық органдарын айқындау бойынша жобаны іске асыру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; республикалық мүлік мəселелері бойынша өз құзыреті шегінде мемлекет мүддесін білдіру жəне оның мүліктік құқықтарын қорғау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету) немесе құқық саласында (құқықтану) немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары саласында. Үлгілік біліктілік талаптарға сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, «Мемлекеттік мүлік туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Жауапкершілігі шектеулі жəне қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын білу. Жекешелендіру жəне мемлекеттік меншікті басқару саласындағы теориялық жəне практикалық білім. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. VIII. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Қостанай облысы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 110000, Қостанай қаласы, Толстой көшесі, 74, № 208-кабинет, анықтама үшін телефоны: 8(7142) 54-43-33, факс: 8(7142) 51-10-97, Е-mail: fink.kost@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: (Жалғасы 13-бетте).


(Жалғасы. Басы 11-12-беттерде). Талдау, есептілік жəне сапаны бақылау бөлімінің бас маман-бас бақылаушы-тексерушісі (С-О-5 санаты), 1 бірлік: Функционалды міндеттері: талдамалық ақпараттар жəне есептер дайындау, инспекция қызметінің рейтингтік қорытынды бағасын əзірлеуге қатысу. Инспекцияның бақылау іс-шараларының жоспарын жасау жəне оның орындалуын бақылау. Инспекцияның бақылау қызметіне талдау жасау, инспекция қызметкерлерінің бақылау материалдарына алғашқы бақылау сапасына бақылау жүргізу. «Қаржылық бақылау» ақпараттық жүйесінде есептілікті қалыптастыру жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес басқа да міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық немесе заңгерлік білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі экономикалық (бухгалтер, экономист, қаржыгер) немесе заңгерлік (заңгер) білімі барларға рұқсат етіледі. IX. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, 010000, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 11, анықтама үшін телефон: 8(7172)71-84-17, электронды мекенжайы: k.konyratbaeva@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Заң қызметі басқармасының сарапшысы, С-5 санаты. Функционалды міндеттері: өз құзыретінің шегінде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің құрылымдық жəне аумақтық бөлімшелерінің қызметін құқықтық қамтамасыз етеді; өз құзыретінің шегінде нормативтік-құқықтық актілер жобаларын, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті жасайтын нормативтік-құқықтық актілерге, техникалық ерекшеліктерге, шаруашылық жəне өзге шарттарға, келісімдерді əзірлеуге жəне құқықтық сараптауға қатысады, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің мүддесін сотта жəне басқа мемлекеттік органдарда білдіреді, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметі заңдарының, актілерінің жобаларын, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің өкімдерін жəне басқа нормативтік-құқықтық актілерді келіседі; кеңестерге жəне отырыстарға материалдар дайындайды, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің құрылымдық жəне аумақтық бөлімшелеріне консультациялық-түсіндіру көмегін көрсетеді, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті басшыларының тапсырмаларын орындауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік; құқық саласында (құқықтану немесе халықаралық құқық). Негізгі қызмет бойынша мерзімді қайта даярлау курстарынан өткен сертификаттардың болуы жөн. 2. Ұйымдастыру жұмысы жəне мемлекеттік сатып алу басқармасының сарапшысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы кезеңіне), С-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: комитет жұмысын ұйымдастыруды қамтамасыз ету. Комитетте мəжілістер, семинарлар жəне алқа отырыстарын, мəдени-бұқаралық жəне спорттық шараларды өткізу; комитет жұмыс жоспарларын жасау жұмыстарын ұйымдастыру; комитеттегі орындаушылық тəртіпке бақылау жасау; комитетте іс жүргізуді ұйымдастыру; комитеттің ведомстволық мұрағатына комитеттің құрылымдық бөлімшелерінің істерін өткізу жұмыстарын ұйымдастыру; басқарма қызметкерлері қызметінің тиімділігіне бағалау жүргізу, комитет сайтында ақпаратты жариялау жəне мониторинг жүргізуді қамтамасыз ету, комитеттегі мемлекеттік тілді дамытуға қатысты іс-шаралар жоспарларын орындау бойынша жұмыстарды ұйымдастыру, жұмыс уақытын есепке алу тəбілін жүргізуге бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық немесе заңгерлік немесе гуманитарлық немесе білім; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немее журналистика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе құқық саласында (құқықтану) немесе гуманитарлық ғылымдар саласында (халықаралық қатынастар немесе филология) немесе білім саласында (қазақ тілі мен əдебиеті немесе орыс тілі мен əдебиеті). Негізгі қызмет бойынша мерзімді қайта даярлау курстарынан өткен сертификаттардың болуы жөн. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті Бесқарағай аудандық қазынашылық басқармасы, 070300 ШҚО, Бесқарағай ауданы, Бесқарағай ауылы, Сейфуллин көшесі 146, анықтама үшін телефон: 8 (722 36) 9-14-85, электронды мекенжайы: n.nurgalamov@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. 1. Операциялық топтың бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің төлем шоттарын енгізу, бекіту жəне өткізу; инкассалық өкімдермен жұмыс жүргізу; бос қорларды жəне хабарламаларды тексеру, төлем шоттарының жай-күйін талдау, оқшауланған шоттарды реттеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда, ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Заңнамалық жəне нормативтік актілерді, Бюджет кодексін білу, компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қарағанды облысы бойынша қазынашылық департаменті Приозер қалалық қазынашылық басқармасы, 101100, Қарағанды облысы, Приозер қаласы, Ағыбай батыр к-сі, 18-үй, аңықтама үшін телефондар: 8(71039)5-20-45, 5-22-73 электронды мекенжайы: kazna.kar3027@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Төлемдерді алдын ала бақылау жəне өткізу тобының бас маман – бас қазынашысы, (уақытша негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне 19.07.2017 ж. дейін), C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің тапсыратын қаржы құжаттарын қабылдау жəне қолданыстағы бюджеттік заңнамаға сəйкестігін алдын ала бақылау, республикалық жəне жергілікті бюджеттер бойынша ММнің төлемге берілетін шоттарын енгізу, квазимемлекеттік сектордың субъектілерінің төлем тапсырмаларын енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономикалық жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе экономика немесе қаржы саласында екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Компьютерде жұмыс істей білуі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті Павлодар облысы бойынша қазынашылық департаментінің, Ақсу қалалық қазынашылық басқармасы, 140100, Павлодар облысы, Ақсу қаласы, Астана көшесі, 26, анықтама тел.: 8 (718-37) 5-02-75, факс: 8(718-37) 5-02-95, электронды мекенжайы: zha.kabyshev@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасу үшін құжаттар қабылдау туралы жариялайды: 1. Операциялық топтың бас маман-бас қазынашысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күту бойынша демалыс кезеңіне), СR-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды мiндеттерi: мемлекеттік мекеме қызметкерлеріне еңбекақылары мен басқа ақша төлемдеріне арналған аудару жолдарымен төлеуге арналған төлем шоттарды бекіту; қазынашылықтың аймақтық бөлімшесінде тіркелген шартқа сəйкес жүргізілген төлемдердің төлем шоттарын бекіту; ММ шоттары жəне ЖБ, РБ, ҚБШ бойынша төлем шот реквизиттер бақылауын жүзеге асыру; есеп нысандарды қалыптастыру; 5-02, 5-15, 5-15А есеп нысандары бойынша орындалған төлем шоттарды салыстыру; күн құжаттарын тігу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі – жоғары экономикалық немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі (экономикалық) барларға рұқсат етіледі. Х. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология комитетінің «Қостанай облысы бойынша департаменті» РММ, Қостанай қаласы, 110000, Гоголь көшесі, 79 А-үй, тел/факс: 8 /7142/ 54-27-03, 54-75-50, электронды мекенжайы: gosnadzorkost@mail.ru, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму

13

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология комитеті Қостанай облысы бойынша департаментінің жетекші маманы, С-О-6 санаты (1-бірлік). Функционалды міндеттері: өнімді өткізу сатысында оған қатысты техникалық реттеу жəне өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы техникалық регламенттермен белгіленген талаптардың сақталуына мемлекеттік бақылауды белгіленген тəртіппен жүзеге асыру. Департаменттің есептік деректерін жинақтауды жəне талдауды жүзеге асыру (апталық, ай сайын, тоқсан сайын, бір жылға). Жоспарлы жəне жоспардан тыс мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технология. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Техникалық реттеу туралы», «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы», «Сəйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын білу. Мемлекеттік тілді білу. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология комитеті Қостанай облысы бойынша департаментінің бас маманы С-О-5 санаты (1 бірлік); Функционалды міндеттері: өнімді өткізу сатысында оған қатысты техникалық реттеу жəне өлшем бірлігін қамтамасыз ету саласындағы техникалық регламенттермен белгіленген талаптардың сақталуына мемлекеттік бақылауды белгіленген тəртіппен жүзеге асыру. Департаменттің есептік деректерін жинақтауды жəне талдауды жүзеге асыру (апталық, ай сайын, тоқсан сайын, бір жылға). Жоспарлы жəне жоспардан тыс мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Аталған санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе білім беру (қазақ тілі жəне əдебиеті) немесе техникалық ғылымдар жəне технология. Ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технология. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Техникалық реттеу туралы», «Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы», «Сəйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын білу. Мемлекеттік тілді білу. ХІ. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, байланыс телефоны: 8 (7172) 74-36-33, e-mail: a.kaipbaeva@mzsr.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаментінің басшысы (С-О-1 санаты, жұмыс орны – Орал қаласы). Функционалды міндеттері: департаменттің жұмысын ұйымдастыру жəне басшылық ету, еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау, мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңнамаларының сақтауын бақылау жəне іске асыру функцияларын жүзеге асыру, департаменттің жоспарларын əзірлеу жəне олардың іске асырылуын бақылау, департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіру, жергілікті мемлекеттік органдармен өзара қарымқатынас жасау үшін департаменттің мүддесін білдіру, министрліктің жəне комитеттің басшылығы жүктеген өзге де міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану, халықаралық құқық), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (социология, политология, экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (тау-кен ісі, мұнай-газ ісі, машина жасау, құрылыс, оптикалық приборлар жəне спектроскопия, пайдалы қазба кен орындарының технологиясы жəне барлау техникасы), гуманитарлық ғылымдар (шығыстану, халықаралық қатынастар) мамандықтары бойынша жоғары білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтікқұқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша департаментінің басшысы (С-О-1 санаты, жұмыс орны – Петропавл қаласы). Функционалды міндеттері: департаменттің жұмысын ұйымдастыру жəне басшылық ету, еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау, мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңнамаларының сақтауын бақылау жəне іске асыру функцияларын жүзеге асыру, департаменттің жоспарларын əзірлеу жəне олардың іске асырылуын бақылау, департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіру, жергілікті мемлекеттік органдармен өзара қарымқатынас жасау үшін департаменттің мүддесін білдіру, министрліктің жəне комитеттің басшылығы жүктеген өзге де міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану, халықаралық құқық), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (социология, политология, экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар (тау-кен ісі, мұнай-газ ісі, машина жасау, құрылыс, оптикалық приборлар жəне спектроскопия, пайдалы қазба кен орындарының технологиясы жəне барлау техникасы), гуманитарлық ғылымдар (шығыстану, халықаралық қатынастар) мамандықтары бойынша жоғары білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтікқұқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің Атырау облысы бойынша департаменті, 060007, Атырау қаласы, Махамбет көшесі, 118Е, байланыс телефоны: 8(7122) 35-56-21, факс: 3556-18, e-mail: depatyrau_enbek@mail.ru, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. № 1,4 медициналық-əлеуметтік сараптама бөлімдерінің бас мамандары, С-О-5 санаты, 2 бірлік (оның ішінде 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне, жұмыс орны – Атырау қаласы). Функционалды міндеттері: мүгедектік тобын, кəсіби еңбекке жарамсыздық деңгейін анықтау, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімдерін ұзарту үшін тұлғаларды куəландыру, дербес сауықтыру бағдарламаларын жасау, сауық тыру іс-шараларын жүргізу, мүгедектерді сауықтыру шараларын жүргізудің дұрыстығына бақылау жасау, медициналық-əлеуметтік сараптама мəселелері мен мүгедектерді сауықтыру бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу, əдістемелік көмек көрсету, мүгедектерді есепке алу жүйесінің орталықтандырылған дерекқорын қалыптастыру жұмысына бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: емдеу ісі немесе педиатрия мамандықтары бойынша жоғары медициналық білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. 2. Əлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне, жұмыс орны – Атырау қаласы). Функционалды міндеттері: зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан берілетін зейнетақы, жəрдемақылардың төлемдерімен мемлекеттік əлеуметтік сақтандыру қорынан əлеуметтік төлемдерді тағайындау үшін ұсынылған іс құжаттардың дұрыстығын тексеріп, тағайындау жəне уақтылы төлемге жіберілуін бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе құқық саласындағы білім (құқықтану немесе халықаралық құқық) немесе əлеуметтік қызмет мамандықтары бойынша жоғары білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Еңбек, əлеуметтік қорғау жəне көші-қон комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті, 050016, Алматы қаласы, Абылай хан даңғылы,

2-үй, байланыс телефоны: 8 (727) 279-45-35, e-mail: mt_ almaty1@gcvp.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. № 1 медициналық-əлеуметтік сараптама бөлімінің бас маманы (С-0-5 санаты, жұмыс орны – Алматы қаласы). Функционалды міндеттері: еңбек қабілеттілігінің сараптамасы үшін жіберілген əрбір науқасқа жеке медициналық қарауды жүргізу, еңбек қабілеттілігін қалпына келтіру бойынша шараларды анықтау, мүгедектің денсаулығына мүмкіндік беретін, еңбектің сипаты мен жағдайын анықтау, мүгедектіктің тобын анықтауды, еңбек қабілеттілігінің жағдайы туралы сараптамалық шешім шығару, емдеу-сауықтыру мекемесінің дəрігерлеріне медициналық-əлеуметтік сараптама мəселелері бойынша кеңестік көмек көрсету, мүгедектерді сауықтырудың жеке бағдарламасын əзірлеуге қатысу, мүгедектерді жəне науқастарды қарауда медициналық құжаттаманы ресімдей білуі, мүгедектерді медициналық-əлеуметтік сауықтыру жəне медициналық-əлеуметтік сараптама мəселелері жөнінде ұйымдарда жəне халықтың арасында түсіндірме жұмыстарын жүргізу, мүгедектер бойынша орталықтандырылған мəліметтер базасын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамсыздандыру (медицина) (қоғамдық денсаулық сақтау немесе жалпы медицина немесе мейірбикелік ісі) саласындағы мамандықтары бойынша жоғары білім, осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді білу, мүмкіндігінше мемлекеттік жəне ресми тілдерді білу. ХІІ. «Астана қаласының ішкі істер департаменті» мемлекеттік мекемесі (010000, Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 19, 2-қабат, 215-кабинет, анықтама үшін телефоны: 8 (7172) 71-62-81, факс: 8 (7172) 71-63-33), janara9999@ mail.ru, «Б» корпусы бойынша бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Анықтау басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (CО-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ҚР ІІМ, ІІД жəне басқа да құқық қорғау органдарының жедел кеңес, алқа шешімдерін, құпия емес бұйрықтарын, сондай-ақ Астана қаласының ІІДге жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түсетін арыздарды, құпия емес құжаттарды қабылдауды, есепке алуды, тіркеуді жəне сақтауды жүзеге асырады. ҚР ІІМ-ге, Астана қаласының əкімдігіне жəне де басқа да мемлекеттік мекемелерге хатхабарларды жіберуді жəне қабылдауды жүзеге асырады. Электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесіне кіріс жəне шығыс хат-хабарларды енгізеді жəне өңдейді (ЭҚАБЖ). ҚР ІІМ нормативтік-құқықтық актілеріне сəйкес тəжірибелік маңызын жоғалтқан құпия емес нормативтік құжаттарды, номенклатуралық істерді, журналдарды жоюға іріктеу жүргізеді, құпия емес құжаттарды жоюға кесім жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, білім, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 2.Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ҚР ІІМ, ІІД жəне басқа да құқық қорғау органдарының жедел кеңес, алқа шешімдерін, құпия емес бұйрықтарын, сондай-ақ Астана қаласының ІІДге жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түсетін арыздарды, құпия емес құжаттарды қабылдауды, есепке алуды, тіркеуді жəне сақтауды жүзеге асырады. ҚР ІІМ-ге, Астана қаласының Əкімдігіне жəне де басқа да мемлекеттік мекемелерге хатхабарларды жіберуді жəне қабылдауды жүзеге асырады. Электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесіне кіріс жəне шығыс хат-хабарларды енгізеді жəне өңдейді (ЭҚАБЖ). ҚР ІІМ нормативтік-құқықтық актілеріне сəйкес тəжірибелік маңызын жоғалтқан құпия емес нормативтік құжаттарды, номенклатуралық істерді, журналдарды жоюға іріктеу жүргізеді, құпия емес құжаттарды жоюға кесім жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, білім, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 3. Əкімшілік полиция басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ҚР ІІМ, ІІД жəне басқа да құқық қорғау органдарының жедел кеңес, алқа шешімдерін, құпия емес бұйрықтарын, сондай-ақ Астана қаласының ІІДге жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түсетін арыздарды, құпия емес құжаттарды қабылдауды, есепке алуды, тіркеуді жəне сақтауды жүзеге асырады. ҚР ІІМ-ге, Астана қаласының əкімдігіне жəне де басқа да мемлекеттік мекемелерге хатхабарларды жіберуді жəне қабылдауды жүзеге асырады. Электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесіне кіріс жəне шығыс хат-хабарларды енгізеді жəне өңдейді (ЭҚАБЖ). ҚР ІІМ нормативтік-құқықтық актілеріне сəйкес тəжірибелік маңызын жоғалтқан құпия емес нормативтік құжаттарды, номенклатуралық істерді, журналдарды жоюға іріктеу жүргізеді, құпия емес құжаттарды жоюға кесім жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, білім, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 4. Көші-қон полиция басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: ҚР ІІМ, ІІД жəне басқа да құқық қорғау органдарының жедел кеңес, алқа шешімдерін, құпия емес бұйрықтарын, сондай-ақ Астана қаласының ІІДге жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түсетін арыздарды, құпия емес құжаттарды қабылдауды, есепке алуды, тіркеуді жəне сақтауды жүзеге асырады. ҚР ІІМ-ге, Астана қаласының əкімдігіне жəне де басқа да мемлекеттік мекемелерге хатхабарларды жіберуді жəне қабылдауды жүзеге асырады. Электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесіне кіріс жəне шығыс хат-хабарларды енгізеді жəне өңдейді (ЭҚАБЖ). ҚР ІІМ нормативтік-құқықтық актілеріне сəйкес тəжірибелік маңызын жоғалтқан құпия емес нормативтік құжаттарды, номенклатуралық істерді, журналдарды жоюға іріктеу жүргізеді, құпия емес құжаттарды жоюға кесім жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, білім, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 5. Заң бөлімінің жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: қойылған талаптар бойынша барлық сот инстанцияларында ІІД-нің мүддесін белгіленген тəртіпте қорғайды, тиісті пікірлер дайындайды. Жоғары сот инстанцияларына апелляциялық, кассациялық жəне бақылау арыздарын дайындауды жүзеге асырады. Шаруашылық шарттарды жасауға қатысады, олардың заңды сараптамасын жүргізеді. Кесімдердің орындалуы бойынша ҚЖБ жəне ТЖБ арасында өзара салыстыру актілерін сұратады. Оларға шағымдар даярлайды. Мүдделі қызметтермен бірігіп айыппұл санкцияларын шығару бойынша шаралар қабылдайды. ІІД қызметкерлерін тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы бұйрықтардың жобасына құқықтық сараптама жасайды. Штаб жəне ІІД-нің басқа бөліністерімен бірге хат алмасуды жүзеге асырады. Заңнамадағы өзгерістерді қадағалайды, кодификациямен айналысады. Заң бөлімінің іс қағаздарын, оның ішінде құпия іс қағаздарды жүргізеді, есеп жасайды. ІІД-нің құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімімен жəне екінші арнайы бөлімімен өзара іс-қимыл жасасады. Заң бөлімінің жұмысын жинақтап қорытады, ІІД қызметін құқықтық қамтамасыз етуге қатысты мəселе бойынша ІІД басшылығына анықтамалар мен басқа да қажетті құжаттар əзірлейді. ІІД кадр жұмысы басқармасымен жəне оның құрылымдық бөліністерімен бірге жеке құрамды құқықтық оқытуды ұйымдастырады. Шағымталаппен жұмысты ұйымдастыру мəселелері бойынша сараптама анықтамалар, шолулар, ақпараттық есептік құжаттарды дайындауды қамтамасыз етеді. Жедел жағдайлар туындайтын ерекше жағдайларда ІІД заң бөлімі бастығының нұсқауы бойынша ІІД заң бөлімінің басқа қызметкерінің міндеті мен қызметін орындайды. Бір тəулік ішінде заң бөлімінің бастығына емделу мекемесін жəне емделу режімін көрсетіп, уақытша еңбекке жарамсыздық фактісі туралы хабарлайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық саласында. 6. Тыл жабдықтау басқармасы мемлекеттік сатып алу тобының бас маманы (C-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: топқа басшылықты жүзеге асырады жəне топ алдында тұрған тапсырмаларды орындауды ұйымдастырады. Топқа келіп түсетін жəне топтан шығатын құжаттарды қарастырады. Оған берілген құқық шегінде мəселелерді шешеді жəне оның құзыретіне кіретін жекелеген сұрақтарды шешуді топ қызметкерлеріне тапсырады. Бір көзден сатып алу арқылы ашық жəне жабық конкурстарды өткізу туралы бұйрықтарды дайындау бойынша жұмыстарды ұйымдастырады. Мемлекеттік сатып алу үрдісіне бақылауды жүзеге асырады жəне мемлекеттік сатып алудың веб-порталында жұмыстарды ұйымдастырады. Конкурстық құжаттарды дайындау жəне конкурстарды өткізу бойынша жұмыстарды ұйымдастырады жəне жүргізеді. Тауарларды,

жұмыстар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алу бойынша конкурстарды өткізу жөніндегі конкурстық комиссия құрамына қатысады. Тауарларды, жұмыстар мен қызмет көрсетулерді мемлекеттік сатып алу бойынша шарт жасау, шарттың тізілімін қолданыстағы заңнамаларға сəйкес жүргізу бойынша жұмыстарды ұйымдастырады. Мемлекеттік сатып алу мəселелері бойынша топтың жеке құрамына тəжірибелік жəне əдістемелік көмек көрсетеді, əлеуетті өнім берушілердің өтініштерін қарастырады. Топ қызметкерлерімен тəрбие жұмысын жүргізеді, олардың қызметтік міндеттерін орындауына, еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтауына бақылау жасайды. Топ қызметкерлерінің басшылықа алатын құжаттар бойынша білімін тексереді. Бөлімшеде құпиялық режімін сақтауды қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 7. Тыл жабдықтау басқармасының мемлекеттік сатып алу тобының жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: мемлекеттік сатып алу туралы ҚР заңнамасына сəйкес тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатып алуға бөлінген республикалық жəне жергілікті бюджеттерді тиімді жұмсауды қамтамасыз етуге тікелей қатысады. Орталық аппараттың жылдық жоспарын өңдеуге қатысады. ҚР заңнамасына сəйкес тауарларды алуға, республикалық жəне жергілікті бюджет есебінен қажетті жұмыстар мен қызметтерді алуға бағытталған шаралар кешеніне кіретін мемлекеттік сатып алу үрдісін жүзеге асырады. Тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатып алу бойынша ашық конкурстар өткізу жəне ұйымдастыру үшін құжаттар, ашық конкурстар өткізу туралы бұйрықтар, конкурстық құжаттар, конкурстық сұраухаттары бар конверттерді ашу хаттамалары, ашық конкурстар қорытындысы бойынша хаттамалар дайындайды, тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшарт толтырады. Өнім берушілердің келісімшарттың орындалуын қамтамасыз етуіне бақылау жасайды (банктік кепілдеме). Берілген баға ұсыныстарын пайдалана отырып, өнім берушіні таңдау тəсілімен тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу үшін құжаттар толтырады, сонымен қатар ҚР заңнамасына сəйкес тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшарт жасайды. Мемлекеттік сатып алу вебпорталы арқылы мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асырады. Мемлекеттік сатып алу веб-порталында жұмыстарды жүзеге асырады. Сот алдында шағым жұмысын реттеу үшін келісімшарт міндеттемелерінің уақтылы орындамағаны жөнінде басшылыққа ақпарат дайындайды. Орындауға түскен құжаттарды қарастырады жəне олар бойынша жауаптар жобасын дайындайды. Əлеуетті өнім берушілермен жұмыс жүргізеді жəне олармен жасалған келісімшарт бойынша хат алмасады. Басшы құрамның қызметтік кеңестеріне материалдар дайындайды. Топта жасалған жұмыс туралы анықтамалар жобасын дайындайды. Белгіленген уақытта бақылауда тұрған құжаттар мен іс-шаралардың орындалу барысы туралы материалдар (анықтамалар) əзірлейді. Өзінің функционалды міндеттеріне сəйкес құжаттарды жеке орындайды. Еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. 8. Тыл жабдықтау басқармасының ғимараттар мен имараттарды пайдалану тобының жетекші маманы (CО-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: материалдық-жауапты тұлға болып табылады. Материалдық құндылықтарға есеп жүргізеді жəне таратады. ІІД аумағының санитарлық жағдайына күнделікті бақылау жасайды. ІІД ҒҚПТ жұмысшыларын: слесарь-сантехник, ұста, электр желісін жөндеуші, аула сыпырушы, қызметтік үй-жайларды тазалаушыларды басқарады. Олардың жұмысын есепке алады жəне жұмысқа шығуының табелін жасайды. ІІД жəне оның бөліністерінің қызметтік ғимараттарының, аумағының уақытында тазалануын қамтамасыз етеді. Қызмет көрсететін қызметшілердің жұмысын ұйымдастырады, ғимаратты дұрыс жағдайда ұстайды, тазалықты жəне өрт қауіпсіздігі шарасын сақтауды қадағалайды. ІІД барлық қызметтік ғимараттарын алғашқы өрт сөндіру құралдарымен қамтамасыз етеді. ІІД бекітілген аумақтарды көгалдандыру жəне тазалау бойынша апталық сенбілік өткізу бойынша қызметкерлерге хабарлайды жəне Астана қаласы əкімдігіне мəлімет береді. Мерекелік шараға ғимаратты дайындауды жəне ресімдеуді ұйымдастырады. ІІДнің аумағын тазалауды ұйымдастырады. ІІД қызметкерлерінен (есік құлыптарын жөндеу, электртехникалық жұмыстар, сантехникалық құралдар) сұраухаттар қабылдап, жұмысшыларға олардың орындалуы бойынша нұсқаулар береді. ҚҚЕБ-мен бірлесіп жыл сайын есепте тұрған материалдық құндылықтарға түгендеуді жүргізеді жəне олардың сақталуына дербес жауаптылықта болады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 9. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы есеп айырысу тобының жетекші маманы (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: жұмысшылар жəне қызметкерлермен еңбекақы жəне басқа да төлемдер бойынша есеп айырысудың бухгалтерлік есебін жүргізуді, құжаттардың дұрыс жəне уақтылы ресімделуіне, құжаттандыру операцияларының заңдылығына алдын ала бақылау жасауды жүзеге асырады. Міндетті зейнетақы жарналар, əлеуметтік аударымдар жəне басқа да төлемдер бойынша бюджетке есеп айырысу есебін жүзеге асырады. Салық органдарына салық есептерін уақытында тапсыруды қамтамасыз етеді. ІІД бөліністеріндегі мүліктік-материалдық құндылықтарға есеп айырысуларға жылдық түгендеу жүргізуге қатысады. Қаржышаруашылық қызмет мəселелері бойынша ұйымдар жəне ведомстволармен хат алмасуды жүзеге асырады. Хат алмасу құжаттарының жəне еңбекке ақы төлеу бойынша есеп айырысу есебіне қатысты бухгалтерлік құжаттардың сақталуын қамтамасыз етеді жəне олардың мұрағатқа уақтылы тапсырылуын жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. 10. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы материалдық есеп тобының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік, 2016 жылғы 6 желтоқсанға дейінгі уақытша бос орын. Функционалды міндеттері: ІІД бөліністерінде материалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебін жүргізуді, құжаттардың уақтылы жəне дұрыс ресімделуіне жəне құжаттандыру операцияларының заңдылығына алдын ала бақылауды жүзеге асырады. Өнім берушілерден тауарлықматериалдық құндылықтардың келуін есепке алуды жүзеге асырады. Сақталып, пайдаланылатын орындарда активтер мен басқа да материалдық құндылықтардың сақталуына бақылауды жүзеге асырады. ІІД бөліністерінде мүліктікматериалдық құндылықтарды жылдық түгендеудің өткізілуін ұйымдастырып, оған қатысады, түгендеу қорытындысының уақтылы дұрыс анықталуына жəне олардың есепте көрсетілуіне бақылауды жүзеге асырады. Материалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебі мен есептілікті жүргізу мəселелері бойынша нормативтік жəне басқа да құжаттарды əзірлеу жөніндегі іс-шараларға қатысады. Қаржылық-шаруашылық қызмет мəселелері бойынша ұйымдармен жəне ведомстволармен хат алмасуды жүзеге асырады. Жергілікті бюджет қаражатынан материалдық-техникалық жабдықтау бойынша тоқсан сайын есеп дайындайды. Мүліктік-материалдық құндылықтарды есепке алуға қатысты бухгалтерлік құжаттардың, хат алмасу бойынша құжаттардың сақталуын жəне олардың мұрағатқа уақтылы өткізілуін қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 11. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы материалдық есеп тобының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік, 2017 жылғы 4 қыркүйекке дейінгі уақытша бос орын. Функционалды міндеттері: ІІД бөліністерінде материалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебін жүргізуді, құжаттардың уақтылы жəне дұрыс ресімделуіне жəне құжаттандыру операцияларының заңдылығына алдын ала бақылауды жүзеге асырады. Өнім берушілерден тауарлықматериалдық құндылықтардың келуін есепке алуды жүзеге асырады. Сақталып, пайдаланылатын орындарда активтер мен басқа да материалдық құндылықтардың сақталуына бақылауды жүзеге асырады. ІІД бөліністерінде мүліктікматериалдық құндылықтарды жылдық түгендеудің өткізілуін ұйымдастырып, оған қатысады, түгендеу қорытындысының уақтылы дұрыс анықталуына жəне олардың есепте көрсетілуіне бақылауды жүзеге асырады. Материалдық құндылықтардың

бухгалтерлік есебі мен есептілікті жүргізу мəселелері бойынша нормативтік жəне басқа да құжаттарды əзірлеу жөніндегі іс-шараларға қатысады. Қаржылық-шаруашылық қызмет мəселелері бойынша ұйымдармен жəне ведомстволармен хат алмасуды жүзеге асырады. Жергілікті бюджет қаражатынан материалдық-техникалық жабдықтау бойынша тоқсан сайын есеп дайындайды. Мүліктік-материалдық құндылықтарды есепке алуға қатысты бухгалтерлік құжаттардың, хат алмасу бойынша құжаттардың сақталуын жəне олардың мұрағатқа уақтылы өткізілуін қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. 12. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы материалдық есеп тобының жетекші маман-жетекші бухгалтері (C-О-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: төлем ведомстволарының, кассалық шығыс ордерлерінің негізінде кассадан қолма-қол ақша береді. Күн сайын қолма-қол ақша қозғалыстары туралы кассалық есепті жасайды. Қатаң есептілік бланкілерінің теңгерімдік есебін жүргізеді. Тергеу жəне сот сатыларының шешімі бойынша сақтауға қабылданған бағалы қағаздар мен құндылықтардың сақталуын қамтамасыз етеді. Жетекші маман-жетекші бухгалтер қолма-қол ақшаның сақталуына толық материалдық жауаптылықта болады. ІІД бөліністерінде материалдық құндылықтардың бухгалтерлік есебін жүргізеді, құжаттардың уақтылы жəне дұрыс ресімделуін жəне құжатталатын операциялардың заңдылығын алдын ала бақылауды жүзеге асырады. Сақталып, пайдаланылатын орындарда активтер мен басқа да материалдық құндылықтардың сақталуына бақылауды жүзеге асырады. ІІД бөліністерінде мүліктік-материалдық құндылықтарға жылдық түгендеуді жүргізуге қатысады. Қаржылық-шаруашылық қызмет мəселелері бойынша ұйымдармен жəне ведомстволармен хат алмасуды жүзеге асырады. Мүліктік-материалдық құндылықтарды есепке алуға қатысты бухгалтерлік құжаттардың, хат алмасу бойынша құжаттардың сақталуын жəне олардың мұрағатқа уақтылы өткізілуін қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. 13. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы зейнетақыны тағайындау жəне төлеу бөлімшесінің жетекші маманы (CО-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: зейнетақы тағайындау үшін қызсет атқарған жылдарын дұрыс анықтау жөнінде есеп айырысуды тексереді жəне əскерилерге, ішкі істер органдарының қызметкерлеріне, қаржы полициясының, өртке қарсы қызметтің бұрынғы қызметкерлеріне зейнетақы тағайындайды. Зейнетақы куəліктері мен қосымшаларын ресімдеп, тапсырады жəне оларды есепке алады. Мемлекеттік мекемелерде, ұйымдар мен сот органдарында əскерилерді, ішкі істер органдарының қаржы полициясының, өртке қарсы қызметтің қызметкерлерін зейнетақымен қамтамасыз ету мəселелері бойынша ІІД-нің мүддесін қорғайды. Зейнетақымен қамтамасыз ету мəселелері бойынша ІІО, ҚП, ӨҚҚ қызметкерлері мен зейнеткерлердің өтініштері мен арыздарын қарастырады. Зейнетақымен қамтамасыз ету мəселелері бойынша зейнеткерлерді, əскерилерді, ішкі істер органдарының қаржы полициясының, өртке қарсы қызметтің қызметкерлерін қабылдайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. 14. Медициналық бөлімнің басшысы (C-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: халықтың денсаулығын сақтау саласындағы нормативтік- құқықтық актілер талаптарының орындалуын ұйымдастырады жəне бақылайды. Астана қаласы ІІД емханасы, уақытша ұстау изоляторлары, тұрғылықты мекенжайы жəне құжаттары жоқ тұлғаларға арналған қабылдап-тарату орны, əкімшілік қамауға алынған тұлғаларға арналған арнайы қабылдау орны медициналық бөлмелерінің медициналық көмек көрсету бойынша қызметін үйлестіру жəне бақылауды қамтамасыз етеді. Бектілген контингент, сонымен қатар арнайы мекемелер контингенті арасында заңмен белгіленген тəртіпте санитарлық-гигиеналық жəне эпидемиологияға қарсы іс-шараларды ұйымдастырады. ҚР ІІМ Тыл департаментінің медициналық басқармасына есептердің дұрыс əрі уақтылы ұсынылуына бақылауды жүзеге асырады. Астана қаласы ІІД медициналық қызметкерлерінің кəсіби деңгейін жоғарылатуға бағытталған іс-шараларды ұйымдастырады. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштеріне уақтылы жауап берілуін бақылайды, медициналық қамтамасыз ету мəселесі бойынша қызметкерлер мен олардың отбасы мүшелерін қабылдауды жүргізеді. ІІД қызметкерлерінің уақытша еңбекке қабілеттілігін жоғалтуы мен денсаулық жағдайының көрсеткіштеріне талдау жүргізеді, соның негізінде олардың қызмет жағдайын жақсарту бойынша басшылыққа ұсыныс енгізеді. Ұзақ уақыт ауырған қызметкерлердің жұмысқа жарамдылығын анықтау үшін қызметкерлердің əскери-дəрігерлік комиссияға уақтылы жіберілуіне бақылауды жүзеге асырады. Бейбіт өмірде жəне соғыс уақытында төтенше жағдайлар туындаған кезде, сондайақ, қала аумағында қоғамдық-саяси жəне жаппай іс-шараларды өткізу кезінде Астана қаласы ІІД қызметкерлерін медициналық қамтамасыз етуді ұйымдастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету саласында. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. 15. Медициналық бөлімінің жетекші маман-дəрігері (СО-6 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: Астана қаласы ІІД контингентін медициналық қамтамасыз етуге жауап береді жəне əдістемелік көмек көрсетеді. Аурудың алдын алу, емдеу, диагностикалаудың жаңа əдістерін енгізу жəне медициналық көмекті ұйымдастыру бойынша əдістемелік ұсыныстар мен бұйрық жобаларын дайындайды. Астана қаласы ІІД медициналық бөліністерінің дəрігерлері мен мейірбикелерінің біліктілігін жоғарылату мəселесі бойынша денсаулық сақтау ұйымдарымен өзара іс-қимылды жүзеге асырады. ҚР ІІМ Тыл департаментінің медициналық басқармасына Астана қаласы ІІД медициналық бөліністері есептерінің дұрыс əрі уақтылы ұсынылуына жауап береді, оған түсінікхат дайындайды. ҚР ІІМ, Астана қаласы ІІД бөліністерінің сұраухаттары мен Астана қаласы ІІД контингентін медициналық қамтамасыз ету мəселесі бойынша азаматтардың өтініштеріне жауап дайындайды. Төтенше жағдайлар кезінде медициналық жəне санитарлық-эпидемиологиялық көмекті ұйымдастыруды жүзеге асырады. Саламатты өмір салтын насихаттауға қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету саласында. 16. «Алматы» ауданы ІІБ заң тобының жетекші маманы (C-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: қойылған талаптар бойынша барлық сот инстанцияларында ІІД-нің мүддесін белгіленген тəртіпте қорғайды, тиісті пікірлер дайындайды. Жоғары сот инстанцияларына апелляциялық, кассациялық жəне бақылау арыздарын дайындауды жүзеге асырады. Шаруашылық шарттарды жасауға қатысады, олардың заңды сараптамасын жүргізеді. Кесімдердің орындалуы бойынша ҚЖБ жəне ТЖБ арасында өзара салыстыру актілерін сұратады. Оларға шағымдар даярлайды. Мүдделі қызметтермен бірігіп айыппұл санкцияларын шығару бойынша шаралар қабылдайды. ІІД қызметкерлерін тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы бұйрықтардың жобасына құқықтық сараптама жасайды. Штаб жəне ІІД-нің басқа бөліністерімен бірге хат алмасуды жүзеге асырады. Заңнамадағы өзгерістерді қадағалайды, кодификациямен айналысады. Заң бөлімінің іс қағаздарын, оның ішінде құпия іс қағаздарды жүргізеді, есеп жасайды. ІІД-нің құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімімен жəне екінші арнайы бөлімімен өзара іс-қимыл жасасады. Заң бөлімінің жұмысын жинақтап қорытады, ІІД қызметін құқықтық қамтамасыз етуге қатысты мəселе бойынша ІІД басшылығына анықтамалар мен басқа да қажетті құжаттар əзірлейді. ІІД кадр жұмысы басқармасымен жəне оның құрылымдық бөліністерімен бірге жеке құрамды құқықтық оқытуды ұйымдастырады. Шағымталаппен жұмысты ұйымдастыру мəселелері бойынша сараптама анықтамалар, шолулар, ақпараттық есептік құжаттарды дайындауды қамтамасыз етеді. Жедел жағдайлар туындайтын ерекше жағдайларда ІІД заң бөлімі бастығының нұсқауы бойынша ІІД заң бөлімінің басқа қызметкерінің міндеті мен қызметін орындайды. Бір тəулік ішінде заң бөлімінің бастығына емделу мекемесін жəне емделу режімін көрсетіп, уақытша еңбекке жарамсыздық фактісі туралы хабарлайды. (Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-13-беттерде). Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 17. Сарыарқа ауданы ІІБ заң тобының жетекші маманы (C-R-5 санаты, 1-бірлік). Функционалды міндеттері: қойылған талаптар бойынша барлық инстанция сотта бекітілген тəртіппен ІІДнің мүддесін қорғайды, тиісті пікірлерді дайындайды. Жоғары сот инстанцияларына аппеляциялық, кассациялық жəне бақылау арыздарын дайындауды жүзеге асырады. Шаруашылық келісімшарттарды даярлауға қатысады, олардың заңды сараптамасын жүргізеді. Кесімдердің орындалуы бойынша ҚЖБ жəне ТЖБ арасында өзара салыстыру актілерін сұратады жəне солар бойынша шағымдар даярлайды. Мүдделі қызметтермен бірігіп айыппұл санкцияларын қойғанға амал-шаралар жасайды. ІІД қызметкерлерін тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы бұйрықтардың жобасына құқықтық сараптама жасайды. Штабпен жəне ІІД-нің басқа бөліністерімен бірге хат алмасуды жүзеге асырады. Заңнамадағы өзгерістерді қадағалайды, кодификациямен айналысады. Заңнамада болған өзгерістерді қадағалайды. Заң бөлімі жүргізетін қызметтерді атқарады. Заң бөлімі жүргізген қызметтерді атқарады, ІІД қызметін құықтық қамтамасыз етуге жататын мəселелер бойынша ІІД басшылығына анықтамалар мен басқа да қажетті құжаттарды дайындайды. ІІД кадр жұмысы басқармасымен жəне оның құрылымдық бөліністерімен бірге жеке құрамға құқықтық оқу өткізуді ұйымдастырады. Шағым-талап қызметтерін ұйымдастыру мəселелері бойынша сараптама анықтамалар, шолулар, ақпараттық есептік құжаттарды дайындауды қамтамасыз етеді. Жедел жағдайлар туындайтын ерекше жағдайларда ІІД заң бөлімі бастығының нұсқауы бойынша бөлімнің басқа да қызметтерін орындайды. Бір тəулік ішінде заң бөлімінің бастығына емделу жəне емделу мекемесінің режімін көрсетіп, уақытша еңбекке жарамсыздық фактісі туралы хабарлайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық. 18. Сарыарқа ауданы ІІБ мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы (C-R-5 санаты, 2 бірлік). Функционалды м індетт ері: мемл екеттік тіл мəселелеріне қатысты ІІМ жəне ІІД-нің бұйрықтары мен нұсқауларын уақытында орындайды. АІІБ қызметтерінен келіп түсетін тоқсандық есептерді жинақтауды жүзеге асырады, қорытындысы бойынша статистикалық мəліметтер мен шолулар дайындайды. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына, орталық жəне жергілікті атқарушы органдарға, мемлекеттік емес ұйымдарға жəне аумақтық ішкі істер органдарына жіберілетін құжаттарға редакциялық сараптама жүргізеді (хаттар, ережелер, нұсқаулықтар, нұсқаулар, талап хаттар, өкімдер, бұйрықтар жəне т.б.). Мемлекеттік тілде құжаттар дайындау кезінде АІІБ қызметтеріне əдістемелік көмек көрсетеді, құжаттардың редакциялық сараптамасын жетілдіру жəне үйлестіру бойынша ұсыныстар енгізеді. ІІО қызметкерлеріне əдістемелік көмек көрсету мақсатында оқытушымен бірігіп, оқу-əдістемелік, қосалқы материалдар, көмекші құралдар, тілдескіштер, сөздіктер жəне т.б. əзірлейді. Семинаркеңестердің, тағылымдаманың ұйымдастырылуына жəне өткізілуіне қатысады, олар бойынша тиісті құжаттар дайындайды. Мемлекеттік тіл мəселесіне қатысты құжаттарды (бұйрықтар, хаттар, нұсқаулар, өкімдер) əзірлеуге қатысады жəне олардың тиісті құрылымдық бөліністерге жолдануын қамтамасыз етеді. Тəжірибелік көмек беру, мемлекеттік тілді дамыту мақсатына бағытталаған шараларға байланысты АІІБ-дағы мемлекеттік тілдегі құжат айналымына тексеріс жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, білім, гуманитарлық ғылымдар. 19. Сарыарқа ауданы ІІБ кеңсесінің жетекші маманы (C-R-5 санаты, 2 бірлік). Функционалды міндеттері: ІІД жəне басқа да құқық қорғау орындарының жедел кеңес, алқа шешімдерін, нұсқаулықтарын, құпия емес бұйрықтарын Астана қаласы ІІД-ге жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түсетін хаттарды, құпия емес құжаттарды қабылдайды, есебін жүргізеді жəне сақтайды. ІІД басқармалары, Астана қаласы əкімдігі жəне де басқа да мемлекеттік органдарының хат-хабарларын қабылдайды жəне жөнелтеді. Кіріс жəне шығыс хат-хабарларды өңдеп, бірыңғай электрондық құжат айналымының жүйесіне енгізеді (БЭҚАЖ). ҚР ІІМнің нормативтік-құқықтық актілеріне сəйкес, тəжірибелік мəнін жоғалтқан құпия емес нормативтік құжаттарды, номенклатуралық істерді, есеп журналдарын жоюға іріктеу жүргізу, құпия емес құжаттарды жоюға акті жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, білім, гуманитарлық ғылымдар, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, қызмет көрсету саласында. 20. Есіл ауданы ІІБ көші-қон полиция бөлімінің бас маманы (C-R-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: əкімшілік тəжірибе жұмыстарының қорытындысы бойынша, ҚР тұтқындалған азаматтарының құжаттары бойынша тіркеуден шығару жəне тіркеу бойынша есеп береді. Төлқұжаттар мен жеке куəліктер үшін төленген мемлекеттік баж салығының түбіртектерін тексереді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық, білім, гуманитарлық ғылымдар, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда құқық, білім, гуманитарлық ғылымдар, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі бар үміткерлерге қатысуға рұқсат етіледі. ХІІІ. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор к-сі, 8-үй, 619-кабинет, анықтама телефоны: 8(7172) 74-98-89, эл. мекенжай: k.kensekremzk@economy. gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Стратегиялық талдау басқармасының бас сарапшысы (4 бірлік, оның ішіндегі 1 бірлік, негізгі қызметкердің жалақысы сақталмайтын бала күтімі жөніндегі демалысы кезеңінде, С-4 санаты). Функционалды міндеттері: стратегиялық талдау мəселелері бойынша жұмысты дайындау, жүргізу. Əлемнің ең бəсекеге қабілетті елдерінің салалық реттеуіштерін дамытудың халықаралық тəжірибесін зерделеу. Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне, Үкіметіне, министрліктері мен ведомстволарына басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша жиынтық ақпаратты дайындау. Басшылықтың республика шеңберіндегі жəне одан тыс жерге іссапарға жіберу материалдарын дайындау (қызметтік жазбалар, талдамалық жазбалар). Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар немесе құқық немесе техникалық ғылымдар мен технологиялар саласында жоғары білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын,«Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы», «Бəсекелестік туралы» заңдарын,«Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын» білу. Осы санаттағы нақты лауазымның функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті басқа міндетті білімдер. XIV. Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрліктер үйі, 15-кіреберіс, анықтама үшін телефон: 740548, e-mail: ombudsman-kz@mail.ru, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Сараптамалық жұмыс басқармасы бас сарапшысы (С-4 санаты, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының Президентіне Адам құқықтары жөніндегі уəкілдің жылдық есебі жобасын жəне адам құқықтары мен бостандықтары бойынша арнайы есептерді, баяндамаларды дайындау; Қазақстан Республикасының адам құқықтары мен бостандықтары саласындағы заңнамаларды жетілдіру бойынша ұсыныстарды жасау; адам құқықтары саласындағы Қазақстан ратификациялаған халықаралық шарттар бойынша халықаралық ұйымдарға дайындаған есептерге материалдарды жүйелеу; Адам құқықтары жөніндегі уəкілге келісу үшін түскен нормативтік-құқықтық актілер жобасын қарау; адам құқықтары мен бостандықтарын бұзу фактілер бойынша азаматтардың өтініштерін, арыздары мен пікірлерін қарау, олар бойынша мониторинг жəне ақпараттық материалдарды жедел талдау; азаматтарды қабылдау жұмысын жүргізу.

Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: заңгерлік білім; адам құқықтары саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білуі; адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарды, Адам құқықтары жөніндегі уəкіл жəне Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық туралы ережелерді білуі; азаматтық, қылмыстық құқықтар саласындағы заңдарды білуі; компьютерде жұмыс істеу кəсіби дағдылары. 2. Əкімшілік жұмыс басқармасының сарапшысы (С-5 санаты, қабылдау бөлмесі, негізгі қызметшінің бала күту демалысының уақытына дейін). Функционалды міндеттері: Адам құқықтары жөніндегі уəкілдің қабылдау бөлмесінің жұмысын ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; Ұлттық орталық басшысының тапсырмасы бойынша ішкі бақылау қызметін атқару; кіріс жəне шығыс құжаттарды қабылдау жəне тіркеу, оның ішінде фельдбайланыс арқылы жүзеге асыру; материалдарды ресімдеу жəне басу; Адам құқықтары жөніндегі уəкілдің жəне Ұлттық орталықтың қызметкерлері қатысатын шаралар бойынша ақпараттардын есебін жүргізу жəне жүйелеу; құжаттарды мұрағатқа тапсыру үшін дайындауға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім; адам құқықтары саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, Адам құқықтары жөніндегі уəкіл жəне Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталық туралы ережелерді, іс жүргізу жəне азаматтардың шағымдарымен жұмыс істеу саласындағы заңнамалар базасын білуі; компьютерде жұмыс істеудің кəсіби дағдылары. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалды көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолма-қол тəртіпте немесе почта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электронды почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электронды почта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Мемлекеттiк органның басшысының (жауапты хатшысының) келісімі бойынша конкурс комиссиясының отырысына сарапшылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасының Парламент жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: В-1, В-4, С-О-1, С-О-2 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтікқұқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. С-4, С-5, С-О-4, C-O-5, С-О-6, C-R-3, C-R-4 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; C-R-5 cанаты үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің сайты: www.anticorruption.gov.kz ТҮЗЕТУ I. Қазақстан Республикасының Инвестициялар жəне даму министрлігі Көлік комитеті орталық аппаратының құрылымдық өзгерістеріне байланысты, «Егемен Қазақстан» газетінің 2015 жылғы 14 наурыздағы № 49 (28527) санында жарияланған конкурстың бұзылғанын хабарлайды.

4 сəуір 2015 жыл

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, САУДА-САТТЫҚ! Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде сауда-саттық өткізу туралы хабарлайды Жекешелендіру объектілерін сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Коммерциялық тендер 2015 жылғы 6 мамырда Астана қаласының уақыты бойынша 10.00 сағатта www.gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің вебпорталында (бұдан əрі – тізілім) өткізіледі. Коммерциялық тендерге мына төмендегі объектілер қойылады: 1. Ұйым атауы: «Қазаэрожоба» ғылыми-зерттеу жəне жобалау-iздестіру институты» АҚ. Ұйымның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Ш.Қалдаяков к-сі, 21-үй. Қызмет түрі: азаматтық авиация саласында сараптамалық жəне ғылымизерттеу жұмыстарын орындау, аэроғарыш, мемлекеттік жəне азаматтық авиация объектілері құрылысы саласында жобалау-іздестіру жұмыстарын орындау Сатылатын акциялардың мемлекеттік пакетінің мөлшері, жарғылық капиталдан % жəне акциялар саны: 100 %, 1 012 927 жай акциялары. Бастапқы баға: 600 000 000 теңге. Кепілді жарна: 59 460 000 теңге. Тендер шарты: 1) негізгі қызмет бейінін 5 (бес) жыл бойы сақтау; 2) 5 (бес) жыл ішінде акцияларға жəне жылжымайтын мүлік объектілеріне қатысты мəмілелерді (қайта сату, кепілге қою, басқаруға беру жəне т.б.) тек мемлекеттік мүлік жөніндегі уəкілетті органның жазбаша келісімі бойынша ғана жасау. 2. Ұйым атауы: «Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университеті» АҚ. Ұйымның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Манас к-сі, 34үй. Қызмет түрі: жоғары жəне орта кəсіптік білімі бар ғылыми-педагогикалық, медициналық жəне фармацевтік қызметкерлерді, сондай-ақ денсаулық сақтау ұйымдарының басқа да қызметкерлерін, оның ішінде қазақстандық жəне шетелдік ұйымдарды, жетекші шетел мамандарын тартумен қайта даярлау жəне біліктілігін арттыру; жоғары медициналық білім берудің кəсіптік оқу бағдарламаларын (интернатурада даярлау), жоғары оқу орнынан кейінгі медициналық жəне фармацевтік білім берудің кəсіптік оқу бағдарламаларын (ғылыми, педагогикалық жəне медициналық кадрларды магистратурада, резидентурада, докторантурада (PhD) даярлау) іске асыру Сатылатын акциялардың мемлекеттік пакетінің мөлшері, жарғылық капиталдан % жəне акциялар саны: 100 %, 1 965 872 жай акциялары Бастапқы баға: 1 800 000 000 теңге 2 (екі) жыл мерзімге бөліп-бөліп төлеуге болады. Бұл ретте сату бағасынан кемінде 15 % (он бес пайыз) мөлшеріндегі бастапқы жарна сатып алу-сату шартына қол қойған күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде енгізілуі тиіс. Қалған сома Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми қаржыландыру мөлшерін негізге ала отырып пайыздарды есептеумен тоқсан сайын бірдей үлестермен енгізіледі. Кепілді жарна: 59 460 000 теңге Тендер шарты: 1) негізгі қызмет бейінін, оның ішінде қосымша кəсіби жəне жоғары оқу орнынан кейінгі медициналық жəне фармацевтикалық білім беру саласында негізгі қызмет бейінін 10 (он) жыл бойы сақтау; 2) 10 (он) жыл ішінде акцияларға жəне жылжымайтын мүлік объектілеріне қатысты мəмілелерді (қайта сату, кепілге қою, басқаруға беру жəне т.б.) тек мемлекеттік мүлік жөніндегі уəкілетті органның жазбаша келісімі бойынша ғана жасау; 3) көрсетілетін қызметінің номенклатурасын10 (он) жыл ішінде қысқартпау. Коммерциялық тендер өткізу тəртібі Егер тендерге тiркелген қатысушылардың саны екеуден аз болса, онда жекешелендiру объектiсi бiр ғана қатысушыға сатылуы мүмкiн, үшiншi жəне одан кейiнгi сауда-саттықты қоспағанда, тендер өтпеді деп жарияланады. Егер тендер өтпеді деп жарияланса, сатушы тендердің өткізілмегені туралы актіге қол қояды. Коммерциялық тендерге қатысуға өтінімдерді ашу сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген күн мен уақыттың басталуы бойынша тізілімнің веб-порталы арқылы автоматты түрде жүргізіледі. Тендердi өткiзу кезінде комиссия ұсынысы жекешелендiру объектiсi үшiн ең жоғары мəнді қамтитын жəне тендердiң шарттарын қанағаттандыратын қатысушыны тендердiң жеңiмпазы деп жариялайды. Егер тендерде екi жəне одан көп қатысушының ұсынысы бірдей ең жоғары бағаны қамтитын жəне тендер шарттарын қанағаттандыратын болса, онда осы қатысушылардың арасында ұсыныстары бірдей ең жоғары бағаны қамтитын жəне тендер шарттарын қанағаттандыратын қатысушылардың басқа өтінімдерінен өтінімі бұрын қабылданған қатысушы тендердің жеңімпазы болып танылады. Коммерциялық тендердің жеңімпазы коммерциялық тендер аяқталғаннан кейін электрондық хаттамаға қол қою үшін сауда-саттық нəтижелері туралы электронды почта арқылы хабардар етіледі. Коммерциялық тендерде сауда-саттық нəтижелері туралы хаттама тізілімнің веб-порталында қалыптастырылады, оған сауда-саттық өткізілетін күні комиссияның барлық мүшелері мен коммерциялық тендердің жеңімпазы ЭЦҚ-ны пайдалана отырып қол қояды. Коммерциялық тендер кезінде сатушы тізілімнің веб-порталында көрсетілген қатысушылардың электронды мекенжайларына коммерциялық тендер нəтижелері туралы электрондық хабарламаны

жібереді, оған комиссия қол қойған саудасаттық нəтижелері туралы хаттаманың электрондық көшірмесі қоса беріледі. Сауда-саттық нəтижелерi туралы хаттама сауда-саттық нəтижелерi мен жеңiмпаздың жəне сатушының тендердiң нəтижесi болып табылатын шарттармен жекешелендiру объектiсiн сатып алу-сату шартына қол қою міндеттемесін тiркейтiн құжат болып табылады. Жеңімпазбен жасалған сатып алу-сату шартына саудасаттық нəтижелерi туралы хаттамаға қол қойылған күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Егер жеңімпаз коммерциялық тендер нəтижелері туралы электрондық хаттамаға не сатып алу-сату шартына көрсетілген мерзімдерде қол қоюдан бас тартқан жағдайда, сатушы тендер нəтижелерінің күшін жою туралы актіге ЭЦҚ арқылы қол қояды жəне осы жекешелендіру объектісі сауда-саттыққа қайтадан шығарылады. Аукцион 2015 жылғы 6 мамырда Астана қаласының уақыты бойынша сағат 10.00-ден бастап 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында (бұдан əрі – тізілім) өткізіледі. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға мына төмендегі объекті қойылады: 1. Ұйым атауы: «Экономикалык зерттеулер институты» АҚ. Ұйымның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Астана қ., Шұбар шағын ауданы, Темірқазық к-сі, 65; Алматы қ., Абай даңғылы, 125, 508-кеңсе. Қызмет түрі: экономика, мемлекеттік басқару жəне жергілікті өзін өзі басқару салаларында зерттеулерді жүзеге асыру; елімізде жүзеге асырылатын экономикалық, əлеуметтік жəне əкімшілік реформаларды жүйелі қолдау жəне ғылыми негіздеу; əлеуметтікэкономикалық дамудың жəне өндірістік күштерді орналастырудың қысқа мерзімді, орта мерзімді жəне ұзақ мерзімді болжамдарын əзірлеу, кəсіпорындар, өңірлер экономикасы дамуының стратегиялық бағыттарын ғылыми негіздеу жəне макроэкономикалық үйлесімдерді жетілдіру; ұлттық экономика дамуының жаңа мүмкіндіктерін зерттеу; экономика жəне қаржы саласында іргелі жəне қолданбалы ғылыми əзірлемелерді жүргізу; Қазақстан Республикасында нарықтық экономика тетіктерін қалыптастыру мен дамытудың теориялық, əдістемелік жəне тəжірибелік өзекті мəселелерін зерттеу; Қазақстан Республикасындағы ақша-несие, бюджеттік, құрылымдық, инвестициялық, сыртқы экономикалық, əлеуметтік жəне өңірлік саясаттың өзекті мəселелерін зерттеу, əлемдік экономиканың жаһандық дамуының қазіргі кезге сай үрдістерін талдау жəне т.б. Сатылатын акциялардың мемлекеттік пакетінің мөлшері, жарғылық капиталдан % жəне акциялар саны: 25 %, 226 438 жай акциялар. Бастапқы баға: 411 891 000 теңге. Кепілді жарна: 59 460 000 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. 1) егер аукцион залында аукцион бастал ған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, онда бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемінде екі қа дамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Бастапқы баға – əрбір жекешелендіру объектiсi бойынша сауда-саттық басталатын баға. Сауда-саттықтың ағылшын əдiсiн қолдана отырып, аукционды өткiзу кезiнде жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең болады. Егер сауда-саттықтың ағылшын əдісін қолдана отырып өткізілген аукцион аяқталатын сəтте сағат 17.00-де аукцион жеңімпазы айқындалмаса, онда жекешелендіру объектісін сатып алуға өзінің ниетін растаған соңғы қатысушы жеңімпаз деп танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады. Егер аукцион басталған сəтте жекешелендіру объектісі бойынша аукцион залында екі қатысушыдан аз тіркелсе жəне болса, осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады.

Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚны пайдалана отырып, сауда-саттық өткiзiлген күнi тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Егер жеңімпаз аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамаға не сатып алусату шартына белгіленген мерзімдерде қол қоюдан бас тартқан жағдайда, сатушы тізілім веб-порталынан басып шығарылатын аукцион нəтижелерінің күшін жою туралы актіге қол қояды жəне осы жекешелендіру объектісі саудасаттыққа тағы да шығарылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға мына төмендегі объектілер қойылады: 1. Ұйым атауы: «Қазақ спорт жəне туризм академиясы» АҚ. Ұйымның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Абай даңғылы, 83/85-үй. Қызмет түрі: денешынықтыру мəдениеті, спорт, туризм, қонақүй жəне мейрамхана ісі саласындағы əртүрлі бағыттар бойынша қоғамға қажетті мамандарды дайындаудың жоғары сапасын қамтамасыз ету. Сатылатын акциялардың мемлекеттік пакетінің мөлшері, жарғылық капиталдан % жəне акциялар саны: 20 %, 43 575 жай акциялар. Бастапқы баға: 1 113 000 000 теңге. Ең төменгі баға: 130 000 000 теңге. 2 (екі) жыл мерзімге бөліп-бөліп төлеуге болады. Бұл ретте сату бағасынан кемінде 15 % (он бес пайыз) мөлшеріндегі бастапқы жарна сатып алу-сату шартына қол қойған күннен бастап күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде енгізілуі тиіс. Қалған сома Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми қаржыландыру мөлшерін негізге ала отырып пайыздарды есептеумен тоқсан сайын бірдей үлестермен енгізіледі. Кепілді жарна: 33 390 000 теңге. 2. Ұйым атауы: «Еуразия су орталығы» ғылыми-өндіріс бірлестігі» АҚ. Ұйымның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Астана қ., Орынбор к-сі, 11/1 Қызмет түрі: су саласындағы ірі серпінді жобалардың іске асырылу мүмкіндіктерін экономикалық негіздеуді; орнықты дамудың трансшекаралық аймақтарын құруды ғылыми негіздеу мен қолдауды; климаттың жаһандық өзгеруі жағдайында Қазақстан Республикасының жəне Еуразия континентінің су бассейндерінде шаруашылық қызметтің күшеюіне байланысты су ресурстарының көлемі мен сапасын өзгерту үрдістерін қалыптастыру жəне болжау заңдылықтарын ғылыми зерттеуді қоса алғанда су ресурстарын зерттеу жəне қорғау мəселелерін кешенді шешу. Сатылатын акциялардың мемлекеттік пакетінің мөлшері, жарғылық капиталдан % жəне акциялар саны: 51 %, 29 835 жай акциялар. Бастапқы баға: 161 605 000 теңге. Ең төменгі баға: 22 000 000 теңге. Кепілді жарна: 4 848 150 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион өткізу тəртібі Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. 1) егер аукцион басталған сəттен бастап екі минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін екі минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекеше лендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Бастапқы баға – əрбір жекешелендіру объектiсi бойынша сауда-саттық басталатын баға. Егер сауда-саттықтың голланд əдісін қолдана отырып өткізілген аукцион аяқталатын сəтте сағат 17.00-де аукцион жеңімпазы айқындалмаса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объек тісі бойынша аукцион нəтиже лері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚны пайдалана отырып, сауда-саттық өткiзiлген күнi тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады.

Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Коммерциялық тендер жəне аукцион қатысушыларын тіркеу хабарлама жарияланған күннен басталады жəне 2015 жылғы 6 мамырда 08.00 сағатта аяқталады. Коммерциялық тендерге жəне аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – ЖСН), тегі, аты, əкесінің атын (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – БСН), толық атауы, бірінші басшының тегі, аты, əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелері; 4) байланыс деректері (почталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Коммерциялық тендерге жəне аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ-мен қол қойылған объект бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінімді тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Акционерлік қоғамның жарғылық капиталынан 25%-дан астам мемлекетке тиесілі акцияларды сату кезінде – сауда-саттыққа қатысу үшін тіркелу үшін акционерлік қоғамдар акцияларының мемлекеттік пакеті сауда-саттыққа қойылатын акционерлік қоғам осы сауда-саттыққа қатысуға ниет білдірген акционерлік қоғамның акцияларына ие емес екендігін растауы тиіс, ал жеңімпаз қатысушының акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (хабарламаның жариялану сəтінде) үзінді-көшірмені ұсынады. Коммерциялық тендерге қатысушылар өтінімді тізілімнің веб-бетінде арнайы бөлінген электрондық конвертке жүктелетін, тендерге қатысушы қол қойған, тендерлік ұсыныс пен бағалық ұсыныстың электрондық (сканерленген) көшірмелерін қоса тіркейді. Коммерциялық тендердің жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстырып тексеру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариатта куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Коммерциялық тендердің жеңімпазы сатушыға сатып алу-сату шартына қол қойған кезде өтінімге тіркелген құжаттардың тұпнұсқаларын не нотариатта куəландырылған көшiрмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Кепілді жарна мынадай деректемелерге енгізіледі: ЖСК KZ529261501102032004, «Қазкоммерцбанк» АҚ-та, БСК KZKOKZKX, төлем мақсатының коды 171, бенефициар коды 16, төлем алушы: «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ, БСН 050540004455. Коммерциялық тендерге қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін тізілімнің вебпорталы үш минут ішінде өтінім берілген сату объектісі бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілімнің дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізеді. Қатысушының Қағиданың 23-1 жəне 23-2-тармақтарында көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сауда-саттық басталғанға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім вебпорталының өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Тізілімнің дерекқорында арнайы транзиттік шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəліметтер болған жағдайда, тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдау жəне қатысушыны коммерциялық тендерге жіберуді жүзеге асырады. Тізілімнің дерекқорында арнайы транзиттік шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, тізілім вебпорталы қатысушының өтінімін кері қайтарады. Тізілімнің веб-порталы автоматты тексеру нəтижелері бойынша тізілімнің вебпорталында көрсетілген қатысушының электронды мекенжайына өтінімді қабылдау не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жібереді. Аукционға жіберілген қатысушыға тізілімнің веб-порталы беретін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат беріледі. Осыған байланысты, арнайы транзиттік шотқа кепілді жарнаның уақтылы түсуі мақсатында Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті өтінім бергенге дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей кепілді жарнаны төлеу ұсынымын жасайды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің орналасқан жері: Астана қ., Жеңіс даңғылы, 11, 905-кабинет. Коммерциялық тендер жəне аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан немесе 8 (7172) 717189, 717280 телефондары арқылы алуға болады.


Атаќты жерлестерін маќтан етеді Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Қостанай облыстық ішкі істер департаментінің ақпараттықнасихаттық тобы «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауын насихаттау үшін жəне Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы, Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған шаралар аясында Арқалық қаласында болып, «Торғай өңірінің таланттары» айдарымен концерт қойды. Науырзым, Жангелдин, Амангелді аудандық жəне Арқалық қалалық ішкі істер бөлімдерінің қызметкерлері осы өңірдің ағартушы, өнер тұлғалары туралы айтып берді. – Біздің облыстық ішкі істер департаменті қызметкерлері Президент Жолдауларында айтылатын қазақ тілін дамыту ісін жүзеге асыру бағытында жұмыстың жаңа формаларын қарастыруда. Ең бастысы, жұртшылық арасында полиция беделін қалыптастыруды мақсат тұтып отырмыз. Бүгінгі концерт соның дəлелі, – деді Қостанай облыстық ішкі істер департаменті бастығының орынбасары Бақытжан Ералин. Арқалықтық көрермендер назарына полиция қызметкерлері өздерінің атақты жерлестері пайдаланған жəдігерлерден көрме

15

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

«Қазпошта» АҚ-тың облыстық филиалында «Учаскелік пошташы» атты жаңа жоба енгізілді.

Їздік пошташыєа берілген сыйлыќ Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

ұсынды. Науырзымдықтар тəуелсіз Қазақстанның тұңғыш Білім министрі Шайсұлтан Шаяхметовтің суреттері мен спорттық жарыстардан алған вымпельдерін көрсетті. Олар концертке келгендерге Шаяхметовтің суреті салынған жəне ол туралы ақпаттар жазылған альбом таратты. Сонымен қатар, жерлесі, атақты сатирик Сейіт Кенжеахметовтің «Екі саңыраудың əңгімесі» атты интермедиясын сахналады. Амангелді ауданының тəртіп сақшылары жазушы Сəбит Досановты, ақын Ға фу

Қайырбековті, Сырбай Мəуленовті мақтан тұтатындықтарын көрсетті. Ал Жан гел дин аудандық ішкі істер бөлімі қызметкерлерінің алаш ардақтысы, ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсыновтың Семей түрмесінен анасына жазған хатын сахналауы шараның нағыз шарықтау шегіне айналды. Осылайша, облыстық ішкі істер департаментінің ақпараттықнасихаттық тобы енді бұл жұмысын облыстың өзге өңірінде жалғастырмақ. АРҚАЛЫҚ.

Жергілікті филиал басшысы Абылай Əбішевтің айтуынша, жалпы, бұл жобаның мақсаты – бөлімшелерде жұмыс жасайтын əр пошташының өзі қызмет көрсететін ауданда тұрғындарға қаншалықты танылатындығын анықтау. Екіншіден, пошташы мамандығының беделін көтеру. Үшіншіден, қоғамның пошташыға назар аударуы қандай дəрежеде деген сұрақтарға жауап ізделді. Айтса айтқандай-ақ, əрине, түрлі тақырыптағы пошта қызметі жайлы осындай жобалар өте қажет. Бұл жалпы қоғамның, жергілікті атқарушы органдардың назарын аударуға тиіс деп ойлаймыз. Қазір пошта байланысының жұмысында мəселелер аз емес. Мысалы, қаладағы тұрғын үйлерде пошта жəшіктері əбден тозығы жеткен. Қалалық əкімдіктің назар аудармай, қолға алмай тұрғаны осы. Бұл бір. Екіншіден, шалғайдағы ауыл жолдарымен күн ара газет-журнал жеткізу мүмкін емес. Сондықтан, осы мақсат бойынша, «Учаскелік пошташы», «Үздік пошташы» деген тақырып аясында байқау

ұйымдастырылды. Байқауға қатысу үшін үміткерлерлер өтініштерін жіберді. Ал, қала тұрғындары дауыс беру арқылы өз пошташыларын таңдап берді. Сөйтіп, байқау қорытындысында Гаухар Қабыкенқызы, Гүлнар Қаженовалар ақшалай сыйлыққа ие болды. Облыс орталығындағы №13 пошта бөлімшесінің белсенді қызметтері аталып өтті. Барлық қатысушыларға ынталан дыру сыйлықтары берілді. Сонымен қоса, байқау жеңімпазы Гаухар Қабыкенқызына «2014 жылдың үздік учаскелік пошташы» номинациясы бойынша белесебет берілді. Алдағы уақытта «Учаскелік пошташы», «Үздік пошташы» байқауы жыл сайын жəне тек қана қалада емес, ауыл дарда, аудан орталықтарында «Қазпошта» АҚ барлық облыстық филиалдарында өткізуді жоспарлап отыр. – Өйткені, бұл жоба мақсаты пошташылардың газет-журнал, хат-хабар таратуда белсенді жұмыс жасаулары үшін корпоративтік рухты көтеріп, еңбекке деген ынтаықылас тудырады, – дейді Абылай Əбішев. ПАВЛОДАР.

Ақмола облысыньң денсаулык сақтау басқармасы Ақмола облысыньң денсаулык сақтау басқармасы жанындағы «№2 Ақмола облыстық ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлкеттік коммуналдық кəсіпорны бас дəрігері лауазымының бос орнына конкурс жариялайды

Управление здравоохранения Акмолинской области объявляет конкурс на занятие вакантной должности главного врача государственного коммунального предприятия на праве хозяйственного ведения «Акмолинская областная больница №2 » при управлении здравоохранения Акмолинской области

Конкурсқа қатысушыға қойылатын талаптар: медициналық жоғары білім («Денсаулық сақтауды ұйымдастыру» («Қоғамдық денсаулық сақтау», «Денсаулық сақтау менеджменті») немесе «Денсаулық сақтау менеджменті» мамандығы бойынша магистратура/маманданудан өтуі «Қоғамдық денсаулық сақтау» («Денсаулық сақтау менеджменті», «Менеджмент» мамандықтары бойынша сертификатының болуы) жəне денсаулық сақтау ұйымдарында басшы лауазымдарында 5 жылдан кем емес еңбек өтілінің болуы. Конкурсқа қатысушылар ұсынатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1. Конкурсқа қатысуы туралы өтініш. 2. Мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме. 3. Еркін түрде жазылған өмірбаян. 4. Белгіленген тəртіпте нотариалды расталған білімі туралы құжаттардың көшірмесі. 5. Еңбек кітапшасының немесе еңбек шартының көшірмелері немесе белгіленген тəртіпте нотариалды расталған, соңғы жұмыс орнынан қабылдау жəне жұмыстан босату туралы бұйрықтардың көшірмелері. 6. Денсаулығы туралы анықтама. Конкурс республикалық ресми бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттік жəне орыс тілдерінде жарияланған, ҚР Үкіметінің 2011 жылғы 18 қарашадағы №1353 қаулысымен бекітілген, «Мемлекеттік кəсіпорынның басшысын тағайындау жəне аттестаттау, сондай-ақ оның кадидатурасын келісу ережелері» негізінде өткізіледі. Конкурсқа қатысуға жіберілген кандидаттар 10 күнтізбелік күн ішінде «Ақмола облысының денсаулық сақтау басқармасы» ММ-де əңгімелесуден өтеді. Конкурсқа қатысуға қажетті құжаттар конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен бастап 10 күнтізбелік күннің ішінде ұсынылуы қажет. Мекенжайы: индекс 020000, Ақмола облысы, Көкшетау қ., Сəтбаев көшесі, 1, 208-кабинет, анықтама телефоны: 25-19-94, факс: 40-27-73, электронды пошта: Оblzdrav@kokshetau.online.kz

Требования к участникам конкурса: высшее медицинское образование и опыт работы на руководящих должностях в соответствующих отраслях не менее 5 лет, наличия сертификата по специальности «Организация здравоохранения» («Общественное здравоохранение», «Менеджмент здравоохранения») или наличие магистратуры/специализации по специальности «Общественное здравоохранение» («Менеджмент здравоохранения», «Менеджмент») Необходимый перечень документов, предоставляемых участникам конкурса: 1. Заявление об участии в конкурсе. 2. Резюме на государственном и русском языках. 3. Автобиография, изложенная в произвольной форме. 4. Копии документов об образовании, заверенные в установленном порядке. 5. Копия трудовой книжки (при ее наличии) или трудового договора, либо выписки из приказов о приеме и увольнении из последнего места работы, заверенные в установленном порядке. 6. Справка о состояния здоровья. Конкурс проводиться на основе «Правил назначения и аттестации руководителя государственного предприятия, а также согласования его кандидатуры» утвержденных постановлением Правительства РК от 18 ноября 2011 года №1353, опубликованных в официальных республиканских средствах массовой информации на государственном и русском языках. Кандидаты, допущенные к участию в конкурсе, проходят собеседование в управлении здравоохранения Акмолинской области в течении в 10 календарных дней. Необходимые для участия в конкурсе документы должны быть представлены в течении 15 календарных дней с момента публикации объявления о проведении конкурса по адресу: 020000, г. Кокшетау, ул. Сатбаева, 1. Телефоны для справок: (7162)-25-40-86, 25-19-94.

«Кутузовское-Алиби» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де СҚО, Айыртау ауд., Каменный Брод а. мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ға (бұдан əрі – Банк) мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Агрофирма «Жер-Ана» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Солтүстік Қазақстан обл., Айыртау ауданы, Саумалкөл а., Умышев к-сі, 2 мекенжайында кезектен тыс жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Новосветловка-Алиби» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де СҚО, Айыртау ауд., Новосветловка а. мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Айыртау-Алиби» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауд., Айыртау а., Совет к-сі мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Алиби-Павловка» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Ақмола обл., Ерейментау ауданы, Павловка а., Южная к-сі, 22 мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Бауманское-07» ЖШС (бұдан əрі – серіктестік) 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Ақмола обл., Егіндікөл ауданы, Бауман а., Бауман к-сі, 8-үй мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Запорожье» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00де Ақмола обл., Жақсы ауд., Запорожье а. мекенжайында жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-ның (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Интернационал-Астана» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Ақмола обл., Жарқайың ауд., Бірсуат а. мекенжайында кезектен тыс жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Ишим-Астык» ЖШС 2015 жылғы 8 мамырда сағат 10.00-де Ақмола обл., Жақсы ауд., Есіл а. мекенжайында кезектен тыс жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2014 жылғы 27 тамыздағы № KD 02-14-19 банктік займ шарты бойынша «Алиби» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-1) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде мүлікті «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-қа (бұдан əрі – Банк) кепілге келісім беру туралы. 2. 2014 жылғы 10 ақпаннан бастап 2015 жылғы 29 желтоқсан бойынша (қоса алғанда) № KD 02-14-01 банктік займ шарты əрекетінің мерзімін ұзартуға байланысты «ХПП «ТНСЭкспорт» ЖШС-нің (бұдан əрі – борышкер-2) барлық қолданыстағы жəне алдағы кездегі міндеттемелерін тиісті орындауды қамтамасыз ету ретінде Банкке мүлікті кепілге келісім беру туралы. 3. Банк алдындағы барлық өзінің міндеттемелерін борышкер1-дің жəне/немесе борышкер-2-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестік мүлкін соттан тыс сатуға Банкке келісім беру туралы. 4. Серіктестік атынан барлық қажетті іс-əрекетті жүзеге асыруға өкілеттікті беру туралы.

«Атамекен» Ұлттық кəсіпкерлер палатасы ҚР Президентінің «Алтын сапа» сыйлығын алуға байқау өткізу туралы хабарлайды Биыл үздіктер үш номинация бойынша таңдалмақшы – «Өндірістік нысанадағы ең үздік кəсіпорын», «Халыққа арналған тауарлар шығаратын ең үздік кəсіпорын» жəне «Ең үздік қызмет көрсетуші кəсіпорын». Президенттің «Алтын сапа» сыйлығы өнім мен қызмет сапасы саласындағы кəсіпорынның салмақты нəтижелері үшін, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз еткені үшін, сонымен қатар, сапа менеджментінің жоғары сапалы əдістерін табыспен енгізгені үшін табысталады. Əрбір номинация бойынша мына санаттар бойынша екі сыйлықтан беріледі: 1. ірі кəсіпкерлік субъектісі; 2. орта кəсіпкерлік субъектісі; 3. шағын кəсіпкерлік субъектісі. Сыйлық алу үшін байқауға қатысушы атану оңай іс. Байқау ұйымдастырушысына 2015 жылғы 1 шілдеге дейін қатысуға өтінім берсеңіз – жетіп жатыр. Биылғы жылдан бастап, ҰКП сондай-ақ «Қазақстанның ең үздік тауары» республикалық байқау-көрмесінің де ұйымдастырушысы болып отыр. Онда байқау үш номинация бойынша жарияланған: - «Өндірістік нысанадағы ең үздік тауарлар»; - «Халыққа арналған ең үздік тауарлар»; - «Ең үздік азық-түлік тауарлары». Байқауға мына заңды тұлғалар немесе жеке кəсіпкерлер қатыса алады: - Қазақстан Республикасы аумағында өнеркəсіптік, азық-түлік тауарларын жəне өндірістік-техникалық нысанадағы өнімдерді өндірушілер (қару-жарақ пен əскери техника өндірісін қоспағанда); - байқауды ұйымдастырушы растаған өнім сапасының тұрақты жоғары деңгейін қамтамасыз ету жəне оны жүйелі түрде жақсартып отыру жөнінен жағымды нəтижелерге ие өндірушілер. Жеңімпаздарға «Қазақстанның ең үздік тауары» марапаты жəне əрбір номинациядағы І, ІІ, ІІІ дəрежелі дипломдар табысталады. Байқау дипломанттары байқау эмблемасын төрт жыл бойы жарнамалық мақсатта қолдану құқығын иеленеді. Консультациялар үшін: +7 (7172) 919 345, 919 344 E-mail: s.korenev@palata.kz www.altynsapa.kz

Заңды тұлғалардың назарына!

«АрселорМиттал Теміртау» АҚ компаниясы металдан жабдық, тегендер, құлыптар, құрсауға төсем жəне аутсорсингке металл бұйымдар жасау жөніндегі учаскені беру жөнінде тендерге қатысуға конкурс жариялайды. Тендерге аталған салада жұмыс тəжірибесі бар компаниялар шақырылады. Тендерге қатысуға тілек білдіруші компаниялар төменде көрсетілген мекенжайға өтінімдер берулері қажет. Тендерге қатысу сұрақтары бойынша хабарласу: телефондар: +7-7213-96-51-29; +7-7213-96-98-92; +7-7213-96-53-17. Эл.мекенжай: Alexey.Barantcev@arcelormittal.com Sabina.Loseva@arcelormittal.com Nikita.Ryabov@arcelormittal.com Ұсыныс 17.04.2015 ж. бойынша қабылданады (қоса есептегенде).

«НГСК КазСтройСервис» АҚ осы арқылы «Сбербанк России» ААҚ-пен ірі мəмілеге қосымша келісім жасау туралы шешімді қоғамның Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде барлық мүдделі тұлғалардың назарына жеткізеді. «Қазақ ұлттық аграрлық университеті» РМК 2014-2015 оқу жылына ғылыми қызметкерлердің бос лауазымдарына тағайындауға мына бос лауазымдар бойынша конкурс жариялайды: 1. Қазақстан-Жапон инновациялық орталығы: директор – 1. 2. Азық-түлік жəне экология қауіпсіздігі зертханасы: зертхана жетекшісі – 1. 3. «Электрондық микроскопия» инженерлік профильді зертханасы: аға ғылыми қызметкер – 1. Конкурсқа қатысу үшін өтініш беру мерзімі – конкурс жарияланған күннен бастап 30 күн. Өтінішті жəне құжаттарды мына мекенжайға өткізу қажет: 050010, Алматы қаласы, Абай даңғылы, 8, кадрлық жұмыстар бөлімі. Анықтама телефондары: 8 (727) 262-17-46, 262-17-68; факс: 8 (727) 262-11-08.

Нұрахова Салтанат Сапарқызына Абай атындағы ҚазҰПУ берген ЖБ-Б № 0575383 дипломы мен қосымшасы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Утерянные страховые полисы АО «Kaspi Страхование» AIIG/MTR/CTPL/ № 00107897, №00107898, №00107899, №00107900, №00107719, №00107720 считать недействительными.

Шетелдік веб-сайттарда орналасќан ќўжаттарды заѕсыз тїрде ќабылдаєан тўлєалардыѕ назарына! 2015 жылғы 12 наурызда Қазақстан Республикасы АҚШ, НьюЙорк қ. Оңтүстік аймағының Аймақтық сотына Сізге қарсы талапарыз ұсынды. Іс Қазақстан Республикасы Does 1-100 Inclusive, No. 15 Civ/ 1900 (ER) (S.D.N.Y. 2015)-ға қарсы ретінде ресімделді. Талапарыздың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, көруге болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Толықтыра келе, Сізге қатысты Уақытша шараларды қамтамасыз ету жəне сотпен тыйым салу туралы өтінішхат (бұдан əрі – «Өтінішхат») ұсынылды. Өтінішхаттың жəне қоса берілген құжаттардың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Өтінішхат Негіздемелер ұсыну туралы бұйрық бойынша берілген, сондықтан іс жеделдетілген тəртіпте қаралатын болады. Біржақты уақытша сотпен тыйым салу Сізге, сіздің үлестес тұлғаларыңызға, жұмысшыларға, агенттер мен өкілдерге жəне сіз Қазақстан Республикасының компьютерлік желісінен материалдарды жəне Қазақстан Республикасының лауазымды тұлғаларының Gmail есеп жазбаларын сізбен бірлесе пайдалануға, жариялауға, таратуға, басып шығаруға, көрсетуге, айырбастауға, бөлуге, қабылдауға, көшіруге, шолуға, қолжетімділікке, қандай да бір түрмен басқалар үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге немесе қолжетімділікті ұсынуға қатысқан барлық тұлғаларға шығарылды. Негіздемелер ұсыну туралы бұйрықтың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Сот тараптарды Уақытша сотпен тыйым салуға сəйкес 2015 жылғы 20 наурызда 14.00 сағатта Нью-Йорк қ. Оңтүстік аймақтық сотының ғимараты, АҚШ, 40 Фолей Сквер, Нью-Йорк қ., НЙ, 10007 мекенжайы бойынша келуге міндеттеді. Егер Сіздің атыңыздан заңгер өкілдік етсе, бізге бұл туралы хабарландыруды сұраймыз жəне біз сіздің адвокатыңызға Сот тағайындаған күнге жəне уақытқа қатысты хабарлаймыз. Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle LLP 101 Парк Авеню Нью-Йорк қ., НЙ 101-78 – 0061 Жак Семмелманның назарына jsemmelman@curtis.com Қазақстан Республикасының адвокаттары

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ұжымы су ресурстары жəне мелиорация кафедрасының профессоры, техника ғылымдарының кандидаты Бақдəулет Абибуллаұлы АСАНБЕКОВТІҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


16

www.egemen.kz

4 сəуір 2015 жыл

 Қазақстан Республикасына қызмет етемін!

 Тағзым

Аспанєа нўр шашќан əуендер Нұрғиса Тілендиев атындағы «Өз елім» атты IV фестиваль-байқауында «Астана Опера» мемлекеттік опера жəне балет театрының солистері жеңіске жетті.

Айдын жəне айбын Осыдан 22 жыл бұрын Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің түрі ретінде Əскери-теңіз күштері (ƏТК) құрылған болатын. Каспий өңірі Қазақстан мен əлемдік мемлекеттердің экономикасы үшін айрықша маңызға ие. Теңізді қорғауды қамтамасыз ету үшін елімізде заманауи

Əскери-теңіз күштерін құру қажеттілігі туындады. ƏТК-нің басты міндеттері мемлекеттің дербес шекарасын, аумақтық тұтастығын,

егемендігін жəне Каспий теңізінің қазақстандық секторындағы Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделерін қорғау болып табылады. Əскери-теңіз күштері жоспарлы түрде дамып келеді, оның ішінде кемелердің құрылысы жəне оларды сатып алу бойынша қарқынды жұмыстар жүргізілуде.

 Спорт

Соңғы үш жыл ішінде отандық «Зенит Орал зауыты»» АҚ кəсіпорнында жасалған үш зымыранды-артиллериялық кеме қатарға қосылды. Сонымен қатар, Ресейдің кеме жасау зауыттарында «Алатау» миналық-тартқыш кемесі қойылды, бұдан өзге, соққы беретін қаруы бар кемелерді жасау мүмкіндігі зерделенуде. Кеше Ақтауда гүл шоқтарын қою, парад лектерінің салтанатты мерекесі жəне мерекелік концертті құрайтын салтанатты шаралар өтті.

Ақтау гарнизонына қарасты бөлімдер басшылығы əскери қызметшілерді кəсіби мерекесімен құттықтап, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Əскери-теңіз күштерінің жеке құрамының алдына қойылған міндеттерді мүлтіксіз атқаратындығына, еліміздің батыс өңірін қорғап, өздерінің жауынгерлік, кəсіби шеберліктерін тұрақты жетілдіретіндігіне сенім білдірді.

Атап айтсақ, «Астана Опера» театрының жетекші солисі Мейір Бəйнешов «Классикалық вокал» аталымы бойынша Бас жүлдені иеленсе, əйелдер даусы арасында Айзада Қапонова гран-приді қанжығасына байлады. Ал, Əсем Сембина байқаудың бірінші жүлдесіне қол жеткізді. Еске сала кетейік, өнер байқауы 30-31 наурызда ҚазҰӨУ орган залында өткен болатын. Оған Қазақстан мен Ресейдің барлық аймақтарынан келген 16 мен 35 жас аралығындағы музыканттар, кəсіби вокалистер қатысты. Құрамында белгілі музыканттар, аса көрнекті мəдениет қай-

«Кел, еркем, Алатауыма» жəне «Баянауыл вальсі», «Қарлығаштар туралы əн», «Жан-жарым» туындыларын ойдағыдай шырқап берді. – Мен Нұрғиса Тілендиевтің шығармашылығына табынушылардың бірімін, оның əндерін өте жақсы көремін, қайда жүрсем де бұл əндерді жанымды салып шырқаймын. Бүгін жеңіске қол жеткізе алмағандар мойымаулары керек, – деп А.Қапонова əріптестерінің ірі бəйгелерден топ жара беруіне тілектестік білдірді. «Өз елім» фестивалінің лауреаттары мен қазылар алқасы мүшелерінің қатысуымен өткен

рат керлері Нұрғали Нүсіпжанов, Алтынбек Қоразбаев, Бағдат Сəмединова, Азамат Жылтыркөзов, Ұлан Кенжебеков, Бибігүл Жанұзақ бар қазылар алқасын КСРО халық əртісі, Социалистік Еңбек Ері Бибігүл Төлегенова басқаруының өзі бұл шараның биік деңгейде өткенін айғақтай түссе керек. Ал, байқау бағдарламасында негізінен КСРО халық əртісі, Халық Қаһарманы Нұрғиса Тілендиевтің туындылары кеңінен қамтылды. Мейір Бəйнешов байқаудың бірінші кезеңінде тенорларға тəн «Абай арманы» əнін, «Өз елім» жəне «Құстар əнін» шырқады. Екінші айналымда əнші «Алатау» (бағдарлама бойынша тенорлар міндетті түрде орындайтын əн), «Əжеме» əндерін халықаралық жарыстардың жеңімпазы, «Астана Опера» театрының музы калық кеңесшісі Раушан Бескемпірованың сүйемелдеуімен орындады. – Бұған дейінгі қаншама жеңістеріме қарамастан қатты қобалжығаным рас. Маған барлық жақын достарым қолдау көрсетті, сол үшін оларға үлкен алғыс білдіргім келеді. Биыл ерлер даусы арасындағы бəсеке өте тартысты өтті. Əсіресе, студенттер мен аймақтардан қатысушылардың дауыстары керемет екен, – дейді М.Бəйнешов бізбен əңгімесінде. Лирикалы-колоратуралық сопрано Айзада Қапонова, Нұрғиса Тілендиев шығармаларының орын далуы өте күрделі болып келетінін айтады. Алайда солист бағдарламадағы сопраноларға міндеттелген «Ақ шағала» жəне

Конгресс-холдағы жеңімпаздарды марапаттау рəсімі гала-концертке ұласты. Классикалық вокал (ерлер жəне əйелдер), домбыра жəне дирижерлар сайысының «дирижер» номинациясы бойынша гран-при Берік Батырханұлына (Алматы), І орын Əлішер Қасқырбайға (Астана), II орын Абылай Тілепбергенге (Алматы) тисе, Қуаныш Исмаилов (Алматы) пен Əділет Азбаев (Астана) ІІІ орынды иеленді. «Классикалық вокал» аталымы бойынша І орын – Расул Жармағамбетов (Алматы), ІІ орын – Азат Мəлік (Астана), ІІІ орын – Артур Габдиев (Алматы) пен Алтынбек Əбілда (Астана) еншісіне бұйырды. «Классикалық вокал» аталымы бойынша əйелдер арасындағы сайыста Айзада Қапонова (Астана) бас жүлдені еншілесе, Əсем Сембина (Астана) І орынды, Бибігүл Тыныштық (Қызылорда) ІІ орынды иеленді. Ал, Ақбота Серікболова (Алматы) мен Мəдина Айдарбекова (Қызылорда) ІІІ орынды бөлісті. Сонымен қатар, үздік концертмейстерлер Алияр Өтетілеу (Алматы) мен Лəйлə Сейітова дипломмен марапатталды. «Домбыра» аталымы бойынша гран-при иесі – Тоғжан Үмбет, І орынды Бауыржан Жолдыбеков иеленді. Астана əкімінің кубогы «Домбыра» номинациясы бойынша Тоғжан Үмбетке табысталды.

«Егемен-ақпарат».

 Бəрекелді!

Бар саналы ғұмырын күрес өнерін дамытуға арнап, ел спортына еңбегі сіңген тұлға, КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, самбо күресінен 122 КСРО спорт шеберін, 8 халықаралық дəрежедегі спорт шеберін, 2 КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберін тəрбиелеп шығарған Марат Жақыттың есімі көпшілікке жақсы таныс. Марат Нұрмұхамедұлының 70 жылдық мерейтойына арналып жақында Тараз қаласында қазақ күресінен жасөспірім ұлдар мен қыздар арасында ел чемпионаты өтті. Осы дүбірлі жарыстың соңында М.Жақытпен аз-кем əңгімелесудің сəті түскен еді.

«Жамбылдыќ əдіс»

Ќазаќ кїресіндегі осындай тəсілді білесіз бе? – Марат аға, спорт жолындағы қадамыңыз қалай басталды? Өзіңізді алғаш рет спортқа баулыған бапкеріңіз есіңізде ме? – Əрине, есімде. Алғашқы – бапкерім Петр Терещенко деген азамат еді. Мен Семей облысының, Аякөз ауданындағы, Ақшатау ауылында дүниеге келіп, сол ауданға қарасты Мамырсу деген жерде мектепті тəмамдадым. Содан кейін Алматыдағы ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетіне оқуға түскенмін. Бапкеріммен де сол жерде таныстым. Бірақ бəрі бірден бола қойған жоқ. Басында еркін күреске барып едім, бірақ, үміткерлер көп болғандықтан, қабылдамады. Сол кезде институтқа қайтып келсем, оқу орнына самбодан Петр Терещенко деген жаттықтырушы шəкірт жинап жатыр екен. Бірден қабылдады. Осылайша алғашқы жаттығуды бастап кеттім. Екі айдан кейін жарысқа қатысып, 68 кило салмақ дəрежесінде бірінші орын алдым. Сосын институт біріншілігіне қатысып, жеңімпаз атандым... Кейінірек спортпен түбегейлі айналысып, Қазақстан құрама командасының қатарына ендім. Кеңестік кезеңде 103 ауыл шаруашылығы институттарының арасында Кеңес Одағының біріншілігі өтеді. Біздің команда сондай ірі жарыстарда алғашқы үштіктен төмендеген емес. Қысқасы, спорттағы жолым осылай басталды. 16 жыл КСРО құрамасына қарасты ауыл спортының бас бапкері жəне Жамбыл облысының бапкері қызметтерін атқардым. Бір айтатыны, менде «спортшы» деген мамандық болған емес. Бірақ адамның таудай талабы ештеңеге қарамайды екен ғой. – Жас кезіңізде шаңғы тебуден облыс жеңімпазы атаныпсыз. Спорттың бұл түрін неге жалғастырмадыңыз? – Рас, мен ес білгеннен спорттың осы түрімен шұғылдандым. Шаңғымен жарысуда аудандық, тіпті, облыстық жарыстарда алдыма жан салмадым. Əйтсе де институтта шаңғы спорт үйірмесі болмады. Оның үстіне, күні бойы тауда жүруің керек. Оқу кезінде оған уақыт та, мүмкіндік те жоқ.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Сондықтан спорттың бұл түрімен қоштасуға тура келді. – Бүгінгі таңда қазақ күресіне шетелдің спортсүйер қауымы қызығушылық танытуда. Соңғы жылдары қазақ күресінің де насихатталу шеңбері кеңейді. Жалпы, қай мемлекеттің балуандары біздің басты қарсыласымыз болады деп ойлайсыз? – Біздің қарсыластарымыз негізінен Моңғолия балуандары. Олар дзюдодан да, самбодан да шебер күресе біледі. Бір сөзбен айтқанда, спортшылары əмбебап. Бұған қоса, өзбектер мен қырғыздардың, тəжіктердің балуандары да осал емес. Ресейдің жуан білектілері бүгінде бізбен тайталасқа түсіп жүр. Грузия мен Иранның күресі де біздікіне өте ұқсас. Ал дзюдодан жапон мен корей балуандары оңай шағылатын жаңғақ емес... – Кілемде күресіп жүрген спортшылардың арасында «Жамбылдық əдіс» деген бар. Бұл қандай тəсіл? – Ол рас. Бұрын бұл əдіс болмаған. Мұны осы Жамбыл жерінде жүргенде өзім ойлап таптым. Бұл – қарсыласын бастан асырып лақтыру əдісі. Бұрын арқадан ұстап лақтырушы едік. Кейін қарсыластың бір қолын орап алып, екінші қолмен белбеуден ұстап айналдырып жіберетін болдық. Əрине, оны əркім өз мүмкіндігіне қарай іске асырады. Ерекшелігі, кез келген жағдайда қолдануға болады. Əсіресе, Алмас Мұсабеков осы əдісті жақсы жасайды. Мұны толық игерген балуан қарсы əдіске ешқашан түспейді. Қазіргі таңда қолданыста бар. Ережеге сай. Үйреткенде де «Жамбылдық əдіс» деп қолданылады. – Қазақ күресінің болашағы жөнінде бір ауыз сөз айтсаңыз. – Алдағы жылдарда қазақ күресін Азия ойындарының қатарына қоссақ деген ойымыз бар. Оның жоспарында елуден аса мемлекетті қамту тұр. Осы ой-арманымыз орындалса, қазақ күресі қанатын кеңге жаятыны анық. Бір сөзбен айтқанда, қазақ күресінің болашағы өте зор! Əңгімелескен Нұржан СЕРІКХАНҰЛЫ.

Жамбыл облысы.

Мəдина мен Жамал киім їлгілерімен таѕєалдырмаќ

Облыс орталығындағы Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы мемлекеттік университеттің Дизайн, театр жəне сурет өнері факультетінің студенттері Жамал Қалиева мен Мəдина Қасқырбаева Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында өткен еліміздің жоғары оқу орындары студенттері арасындағы «Дизайнерлер» байқауының дипломанттары атанды. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бұл байқауға студент қыздар заманауи киім үлгілерін апарып дизайн саласы бойынша өздерінің шығармашылық идеяларын ұсынды. Яғни, байқау шарты бойынша Жамал мен Мəдина киім эскиздерін сызып, оны пішіп, тігіп шықты. Ал, қазылар алқасы барлық қатысушылардың жасаған киімдерінің жаңашылдығы мен дизайнерлік ойлау қабілетінің ерекшелігіне, жұмысты орындаудағы сапа мен ұқып тылыққа, композициялық жəне түстердің үйлесімділігін ұтымды қолдана білгендерін атап өтті. Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы университет студенттері Жамал

Қалиева мен Мəдина Қасқырбаеваның жұмыстарына арнайы сертификат табыс етілді. Іскер студент Жамал бұл табыс олардың дизайнер мамандығын таңдаудағы алғашқы жеңістері жəне тынымсыз шығармашылық еңбектің, ойдың арқасы дейді. Дизайнер мамандығын қазақ жастары енді-енді таңдап, үйреніп келе жатқанымен,оның негізі тереңде – біздің апаəжелеріміздің қолдарынан шыққан қазақ киімдері, оюлар, құрақ көрпелер – ойдан, шеберліктен туған. Сондықтан, қазіргі заман тілімен айтқанда, бүгінгі күннің дизайнері, яғни киім үлгілерін жасаушы адамға алдымен дарын, қабілет жəне креативті ерекше ойлау мүмкіндігі қажет. – Қазір біздің ойымызда осы күнгі өмірдің креативтілігі мен заманауилығын бейнелейтін киім үлгілерін жасау идеясы бар. Біз ұлттық құндылықтарымызды əлемге паш ететін таңқаларлық киім үлгілерін жасағымыз келеді, – дейді Жамал мен Мəдина. – Əрине, студенттерімізге үйрету, оқыту – біздің парызымыз. Қыздарымды Алматыға байқауға жібергенде олардың дарынды қабілеттеріне сендім, – дейді ұстаздары, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Майса Ықыласова. ПАВЛОДАР.

АСТАНА.

 Назар аударыңыз: конкурс! Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі Жеңістің 70 жылдығына орай журналистер арасында байқау жариялайды Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдық мерейтойына орай журналистер арасында «Жеңіс жаршысы» республикалық шығармашылық байқауын жариялайды. Шығармашылық байқаудың негізгі мақсаты 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысының тарихы, қазақстандық сарбаздар, офицерлер жəне тыл еңбеккерлерінің Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске қосқан үлесі,

ерлігі мен қаһармандығы туралы жас буын өкілдері арасында отансүйгіштік қасиеттерді насихаттау, Ұлы Жеңіс тарихы мəселелерін көтеріп жүрген журналистердің кəсіби деңгейін арттыру, аталған тақырыптарды

ақпараттандыруға талантты авторларды тарту болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбын жазатын үздік журналистерге арналған бай қау Қазақстан аумағында шығарылатын қалалық жəне республикалық бұқаралық ақпа рат құралдары, сондай-ақ мемлекеттік жəне орыс тілдерінде электронды бұқаралық ақпарат құралдары арасында

жеке номинациялар бойынша өткізіледі. Байқауға газет, радио жəне телеарна журналистері, ақпараттық агенттіктер, сондай-ақ екінші дүниежүзілік соғыс тарихы, майдангерлер мен тыл еңбеккерлерінің соғыстан кейінгі тағдыры, ҰОС ардагерлеріне қолдау көрсететін қоғамдық ұйымдар туралы жəне дала шайқастарында қаза болған жауынгерлерді іздеу туралы

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Салтанат ƏСКЕРБЕКҚЫЗЫ.

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

материалдарды жариялап жүрген штаттан тыс авторлар да қатыса алады. Жеңімпаздар «Баспасөздегі жарияланған үздік мақала», «Интернет басылымда жарияланған үздік материал», «Үздік те лесюжет/телехабар», «Үздік радиосюжет/радиохабар», «Үздік фо тотүсірілім/фотоочерк» атты бес номинация бойынша анықталады.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Жақсыбай САМРАТ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №533 ek

Profile for Egemen

04042015  

04042015  

Profile for daulet
Advertisement