Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны

№102 (28580) 3 МАУСЫМ СƏРСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

ДЇБІР

Əулиеата ґѕірінде Ќазаќ хандыєыныѕ 550 жылдыєына дайындыќ жўмыстары жандана тїсті

Бўрынєы премьермен кездесті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Француз Республикасының бұрынғы Премьер-министрі, Ұлттық жиналыс депутаты Франсуа Фийонмен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Əңгіме барысында Нұрсұлтан Назарбаев Франсуа Фийонның Қазақстан мен Франция арасындағы стратегиялық серіктестік туралы шартқа қол қоюға қосқан үлесін атап өтті. Соның арқасында бүгінде екі ел қарым-қатынасы қарқынды дамып келеді. Сондай-ақ, тараптар ҚазақстанФранция ынтымақтастығын

басымдығы бар салаларда нығайта түсу мəселелерін қозғады. Сонымен қатар, Қазақстандағы француз компаниялары қызметінің негізгі бағыттары, елімізге инвестиция тарту жөніндегі шаралар қарастырылды.

–––––––––––––––––– Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Елбасыныѕ апталыќ кестесі Президенттің баспасөз қызметі Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өтетін алдағы іс-шаралар туралы хабарлады.

3 маусымда Елбасы Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Шетел инвесторлары кеңесінің 28-отырысына қатысушылармен бірқатар кездесу өткізеді деп жоспарланып отыр. 4 маусымда Шетел инвесторлары кеңесінің 28-отырысы өтеді. Оның негізгі тақырыбы – Қазақстандағы агробизнесті дамыту. Іс-шараға халықаралық ұйымдар мен ірі компаниялардың басшылары қатысады.

«Тойдың болғанынан боладысы қызық», деген. Дəл қазір жамбылдық ағайындар дүбірлі той қамына қызу кірісіп кетті. Ел тарихында алар орны ерекше болғалы тұрған Қазақ хандығының 550 жылдық мерейтойы елдің рухын көтеріп, санасын сілкінтетіні анық. Бұл бір тараздықтарға ғана емес, бүкіл елімізге ортақ той емес пе? Сондықтан, республикамыздың 14 облысы көмекке келіп, көне қаланың той өтетін жерлерін абаттандыру, жаңарту, көркейту жұмыстарын жүргізуді міндеттеріне алды. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінде 7 облыс, нақтырақ айтсақ, Атырау, Қызылорда, Қостанай, Маңғыстау, Ақтөбе, Солтүстік жəне Батыс Қазақстан облыстары жұмыстарын бастап та кетті. Бұдан басқа өңірлер де жақын күндерде іске кіріспек. Облыстардан келген кəсіпкерлер Тараз қаласындағы саябақтарды, негізгі көпірлерді қайтадан жаңғыртып, көше-даңғыл бойларын абаттандырып, бірнеше жерден жаңа скверлер салып, ескерткіш орнатады. Бұл жұмыстарға олардың алды 102 млн., соңы 32 млн. теңгеге дейін қаржы жұмсауды жоспарлап отыр. Соның бірі «Жаңа Кемер Құрылыс» ЖШС Атырау облысының қолдауымен Тараз қаласындағы «Астана» шағын ауданы жанынан жаңа сквер салуда. «Құрылыстың жалпы құны 50 млн. теңгеге жоспарланған. Бізге қатысты мəселенің бəрі шешілді. Жұмыс қарқынмен жүріп жатыр. Екі субұрқақ орнатылып жəне аққайың, шырша ағаштары отырғызылады. Алла қаласа, жұмысты мерзімінен бұрын, яғни

Суретті түсірген Ақəділ РЫСМАХАН.

1 тамызға дейін аяқтаймыз деген жоспарымыз бар», дейді ЖШС директоры Көшкен Құлмамбетов. Ал Қостанай жəне Қызылорда облыстары бірігіп Қарахан кесенесі маңынан аллея құрылысын салып жатыр. Сондай-ақ, тойға дайындық шаралары шеңберінде облыстағы 17 басқарма мен 10 аудан əкімдіктеріне Тараз қаласының 26 орталық жəне магистральды көшелері бекітіліп берілді. Бүгінде аталған 26 көшенің бойында абаттандыру, гүлзар орналастыру, жаяу жүргіншілер жолдарын қалпына келтіру, жарық шамдарын орнату жəне жеке секторлардағы үйлердің қоршауларын жөндеу сынды жұмыстар басталды. Жоспар бойынша осы көшелерде орналасқан 305 көп қабатты тұрғын үйлердің қасбеттерін сырлау жұмыстарына 200 миллион теңгеден астам қаражаттың жұмысы атқарылатын болады. Жоғарыда айтылған жөндеу жəне абаттандыру жұмыстарына 500 миллион теңге

жұмсау жоспарланып отыр. Одан бөлек, жергілікті бюджеттен 11 көшенің жарықтарын жаңғыртуға – 252 миллион, абаттандыру жəне көгалдандыруға – 269 миллион, сондай-ақ, облыстық бюджеттен көшелерді түрлі-түсті сəулелік көгалдандыруға – 269,6 миллион, аялдамаларды жаңғырту бойынша 100 миллион теңге қаражат қарастырылды. Тараз қаласының əкімдігі өз бюджеті есебінен 2015 жылы жалпы ұзындығы 46 шақырым жолға күрделі жəне орташа жөндеу жұмыстарын жоспарлаған. Оған оннан аса көшелердің жөндеу жұмыстары көзделген. Бұл аталған жобаларға бөлінген қаржының жалпы құны 1 миллиард 592 миллион 918 мың теңгені құрады. Сондайақ, қаладағы жол қозғалысын реттеу құралдарын күтіп ұстау жəне жөндеу жұмыстарына 175 миллион теңге қарастырылып, бұл бағытта да тиісті жұмыстар атқарылатын болады.

Жақында облыстық мəслихаттың кезектен тыс сессиясы өтіп, Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өтуге байланысты бірқатар жобалар мен іс-шараларды жүзеге асыруға бағытталған бюджет қаржысын тағы бір нақтылап алды. Оның ішінде бұрынғы орталық базар аумағында «Көне Тараз» тарихимəдени орталығы нысандарын салуды жалғастыруға – 500 миллион, «Ұлы Жібек жолы» этнофестивалін, «Мəңгілік Ел» айтысын өткізуге, «Қазақтар» спектаклін сахналауға жəне тағы да басқа мəдени-көпшілік ісшараларға – 250 миллион, «Еуразия барысы» турнирін өткізуге – 120 миллион, ақпараттық саясат жүргізу жəне кітаптар басып шығару жұмыстарына 30 миллион теңге бөлу қарастырылды. Осы сессия жиынында облыстық мəслихаттың депутаты Асаубай Майлыбаев орынды ұсыныс тастады. (Соңы 2-бетте).

● Тəуелсіздік талаптары

Елдіктіѕ ќуат-ќайраты Кеңес ЖҰМАБЕКОВ,

Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, еңбек ардагері.

Болашаққа бастаған жоспарлар құрып, жаһандық экономикадағы қиындыққа қарамастан одан əрі дамуды сенімді түрде мұрат етіп, өзгерістер өркенін өсіруге ұмтылушы еліміздің жаңа қадамдарынан халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсарта беруге, келешегін кемелдендіруге деген қам қорлығын көріп отырмыз. Тəуелсіздік таңы атып, нұры төгіліп, əлем таныған көшбасшысы бар қуатты мемлекетке айналудағы уақыттан осылай болып келеді. Соның арқасында Қазақстанымыздың келбеті күн сайын құлпырып, алға қарай қадамы қарышты бола түсуі баршамыздың көңілімізге ортақ мерей. Ал мұндайлық мақсаттарда жоғары отаншылдық сезімдермен астасып жатқан рухани қуат мемлекеттік рəміздерден бастау алуына күнбе-күн куəміз. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы, Елтаңбасы, Əнұраны қабылданған күні ішкі патриоттық сезім серпіліп, отаншылдық рух асқақтауын қалайша ұмытармыз. «Қазақстанның жаңа мемлекеттік рəміздерін қабылдау қазақтар үшін жəне республикада тұратын барлық ұлттар өкілдері үшін таптық, тота литарлық қоғамның ескі іріп-шіріген белгілерін жай жаңарту ғана

3-бет

Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев «Байқоңыр» кешенінің 60 жылдығына арналған іс-шараларға қатысты, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі. Қаза тапқан сынақшы-жауынгерлер мемориалына гүл шоқтарын қойғаннан кейін Бақытжан Сағынтаев ресми салтанатқа қатысты, сондай-ақ, қала тұрғындарын, Байқоңыр ғарыш айлағы қызметкерлері мен ардагерлерді мерейтойлық датамен құттықтады. Байқоңыр ғарыш айлағының тарихи жəне ғылыми-техникалық

емес, бұл – республиканың демократиялық жəне мемлекет құруға, жеке адам еркіндігіне, этностық тұрғыдан əртекті халқымыздың бірлігін сақтау қағида ларына негізделген жаңа қоғам орнатуға берік бетбұрыс жасағандығымыздың белгісі», деген болатын олардың тұсаукесер салтанатында Президент Н.Ə.Назарбаев. Ізгілік, өзара ынтымақ пен келісім идеялары көрініс тапқан, тұрақтылық пен береке-байлық, күш-қайрат пен асқақтық мəні бедерленген, ескен əуен көңілден шығып, құрмет туғызды. Осы орайда байқалып жүргендей, қоғамдық сана деңгейінде мемлекеттік рəміздерді қадірлепқастерлеуге ықылас пен пейілдің тереңдеуі қуантарлық құбылыс дер едік. Бұл азаматтар бойында адамзатқа ортақ құндылық бағдарларын қалыптастыруға,

өркениеттілік пен мəдениеттілікті орнықтыруға тікелей əсер етсе, соның шуағы өмірден сезіледі. Жарқыраған күн аясында биік арман, асыл мақсатқа қанат самғап келе жатқан қыран бейнесі өрнектелген ашық аспан түстес көк ту көтеріліп, ежелгі қазақ жерінде тату-тəтті еңбек етуге, достық пен бірлікке шақырған Əнұран шырқалғанда оң қолды жүрек тұсында ұстап, тік тұрып тыңдау соның жарқын бір нышаны емес пе! Түрлі кездесулерде, əсіресе, жастар арасында жиі болатыным бар. Сонда Туға, Елтаңбаға, Əнұранға осылайша айрықша құрмет көрсетілуі қуантып тастайды. Ең бастысы, ел ертеңін жаңғыртушы ұрпақ бойына рəміздерге деген тамаша қасиет сіңуі қымбат əлбетте.

Жалған ғылым жарға шығады

Ақжар адамдары алаңдаулы 8-бет

(Соңы 2-бетте).

Бїгінгі нґмірде: КҮРЕСКЕР

Байќоѕыр 60 жылдыєын атап ґтті

7-бет

● Еркін елдің ертеңі

мəнін сезіне отырып, Қазақстан мен Ресей оны сақтап қала білді жəне оны одан əрі дамыту бойынша жұмыстарды жалғастыруда. Қазақстан мен Ресей Феде рациясы президенттерінің қолдауының арқасында ғарыш айлағы əлемдік космонавтика дамуының алғы сапында қалып, ғылыми-техникалық прогрестің символы, екі ел арасындағы

өзара тиімді ынтымақтастықтың жарқын көрінісі ретінде қызмет етуде, деп атап өтті Премьер-Министрдің бірінші орынбасары. Бақытжан Сағынтаев, сондайақ, Ресей Федерациясы Үкіметі Төрағасының орынбасары Дмитрий Рогозинмен келіссөздер өткізіп, оның барысында «Байқоңыр» кешенін одан əрі дамыту мəселелері, қазақстандық ғарышкердің халықаралық ғарыш стансасына ұшуын жоспарлаудың мəн-жайы, «Бəйтерек» жəне «Днепр» бағдарламаларының перспективалары талқыланды.

● «ҚазАгро» Ұлттық басқарушы холдингі биылғы егін егу жəне жинау науқандарына 100,6 млрд. теңге қарастырып отыр. Аталған компанияның баспасөз қызметі хабарлағандай, көрсетілген сома өткен жылы осы мақсатта жұмсалған қаржыдан 16 пайызға артық. ● Астанада бүгінге дейін 9,9 млрд. теңгенің мүлкі жария етілді. Бұл – заңдастырылған 2 027 нысанның құны. Жалпы, қалалық мемлекеттік кірістер департаментіне құны 39,7 млрд. теңгеден асатын жылжымайтын мүлікті жариялау туралы 2 232 өтініш келіп түскен. ● Осы жылдың соңында пайдалануға берілетін Алматы – Қапшағай тас жолы ақылы болады. «ҚазАвтоЖол» ҰҚ» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Ұлан Əліповтің айтуынша, ол жерде Астана – Щучье тас жолындағы тариф сақталуы мүмкін. ● Оңтүстік Қазақстанда 4 айда 60 млрд. теңгенің ауылшарушылық өнімдері өндірілген. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Қ.Оспанбековтің дерегіне сүйенсек, 2014 жылдың сəйкес мерзімінде бұдан 13 млрд. теңге аз болған. ● Қызылорда облысында жыл басынан бері 139,9 млн. теңгенің мақсатсыз жұмсалуына жол берілмеді. Мұндай көрсеткішке Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі облыстық департаментінің мемлекеттік сатып алу порталына жүргізген мониторинг нəтижесінде қол жетті. ● Батыс Қазақстанда биыл Еуро-5 стандартына сəйкес бензин шығаратын өндіріс орны іске қосылады. Құны 200 млн. АҚШ долларын құрайтын кəсіпорын аталған стандартпен жылына 114 мың тонна Аи-92 жəне 86 мың тонна Аи-95 маркалы бензин шығарады. ● Қостанай облысында биыл 1,5 млн. гектар жерге егін егілді. Бұл өңір территориясының 36 пайызын құрайды. Ауа райына байланысты диқандарға субсидия беру мерзімі 10 маусымға дейін ұзартылды. ● Солтүстік Қазақстанда «Ростан» май зауытының жаңа буып-түю өндірісі іске қосылды. Аққайың ауданы, Ленинск ауылындағы кəсіпорында 6 млн. теңгенің жаңа қондырғылары орнатылды. Соған байланысты зауытта минутына 10-20 кг. май буып-түйіледі. ● Жамбыл облысында балық аулау маусымы ашық деп жарияланды. Балық шаруашылығының облысаралық Шу-Талас бассейн инспекциясының хабарлауынша, облыста балық аулау квотасы 2013 жылы – 189 тонна, 2014 жылы – 410 тонна, ал биыл 423 тоннаны құраған. Бұл жерде Балқаш көліндегі ірі кəсіп есепке алынбағанын айта кетейік. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

Періште кґѕіл, тəтті ќылыќ

Қазақ – ұрпақ тəрбиесіне əр уақытта баса назар аударған халық. «Тəрбие − тал бесіктен» деуі де содан шығар. Иə, бала тəрбиесіне ата-ананың да, балабақшаның да ықпалы зор. Оны өмір өзі көрсетіп отыр. Балаларды қорғау күніне орай Астана маңын да ғы Үркер тұрғын алабында орналасқан №62 «Нұрсəуле» мемлекеттік балабақшасында «Бала деген бір бақыт» атты мерекелік ісшара өтті. Ашық аспан астында бұл рəсімде өнерлі бүлдіршіндер бірі испан биін, екіншісі батыс, енді бірі балапандар биін билеп, тəтті қы лықтарымен баурап алды. Бала бақша тəрбиешілері ертегі кейіп кер лерінің кейпіне еніп, ойын ойнап, би билеп, көрермен балдырғандарды бір қуантты. (Соңы 7-бетте).


2

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

Жемќорлыќпен кїрес – жалпыхалыќтыќ іс Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде «Сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу жəне кəсіби мемлекеттік аппаратты қалыптастыру жөніндегі шараларды іске асыру» тақырыбында брифинг өтті. Оған Мəжіліс депутаттары Еркін Шпанов пен Айгүл Соловьева қатысты. Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Жиында «100 нақты қадам» Ұлт жоспары аясында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейтуге, оның ішінде жаңа заңнамалар əзірлеуге, сондай-ақ, мемлекеттік қызметке іріктеудің үш сатылы жүйесін енгізуге Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ерекше назар аударғаны əңгіме арқауына айналды. Бірінші кезекте сөз алған Мəжіліс депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің мүшесі Еркін Шпанов кəсіби мемлекеттік аппарат құрып, жемқорлыққа қарсы күресті күшейту қажеттігінің маңыздылығына тоқталды. – Егер біз тəуелсіз еліміздің іргесін нығайта түсеміз десек, кəсіби мемлекеттік аппаратты өз деңгейінде қалыптастырып, сыбай лас жемқорлыққа қарсы күресті жандандырғанымыз жөн. Олай болмаған

жағдайда біздің болашағымыз, мем лекетіміздің əрі қарай дамуы екіталай. Бүгінгі əлемде орын алып жатқан түрлі сын-қатерлерге, эконо микалық дағдарыстарға Мемлекет басшысының «Нұрлы Жол» бағдарламасы тосқауыл қоя алады. Аталған бағдарламаны жүзе ге асыруға 24 млрд. доллар қаржы бөлініп отыр. Бұдан бөлек, күні кеше қабыл данған «100 нақты қадам» атты Ұлт жоспары да «Нұрлы Жол» аясындағы шараларды жүзеге

Тїйткілді мəселелер шешімін табады

асыруға негіз болады, – деді депутат. Оның айтуынша, «100 нақты қадамның» барлығын да жүзеге асыруға мүмкіндік мол. Президент атап көрсеткендей, іргелі, дамыған мемлекет болуымыз үшін заман талабына сай реформалар жасауымыз қажет. Сондай-ақ, Е.Шпанов Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың сыбайлас жемқорлықпен күрес бойынша жеке бөлімше құру қажеттігі туралы айтқанын еске салып өтті. – Қазіргі уақытта бізде екі қызметті қо сып, Мемлекеттік қызмет істері жəне жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі құрылған. Меніңше, мұны бөлу қажет. Мемлекеттік қызмет агенттігі мемлекеттік қыз метпен, меритократия (лайықтылар билігі) ұстанымдарының сақталуымен айналысуы тиіс. Ал Президентке тікелей бағынатын бө лім немесе жеке бөлімше жемқорлыққа қарсы күреспен шұғылдануы қажет, – деді ол. Мəжіліс депутаты, Экономикалық реформа жəне өңірлік даму комитетінің мүшесі Айгүл Соловьева мемлекеттік қызметке қабылдаудың үш сатылы жүйесін сөз етті. – Ұлт жоспарында қарастырылған мемлекеттік қызметке қабылдаудың үш сатылы жүйесін ендіру мəселесі уақыт талабынан туындап отыр. Ол меритократиялық шаралар бойынша жүргізіледі,– деді ол. Оның сөзіне қарағанда, əрбір мемлекеттік қызметкер ұсынылатын қызметіне сəйкес іріктеуден өтеді. – Мемлекеттік қызметкер жергілікті билік органдарының бірінші деңгейінен өтуі керек. Одан əрі іріктеу жүреді. Бұл мемлекеттік қызметкерлер пулының белгілі бір «сүзгісі» іспеттес, – деді А.Соловьева.

100 ќадамєа басымдыќ беріледі

Елбасы ұсынған 100 нақты қадамның 61-інде ет өндірісі мен өңдеуді дамыту үшін стратегиялық инвесторларды тарту керектігі айтылған. Бұл жөнінде біздің елдің əлеуеті жоғары, мал шаруашылығын дамытуда еліміздің табиғи климаттық жағдайлары мол мүмкіндік береді. Қазіргі таңда ауылшаруашылық саласы бойынша 15 нақты жоба көзделіп отыр. Эльмира МƏТІБАЕВА, 35-қадамда ауылшаруашылық «Егемен Қазақстан». жерлерін тиімді пайдалану мақсатымен оларды нарықтық Бұл жөнінде Президент айналымға енгізу мен Жер жанындағы Орталық комму- кодексіне жəне басқа да заң никациялар қызметінде өткен актілеріне өзгерістер енгізу баспасөз мəслихатында Ауыл туралы айтылғанын жеткізді. ш а р у а ш ы л ы ғ ы м и н и с т р і Осы ретте қолға алынатын Асылжан Мамытбеков мəлім жұмыстар жерді пайдаланудың етті. жаңа тəсілдері мен жолдарын БАҚ өкілдерімен кездесу- ашқалы отыр. Жер мəселесіне де «Ұлт жоспары – 100 нақты келер болсақ, ондағы тоқырап қадам аясындағы Аграрлық- тұрған бірнеше мəселелер бар. өнеркəсіптік кешен жобаБірінші өзекті мəселе – лары туралы» тақырыбы жерді пайдаланушылардың жер кеңінен талқыланды. Сөз ба- ресурстарын ұтымды түрде пайрысында министр Елбасы даланбауы болып отыр. Келесі Нұрсұлтан Назарбаевтың сай- кезекте шешімін күтіп тұрған лауалды тұғырнамасы ретінде проблема – мемлекетіміздің 5 институттық реформа- жері кең-байтақ болғанымен, ны ұсынғандығын айта келе, жерді сатып алып немесе жерді оларға шолу жасады. Атап пайдаланамын деушілерге айтқанда, кəсіби жəне автоно- жер алу қиындық тудыруда. миялы мемлекеттік аппаратты Бір жағынан жер жоқ секілді қалыптастыруды, экономикалық көрі неді, ал шын мəнінде, өсім үшін негіз болатын заңның бос тұрған жерлер игерілмей үстемдігін қамтамасыз етуді, қалуда. Осын дай күрделі сонымен қатар, индустриялан- мəселелерді шешу үшін бізде дыру жəне əртараптандыруға арнайы жұмыс тобы құрылды. негізделген экономикалық Олар осы бағытта жұмыс өсімге қол жеткізуді, болашағы істеуде, деді министр. біртұтас ұлт пен транспарентті Аталған мəселелерді шешу жəне есеп беруші мемлекет үшін əкімшілік бақылауды құру туралы айтқан болатын, ұлғайту, Жер кодексіне, Үкідеді. Бұл тұрғыда Елбасының меттің кейбір ережелеріне өзсайлауда жоғары көрсеткішпен герістер енгізу қажет. Сонымен президенттікке сайланған соң, қатар, жерді жалға алушылардың аталған 5 реформаны іске асыру- оны ұтымды түрде пайдалада 100 нақты қадамды айқындап нуы үшін тиісті нормативтер бергенін атап өтті. енгізу керек, деп атап өтті миОсы бағытта жұмыс істеп, нистр. Бұл орайда, жер ресурсалда тұрған міндеттердің тары біздің мемлекетіміздің аталған жоспар бойынша байлығы екендігін айта отырып, жүзеге асырылатындығына ол мəселенің жіті бақылауда тоқталып өткен министр, екендігін жеткізді.

Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде KAZENERGY қауымдастығының бас директоры Əсет Мағауов, «Самұрық-Энерго» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары Қаныш Молдабаев жəне «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ басқарма төрағасының корпоративтік орталық жөніндегі орынбасары Данияр Берлібаевтың қатысуымен «X KAZENERGY Еуразиялық форумы: жаңа энергетика көкжиектері, ынтымақтастық жəне инвестициялар келешегі» тақырыбында баспасөз мəслихаты өтті. Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Биыл KAZENERGY форумы оныншы рет өткізілгелі отыр. Осы уақыт ішінде аталған форум мұнай-газ саласының барлық энергетикалық өндірісі мен кəсіпорындарын біріктіретін беделді əрі ықпалды диалог алаңы болып қалыптасты. Еуразиялық форум Қазақстандағы ең ірі халықаралық шаралардың бірі болып табылады. Оның делегаттары – мемлекеттер мен ведомоство басшылары, дүниежүзілік жəне қазақстандық энергетикалық компаниялардың топ-менеджерлері, саланың жетекші сарапшылары, деді өз сөзінде Əсет Мағауов. Сондайақ, ол осы форумға бірқатар лауазымды тұлғалар қатысуға ниетті болып отырғандығын жеткізді. Атап айтқанда, IHS ВИЦЕтөрағасы, «Өндіру» кітабы үшін Пулитцер сыйлығының лауреаты Дэниел Ергин, БҰҰ бас хатшысының арнайы өкілі жəне Тұрақты энергетика жөніндегі бастаманың бас директоры Канде К.Юмкелла, Жаңғырмалы энергетика жөніндегі халықаралық агенттіктің бас директоры Аднан З.Амин, Дүниежүзілік мұнай кеңесінің президенті Йозеф Тот, Энергетикалық хартияның бас хатшысы Урбан Руснак, «ЭксонМобил» аға вицепрезиденті Марк У.Альберс осы форумға спикер ретінде

ДЇБІР

Əулиеата ґѕірінде Ќазаќ хандыєыныѕ 550 жылдыєына дайындыќ жўмыстары жандана тїсті

Суретті түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЙ.

(Соңы. Басы 1-бетте). – Қазақ хандығының 550 жылдығы – Қазақ мемлекетінің тарихында саяси салмағы үлкен айтулы мереке, – деді ол. – Оны өткізуге Мемлекет басшысы,

Үкімет, облыс əкімдері ғана емес, осында отырған бəріміз де жауаптымыз. Ертең дүбірлі тойды өз деңгейінде өткізе алмасақ, сын өзімізге келеді. Сондықтан да, бұған біз, депутаттар, қоғамның белсенді

мүшесі ретінде өз үлесімізді қосқанымыз жөн. Біз мемлекеттен көмек алмай жүрген жоқпыз. Мемлекеттен үлкен-үлкен көмек аламыз. Ауыл шаруашылығына субсидия бөлінеді. Кəсіпкерлікте қайтарымсыз көрсетіліп жатқан

қатысатындықтарын растаған. Үстіміздегі жылғы форум жұмысы қазіргі заманғы энергетикалық жəне саяси оқиғалардың күн тəртібіндегі басты оқиғаларды, мұнай-газ жəне энергетика нарығында болып жатқан трансформацияларды талқылауға арналады. Осы орайда, жаһандық жəне өңірлік сын-қатерлерге жауап ретіндегі «Ұлт жоспары – 100 нақты қадам» шеңберінде саланы дамытуға ерекше назар аударылмақ. Жекелеген талқылаулар интеграциялық үдерістердің рөліне, ұзақ мерзімді сауда-экономикалық жəне энергетикалық серіктестік құруға, əсіресе, Еуропа жəне Азия өңірлерінде жаһандық энергетикалық тұрақтылықты қалыптастыруға арналады, деп атап өтті Ə.Мағауов. Сонымен қатар, ол форум шеңберінде «Еуразия өңіріндегі энергия қауіпсіздігі: жаңа ынтымақтастық механизмдері» Жібек жолы экономикалық белдеуін құруға арналған мұнайгаз конференциясын өткізу жоспарланып отырғандығын айтты. Ал бұл мəслихат ҚХР Инженерлік академиясының ұсынысымен жəне 2013 жылғы қыркүйекте Казақстан мен Қытай басшылары кездесуі барысында ұсынылған Жібек жолы экономикалық белдеуін құру бойынша бастамаға байланысты өткізілейін деп отыр.

қолдаулар қаншама. Бірақ аламыз да, беруіміз шамалы. Біз, депутаттар, оның ішінде кəсіпкерлікпен айналысып жүрген азаматтар облыс əкімдігіне қолдау көрсету мақсатында қор немесе арнайы есепшотқа қаржы аудару арқылы үлес қоссақ деген ойдамын. Егер үлес қосу туралы шешімді қабылдасаңыздар, мен өзім 550 мың теңге аударуға мүмкіндігім бар. Əрбір депутат, əрбір кəсіпкер осы бастамаға қолдау көрсетеді деп сенемін. Өйткені, ол біздің өз елімізді аса құрметтейтініміздің белгісі болып табылады. Кім қанша ақша аударса да, өз еркі. Ең бастысы, бұл игілікті істің басында халық сенген депутаттардың тұрғаны жөн деп есептеймін. Халық қалаулысының бұл бастамасын жамбылдық азаматтар қызу қолдай жөнелді. Бұл, əрине, Əулиеата өңірі жұртының ұйымшылдығын, ынтымақбірлігін, іскерлік қасиетінің молдығын байқатады. Қазақ хандығының 550 жылдығын жоғары деңгейде атап өтуге дайындық барысы қыза түсті. Жамбыл облысы.

Елдіктіѕ ќуат-ќайраты (Соңы. Басы 1-бетте). Мұндайлық жағымды үрдісті дамыта беруіміз керек. Өйткені, бұл бағыттағы іс-шараларда босаңсу болмауға тиіс. Мəселен, жасыратыны жоқ, жастарымыздың бəрі бірдей Ту, Елтаңба, Əнұран тарихын, идеясын, оның кескінін жасаушы, сөзін жазып, сазын шығарушы кімдер екенін жетік білмейді. Сондықтан жоғары оқу орындары мен мектептерде танымдық бағдарламаларды жүргізуді кеңейту дұрыс. Ал əріден, яғни балалар

бақшаларынан бастаса да артықтығы болмас еді. Мемлекеттік рəміздерге құрмет, азаматтық ой-сана ерте қалыптастырылса, солғұрлым терең болары сөзсіз. Көкейдегі тағы бір ой – рəміздер қабылданған күнді мемлекеттік мереке ретінде атап өту мəн-маңызын күшейте түсерін білеміз. Мұндай үрдіс басқа елдерде жоқ емес. Мəселен, Туымызға жылма-жыл

жалпыхалықтық ізет таныту – мемлекеттік мүдде лерге адалдықтың, отан сүй гіштіктің бір көрінісі бо лары анық. Еліміздің өзіндік өмір салтын, арман-аңсарын білдіретін құн ды лықтарды қастерлеу əркімнің азаматтық парызы саналуы керектігін зердеге сіңіру заман талабы. ҚАРАҒАНДЫ.

Егемендіктіѕ еѕ басты белгілері Айдын ҚАЙРОЛЛАЕВ,

облыстық ішкі саясат басқармасы басшысының орынбасары.

Егемендікке қол жеткізген Қазақстан ең алғаш жұмыстардың бірі ретінде өзінің рəміздерін таңда ды. Солайша, 1992 жылдың 4 мау сымында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қол қойған заңдармен тұң ғыш рет тəуелсіз еліміздің Туы, Елтаңбасы бекітілді. Ал 1992 жылдың 11 желтоқсанында «Мемлекеттік гимн туралы» Заңға қол қойылды. Бұл мемлекеттік рəміздеріміз елдігіміздің айғағына айналды. Елбасының Жарлығына сəйкес, 4 маусым – «Мемлекеттік рəміздер күні» ретінде бекітілді. Бұл мерекенің жөні ерекше. Себебі, əрбір азаматтың жүрегінде Отанына деген сүйіспеншілікті, өз еліне деген мақтаныш сезімін оятуда мемлекеттік рəміздердің маңызы аса зор. Қыран бедерленген байрақ, айбынды Елтаңба, асқақ Əнұран – ұлттың баға жетпес құндылықтары. Ал осы құндылықтарға деген қарапайым халықтың құрметін қалыптастыру, жас ұрпақтың санасына отаншылдық сезімді сіңіру – басты мақсат, перзенттік парыз болып қала бермек. Қазақстанның қазіргі Елтаңбасы үлкен еңбектің арқасында, екі сəулеткер – Жандарбек Мəлібеков пен Шота Уəлихановтың шығармашылық ізденістерінің нəтижесінде дүниеге келді. Елтаңбадағы шаңырақ – өз ұлтымызға ғана тəн, сəтті таңдалған нышан. Шаңырақ қай кезде де қазақ үшін отбасының берекесі мен тыныштығының белгісіндей

қызмет атқарып келген. Елтаңбамыз еліміздегі барша халықты бір шаңырақтың астына шақырып, біздің ортақ үйіміз – Қазақстанның мықты уықтарына айналуды үндейді. 2006 жылы Мемле кеттік əнұран қайта қабыл данды. Шəмші Қалдая қовтың «Менің Қазақстаным» əні Тəуелсіз Қазақстанның Əнұранына айналуы тарихи заңдылық деп білеміз. Өйткені, бұл ұлттың рухын көтерген, жұртқа жігер берген шығарма болатын. Бұл əн бұрыннан ерліктің, елдіктің, намыстың дастаны еді. Кез келген халықтың тарихында заманында сол халыққа күш-қуат берген, рухын жанып, жігерін шыңдаған музыкалық шығармалары бар. Ол тарихтың белгілі бір уақытында сол жұрттың Əнұранына айналған. Мұндай əндер қазақ халқында да көп. Осындай əннің бірі – «Менің Қазақстаным». Бұл шығарма Қазақстан КСРО құрамында болған тұста қазақтың намысын қайрау мақсатында өмірге келді. Ақын Жұмекен Нəжімеденов пен сазгер Шəмші Қалдаяқовтың шығармашылық бірлестігінен туған «Менің Қазақстаным», шын мəнінде, қазақ халқының рухын көтерген, келер күнге деген сенімін арқалаған бейресми Əнұран болды. Ал заман талабына сай, 2006 жылғы қаңтардың 6-сында Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Мемлекеттік рəміздер туралы» Жарлыққа түзетулер енгізілгеннен кейін «Менің Қазақстаным» ресми түрде Əнұран болып бекітілді. Сөйтіп, бұл күн

тарихқа еліміздің жаңа Əнұранының туған күні ретінде жазылды. Ал Əнұранның сөзін уақыт өлшемімен үндестірген – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев. Қазіргі уақытта мемлекеттік рəміздерді білмейтін адам кемде-кем шығар. Өйткені, мемлекеттік рəміздер педагогикалық білім беру жүйесінде жəне білім беру тəжірибесінде айтарлықтай табыстарға қол жеткізуде. Мемлекеттік рəміздер мектепке дейінгі білім беру мекемелерінде тəрбиелік жұмыстың бір бөлігі болып табылуда, сондай-ақ, жалпы білім беру мектептері мен ҰБТ бойынша арнайы пəн ретінде енгізілген. Бүгін ереже бойынша жастар өз мемлекетінің рəміздерін ата-аналарына қарағанда жақсы біледі. Сөз соңында еліміздің ежелден аңсаған Тəуелсіздігіне қол жеткізіп, қазақ халқының салт-дəстүрі мен əдет-ғұрпының қайта жаңғыруы, мемлекеттік рəміздердің бекітілуі кемел келешекке бет алған егемен еліміз үшін ерекше құбылыс екені анық. Сондықтан, мемлекеттік рəміздерді қастерлеу əрбір азамат үшін басты міндет болуы керек. Сондай-ақ, ұлтаралық татулық пен бейбітшілікті насихаттау жолында жəне мемлекетіміздің əлемдік деңгейде танылып, өзіне тəн белгілерімен дамыған елдер қатарынан орын алуы үшін төл нышандарымыздың атқаратын қызметі де айрықша деп ойлаймын. ҚЫЗЫЛОРДА.

Бар баќытымыздыѕ бастауы Гариф ХАМЗАЕВ,

Петропавл қалалық ішкі істер басқармасының қызметкері, əзербайжан этномəдени бірлестігінің мүшесі.

Елбасы болашаққа бағдарланған «100 қадам» – Ұлт жоспарында «Мəң гілік ел» патриоттық актісі жəне азаматтық біртектілікті нығайтудың «Менің елім» ұлттық жобаларын əзірлеуді тапсырды. Тəуелсіздік жыл дары жүріп өткен жəне осы уақыт бедерінде қалыптасқан ең асыл қасиетіміз ел бірлігі болса, «Қа зақстан-2050» Жаңа Стратегиялық Саясатын жүзеге асыру ел тұрғындарына айрықша жауапкершілік жүктейді. Осындайда Нұрсұлтан Əбішұлының Ұлытау төріндегі сұхбатындағы: «Біздің елдігіміз, қазақ жұртының арғы түбі ғұндардан басталады. Ғұндардан кейін Көк түрік терге жалғасады. Одан кейін Алтын Орда орнығады. Сөйтіп, хандық дəуірге ұласып, кейін біртіндеп Тəуелсіздікке келіп тіреледі. Осындай үлкен тарихымыз бар. Жастарымыз мұны білуі керек. Біз кеше ғана пайда бола қалған халық емеспіз. Бұл– жаңағы айтқан ғұндардың да, Алтын Орданың да орталығы болған жер. Сондықтан тарихыңды білген жөн. Тарихын білмеген ұлттың болашағы бұлдыр», деген парасатты пайымдары ойға оралады. Иə, «мың өліп, мың тірілген» қазақ халқы қилы замандарды, аласапыран кезеңдерді бастан кеше отырып, ғасырлар бойы аңсай күткен жарқын күнге – егемендік мəртебесіне ие болды. Елдігімізді, еркіндігімізді айғақтайтын мемлекеттік рəміздеріміз – ай мүйізді, алтын қанатты ғажайып пырақтар қорғап, алтын ша ңыраққа рауандап атып келе жатқан таң шапағы бейнеленген Елтаң бамыз, ашық зеңгір аспан түстес, қыраны көкке өрлеген Туымыз, асқақ үнді Гимніміз төрімізге орнықты. Халықтық сипатымен, тарихи тамырластығымен, жалпыадамзаттық ізгілік ниеттермен үндес, ұлттық танымымыз бен мəдениетіміздің ғаламат күш-құдіретін тілсіз сездіретін, елдік рухымызды айқын танытатын мемлекеттік нышандар əр қазақстандықтың бойында отаншылдық сезімін оятып, құдіретті сезімге бөлейді.

Соның бір мысалына тоқтала кетейін. Тəуелсіздігіміздің 20 жылдығы қарсаңында Петропавл қаласында «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рəміздері» сəу леттік композициясы ашылды. Сол күнгі тарихи сəтті ұмыту мүмкін емес. Осы жерде өткізілетін дəстүрлі рəсімдерде, салтанатты іс-шаралар кезінде Мемлекеттік гимн көпшілік алдында орындалған кезде оң қолдың алақанын омыраудың сол жағына қойып асқақ кейіпте, ғажайып сəтте тыңдау арқылы береке-бірлігіміздің, ұлттық тұтастығымыздың қадірқасиетін терең ұғына түскендей боласың. Осындай сəулетті композициялар кейін аудандарда да бой көтеріп, келешек буынға мемлекеттік атрибутиканың мəнмаңызын, қыр-сырын терең білуге танытатын қасиетті орынға айналды. Мемлекеттік рəміздер – ел Тəуелсіздігінің басты белгілері, ұлттық нышандары болғандықтан, 4 маусым мен еңбек ететін күштік құрылымда да салтанатты жағдайда атап өтіледі. Айтулы мерекеге орайластырылып танымдық кештер, дөңгелек үстелдер, патриоттық акциялар, концерттік бағдарламалар, байқаулар ұйымдастырылады. Қай-қайсысы болсын рəміздерді құрметтеу, Отанды сүю, елді, жерді қадірлеу мəселелерімен тығыз астасып жатады. Сол сияқты құрамға қабылданушылар ант бергенде, басқа да атаулы күндері, мемлекеттік жəне ұлттық мейрамдарда кеңінен ұлықталады. Мұндай шаралардан əзербайжан этномəдени бірлестігі де шет қалмайды. Бұл күнге отбасымызбен ерекше дайындаламыз. Өзім де, зайыбым да, үш балам да қазақ тілінде еркін сөйлейміз. Қазақ халқының салт-дəстүрін, тарихын, мəдениетін жетік білеміз. Жергілікті жерде қазақ тілінің дамуына қосқан үлесімді бағалаған болу керек, облыс əкімінің алғыс хатымен марапатталдым. «Парасатты полицей» республикалық байқауында екінші орынды иелендім. Жақында жерлес жазушымыз Ғабит Мүсіреповтің «Ананың анасы», «Ашынған ана» əңгімелерін оқып шығып, ерекше лəззат алдым. Тұрғылықты

халықтың тілін білуімнің арқасында осындай кең мүмкіндіктерге ие болып отырмын. Əсіресе, жастарымыз Мемлекеттік рəміздерді құрметтей білуге міндетті. Олар Президентіміздің: «Біз Тəуелсіздікке аңсап, зарығып жеттік. Енді сол тəуелсіздіктің қасиетті белгі лерін де ерекше қадірлеуіміз, қастерлеуіміз керек. Əрбір азамат Қазақстанның Туын, Елтаңбасын, Гимнін тұмардай қасиет тұтуы қажет», деген сөздерін бір сəт те естен шығармаулары керек. Бұл – баршамыздың басты парызымызға айналуы тиіс. Ол үшін құрмет сезімін қалыптастыру шараларын кеңінен əрі жүйелі жүргізген абзал. Бұл орайда, білім мекемелерінің белсенділігі қолдауға тұрарлық. Жуырда арнайы шақыру бойынша оқу жылының аяқталу рəсіміне қатыстым. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын енгізу жəне шығару рəсімі орындалғанда, барлық қатысушылар ерекше жігермен Əнұранды шырқағанда ерекше тебірендім. Оқушылардың жүзінен бақытты ұрпақтың шексіз қуанышын, еркін елдің ертеңгі жасампаздығын, өмірге деген құштарлығын, Отанға деген асыл махаббатын аңғардым. Алдағы уақытта тəрбие жөніндегі іс-шараларда мемлекеттік рəміздерді насихаттау, мəн-маңызын ұғындыру тың əдіс-тəсілдермен ұштасып жатса деген тілек айта отырып, мемлекеттік атрибуттарды қолдану жəне орналастыру тəртібінде қателіктердің жіберілуіне еш төзуге болмайтынын ескерте кеткім келеді. Арагідік болса да ұшырасып қалатын мұндай олқылықтар тиісті орындар тарапынан қатаң бақылануы керек. Өйткені, бəрімізге бар бақытымыздың бастауындай көрінетін Мемлекеттік рəміздер – Көк байрағымызды, Елтаңбамызды, Əнұранымызды, құрметтеу, ұлықтау – Отанға деген сүйіспеншіліктің, қазақстандық патриотизмнің белгісі. Солтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––

Суретті түсірген Амангелді БЕКМҰРАТОВ.


www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

Қай кезде де өз заманынан оза туған тұлғалар болады. Елдің еңсесін тіктеп, керегесін кеңейтетін жаһандық деңгейдегі саяси қайраткерлер, əрине, саусақпен санарлықтай. Сондай тұлғалардың бірі – Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев. Елбасының күрескерлік қасиеттері Қазақстанның өркендеуіне сүбелі үлес қосты. Табиғатынан табандылықпен күресе білетін Президентіміздің бұл қасиеті қазіргі əлемді жайлаған қысылтаяң кезеңде Қазақстанды 30 өркениетті елдің қатарына қосу бастамасымен ұштасып жатыр. Қиыннан қиыстырған ер ғана мұндай тəуекелге бара алады жəне өзінің жеңетініне сенімді болады. Адам бойындағы күрескерлік қасиеттің алға қойған мақсаттарына жетелейтіні рас. Осыдан болса керек, қазақ халқы ұлының да, қызының да тəрбиесіне айрықша мəн берген. Қыздарын ибалы да инабатты, сабырлы да сыпайы, ақылды да алғыр, парасатты да мəдениетті болуға, ар-намысын жоғары қоятын асыл текті болуға тəрбиелесе, ұл балаларын мықты, намысшыл, қайратты, сертіне адал, сөзіне берік ер мінезді болуға баулыған. Халықтық құндылықтардан, ұлттық тəрбиеден тəлім алған Нұрсұлтан Əбіш ұлы өзінің өмір жолында, еңбек жолының əр белесінде кездескен қиындықтарды жеңе біліп, биік белестерді бағындырды. Жер жаһанды дүр сілкіндірген 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісі кезінде біздің халқымызға қарсы орынсыз сындар мен ғайбат сөздер айтылғаны тарихтан белгілі. Сол кезде «бұл қазақтан басшы шықпайды» дегендер де болды. 1989 жылы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып сайланғанда, барша халықтың қолдағаны, қуанғаны, ұлттың рухы көтерілгендігі есімізде. Өйткені, республикамызды басқаруға осы елде туып-өскен, білімді, тəжірибелі, білікті жəне белсенді азамат келген-ді. Əрине, мұндай жауапкершілігі мол қызметке жай келе салған жоқ, үлкен күрескерлігі мен алғырлығы арқасында жəне халқының қолдауымен келді. «Халық айтса, қалт айтпайды», дейді қазақ. Сол кездің өзінде Нұрсұлтан Əбішұлының нағыз күрескерлік қасиеті мойындалды жəне үлкен сенімге ие болды. Қазақстан мемлекеті тəуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары кездескен қиындықтар аз болған жоқ. 1990 жылдардағы ішкі қаржы дағдарысы, өндіріс орындарының жабылуы, жұмыссыздықтың белең алуы елге де, Елбасына да оңай сын болмағаны анық. Сол жылдары «130дан астам ұлт өкілдері тұрады, өзара шиеленісіп, ел бола алмайды», деп сəуегейлік айтқандар да кездесті. Ал Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев ұлттар мен ұлыстарды бір мүдде, бір мақсат жолында Қазақ елінің киелі шаңырағының астына біріктіре білді! 1995 жылы 1 наурызда Президенттің өз Жарлығымен Қазақстан халқы Ассамблеясын құрудағы басты мақсат та осы болатын. Құрып қана қойған жоқ, оның жұмысына белсенді араласты, оған Конституциялық мəртебе берді. Міне, жақында ғана Астана қаласында өткен «Мəңгілік Ел: бір ел – бір тағдыр» атты Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХII сессиясында Елбасымыздың жүргізген саясатының нəтижелі, нақты болғанына тағы көзіміз жетті. Жастардың қазақ тілінде еркін сөйлеуі, басқа ұлт өкілдерінің қазақ халқына ілтипатпен ризашылық білдіруі, болашаққа зор сеніммен қарауы, татулықты ту еткені біздің елдің ұйымшылдығын, халықтардың бір-біріне деген сыйластығын көрсетті. Ал Елбасымыздың қазақ халқына ризашылық, рахмет айту күнін белгілеу бастамасы ұлтымыздың рухын көтерді, берекебірлікті арттырды, абыройымызды асқақтатты. Елбасымыздың елімізде тұрақтылықты, береке-бірлікті, татулықты мақсат тұтқан сындарлы саясаты мемлекетіміздің дамуына, тəуелсіздігіміздің нығаюына, халықтық əлеуметтік жағдайының арта түсуіне алып келді. Мұның ерен еңбектің, қайраттылық пен күрескерліктің арқасында жүзеге асқаны айтпаса да белгілі. Жас тəуелсіз елдің еңсе көтеріп кетуі жолында кездесетін қиындықтар аз болмайтынына енді көзіміз жетіп отыр. Жаһандық қаржы дағдарысы да оқтын-оқтын белең алып, ел экономикасын шарпып-шарпып қояды. Бірақ Елбасының бастамасымен оның алдын алу шаралары дер кезінде қолға алынғандықтан, мемлекетіміз небір «тар жол, тайғақ кешулерден» аман-есен өтіп келеді.

 Елімен етене Елбасы

3

 Туыстық туы

Тїркі жўртыныѕ театрлары Еділдіѕ бойында ґз ґнерлерін кґрсетіп жатыр

КЇРЕСКЕР Нұртай САБИЛЬЯНОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты, «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі.

Сонау 90-жылдары ел басына түскен қиындықтар мен кедергілерді, жоқшылық пен қымбатшылықты еңсеру оңай болған жоқ. Өйткені, мемлекет меншігіндегі кəсіпорындар, зауыт-фабрикалар жұмысын тоқтатқан, кеңестік шаруашылықтар таратылған, басқа республикалармен байланыстар үзілген, халықтың тұрмысы нашарлаған жəне жұмыссыздық жайлаған кезең еді. Ал 1991 жылы 1 желтоқсанда бүкіл халық болып сайлаған Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев экономиканы тығырықтан шығарудың, халықты жұмыспен қамтудың жолдарын ойлап тапты, тəуелсіздіктің тұғырлы болуына батыл қадам жасады. Айта кету керек, Елбасымыз 1993 жылы 15 қарашада төл теңгемізді қолданысқа енгізген кезде, елдің еңсесі көтерілді, халықтың болашаққа деген сенімі нығая түсті. Еліміздің банк, ақша-қаржы саласында реформалар жүргізілді, соның нəтижесінде ескі жүйеден арылып, тəуелсіз мемлекетіміздің бюджет, ақша, несие жүйесі қалыптасты. Сонымен қатар, нарық заманының заңдылықтарына сəйкес, мемлекеттік кəсіпорындар жекешелендіріліп, жаңа меншік иелері пайда болды, елге шетелден инвесторлар мен жаңа технологиялар келе бастады. Кəсіпкерлікпен айналысамын деген азаматтарға қолдау көрсетілді. Елбасымыз елге əкелген инвесторлар қазіргі таңда жұмыстарын жандандырып, ең ірі салық төлеушілер болумен қатар, қазынамызға қомақты қаражат құюда. Ал қаржының құлдырауы мен тұрақтылық сақтауына келетін болсақ, мысалы, инфляция 1992 жылы рекордтық 2900% (гиперинфляция) көрсеткішке жетсе, 1994 жылы ол – 1158%, ал 1995 жылы 60% деңгейінде қалыптасты, ал қазір 6-8% көлемінде болып отыр. Апта, ай сайын күнделікті қолданатын тауарлар мен азық-түлік бағасының артуы, инфляцияның өсуі халықты тығырыққа тіреген еді. Сол тығырықтан шығу үшін инфляцияны ауыздықтап, экономикамызды дамыттық. Реті келгенде, «алдымен – экономика, содан кейін – саясат» қағидаты өз жемісін бергендігін айта кетуіміз керек. Бюджетке түсетін түсімдердің, салықтардың көлемі артып, ол елдің əлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға, инфрақұрылымдарды қалпына келтіруге бағытталды. Елді мекендерде жаңадан мектептер мен ауруханалар бой көтерді, автожолдар жөнделді, жаңа теміржолдар салынып, іске қосылды, заманауи зауытфабрикалар ашылды. Ең бастысы, еліміздің экономикасы өз даму жолын тапты, нарықтық қатынас қалыптасты, əлеуметтік жағдай жақсарды, мыңдаған азаматтарымыз жаңа жұмыс орындарымен қамтамасыз етілді. Еліміздің экономикалық үрдісіне назар аударсақ, тəуелсіздік жылдарындағы қарқынды дамуды байқауға болады. Мысалы, 1994 жылға арналған республикалық бюджетте барлық кірісіміз – 39,2 миллиард теңге, шығысымыз 47 миллиард

теңге болған болса, ал 2015 жылға арналған республикалық бюджеттің кірісі – 5,8 триллион теңге, шығысы 6,9 триллион теңге болып бекітілді. Яғни, кірісіміз 148 есе өскен екен. Ішкі жалпы өнімнің көлемі жан басына шаққанда 1993 жылы 696 АҚШ доллары болса, қазір 13 000 АҚШ доллары көлемінде. Яғни, 19 есе өскен жəне тағы өсу үстінде. Тəуелсіз Қазақстанның заңнамасын жаңа заманға лайықты қалыптастыру – ең күрделі мəселе. Сондайақ, еліміз егемендігін алған соң, Мемлекет басшысы заңнама саласына тү гелдей реформа жасады. Біріншіден, 1995 жылы 30 тамызда республикалық референдум арқылы еліміздің Ата Заңы – Конституциямыз қабылданды. Жоғарғы Кеңес таратылғаннан кейін, сол кездегі ішкі дағдарыстың қиындықтарынан тезірек шығу мақсатында 19951996 жылдары Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 136 заңдық күші бар жарлықтар мен заңдар қабылдады. Сол кезде қабылданған заңдар қоғамымыздағы көптеген қордаланған мəселелердің түйткілін ағытты жəне əлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсартты. Міне, Қазақстан Президентінің осы еңбегі де оның мемлекет пен халықтың мүддесі үшін күресе білетін қайраткерлігін, қайсарлығын тағы бір қырынан дəлелдеп берді. 1995 жылы қабылданған Конституцияға сəйкес тəуелсіз еліміздің қос палаталы Парламенті құрылған еді. Депутаттар заң шығару ісімен кəсіби түрде айналысу мүмкіндігіне ие болды. Содан бергі кезеңде Сенат пен Мəжіліс депутаттары жаңа заңдарды қабылдауда, ұлттық заңнаманы жетілдіруде айтарлықтай жұмыстар жасап келеді. Қазақстан Республикасының Конституциясында «Бiз, ортақ тарихи тағдыр бiрiктiрген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерiнде мемле кеттілік құра отырып, өзiмiздi еркiндiк, теңдiк жəне татулық мұраттарына берiлген бейбiтшiл азаматтық қоғам деп ұғына отырып, дүниежүзiлiк қоғамдастықта лайықты орын алуды тiлей отырып, қазiргi жəне болашақ ұрпақтар алдындағы жоғары жауапкершiлiгiмiздi сезiне отырып, өзiмiздiң егемендiк құқығымызды негiзге ала отырып, осы Конституцияны қабылдаймыз», деп жазылған. Халқымыз осы мақсатты алға қоя отырып, оны орындай да білді. Қазақстан ішкі ғана емес, сонымен қатар, сыртқы саясатта да өз беделін арттыра білді. Əлемдік қоғамдастықтың мүшесі ретінде батыл бастамаларымен ерекшеленіп келеді. Қазақстан Республи касы Біріккен Ұлттар Ұйымы, Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақ тастығы ұйымы, Ислам ынтымақтастық ұйымы, Шан хай ынты мақтас тық ұйымы, Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес жəне басқа да беделді халықаралық ұйымдардың сенімді мүшесі əрі өз идеясы мен бастамаларын ұсынып келе жатқан белді де белсенді мемлекет екенін əлемге паш етіп келеді. Қазақстан əлемдегі 150-дей мемлекетпен ынтымақтастық, саудаэкономикалық қарым-қатынас орнатты. Барлық көрші елдермен достық, тату-көршілік туралы келісімдер жасалып, мемлекеттік шекараларымыз шегенделіп, барлығы да мығым етіп бекітілді. Бұл – тəуелсіз мемлекет тарихындағы ең елеулі жайттар. Елдегі үлкен мəселенің бірі халықтың ішкі көші-қоны десек, 1990-жылдары адамдар ауылдардан

қалаға, бір өңірден екіншісіне қоныс аударды. Сол секілді шетелге, өз тарихи отандарына көшіп кеткендер де көп болды. Мысалы, 1994 жылы елден 477 мың адам басқа мемлекетке көшті, осындай үрдіс 2003 жылға дейін тоқтамағаны белгілі. Жалпы, 1991-2014 жылдар аралығында елден 3,6 миллион адам басқа жаққа көшкен екен. Сондықтан да көші-қон мəселесін реттеу оңай болған жоқ. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев осы мəселені көрегендікпен шешті, жай шешіп қана қойған жоқ, өзі бүкіл ұлттың, өзге ұлт өкілдерінің ұйытқысы да бола білді. Шетелдерде тұратын қандастарымызды Қазақстанға шақырып, оларға жағдай жасады. Бір миллионнан аса қандасымыз өздерінің тарихи отанына оралды, жұмысқа орналасты жəне өз шаруаларын осы елде жүргізуге мүмкіндік алды. Мемлекеттегі ана мен балаға деген қамқорлықтың арқасында де мографиялық ахуал жақсарып, халықтың саны өсті, тұрмыстіршілігі оңалды. Міне, қазір көпбалалы бақытты отбасын көргенде, мерейіміздің артатыны да сөзсіз. Елбасымыз елдікті, бірлікті тұрақтылықты ешқашанда ойынан шығарған емес. Оны жақсарту үшін жаңа бастамаларды іске асырады. 2007 жылы Конституциямызға өзгерістер енгізілді. Ол өзгерістер Парламент Мəжілісіне де қатысты еді. Одан кейін Парламент Мəжілісіне депутаттар партиялық тізім арқылы, Қазақстан халқы Ассамблеясынан сайланатын болды. Осы жерде Президентіміз өте қырағылық пен көрегендік танытты. Партиялық тізіммен сайлау тиімді екенін уақыт көрсетті. Өйткені, сайлау болғанда халық «ана кандидат жақсы, ол менің туысым, жақыным» деп бөлінбейді, елді мекендер тұрғындарының ауызбіршілігі сақталады, бір-біріне сайлаудан кейін өкпелеп жүрмейді, қалаған партиясына дауыс береді. Сол арқылы өз таңдауын жасайды. Яғни, қоғамымыздың береке-бірлігі сақталады. Облыстарымыз қосылып, біріктіріліп жатқанда: «Ол не үшін керек, туған облысымыз қысқарып кетті», деп ренжіген кездеріміз де болды. Уақыт Елбасының бұл саясатының дұрыстығын дəлелдеп берді. Астанамыздың салынып, облыстарымыздың қосылып, ірілендірілуі жеріміздің тұтастығын қамтамасыз етіп, халқымыздың татулығын, бірбіріне деген қамқорлығын арттырды. Желтоқсанда қазақтың намысын қорғап алаңға шыққан, жауаптылыққа тартылған азаматтарды ақтағаны үшін, сол күрескер жастарға Алматы қаласында «Тəуелсіздік таңы» атты ескерткіш орнатқаны үшін, Желтоқсан көтерілісіне «Ерліктің ғана емес, елдіктің де нышаны» деп үлкен саяси баға бергені үшін, желтоқсандықтардың бейбіт шеруде айтқан «Менің Қазақстаным» əнін еліміздің Мемлекеттік гимніне айналдырғаны үшін, елдіктің, бірліктің үлгісін көрсетіп, рухымызды көтергені үшін біз Елбасымыз – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевқа ризашылығымызды, алғысымызды білдіреміз. Əлемдегі ең ірі, 500-ге жуық жарылыс болған, қоршаған орта мен адамдарға орасан зор зиян əкелген, 1,5 миллионнан аса адам зардап шеккен Семей ядролық сынақ полигонын 1991 жылы 29 тамызда өз Жарлығымен жапқаны үшін, Семей ядролық полигонынан зардап шеккен азаматтарды əлеуметтік қорғау үшін арнайы заң шығарған Елбасымызға үлкен рахмет айтамыз. Тəуелсіз мемлекетті қалыптастыру, саяси-экономикалық тұрақтылықты орнату, халықтың əлеуметтік жағдайын жақсарту жолында Мемлекет басшысының

ерен еңбегін қазақстандықтар да, əлемдік қоғамдастық та мойындап отыр. Президент ел басқару жолында кездескен барлық сындар мен ауыртпашылықтарды қайраткерлік, күрескерлік қасиеттерінің арқасында жеңе білді. Сол арқылы халқын рухтандырып, жаңа белестерге бастады. Əр жылдары жаһандық дағдарыс елжұртты алаңдатып отырған шақта, Елбасымыз: «Дағдарыс – келеді, кетеді, өтеді. Бірақ ұлт болашағы, ұрпақтар жалғастығы, мемлекеттің баяндылығы мəңгілікке қалады. Дағдарыстан кейін де өмір бар», деп халықты жарқын болашаққа, үлкен жетістіктердің куəсі болатынымызға сендіре білді. Міне, сол тұтса Елбасымыздың бастауымен құрылған Ұлттық қорымыздың халықтың игілігіне, ауыртпашылықты еңсеруге арналғанына тағы да көзіміз жетті. Шынымен де сол бір кезеңнен Қазақстанның табыспен шыққаны белгілі. 2012 жылы бəсекеге қабілетті 50 елдің қатарына қосылдық. Мемлекет басшысы мұнымен тоқтап қалмайтынымызды мəлімдей келіп, 2050 жылға қарай əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылу мақсатын алға тартты. Елбасы 2012 жылғы желтоқсанда жария еткен «Қазақ стан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында осы мақсатқа қалай жетудің жолдарын айқын көрсетті. Соның ішінде барлық саланы түгел қамтитын экономикалық прагматизм, жаңа кадр саясаты, макроэкономикалық саясатты жаңғырту, инфрақұрылымды дамыту, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, саудада қожалықтар мен шағын жəне орта бизнесті дамыту басты бағыттар болып табылады. Мемлекет басшысы ұлттық экономикамыздың жетекші күші – кəсіпкерлікті жан-жақты қолдауға ерекше мəн беріп келеді. Осы орайда мемлекеттік-жекеменшік əріптестігінің жаңа үлгісі – «Қуатты бизнес – қуатты мемлекет» ұғымын қалыптастырып, шағын жəне орта бизнесті дамытуда осы ұстанымды негізге алудың маңыздылығын ашып айтты. Елбасы халқына арнаған сөзінде: «Қазақстан-2050» Стратегиясы осынау мəңгілік жолдағы буындар бірлігінің, ұрпақтар сабақтастығының көрінісі. Тəуелсіз елді өз қолымен құрған буыннан басталған ұлы істерді кейінгі ұрпақтың лайықты жалғастыратынына кəміл сенемін. Бабалардың ерлігі, бүгінгі буынның ерен істері жəне жас ұрпақтың жасампаздығы арасында сабақтастық болса ғана біз «Мəңгілік Ел» боламыз», деді. «Мəңгілік Ел» идеясын ұсынған Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев барша халқын жарқын болашаққа жол бастайтын адамзат баласының мəңгілік құндылықтары – ерік-жігер мен еңбексүйгіштік, мақсаткерлік қасиеттерді бойға сіңіруге шақырды. ХХІ ғасыр Қазақстанның «алтын ғасыры» болатынын жəне тəуелсіз еліміз үшін бұл бейбітшіліктің, тұрақтылық пен гүлденудің ғасырына айналатынын мəлімдеді. Иə, Қазақстан өзінің «Нұрлы Жолын» таңдап алды. Ол жол – еліміздің əлеуетін, халықтың əл-ауқатын арттыратын жол. «Нұрлы Жол» – «Мəңгілік Елге» бастар жол. «Мəңгілік Ел» болу үшін біз бəріміз еңбектенуіміз керек, береке-бірлікте болуымыз қажет, Отанымыздың патриоты болуымыз керек. Бірлігі мен ынтымағы жарасқан елде алға қойған мақсаттар сөзсіз орындалады. Біз оған кəміл сенеміз! Қорыта айтқанда, кешегі өткен Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауы Елбасының күрескерлігін тағы бір дəлелдеді. Бұл халықтың риясыз сенімін білдіреді. Н.Ə.Назарбаев «Нұрлы Жол» бағдарламасы мен бес институттық реформаны жүзеге асыруда халқының қолдауына иек артып отырғандығын ескерсек, барша қазақстандықтар бір мақсатқа жұмылғанда ғана «Мəңгілік Елге» айналамыз. АСТАНА.

Бұрнағы күннен бері Еділдің бойындағы Қазан шаһары ел көшіп келіп жатқандай абыр-сабыр. Олай болатыны, осы көне шаһарда 1 маусым күні түркі халықтарының XII «Наурыз» театр фестивалі басталды. Бауырлас жұрттар өнер мерекесінің бұл жолғы шымылдығы М.Əуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры ақын-драматург Иран-Ғайыптың «Қорқыттың көрі» атты аңыз-дастанымен ашылды. Оны сахнаға белгілі литвалық режиссер Йонас Вайткус шығарды. Жаңагүл СҰЛТАНОВА, театртанушы.

Биылғы фестивальдің басты ерекшелігі, ол өзінің тарихында бірінші рет қатысушы бір елдің, атап айтқанда, Қазақстанның театр өнеріне арналып отыр. Осының да əсері шығар, Ақ Еділдің бойындағы көне қалада біздің еліміздің театр мамандары толып жүр. Ал өнерсүйер қауым алдына шығатын ұжымдарымыз саны үшеу. Олардың қатарында əлгінде айтылған «əкемтеатрдан» бөлек, Астана қаласының «Жастар театры» мен Н.Жантөрин атындағы Маңғыстау облыстық музыкалық драма театрының труппалары бар. Бұлардың алдыңғысы 4 маусым күні Уильям Шекспирдің «Асауға тұсауын» көрермен талқысына салатын болса, кейінгісі 3 маусымда Мұхтар Əуезовтің «Қаралы сұлу» əңгімесі мен Стефан Цвейгтің «Амок» деген новелласы бойынша жасалған «Цунами» қойылымымен шыққалы тұр. Фестивальдің ашылу салтанатында Татарстан мəдениет министрі Айрат Сибағатуллин шығып сөйлеп, қатысушыларды басталғалы тұрған өнер мерекесімен құттықтады. Ол сондай-ақ Татарстан президентінің міндетін атқарушы Рустам Миннихановтың құттықтауын оқып берді. Құттықтауда: «Наурыз» фестивалі қозғалысы өзіндік жарқын келбетімен жəне бай репертуарымен бізді қуандырып, халықтарымызды рухани жағынан театр өнері арқылы жақындастыра түсуге ықпал етеді», – деген жүрекжарды жолдар бар.

Өнер мерекесі үшін қаладағы 4 театрдың сахнасы белгіленіп қойылған. Оларда түркі əлемінің Əзербайжан, Өзбекстан, Қазақстан, Қырғызстан, Түркия елдерімен қатар, Ресейдің Татарстан, Башқұртстан, Алтай, Тыва, Хакасия, Чувашия, Қырым жəне Саха өлкелерінің театрлары өз спектакльдерімен көрінеді. Ал олардың бағасын 4 маманнан құралған қазылар алқасы беретін болса, солардың бірі өзіміздің Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры Сəния Қабдиева екендігі көңілге мақтаныш сезімін ұялатады. Осы тұста қазылар алқасының төрағасы, ресейлік белгілі маман Алексей Бартошевич: «Фестивальдің жыл сайын табысқа қол жеткізіп келе жатқанының басты сыры оның ең жақсы спектакльдерді жинап алатынында ғана емес, ол сонымен бірге, белгілі бір проблемаға бағытталған тақырыптарды көтеретінімен де құнды. Мерекенің басты мəні оның бір-бірлеріне тектік жəне тілдік жағынан жақын, бірақ əрбірі өз беттерінше дамып келе жатқан əртүрлі туыстас ұлттарды рухани жағынан жақындастыра түсетінінде», – дегенді айтты. Фестиваль ашылуының салтанатынан кейін көрермен көпшілік «Қорқыттың көрін» көруге бет қойды. Спектакльде өз заманының керемет батыр жауынгері ғана емес, сонымен қатар, болашақты болжай білген ойшыл адам болған Қорқыттың бейнесі сомдалады. Оның оқиғасы пайғамбар заманына жақын тұста, VII-VIII ғасырларда Баят (Сырдария) өзенінің бойында өтеді. Қойылым Қорқыт бабамыздың запырандай ащы аңыз-өміріне арналған сахналық түйсіктің бейне-тұжырымы іспеттес. Спектакль қазылар тарапынан өте жоғары бағаланды. Олар, əсіресе, абыз Қорқыттың образын иін қандыра ойнаған актер Дулыға Ақмолдаға жоғары баға берді. Сахнада сондай-ақ Қорқыттың əкесі Қарақожа оғыздың бейнесін шығарған актер Бекжан Тұрыс пен анасы Қамқаны сомдаған Күнсұлу Тұрғынбекқызы жақсы есте қалды. Жалпы, «Наурыз» фестивалі өзінің бастауын 1989 жылы алғаш рет Алматыда өткен Орталық Азия мен Қазақстан республикалары драма театрларының байқауынан алады. Ол бұдан кейінгі 1990-1993 жылдары Бішкек, Душанбе, Ташкент жəне Ашғабад қалаларында өтті. Бірақ содан кейін тоқтап қалды. Фестивальді 1998 жылы Татарстан Республикасының басшылығы қайта жаңғыртып берді. Осыдан бастап ол өзінің мəртебесін өзгертіп, түркі жұрты театрларының халықаралық фестивалі атанды. Содан бері Қазан қаласында өтіп келеді. Ол 2009 жылдан бері екі жылда бір рет өтетін тəртіпке көшті. Фестиваль 5 маусым күні аяқталады. ҚАЗАН.


4

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

ЎЛТ ЖОСПАРЫ. 5 РЕФОРМА ЖƏНЕ 100 ЌАДАМ Дамудыѕ жаѕа баєыты Назгүл ШЫҢҒЫСОВА,

Əл-Фараби атындағы ҚазҰУ ЮНЕСКО, халықаралық журналистика жəне қоғаммен байланыс кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының докторы.

Бїгіннен – болашаќќа Алматыдағы Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры Елбасының бес институттық реформасын жүзеге асыруға бағытталған «100 нақты қадам» атты баршаға арналған қазіргі заманғы мемлекет жоспарына байланысты ой-пікірлерін ортаға салып, ойласу үшін алқалы жиын өткізді. Театр ұжымы түгел қатысқан бұл жиын қызу əңгіме мен қызықты пікір-ұсыныстарға ұласып жатты. Алқалы жиынды театрдың көркемдік жетекшісі Мұрат Ахманов ашып: – Елбасымыз атап көрсеткеніндей, біз осынау ортақ игі мақсатқа бірігіп, ел үшін, болашағымыздың мықты тірегі – «100 нақты қадам» үшін, жарқын елдің жарқын азаматтары ретінде атсалысуымыз керек. Елбасымыз өз Жоспарында тоқталған барлық мəселелерге көз жібере отырып, бүгінгі Қазақстанымыздың əлеуметтік жəне экономикалық тұрғыда жан-жақты өсіп-өркендей беретініне жəне бағдарламада атап көрсетілген барлық көкейкесті проблемалардың шешім табарына сенемін. «100 нақты қадам» даңғылында лайықты ғұмыр кеше білу əрбіріміздің азаматтық парызымыз, – деді. Сəбит Əбдіқалықов, театрдың директоры: – Əсіресе, ұлт болашағы – біздің жастарымыз үшін бұл бағдарламаның алатын орны мен маңыздылығы ерекше. Мемлекеттің кəсібилігін арттыру, заңға пəрмен беру, индустрияландыру жəне экономикалық өсімді арттыру, «Біріміз бəріміз үшін, бəріміз біріміз үшін», дейтін бірлікті нығайту, міне, осындай қазықтай қағылған қағидаларды қалтқысыз орындау елдің азаматымын деген барлық адамға міндет-парыз. Тіпті, «100 нақты қадамның» бағытында сахналық қойылымдар қойып,

үгіт-насихат шараларын да өткізуге болады. Бақыт Беделхан, театрдағы əдебиет бөлімінің меңгерушісі: – Мемлекет басшысы бұл реформаларды жаһандық жəне ішкі сын-қатерлерге жауап, сонымен қатар, бір мезгілде жаңа тарихи жағдайларда дамыған 30 мемлекеттің қатарына кіру жоспары деп атады. Елбасы аталмыш жобаға «Ұлт жоспары» деген атау беріп, алдағы 10-15 жылдықта жүзеге асырылуы тиіс басты міндет екенін айтты. Театр ұжымы да осындай ел болу жолындағы келелі іске өз үлесін қосу керек. «Нұрлы болашақ» ұлттық жобасын балалар мен жасөспірімдердің зердесіне салып, Мəңгілік Ел құндылықтарын жастарға насихаттап жеткізу, ұғындыру – ол бəріміздің міндетіміз. Райхан Қалиолдина, актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері: – Əлем бүгінде дағдарыс үс тін де. Мұндай сындарлы кезең де Елбасының ұлт келе шегі, мемлекет болашағы үшін нақты іс-шаралардың бағдарын көрсетуі көңілге қонарлық жайт. Жыл сайынғы Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында алдағы атқарылар шаруалар зерделеніп келсе, Ұлт жоспары – бұл мемлекетімізді кемеліне келтіретін реформа деп есептеймін. Роза Əшірбекова, актриса, Қазақстанның халық əртісі: – «Үлкен ел – үлкен отбасы»

дейді Елбасы. Қаншама ұлт пен ұлыстың басы қосылған қазақ жерінің тұтастығы сол отбасымен байланысты. Бір үйдің баласындай, бір ұяның балапанындай болып өмір сүру қазіргі заман жастарының бақыты. Кешегі форумда қаншама елдің басшылары, оқымысты ғалым, саясаткерлері Қазақ мемлекетінің жеткен жетістігі мен асар асуларының талайды əлі таңғалдыратыны жайлы айтып жатыр. Ендеше, кешегіңді ұмытпа, келешегіңді ұлықта. Заман жастардікі дейміз. Президентіміз осының бəрін сол жастар үшін, жарқын болашақ үшін жасап жатыр. Лидия Кəден, Қазақстанның еңбек сіңірген əртісі: – Астанамыз – Қазақстанның ғана емес, Азияның жүрегі, Алматы – Қазақстанның еркін мəдени аймағы ретінде Ұлы Жібек жолы қайта жаңғырып жатса, ол дегеніңіз, кешегі ата-бабаларымыз армандап өткен асыл мұраттарымыздың орындалып жатқаны емес пе?! Жалпыға ортақ еңбек қоғамына лайық еңбек етіп, елдің болашағы үшін бүгінгі міндеттерді жүзеге асырайық. Балтабай Сейітмамытұлы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері: – Елбасымыздың «100 нақты қадам» жобасы Тəуелсіз мемлекетіміздің дамыған мемлекеттер қатарына қосылуына біртабан

Жиын аяғында театрдың ұжымы мен басшылары бірлесе отырып, «100 нақты қадам» бағытында сахналық қойылымдар қойсақ деген пікірге келді. «Мəңгілік Ел», «Нұрлы болашақ», «Елдікке де ерлік керек» деген тақырыптарды елеп-екшеп министрлікке ұсынды. Майя ƏДІЛХАН, Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс менеджері.

АЛМАТЫ.

Сенім мен серпін Игорь РЫБАС,

«Петропавл жылу желілері» ЖШС директоры.

Президент ұлттың 2050 жылға дейінгі жаңа саяси бағытын ұсынғанда пайда табу, инвес тициялар мен бəсекеге қабілеттіліктен қайтарым алу қағидатына негізделген түгел қамтитын экономикалық прагматикалық көқарастар мен ұстанымдарды түбегейлі өзгерту талабын қойғаны белгілі. Осыған орай, елімізде экономикалық əлеуетті арттыру мақсатында қолайлы экономикалық ахуал құру, бұл саладағы белсенділікті арттыру, одан алынатын кірістілік пен қайтарымды молайту жолдары жанжақты қарастырылып келеді. Индустрияландыру жəне экономикалық өсімсіз Қазақстанның болашағын көзге елестету қиын. Елбасының əр Жолдауы бұл мəселелерді айналып өткен емес. Ұзақ мерзімді бағдарламаларда мықты мемлекеттің, дамыған экономиканың жəне жалпыға

ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру кешенді түрде қарастырылып, серпінділік даму жолымызда алдымен заманауи озық технологиялар мен əбден екшелген озық əдіс-тəсілдерге жүгінетіміз рас. Сол себепті, алға қойған мақсаттарға дəйекті де табанды түрде қадам басудың басты қағидаттары Мемлекет басшысы ұсынған институттық реформалар да жан-жақты қарастырылған. 52-қадамда электр энергетикасы секторында салаға

жақындап, болашағымыздың жарқын болуына үлкен сеніммен қарау деп білемін. Жоғары оқу орындарын тəмамдаған жас мамандар мемлекеттік қызметке тұру үшін, көп жағдайда таныс-тамырларының көмегіне жүгініп жатады. Бұл жайында естіп жүрміз, баспасөз беттерінде де аз жарияланып жатқан жоқ. Ал бұл реформаның кадрлар мəселесіне үлкен мəн беруі – көңіл қуантар жағдай. Сағат Жылгелдиев, Қазақстанның еңбек сіңірген əртісі: – Елбасымыздың «100 нақты қадам» жоспары елімізді тағы бір белеске көтеруге қызмет етеді деп ойлаймыз. Оған күмəніміз жоқ. Өйткені, біз бəсекеге қабілетті 50 елдің қатарына қосылу міндетін алға қойып, ол жетістікке қол жеткіздік. Дүниежүзілік институттар барлық көрсеткіштер бойынша табыстарымызды көрсетіп отыр. Елбасы дамыған 30 елдің қатарына қосылу туралы жаңа міндет қойды. Ал аталған жоспар дамыған 30 елдің қатарына ену жолында жасалып жатқан нық қадам деп айтуға болады. Əр қадамының өзі қара жерге салмақ болатын 100 қадамның Есім ханның ескі жолы, Қасым ханның қасқа жолы, Нұрсұлтанның нұрлы жолы болып жалғасып жатқанын театр ұжымы мақтанышпен айтып, əсерлерімен де бөлісті.

инвестиция тартуды ынталандыратын жаңа тариф саясатын енгізу қазіргі ахуалды өзгертуге мүмкіндік берері сөзсіз. Тəжірибе көрсетіп отырғандай, күрделі шығындарды қаржыландыру жəне электр энергиясы өндірісінің ауыспалы шығындарын жабу үшін пайдаланылатын электр энергиясы үшін төленетін ақы белгіленсе, мұның өзі тұтынушылар үшін де тиімді болар еді. Былтыр кəсіпорын қалпына келтіру шараларына 420 миллион теңге инвестиция жұмсады. Күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстары аясында 14,4 шақырым жылу желілері ауыстырылды. «Серіктестік кешенін техникалық қайта жаңғырту» бағдарламасы аясында 195 миллион теңге, Еуропа Қайта құру жəне даму банкі мен Таза технологиялар қорының қаражаты есебінен 543 миллион теңге бағытталды. Үлкен мөлшерде инвестиция құюдың нəтижесінде желілердегі технологиялық ауытқушылықтар 40 пайызға азайды. Алғаш рет кəсіпорын

күшімен жылу құбырларының беріктігіне жəне тығыздығына гидравликалық сынақ жүргізіліп, өміршең тəжірибе ретінде танылды. Биыл №1 жылу торабы бойынша күрделі жұмыстар атқару үшін «Нұрлы Жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында 800 миллион теңге бөлу ұйғарылды. Тұтастай алғанда, Петропавл қаласының жылу желілерін жаңғыртуға жəне қайта құруға 1,6 миллиард теңге тартылатын болады. Серіктестікке қарасты жылу желілері жабдықтарының тозуы 72 пайызды құрайды. Осы ған орай, 2020 жылға дейінгі стратегиялық инвестициялық бағдарлама əзірленді. Ол бойынша 2017 жылдың соңына дейін нормадан жоғары шығындарды толығымен жоюды, ал 2020 жылы жылу қуатының нормативтік шығындар деңгейін 18 пайызға дейін азайту қарастырылған. Ал алдағы 5 жылда мемлекеттік бағдарлама аясында жылумен жабдықтау желілерін қайта құруға 17 миллиард теңге бөлу көзделген. Осындай ауқымды міндеттерді жүзеге асыруға 100 нақты қадам жəрдемдесетін болады. Солтүстік Қазақстан облысы.

Елбасы ұсынған бес институттық реформа мемлекет дамуының ең маңызды, көкейкесті бағыттарын айқындап берді. Елбасының өзгерістерге кезең-кезеңімен бейімдеуі аса сəтті қадам. 135 ұлттың өкілі тұратын мемлекетіміз саяси тұрақтылықты, табысты экономиканы жүзеге асырып отыр. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың кəсіби мемлекеттік аппарат қалыптастыру жөніндегі реформасы жемқорлықтан ада, адамгершілік құндылықтарын жоғары қоятын, білікті, сауатты мемлекеттік қызметкерлер корпусын жасақтайды. Кəсіби білікті мамандар даярлау аса жауапты іс. Таяуда Астана қаласында өткен саясаттанушылардың халықаралық форумында шетелдік сарапшылар Қазақстан жастарын білімді деп бағалай келіп, оны Елбасы Н.Назарбаевтың ғылымды дамытудағы жұмыс тарының жарқын көрінісі ретінде атады. Осыған орай, тың, креативті идеяларын, жобаларын өндіріске енгізуге қабілетті, ұлттың мүддесін көздейтін, жауапкершілігі жоғары, еңбексүйгіш, адал азаматтар тəрбиелеу – басты мақсатымыз. Болашақ журналист мамандарын

кəсіби даярлау мемлекеттік бағдарламалармен тығыз байланыста жүзеге асырылады. Атап айтар болсақ, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясын дамытуда медиа мүмкіндіктер мол. Қазақстан халқының бірлігін, ұлттық құндылықтарды, қоғамдық келісім мен саяси тұрақтылықты сақтау мақсатында республикамыздағы ұлтаралық бірлікті көрсетуде БАҚ-тың ықпа лы болуы тиіс. Мемлекет тің инновациялық-интеллектуалдық əлеуетін көтеру үшін ұлт тық идеяны насихаттау, Қазақстанның идеологиялық тұғырнамасын ақпараттық қолдау қажет. Экономиканы əртараптандырудағы индустрияландыру бағдарламасын жүзеге асыру мем лекетті дамытудың факторы ретінде белгіленді. Елбасы Нұр сұлтан Назарбаев шешуші бағыт ретінде шағын жəне орта қызмет көрсету кəсіпорындары

саласындағы дамуды атады. Елімізде туризмді дамытуға барлық табиғи ресурстар жеткілікті. Адами ресурстар да баршылық. Мəселен, «Қоғаммен байланыс» мамандығы бойынша білім алып жатқан студенттер өз диплом жұмыстарында еліміздегі туризмді дамытудың түрлі аспектілерін қарастырады. Елбасы ұлттық бірегейлікті қалыптастырудың өзегі мен қазақстандық ұлттың негізі ретінде орта тап өкілдеріне сенім артып отыр. Осы орайда, еуразиялық идея жалпыұлттық құндылықтарды дамытуға үлес қосары даусыз. Ұлт дамуының жаңа бағыты – үш тұғырлы тілді енгізу мақсатында мəдениетаралық коммуникациялық білім беру кеңістігін түзу оқытудың барлық деңгейіне қатысты болғандықтан, педагогтар ұлттық тіл мен мəдениет ті дамытуға бағытталған бағдарламалардың міндеттерін орындауға белсене атсалысамыз. Халықтың мүддесіне, еліміздің болашағына бағытталған, дағдарыстың алдын алуға, мемлекеттің жеткен жетістіктерін тұрақтандырып, болашақ серпінді дамуына ықпал ететін бес институттық реформа дер уағында қабылданған аса маңызды құжат. Жаңғырту жөніндегі ұлттық комиссияның жұмысын бастап кетуі институттық реформаның өзектілігін айқындай түседі. АЛМАТЫ.

Азаматтыќ ќоєам ауќымды жўмыс атќарады Ержан ҚҰТТЫБАЕВ,

Шығыс Қазақстан облыстық мəслихатының депутаты, «Тарбағатай табиғаты» экологиялық қоғамдық бірлестігінің төрағасы.

Елбасы Н.Назарбаевтың «Нұр Отан» партиясының XVI съезінде жария еткен «Баршаға бірдей осы заманғы мемлекет: бес институттық реформа» атты реформасы қазақстандық қоғамның жүйелі жаңғыруының кепілі болмақ. Осы реформаларды жүзеге асыру мақсатында Жаңғырту жөніндегі ұлттық комиссия құрылды. Реформаның бесінші қағидаты «Ашық жəне халыққа есеп беруші мемлекет» деп аталады. Бұл қағидатта еліміздегі азаматтық қоғамды дамытуға ерекше назар аударылған. Онда: «Қоғамның өзін өзі реттеуін кеңінен енгізуді қамтамасыз ету керек. Билік өкілеттіктерін азаматтық қоғам институттарына бере отырып, мемлекеттік органдардың жауапкершілік аймағын қысқарту қажет», деп көрсетілген. Сонымен бірге, мемлекеттік органдар басшыларының халық алдындағы есептілігі, шешім қабылдау үдерісінің мөлдірлігі, əкімдер мен мемлекеттік органдар жанындағы қоғамдық кеңестердің рөлін күшейту туралы, азаматтық қоғам өкілдерінің өңірлерде бюджет қаржысын бөлуге қатысуы, азаматтардың мемлекеттік қызметшілердің іс-қимылына шағымдану мүмкіндіктерінің кеңейтілуі жөнінде де жан-жақты айтылған. Мен азаматтық қоғамның дамуы, оның ішінде ауылды жерлердегі азаматтық қоғамның жағдайы туралы айтқым келеді. Азаматтық қоғамды дамыту Тəуелсіздіктің арқасында мүмкін болып отыр. Бұрын жүйе басқаша еді. Үкімет бар мəселені шешуді өз мойнына алатын. Ал қазіргі заман ағымы басқаша. Қазір Қазақстанда 30 мыңнан астам қоғамдық бірлестік бар. Оның 6 мыңнан астамы заңды тұлға ретінде тіркелген үкіметтік емес ұйымдар. Үкіметтік емес секторға жалпы алғанда, 300 мыңға жуық адам тартылған. Елімізде азаматтық қоғамды дамытудың тұжырымдамасы жасалды. Осы құжатты басшылыққа алып, облыстық жəне аудандық бағдарламалар түзілді. Біздің ауданымызда 14 үкіметтік емес ұйым бар. Соның бірі ауданымызда ең алғашқы болып құрылған «Тарбағатай табиғаты» экологиялық қоғамдық бірлестігі. Бірлестік 2006 жылы 11 сəуірде құрылды. Мүшелер саны – 415 адам. Бірлестігіміз «Экология» кешенді бағдарламасы негізінде жұмыс істейді. Атап айтқанда, «Табиғат жаршысы» атты өзінің төл

газетін жарыққа шығарды. Құстар мен сүтқоректілерге арналған ауданның «Қызыл кітабын» жасады. Аудан мектептерінде оқушыларға бірыңғай жүйе бойынша экологиялық білім мен тəрбие беріледі. Орта мектептерде «Экология» кабинеттері мен залдары жабдықталды. Бірлестік 2007-2013 жылдары Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті қорының ұйымдастыруымен өткен Республикалық əлеуметтік идеялар мен жобалар жəрмеңкесіне конкурстық негізде қатысып, жоба ұсынды. Жəрмеңке қорытындысы бойынша «Алғыс хатпен» марапатталып, республикалық каталогқа енді. «Тарбағатай табиғаты» ЭҚБ мүшелері аудандағы барлық сайлау учаскелеріндегі сайлау комиссияларының құрамына «азаматтық қоғам» өкілі ретінде енді. Республикалық, облыстық жəне аудандық БАҚ-тарда қоғамдық бірлестік туралы хабарлар мен мақалалар үнемі жарық көреді. Экологиялық қоғамдық бірлестік төмендегідей жобалар бойынша жұмыстар атқарды: 2007 жылы облыстық деңгейде «Жастар жəне экология» атты үнқатысу алаңын ұйымдастырды. 2008 жылы аудандық деңгейде «Тарбағатай ауданының экологиялық жағдайы жəне табиғатын қорғау» деген тақырыпта дөңгелек үстел жүргізді. Тарбағатай ауданында төрт бірдей Азаматтық форум өткізді. «ЗУБР» əлеуметтік корпоративтік қорымен бірлесіп, Тарбағатай ауданындағы «Мүмкіндігі шектеулі балалармен мəдени-көпшілік жұмыстарын жүргізу» тақырыбында жоба бойынша жұмыстар жүргізді. Осы жоба бойынша 5 жылда 200 кемтар баламен экологиялық саяхаттарға шығу, компьютер үйрету, сайыстар, семинар-тренингтер өткізу, үйірмелер жүргізу жұмыстары атқарылды. Қоғамдық ұйым мүшелері ғылыми-зерттеу жұмыстарымен де, аудан территориясындағы та биғи байлықтарды зерттеумен де шұғылданады. Соның нəтижесінде Қызылкесік ауылдық округінің территориясынан тау

хрусталі кені табылса, Ойшілік ауылдық округінен көмір табылды. Аудандағы «То лағай» жəне «Барқытбел жастары» қоғамдық бірлестіктері де конкурс жеңімпаздары болып, жобаларына қаржы алып, бірқатар жұмыстар атқарды. Қоғамдық ұйымдар аудандағы саяси-əлеуметтік жəне мəдени ша раларға да белсене араласады, нақты мақсаттарға елді жұмылдырады. Мысалы, 2011 жəне 2015 жылдары өткен президенттік сайлауларда президенттікке кандидат Н.Назарбаевтың кандидатурасын қолдау жөніндегі «Азаматтық коалиция» құрып, үгіт-насихат жұмыстарына белсене араласты. Сондай-ақ, мүмкіндігі шектеулі жандарды əлеуметтік жағынан қолдау мақсатында «Алладан – мейір, адамнан – пейіл» атты аудандық қайырымдылық акциясын өткізді. Одан түскен қаржыны аудандағы мүмкіндігі шектеулі адамдарға материалдық көмек ретінде таратып берді. Тарбағатай ауданы əкімінің қаржыландыруымен былтыр ауданда «Бөрітастаған: мəртебесі жəне болашағы» тақырыбында республикалық ғылыми-тəжірибелік конференция өтті. Оған Қазақстандағы белгілі ғалымдар мен Білім жəне ғылым министрлігінің өкілі қатысты. Конференцияда Бөрітастаған жартасына табиғитарихи ескерткіш мəртебесін беру жөнінде қарар қабылданды. Біздің бірлестік БҰҰ-ның Даму бағдарламасы негізінде ұйымдастырылған конкурстың жеңімпазы атанып, 22 млн. теңге грант ұтты. Бұл қаржыға аудандағы 4 мектепке пиролиздік пеш, 2 мектепке жылыжай орнатылып, Ақсуат ауылының бір көшесі жарықтандырылды. Сөзімді қорыта келе, ауылды жерлердегі азаматтық қоғамды дамыту үшін мемлекеттік орган-бизнес қауымдастық-азаматтық қоғам болып табылатын үш жақты ынтымақтастықты нығайту, əлеуметтік салалар бойынша рес публикалық, облыстық жəне аудандық бюджетте ҮЕҰлардың қызметіне жəне олардың маңызды əлеуметтік жобаларына қаржы бөлу, жергілікті жердегі ірі экономикалық жобаларға азаматтық бақылау механизмін құру, халықаралық қорлармен жоба бойынша бірлесіп жұмыс істеу, Қазақстан Республикасының «Қоғамдық бірлестіктер туралы» жаңа заңын тезірек қабылдау жөніндегі ұсыныстарымды жеткізгім келеді. Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы.


 Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезі қарсаңында

Елбасыныѕ жаћандыќ бастамасы – тўраќтылыќ пен тыныштыќтыѕ арќауы

Əрбір тарихи кезең, əрбір тарихи дəуір адамзатты жаңа əлеуметтік-рухани тəжірибемен байыта түсетіні анық дер болсақ, бұған əлемдік қоғамдастық тарапынан əлемдік жəне дəстүрлі діндер үнқатысуының ірі жəне беделді халықаралық орталығы ретінде танылып отырған біздің еліміз дəлел бола алады. Арыстанбек МҰХАМЕДИҰЛЫ,

Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрі.

2015 жылғы 10-11 маусымда елордамызда Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезі өтеді жəне оған əлемнің 44 елінен 112 делегация келеді деп күтілуде. Биылғы өтетін Астана дінаралық саммитінің өзіндік ерекшелігі «Діни жəне саяси қайраткерлердің бейбітшілік пен даму жолындағы үнқатысуы» деген атаумен өтетін негізгі тақырыптан көрініс табады. Биылғы іс-шараның маңыздылығы сонда, онда алғаш рет оларды əлемдік деңгейдегі орын алатын қақтығыстардың жаһандануынан туындайтын мəселелер толғандыратын діни жəне саяси көшбасшылары съездің үнқатысу алаңында бас қосады. Съездің пленарлық жəне секциялық отырыстары барысында оған қатысушылар діни жəне саяси қайраткерлердің қақтығыссыз болашақты қамтамасыз ету мақсатында қабылдап отырған шаралары қаншалықты пəрменді, халықаралық қоғамдастықтың əлемге төніп отырған қауіпқатерлерге тосқауыл қою үшін құрған тетіктері қаншалықты жеткілікті, əлемдегі үлкенді-кішілі кикілжіңдердің туындауына алып баратын бір дінді басқа діндерге қарсы қоюдың алдын алудағы тетіктері қандай деген өзекті мəселелер төңірегінде жан-жақты пікір алмасады. Съезд жұмысы барысында осы жəне басқа да өзекті мəселелер қайта өзектендіріліп, қатысушылар оған жауап іздейтін болады. Жалпы, Астана қаласындағы кезекті дінаралық съезд Қазақстанның жаһандану үдерістеріндегі қауіпқатерлерге бірлесіп жауап беруді іздестіру жолында діни көшбасшылар мен саяси қайраткерлердің пəрменді үнқатысуын қолдауға негізделген халықаралық қауіпсіздіктің жаңа парадигмасын қалыптастыруға қосқан тағы бір қомақты үлесі болатыны сөзсіз. Астана қаласында өтетін іргелі басқосу кезекті рет мемлекеттер мен халықтарды бейбітшілік пен келісімді нығайта түсуге шақыратын болады. Біздің ойымызша, діни көшбасшылар мен саясаткерлердің тарихтың жаңа асуындағы үнқатысуын тез өзгеріске түсіп отырған заманауи əлемнің ұзақ мерзімді қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды доминанты жəне шешуші квинтэссенциясы ретінде сипаттауға болады. Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің мандаты халықаралық қоғамдастықты өркениеттер, қоғам мен халықтар арасындағы қарымқатынастарды үйлесімдендіру жəне мəдениеттер мен діндерді бүкіл адамзаттың болашағын қамтамасыз ету тұрғысынан келгенде жақындастыра түсу мақсатында іске асырып отырған əрекеттердің маңызды бөлігі болуға жұмылдырылады. Съезд қазіргі əлемде белең алып отырған шиеленістер мен өшпенділікті өзара түсіністік пен бейбіт қатар өмір сүруге көшіру үшін жетекші конфессиялар көшбасшылары арасында тікелей үнқатысу орнатуға, əртүрлі діндердің өкілдері арасында ынтымақтастықты қамтамасыз етуге бағытталады. Осы ретте, съезде əртүрлі діни қауымдастықтар арасындағы өзара əрекеттестіктің жаңа көкжиегін ашу үшін шынайы алғышарт пайда болады. Съездің 2003 жылы алғашқы отырысы шақырылған кезден бергі он жылдан астам уақыт ішінде дінаралық саммит бүкіл əлемге барлық діндердің шынайы мақсатын, моральдық жəне этикалық қағидаттардың ортақтығын жəне олардың ауқымды гуманитарлық əлеуетін паш етуде. Осы ретте, əлемнің беделді дінбасыларының басын қосып съезд өткізу халықаралық деңгейдегі өркениетаралық жəне дінаралық үнқатысуды ілгерілетуді қолға алған Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасы екенін айрықша атап кеткен жөн. Əлемнің беделді дінбасыларының пікірінше, дінаралық сұхбат алаңын құру жөніндегі Елбасымыздың жаһандық бастамасы əлемдік қоғамдастықтағы өркениеттер үнқатысуы үшін тың жол ашып берді. І съезге қатысқан əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларымен кездесулерде Қазақстан Президенті өркениеттер үнқатысуы жаңа тақырып еместігін, бейбітшілік пен қауіпсіздікке төнетін қауіпқатерлерді жою, ұлттық, аймақтық жəне халықаралық деңгейлерде өзара сенімді нығайту жəне əлемдік қоғамдастыққа ортақ этикалық өлшемдерді əзірлеу арқылы адамзат прогресіне үлес қосуда халықаралық деңгейде көп жұмыс атқарылғанын атап өтті. Алайда, Мемлекет басшысы осы бағытта атқарылған жұмыстардың ауқымына, мəні мен нəтижесіне қарамастан, осынау талпыныстар, өкінішке қарай, əлемде орын алып отырған діни сипаттағы қақтығыстарды тоқтата алмағанына, яғни бұл əрекеттер əлемдік қоғамдастықтың орын алуы мүмкін өркениеттер қақтығысына қарай жылжуына бөгет бола алмай отырғанына баса назар аударды. Нұрсұлтан Назарбаев дінаралық үнқатысуды жолға қоюға назар салмаушылық көптеген халықаралық форумдардың, əртүрлі симпозиумдар, семинарлар мен басқа да басқосулар мен кездесулердің негізгі мəн бермейтін кемшілігі екеніне дінбасылар назарын аударды, өйткені, дінаралық үнқатысу өркениеттер үнқатысуының негізгі аспектілерінің бірі болып табылады. Нұрсұлтан Назарбаев мұны «Біз адамдардың санасына тікелей əрі əр тараптан əсер ететін əртүрлі конфессия көшбасшыларының қызметі қазіргі күнде орын алып отырған негізінен діни жəне этникалық сипаттағы қақтығыстардың көпшілігі үшін шешуші мəнге ие деп санаймыз. Қазіргі күнде шешуші əрекеттер мен маңызды

5

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

шешімдер қабылдайтын, дінаралық үнқатысудың ұзақ мерзімді жəне күрделі үдерісін бастап кететін сағат туды» деген ойымен өзектендірді. І съезден кейін жалғасын тапқан 2006, 2009 жəне 2012 жылдардағы дінаралық саммиттер əлемдегі барлық діндердің рухани негіздері мен адамгершілік əлеуетін паш етудің қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Қазіргі күнде діни сенімдерді бір-біріне қарсы қоюдан, теологиялық егестерді одан əрі саясиландырудан жəне бір дінді басқалардың алдында қаралаудан көрініс табатын өркениеттер мен діндердің қақтығысы туралы адамгершілікке жат үндеулердің белең алуына жол бермеу қажет. Біздің еліміз əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының басын қосып отырған осынау маңызды форумның руханиадамгершілік құндылықтар мен гуманистік идеалдардың адамзат қауымдастығындағы үстемдігін орнату мақсатында дінбасылар мен саясаткерлердің ынтымақтасу алаңына айналуы үшін аянбай күш салуда. Қазақстан қазіргі күнде Елбасының жаһандық бастамасының арқасында əлемдік жəне дəстүрлі діндер мен конфессиялар көшбасшылары арасындағы үнқатысуды ілгерілетумен айналысып отырған халықаралық құқық субъектілерінің алдыңғы қатарын бастап келеді. Бұл жетістіктер Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың еліміздегі тұрақтылық пен тыныштықты сақтау мақсатында табанды жүзеге асырып отырған көреген саясатының арқасында берік орныққан мемлекеттілігімізді құру тарихымен ажырамас байланыста көрініс тауып отыр. Елбасы қоғамды қайта құру мəселелері мен келешегін терең ой елегінен өткізе отырып, Лев Гумилевтің «этностық əртүрлілік – адамзаттың өмір сүруінің оңтайлы түрі» деген ойының негізінде мықты жəне өсіп-өркендеген мемлекеттің стратегиясын анықтай алды. Президент Нұрсұлтан Назарбаев тəуелсіздіктің бастапқы жылдарында біздің мемлекетіміздің əлсіз тұстарының бірі ретінде танылған «этноконфессиялық əртүрлілікті» жаңа мемлекеттің дамуының стратегиялық ресурсына айналдыра алды. Қазақстан осы жетістіктердің арқасында этносаралық жəне конфессияаралық қақтығыстардың алдын орады. Пəрменді нəтижеге мемлекеттің дін саласында жүргізіп отырған салиқалы саясатының жəне қандай да бір дінге қатысты мемлекет тарапынан протекционизмнің болмауының арқасында қол жеткізілді. Осы ретте, біздің елімізде конфессияаралық келісім мен толеранттылық тұрақты түрде Қазақстан қоғамының басты құндылықтары ретінде қарастырылып келеді. Мұны Қазақстанның аса бай діни ландшафтқа ие полиэтностық жəне көпконфессиялық мемлекет ретінде тарихи тұрғыда қалыптасқандығымен есте сақтаған жөн. Біздің елімізде ислам жəне православиелік христиандық халқымыздың дəстүрлі тұрмысын анықтаған жəне қоғамның рухани дамуына елеулі үлес қосқан мəдени діңгекті құраушы діндер болып табылады. Қазақстанда Құрбан айттың алғашқы күні жəне провославиелік Рождество демалыс күндері ретінде жарияланған. Елімізде қалыптасқан мемлекет пен діни бірлестіктер арасындағы өзара қарым-қатынастың пəрменді моделі діндарлардың құқықтары мен бостандықтарын құрметтеудің демократиялық қағидаларына, əріптестік қатынастарға жəне дін ұстанушы азаматтардың сезімдеріне қатынаста өзара түсінушілікке, тағаттылық пен құрмет тұтуға тұғырланады. Мемлекеттік деңгейде еліміз азаматтарының өзіндік ерекшеліктерін, мəдениетін, тілдері мен рухани дəстүрлерін сақтау жəне қорғау этносаралық жəне конфессияаралық келісімнің бірегей қазақстандық моделін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Оның прогрессивтілігі сонда – мемлекет үнемі азаматтардың лайықты өмір сүруін қамтамасыз етуге ұмтылады, ал бұл өз кезегінде азаматтардың лайықты өмір сүріп еңбек етуіне жəне адамдық өзара қатынас саласында оңды тəжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Өткенімізге көз жүгіртіп қарар болсақ, əлемдік жəне дəстүрлі діндердің озық дəстүрлерін құрмет тұту жəне оларға қолдау көрсету, еліміздегі барлық этностардың тілдерін дамытуға жəне еркін қолдануға жағдай тудыру, олардың мəдениеті мен салтдəстүрлеріне құрмет көрсету Қазақстан Президентіне еліміздің азаматтарын біртұтас қауымдастыққа біріктіруге мүмкіндік берді деп толық сеніммен айта аламыз. Қазақстан əртүрлі этностар мен конфессиялар арасындағы үнқатысудың жəне олардың бейбітқатар өмір сүруінің əбден мүмкін екендігін өз тəжірибесі арқылы нақты көрсетіп отыр. Ел басшылығының Қазақстан халқының сан қилы мүдделерін келістіруді көздейтін қиын да салиқалы жұмысы мұның бірденбір дұрыс жолы болып табылады. Шетел саясаткерлері мен сарапшылары біздің еліміздің этносаралық жəне конфессияаралық келісім моделін жоғары бағалайды жəне оны басқа елдердің, оның ішінде дамыған мемлекеттердің қоғамдық өміріне ендіруді аса құнды тəжірибелік мысал ретінде есептейді. Съезд парадигмасы «...саясаткерлер діни көшбасшыларды бейбітшілік пен келісім жолында ынталандыра алатынын айғақтап беріп отыр. Сондықтан Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары V съезі жұмысының басталуын асыға күтеміз. Ал өз басым Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жаһандық бастамасының нəтижесі ретінде берік орныққан дінбасылардың Астана форумы жер бетіндегі барлық мемлекеттердің игілігіне жаңа серпін, тың тыныс береді деп сенемін.

Аќпараттыќ-байланыс желісіндегі жетістік Жақында еліміздегі бірегей жетекші байланыс операторы болып табылатын «Қазақтелеком» акционерлік қоғамының соңғы уақытта қол жеткізген жетістіктері, компанияны жаңғырту шаралары шеңберіндегі алғашқы жылдың қорытындысы бойынша БАҚ өкілдерімен дəстүрлі баспасөз жүздесуі болып өтті. Оны «Қазақтелеком» АҚ-тың басқарма төрағасы Қуанышбек Есекеев ашты. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

«Бүгін біз компанияның соңғы уақыттағы табыстары, технологияларды жаңғырту, тұтынушыларымыз үшін барлық сегменттер бойынша жаңартылған өнімдер линейкасы, көрсететін қызметіміздің сапасын арттыру жəне тұтынушыларымызға көрсетілетін қызмет түрлерін одан əрі жетілдіру мəселелері бойынша сіздермен ой бөлісеміз жəне алда тұрған жоспарларымыз туралы хабардар ететін боламыз», деді басқарма төрағасы Қуанышбек Есекеев. «Ақпараттық Қазақстан-2020»

талшықты-оптикалық кіру желісінің құрылысын салу» инновациялық жобасы жүзеге асырылды. Бұл жобаны жүзеге асыру 2011 жылы басталып, Қазақстанның индустрияландыру картасына енгізілді. Жобаның іске қосылуына байланысты Астана, Алматы қалаларында, барлық облыс орталықтарында жəне облыстық маңыздағы Семей, Жаңаөзен, Ақсу, Екібастұз, Степногор, Щучье, Теміртау, Жезқазған, Қапшағай, Үшарал, Алматы маңындағы қалаларда талшықты-оптикалық қосылу жүйесі жұмыс істей бастады. Жоба бойынша барлығы 633 821 порт іске қосылды. Желі 22 745

Бас директор-аппарат жетекшісі Дарын ТҰЯҚОВ.

мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында «Қазақтелеком» АҚ 2014 жылы телекоммуникация желісіне озық инновациялық технологияларды енгізуге бағытталған жобаларды жүзеге асыру жұмысын сəтті жалғастырды. Өткен жылы жалпы сыйымдылығы 2,97 Тбит/с-ны құрайтын жəне 4,8 Тбит/с-ға дейін кеңейтуге мүмкіндігі бар жаңа DWDM магистралды желісінің құрылысын аяқтады. Сонымен бірге, 2014 жылы «DWDM оптикалық транзиттік желісінің құрылысын салу» жобасы шеңберінде инфрақұрылымның 33 нысанын қайта құру жұмысы аяқталды, мына учаскелерде жалпы ұзындығы 552 шақырымды құрайтын талшықты-оптикалық байланыс желісі (ТОБЖ) салынды: «Достық – Алашаңқай», «Адаевка» кентіндегі «кірушығу» (12 шақырым), «Алматы – Шығанақ», «Жаркент – Қытай (China Unicom)», «Жаркент – Қытай (China Telecom)», «Ақкөл – Журавлевка». Жоғары сапалы кеңжолақты мобильді байланыс қызметін жетілдіру мақсатымен «Қазақтелеком» АҚ «АЛТЕЛ» акционерлік қоғамы бірлесе отырып, 2012 жылы 4G LTE стандартты байланыс желісін салу жəне енгізу» инновациялық жобасын жүзеге асыруға кірісті. Бұл жобаны жүзеге асыру мерзімі 2012 жылмен 2020 жылдың аралығын құрайды. Қазіргі таңда LTE желісі коммерциялық мақсатта 212 елді мекенде, Астана жəне Алматы қалаларында, бүкіл облыс орталықтарында, облыстық маңыздағы Кентау, Түркістан, Балқаш, Сəтбаев, Жезқазған, Теміртау, Жаңаөзен, Риддер, Екібастұз, Семей қалаларында пайдалануға берілді. Сол сияқты Астана, Алматы қалаларында, барлық облыс орталықтарында GSM/UMTS желісі коммерциялық пайдалануға қосылды. 2014 жылы «FTTH ( Fiber to the Home) əмбебап

көппəтерлі тұрғын үйлерді, 16 471 коттеджді қамтыды. Үстіміздегі жылдың 1 мамырында абоненттер саны 507 870 болды. Ауыл тұрғындарын жоғары сапалы байланыс қызметімен қамтамасыз ету үшін «Қазақтелеком» АҚ «Востоктелеком» ЖШС-мен бірлесіп, CDMA-450 стандарты базасындағы сымсыз байланыс желісінің құрылысын салу жөніндегі жобаны жүзеге асыруда. Жобаны жүзеге асыра бастаған 2007 жылмен 2014

Бас коммерциялық директор Рафаэль АБЫХАНОВ.

шеңберінде iD TV Online + қызметі іске қосылды. Үстіміздегі жылғы 1 мамырдағы дерек бойынша «iDTV» қызметінің абоненттері 313 700, «iD TV Online +» (OTT) 1 346 болды. 2015 жылғы 1 мамырда «Қазақтелеком» АҚ-тың жергілікті телекоммуникациялық желісі 5 880 коммутация нүктесін құрады. Жергілікті телекоммуникацияларды сандық негізге көшіру деңгейі жалпы жасақталған сыйымдылықтың 99,05 пайызын құрады. Үстіміздегі жылғы 1 қаңтарда 100 тұрғынға шаққанда телефонмен қамтамасыз ету жиілігі 23,67 нөмірді құрады, оның ішінде ҚТБ-30,80 нөмір, СТБ-14,93 нөмір. «Қазақтелеком» бүгінгі таңда Қазақстанның инфокоммуникациялық нарығында техно логиялық көшбасшы болып табылады», деді дəстүрлі баспасөз жүздесуінде акционерлік қоғамның стратегиялық басқару жөніндегі бас директоры Батыр Маханбетəжиев. Магистралды желілерге озық технологияларды енгізу арқасында біз 100 Гбит/с арнасында еліміздің аумағы бойынша Интернет-трафикті регенерациялаудың ең төменгі саны мен жəне кідіріссіз жіберуді қамтамасыз етеміз. Біз өзіміздің желілерімізді жаңғыртуды аяқтадық. Абоненттерді оптикалық талшықтарға қосу арқылы нағыз бұқаралық оптикалық байланыс желісін құрдық. Мұндай абоненттердің саны 500 000-нан асты. Олардың санын болашақта 1,2 миллион абонентке жеткізудің əлеуеті бар. GPON оптикалық

Стратегиялық басқару жөніндегі бас директор Батыр МАХАНБЕТƏЖИЕВ.

жыл аралығында аталмыш желі Қазақстан Республикасының барлық аумағын қамтыды. Желі бойында 740 базалық станса орнатылды. 2015 жылғы 1 мамырдағы дерек бойынша абоненттер саны: 1xCDMA-401 334, CDMA/EVDO54 328 болды. Өткен жылы жоба толық аяқталды. Ақылы телевизия қызметі есебінен телекоммуникация қызметіне деген өскелең сұранысты қамтамасыз ету мақсатында қоғам 2008 жылдан бастап «Қазақстан Республикасында IP TV енгізу» жобасын жүзеге асыруда. Бұл жоба IPTV платформасын салу жəне кеңейтуді, 3D/HD форматты арналарының пакетін енгізуді көздейді. Өткен жылы «OTT/Web TV енгізу» жобасы

технологиясына қол жеткізу біздің абономенттерімізге қосылу жылдамдығын 100 Мбит/с-тан арттыруға мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде бəсекелестердің желілері үшін тежегіш болып табылады», деді Б.Маханбетəжиев. «Қазақтелеком» АҚ-тың бас директоры-аппарат жетекшісі Дарын Тұяқовтың айтуынша, қоғам «Ақпараттық Қазақстан-2020» мемлекеттік бағдарламасы аясында еліміздің мəдени жəне əлеуметтік-экономикалық дамуы үшін, ақпараттық ортаны қалыптастыру, ақпараттықкоммуникациялық инфрақұрылымға қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін қолдан келгеннің бəрін жасауда. Соған сəйкес ШПД қызметін тек қалалық жерде

Отанымыз – ортаќ їйіміз «Жебе» кинокомпаниясының балаларға арнап жасаған мультфильмі «Біз соққан достық үйі» деп аталады. Балаларға достық туралы құрғақ ақылдан олардың жан-дүниесіне лайық іс-əрекетпен көрсетілген мультфильм əлдеқайда түсінікті.

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

– Қазақ қызы Айсұлу, орыс қызы Марина, неміс баласы Герман, түрік қызы Лейла, украин баласы Микола жəне тағы басқа өрендердің ақылдасып отырып өздеріне ортақ үй салуы арқылы Отанымыздағы ұлтаралық татулық пен келісімді көрсеттік, – дейді анимациялық туындының

сценарийін жазған əрі қоюшы режиссері Керімбек Ниязбаев. – Елбасы: «Көпұлтты болу біздің бақытымыз», дейді. Таза достық балалық шақтан басталады. Көңілінде алалық жоқ, бір үйдің балаларындай ойнап жүрген бүлдіршіндердің əрекеті, ойы республикамыздағы барша балаларға үлгі, өнеге берсе деген тілектеміз. Балдырғандарға пайдалы, отансүйгіштікке, адамгершілікке, ұлттар арасындағы достықты

ғана емес,ауылдық аймақтарда да дамытуды жолға қойған. Бұл өз кезегінде қоғам тарапынан кешенді əлеуметтік мəселелерді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты қоғам 2015 жылдың соңына дейін барлық ауылдық елді мекендерді 100 пайыз телефон жəне деректерді жіберу қызметімен қамтамасыз ету үшін жағдай жасайды. «Е-learning» жобасы аясында 2015 жылы еліміздегі барлық мектептердің 50 пайызын, 2020 жылы 100 пайызын жылдамдығы 10 мбит/с жоғары жылдамдықты Интернет желісіне қосуды іс жүзіне асырады. 2015 жылдың соңына дейін жергілікті өңірлердегі телефон байланысын 100 пайыз цифрлық негізге көшіруді қамтамасыз етеді. Бүгінде «Қазақтелеком» елімізді LTE желісімен толық көлемде қамтамасыз етуді іс жүзіне асырды. Жақында қоғам өзінің «АЛТЕЛ» серіктес компаниясымен бірлесе отырып, 4G:GSM стандартын іске қосу бойынша кешенді ірі шараны жүзеге асырды. Əлемдік тəжірибе көрсетіп отырғандай, қазір ІТ нарығы «бұлт» шешімі бойынша дамуда жəне «Қазақтелеком» осы əлемдік озық үрдіске ден қойды. Біздің компания Қазақстан бойынша «бұлт» жəне сервистік қызметтерді дамытудың алғашқы қарлығашы болып табылады, деп тұжырымдады журналистер алдында өз ойын қоғамның ақпараттық технологиялар жөніндегі бас директоры Марат Əбділдабеков. «бұлт» технологиясының нарығы ендіенді ғана дамып келе жатқан жаңа үрдіс. Сондықтан, бұл қызметті пайдаланушылар оның оң жетістіктерін жаңа ғана түсіне бастады. Қоғам өзінің тұтынушыларының қызығушылығы мен сұранысын күн ілгері болжап, «бұлт» сапалы өнімдерімен қамтамасыз етуді жылдан-жылға арттырып келеді. «Қазақтелеком» АҚ таяу болашақта рынок тұтынушыларының барлығына: шағын жəне орта бизнес субъектілеріне, нақты тұлғаларға, сонымен бірге, ірі жəне корпоративтік клиенттерге «бұлт» қызметін көрсетуді барынша кеңейту жөнінде мақсат қойды. БАҚ өкілдерімен жүздесу барысында «Қазақтелеком» АҚтың бас коммерциялық директоры Рафаэль Абыханов жəне бас техникалық директоры Александр Лезговко қоғамды техникалық жаңғырту мақсатында атқарылған кешенді шараларды жəне алда тұрған келелі міндеттерді тілге тиек етті. Сонымен бірге, баспасөз өкілдерімен кездесуде қоғам басшылары журналистер тарапынан қойылған көптеген сұрақтарға жауап берді. Олардың пікірі бойынша, еліміздегі көшбасшы байланыс операторы болып табылатын «Қазақтелеком» акционерлік қоғамы еліміздің байланыс жүйесін озық технологиялармен жаңғыртып, одан əрі жүйелі түрде дамыта беретін болады.

тəрбиелейтін анимациялық мультфильмге тапсырыс беруші Оңтүстік Қазақстан облысы əкімдігінің ішкі саясат жəне дін істері жөніндегі басқармасы. Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына арналған туындыны «Оңтүстік ақпарат» баспасөз орталығында облыстық ішкі саясат жəне дін істері басқармасының басшысы Б.Құрманғали, «Жебе» компаниясының президенті К.Ниязбаев пен облыс əкімі аппараты басшысының орынбасары – облыстық Ассамблея хатшылығының меңгерушісі М.Қалмұратов таныстырды. Баланың əлеміндей тазалық дүниеде жоқ. Бауырмалдыққа үндейтін туынды Қазақстан балаларының татулығына қызмет етпек. Оңтүстік Қазақстан облысы.


6

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

 Өңір өмірі

Уəде орындалуымен ќўнды Мамыражай мамырдың соңғы күндері, Целиноград ауданының Оразақ ауылы. Мұнда əлі де көп нəрсе бұдан бір ай бұрын орын алған табиғат апатын еске салады: сол түні табиғаттың дүлей күштерінің бірі – тасыған су алапаты қолдан жасалған тосқауылдардың бəрін бұза жарып, ауылға лап қойды да, екі жүзге тарта үйлер су астында қалып еді. Валентина КОСЯНЮК,

облыстық «Акмолинская правда» газетінің бас редакторы,

Ғосман ТӨЛЕҒҰЛ,

жазушы-аудармашы.

«Адамдар ақырына дейін қорғанып бақты, – дейді ауыл əкімі Нұрлан Қасымбеков. – Ақпан айынан бастап-ақ ТЖ бөлімшелері төрт рет бөгеттерді айнала нығайтқан еді, кейін оларға жергілікті халық та көмекке келді. Ұзын-ырғасы 20 мыңдай құм толтырылған қаптар қаланды, 42 техникалық құрал жұмыс істеді. Көне көз қариялардың айтуынша, ауылдың төңірегіндегі төрт көлшік баяғыдан құрғап қалған болатын, ал биыл олардың бəрі де еріген қар суына кемерінен аса толды. Оның үстіне сел боп жауған жаңбыр жағдайды одан бетер шиеленістіріп жіберді. Нұра өзені ерекше адуын танытып, кей тұстарда Есілге қосыла жөңкілді де, Қарағанды облысы жағынан Оразаққа жетіп келді». «Біз тəулік бойы үзіліссіз бақылау жүргізіп отырдық, – деп еске алады сүңгуір-апаттық-құтқару отрядының басшысы Талғат Айтбаев та. – Кеңбидайық гидроторабындағы су деңгейі қатерлі деңгейге жеткенде ауыл тұрғындарының денін алдын ала қауіпсіз өңірге көшірдік, үй малдарының бəрін аман алып қалдық». Ақмола облысының əкімі Сергей Кулагинді Оразақта танымайтын адам жоқ. Ол мұнда ауыл су астында қалардан көп бұрын келіп, қалыптасқан ахуалды өз көзімен көріп кеткен-ді, төтенше жағдай орын алған алғашқы сағаттарда-ақ бірден жетті. «Апаттың аты апат, онымен ойнауға болмайды, – əңгімеге Қайратбек Ысқақов араласты. – Мен біраз жасқа келген адаммын, сондықтан мұндай сұрапылды қатты күйзеліссіз бастан өткеруге болады дегенге еш сенбеңіз». Қайратбектің жұбайы адамдардың біразын Ақмолдағы мектепке, басқаларын туған-туыстарының үйлеріне орналастырғанын есіне алды: «Қазір солар сияқты 90-ға тарта отбасы ауылдың шетіндегі шатырлы қалашықта тұрып жатыр, əйтеуір онда электр қуаты тартылып, сумен, төсек-орынмен қамтамасыз ету мəселелері уақытында шешілді. Кейбіреулер «буржуйка»-пеш, енді біреулер самаурын орнатып алды, ал мектепте үш рет ыстық тамақ беріледі. Басқа түскен жағдай бізді одан сайын біріктіре түсті, мұның бəрі уақытша екенін, əлі-ақ түзелерін білеміз, Кулагин де бар ахуалды назарында ұстап отырған көрінеді. Елдің азаматтары сияқты ол да резеңке етікпен пəленбай шақырым ауыл аралағанының куəсі болдық. Мамырдың соңына қарай үш жүз пəтердің құрылысы басталатынынан жəне олар негізінен əлеуметтік нысандарға жақын орналасатынан хабардармыз (бір қызығы, топан су қаптағанда олардың біреуіне де зақым келмеген). Зардап шеккендердің бəріне тиісті көмек көрсетілетін болады». Бүгінде Целиноград ауданы бойынша шығынның орнын толтыру жөнінде 285 өтініш берілген, құрамында тəуелсіз сарапшылар бар арнайы комиссия əр жайт бойынша жеке шешім шығарады. Жұрт облыс басшысына толығымен сенетіні сезіледі, ал ол атқарушы биліктің жоғары лауазымды өкілі бола тұрып, бос уəде бермейді, құр жақсы атты көрінуден мүлде аулақ. Бұдан бір жыл бұрын ол Ақмола облысының əкімдігіне тағайындалған кездегі Атбасарда болған су тасқынында да бүкіл республика осы өңірге əрі моральдық, əрі материалдық қолдауын аямағаны халықтың есінде (тек қайырымдылық қорына ғана бұл мақсатқа 73 миллион теңгеден артық қаражат жиналған-ды). Апаттың салдарын жою үшін Үкімет те мол қаржы бөлген еді. Жаңа басшыға бірден жұмысқа бел шешіп кірісу қажет болды, өйткені, жүздеген адамдар баспанасыз қалды, уақыт болса өте тығыз. Осы орайда желтоқсанның аяғында Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі облыс əкімдерінің брифингін ұйымдастырғаны ойға келеді. Сонда Ақмола облысының əкіміне бірінші болып «Еуразия» телеарнасының журналисі сол Атбасар туралы сұрақ қойған еді. Əрине, аталмыш тақырыптың мəні де, маңызы да ел үшін ерекше болатын, сыни материалдар да бой көрсетіп қалушы еді. Алайда бар нəрсені бар деу керек – өте-мөте аз уақыттың ішінде мұнда ғаламат жұмыс атқарылды. 20 маусымның өзінде-ақ алғашқы үйлер жөнделе бастады, жалпы,

329 үй, пəтер тұрқылас бір жатақхана, мектеп, барлық инфрақұрылым қалпына келтіріліп, 45 пəтерлі төрт жаңа үй салынды. Біз жуырда Атбасарда гуманитарлықтехникалық колледжде орналасқан №244 сайлау учаскесіне дауыс беруге келген Айман Баймағанбетовамен кездестік. Ол қуанышқа толы жүрекжарды сөздерін жасыра алмады: «Басқа атбасарлықтар сияқты менің отбасымның Мемлекет басшысына су тасқынының зардабына байланысты көрсеткен көмегі үшін ризашылығы

шексіз. Баспанасыз, дүние-мүліксіз қалған едік, адам айтқысыз сұмдық болды. Тек жағдайдың Елбасының назарында тұрғаны көңілге жұбаныш əкелді. Шүкіршілік, бүгін міне, үш бөлмелі жаңа пəтерде тұрамыз. Бұл үшін Президентімізге, оның тапсырмасын ойдағыдай орындаған облыс əкіміне тек мың алғыс дейміз». «Əрине, біз билікке сенеміз. Біз қарапайым адамдармыз, бірақ апат төнген кезде мемлекет бізге оң көзімен қарады», – дейді қаланың ортасынан екі бөлмелі жаңа пəтер алған Раушан Қызкенова. Ал Галина Горюнова оның отбасы ешқашанда өз күшімен қаланың жайлы жерінен жаңа пəтер ала алмас еді, деп мойындайды. Биыл қала мен аудан тұрғындары су тасқынынан болатын ықтимал шығындарды мейлінше азайтты. Жəне де атбасарлықтар өз проблемаларымен қатар басқалардың да қасіретіне жанашырлық таныта білуде. Сондықтан да олар облыс əкімі Сергей Кулагиннің «ұйқышыл» Калачи селосының тұрғындарын көшіру туралы шешімін шын жүректен жəне жедел қабылдады. Үстіміздегі жылдың басында Атбасар ауданына 12 отбасы көшіп келді. «Алтын дəн» ЖШС директоры Қуаныш Байзақов 7 адамнан тұратын Ян Овсейчиктің отбасына үй сатып əперді, барлық кəмелетке толғандарға серіктестіктен жұмыс тауып, 500 мың теңге көтерме жəрдемақы берді. Тіпті сиыр да сыйлады. «Полтавка-2» ЖШС басшысы Николай Белобров Эмма Финктің меншігіне бір бөлмелі пəтер сатып əперді. «Сочинское» ЖШС директоры Виктор Гофман Плюхиндердің отбасына екі тұрғын үй сыйлады. Людмила жəне Иван Пензештадлерлердің Темірқан Мұқышев басқаратын «Бастау» ЖШС арқасында үйге жəне көтерме жəрдемақыға қолдары жетті. Əрине, демеушілік еткендердің бəрінің аттарын атауға болар еді, бірақ калачиліктерді көшіруге қазір бүкіл облыс қатысып отыр ғой. (Алдын ала жасалған есеп бойынша, толық көшуге 2 млрд. теңге қажет). Əрине, денсаулық түсініксіз жағдайға тап болып, оның себебі еш анықталмаса да, адамдардың атамекенінен қопарыла көшуі оңай шаруа емес. Бұл бір мəселе, ал, екіншіден, биліктен түсіністік тауып, бизнестен қолдау көру керек қой. Бұл үшін тек бедел ғана емес, кəдімгі адами сыйластық қажет. Бұл өзі биліктің популистік идеясы емес пе екен, осының бəрін сол қалпында қалдырса қайтер еді, кейін уақыты келгенде медицина өз сөзін айтпас па? Бəлкім, кейбіреулер бүгінге дейін осындай ойда болар. Мұндайда Маргарет Тэтчердің «біреу болып көрінгеннен, бірдеңе істеген артық» деген сөзі еске түседі, яғни, бұл жерде басқа вариант болуы мүмкін емес еді. Саған белгілі бір биліктің тұтқасын ұстатқан Президентіңе деген адалдық, ант бергеннен кейін өзіңе талапшыл болу, көрсетілген сенімді ақтау жəне адамдарға қызмет ету – міне, осынау ұстаным адам жəне азамат ретіндегі Кулагиннің өмірлік

қағидаттарымен тұжырымдалды. Сол себепті де ол Калачиді жеке басының проблемасы ретінде қабылдап, оны тез əрі қайтып оралмайтындай етіп шешуге кірісті. «Ұйқышылдық» синдромы мұнда алғаш рет 2013 жылы тіркелді, ал бүгін онымен шалдыққандардың саны 170. Интернеттің арқасында оғаш село туралы тіпті алыс Австралияда біліпті. Жергілікті дəрігерлік амбулаторияда ауру лардың саны көбейген жəне оларды ауа райына байланысты тасымалдауға болмайтын жағдайда тəулік бойы жатуға арналған 10 кереуеті бар екі палата жасақталып, Есіл аудандық ауруханасы қосымша бригадамен күшейтілді, тұрғындар арасында анкеталандыру жүргізілді жəне олардың əлеуметтік карталары жасалды, өткен жылдың аяғына қарай мұндай отбасылардың саны 233 болды. Бірақ мəселе бұл таңғажайыптардың тоқталуына тек басқа жерге көшу ғана

кепілдік беретінінде еді. Міне, нақ сол кезде осындай шешім, тіпті оны қойып, тиісті міндеттемелер қабылданды. 25 мамырға таман бала-шағасымен 62 отбасы, барлығы 169 адам жаңа баспанаға көшті. Ақиқатын айту керек – көшушілерге тұрғын үй бірден олардың меншігіне берілмеді, кей жағдайларда олардың қабылдаушы кəсіпорындарда 2-3 жыл жұмыс істеу қажеттігі ескертілді. Үй жануарлары да кей жағдайда тек жалға беріліп, бірақ төлі жекеменшікке қалдырылды. «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасының аясында екі үйдің құрылысына, бір үйді қайта жабдықтауға, олардың маңайын абаттандыруға жəне инженерлік желілерге қосуға 953,5 млн. теңге жұмсау республика тарапынан қолдау тапты. Құрылыстың мерзімі 5-7 ай, демек, жаңа жылға дейін калачиліктердің тағы бір бөлігі жаңа жерге көшіріледі. Айтқандайын, сəуір айында аталмыш селода түсініксіз ұйқыға кетудің тағы екі фактісі орын алды, бірақ жұрт бұған бұрынғыдай үрке қарауды қазір қойды, өйткені, жұмыс əлі бастан асып жатса да проблема жүйелі шешіле бастады. Ендігі жерде мəселені толығымен ақырына дейін жеткізу үшін əлі көшуге батылы бармай отырғандармен жəне мүлде қарсылармен – бұлар негізінен қариялар – көп əңгіме жүргізу қажет. Қалатындар үшін бүкіл инфрақұрылымды қысқа дайындау да өз алдына жеке əңгіме. Бірақ өмір көрсетіп отырғандай, шиеленіске бейім ахуалды елемеуге, оған мəн бермеуге болмайды, өйткені, ерте ме, кеш пе қордаланған проблемаларды бəрібір шешу керек. Мəселен, Астананың дəл жанындағы Целиноград ауданының Қоянды ауылындағы тұрғындардың жерді өз еркімен басып алуына байланысты дау-дамай аяқ астынан туындап, жергілікті құрылымдар үшін күтпеген жағдай болды деуге сену қиын. Ауылда салынып жатқан үйлердің жауыннан кейінгі саңырауқұлақтай көбеюін байқамау мүмкін емес-ті, ал кейбір ведомстволар үшін бұл тіпті кешіруге болмайтын ағаттық еді. Құрылыс қалай болса солай, рұқсат беретін құжаттарсыз, инфрақұрылымға сəйкестендірусіз, тіпті, оны қойып, елді мекеннің бас жоспарынсыз жүргізілуі, шынтуайтында, шектен шыққандық болатын. Ал дау-дамай 2007 жылдан бері осындай 167 үй пайда болғандығы анықталғаннан кейін басталды. Былтыр тағы да 40 жер телімі заңсыз бөлінгенінің басы ашылды. Содан қазан айында бұл мəселеде тəртіп орнатуға кіріскенде, əрине, айғайшу көтерілді. Жəне оны көтергендер – Астанада жəне басқа қалаларда хан сарайындай үйлері бар, осы ауылдың шым-шытырық көшелерінде қымбат шетелдік машиналарымен ызғытып жүретін жəне жерлестеріне, шын мəнінде, пысқырмайтын «қояндылықтар» еді. Ал алаяқтардың қармағына түскен енді біреулері қарапайым ауыл үйін салуға ең

соңғы тиынына дейін сарп еткендер болып шықты. Осындай қалыптасқан жағдайда билік, біздіңше, бірден-бір дұрыс шешім қабылдады. Кулагин Целиноград ауданына жаңадан тағайындалған заңгерлік білімі бар тəжірибелі əкімге Қояндының бас жоспарының жобасына жаңа салынған үйлерді бұған дейінгілермен сəйкестендіру, «қызыл сызықтар» мен жобаланатын жолдарды ескере отырып, өзгерістер енгізу жөнінде тапсырма берді. Жеке тұрғын үйлерге арналған мақсатты жер телімі сегменттелді, учаскелердің шекаралары белгіленді, меншік иелерімен азаматтық-құқықтық мəмілелер жасау үшін жерге мемлекеттік актілер дайындалды. Əрине, бұл шешім өте шетін еді, бірақ нəтижесінде құрылыстардың біразы заңдастырылды, проблеманың шиеленіскен кезеңі артта қалды. Бүгінде Қоянды ауылдық округі аппаратының штаты ұлғайтылды, Ішкі істер министрінің бұйрығымен ауылда 11 адамнан тұратын полиция бөлімшесі құрылды, бірқатар қылмыстық істер қозғалды, міне, бұл биліктің қажет сəтінде көптік етпейтін жағдаятының бір көрінісі болды. Ендігі жерде округтегі жұрттың бəрі алда-жалда заңсыз фундамент пайда бола қалса, оның келесі күні-ақ жойылатынын жақсы біледі. Егіндікөл ауданы, «УшаковоАгро» ЖШС. Толассыз жауған жаңбыр диқандарға себу жұмыстарын қарқынды жүргізуге жол бермей қойды, ал халық «көктемнің əр күні – жылға азық» деп бекер айтпаған ғой. ЖШС басшысы Бақтияр Ысқақов Кулагинге тұқым себілген алқаптарды көрсетті, біткен жұмыс көлемі өкінішке қарай əлі мардымсыз екенін айтты. Осындай ахуал Шортанды, Еңбекшілдер, Астрахан, облыстың басқа да көптеген аудандарында орын алған еді. Барлық жерлерде əкім диқандармен дала төсінде талай кездесті. «Біз жуырда өткен жиылыста ықтимал варианттарды талқыладық. Мұндай жағдайды бұрындары да бастан өткергенбіз. Ең бастысы, Бараев атындағы астық шаруашылығы институты ғалымдарының кеңесіне құлақ асыңыздар, тұқым сіңіру тереңдігін, одан кейінгі өңдеудің маңыздылығын ескеріңіздер. Əрине, екі ауысымда жұмыс істеуге тура келеді, 1-2 маусымда себуді аяқтау керек. Біз мұны ойдағыдай атқаруымызға мүмкіндік бар: жанармай жеткілікті, техника қуатты, тұқым сапалы, бізде тамаша адамдар жұмыс істейді», – деді Кулагин ылғи да. Өзі де селолық жерде өскен, ауылшаруашылық білімі бар əкім мəселенің байыбын, өзегін айқындай, артық пафосқа бармай-ақ тілге тиек етті. Ал мұндай сөздің əсері жалаң ұраннан анағұрлым салмақты екені белгілі. Адамдар да бірден түсіністік, жылы шырай танытып, өз мəселелерімен бөлісе бастайды. Оның басшыларға айтары да мағыналы: көктемгі науқанды аяқтаған соң қазандықтарды, жолдарды жөндеуге, абаттандыру жұмыстарына іле кірісу керек – жаңа жылу беру кезеңіне дайындалу үшін тиісті қаражат бөлінді. Əдеттегідей, алда көп шаруа күтіп тұр. Облыс басшысының Егіндікөл ауданының əкіміне елді сумен қамтамасыз ету жөнінде қойған сұрағы ерекше болды. Мəселе мынада: бұған дейін тұрғындар тек тəулігіне екі-ақ рет тасып əкелінетін суды пайдаланатын. Рас, аудан басшылығы бұл мəселемен айналыспады деуге болмайды, ақша бөлінетін, бірдеңелер жөнделген болатын, алайда жағдай түбегейлі өзгермеді. «Не істелгенін білмеймін, бірақ өткен қыста біз көп жылдан бері тұңғыш рет ауыз судан қиындық көрмедік, кəдімгі өркениетті адамдардай жағдайға тап болдық, – дейді Егіндікөл балабақшасының тəрбиешісі Надежда Кузьменко. – Көктем де алаңсыз өтті. Міне, жаз келіп жетті, көкөніс, жеміс-жидек өсірудің уақыты туды, ал бізде əзірше су көзі біреу-ақ... Дегенмен, жергілікті билік бəрі ойдағыдай болады деп уəде беріп отыр». Жергілікті билік тектен-тек уəде етпесе керек, өйткені, барлық жөндеу жұмыстары кешенді түрде жүргізілген: су айдауыш мұнаралар, таратушы желілер, гидранттар мен колонкалар ауыстырылып, қосымша насостар орнатылды да мұның бəрі берілетін судың көлемін едəуір ұлғайтуға мүмкіндік берді. Ең бастысы, мамандар табиғи қысымның көлемін есептеп шығарды, ал бұл жарылулар мен шығындарды мейлінше азайтпақ. Облыстық бюджеттен қаржы бөле оты рып, əкімдік жағдайды бақылауда ұста ды, ұстай да беретін болады. Сол себеп ті де Кулагиннің қойған сұрағы ешкімді таңдандырған жоқ. Түпкілікті нəтижеге жұмыс істеу – ел Президентінің жəне уақыттың талабы. Сондықтан да облыс əкімі Егіндікөлге келгенде еш қымсынбастан бірінші көзге түскен үйге кіріп, сөз бен істің бір арнадан шығып жатқанын өз көзімен көрмей тыным таппайтынына күмəн келтіруге болмайды. Ақмола облысы.

Құрлық əскерлері əскери институтының (ҚƏ ƏИ) курсанттарына «Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығын атап өтуде əскери парадқа қатысқаны үшін» медальдары тапсырылды.

Мəскеудегі əскери парадќа ќатысќан ќазаќстандыќ курсанттар медальдармен марапатталды «Бұл марапат – біз үшін құрмет. Ол біздің Жеңістің 70 жылдығына арналған əскери парадқа қатысқанымызды мəңгі жадымыздан өшірмейді», деді ҚƏ ƏИ курсанты Р. Валиев. Əскери жоғары оқу орнынан 74 үздік курсант іріктеліп алынғанын еске салайық. Оларға Қазақстанды Мəскеу парадында көрсетуге жəне сонау 1945 жылы Жеңіс туымен ата-бабаларымыз адымдаған Қызыл алаңда парадтық сапта өтуге жоғары сенім артылды. Бұл парадқа курсанттар оқып жүрген жылдары меңгерген саптық машықты жетілдіре отырып, үлкен жауапкершілікпен, күн сайынғы жаттықтырулармен дайындалды. «Қазақстан Қарулы

Күштерінің болашақ офицерлері ретінде бізге қандай маңызды миссия жүктелгенін жақсы түсіндік. Еліміз бен төл əскерімізді ұятқа қалдыруға құқығымыз болған жоқ», деді курсант. Парадқа дайындық кезінде жеткіншектердің комбаты подполковник Жасұлан Жаманбаев өнегелі үлгі көрсетті. Ол қазақстандық парад қорабын басқарды. «Дайындықтың алғашқы күнінен өзінің күш-жігерін аямай олармен бірге жаттықты. Саптық ай латəсілдерді орындауда өзінің шыдамдылығы мен шеберлігінің арқасында бізді таңғалдырды жəне рух берді», деп атап өтті Р. Валиев. «Егемен-ақпарат».

Шардарадаєы шаттыќ Ұлы Жеңістің 70 жылдығы Шардара қаласында кəріжастың есінен мəңгі кетпестей болып аталып өтті. Өйткені, мұнда жалпы қуанышпен қатар, Жеңіс күні қарсаңында ерекше нысандар бой көтерді. Оның бірі «Тұңғыш Президент» саябағына тұрғызылған «Даңқ» мемориалы болса, екіншісі жаңадан бой көтерген «Ардагерлер үйі» еді. Əділ ƏБДІРАМАНОВ,

Шардара ауданы əкімдігінің жауапты қызметкері.

Еліміздің барлық түкпір леріндегі сияқты Шардара қаласында да бұрын «Даңқ» мемориалы болған. Онда Ұлы Отан соғысында қаза тапқан ерлеріміздің есімдері жазылған. Ал енді жаңадан ашылған мына мемориалға қыр ғын соғысты белшеден кешсе де аман келіп, бейбіт күнде еңбек еткен аталарымыз бен ағаларымыз дың есімдері жазылды. Олардың бəрі дерлік бұрынғы Қызылқұм ауданынан əскерге шақырылып, майдан кешіп, Жеңіс күнін жақындатуға үлес қосқандар. Соғыстан аман келген соң, олар 1958 жылы бой көтерген Шардара ауда нының аяғынан тік тұруына өлшеусіз еңбек сіңірді. Сондықтан да саналы ұрпақтары олардың есімдерін ұмытпай, құрмет тұтады. Еңбегі елге, ерлігі Отанға сіңген осынау 800-ге жуық жарқын есімдердің бəрі ақ мəрмəр тасқа өшпестей етіп, қашалып жазылды. Мерекеге келген аудан тұрғындары мен басқа да қонақтар мəрмəр тастағы тізім ішінен өз аталары мен жақын туыстарының аттарын оқып, ерекше толқыныспен тағзым етіп жатты. Мемориал тақтаны ашуға арналған салтанатты жиынды аудан əкімі Қамытбек Айтөреев ашты. Шараға арнайы келген облыс əкімінің орынбасары Ерлан Айтаханов, аудандық мəслихат хатшысы Тоқсанбай Бердібеков, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Тəңірберді Ағманұлы жəне т.б. құттықтау сөз сөйлеп, майданнан тірі оралғандарға арналған «Даңқ» мемориалының жастарды отаншылдыққа, патриотизмге тəрбиелеуде маңызы зор екенін атап көрсетті. Жалпы аумағы 1254 шаршы метрдей болатын мемориал құрылысының сметалық құны 37 млн. теңгеге жуық. Бұл қаражат аудандық бюджеттен бөлінді. Бас мердігер «Жасыл аймақ» кəсіпорны оны айналдырған 1,5 айдың ішінде пайдалануға берді. Енді

бұл жер шардаралықтардың мақтанып көрсететін, майдангерлер ұрпақтарының рухын асқақтататын қасиетті де қастерлі орынға айналды десек жарасады. Сонымен қатар, шараға жиналғандар осы саябақ ішінде орын тепкен Кеңес Одағының Батырлары Сейітқасым Əшіров пен Абылай Əлімбетовтің, Оңтүстіктен шыққан Халық Қаһарманы Мəулен Қалмырзаевтың ескерткіштеріне гүл шоқтарын қойды.

Ал сметалық құны 20 млн. теңгеге жуық, жалпы аумағы 200 шаршы метрдей əсем сəулетті «Ардагерлер үйін» жеке кəсіпкер Ғани Тайжанов өз қаражатына салып берген еді. Оның атына айтылған алғыстар да шексіз болды. Мұндай үйлер аудан орталықтарында əлі күнге дейін саусақпен санарлық болса, соның бірі енді Ғанидың арқасында Шардарада бой көтерді. Елге, жерге, аға-аталарына, апаəжелеріне жанашырлық білдірген осындай іскер азаматтардың еңбектері жанып, еңселері əрқашан биік болсын дейсің. Оңтүстік Қазақстан облысы, Шардара қаласы.


Жазєы лагерьге 50 мыѕ оќушы барады

● Жазылған жайдың жаңғырығы «Егемен Қазақстан» газетінде академик Төрегелді Шармановтың «Құндылықтар құлдырауы» атты мақаласы жарық көргені мəлім. Содан бері мақалада айтылған мəселелерді бірқатар атақты адамдар қолдай отырып, өз пікірлерін жазды. Мен де өз пікірімді айтуды жөн көрдім. Қазір ғалым атанып жүргендердің саны көп, сапасы төмендеу. Ғылымсыз өмір сүретін мемлекет те жоқ, адам да жоқ. Кеңес өкіметі кезінде біз ғылыммен айналысып жүрген кезде республика қоғамның осы саласы бойынша Одақта үшінші орын алатын. Онда Лениндік, мемлекеттік сыйлықтардың лауреаттары болды. Бірінші Ресей, екінші Украина, үшінші біздің республика еді. Сол кезде институтты үздік бітіргендер ғылым жолына түсетін. Тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында кейбір шолақ басшылар: «Ғылымға қаржы бөлудің қажеті жоқ. Біз ге жаңалықтарды шетел ғалымдарынан сатып алған тиімді», десе керек. Ғылыммен өзіміз айналыспасақ, сатып алған ғылым бізге ғылым болушы ма еді. Ұлттың ғылымы – ұлттың беделі! Несін жасырайық, қазір нағыз ғылыммен айналысатындардың саны да, сапасы да төмендеп кетті. Мен осы балалар ауруханасында қаншама жылдардан бері еңбек етіп келемін. Конференциялар өткізіп тұрамын. Байқағаным – бүгінгі жастардың ғылыммен айналысқысы келмейді. Неге? Өйткені олардың материалдық жағдайлары төмен. Үйі, пəтері жоқ адамда қандай күй болсын. Олар қазір отбасын төмен жалақымен асырай алмайды, айлық төмен. 2003 жылы Қаныш Сəтбаев құрған академия тарап кетті. Қазір қоғамдық академия ғана. Шарманов: «Сол кезде 80 академик болатын. Олардың əрқайсының орны бөлек болатын. Қазір содан жиырмадан астам академик қана қалыппыз. Бүгінде 400 академик!», − дейді. Күлесің бе, жылайсың ба?! С.Асфендияров атындағы медицина университетінің ректоры Айхан Ақанов кардиологияның маманы. Ол екі рет министрдің орынбасары болды. Оны Жапонияда жүргенде шақыртып алып, университетке ректор етіп тағайындады. Қазір, міне, жеті жылдан бері осы қызметті ойдағыдай атқаруда. Өйткені, ол осы мерзім ішінде өзін үлкен ұйымдастырушы, үлкен ғалым ретінде көрсете білді. Оның мəмілегерлік қасиеті де бар. Біздің университет өте үлкен. Қаншама білікті ғалымдар жұмыс істейді. Олардың мінездері, болмыстары да əрқалай. Солармен тіл табысып, жұмыс істеу де оңай шаруа емес. Сол Ақановқа мүше-корреспондент бол деп ұсыныс жасаған кезде, оны қабылдаудан саналы түрде бас тартты. Ары мен намысын атақтан жоғары қойған адами қасиетіне қалай бас имейсіз. Негізінде ол мүше-корреспондентке лайықты жан. Ал басқалар болғысы кеп жанталасады. Бізде 25 қоғамдық академия бар деп жүр ғой. Солардың академиктеріміз деп терілеріне сыймай жүргендері де аз емес. Олардікі бекершілік. Бізде жалғыз академия бар. Ол − Ұлттық ғылым академиясы! Соған академик болуға əлгілердің бəрі де əрқалай жолдармен ұмтылуда. Көбінің қолында үлкенді-кішілі билік бар, не қалталары қалың. Мен 1959 жылы мемлекеттік медицина институтының педиатрия факультетін бітірдім. Студент кезімде үш кафедраның студенттік ғылыми-зерттеу жұмыстарына қатыстым. Бесінші курста оқып жүргенде Горький қаласында өткен студенттердің форумына қатысып, ғылыми баяндама жасағаным есімде. Келер жылы Саратов қаласындағы студенттердің ғылыми конференциясында өмірге маймақ аяқ болып келген балаларды емдеу тəсілдері жөнінде баяндама жасадым. Балалар хирургиясы одағының басшысы Сергей Дмитрович Терновский баяндамамды жақсы бағалағаны бар. Сол кезде балалар хирургиясы мен жалпы хирургия бөлек еді. 1966 жылы Қазақстан ғылымына еңбек сіңірген профессор Михаил Иванович Брякиннің жетекшілігімен кандидаттық диссертация қорғадым. Оны Мəскеу бекітетін. 1968 жылы кафедра меңгерушісі Черкасова зейнеткерлікке шығып, орнына мені тағайындады. Осы институтта ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі болдым. Менің атақ-дəрежем – өзімнің маңдай тер еңбегім. Ординатура, аспирантура, докторантура. 1971 жылы екі өкпенің шіруі туралы ғылым докторлығын 35 жасымда Мəскеуде балалар хирургиясында бірінші болып қорғадым. 1980-1985 жылдары Педиатрия ғылыми-зерттеу институтын басқардым. Тəуелсіздік алғаннан кейін 1993-2001 жылдары институтты екінші рет басқаруыма тура

7

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

келді. Медицина институтындағы педиатрия факультетіне екі рет декан болдым. Содан кейін шəкіртім, медицина ғылымдарының докторы Қасен Қожақановқа қызметімді тапсырып, өзім кафедра меңгерушілігіне ауыстым. Мына Таразда Сейітқан Жошыбаев деген өте мықты кардиохирург бар. Бұрын осы Алматыда емдеуші-хирург еді. Білім-біліктігінің арқасында беделі өсіп келе жатқан. Соны көре алмады ма, қайдам, 1992 жылы қызметтен алып тастады. Оның жеті шəкірті ескі алаңда наразылық ретінде аштық жариялады. Сонда ғой Жоғары Кеңес депутаттарынан «Бұл қалай?» деп ешкім шықпады.

жылдай болып қалды. Бұл не деген өзгермейтін сана? Бірақ, сол қазақ тілін білмейтіндер ағылшынша үйреніп жатыр. Түрің қазақ, неге өз ана тіліңді білмейсің? Қазақ аталарың: «Өзіңді өзің жаттай сыйла, жат жаныңнан түңілсін» деді емес пе? Сен орысша таза сөйлесең де ешкім сені түріңе қарап орыс деп айтпайды. Мен соны айтып, құлақтарына құйып отырамын. Кім болса да өз ұлтының тарихын, əдебиетін, мəдениетін білмегендерден ұятсыздық шығады. «Өз тіліңді біл, басқа тілдерді құрметте». Біздің Парламентте қазақ депутаттары аз емес. Солардың көбісі орысша сөйлейді. Министрлер де солай. Қайсыбір

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Жалєан єылым жарєа шыєады Камал ОРМАНТАЕВ, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, академик.

Мен ол кезде академияның мүшекорреспондентімін. 22 сəуір күні ұшақпен Минскідегі ғылыми конференцияға ұшуым керек еді. Соған бармай наразылық білдірушілер қатарына барып жаттым. Сол жерде бір күн түнедім. Ғылыми атағымды, ұлғайған жасымды сыйлады ма, Үкімет адамдары келе бастады. Сол кездегі Министрлер Кеңесі Төрағасының орынбасары Мырзатай Жолдасбеков, Ғылым академиясының президенті Өмірзақ Сұлтанғазин жəне басқа да биліктің адамдары келіп: «Сіз бұл жерде неге жатасыз? Жасыңыз болса келіп қалды. Елжұрттан ұят қой», – деп жатыр. Мен: «Əділетсіздікті жек көремін. Жошыбаевты алып тастады. Неге? Мына шəкірттеріне келіп, талаптарын тыңдаған жан адамды көрмедім. Мен министрдің жөнсіз шешіміне қарсымын», – дедім. Ел-жұрттан ұят деген соң көнбеске амалым қалмады. Жошыбаевтай ғалым-хирург жерде қалған ба? Қырғыз ағайындары қолұшын беріп, Бішкекте сүйікті ісін жалғастырды. Содан көп кешікпей Президент Нұрсұлтан Назарбаев мені шақырып: «Сізді дұрыс босатпапты. Қайта орныңызға барасыз ба?», – деді. Мен: «Сіз қолдасаңыз барайын», – дедім. Содан 1993 жылы Педиатрия жəне балалар хирургиясы ғылыми-зерттеу институтына екінші рет қайта 2001 жылға дейін директор əрі кафедра меңгерушісі қызметін қоса атқардым. Бұл қызметқұмарлық емес, өтпелі кезеңде балалар медицинасын қорғау, бар дүниеден айырылып қалмау еді. Мен əділетті, шындықты жақсы көремін. Менің табиғи болмысым солай. Кейде шыдаймын, кейде шымбайыма батса, айтып тастаймын. Жаңа айттым ғой, əділетті, шындықты жақсы көремін деп. Осы адами қасиеттер болмай, ісіміз алға баспайды. Күндердің күнінде жалған ғылым жарға жығады. Медицина университетінің ректоры Айхан Ақанов маған балалар хирургиясының атасы, негізін қалаушы деп баға беріпті. Мен осыны айтып мақтанайын деп отырғаным жоқ. Ондай жас тан асып кеткенім қашан. Дегенмен, негізінде солай. Қазір Педиатрия жəне балалар хирургиясы институтының құрметті директорымын. Аптасына бір-екі рет барып науқас балалардың денсаулығын қарап кетемін. Емдеуші дəрігерлерге кеңес беремін. Тіпті, ауыр науқастар болса, өзім көріп, кеңесімді беремін. Сондай-ақ, газеттегі Мырзатай Жолдасбековтің мақаласындағы қазіргі ғылым туралы айтқандары да менің көкейімнен шықты. Бұрынғы ғылым қандай, қазіргі ғылым қандай? Қорғалып жатқан диссертациялардың сапасы өте төмен. Студенттер бір тақырып бойынша диплом жұмыстарын жазады ғой. Мыналар да сол сияқты. Солардың деңгейіндегі жұмыстар ғана. Мырзатай соны ашып айтыпты. Мен кейде неге адамдар соншама ұятсыз болып кетті деп ойлаймын. Меніңше, бұлар қазақ тілін білмейтін «шала» қазақтар, өз тілін менсінбейтін адамдар. Қазақ болып туғандарына қорланатындар. Олар қазақ əдебиетін де, тарихын да білмейтін, өздерін-өздері танымай жүргендер. Түрі қазақ, бірақ қазақ тілінде сөйлесе алмайтын намыстан жұрдайлар. Оларға бəрібір. Мен кафедрада жиын өткіземін. Сонда: «Бізді Кеңес өкіметі орысша сөйлеуге итермеледі. Қазір сол өкімет жоқ, келмеске кетті. Міне, тəуелсіз ел болғанымызға 24

күні министрлердің бірі Досаев деген жігіт қана депутаттар алдында қазақша сөйледі. Барлық министр солай болуы керек қой. Республика Президенті басшылық қызметке бірнеше кезеңдерден өткен, өздерін іскерлігімен, білімбіліктілігімен танылған адамдарды алуымыз керек деп айтып та жүр. Өмірді танып көрмеген, түсінбейтін жап-жас балалар не министр, не оның орынбасары. Қазақша тілден мақрұм. Сонда олар кімге қызмет етіп жүргендерін біле ме өздері деген ой келеді. Республикада жергілікті ұлт өкілдері қазақтардың саны алпыс пайыздан асып кетті. Ұлттың ең басты құндылығы – ана тілін тұқырта бергенше, неге үйреніп алмайды? Қазақ тілі қай тілден сорлы?! Əдебиетіміздің əлемдік деңгейде орны бар ғой. Олар неге осыны ойламайды? Кері тартқанды бері тартсаң, кергитінін қайтерсің. Мен осыны түсінбеймін. Бұл республикада тұратын басқа ұлт өкілдерін жек көргендік емес. Өз жерімізде тұрып ана тілімізде сөйлей алмайтынымыз басқалардың алдында ұлтқа бедел əкеледі дейсіз бе? Жоқ! «Мына бейшаралардың осыншама жерді иеленіп, осынша табиғи байлықтарымен өз тілін білмей жұтылып бара жатқаны қандай аянышты. Ең басты құндылықтарын бағалай білмейтіндерін-ай», деп мүсіркемей ме? Бізге біреулердің осылай ойлағаны, осылай мүсіркегені керек пе? Айналып келгенде бұл əркімнің өзіне, санасына байланысты. Осы уақытқа дейін шала қазақтардың ана тілін білу жөнінде қаншама айтылып, ақпарат құралдарында жазылып келеді. Негізі «Жетесізге жеті рет айтсаң да санасына жетпейді» деген сөз рас-ау. Түсінбейтін, құлақтарына кірмейтін қазақтар көп. Мысалы, Грузия, Армения, Əзербайжанда, тіпті мынау Өзбекстанда өзінің тілін білмейтін, оны құрметтемейтін адам жоқ. Неге? Өйткені олар ұлттың беделі тілінде екенін жақсы біледі. Сондықтан, тіл – қай халықтың да, қай ұлттың да ең басты құндылығы. Солар да көштен қалып жатқан жоқ қой. Олардың табиғи байлықтары бізден əлдеқайда аз болса да өз күндерін өздері жұрт қатарлы көріп жатыр. Сол елдерге бара қалсаң көшеде, қоғамдық орындарда өз тілдерінде сөйлесіп тұрғандарын көресің. Қызығасың жəне оларға құрметпен қарайсың. Ал бізде ше?.. Абайша айтқанда осы қазақ ұлттың беделі тілде екенін біле ме? Əй, қайдам... Бұл біздің халықты кемсіткенім емес. Кемшілігін айтқаным. Əлі де ұйықтап жатқан санасын оятуға себім тисе деп отырмын. Ел ақсақалы атанған жасқа келген Шарманов айтпаса, Жолдасбеков айтпаса, мен айтпасам, кім айтады? Біздің дəрігерлер: «Елемеген ауру жаман», дейді. Əнеу күні ұшақпен Астанаға ұштым. Менің қатарыма қасында жеті-сегіз жас шамасындағы баласы бар бір жігіт ағасы жайғасты. Биз несмен тəрізді. Баласының қолында Айпад. Сонымен ойнап отыр. Мен балаға: «Атың кім?», – деп едім, сұрағыма жауап қатпады. Сөйлемеді. Əкесіне қарап: «Балаң қазақша түсінбейді ме?» – деп сұрап едім, ол да тіл-құлақтан қалған жандай үн қатқан жоқ. Дұрысы менің қазақшамды түсінбеді. Жігіттің ақшасы көп шығар. Бірақ, өз тілінен мақрұм. Екеуі де біздің бүгініміз бен болашағымыз ғой. Не үміт, не қайыр? Бұлар тек ақшаны ойлайды. Ал менің бизнесім де, қаланың сыртында саяжайым да жоқ. Бай да емеспін, орташа өмір сүріп жатқан жайым бар. Құдайға шүкір, бүгінде ешкім де аш емес. Киіміміз бүтін, тамағымыз тоқ. «Қанағат – қарын тойғызар». Ал ұят əр адамның өзіне байланысты. Біз

өз ана тіліңді үйрен деп жатырмыз. Ана тіліңді білмесең, басқа ұлт өкілдерінің алдында өліммен бірдей ұят екенін түсінетін уақыт жетті. Ыстамбұлдан келген түрік ағайындары қазақ тілін алты айдаақ меңгеріп жатыр. Мен үйде телеарнадан күнделікті жаңалықтарды қадағалап тұрамын. Сонда кейбір қазақ министрлер орыс тілінде сөйлеп жатады. Демек, үйдегі тəрбиесі солай болған. Əкесі мен шешесі бала кезінде тілін солай шығарған. Неге біздей дамып келе жатқан елде қазақ тілін, мəдениетін, дінін, тарихын, ділін жақсы білетін, өзгелердің алдында ұятқа қалдырмайтын министрлер аздау. Меніңше, билікте тілімізді білетін адамдар азайып бара жатқан сияқты. Қазір жиналыстарда тоқсан пайыз қазақтар отырады. Солардың он пайызы ғана басқа ұлт өкілдері. Солай бола тұра мінберге шығып сөйлегенде орысша сайрайтындарын қайтерсің. Өз ұлтыңа жаның ашымаса, тілінен мақрұм болсаң, мына өмірде қадірің қанша? Медицинада да ғылым докторлары көп. Медицина адам өмірімен тікелей байланысты ғылымның ең қиын саласының бірі. Бізде теориялық медицина бар. Бұлардың өзі бірнеше салаға бөлінген. Олардың əрқайсысында жоғары білімді дəрігер деген дипломдары бар. Оларға жəне ұйымдастырушы деген мамандық қоса берілген. Солардың ішінде бір адамды да емдеп көрмеген жандар да жүр. Ал клиникалық жəне практикалық медицинаны ерекше атап айтуға болады. Бұлар терапевт, хирург жəне тағы басқа да салаға бөлінеді. Олар ауру балаларды емдейді. Сосын санэпидстансаның дəрігерлері де бар. Олар да адамды емдемейді. Солар ғылым докторы болған соң, бастық болып, жайлы креслоға жайғасады. Қолында биліктің мөрі. Бастықтығын көрсетіп, адам емдеп жүргендерге айтқанын істетеді. Ал тыңдамай көр... Соларды тыңдауға үйреніп қалғанбыз ғой. Біз өз ұсынысымызды айтып жатырмыз. Бірақ, соны тыңдайтын құлақ бар ма? Ол – бастық. Соның айтқаны жөн. Осыдан тоғыз жыл бұрын министрлік біздің медицина университетіндегі балалар дəрігерін даярлайтын факультетті жауып тастады. Сұрасаң – реформа дейді. Бұл денсаулыққа еш қатысы жоқ министрдің ісі. Оның жасаған реформасының сиқы осы болды. Тым болмаса, біз секілді мамандармен ақылдасып алсайшы. ТМД елдері бойынша мединституттарда педиатрия факультетін жапқан тек Қазақстан. Қазір пе диатр жас мамандар жоқ. Барларының жастары ұлғайып кетті. Бала туған күнінен бастап білікті мамандардың бақылауында болуы керек. Педиатрияның ерекшеліктері де сонда. Дүние жүзінде балалардың 14 мың ауру түрлері бар екен. Дəрігерге сол аурулардың əрқайсысының емдеу тəсілдерін білген жөн. Оны тек арнайы білімі бар балалар дəрігерлері ғана игере алады. Қазір бізде білім сіз дəрігерлер көбейіп кетті. Соған байланысты педиатрия факультетін қайта ашу керек. Ата-аналар жылап жүр. Отбасылық дəрігер деген шықты. Олар сол 14 мың аурудың астарын да білмейді. Отбасылық дəрігердің жалпы медицинадан аздаған хабары бар. Бірақ, балалар ауруына жетік емес. Міне, қа те қойылған диагноз қай дан шығады? Біз сол факультетте бұрын балалар хирургін даярлайтынбыз. Қазір ол жоқ. Жалпы айтқанда, минстрліктің бұл ісі бізге түсініксіз. «Жылағанның көзі, айт қанның аузы жаман» деп жек көреді. Мен өзі жасарымды жасаған, бар мүмкіндігімді еліме, жұртыма берген адаммын. Маған бүгінде ештеңенің керегі жоқ. Тек

ойлайтыным – болашағымыз деп жүрген балалардың денсаулығы. Қазір солардың арасында жүйке аурулары көбейіп кетті. Мүгедек болып туылған балалардың саны да аз емес. Ата-аналары жұрттан ақша жинап, шетелге апарып емдетпекші. Оларды осылай əуресарсаңға салмау үшін сондай ауруларды емдейтін дəрігерлерді өзімізде даярлауымыз керек қой. Мысалы, мен Германияда болдым. Бізге қарағанда жер көлемі əлденеше есе кіші. Елді мекендері бір-бірімен тығыз орналасқан. Жолдары өте жақсы. Оларда дəрігерлік мамандықтың күші уақыт өткеннен кейін барып көріне бастайды. Студенттер университет бітірген соң барып, үлкен клиникаларда тəжірибе жинап, өздерін өздері жетілдіреді. Ал бізде ауруларды емдей алмайтын дəрігерлер көбейіп кетті. Неге бұлай? Бізде көп студенттер төлеммен оқиды. Мен бесінші жəне алтыншы курс студенттеріне сабақ беремін. Төлеммен оқитындар сабаққа түгел келмейді. Өйткені, жұмыс істейді. Пəтер жалдап тұрады, қаражаттары жоқ. Біреулер медицина университетінде төлеммен оқытуды тоқтатып, грантпен оқыту керек дейді. Меніңше, бұл дұрыс. Ал биліктегілер бюджеттегі ақша бұған жетпей жатыр деп безек қағады. Қазір дəрігерлер жетіспейді. Осы Алматы қаласының өзінде педиатриялар саны өте аз. Үштен бірі жетіспейді. Бізге облыстардан, алыстағы аудандардан аурулары асқынып кеткен балалар түседі. Олардың ата-аналары: «Педиатрда болдық, бізге ештеңе айтқан жоқ», деп жатады. Ондағы дəрігерлер аурудың сырын өздері білмесе несін айтады. Бізде жеті медицина университеті бар. Бұрын педиатрия факультетін бітіргендерге жұмысқа орналасу қиын болатын. Қазір жұмыс бар. Мединститутты бітіргендер дəрігер деген дипломды қалтасына салады. Бірақ көбісі жұмыс істемей, бизнеске кетеді. Солардың арасында талантты да жастар аз емес. Дəрігерлердің саны да азайып кетті, сапасы да төмен. Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қорғау министрлігіне айтып та жатырмыз. Олар ректорларды шақырып алады да жиналыс өткізгенсиді. Ал біз секілді дəрігерлермен ақылдасу, кеңесу деген жоқ. Ректорлардың көбісі педагог емес қой. Көп нəрсені ескере бермейді. Пікірталас нəтижелерін талқыға салмайды. Ғылым докторын дайындауды қазір PhD деп жүрміз. Оларды медицинаның теориясымен дайындағанмен, саны да сапасы да төмен. Ең бастысы, адам емдейтін клиникалық дəрігерлер жоқтың қасы. Клиникалық дəрігер болу үшін он бес жылдай тəжірибе жинақтау керек. Содан кейін ауруды дұрыс емдей бастайды. Өткен жолы біз министрліктегілерге PhD қорғай берсін, бірақ ескі жүйені де сақтау керек дегенбіз. Мысалы, Германияда кандидаттық пен докторлық қорғалып жатыр. Ресей мен Украина, Беларусьте де солай. Тіпті, қаражаттары жоқ кейбіреулер мынау Қырғызстанға барып қорғауда. Мен білетін төртбес адам Санкт-Петербургке барып қорғады. Жақсы дəрігерге атақ та артық тық етпейді. Кардиохирург Жошыбаев биыл 76-да. Ол бүкіл ата ғын өзінің ғылымға, хирургияға сіңірген еңбегімен алды. Ертең осындай маманды таба алмай қаламыз. Профессор Болат Бай маханов деген бауырымыз Алматыдағы қатардағы №7 клиникалық ауруханада жүзден астам адамның бүйрегін, бауырын ауыстырып, соншама адамның өмірін сақтап қалып отыр. Мұндай жандарға ғылыми атақпен қоса басқа да құрмет керек. Атақсыз адамды жұрт көптеген дəрігерлердің бірі ғой деп жүре береді. Біраз жайды айттым. Артық кеткен тұстарым да бар шығар. Ащы дауыс ашынғаннан шығады. Біздей жасы үлкен кісілердің айтқанына өкпелемеу керек, осы сөздеріміздің дəнін алып, пайдаға жарату керек. Солай боларына сенгім келеді. АЛМАТЫ.

Түлкібас ауданының жерін жер жəннаты десе де болады. Масатыдай жайнайды да тұрады. Миды атала етіп қайнатқан аптабы жоқ. Осы елдің бір қызы Шəуілдірге ұзатылған екен. Отырар – жасыл дарағы аз, күні ше кеңді тесетін, Арыстанды Қара бастың атақты желінің жолындағы аудан. Қыздың əкесі бірде жолаушылап Шəуілдірге келгенде екі немересінің күн, жел қағып тотығып, шаңдақта ойнап жүргенін көріп аяйды. Түлкібасқа алып кетеді. Келгеннен екі жиеннің қабағы ашылмайды дейді. Бір апта өтеді, жиендер үйге қайта-қайта тығыла береді. «Е, əке-шешесін сағынып жүр екен ғой», деп Шəуілдірге қайта əкелген. Екі жиеннің қабағы ашылып, далаға ойнап кетеді. Ашық есіктен достарына айтқан əңгімелері естіледі. Естияр үлкені: «Нағашы атамның ауылы жақсы емес екен. Екі жағы тау, биік ағаштар, дала көрінбейді, ішіміз əбден пысты», депті. Əркімнің өз туған жеріне жер жетпейді. Осылай десек те оқушылардың сабат жерде дем алғанын ойлаған Отырар ауданының əкімі Салыхан Полатов аудандық бюджеттен қаржы бөліп, Түлкібастағы Машат шатқалынан қарау сыз қалған лагерьді сатып алған. Екі жыл болды Отырардың

оқушылары бұлақ суына түсіп, тау етегінде демалып жүр. Қазығұрт ауданының əкімі Болатбек Қыстауов керімсал есіп тұратын тау жотасына оқушылар демалатын лагерь тұрғызды. Жанға керектің бəрі бар. Оңтүстіктің іскер əкімдері оқушыларға осындай жағдай жасап жатыр. Биыл Оңтүстік Қазақстандағы 24 жазғы сауықтыру лагерінде 50 мыңға жуық бала демалмақ, дейді облыстық білім, жастар саясаты жəне тілдерді дамыту басқармасының басшысы Альбина Елшиева. Сондайақ, 6500 бала өзге өңірлер мен шетелдердегі лагерьлерге барады. Өңірде жазғы лагерьлер маусым айының бесінен бастап жұмысын бастайды. Осы демалыс орындарына облыстан əлеуметтік тұрмысы төмен, жетім жəне жартылай жетім он мыңға жуық бүлдіршін жаз айында лагерьлерге тегін жіберіледі. Сондай-ақ, қала ішіндегі оқушылар сарайының жанындағы «Балдəурен» лагері 600 баланы тегін қабылдайды. Онда келген балалар түрлі үйірмелерге қатысып, тарихи орындарға саяхат жасайды. Облыс басшысы Асқар Мырзахметов оқушылардың жазғы демалысын жақсы өткізуі үшін осындай дайындық жұмыстарын аяқтады. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Періште кґѕіл, тəтті ќылыќ (Соңы. Басы 1-бетте).

Балғын балалардың періште көңілдеріне сай ауа райы да тамылжып, мерекенің сəнін келтірді. Бейбіт аспан астында жүздері жайнаған балаларды көріп, болашағымыздың тірегі осылар болар деп іштей қуандық. Мағжан Жұмабаев: «Баланы тəрбиешінің дəл өзіндей қылып шығармай, келешек заманына лайық қылып шығару керек», деген болатын. Демек, заман талабына сай ұрпақ тəрбиелеуде ұстаздар қауымына да үлкен жауапкершілік артылады. – Бүгінгі күні балабақшамызда екі жас пен алты жас аралығындағы 400-ден аса бала тəрбиеленуде. Оның ішінде өзге ұлт өкілдерінен 3 өзбек, 2 орыс, 1 неміс бала бар. Ұлтына қарамастан бəрі де қазақ тобында қазақ тілінде білім алады. Тəрбиешілердің бəрі білікті мамандар. 32 педагог қызмет етеді. Балабақшамызда балаларға толықтай жағдай

жасалып отыр. Музыка, спорттық, хореография залдары, ағылшын тілі, орыс тілі мен психология, өзін-өзі тану кабинеттері бар. Олардың əрқайсысы керек ті құрал-жабдықтармен, дидактикалық материалдармен толық жабдықталған. Сондай-ақ, балабақшамыз қалалық мəдени шаралардан қалмай, белсенді түрде қатысады. Қатысып қана қоймай, жүлделі орынға да ие болып жүр. Жеңістің 70 жылдығына арналған «Бақыт гүлін терген күн» атты Есіл аудандық балабақшалар арасында өткен сайыста бірінші орыннан көріндік, – дейді балабақша əдіскері Гаухар Төлегенқызы. 2012 жылы ашылған «Нұрсəуле» балабақшасы қазір Астана қаласы бойынша үздік сегіздіктің қатарына қосылды. Үркер тұрғын алабындағы барлық мектепке дейінгі балаларды балабақшамен қамтып, 400 баланы бір шаңырақ астында тəрбиелеп отыр. Динара ДОСПАН.

Балаларєа он жолдама берді Жайдары жаздың алғашқы күнімен қатар əлемнің түкпіртүкпіріндегі балаларға қуаныш сыйлайтын мейрам да келді. Бейкүнə бала əлемнің ең керемет жаратылысы болғаннан болар, бұл мейрам дүниежүзілік көлемде аталып келеді. Биыл да балалардың төл мерекесі назардан тыс қалған жоқ. Осындай арнайы шаралардың бірі елордамыздың «Думан» ойынсауық орталығында өтті. «Almaty» бизнес-консалтингі ЖШС ұйымдастыруымен болған шара барысында концерттік

қойылымдар көрсетіліп, аниматорлар биі, сиқыршылардың өнері тамашаланды. Сондай-ақ, таланты мен талабы ұштасып, сахна төрінде өнерін көрсеткен балаларға «Capital education» білім беру орталығы ағылшын тілін үйрететін жазғы лагерьлерге 10 жолдама тарту етті. Осылайша, бала қызығы үшін ұйымдастырылған шара да аяқталып, келушілер шаттыққа толы жүзбен тарқасты. Аяулы АХМЕТҚАЗЫ.


8

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

 Жазылған жайдың жаңғырығы

Туєан жердіѕ тартылыс кїші «Егемен Қазақстанның» биылғы жылғы 6 ақпан күнгі санында жарияланған академик Тілектес Есполовтың «Ауыл – алтын тамыр» атты мақаласы көкейдегі көп ойларды қозғады. Көтеріп отырған мəселесі өте орынды. Енді тек іске көшуіміз керек. Осы күні ауыл туралы сөз қозғала қалса, елең етіп құлақ түрмейтін адам некен-саяқ. Осының өзі-ақ ауылдың ел игілігіне, ел экономикасына берерінің қандай дəрежеде екенін аңғартып тұрғаны сөзсіз. Бұл ретте кейінгі жылдары еліміздің Тұңғыш Президенті – Елбасымыз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың ауыл проблемасын қолға алып, ерекше назар аударуының арқасында атқарылып жатқан істеріміз де баршылық. Соған қарамастан ауылдың жан-жақты дамып кетуі кімді болса да алаңдатуда. Өйткені, бағдарламалар жасалып, нұсқаулар беріліп жатса да, оны тиісті зоотехникалық-малдəрігерлік немесе агротехникалық дəрежеде қолға алып, айналысып жатқан кəсіп иелерінің де, мамандардың да деңгейі өте төмен, сауаттары жеткіліксіз. Ал мамандығын меңгерген, жауапкершілігі жоғары жандар болса, олардың сандары өте аз. Мен ауыл дамуының қиындығы да осында деп ойлаймын. Ал ауыл шаруашылығындағы еңбекті ұйымдастыруға келетін болсақ, ол жыл он екі ай ешбір тоқтаусыз, маусым-маусыммен айналып келіп отыратын жұмыс түрі. Оны сонда еңбек ететін əрбір еңбеккер меңгеріп, игеруі керек. Егер де бір науқанды жұмыс өз мерзімінде атқарылмай кешіксе, ол екінші науқанның мінсіз атқарылуына кеселін тигізіп, бөгейді. Осы ойымызды дəлелдеп көрсету үшін айтылар дəлелді уəж жетіп артылады. Өкінішке қарай, оның барлығын бір мақалаға сыйғызып айту қиын. Кеңес өкіметі кезінде де кеңшарлардың немесе аудан басшыларына малдың биологиясын білу, соған орай нақты орайластырылған əрекеттер жасап, дер кезінде атқарылар шараларды белгілеп, қадағалап отырудың қажеттілігі бола бермейтін. Оларға тек халықпен жұмыс істеуді меңгеріп, солармен тіл табысып, жалпылама бағыт беруге жете алса, сонда өз нəтижесін беріп жататын. Ал барлық істі тиянақтап атқаратын, қар жастанып, мұз төсеніп, керек болса, күн демей, түн демей, үй бетін де көрмей, еңбектенетін малшылардың өзі болатын. Өйткені, мал – қазақтың ең негізгі күнкөрісі. Ата-бабасынан қанына сіңген сол кəсібін ұрпақтары да жатсынбай, əрбір жемісті атқарған еңбегінің нəтижесінен көріп, соған көңілі көншіп, жеке басына бəлендей «басы артық бақыт» іздемей, көнбістікпен күн кешті. Сондай еңбектің арқасында ғана ауыл елімізге тірек болып тұрды. Сөздің реті келгенде айта кетуге тура келеді, сол кездегі Семей облысы республикадағы ірі мал шаруашылығы өңірінің бірі болды. Сол бір облыстың өндірген еті, жүні, терісі Одақтың қажеттілігін негізінен жауып отырды. Бұған дəлел,

Семейдің алып ет комбинатының өнімі Одақтың барлық əскери округтері, Мəскеу, Ленинград сияқты ірі қалалардың, өзге де республикалардың қажеттілігін өтеді. Семей ет комбинаты сойылған малдың еті ғана емес, жүнін де, тіпті, қаны, тұяқ, сирақ, мүйіз, сүйегін де іске асырып, Үкіметтен ешбір қаржы алмай-ақ үлкен пайдаға кенеліп, Одаққа белгілі болды. Сол сияқты, жүн өңдеу фабрикасы мен тері комбинатының өнімдері үлкен сұранысқа ие болып, өнімдері шартарапқа жөнелтіліп жатты. Бір келі қой жүнінен төрт костюм тігілді. Мал шаруашылығы өнімдерінің артуына үлкен септігін тигізген шаралардың басында кадрмен дұрыс жұмыс, дұрыс қолға алынған ынталандыру шаралары тұрды. Сондай атқарылған татымды істердің арқасында кеңшарлар мен аудандардың көпшілігі Үкіметке масыл болмай, пайдалы шаруашылықтар санатында болып, өздерінің тапқан табыстарымен өркендеп өсіп отырды. Сөз орайы келгенде айта кету керек, республикада Семейдің Абай ауданы мен Жамбыл облысының Жамбыл ауданы қой малының басын өсіру жөнінде əр жылдары бірінші жəне екінші орындарды өзара бөлісіп, жеңімпаз атанып, жыл қорытындыларын үнемі таза пайдамен аяқтап отырды.Тек қой малының саны жарты миллионға жетті. Одақ ыдырамай тұрған кезде, яғни 1987 жылдың басына қарай Қазақ КСР-де барлық түліктен мал басы төмендегідей болды. Ірі қара – 1 млн. 672 мың бас, қой – 36 млн. 383 мың бас, жылқы – 1 млн. 540 мың бас, түйе – 140 мың бас, құс – 57 млн. 667 мың. Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан бастап саясат өзгеріп, ауылға ойда жоқта түбегейлі өзгеріс əкеліп, ел абдырай бастады. Ненің дұрыс, ненің бұрыс екеніне көзін жеткізе алмаған еңбекші халық əлі де болса билік басындағылардың ықпалында болды. Ал билік қолына тиген «шонжарлардың» көпшілігі ауылдың нақты жағдайынан бейхабар жандар еді. Сөйтіп, ауылдың өніміне қажеттік үшін шығын шығару артық нəрсе, оны халыққа жекешелендіріп беру керек деген қағиданы басқаша бағалап, ерік алған аз ғана топ бар байлықты талан-тараж жасады. Айналасы бір-екі жылда ауылды құртып тынды. Ашкөздікке бет ұрған жосықсыз толқынға көлденең бөгет қояр амал-шаралар табылмаған соң, үрдіс ала бастаған тоқыраудың жетегінде кетті. Соған мысал ретінде келтірер бір ғана дəлел, өткен ғасырдың сексенінші жылдарында Горбачевтің «қайта құру» дəуірі басталған кезде Шар ауданының «Киров» кеңшарына директор болып барған соң Семей облысындағы өмір бойы тек мемлекеттің қаржысымен өмір сүріп келген

бес шаруашылықтың бірі болған осы кеңшарға «арендалық тəсіл» енгіздік. Соның арқасында кеңшардың барлық дүние-мүлкіне иелік жасалып, жер де, техника да, тұрғын үй, мал қорасы да, егістік жері де əрбір арендатордың меншіктеніп иеленуіне беріліп, «өзім дегенде өгіз қара күшім бар» дегендей, ұйқыдағы халық қатты серпілді. Кеңшар бір-ақ жылда «миллионер» кеңшарлар қатарына қосылып, халықтың еңбекақысы төрт есеге өсіп, экономикалық байлығы 2-3 есеге артып, техникамен жарақтану жақсарып, ел өздерінің атқарған еңбегінің жемісін көріп, өркендері өсті. Мен басқа ауданға жұмыс бабымен ауысып кеткен соң мұнда да талан-тараж жасалды. Қазір, Құдайға тəубе деп айтайық, Елбасының арқасында ауылға үлкен көңіл бөлініп, əр жерде игілікті істер көрініс тауып, өркен жайып келеді.

«Дипломмен – ауылға!» жобасымен əртүрлі мамандық иелерін квотамен даярлап ауылға жіберу де қолға алынып отыр. Олар да ауыл үшін шешімін тауып жатқан шаралардың бірі. Алайда, ауылды көтеру үшін ең қажетті керегі – қол күші, еңбек ететін адамдар. Қазір ауылда ересек адамдардың саны мүлде азайды. Ал ауылға əлі де болса иелік жасап жүргендер өткен ғасырдың 60-шы жылдарында туған азаматтар. Олардан кейінгі дүниеге келген ұрпақтардың ауылға барып еңбек етуге құлқы жоқ. Бізге қазір осылардың сезімін ояту қажет болып отыр. Осындайда ауылда туып, ауылда тұрып жатқан көптеген азаматтарымыздың да ешбір ақылға сыймас əрекеттері ойландырмай қоймайды. «Тепсе темір үзетін» дегендей жастарымыздың ауылда жұмыс жоқ деген желеумен «жұмыссыздар»

қатарына тіркеліп алып, өздерінің аздаған малымен, мемлекеттің беретін жəрдемақысын алып, жан қинамай, бас ауыртпай, мүмкіндігі бола тұра еңбекке араласпай жатқандығына куəміз. Оның үстіне қазіргі өркениетті, интернет арқылы жаңалықты көріп отырған жастар, ауылдағы тұрмысты, ауыл шаруашылығындағы еңбек етудің қиындықтарын көріп отырып оған өз беттерімен құлшыныс жасап бара қоюлары екіталай дүние. Осы аражікті ретке келтіру біздің ғалымдарымыз бен ел басқарып отырған азаматтардың басты міндеті жəне борышы болуы керек. О с ы т ұ р ғ ы д а н к е л г е н д е ə р а д а мн ың жауапкершілігін арттыру үшін жыл бойы еңбекке ақы аванс ретінде төленіп, негізгі табысты жылдың қорытындысымен алу керек. Ал қазіргідей бір адам билеп, негізгі табыс иесі сол болса, оған жалданып барушы аз болады. Жастардың ауылға барып еңбек етуін жеке кəсіпкерлердің қаржылық тұрғыда шеше алмайтыны айқын. Сондықтан оларды да ынталандыру үшін мемлекет жоспарлы түрде қаржы бөліп, жастардың тұратын үй-жайына, киім-кешегіне, тамағына қажетті қаржысымен, мал өсіруге қажетті құралдарымен, техникалармен қамтамасыз ету үшін лизингтік компания құрып, арендаторларды жабдықтауды соларға міндеттеу керек. Ауылда енді ұйымдастырылатын ұжымдарға «арендалық» тəсілмен еңбек етуді ұсынып, олар жеке шотпен чек арқылы жұмыс істеуі керек, оның сондай шарттарын жасау керек. Жəне екі меншік иесі болу керек. Бірінші мемлекеттік меншік иесі жəне жекеменшік иесі. Олардың арақатынасы 50 пайыздан, яғни тең болғаны жөн. Мемлекеттік меншік иелерінде басшысы, мамандары, есеп қызметкерлері болады. Ал жекеменшік иелері – таза еңбеккерлер. Сонда бəрінің құқы бірдей болып, еңбекке ынтасы артады. Осылар ойдағыдай дұрыстап қолға алынса, ауылда жұмыссыз адам болмайды. Қаладан жұмыс таба алмағандар да жағдайы шешілсе, еңбек етуге ауылға келетін болады. Иə, академик Тілектес Есполов інім айтқандай, ауыл – еліміздің алтын тамыры. Малсыз, малдың өнімінсіз отыра алмайтын, өз қолымен адал асын даярлап, кең сахарасының таза ауасымен тыныстап үйренген халқымыздың дəстүрін жоғалтпайық, сақтайық, пəлсапа соғып елді адастырып жүргендерге тосқауыл қояйық. Ауыл өркендесе, қазағымның жағдайы одан əрі артып асқақтай береді. Көптеген елдерден бұдан да ілгері озық болып, тапшылық күнкөріс келмеске кетіп, тоқыраудың да жолына тосқауыл қоюға мүмкіндік ала аламыз. Дүйсенбай ҚОШҚАРБЕКОВ, дербес зейнеткер, еңбек ардагері.

СЕМЕЙ.

 Мəселенің мəнісі

Аќжар адамдары алаѕдаулы Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Ой-шұңқырлы жолмен алыстағы Ақжар ауылына жету де оңай емес. Ал республикалық маңызы бар Ақсу – Көктөбе – Ақжар жолының күрделі жөндеу жұмыстары жылдар бойы жүргізілуде. Полигон сынақтарын көрген ауыл бір кездегі жабық қала Курчатовтың дəл жанында. Ауданның басқа ауылдары да жарылыстан көз ашпаған, дүмпулердің сұрғылт суық ізі қалған жерлер. Жергілікті журналист Қайыр Ахметов жазған «1947 жылы Ақжар ауылынан шығысқа қарай 7-8 шақырым жерге əскери горнизон орнады, оның атауы «Москва-400» (кейіннен Курчатов калашығы деп аталды.) Ғалымдар келе бастады. Біртіндеп шағын қала тұрғызылды. Ертістің жиегіне жақын екі қабатты қонақүй жедел салынған еді. 1949 жылы 28 тамызда полигонда жарылыс болардан бір күн бұрын осы үйге Л.Берия келіп жайғасқан екен. 1949 жылы 29 тамызда таңертеңгі сағат 7-де 30 метр биіктікте атом бомбасы жарылды. Саңырауқұлаққа ұқсаған тозаң-газ аралас бұлт 7 шақырымға көтеріліп барып, жер-дүниені жаңғырықтыра, қатты екпінмен төңірекке тарады. Жарылыс ойдағыдай өткенін əскерилер тост көтеріп атап өтсе керек...» деген естелік жазбалары еске түсті. Жол үстінде қасымызда бірге келе жатқан аудандық ішкі саясат бөлімінің бастығы Темірболат Сарин екеуміз əңгіме барысында осылай өткенді бір шолып өттік. Темірболат осы ауданның жігіті, жарылыстардың қалай саңырауқұлақ болып көтерілгендерін, əй, балалық-ай, қызықтап қараймыз кеп, зиян екенін білдік пе сол кезде, деп еске алды. Кеңес Үкіметінің 1947 жылғы 29 қыркүйектегі № 809-29 шешімімен Май ауданының 8272 шақырымға

созылып жатқан далалы жерін КСРО қорғаныс министрлігінің қарамағына ядролық сынақ полигоны үшін бергенін архив мəліметтері дəлелдейді. Жарылыс болатын уақытты ескерту, ауыл халқын қорғау жайлы шаралар жүргізілмеген, қайта жарылыс жел бағыты ауылға қарай бұрылған сəттерді пайдаланып жасалынды деп еске алады сол кездерді. Сондықтан ауылдықтар 11 мың ғана халық қалған аудандағы Ақжар, Май, Қаратерек, Майтүбек ауыл дарын жоғ а р ы т ө т ен ш е радиациялық қауіпті, ал, Баскөл, Көктөбе, Кентүбек, Малайсары, Саты, Жұмыскер, Ақшиман ауылдарын ең жоғарғы радиациялық аймаққа енгізу қажет деп ұсыныс жасап отыр. Ал Ақжар ауылы болса, аудан орталығы Көктөбеден 180 шақырымдай жерде. Сондықтан ауылдықтар қажетті заттарын алу үшін Курчатовқа велосипедке отырып зыр етіп барып келеді екен. Ет, май, ірімшік, құрт, қоспа, қаймақ өнімдерін арқалап ауылшаруашылық жəрмеңкелерін өткізеді. Жедел жəрдем қажет кезде аудан мен қала əкімдігі арасындағы келісім арқылы ақжарлықтарды Курчатовтың ауруханасы қабылдайды. Ақжардың медициналық бөлімшесі Қаратерек ауылдық дəрігерлік пунктіне бекітіліпті. Облыстан «Денсаулық» автопойызы да келіп тұрады екен. Кезінде Мəскеудің тікелей қамқорлығындағы қала тұрғындары Ақжар ауылын өздеріне қосқан жоқ. Ауыл сырттап аудан орталығы Көктөбеден жырақта қалып қойды. Айтпақшы, 92-ші жылдары Моңғолиядан атамекенге ең алғаш оралған балалы-шағалы ағайындарымызды да осы полигон аумағындағы ауылға əкеліп орналастырады. Ресейліктер қаружарақтарын жинап Курчатовты тастап кетіп жатқан кез. Бүгінде елге жеткен ағайындардың

балалары, немерелерімен ұрпақ жалғастыруда. Қазір мектепте 80 бала оқиды екен. Шағын орталықта 37 бала тəрбиеленсе, үйде отырған 76 кішкентай бар екенін естіп қуанып қалдық. Ауылда 136 отбасы, яғни 630-дай адам тұрады. Оның ішінде 234 адам жұмыспен қамтылған. Ал жұмыспен қамту бағдарламасы бойынша екі шаруа қожалығын ашу жоспарда тұр, деп жатыр ауыл əкімі Серік Құсайынов. Ауылдықтардың көпшілігі Курчатов жақта, теміржол бойында, шаруа қожалықтарында еңбек етеді. Ауылда 1420 бас қара мал, 200-дей жылқы, 3 мыңдай қойешкі, 2 бас түйе, мыңға жуық құс бар екен. Мысалы, «Рахат», «Заря», «Жанақова» шаруа қожалықтары асыл тұқымды мал бағуда. Ал полигон зардаптары қалған даланың кең жайылымдарын пайдаланупайдаланбау да əлі үлкен мəселеге айналып отыр. – Үкіметке, облысқа бізден бұйымтайды жазсаңыз екен. Шалғай бір түкпірде жатқан Ақжарға керегі əлеуметтік мəселелердің орындалуы, таза ауызсудың келуі, жолдың жағдайы, əсіресе, қазақ малсыз отырмайды, ауыл күн көріп отырған жайылым мəселесі алаңдатады. Қай жерге мал жаюуға болады, қай жерге мал жаюға болмайды, білмейміз, – дейді бізбен əңгімелескен Қайлаш ата бастаған ақсақалдар. Су болса, бір күн бар, бір күн жоқ. Өйткені, «Май сервис» МҚКК-нің қарамағындағы ауылдағы топтық су құбыры 1986 жылы іске қосылыпты. Өмірі жөндеу көрмеген соң, əбден тозығы жетіпті. Кіреберіс жəне ауылішілік жолдардың да жырынан ауылдықтар айта-айта əбден қажыған көрінеді. – Тұрған жеріміз полигон аймағы. Басқа қайда барамыз? Уланған жерлердің біразы жекеменшікке сатылып та кетсе керек. Жердің зиян түгі де

жоқ, жайылымдарды халыққа бер дейді, сонда бұл қаншалықты дұрыс, қаншалықты бұрыс? – дейді ақсақалдар. Бұған Семейдегі ядролық орталық ғалымдарының полигон аймағының 95 пайызын ауыл шаруашылығына қайтаруға болады, залалы жоқ, ал, қалғаны ядролық сынақ жасалған жерлер, оған аттап басуға болмайды деген тоқтамы себеп болса керек. Яғни, 95 пайыз аумаққа инвестиция тартуға да, шаруа қожалықтарын ашуға да рұқсат. Полигон жабылған соң аса қауіпті радиациясы бар аумақтар анықталып, бұл жерлерді ауылшаруашылық мақсатына пайдалануға рұхсат берілмегені, берілмейтіні айтпаса да түсінікті. Біздің Үкіметтің 1996 жылғы 7 ақпандағы №172 қаулысына сəйкес көлемі 706 мың гектар болатын полигон аумағы саналатын жерді қалпына келтіру жəне халықтың пайдалануы үшін деп Май ауданы əкімдігінің қарауына берілген екен. Бірақ ол жерлер аудан аумағына қарағанымен, осы күнге дейін бұрынғы полигон жерлері ауданның ауылшаруашылық саласына пайдалануға берілмеген. Себебі түсінікті, радиациялық қауіпті уланған жерлерге радиоэкологиялық зерттеу-сараптамалар қорытындысы жасалып, нақты аяқталмаған. А у д а н ə к і м д і г і ні ң ө з д і г і не н радиоэкологиялық зерттеулер жүргізе алмайтыны белгілі. Жерді алыңдар, пайдалана беріңдер деп рұхсат та бере алмайды. Ал, халықтың денсаулығын сақтау басты міндет. Содан, ақсақалдар айтқандай, мал жаюға бола ма, жоқ па деп ауыл халқы əрі-сəрі. Ядролық орталық 95 пайыз аумақ таза дейді, ал, аудан əкімдігі тас түйін, мал бақ, егін ек деп тəуекелге бармай отыр. Осыны ескерген Семейдегі Ядролық орталыққа қарасты радиациялық қауіпсіздік жəне экологиялық институтының

мамандары 2008-2009 жылдары радиоэкологиялық тексерулер жүргізіпті. Тіпті, зерттеу жұмыстары аяқталды деп жуырда Қазан, Майтүбек, Қаратерек, Май, Ақжар ауылдарында қоғамдық тыңдаулар өткізіпті. Зерттеу қорытындысы бойынша полигон аумағының кейбір жерлері ғана таза болып шыққан. Яғни, зерттеулер əлі жүргізіледі деген сөз. Ауылдықтардың айтуларынша, полигон аумақтарында малды заңсыз бағып жүрген шаруа қожалықтары бар көрінеді. Олар тіпті, сол жерлерді алдын ала заңдастырып, өздеріне қаратып алмақ екен. Сондықтан ауыл жұрты халықтың денсаулығын сақтау үшін бұл заңсыздыққа Үкіметтің назар аударып, тосқауыл қойғанын сұрайды. – Біріншіден, радиациялық ластануға ұшыраған жерлер ауылшаруашылық мақсатына пайдалануға берілмесін. Ауданда бос жатқан басқа да жерлер бар. Пайдаланбасаңдар жерлеріңді көрші облысқа береміз деген түбірімен қате. Жеріміз басқа облысқа кетеді деп, ол жақтарға ешкім де жүгіріп бара қоймас. Екіншіден, егер атом электр стансасы салына қалса ауылдықтарға жұмыс көзі, табыс табасыңдар дейді. Біздің бар ойымыз ауылдың ендігі заманда тыныш өмір сүруі, таза ауамен демалуы, дені сау ұрпақ өсіруі, сондықтан, біз Елбасына ғана сенеміз, дейді ауылдықтар.

Біз осы мəселеге орай Курчатов технопаркінде қызмет жасаған ғалым, техника ғылымдарының кандидаты Жұмабек Омаровты сөзге тартқан едік. Оның айтуынша, атом электр стансасын салу туралы шешім тұрғындармен талқыланған соң барып қана қабылданады. Егер елдің экономикасына қажетті қуатты атом стансасы арқылы алуды жоспарлап отырғаны туралы толық ақпараттанған болса, əрине, халық қолдау білдірер еді. Атом электр стансасын салу үшін ядролық стансаның пайдасы мен қауіпсіздігі жөнінде халықты, əсіресе, үрейленіп отырған ауыл халқын үнемі ақпараттандырып отыру қажет. Атом электр стансасы ел экономикасын қажетті электр қуатымен қамтамасыз ету үшін, уранның мол қорын тиімді пайдалануға жəне отандық ғылымның дамуына үлкен серпіліс беріп, қосымша жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік береді. Өндіретін қуат арзан əрі экологиялық таза. Биологиялық отын қоры таусылса күн, жел, су энергиясы қажеттілігімізді өтей алмайды. Сондықтан, ядролық энергияны пайдалану ең тиімді шешім, – деді ол. Ал енді полигон жайына қайта оралсақ, айтқандай-ақ, мысалы, семейлік ғалымдарға ресейлік ғалымдардың пікірлері кереғар, өйткені, олар полигон аумағындағы радиация қаупі əлі толығымен

жойылмаған, сондықтан ол жерлерді пайдалануға асықпау керек деген қорытынды жасаса керек. Қайта қалпына келтіру мүмкін емес екен, полигонға қарасты жерлерді ауыл шаруашылығына пайдалануды тағы 50 жыл күту керек деп жазыпты. Біздіңше, жалпы, облыстан сайланған Парламент өңірге келгенде Май ауданы жұртшылығымен кездесіп, бір уақыт шалғайдағы ауыл халқының талап-тілектерін тыңдағандары жөн. Жұмабек Мұхтарұлы айтқандай, ақпараттандыру, түсіндіру, сұрақ-жауап қатынасы жетіспейді. Облыстық, аудандық ішкі саясат басқармалары, экология, денсаулық сақтау бөлімдері, ауылшаруашылық мамандары полигон аумағы саналатын Май ауданына, төмен деңгейлі қауіптілігі бар Лебяжі, Баянауыл аудандарына жолсапарларға шығып, сұрағы көп полигон аумағының ауыл тұрғындарымен кездесіп, түсіндіру жұмыстарын жүргізсе, қоғамдық тыңдауларға құлақ асса халық жағдайды түсінер еді. Олай болса, бұрынғы полигон аумағында тұратын ауыл халқын əрі-сəрі етпей, көңілдеріне күмəн қалдырмай, біздің Үкімет ауыл шаруашылығына қажетті жерлерді, мал жайылымдарын елімізде қабылданған заң талаптарына сай анықтап, нақтылап берулерін сұраймыз, – дейді ауыл халқы. Павлодар облысы.


9

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарєа орналасуєа конкурс туралы хабарландыру (Жалғасы. Басы 101-нөмірде). Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Атырау облысы бойынша департаменті, 060002, Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2 «а»-үй, анықтама телефоны: 8 (7122) 717518, 717520, факс: 717519 e-mail: atyrau@ abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тəртіптік-əкімшілік тəжірибе жəне мемлекеттік қызмет көрсету бөлімінің консультанты (тəртіптік кеңестің хатшылығы), С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде департаменттің стратегиялық жəне жедел жоспарларының орындалуын қамтамасыз етеді; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың заңдылықтың бұзылуын жою туралы ұйғарымдарды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жəне алдын алу туралы ұсыныстарды орындауына мониторингті жүзеге асырады; бөлімнің құзыретіне жататын мəселелер бойынша заңға тəуелді актілерді əзірлеуге қатысады; департаменттің жоспарлық жəне жоспардан тыс тексерістерін жүргізуге, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдардың – «мемлекеттік қызмет көрсету» бағыты бойынша қызметінің тиімділігіне жыл сайын баға беруге қатысады; уəкілетті мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының тəртіптік комиссиясының қызметін ұйымдастыруға қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлық профилактикасы басқармасы мемлекеттік қызметті өткеру бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты (2 бірлік, оның ішінде 1 бірлік – уақытша, 2018 жылғы 23 қаңтарға дейін негізгі қызметшінің бала күтімі бойынша демалысы кезеңінде). Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызметтің кадр жағдайын мониторингтеу. «А» корпусының мемлекеттік əкімшілік қызметінің кадр резервін құру бойынша жұмысына қатысу. Құзыреті шегінде мемлекеттік қызмет, мемлекеттік қызметшілердің еңбекақы, мемлекеттік қызметтің кадрларын мониторингтеу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеу. Мемлекеттік қызмет мəселелері бойынша нормативтікқұқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамадан өту мəселелері бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру. Мемлекеттік қызметшілерді даярлауды, қайта даярлауды жəне біліктілігін арттыруды ұйымдастыруды жетілдіру жөніндегі үйлестіру кеңесінің жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткелерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлық профилактикасы басқармасы талдау жəне сыбайлас жемқорлық қатерлерді анықтау бөлімі басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында мемлекеттік органдардың жəне ұйымдардың ұйымдастырушылық-басқару қызметіне талдау жүргізу. Мемлекеттік қызмет, мемлекеттік басқару, сыбайлас жемқорлық қатерлердің профилактикасы мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Сыбайлас жемқорлық тəжірибесін жəне қатерлерді анықтау мақсатында мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бағалау жəне бақылау нəтижелерді талдау. Мемлекеттік органдардың жəне ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың қызметінде сыбайлас жемқорлық қатерлерін анықтау. Сыбайлас жемқорлық қатерлерін жою (төмендету) бойынша, соның ішінде мемлекеттік қызмет көрсету кезінде ұсыныстарды əзірлеу жұмысына жалпы басшылық ету жəне үйлестіру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойнша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 4. Əкімшілік жұмыс басқармасының басшысы, С-О-3 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: басқарманың құқықтық қамтамасыз ету, персоналмен жұмыс істеу, жоспарлау жəне қаржы-шаруашылық жұмысы, құпиялықты қамтамасыз ету жəне құжат айналымы мəселелері бойынша жұмысына жалпы басшылық ету жəне үйлестіру; жоспарлы тапсырмалардың, айлық, тоқсандық жəне жылдық есеп беру мен ақпараттың уақтылы жəне сапалы орындалуы мен белгіленген нысандар бойынша ұсынылуын бақылау; департаменттің аттестаттау, тəртіптік, конкурстық жəне басқа да комиссияларының жұмыстарын ұйымдастыру; департамент қызметінің проблемалық мəселелері бойынша əдістемелік жəне түсіндірме материалдарын əзірлеу; басқарманың мəселелері бойынша мемлекеттік органдармен, қоғамдық бірлестіктермен өзара іс-қимылын қамтамасыз ету; агенттіктің жəне департаменттің басшылығы жүктеген басқа да міндеттерді өкілеттігі шегінде орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 5. Əкімшілік жұмыс басқармасы құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құқықтық жəне нормативтікқұқықтық актілердің, бұйрықтардың, сондай-ақ заңды сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларын əзірлеуді ұйымдастыру. Сотта, сондай-ақ департаменттің қызметіндегі құқықтық мəселелерді қарау кезінде басқа ұйымдарда белгіленген тəртіпте мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мүддесін білдіруді қамтамасыз ету. Департаменттің мемлекеттік сатып алу бойынша шарттарының жобаларын əзірлеуді жəне олардың заңнама талаптарына сəйкес болуын қамтамасыз ету. Департаменттің аттестаттау, тəртіптік, конкурстық жəне басқа да комиссияларының жұмысына қатысу. Департаменттің жəне басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының қызметіндегі проблемалық мəселелер бойынша əдістемелік жəне түсіндірме материалдарын əзірлеуді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 6. Əкімшілік жұмыс басқармасы бақылау жəне құжат айналымы бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің құпия емес іс жүргізуін, мұрағаттық жұмысты жүргізуді, мемлекеттік тілді дамытуды ұйымдастыру. Кіріс жəне шығыс құжаттарды қабылдау, өтініштерді тіркеу, департаменттің негізгі жұмысы бойынша бұйрықтарды сақтау. Департаментегі құжат айналымына, оны қысқарту жəне оңтайландыру бойынша ұсыныстар əзірлеу арқылы талдау жүргізу. Департаменттің арнайы

мұрағатында сақталатын Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағат қорындағы құжаттарға мемлекеттік есеп жүргізуді ұйымдастыру (арнайы мұрағат) жəне олардың сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 7. Əкімшілік жұмыс басқармасы персоналмен жұмыс істеу бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің кадрларға деген, соның ішінде мамандықтар жəне біліктіліктер бойынша қажеттілігін талдау жəне жоспарлау. Департаменттің кадр құрамын қалыптастыру. Департаменттің мемлекеттік əкімшілік қызметшілерін аттестаттау жəне оларды жыл сайын бағалауды ұйымдастыру жəне жүргізу. Кадрлардың кəсіби дамуын қамтамасыз ету, соның ішінде қайта даярлау, біліктілігін арттыру, тағылымдамадан өтуін ұйымдастыру арқылы қамтамасыз ету. Аттестаттау, конкурстық жəне тəртіптік комиссия, мемлекеттік жəне ведомстволық наградалармен марапаттау комиссиясы жəне басқа да кадр мəселелері бойынша комиссиялардың қызметін ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарына қабылдану, өткеру жəне жұмысын тоқтату ресімдерінің сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 8. Оңтүстік аймақ бойынша ауданаралық мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: білім беру ұйымдары үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша оқу əдебиетін жəне оқу-əдістемелік кешендерін əзірлеу мəселелерін үйлестіру; мемлекеттік қызметшілерге жəне халыққа сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін анықтау жəне оның профилактикасы бойынша оқу-əдістемелік құралдарын əзірлеу; сыбайлас жемқорлық профилактикасы мəселелері бойынша, соның ішінде азаматтық қоғамды тарту арқылы қызметіне сырттай баға беру тетіктерін əзірлеу жəне іске асыру; сыбайлас жемқорлық деңгейін рейтингтік бағалауды əзірлеу жəне жүргізу; сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Орталық жəне жергілікті атқарушы органдармен жəне басқа да ұйымдармен жетекшілік ететін бағыттары бойынша іс-қимыл жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткелерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 9. Солтүстік аймақ бойынша ауданаралық мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: білім беру ұйымдары үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша оқу əдебиетін жəне оқу-əдістемелік кешендерін əзірлеу мəселелерін үйлестіру; мемлекеттік қызметшілерге жəне халыққа сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін анықтау жəне оның профилактикасы бойынша оқу-əдістемелік құралдарын əзірлеу; сыбайлас жемқорлық профилактикасы мəселелері бойынша, оның ішінде азаматтық қоғамды тарту арқылы қызметіне сырттай баға беру тетіктерін əзірлеу жəне іске асыру; сыбайлас жемқорлық деңгейін рейтингтік бағалауды əзірлеу жəне жүргізу; сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Орталық жəне жергілікті атқарушы органдармен жəне басқа да ұйымдармен жетекшілік ететін бағыттары бойынша іс-қимыл жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменті, 070004, Өскемен қаласы, Лихарев көшесі, 2-үй, № 14 кабинет, анықтама телефондары: 8(7232) 25-26-77, 25-16-11, 29-88-20, электронды пошта: ok.vko@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Департаменттің Семей аймағы бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл басқармасының консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша есептерді жəне ақпараттарды дайынау. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жетілдіру жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктері бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу (профилактикасы) тетіктері жəне нормативтікқұқықтық базасы туралы хабардар ету бойынша жұмыс жасау. Сенім телефоны арқылы келіп түскен өтініштер бойынша, сондай-ақ заңды жəне жеке тұлғалар мен мемлекеттік қызметшілердің арыздарын қарау жəне оларды бойынша тексеру іс-шараларын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Департаменттің Зайсан аймағы бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша есептерді жəне ақпараттарды дайынау. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жетілдіру жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктері бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу (профилактикасы) тетіктері жəне нормативтікқұқықтық базасы туралы хабардар ету бойынша жұмыс жасау. Сенім телефоны арқылы келіп түскен өтініштер бойынша, сондай-ақ заңды жəне жеке тұлғалар мен мемлекеттік қызметшілердің арыздарын қарау жəне оларды бойынша тексеру іс-шараларын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті, 090000, Орал қаласы, Құрманғазы к-сі, 89/1, анықтама телефондары: 8(7112) 98-47-28, 98-47-29, e-mail: zko@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды:

1. Əкімшілік жұмыс басқармасының басшысы, С-О-3 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: басқарманың құқықтық қамтамасыз ету, персоналмен жұмыс, жоспарлау жəне қаржылық-шаруашылық жұмыс, құпиялық жəне құжат айналымы сұрақтарына жалпы басшылық ету жəне үйлестіру жұмысы; жоспарлы тапсырмалар жəне айлық, тоқсандық жəне жылдық есеп беруді жəне ақпаратты белгіленген нысанда уақтылы жəне сапалы орындауды бақылау; департаменттің аттестаттау, тəртіптік, конкурстық жəне басқа да комиссияларының жұмыстарын ұйымдастыру; департамент қызметінің өзекті мəселелері бойынша əдістемелік жəне түсіндірме материал əзірлейді; басқарманың мəселелері бойынша мемлекеттік органдармен, қоғамдық бірлестіктермен қарым-қатынасты қамтамасыз етеді; агенттік жəне департамент басшылығы жүктеген басқа да міндеттерді құзыреті шегінде атқарады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан – 2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Тəртіптік-əкімшілік тəжірибе жəне мемлекеттік қызмет көрсету бөлімі тəртіптік кеңес хатшылығының консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің құзыреті шегінде мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша ұсыныстар енгізеді; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың заңдылықты бұзушылықты жою туралы нұсқамаларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайлардың алдын алу мен жою туралы ұсынымдарды орындауына мониторинг жүргізеді; бөлімнің құзыретіне жатқызылған мəселелер бойынша заңға тəуелді актілерді əзірлеу үшін ұсыныстар дайындайды; жоспарлы жəне жоспардан тыс тексерулерге, сондай-ақ «мемлекеттік қызметтер көрсету» бағыты бойынша орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелері мен облыстық бюджеттен қаржыландырылатын жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалаудың жүргізілуіне қатысады; Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласындағы мамандықтар немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандығы бойынша жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Ішкі қауіпсіздік бөлімі ішкі бақылау қызметінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне басқа да заңнамасын сақтауына тексеру жүргізу; бюджеттік қаражатты қолдану кезіндегі бұзушылықтарды ашу, алдын алу жəне оған жол бермеуге шаралар қолдану; департаментте мемлекеттік сатып алу заңнамасын сақтауды, есеп беру жəне есеп жүргізудің тиімділігіне, дұрыстығына жəне анықтығына бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Жамбыл облысы бойынша департаменті, 084000, Тараз қаласы, Əйтиев көшесі, 40-үй, анықтама телефоны: код: 8(7262) 93-60-18, факс 93-60-17, e-mail:ok.taraz@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Шу, Қаратау аймақтары бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл басқармаларының консультанты, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыру жұмыстарына жəне жұртшылықпен өзара іс-қимыл жасауға белгіленген құзыреті шегінде қатысады, департаменттің жоспарлы жəне жоспардан тыс тексерулеріне, сондай-ақ «мемлекеттік қызметтер көрсету» бағыты бойынша ауданның мемлекеттік орган қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалаудың жүргізілуіне қатысады; жеке тұлғалар мен коммерциялық емес ұйымдарға ақпараттық, кеңестік, əдістемелік қолдау көрсетеді; мемлекеттік органдардың жəне ұйымдардың қызметінде сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін жою (төмендету) бойынша өзара əрекеттесу, мемлекеттік органдардағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға конкурстар туралы хабарландыруларға сараптама жүргізу жəне БАҚ-та орналастыру бойынша жұмыстар жүргізу. Мемлекеттік органдардың мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптарына сараптама жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласындағы немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы немесе гуманитарлық ғылымдар саласындағы, білім саласындағы, техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы (жалпы) жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қарағанды облысы бойынша департаменті, индекс 100015, Қарағанды, Əлиханов көшесі, 12-үй, анықтама телефоны жəне факс: 8(7212) 913618, e-mail: karaganda@ adgspk. gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тəртіптік-əкімшілік тəжірибе жəне мемлекеттік қызмет көрсету бөлімі тəртіптік кеңес хатшылығының консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің құзыреті шегінде мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша ұсыныстар енгізеді; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың заңдылықты бұзушылықты жою туралы нұсқамаларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайлардың алдын алу мен жою туралы ұсынымдарды орындауына мониторинг жүргізеді; бөлімнің құзыретіне жатқызылған мəселелер бойынша заңға тəуелді актілерді əзірлеу үшін ұсыныстар дайындайды; жоспарлы жəне жоспардан тыс тексерулерге, сондай-ақ «мемлекеттік қызметтер көрсету» бағыты бойынша орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелері мен облыстық бюджеттен қаржыландырылатын жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалаудың жүргізілуіне қатысады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Мемлекеттік қызмет жəне жемқорлықтың алдын алу басқармасы мемлекеттік қызметті өткеру бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет кадрлары жағдайына мониторинг жүргізу. «Б» корпусындағы мемлекеттік əкімшілік қызметтің кадр резервін қалыптастыру бойынша жұмысқа қатысу. Мемлекеттік əкімшілік қызметшілерінің лауазымдарға тағайындау кезінде құжаттарға сараптама жүргізу жəне келісу. Бірыңғай персоналды

басқару қызметтерінің қызметтерін əдістемелік сүйемелдеу. Құзыреті шеңберінде мемлекеттік қызмет жүйесін, «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік қызметтің кадр резервін қалыптастыруды, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына іріктеу тетіктері бойынша ұсыныстар əзірлеу. Мемлекеттік органдардағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға конкурстар туралы хабарландыруларға сараптама жүргізу жəне БАҚ-та орналастыру бойынша жұмыстар жүргізу. Мемлекеттік органдардың мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптарына сараптама жүргізу жəне келісу. Құзыреті шеңберінде мемлекеттік қызмет жүйесін, мемлекеттік қызметшілерді оқыту жүйесін, мемлекеттік қызметшілерге еңбекақы төлеу жүйесін, мемлекеттік қызмет мониторинг жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеу. Мемлекеттік қызмет тиімділігін жетілдіру бойынша ақпараттық-талдамалық материалдар, мақалалар, тұсаукесерлер əзірлеу, құзыреті шеңберінде бөлімнің қызметі туралы есептік ақпаратты əзірлеу, бөлім құзыретіне кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік қызметшілерге кеңес беру, азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарын қарау, департамент басшылығының басқа да тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Мемлекеттік қызмет жəне жемқорлықтың алдын алу басқармасы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыру жəне жұртшылықпен өзара іс-қимыл жасау бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: білім беру ұйымдарына арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша оқулықтарды жəне оқу-əдістемелік кешендерді əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізу; халыққа жəне мемлекеттік қызметшілерге арналған сыбайлас жемқорлықтың тəуекелдерін анықтау жəне олардың алдын алу бойынша оқу-əдістемелік құралды əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізу; сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мəселелері бойынша ішкі бағалау қызметтерінің тетіктерін іске асыру, оның ішінде азаматтық қоғамды тарта отырып; сыбайлас жемқорлық деңгейінің рейтингтік бағасын енгізу; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыптар бойынша жұртшылыққа дəрістер, оқыту семинарлар, конкурстар, дөңгелек үстелдер жəне өзге де шараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тетіктері жəне нормативтік-құқықтық базасына қатысты хабардар ету жөнінде жұмыс ұйымдастыру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыпқа мақала жəне сұхбат жазуға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша радио хабарлар дайындауға қатысу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 4. Мемлекеттік қызмет жəне жемқорлықтың алдын алу басқармасы талдау жəне сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін анықтау бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында (бекітілгенге сəйкес) мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ұйымдастырушылық басқару қызметін талдау; сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін жою (азайту) бойынша ұсыныстарды даярлау. Мемлекеттік қызмет, мемлекеттік басқару жүйелерін жетілдіру, сыбайлас жемқорлық тəуекелдерінің алдын алу мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Бағалау нəтижелерін талдау жəне қалыптасқан сыбайлас жемқорлық тəжірибелерін жəне тəуекелдерін анықтау мақсатында мемлекеттік сатып алу сапасын бақылау. Тəртіптік, əкімшілік тəжірибелерде жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды сотқа дейінгі тергеуде қорытындыланған нəтижелерін талдау (бөлім құзыреті шеңберінде). Мемлекеттік органдардың жəне ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың қызметтерінде сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін анықтау; мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін жою (азайту) бойынша ұсыныстар əзірлеу; мемлекеттік органдардың, ұйымдардың жəне лауазымды тұлғалардың қызметтерінде туындайтын сыбайлас жемқорлықтың себептерін жəне жағдайларын жою (азайту) бойынша ұсыныстар əзірлеу; аумақтық жəне жергілікті атқарушы органдармен жəне ұйымдармен олардың қызметтерінде (бекітілгенге сəйкес) туындайтын сыбайлас жемқорлықтың себептері мен жағдайларын жою (азайту) бойынша өзара əрекеттесу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 5. Жезқазған аймағы бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ауданаралық басқармасының консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларындағы стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттардың əзірлеуіне жəне іске асырылуына қатысады; мемлекеттік қызмет кадрлары жағдайына мониторинг жүргізу. Мемлекеттік органдарда «Е-қызмет» ЫАЖ енгізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; мемлекеттік қызметшілерді оқыту бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыптар бойынша жұртшылыққа дəрістер, оқыту семинарлар, конкурстар, дөңгелек үстелдер жəне өзге де шараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тетіктері жəне нормативтікқұқықтық базасына қатысты хабар ету жөнінде жұмыс ұйымдастыру; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметтерінде сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында талдауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 6. Балқаш аймағы бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ауданаралық бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларындағы стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттардың əзірлеуіне жəне іске асырылуына қатысады; мемлекеттік қызмет кадрлары жағдайына мониторинг жүргізу. Мемлекеттік органдарда «Е-қызмет» ЫАЖ енгізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; мемлекеттік қызметшілерді оқыту бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыптар бойынша жұртшылыққа дəрістер, оқыту семинарлар, конкурстар, дөңгелек үстелдер жəне өзге де шараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тетіктері жəне нормативтікқұқықтық базасына қатысты хабардар ету жөнінде жұмыс ұйымдастыру; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметтерінде сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында талдауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер.

7. Теміртау аймағы бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ауданаралық бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларындағы стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттардың əзірлеуіне жəне іске асырылуына қатысады; мемлекеттік қызмет кадрлары жағдайына мониторинг жүргізу. Мемлекеттік органдарда «Е-қызмет» ЫАЖ енгізу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; мемлекеттік қызметшілерді оқыту бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыптар бойынша жұртшылыққа дəрістер, оқыту семинарлар, конкурстар, дөңгелек үстелдер жəне өзге де шараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тетіктері жəне нормативтікқұқықтық базасына қатысты хабардар ету жөнінде жұмыс ұйымдастыру; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметтерінде сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында талдауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 8. Ішкі қауіпсіздік бөлімі ішкі бақылау қызметінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне басқа да заңнамасын сақтауына тексеру жүргізу; бюджеттік қаражатты қолдану кезіндегі бұзушылықтарды ашу, алдын алу жəне оған жол бермеуге шаралар қолдану; департаментте мемлекеттік сатып алу заңнамасын сақтауды, есеп беру жəне есеп жүргізудің тиімділігіне, дұрыстығына жəне анықтығына бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 9. Əкімшілік жұмыстар басқармасы жоспарлау жəне қаржы-шаруашылық жұмыс бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департамент үшін мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастыру, мониторинг жүргізу, мемлекеттік сатып алулар бойынша есеп қалыптастыру жəне оның дұрыс жасалуын бақылау. Департаментті бюджеттік тапсырыстары мен қаржыландыру жоспарларын жасау, департаменттің қажетті көлік құралдары мен басқа да керекжарақтармен қамтамасыз ету. Департамент балансында есепте тұрған материалдық қорлар мен негізгі құралдарды есепке алу. Міндеттемелер мен төлемдер бойынша қаржыландыру жоспарларын өзгертуге тапсырыстар жəне департаменттің жеке жоспарларына өзгерістер енгізуге анықтамалар беру. Ағымдағы, күрделі жөндеу жұмыстарына бақылау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 10. Əкімшілік жұмыстар басқармасы құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің консультанты, (С-О-4 санаты, 1 бірлік 2018 жылғы 19 қаңтарға дейін негізгі қызметшінің бала күту демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: департамент, құқық қорғау жəне өзге де орталық жəне жергілікті мемлекеттік органдар өткізетін мəжілістер мен басқа да іс-шараларға қатысу; департаменттің мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері жөніндегі қызметін талдау. Департаменттің құзыретіне жататын мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Белгіленген тəртіпте сотта, сондай-ақ басқа ұйымдарда департамент қызметінің құқықтық мəселелерін қарау кезінде мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мүдделерін білдіруді қамтамасыз ету. Тиісті сот талқылауына əкеп соқтырған негізгі себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында департаменттің қатысуымен даулар бойынша сот практикасының, талап қою жұмысының жағдайын талдау, оларды жою жəне кінəлі лауазымды тұлғаларды жауапкершілікке тарту бойынша ұсыныстар енгізу. Құқықтық жəне нормативтік-құқықтық актілердің, бұйрықтардың, сондай-ақ заңды сипаттағы құжаттардың жобаларын əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізу. Бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау. Департамент басшылығы белгілейтін өзге де міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 11. Əкімшілік жұмыстар басқармасы персоналмен жұмыс істеу бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Департаменттің кадрларға, оның ішінде мамандықтар мен біліктіліктер бойынша қажеттілігін талдау жəне жоспарлау. Департаменттің кадр жұмысын ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету мəселелері бойынша нұсқамалық, əдістемелік, басшылық жəне ақпараттық құжаттарды дайындау. Департаменттің кадрлық құрамын қалыптастыру. Кадрлардың кəсіби дамуын, оның ішінде қайта даярлауды ұйымдастыру, біліктілігін арттыру, тағылымдамадан өткізу. Конкурстық жəне тəртіптік комиссиялардың жəне өзге де комиссиялардың қызметін ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мемлекеттік қызметке кірісу, өту жəне тоқтату ресімдерінің сақталуын қамтамасыз ету. Департаментте еңбек заңнамасының, мемлекеттік жəне құқық қорғау қызметі туралы заңнаманың орындалуын қамтамасыз ету, еңбек режімі мен шарттарының, сондай-ақ мемлекеттік қызметте болуға байланысты шектердің сақталуын қамтамасыз ету. Мемлекеттік қызметшілердің əлеуметтік жəне құқықтық қорғалуын қамтамасыз ету, оларды көтермелеу мен ынталандыру бойынша ұсыныстарды департамент басшысына енгізу. Қызметкерлерге біліктілік сыныптарын беруге, төмендетуге жəне айыруға байланысты материалдарды қарау. Мемлекеттік қызметшілерді жыл сайын бағалауды, аттестаттауды ұйымдастыру жəне өткізу. Департаменттің тиісті шешімдерін ресімдеу. Бөлімнің құзыреті шегінде азаматтардың өтініштерін, ұсыныстарын қарау. Бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша агенттіктің құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау. Департамент басшылығы белгілейтін өзге де міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 12. Əкімшілік жұмыстар басқармасы бақылау жəне құжат айналымы бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімге жүктелген міндеттер мен функцияларды іске асыруға қатысу. Өтініштерді, кіріс жəне шығыс құжаттарын қабылдау, тіркеу, департаменттің негізгі қызметі жөніндегі бұйрықтарды есепке алу жəне

(Соңы 10-бетте).


10

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 9-бетте). сақтау. Бақылау құжаттарының уақтылы орындалуына, сондай-ақ департаментте өтініштердің қаралуына мониторинг жүргізу. Департаменттегі құжат айналымына талдау жасау жəне оны оңтайландыру мен қысқарту бойынша ұсыныстар əзірлеу. Департаментте мемлекеттік тілді дамытуға қатысу. Департаменттің істер номенклатурасын əзірлеу, департамент қызметінде сақтау мерзімі көрсетіле отырып, қалыптастырылатын құжаттардың тізбесін, сондай-ақ департаменттің арнайы мұрағатының паспортын жасау. Бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен өзара ісқимыл жасау. Департамент басшылығы белгілейтін басқа да міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 13. Əкімшілік жұмыстар басқармасы мемлекеттік құпияларды қорғау бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құпия іс жүргізуді ұйымдастыру; бақылау құжаттардың уақтылы орындалуына мониторинг жүргізілуін қамтамасыз ету; құпиялық режімін қамтамасыз ету; мемлекеттік құпияларды қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құпиялық іс жүргізуді қамтамасыз ету; департаменттің құпия істер номенклатурасын əзірленуін, департамент қызметінде сақтау мерзімі көрсетіле отырып қалыптастырылатын құжаттардың тізбесін жасалуын қамтамасыз етеді; бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау. Бөлім қызметін ұйымдастыру жəне бақылау. Қызметкерлердің міндеттері мен өкілеттіктерін белгілеу. Департамент басшылығы белгілейтін басқа да міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 14. Əкімшілік жұмыстар басқармасы мемлекеттік құпияларды қорғау бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімге жүктелген міндеттер мен функцияларды іске асыруға қатысу. Мемлекеттік құпияларды қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құпиялық іс жүргізу; бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасау. Департамент басшылығы белгілейтін басқа да міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті, 110000, Қостанай қаласы, Гашек к-сі, 4, тел., факс.: 91-43-46, 91-42-17;e-mail: kostanay@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тəртіптік-əкімшілік тəжірибе жəне мемлекеттік қызмет көрсету бөлімі тəртіптік кеңес хатшылығының консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларындағы нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізеді; мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларында мемлекеттік органдармен өзара əрекеттеседі; хатшылық-бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша статистикалық есептерді қалыптастырады; хатшылық-бөлімнің басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Қарабалық, Əулиекөл, Солтүстік аймақтары бойынша мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ауданаралық бөлімдерінің консультанттары, С-О-4 санаты, 3 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік органдарының конкурстық комиссия отырыстарына байқаушы жəне сарапшы ретінде қатысу, сондай-ақ осы бағыт бойынша талдау өткізу; сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама, мемлекеттік қызмет туралы заңнама, Ар-намыс кодексі жəне көрсетілетін мемлекеттік қызмет жөнінде кеңес беру; мемлекеттік органдармен жəне ұйымдармен, олардың қызметінде сыбайлас жемқорлыққа мүмкіндік туғызатын себептер мен жағдайларды жою (азайту) мақсатында өзара əрекеттесу; жеке тұлғаларға жəне сауда емес ұйымдарға мемлекеттік қызмет көрсету сапасына қоғамдық мониторинг жүргізу бойынша ақпараттық, кеңес жəне əдістемелік қолдау көрсету жəне мониторинг нəтижелерін департаментке жолдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті, 120021, Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, № 156 а; анықтама үшін телефондар: 8 (7242) 23-03-31, 23-06-90; электронды пошта: kyzylorda@adgspk.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік жұмыс басқармасы персоналмен жұмыс істеу бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің кадрларға, оның ішінде мамандықтар мен біліктіліктер бойынша қажеттілігін талдау жəне жоспарлау. Департаменттің кадр жұмысын ұйымдастыру мен қамтамасыз ету мəселелері бойынша нұсқаулық, əдістемелік, басшылық жəне ақпараттық құжаттарды дайындау. Департаменттің кадрлық құрамын қалыптастыру, сондай-ақ кадрлық қамтамасыз ету мəселелері бойынша бөлімшелердің қызметін үйлестіру. Департамент басшысының номенклатурасына кіретін кадрлардың, соның ішінде оларды қайта даярлауды, біліктілігін арттыруды, тағылымдамадан өткізуді ұйымдастыру арқылы кəсіби дамуын қамтамасыз ету, сондай-ақ кадрларды оқыту мəселелері бойынша құрылымдық бөлімшелердің қызметін үйлестіру. Конкурстық жəне тəртіптік комиссиялардың қызметін, мемлекеттік жəне ведомстволық наградалармен марапаттау жөніндегі комиссияның, кадр мəселелері бойынша өзге де комиссиялардың қызметін ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету. Мемлекетік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мемлекеттік қызметке кірісу, өткеру жəне тоқтату ресімдерін сақтауын қамтамасыз ету. Бөлімнің құзыреті шегінде азаматтардың өтініштері мен ұсыныстарын қарастыру. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша өзара іс-қимыл жасау, департамент басшылығының өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқықтық, əлеуметтік, экономикалық жоғары білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген

Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Ішкі қауіпсіздік бөлімі ішкі бақылау қызметінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне басқа да заңнамасын сақтауына тексеру жүргізу; бюджеттік қаражатты қолдану кезіндегі бұзушылықтарды ашу, алдын алу жəне оған жол бермеуге шаралар қолдану; департаментте мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың сақталуын, есеп беру жəне есеп жүргізудің тиімділігіне, дұрыстығына жəне анықтығына бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның фунционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі; осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Маңғыстау облысы бойынша департаменті, 130000, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 23-шағын аудан, 100үй, анықтама телефоны: 8 (7292) 53-16-00, факс: 50-48-89, e-mail: aktau@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлық профилактикасы басқармасы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыру жəне жұртшылықпен өзара іс-қимыл жасау бөлімінің кеңесшісі, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыпта көпшілікке арналған дəрістерді, оқыту семинарларын, конкурстарды, дөңгелек үстелдерді жəне өзге де ісшараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу (профилактикасы) тетіктері мен нормативтікқұқықтық базаға қатысты ақпараттандыру бойынша жұмыс жасау; сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша қоғам арасында анықтамалық, ақпараттық, насихаттау материалдарын дайындау жəне тарату бойынша жұмысты үйлестіру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша əлеуметтік желілермен жəне интернетконтентпен жұмыс істеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Департаменттің тəртіптік-əкімшілік тəжірибе жəне мемлекеттік қызмет көрсету бөлімі тəртіптік кеңестің хатшылығының кеңесшісі, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік көрсетілетін қызметтер салаларындағы стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттардың əзірленуіне жəне жүзеге асырылуына қатысу; мемлекеттік органдар мен ұйымдардың заңдылықты бұзушылықты жою туралы нұсқамаларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайлардың алдын алу мен жою туралы ұсынымдарды орындауына мониторинг жүргізу; департаменттің жоспарлы жəне жоспардан тыс тексерулеріне, сондай-ақ «мемлекеттік қызметтер көрсету» бағыты бойынша жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігін жыл сайынғы бағалаудың жүргізілуіне қатысу; мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің тəртіптік істерін қарау жөніндегі мемлекеттік органдардың тəртіптік комиссияларының жұмысын үйлестіреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Жаңаөзен, Бейнеу аймақтары бойынша ауданаралық мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыпта көпшілікке арналған дəрістерді, оқыту семинарларын, конкурстарды, дөңгелек үстелдерді жəне өзге де ісшараларды ұйымдастыру; қоғамды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу (профилактикасы) тетіктері мен нормативтікқұқықтық базаға қатысты ақпараттандыру бойынша жұмыс істеу; сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша қоғам арасында анықтамалық, ақпараттық, насихаттау материалдарын дайындау жəне тарату бойынша жұмысты үйлестіру; сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыруды жəне қоғаммен өзара іс-қимыл жасау тетіктерін жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша əлеуметтік желілермен жəне интернетконтентпен жұмыс істеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін кəсіби жоғары білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. 4. Мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлық профи лактикасы басқармасы талдау жəне сыбайлас жемқорлық қатерлерді анықтау бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты (1 бірлік – уақытша, негізгі жұмыскердің 2015 жылғы 13 қарашаға дейінгі оқу кезеңінде). Функционалды міндеттері: қалыптасқан сыбайлас жемқорлық тəжірибелер мен қатерлерді анықтау мақсатында мемлекеттік қызмет көрсетулердің сапасын бағалау жəне бақылау нəтижелерін талдау. Сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ұйымдастыру-басқару қызметін талдау (бекітуге сəйкес). Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық қатерлерді анықтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін кəсіби жоғары білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Павлодар облысы бойынша департаменті, 140011, Павлодар қаласы, Қамзин көшесі, 37, анықтама телефоны: (7182) 378600, 378602, факс, 378603, e-mail:pavlodar@adgspk. gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік жұмыс басқармасы персоналмен жұмыс істеу бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің жұмысына жалпы басшылық жасау жəне үйлестіру; департаменттің кадр жұмысын ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету мəселелері бойынша əдістемелік жəне ақпараттық құжаттарды əзірлеу. Бөлімге жүктелген міндеттер мен функцияларды іске асыруды қамтамасыз ету. Персоналды іріктеу жəне орналастыру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Департаментте еңбек заңнамасының, сондай-ақ мемлекеттік жəне құқық қорғау қызметтері туралы заңнаманың орындалуын қамтамасыз ету, еңбек режімі мен шарттарының, сондай-ақ мемлекеттік қызметте болумен байланысты шектеулердің сақталуын қамтамасыз ету. Кадрлардың кəсіби дамуын, оның ішінде кадрларды қайта даярлауды, біліктілігін арттыруды, тағылымдамадан өтуін ұйымдастыруды, оларды оқыту мəселелері бойынша қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар:

3 маусым 2015 жыл

осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Департаменттің əкімшілік жұмыс басқармасы құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құқықтық жəне нормативтікқұқықтық актілердің, бұйрықтардың, сондай-ақ заңды сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларын əзірлеуді ұйымдастыру. Сотта, сондай-ақ басқа ұйымдарда департамент қызметінің құқықтық мəселелерін қарастыру кезінде мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мүдделерін белгіленген тəртіпте білдіруді қамтамасыз ету. Департаменттің мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшарттары жобаларын əзірлеу жəне олардың заңнама талаптарына сəйкес болуын қамтамасыз ету. Департаменттің аттестаттау, тəртіптік, конкурстық жəне басқа да комиссияларының жұмысына қатысу. Департаменттің жəне басқарманың құзыретіне жататын сұрақтар бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының қызметіндегі өзекті мəселелер бойынша əдістемелік жəне түсіндірме материалдарын дайындауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Департаменттің əкімшілік жұмыс басқармасы жоспарлау жəне қаржы-шаруашылық жұмыс бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджет қаражаттарының дұрыс жəне тиімді жұмсалуын бақылауды жүзеге асыру, сондай-ақ мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарында ақша қаражаттарының жəне материалдық құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету. Департаментті жəне ауданаралық бөлімшелерді материалдықтехникалық қамтамасыз ету. Департамент үшін мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастыру. Жұмыскерлерге жалақының мерзімінде аударылуына, қаржыландыру жоспарларын орындау процесінде жеке жəне заңды тұлғалармен есеп айырысуды уақтылы жүргізуді қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер 4. Əкімшілік жұмыс басқармасы мемлекеттік құпияларды қорғау бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің департаменттегі құпиялық режімді қамтамасыз ету жөніндегі қызметін басқару. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен жəне өзге де құзыретті мемлекеттік органдармен бөлімнің құзыретіне жататын мəселелер бойынша өзара іс-қимыл жасау, құпиялық режімді қамтамасыз етудің ведомствоішілік тəртібін регламенттейтін құжаттарды əзірлеуге қатысу, құпия жұмыстар мен құжаттардың барлық орындаушыларының Қазақстан Республикасындағы құпиялық режімді қамтамасыз ету жөніндегі нұсқаулықты орындауларын бақылау. Нормативтікқұқықтық актілермен көзделген өзге де міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер 5. Əкімшілік жұмыс басқармасы құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты (1 бірлік, негізгі жұмыскердің бала күтімі демалысындағы кезеңінде 2018 жылғы 5 мамырға дейін). Функционалды міндеттері: құқықтық жəне нормативтікқұқықтық актілердің, бұйрықтардың, сондай-ақ заңды сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларын əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізу. Сотта, сондай-ақ басқа ұйымдарда департамент қызметінің құқықтық мəселелерін қарастыру кезінде мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының мүдделерін белгіленген тəртіпте білдіруді қамтамасыз ету. Департаменттің мемлекеттік сатып алу бойынша келісімшарттары жобаларын əзірлеу жəне олардың заңнама талаптарына сəйкес болуын қамтамасыз ету. Департаменттің аттестаттау, тəртіптік, конкурстық жəне басқа да комиссияларының жұмысына қатысу. Департаменттің жəне басқарманың құзыретіне жататын сұрақтар бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының қызметіндегі өзекті мəселелер бойынша əдістемелік жəне түсіндірме материалдарын дайындауды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 6. Екібастұз аймағы бойынша ауданаралық мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл басқармасының бас сарапшысы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін талдауды қамтамасыз ету. Сыбайлас жемқорлық қатерлерді жою (барынша азайту) бойынша ұсыныстарды əзірлеу. Мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру, сыбайлас жемқорлық қатерлерінің алдын алу мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Мемлекеттік органдардың жəне ұйымдардың қызметінде сыбайлас жемқорлықтың туындау себептері мен жағдайларын жою (барынша азайту) бойынша олармен өзара іс-қимыл жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі, осы санаттағы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 7. Екібастұз аймағы бойынша ауданаралық мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл басқармасының құпиялық режімді қамтамасыз ету жөніндегі бас сарапшысы, С-О-5 санаты (1 бірлік) Функционалды міндеттері: басқармадағы құпиялық жəне құпия емес іс қағаздарын, мұрағаттық жұмысты жүргізу. Кіріс жəне шығыс құжаттарды қабылдау, өтініштерді тіркеу. Департаменттің бас сарапшысының құзыретіне кіретін мəселелер бойынша құрылымдық бөлімшелермен өзара ісқимыл жасау. Нормативтік-құқықтық актілермен белгіленетін өзге де міндеттерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат

етіледі, осы санаттағы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті, 150000, Интернационал көшесі, 60, анықтама телефоны: факс 8(7152) 46-34-68, e-mail: sko@abekp.kz; sko_ok@ abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік жұмыс басқармасы персоналмен жұмыс істеу бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: департаменттің кадрларға, соның ішінде мамандықтар мен біліктіліктер бойынша қажеттілігін талдау жəне жоспарлау. Департаменттің кадрлық құрамын құру. Департаменттің мемлекеттік əкімшілік қызметшілерін аттестаттау, жыл сайынғы бағалауды ұйымдастыру жəне жүргізу. Кадрлардың кəсіби дамуын, соның ішінде қайта даярлауды, біліктілігін арттыруды, тағылымдамадан өтуін ұйымдастыру арқылы қамтамасыз ету. Аттестаттау, конкурстық жəне тəртіптік комиссия, мемлекеттік жəне ведомстволық наградалармен марапаттау жөніндегі комиссияның жəне басқа да кадрлық мəселелер бойынша комиссиялардың қызметін ұйымдастыру жəне қамтамасыз ету. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-кимыл органдарының мемлекеттік қызметіне қабылдану, өткеру жəне оны тоқтату ресімдерінің сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (заңтану, құқық қорғау қызметі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы) бейіндері бойынша жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Мемлекеттік қызмет жəне сыбайлас жемқорлық профилактикасы басқармасы талдау жəне сыбайлас жемқорлық қатерлерді анықтау бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлық тəжірибесін жəне қатерлерді анықтау мақсатында мемлекеттік қызметтің бақылау жəне бағалау қорытынды сапасын талдау. Тəртіптік жазада, əкімшілік тəжірибеде жəне сотқа дейінгі сыбайлас жемқорлыққа қатысты заң бұзушылық нəтижелерін талдау (бөлім құзыреті шеңберінде). Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық қатерлерді анықтау. Мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі сыбайлас жемқорлық қатерлерді жою (барынша азайту) шараларын енгізу. Мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру, мемлекеттік басқару, мемлекеттік қызмет көрсету, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мəселелері бойынша нормативтікқұқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Орталықтың аумақтық бөлімшелерімен жəне жергілікті атқарушы органдармен жəне ұйымдармен (бекітілгенге сəйкес) олардың қызметтеріндегі сыбайлас жемқорлықтың туындау себептері мен жағдайларын жою (барынша азайту) бойынша өзара іс-қимыл жасау. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша өзара іс-қимыл жасау. Департамент басшылығы басқаратын өзге де функционалды міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласындағы, экономика жəне бизнес, əлеуметтік ғылымдары, техника ғылымдары мен технология саласындағы жоғары білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Ішкі қауіпсіздік бөлімі ішкі бақылау қызметінің консультанты (С-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: департаменттің Қазақстан Республикасының бюджеттік жəне өзге де заңнамасын сақтауына тексеріс жүргізу; Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес бюджет қаражатын пайдалану кезіндегі бұзушылықтарды анықтау, жолын кесу жəне болдырмау шараларын қолдану; департаментте мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың сақталуына, есеп берудің жəне есептілікті жүргізудің нақтылығына, дұрыстығына жəне тиімділігіне бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика мамандығы бойынша жоғары білімі, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 4. Ғ.Мүсірепов атындағы ауданның мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты (2 бірлік). Функционалды міндеттері: кадр мониторингін жүргізу, конкурстарды өткізу, бағалау жəне аттестаттау, кадрлық резервті қалыптастыру, мемлекеттік қызметшілерді ауыстыру тəртібінде тағайындауды келісу, мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау жəне олардың біліктілігін арттыру, персоналды басқару тиімділігін бағалау, тағылымдама, тəлімгерлік мəселелері жөнінде, мемлекеттік қызмет туралы, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы, мемлекеттік қызмет көрсету туралы, əкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамаларды қолдану мəселелері жөнінде кеңес беру жəне жұмысты үйлестіру. Мемлекеттік органдармен, үкіметтік емес жəне жастар ұйымдарымен, қоғамдық бірлестіктермен сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауаттандыру мəселелері бойынша олардың қызметінде сыбайлас жемқорлықтың пайда болу себептері мен жағдайларын жою (барынша азайту) бойынша өзара іс-қимыл жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе гуманитарлық ғылымдар не білім беру саласында жоғары білімі; осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 5. Бас маман-баспасөз хатшысы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: баспасөз қызметіне жүктелген міндеттердің орындалуы бойынша қызметті ұйымдастыру, басшылық ету жəне оның қызметін бақылау. Департаментінің қызметі туралы материалдарды, бағдарламаларды, фильмдерді, аудио-, бейне- жəне полиграфиялық өнімдерді дайындауда бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимылды жүзеге асыру. Департаменттің бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл бойынша қызметін үйлестіру жəне бақылау жасау. Бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға қажетті ақпараттарды жинау, өңдеу жəне жүйелеу. Департамент басшылығына қол қойылған мерзімді басылымдарды ресімдеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, гуманитарлық ғылымдар немесе білім беру саласында жоғары білімі. Мемлекеттік қызметтегі еңбек өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін салаларда еңбек өтілі екі жылдан кем емес болғанда орта білімнен кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерді тестілеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы лауазымның мамандығына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білуі; осы лауазым бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаменті, 160000, Шымкент қаласы, Қазыбек би көшесі, 3, тел./ факс: 98-14-00, электронды пошта ok.uko@abekp.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды:

1. Ішкі қауіпсіздік бөлімі ішкі бақылау қызметінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлық жəне өзге де құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша профилактикалық ісшаралар жүргізу. Қызметтік тергеу, ішкі аудитті жүргізу. Кіріс құжаттаманы, департаменттің жəне агенттіктің жоспарлық тапсырмаларын орындауды жүзеге асыру, белгіленген тəртіпте есептік жəне шолу материалдарын əзірлеу, департамент қызметінің мəселелері бойынша ішкі жəне сыртқы құжат айналымын орындау. Қызметтік іс-əрекет мəселелері бойынша мəжілістерге, алқаларға материалдарды уақтылы дайындауды жүзеге асыру. Жоғары тұрған басшылықтың өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі; осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 2. Мемлекеттік қызмет өткеру бөлімінің консультанты, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттер: мемлекеттік қызметтің кадр жағдайына мониторинг жасау. «А» жəне «Б» корпусындағы мемлекеттік əкімшілік қызметтің кадрлық резервін құру бойынша жұмысқа қатысу. Құзыреті шеңберінде мемлекеттік қызмет жүйесін, мемлекеттік қызметшілердің еңбекақысын, мемлекеттік қызмет кадрларын мониторингтеуді жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеу. Мемлекеттік қызмет мəселелері бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамадан өту мəселелері бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру. Мемлекеттік қызметшілерді даярлауды, қайта даярлауды жəне біліктілігін арттыруды ұйымдастыруды жетілдіру жөніндегі үйлестіру кеңесінің жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін жоғары кəсіби білімі; осы лауазымның функционалды міндеттеріне сəйкес келетін кəсіби жоғары білім, осы санат үшін мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға кандидаттарды тестiлеу бағдарламасымен көзделген Қазақстан Республикасының заңнамасын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалды көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолма-қол тəртіпте немесе почта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электронды почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электронды почта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Мемлекеттiк органның басшысының (жауапты хатшысының) келісімі бойынша конкурс комиссиясының отырысына сарапшылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасының Парламент жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-3, С-О-2, С-О-3 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтікқұқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. С-4, С-5, С-О-4, C-O-5, С-О-6, C-R-4 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің сайты: www.anticorruption.gov.kz


Идеялар мен жобалар жарысы Алматы қаласында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы қорының ұйымдастыруымен үкіметтік емес ұйымдар үшін жылдың ең маңызды шарасы – XI «Əлеуметтік идеялар жəне жобалар жəрмеңкесі-2015» байқауы болып өтті.

Халыќаралыќ жəрмеѕке Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Биыл байқауға 185 ұйымнан 203 əлеуметтік жоба келіп түсті. Қазылар алқасы қордың қаржылай қолдауына ие болатын 4 номинация бойынша 23 үздік жобаны таңдап алды. Аталмыш қор маңызды əлеуметтік бастамалар мен азаматтық қоғамның дамуына қолдау көрсету үшін жүйелі жұмыстар өткізетін Қазақстандағы негізгі коммерциялық емес ұйымдардың бірі болып табылады. Қолдаудың арнайы форматы – Əлеуметтік идеялар мен жобалар жəрмеңкесі. Жəрмеңке қордың қолдауымен 2008 жылдан бастап өткізіліп келеді. Осы уақыт ішінде оған Қазақстанның барлық аймақтарынан 5 мыңнан астам ҮЕҰ тартылған. Жəрмеңке бұл интерактивті көрмелер, шеберлік сыныптар, дөңгелек үстелдер ең бастысы, əлеуметтік идеялар мен жобалар конкурсы бар көрме жəне диалог алаңы болып табылады. Байқаудың мақсаты – Қазақстанда

орын алып отыр ған əлеуметтік маңызды проблемалардың шешу жолдарын ұсынған ҮЕҰ жəне басқа да ұйымдардың жобаларын тауып, оларды қаржыландыру. Конкурсқа кез келген мəселенің өзектілігін жобалау жəне оның шешу жолдарының негіздемесі ұсынылады. Қор болса əрбір санат бойынша үздік жобаны таңдап жəне іске асыру үшін грант бөледі. Жаңадан бастау алған ҮЕҰ жобалары стартап ретінде 1 миллион теңге мөлшерінде қаржыландырылады. Ал тəжірибесі бар ҮЕҰ жобаларына 3 млн. теңге көлемінде қаржы бөлінеді. – Қазақстанда азаматтық белсенділік жəне бастамашыл əлеуметтік инновация жақсы дамып келеді. Біз əрбір өтінішті қабылдаған кезде, оның артында белсенді əрі болашағымызға бейжай қарамайтын қазақстандықты көреміз. Өз кезегінде олардың азаматтық бастамалары қоғамда

жақсы қолдауға ие болуда, – дейді қордың атқарушы директоры Сағындық Нұраханов. – Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы қорының жəрмеңкесі аймақтық ұйымдарды ғана емес, аудандық, ауылдық деңгейдегі жергілікті ұйымдарға да қолдау жасауға көшті. Сонымен қатар, конкурс Қазақстанның қалалары мен ауылдарының əлеуметтік-экономикалық дамуының өзекті мəселелерін шешетін жастар ұйымдарына да көмектесіп отыр. Ұсынылған идеялардың көпшілігі тұрмысымызды жақсартуға немесе мүгедек жандардың өмір сүруге деген құштарлығына серпін береді деп сенеміз, – дейді Марат Оспанов атындағы қоғамдық қордың президенті Бақыт Оспанова. Келесі жылдан бастап қор жəрмеңкені жаңа формаға, форсайтқа көшіруге ниеттеніп отыр. АЛМАТЫ.

«Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы «Ақмола облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктіліктерін арттыру институты» мемлекеттік мекемесінде білім жəне біліктілікті арттыру жүйесі бойынша V Халықаралық жəрмеңке өткізілді. Аталған шара педагогтардың шығармашылық бастамаларын қолдау үшін ең үздік педагогикалық тəжірибелерді трансляциалау, мұғалімдердің өзара жемісті пікір алмасуына мүмкіншіліктер жасау жəне мұғалімдердің еңбектерін халықаралық қазылар талқысына салуды көздейді. Жəрмеңкенің «Көкшетау» мəдениет сарайында өткізілген рəсімінде Ақмола облысы əкімінің орынбасары Нұрлан Нұркенов құттықтау сөз сөйледі. Жəрмеңке жұмысын бастағалы бері оған Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай облыстарының, Алматы мен Астана қалаларының, сондай-ақ, Ресей Федерациясының Самара т.б облыстарының, Алтай өлкесінің 5 мыңнан астам педагогтары қатысты. Форумды өткізу барысында жəрмеңкеге ұсынылған жобалардың саны 2011 жылы 286 болса, 2015 жылы 1263-ке көбейді. Халықаралық ынты мақ тастық шеңберінде жəрмеңкеге

Ресейдің Отрад ненск білім жəне ғы лым басқармасының басшы сы Вла димир Гусаров, «ОЛИМП» Бүкілресейлік жастар ор талығының І-ші вицепрезиденті, педагогика ғылымдарының кандидаты Ирина Козина жəне облыстық білім жүйесінің басшылары қатысып, қазылық жасады. Шараға қатысушылардың ерекше белсенділік танытқанын атап өту қажет. Мəселен, алғашқы күні 45 шеберлік сыныбы өткізіліп, 71 жобаның таныстырылымы болды. Жəрмеңкенің екінші күні озық жұмыстарды таныстыру жалғастырылып, «Шығар машылық алаңқайларындағы» көрмелер, тəрбие сабақтары мен өнер байқаулары жұртшылық көңілінен шықты. Жəрмеңкенің қорытындысында 75 білім қызметкері алтын, күміс жəне қола сертификаттарды иемденсе, 500ден астам мұғалім арнайы төсбелгімен, алғыс хаттармен марапатталды. Осы орайда, Жəрмеңкеге 202 жоба ұсынған Көкшетау қалалық, 113 жұмысы талқыға түскен Бұланды жəне 31 еңбегі жоғары бағаланған Астрахан аудандық білім бөлімдері «Табыс тұғыры» жүлдесін жеңіп алғанын атап өткіміз келеді. Ақмола облысы.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық мүлікті мүліктік жалдауға беру жөнінде тендер өткізу туралы хабарлайды Тендер 2015 ж. 19 маусымда жергілікті уақытпен сағат 10.00-де Орал қ., Достық даңғылы, 208, 41-кабинет мекенжайында өткізіледі. Тендерге қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен басталады жəне тендер өткізуге дейін 24 сағат бұрын аяқталады. № Объектінің атауы, сипаттамасы, р/с ауданы, шаршы метр 1 асхана үй-жайы жабдықтарымен бірге, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен, 176,3 ш.м.

2

3

4

асхана үй-жайы жабдықтарымен бірге, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен, 128,2 ш.м. асхана үй-жайы жабдықтарсыз, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен 111,5 ш.м. асхана үй-жайы жабдықтарсыз, барлық инженерлік-техникалық құрылғыларымен, 32,4 ш.м.

Объектінің мекенОбъектінің теңгерім ұстаушысы жайы Орал қаласы, «Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Сарайшық көшесі, Қазақстан мемлекеттік университеті» 34, №3 оқу корпусы республикалық мемлекеттік кəсіпорны

Тендер өткізу шарты

-қоғамдық тамақтандыруды ұйымдастыру үшін (БҚМУ студенттері мен қызметкерлеріне) асхана ретінде пайдалану; -ай сайын университеттің аз қамтылған студенттерін кешенді түскі тамақ 75 талонмен қамтамасыз ету; -мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі 2 жыл; -жабдығымен жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 50000 теңге; -кепілді жарна сомасы – 78620 теңге; -асханаға кіру шектеулі. Орал қаласы, «Батыс Қазақстан облысы бойынша - қоғамдық тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану; Некрасов көшесі, мемлекеттік кірістер департаменті» ММ - мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі 2 жыл; 30/1 - жабдығымен жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 109000 теңге; - кепілді жарна сомасы – 57171 теңге. Орал қаласы, «Батыс Қазақстан облысы бойынша - қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану; Досмұхамедов қазынашылық департаменті» ММ - мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі 2 жыл; көшесі, 16 - жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 31100 теңге; - кепілді жарна сомасы – 49724 теңге; - асханаға кіру шектеулі. Орал қаласы, «Батыс Қазақстан облысы əділет департаменті» - қызметкерлерді тамақтандыруды ұйымдастыру үшін асхана ретінде пайдалану; Құрманғазы көшесі, ММ - мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі 2 жыл; 173 - жабдығымен жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына - 27100 теңге; - кепілді жарна сомасы - 14449 теңге.

Тендерге қатысу үшін үміткер белгіленген уақытта ұсынуға тиіс: 1) тендерге қатысуға өтінім, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі мен тиісті шартты жасауы қамтылады; 2) жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсыныс; 3) өтінім беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама ; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) екінші деңгейлі банктен ағымдағы шоты бар екендігін растайтын анықтама; заңды тұлға үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғының) көшірмелері

жəне салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті көрсетумен куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке кəсіпкер үшін – жеке кəсіпкердің мемлекеттік тіркеу кітапшасы (мекенжай анықтамасы) салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті көрсетумен немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлға үшін – жеке куəлігі, азаматтығын тіркеу кітапшасы (мекенжай анықтамасы) салыстыру үшін түпнұсқасын міндетті көрсетумен немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырған көшірмелері; акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздары ұстаушылардың тізілімінен көшірме; жауапкершілігі шектеулі серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында;

шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды куəландырылған құрылтай құжаттары. Өтінім қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда аталған құжаттар қамтылуы тиіс. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Өтінімдер қабылдау тігілген түрде, нөмірленген парақтарымен жəне соңғы параққа қол қойып жəне мөр басылғандығын растауымен «Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-ге тапсырылады. Кепілді жарна «Батыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ шотына енгізіледі, депозиттік шот KZ400705012170171006, банк – «ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті» ММ, БСК

KKMFKZ2A, КБе 11, КНП 171, (кепілді жарнаны қабылдау үшін). Төлем белгісі – тендерге қатысу үшін кепілді жарна. Тендер жеңімпазы болып обьект үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы танылады. Шарт жасау мерзімі – тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірілмей жасалады. Барлық сұрақтар бойынша «Батыс Қазастан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру депар таменті» ММ-ге хабарласу керек. Анықтама үшін телефондар:8 (7112) 53-4211, 50-47-537

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 23 маусымда (Астана уақытымен) сағат 11.00-де www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жеке шелендіру объектілерін сату қағидасына (бұдан əрі – қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісі мен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. Ваз-21060 автомобилі, тіркеу нөмірі D023NS, 1999 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Ақтөбе қаласы, Əйтеке би көшесі, 25. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Ақтөбе облысы бойынша департаменті» ММ. Алғашқы бағасы – 40 000 теңге. Бастапқы бағасы – 400 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 11 297 теңге. Кепілді жарна – 6 000 теңге. 2. Ваз-21213 автомобилі, тіркеу нөмірі D046NS, 2003 жылы шыға рылған. Орналасқан жері – Шалқар ауданы, Шалқар қаласы, Есет Көтібарұлы көшесі, 84. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Ақтөбе облысы бойынша департаменті» ММ. Алғашқы бағасы – 118 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 180 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 33 327 теңге. Кепілді жарна – 17 700 теңге. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион өткізуге дейін екі сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірың ғай оператордың шотына төленеді: Кепілді жарнаны алушы – «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ; банк – «Қазкоммерцбанк» АҚ; ЖСК KZ529261501102032004; БСК

11

www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

KZKOKZKX; БСН 050540004455; КБе 16, КНП 171; төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін ке пілді жарна (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Қатысушыларға кепілді жарнаның кез келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқығын береді. Аукционға қатысу үшін мына құжаттарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейлі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсетіп тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталында енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді қағиданың қосымшасына сəйкес объект бойынша тізілімнің веб-порталында

тіркеу қажет. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді қағидаға қосымшаға сəйкес объекті бойынша тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін тізілімнің вебпорталында үш минут ішінде өтінім берілген сату объектісі бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының өтінімді қатысу жəне тіркеу бойынша талаптарды сақтамауы, сондайақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сауда-саттық басталуға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға жіберілген қатысушыға тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат етіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен саудасаттық өткізу туралы ақпараттық хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі:

1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып сауда-саттық өткізілген күні тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып

алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып танылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 403-бөлме мекенжайында қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қай та тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсетіп олардың көшірмелерін не нотариат куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Қағидаға сəйкес, сауда-саттықта ұтқан тұлға сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамаға немесе сатып алусату шартына қол қоюдан жалтарған жағдайда, ол енгізген кепілді жарнасын жоғалтады жəне сатушыға кепілді жарнамен жабылмаған бөлігінде оның іс жүзінде шеккен залалының орнын толтыратындығын қоса хабарлаймыз. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7132) 54-44-54 телефон арқылы алуға болады.

 Қылмыс

Ірі кґлемде марихуана тəркіленді Шу стансасындағы желілік полиция бөлімінің Есірткі биз несіне қарсы күрес бөлімшесінің қызметкерлері «Көкнəр-2015» жедел-алдын алу шарасы кезінде марихуана есірткі затының ірі көлемін анықтады. Олар жабайы есірткі өсімдігі жиі өсетін Шу-Құмөзек өткелінде

Жамбыл облысының 36 жастағы тұрғынынан жалпы салмағы 716 келі болатын «кептірілмеген марихуана» есірткі затын тəркі леді. Ұсталған азамат Шу стансасындағы уақытша ұстау изоляторына қамалды. Сотқа дейінгі тергеу амалдары басталды, деп хабарлады Көліктегі ІІД баспасөз қызметі.

Пəтер алып беремін дегенге... Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Сақ жүруге тырысамыз, бірақ əліге дейін сенгішпіз. Əккі қулар да нəзік жерден соғуды əбден үйреніп алған. Сондықтан алаяқтардың арбауына түсуді қояр емеспіз. Мұндай оқиғалар қайталанып жатады. Мəселен, жуырда құқық қорғау орындарына Көкшетаудың екі тұрғынынан шағым түсті. Олар мемлекеттік бағдарлама бойынша

пəтер алып беремін деген біреуге жалпы сомасы 1 миллион 434 мың теңге қаржыны қолма-қол санап берген. Сөйтсе əлгі алаяқ екен. Көп кешікпей полицейлер «жарылқаушы» əйелді құрықтады. Ол 38 жастағы қала тұрғыны болып шықты. Енді алаяққа қатысты қылмыстық іс қозғалып, тергеу амалдары жүргізілуде. Ақмола облысы.

Ќўрметті салымшылар!

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ 2015 жылғы 1 қыркүйек пен 31 қазан аралығында «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасының» ІІ бағыты бойынша «Халықтың барлық санатына арналған тұрғын үй» талаптарына сəйкес келетін тұлғалардан жоғарыда аталған бағдарлама аясында Ақтау қаласы, 33-шағын ауданы мекенжайында салынып жатқан «77 пəтерлі тұрғын үй» (барлығы 39 пəтер), бағасы – 1 ш.м. үшін 115 000 теңге, «таза» өңделген пəтерлерді сатып алушылар мен жалға алушылар пулына қатысуға өтініштер қабылданатындығы туралы хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың 4 тоқсаны. Қатысушыларға қойылатын талаптармен Банктің www.hcsbk.kz Интернетресурсындағы «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» бөлімінде танысуға болады. Өтініштерді Банктің барлық филиалдарында, сондай-ақ, Банктің www.hcsbk.kz Интернет-ресурсындағы «Клиенттің жеке кабинетінде» бере аласыздар. Өтініштер тек Банк салымшыларынан қабылданады. Ақтау қаласы, 11-шағын аудан, 60-үйдің 1-қабаты (Ботаникалық баққа қарсы), байланыс тел. 8 (7292) 43-96-91, 43-96-92 мекенжайында орналасқан Банктің филиалында немесе Банктің www.hcsbk.kz Интернет-ресурсында тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылар мен жалға алушылардың пулдарын құру тəртібімен жəне құрылыс объектісінің сипаттамасымен толығырақ танысып, ғимарат қасбеті мен пəтерлер жоспарын көруге болады.

«Банк ЦентрКредит» АҚ «Қазақстан қор биржасы» АҚ-тың ресми тізіміне кіретін «ForteBank» АҚ-тың ҰСНKZP07Y10C336 шығарылымы бойынша Ипотекалық облигацияларды ұстаушылардың өкілі болып табылады. Өз міндеттемелерін орындау мақсатында Өкіл 01.04.2015 жылғы жайкүйі бойынша кепіл тізілімінің деректері бойынша «ForteBank» АҚ-тың облигацияларды ұстаушылар алдындағы міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің жай-күйіне іріктеп тексеру жүргізілді. Кепіл затына жүргізілген іріктеп тексеру негізінде Өкіл ипотекалық облигациялардың қамсыздандыруы жəне қамсыздандыру коэффициентінің мəні облигациялар шығарылымы проспектісінің жəне кепіл шарттарының талаптарына сəйкес келетінін хабарлайды. «ForteBank» АҚ-тың облигацияларды ұстаушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын мүліктің жай-күйіне талдау жүргізу үшін қажет ұсынылған ақпараттың шынайылығы үшін «ForteBank» АҚ-тың басшылығы жауапкершілік көтереді.

АО «Банк ЦентрКредит» является Представителем держателей ипотечных облигаций выпуска НИНKZP07Y10C336 АО «ForteBank», входящих в официальный список АО «Казахстанская фондовая биржа». В целях исполнения своих обязательств Представителем была проведена выборочная проверка состояния залогового имущества по данным реестра залога по состоянию на 01.04.2015 г. являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «ForteBank» перед держателями облигаций. На основании проведенной выборочной проверки предмета залога Представитель сообщает, что обеспечение и значение коэффициента обеспечения ипотечных облигаций соответствует требованию проспекта выпуска облигаций и договора залога. Ответственность за достоверность предоставленной информации, необходимой для проведения анализа состояния имущества, являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «ForteBank» перед держателями облигаций, несет руководство АО «ForteBank».

«AMF Group» акционерлік қоғамы, орналасқан мекенжайы: Астана қ., Тұран д-лы, 7, «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 3) тармақшасына сəйкес, «AMF Group» АҚ-тың кредиттік желісін ашу, төлем кепілдігі лимитін белгілеу жəне «Банк ЦентрКредит» АҚ-қа кепілге мүлікті беру бойынша ірі мəміле жасау туралы шешімді Директорлар кеңесі 2015 жылғы 1 маусымда қабылдағаны жөнінде өзінің акционерлеріне жəне мүдделі тұлғаларға хабарлайды.

ИП «Бакибаев С.Д.» уведомляет контрагентов о проведении ежегодного отчета по услугам подъездных путей, которое состоится в 15.00 часов 15 июня 2015 года по адресу: г. Астана ул. Сейфуллина, 6/2, офис №1. Абаев Нурсултан Маратовичтің атына 2010 жылы берілген ҰБТ сертификаты, аттестаты қосымшасымен бірге жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын. «Ақтөбе мұнай жабдығы зауыты» АҚ «Егемен Қазақстан» газетінің 29.05.15 ж. №99 санында жарияланған хабарландыруындағы отырыс күнін 26.05.2015 ж. деп оқылуын сұрайды.

АО «Актюбинский завод нефтяного оборудования» просит в своем объявлении опубликованном в газете «Егемен Қазақстан» №99, 29.05.15 г. в дату заседании читать как 26.05.2015 г.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. Қазақстан Жазушылар одағының басқармасы көрнекті сыншы, академик Серік Қирабаевқа інісі Мəжит СМАЙЫЛОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. У.М.Ахмедсафин атындағы Гидрогеология жəне геоэкология институтының ұжымы институттың бас ғылыми қызметкері, Ұлттық ғылым академиясының академигі Жұрымбек Сыдықовқа ұлы Мирхат Жұрымбекұлы СЫДЫҚОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ-тағы бір топ əріптестері Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, белгілі қаламгер-аудармашы Əбжан Əбілтайға ағасы Əлжан ƏБІЛТАЙДЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz www.egemen.kz

3 маусым 2015 жыл

 Білім. Бағдарлама. Білік

 Хит хикаясы

«Вокзалда ќауышќан ќыз» Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

ЎБТ: бір їміт, бір кїдік

Кеше еліміздің барлық өңірінде Ұлттық бірыңғай тестілеу сынағы басталды. Үкілеген үмітін арқалаған мектеп бітіруші түлектердің арасынан ҰБТ- ға

87 782 талапкер өтініш берген екен. Астанада Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық уни вер си тетінде емтиханның басталу

барысын Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов қадағалады. Ол: «Елдің ертеңі саналатын жастардың болашақта жоғары білім алуына жол ашатын бұл емтихан əділ өтуі

тиіс. Біз осыған баса назар аударып отырмыз. Бүгін еліміз бойынша 49 елді мекен мен қалаларда ҰБТ өтіп, онда 20 мыңға жуық түлек сынақ тапсырады», деді.

Ал елорда бойынша 3784 оқушы емтиханға кірсе, олардың 2146-сы қазақ, 1638-і орыс мектептерінің оқушылары екенін айта кетпекпіз. Динара ДОСПАН. –––––––––––––––– Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

 Алақай!

 Міне, қызық!

Бїлдіршіндер пойызы

Əн салатын, би билейтін субўрќаќ балалар кїніне базарлыќ болды Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

«Бар жақсылық балаларға» деген жақсы ұғым бар. Бүлдіршіндердің бал балалық шағы қызықты өтуі үшін ересектердің аялы алақаны, қамқорлығы керек. 1978 жылы Оңтүстік Қазақстан облысын басқарып тұрған мемлекет қайраткері Асанбай Асқаров халықаралық балалар күніне орай Шымкент балдырғындарына арнайы теміржол салдырып тарту еткен болатын. Ол заманда мұндай ерекше құрылыстарға қаралған қаржы жоқ болса да демеушілер есебінен орайын тапқан еді. Алайда, кейінгі басшылар балалардың ермегімен ісі болмай кетті ме, пойыз тоқтап тынған. Қажымұқан стадионынан Дендропаркке дейін 8 шақырымға созылып жатқан теміржолға жақын тұрғын үй, бизнес ғимараттары салынып кетті. Биыл балалардың мерекесі күні облыс жəне қала əкімдерінің күш біріктіруімен Ғ.Мұратбаев атындағы теміржол қайтадан балалар игілігіне берілді. Локомотив жəне екі вагон тіркемесі бар пойыз теміржолды қуырып жүйткіп жүр. Вагон терезелерінен қол бұлғаған бүлдіршіндердің жүзі шаттықтан гүл-гүл жайнайды. ШЫМКЕНТ.

Өскеменде өзгеріс көп. Ер тістің қос жағалауында жатқан шаһардың шырайы күн санап артып келеді. Əсі ресе, сол жағалауда жаңадан бой көтерген нысандар көз тартады. Соның бірі облыстық драма театры биыл Елбасының қатысуымен ашылған болатын. Қазір театр аумағы қызу абаттандырылу үстінде. Алдыңғы күні əйдік театрдың алдында айрықша екі субұрқақ іске қосылды. Оның ерекшелігі – əн айтып, би билейтіндігінде. Халықаралық балалар күнінде іске қосылған субұрқақ театрға беттеген адамды салқын да саф лебімен, сиқырлы сылдырымен һəм əуелеген əуезді əнімен, мың бұралған биімен қарсы алып, таңтамаша етеді. – Бүгінде театр маңайындағы 18,5 мың шаршы метр жер абаттандырылуда. Қатар тұрған қос субұрқақты əрлеу үшін 31 тонна гранит пайдаландық. Екі фонтанның ортақ қуатына 50 КВт электр қуаты жұмсалады, – деді құрылыс алаңының жетекшісі Тəуірбай Мырзақанов. Театр аумағын абаттандыруға 150 адам тартылған. Алдағы он күн ішінде бұл жұмыстар толығымен аяқталатын болады. Жаңа нысанмен танысқан облыс əкімі Даниал Ахметов субұрқақтың қимылы музыка ырғағымен үйлесіп тұруы шарт екенін, бұл орайда оның

нақты репертуары бекітілуі тиістігін атап өтті. – Субұрқақ жанында сейіл деген халық Шəмші Қалдаяқов əндері мен Құрманғазы күйле рінен, əлемдік деңгейдегі Вивальди, Брамс сынды композиторлардың классикалық туындыларымен сусындайтын болады, – деді өңір басшысы. – Алдағы уақытта Комен дантка жəне Үлбі өзендерінің жағасы да Ертіске қарап бой түзейді. Ал осындай субұрқақтың ең үлкені Өскеменнің орталық алаңына орналасады. Семей

 Имандылық иірімдері

«Жетімдер їйі» жоќ жер Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қызылордада отбасы үлгісіндегі балалар ауылы ашылды. Ол жетім жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған жеткіншектерге өз үйіндей болмақ. Өйткені, мұнда тағдырдың теперішін жастайынан көрген балалар үшін барлық жағдай жасалған. Онда 8 екі қабатты жəне 1 əкімшілік ғимараттың құрылысы салынды. 1 маусым – халықаралық балалар қорғау күніне орай нысан салтанатты түрде ашылып, пайдалануға берілді. – Бүгінгі ұрпақ – ертеңгі ел үміті. Сондықтан сіздер, балалар, бір əулеттің баласындай тату-тəтті

өмір сүріп, үлкенге – құрмет, кішіге – қамқор бола біліңіздер. Тəуелсіз еліміз барда, сендер ешқандай да қиыншылық көрмейсіңдер. Бастысы үлкендердің айтқанын екі

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Жүрдек пойыз кетті, Саған қолым жетті. Өкінбеймін мүлде, Мұндай болмас күнде», – деп қайырмасы ойнақы болып келетін оптимистік əнді естіп жүрсек те орындаушысын аса іздей қоймағанымыз шын. Алайда, əнші «Вокзалда қауышқан қызбен» қалып қоймай, саксофонын арқалап, армандарына «Жаяу» болса да жететінін шырқауға көшті. Бұл əн де көп ұзамай жастар арасында жапжақсы хитқа айналды. Қысқасы, айналасы бірнеше жылдың ішінде өнері өрге жүзген Серік Ибрагимов танымал əншілердің қатарынан табылды. Тыныш заманның арқасында өнерге таласы бар та-

етпей, сапалы білім алып, еліміздің дəулетті, жеріміздің сəулетті болуы үшін өз үлестеріңізді қосуларыңыз керек,– деді облыс əкімі Қырымбек Көшербаев.

қаласында да осы технологияға негізделген құрылыс салынбақ, – деді Д.Ахметов. Іңір қараңғысы түсе субұрқақ қызылды-жасылды түске еніп, мың бұрала билеп, атқақтай жөнелді. Атааналарымен еріп келген бүлдіршіндер фонтан тамшыларына қолдарын тосып, мəз-мейрам болып, асыр сала ойнады. ӨСКЕМЕН. ––––––––––––––––––––––

Суретті түсірген Есімхан ОРЫНБАЕВ.

Қазір мұнда қаладағы балалар үйінің 65 тəрбиеленушісі көшіп келді. Əр коттеджде 7-10 баладан тұрады. Мұнда 3 пен 18 жас аралығындағы жетім жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған жасөспірімдер отбасы үлгісінде тəрбиеленетін болады, яғни əрбір отбасының өз анасы бар. Балалар ауылын салу, абаттандыру сияқты жұмыстарға бизнестің жауапкершілігі жəне əріптестік негізінде «Петро-Қазақстан» компаниясы 650 миллион теңге бөлген. «Жетім» деп жəутеңдетпей, мұндай қамқорлық жасап жатқанына балалар да алғысын білдірді. – Балалар үшін жасап жатқан Елбасы қамқор лығына алғысымыз шексіз. Ешқандай сөзге теңеусіз жасалған «Атамекен» ауылында тек балалардың сыңғырлаған күлкісі мен

бақытты балалық шақтың куəгері болатынымызға сені міміз мол. Біздің əрбіріміз елдің мақтан тұтар азаматы болуға, үлгілі тəртібіміз бен сапалы біліміміз арқылы еңбектеріңізді қайтаруға уəде береміз, – деді балалар ауылының тəрбиеленушісі Наргиз Кашапова. Сегіз тұрғын үйден тұратын отбасылық үлгідегі балалар ауылын ашу арқылы Қызылорда облысы жетімдер мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған балалар үйі жойылған бірден-бір аймақ болып отыр. Балалар ауылындағы Үшқоңыр, Алатау, Ақжайық, Байқоңыр деген атаулары бар үйлерді құрудағы негізгі мақсат балалардың қоғамға əлеуметтік бейімделуін отбасылық жағдайда қалыптастыру. ҚЫЗЫЛОРДА.

ланттар көп заманда Серіктің атақты болып шыға келуінің құпиясын іздесең, сегіз қырлы, бір сырлы екендігінен табасың. Репертуарындағы əндердің сөзін де, əнін де өзі жаза алады. Музыкалық білімі бар. Қызылорда қаласындағы Қазанғап атындағы музыкалық колледждің кларнет класында оқыған əнші саксофон, домбыра, гитарада ойнауды үйреніп қана қоймай, қосымша пианино, фортепианоны меңгереді. Блок флейтада, аздап барабанда ойнайтыны бар. Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының аспаптық орындаушылар факультетінің үрмелі аспаптар бөлімінің кларнет класының түлегі. Айтқандай, əншінің кларнетті таңдауының сыры мынадай. Музыкалық колледжде қай аспапты таңдарын білмей тұрғанда болашақ ұстаздары: «Кларнет аспабын үйренсең, кейін саксофонда да ойнай алатын боласың. Бұл музыкалық аспапта Қызылордадан шыққан əйгілі əнші Батырхан Шүкенов те ойнайды» деп қызықтырған екен. Дегенмен, қазіргі əн де, əнші де көп заманда бұл да аз. Серік те барлық талантты балалар сияқты бастапқыда «Бозторғай», «Əнші балапан», «Патриоттық əндер» сынды байқауларға қатысып, көріне бастаған. Бірақ оның шоу-бизнесте тасы өрге домалауына продюсері Алтынбек Рахметов аз еңбек сіңірмегенін айту керек. Ең бастысы əбжіл продюсер əншінің сахнадағы өзгелерді қайталамайтын бейнесін сомдап берді. Өмірге

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

құштар адамның образын жасады. Серік «жылауық» əндер айтпайды. Əншінің орындауындағы əндердің бəріне албырттық, жастық жігер тəн. Отбасында жеті баланың ортасында өскен ұл өнер арғы бабаларынан жұққанын айтады. Əйтпесе, əкесі – қарапайым күрішші, анасы – зейнеткер. Қазірдің өзінде Серіктің репертуарында жиырмадан астам əн, əншілер – Ұлжан Айнақұловамен, Мақпал Исабековамен, Əли Оқаповпен, Тамара Асармен орындаған дуэттері бар. Əнші 2013 жылы Астана қаласында «Əн жүрегім – Астана» конкурсында Бас жүлдені жеңіп алғанымен қоймай, «Тurkvision» финалына өтіп, халықтың 19 пайыз дауысын жинаған болатын. Жалпы, Cерік үлкен сахнаға алғаш рет Талғат Сарыбаевтың «Пысық жеңгелер-ай» əнімен шыққанын айту керек. Кейін Баян Есентаеваның «Саз əлемі» жобасында осы əнімен «Рэтро-хит» номинациясы бойынша жеңімпаз атанды. 2013 жылы «Вокзалда қауышқан қызға» Алматы-І вокзалында клип түсіріліп, оған еліміздегі өнер жұлдыздарының барлығы дерлік қатысқанын көрдік. Шоу бизнестегі өнерпаздардың көпшілігін бір клипке тоғыстырған продюсердің беделі. Алтынбек Рахметов вокзалдың бос тұратын қолайлы кезін пайдаланып, клип түсіруге қол жеткізіп қана қоймай, бүкіл атақты əншілерді жинап келгенде Серіктің өзі де осыншама танымал адам өзінің бір əніне түсуге келгенін көріп, таңғалған екен. Бейнебаян көпшіліктің көңілен шықты. Музыкалық бағдарламаларда сұранысқа ие. 2014 жылы «Жаяуға» түсірілген клип те жаман шыққан жоқ. Ал вокзалда қауышқан қыз бейнесінде атақты əншілеріміздің бірі Жанар Айжанованың қос бұрымды сүйкімді қызы Айжұлдызды көрдік. Дегенмен, продюсер Алтынбек Серік Ибрагимовті қамқорлығына бірден алмаған көрінеді. Сыртынан жарты жылдай байқап, өнерін бағамдап, өзін ортада ұстауына қарап, образын іздеп жүрсе керек. Қысқасы, продюсер жаңылысқан жоқ. Болмысы бөлек, əні басқа əншіні тыңдармандар жақсы қабылдады. Айналасы бірнеше жылдың ішінде Серік Ибрагимов өнер айдынына тастай батып, судай сіңді. Бір бойында жастарға үлгі болатын жақсы қасиеттері жетеді. Аздап өлең жазатынын жоғарыда айттық. Бос кезінде кітап оқиды. Ақиық ақын Мұқағалидың жырларын жақсы көреді. Қазір қолы қалт еткенде «Абай жолын» оқып жатқан жайы бар екен. Армандарына жаяу шыққан жігіт жаяу жүре ме? Қазірге кө лігі жоқ əнші жаяу жүреді. Спортты жақсы көреді, өзін зиянды əдеттерден аулақ ұстайды. Жақында ғана «Роза шақырады» бағдарламасына қатысып, турникке жиырмашақты рет тартылып көрерменді таңдандырып тастағаны тағы бар. АЛМАТЫ.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Динара БІТІКОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №574 ek

Profile for Egemen

03062015  

03062015  

Profile for daulet
Advertisement