Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны ● Үкімет агроөнеркəсіп кешеніне жыл соңына дейін 50 млрд. теңге инвестиция тартуды жоспарлап отыр. Бұл туралы айтқан Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаевтың мəліметіне қарағанда, саланы қаржылық сауықтыру бағытында соңғы үш айда 170 млрд. теңгеден астам сомаға 172 қарыз алушының өтінімдері мақұлданған. Бүгінгі таңда мұнда 13 млрд. теңгені құрайтын 20 инвестициялық жоба пайдалануға берілген. ● Қазақстан жыл аяғына дейін экспортқа 10 мың тонна жоғары сапалы ірі қара етін жөнелтеді. Ауыл шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбеков жобаның 2011 жылы Елбасы тапсырмасына сəйкес жасалғанын, оның 2012 жылдан бері жүзеге асырылып келе жатқанын жеткізді. «Қазіргі кезге 1 мың 350 тонна ет экспортқа жіберілді», деді ол. ● Алматы қаласында еліміз дегі тұңғыш түнгі веложарыс өтеді. Астана күніне орай ұйымдастырылғалы тұрған шараны қала əкімдігі қолға алды. Түнгі веложарыс 4 шілде күні кешкі сағат 22:00-де ƏлФараби даңғылы мен Тəттімбет көшесінің қиылысынан басталады. ● Шығыс Қазақстанда сүт өңдеуші кəсіпорындарға 467 млн. теңге қаржы бөлінеді. «Агро бизнес-2020» бағ дарламасы шеңберінде қолға алынған бұл қанатқақты жоба шикізат бағасының қымбаттығына байланысты туындаған проблемаларды шешуге көмектеседі. ● Қызылорда облысының прокуратурасы биылғы 5 айда алаяқтық дерегімен 452 қылмыс тық іс қозғады. Бүгінде бұлардың 191-і сотқа жіберілген. Облыстық прокуратура баспасөз қызметінің баян дауынша, 114 фактіде алаяқтар «несие алуға көмектесемін» деп жұртты алдаса, 75-інде қолжетімді бағамен ипотекалық несие алып беруге уəде еткен. ● Павлодарда жалға берілетін тұрғын үй құрылысы басталды. «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» ИҰ» АҚ жалпы алаңы 9 457,92 шаршы метрлік көп пəтерлі тұрғын үй құрылысын қаржыландырады. Жайлылығы төртінші класты 9 қабатты тұрғын үйді қаржыландырудың жалпы сомасы 870 млн. теңгені құрайды. ● Қостанай облысында төртінші рет жастар күні аталып өтті. Оған маусым айының соңғы үш күні арналды. Орталық стадионда керуен керген шеруге спортшылар, əншілер, педагогикалық жасақтар, жастар ұйымдарының жəне ірі өнеркəсіп орындарының қыз мет керлері қатысты. «ҚазАқпарат», Аltaynews.kz, Аlau.kz, Egemen. kz агенттіктері сайттарының деректері бойынша дайындалды.

№128 (28352) 2 ШІЛДЕ СƏРСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

АСЌАЌТА, АСТАНА!

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев елорданың денсаулық сақтау саласын заманауи озық технологиялармен қаруланған, жоғары өркениет талаптарына сай сапалы қызмет көрсететін деңгейге көтеру мақсатында реформаторлық міндеттерді жүзеге асырды. Бүгінде Астана қаласының медицинасы қала тұрғындарының ғана емес, бүкіл қазақстандықтардың денсаулығын сақтау мақсатында кешенді қызмет көрсетеді. Біз астаналықтардың сұранысы мен қазақстандықтар мүддесі жолында тың бастамаларға ұйытқы болып отырған елордалық денсаулық сақтау мекемелерінің жұмысымен танысу мақсатында қалалық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Айгүл СЕГІЗБАЕВАНЫ əңгімеге тартқан едік.

«Хилтон» кешенінде болды

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Хилтон» əкімшілік-қонақүй кешенінде болды, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Мемлекет басшысы құрылысы 2011 жылғы қарашада басталған жаңа ғимаратты аралап көрді. Астанада Есіл өзенінің сол жағалауында орналасқан кешеннің жалпы алаңы 15 мың шаршы метрден асады. 4 жұлдызды отельдер санатына

жататын қонақүйдің 248 жатын нөмірі бар. Орта бағамды Hilton Worldwide бренді саналатын Hilton Garden Inn Ұлыбритания, Ресей, Италия, Германия, Польша, Нидерланд, Испания, Франция жəне Түркия секілді көптеген əлемнің елдерін қамтыған.

Елбасыныѕ апталыќ кестесі 2 шілдеде Үкіметтің елді индустриялық-инно вациялық дамыту бағдар ламасын жүзеге асыру жұ мыстары туралы есебі тыңдалады. Оның аясында республикалық телекөпір өткізу жоспарлануда. Сонымен қатар, Мемлекет басшысы Назарбаев

Орталығының жаңа ғимаратын аралап көреді жəне Ұлттық мұражайдың ашылу салтанатына қатысады. 3 шілдеде Президенттің ЭКСПО-2017 көрмесі нысандарының құрылыс аумағына баруы жоспарланған. 4 шілдеде Елбасы «Атамекен» этномемориалдық кешенінде Мемлекеттік ту көтеру салтанатына қатысады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Жағымды жаңалық

Қазақстан Республикасы Байланыс жəне ақпарат агенттігінің бастамасы бойынша қолға алынған «Телегазет» жобасы «Отау ТВ» арқылы «Егемен Қазақстан» мен «Казахстанская правда» газеттерін 3 миллион адамның оқуына мүмкіндік береді.

«Телегазет» топтамасын 7-беттен оқисыздар.

Басты парыз – Айгүл Кимқызы, Астана қаласында бүгінгі заманның озық технологияларымен жабдықталған клиникалар кешені жеткілікті. Қалалық денсаулық сақтау жүйесіне жататын мекемелер жəне олардың материалдық-техникалық базасы хақында айтып өтсеңіз.

Жылдыѕ жол картасы ќабылданды

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде Үкіметтің дəстүрлі отырысының қорытындыларына арналған брифинг өтті. Онда үш ведомство басшысы Үкіметте қаралған мəселелер туралы əңгімеледі. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Министрлерді бастап келген Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев Əлеуметтік-экономикалық саясаттың 2014 жылға арналған жол картасының 38 iс-шарасы орындалғанын айтты. «Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша елдің орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін ағымдағы жылғы сəуірде Үкімет Əлеуметтік-экономикалық саясаттың 2014 жылға арналған бiрiншi кезектегi шараларының жол картасын қабылдады. Жол картасы 10 бағыт бойынша 67 іс-шарадан тұрады. Бүгінгі күні 38 іс-шара орындалды. 29 іс-шара орындалуда. Бесеуі ағымдағы жылғы екінші жартыжылдыққа жоспарланған. Тағы 5 іс-шараның орындалу мерзімі тоқсан сайын жəне жартыжылдық кезеңге белгіленген. Жол картасының шеңберінде жоспарланған 4 жоба Президент Əкімшілігіне енгізілді. 7 жоба бойынша 4 заң қабылданды. Үш заң жобасы биылғы жылдың екінші жартыжылдығында əзірленеді деп жоспарланған. Үкімет қаулыларының 8 жобасы дайындалып, олар қабылданды», деді Е.Досаев. Ведомство басшысы Жол картасын орындау аясында макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған iс-шаралардың нəтижесi туралы да айтты. «Ұлттық валюта бағамы түзетілгеннен кейін инфляциялық процестерді жоспарланған дəлізде ұстап тұру үшін шаралар қабылданды. Бес айдың қорытындысы бойынша ағымдағы инфляция көрсеткіші 4,5 пайызды құрады. (Соңы 8-бетте).

– Мемлекет басшысының тікелей қамқорлығының арқасында астаналық денсаулық сақтау саласы бүгінгі өскелең талаптарға сай жабдықталуда. Қазір елорданың денсаулық сақтау құрылымында 34 медициналық ұйым жұмыс істейді, олардың ішінде 11 емхана, 14 аурухана, 1 медициналық

жедел көмек көрсету стансасы, 2 білім беру жəне басқа мекемелер бар. Бұл медициналық ұйымдар жетекші əлемдік өндірушілердің заманауи құрал-жабдықтарымен, соңғы үлгідегі медициналық технологиялық жүйелерімен жабдықталған. Олар сырқатты тексеру мен жедел де жоспарлы тəртіптегі емдеудің кез келген заманауи түрлерін жүргізуге мүмкіндік береді. (Соңы 10-бетте).

Мерей

Балуанєа лайыќ ќўрмет

Жерлестері Мўхит Тўрсыновќа їш бґлмелі пəтер мен «Киа Рио» автокґлігін сыйєа тартты Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Миллиондаған көрерменді теле дидарға телміртіп, барша қазақ стан дықтарды баураған, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жүлдесіне арналған «Қазақстан барысы» турнирінің жеңімпазы Мұхит Тұрсыновты шығысқазақстандықтар əуежайдан зор қошеметпен қарсы алды. Өскеменнің халықаралық əуе жайы алдында жиылған жұртта қисап жоқ. Терминалдан шыға берісте Мұхит бастаған сайыпқыран ұлдарды өңір басшысы Бердібек Сапарбаев бастаған қалың қауым ыстық ықыласпен құттықтап жатса, нəзира қыздар гүл шоқтарын сыйлап, ақ кимешекті əжелер шашуларын шашты. «Қазақтың қанынан бөлінбеген үш өнері бар: аламан бəйге, айтыс жəне қазақ күресі» деп заңғар жазушы Мұхтар Əуезов айтқандай, топы рағында балуандықтың құнары бар, жерге қаратпас балуан ұланы бар Шығыс – ежелден балуандарға бай өлке. Сондықтан Жанəділ Атаев, Тоқан Базарханов, Самат Рамазанов, Дəулет Тұрлыханов сынды даңқты балуандар тəрбиелеген өңірдің биыл екінші мəрте «Қазақстан барысы» атағын жеңіп алуы заңдылық. Спорт ардагері, еркін күрестен КСРО спорт шебері, КСРО еңбек сіңірген жаттықтырушысы Тоқан Базарханов дүбірлі додада ел мерейін тасытқан Мұхитты құшағына қысты. Дүниежүзілік қазақ күресі федерациясының президенті Серік Төкеев шығысқазақстандықтарды жеңісімен құттықтай отырып, қазақ күресінің қанатын кеңге жайып келе жатқанын жеткізді.

Бұдан соң «Қазақстан барысы – 2014» жеңімпазын ортаға алған қауым об лыс орталығындағы хакім Абайдың ескерт кішіне тағзым етіп, гүл шоқтарын қойды. Балуанға құрмет көрсету шарасы одан əрі Ертіс өзенінің жағасындағы амфитеатрда жалғасты. – Балуан Шолақ, Иманжүсіп, Қажымұқан аталарымыз салған сара жолды Шалқар Жоламанов, Айбек Нұғымаров сынды бауырларымыз жалғастырып, ел мерейін үстем етті. Міне, енді Мұхит Тұрсынов Шығыстың даңқын Қазақстанға, теледидар арқылы тамашалаған жүзге жуық елдерге паш етті. Президент

жүлдесі үшін төртінші рет өткен «Қазақстан барысы» турниріне таңдаулы деген 28 балуан қатысты. Мұхит бауырымыз Абай мен Шəкəрімнің, Мұхтардың, Қасымның туған жерінің абыройын асқақтатты. Бұл – өңіріміз үшін екінші жеңіс! Былтыр Айбек жеңіспен оралса, оның алдында Айбек – күміс, Шалқар – қола белбеу иегері атанғаны есімізде. Яғни, Шығыс елінің қасиетті жер екенін, өңірден шыққан азаматтарды əр уақытта ата-бабалардың аруақтары қолдап жүретінін көреміз, – деді аймақ басшысы Бердібек Сапарбаев. (Соңы 12-бетте).


2

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

ƏЛЕМ ТАНЫЄАН «Өзін ғана емес, өзі билеген елді дүние жүзінің өркениет биігіне көтере алған билеуші ғана əлемдік тұлға саналмақ». Сұлтан САНЖАР, ортағасырлық философ. Мұхтар ҚҰЛ-МҰХАММЕД.

ЌАЛЫПТАСУ ЌАМЫНДА Өмір ұлы мұхит сияқты. Оның тіршіліктің бар құпиясын тереңіне жасырып тынши қалатын жаймашуақ сəттері де, алып толқындары дауыл сапырып, жер бедерін, оны мекендеген барша тіршілік атаулының тағдыр-талайын күрт өзгертетін алапат мінезі де болады. Біз «адам мен табиғат – егіз» деген сөзді жиі айтамыз. Адамзат қоғамында да тұтас бір халықтың, мемлекеттің беталысбағдарын, бет-бейнесін өзгертетін осындай оқиғалар орын алатын кездер де жиі кездеседі. Міне, осындай сындарлы сəттерде ел билігін ұстаған таңдаулы тұлғалар немесе үркердей үлкен топ тарих сахнасына шығады. Лев Гумилев мұндай тұлғаларды «пассионарлар», ал олардың шоғырын «пассионарлық топ», ал құбылыстың атауын «пассионарлық» деп атайды. Жаһан тарихына жіті көзбен зер салсақ, мұндай пассионарлар, пассионарлық топтар мен пассионарлық құбылыстар аз болмағандығын аңғару қиын емес. Бүгінде бүкіл əлемде күншығыс елі – жапондардың ғылым мен білімде, техника мен прогресте, экономикада қол жеткізген таңғажайып табыстарына таңданбайтын халық жоқ. Бас-аяғы бір ғасырдың ар жақ, бер жағында дəл осы жапон жұрты ортағасырлық дамудың шырмауынан шыға алмаған, өнеркəсіп атаулыдан мүлде мақұрым, ал техникалық үдерістен біржолата артта қалған аграрлық елден техникалық, инновациялық дамудың көшін бастап, ұзақ уақыт бойына əлемдегі екінші экономикаға айналды. Осыншама табыс «Мейдзи реставрациясы» деген жапон интеллектуалдары жасаған саяси, экономикалық жəне əлеуметтік реформаларының арқасында келгенін біреу білсе, біреу біле бермеуі де мүмкін. Мейдзи реформасы 1867 жылдан 1912 жылға дейін патшалық еткен император Муцухитоның есімімен байланыстырылады. Дəстүр бойынша əр императордың таққа отырған күнінен жаңа дəуір басталады. Муцухито билікке келгеннен ол дүниеден өткенге дейінгі кезең «Мейдзи дəуірі» деп тарихқа енді. Сондықтан жапондар дəл осы кезеңде жүзеге асырылған саяси реформадан бастап, индустриялық революцияға дейін түгелдей сол императордың есімімен байланыстырады. Тіпті, «император» лақабы да «мейдзи» болып өзгертілді. Шындығында солай ма еді? Муцухито император болғанда ол небəрі 14 жаста еді. Бір ғана патша сарайының емес, тұтас бір ұлттың, мемлекеттің тағдырын өзгерткен, сол арқылы бүкіл əлем тарихына орасан зор өзгерістер əкелген реформаны қанша данышпан болса да 14 жасар бала атқара ала ма? Əрине, жоқ. Мейдзи жаңғыртуының басында аса көрнекті жапон интеллектуалдары тұрды. «Мейдзи» сөзінің өзі жапон тілінен аударғанда «ақылды билік» дегенді білдіреді. Жүргізілген реформа да осыған əбден сай болды. Əуелі «бас-басына би болған өңкей қиқым» – сёгундар бөлінісі таратылып, барлық билік император қолына шоғырланды. Монархиялық билік жүйесі сол тұста жарты əлемге билік жүргізген ұлыбританиялық дəстүр негізінде қайта жетілдірілді. АҚШ Конституциясы жобасымен билік заң шығару, атқару жəне сот жүйесіне жіктеліп, жаңа үкімет түзілді. Ата-ана мен үлкенді сыйлауға негізделген ата дəстүрін сақтау, жапон ұлтын өрге сүйрейтін кез келген жаңалықты жатсынбау басшылыққа алынды, қоғам тыныштығын сақтау үшін топқа-тобырға бөлініп, жиналыс ашып, шеруге шығуға тыйым салу, елді жікке бөлетін қоғамдық ұйым құрудан бас тарту, дін бұзып, христиандыққа өтуге тоқтам жасаған жаңа низам қабылданды. Билік қана емес, мемлекеттің бүкіл байлығы, жер-су атаулы император құзырына көшті. Əкімшілік реформа жасалып, сёгунат орнына жаңа префектуралар құрылды. Əскери реформа жүргізіліп, мемлекетті ішкі бүлікшілерден, сыртқы жаудан қорғай алатын кəсіби армия жасақталды. Өнеркəсіпті дамытуға, жаңа техника мен технологияны енгізуге арналған бағдарлама жасалып, өндірістік көрмелер өткізілді. Бұрын сыртқы дүниеге есігін тарс жауып келген жапон елі шетелдермен, ең алдымен Еуропа жəне АҚШпен дипломатиялық байланыс орнатып, алыс-берісті жиілетті. Жаңа білім жүйесі түзіліп, жаңа мектеп, жаңа университеттер ашылды. Бүгінде əлемге танымал Токио университеті 1877 жылы шаңырақ

көтерді. Ел астанасы Киотодан Токиоға көшіріліп, жаңа елордада жаңа өмір басталды. Жапон елін өркениет биігіне көтерген осы бір əлемде теңдесі жоқ реформаның нақты авторлары Кидо Такаеси, Сайго Такамори жəне Окубо Тосимити бастаған ұлтжанды қайраткерлер болды. Тағылым алар тарихтан тағы бір тəмсіл. Жер-жаһанның бүгінгі жай-күйі мен болашақтағы беталыс-бағдарын Америка Құрама Штаттарынсыз елестеу қиын. Ал осыдан небəрі екі жарым ғасыр бұрын əлем картасында мұндай мемлекет əлі жоқ болатын. Мұхит асқан Колумб сапарынан соң Америка құрлығына бақыт пен байлық іздегендер Еуропаның əр қиырынан ағыла бастады. Алуан тілді, христиандардың түрлі діни қауымдастығына жататын қырық құрам жұрт ұлт боп ұйысып, мемлекет боп қалыптасу орнына алты бақан алауыздыққа салынып, қан төгілген қарулы қақтығыстардан көз ашпады. Америка тарихының осындай сындарлы сəтінде тарих сахнасына кейінгі ұрпақ «мемлекет негіздеуші əкелер» деп ардақтайтын ұлы шоғыр шығады. Олардың қатарында тəуелсіздік жолындағы күресте қол бастаған жеңімпаз қолбасшы, АҚШ-тың тұңғыш президенті Джордж Вашингтон, Тəуелсіздік декларациясының басты авторы, 3-ші президент Томас Джефферсон, АҚШ-тың 2-ші президенті Джон Адамс, АҚШ Конституциясын қалыптаушы, 4-ші президент Джеймс Мэдисон, АҚШ-тың қаржы-банк жүйесін қалыптастырушы, федералистер партиясының жетекшісі Александр Гамильтон бастаған ұлы қайраткерлер болды. Қазақ халқы – мың өліп, мың тірілген халық. Оның да сан ғасырлық дамуында қалыптасу, өрлеу, дəуірлеу, төмендеу, баяулау, тіпті, тарих сахнасынан өшіп кетуге таяу қалған тұстары да аз болмаған. Осындай ел басына күн туған қиынқыстау кездерде ұлт көшін елім деп туған ерлер бастап, үнемі тығырықтан жол тауып отырған. Арғы тарихқа бармайақ беріден тартатын болсақ, осындай үркердей үлкен топ небəрі бір-ақ ғасыр бұрын тарих сахнасына шықты. ХХ ғасырдың басы əлемдік тарихтың дамуына орасан зор өзгерістер əкелді. Бірінші дүниежүзілік соғыс Еуропадағы ғана емес, Азиядағы, Америка мен Африкадағы мемлекеттер тағдырына түбегейлі өзгерістер жасап, жаһандық күштердің ара салмағын мүлде өзгертіп жіберді. Германия, Австро-Венгрия, Осман империялары біржолата келмеске кетіп, жас мемлекеттер тарих сахнасына шықты. Жаңа демократия орталығы саналатын АҚШ-тың беделі артып, Еуропаға ықпалы күшейді. Күншығыс елдері – Қытай, Жапония ұйқысынан оянды. Африкада мүлгіген қара түнек серпіліп, Оңтүстік Африка одағы қалыптасты. Соғысқа қажет жаңа қару түрлерін шығару барысында техника мен технология жетілдірілді. Автомобиль жасау, авиация өнеркəсібі, əскери-теңіз техникасы дамыды. Алпауыт империялар орнына Германия, Австрия сияқты республикалық пішімдегі жаңа мемлекеттер, сонымен бірге, жаңа демократиялық күштер пайда болды. Ресейде патша үкіметі құлап, бұлғақ басталған кезде қазақ зиялылары да бас көтеріп, Алашорда төңірегінде топтасты. Олар Алаш партиясын құрып, Ресей құрамындағы автономия ретінде Алаш автономиясын жариялады. Съезд өткізіп, бағдарлама түзіп, жаңа үкімет жасақтады. Бірақ патша үкіметі орнына келген жаңа билік – кеңес өкіметі ұлты үшін жанын пида еткен Алаш қайраткерлерін асқан қатыгездікпен қуғындауды бастады. Олардың басым көпшілігі репрессия тырнағына ілігіп, қанды қасапқа түсті. Аман қалғандары ұзақ жылдарға түрмеге отырғызылып, айдауға жіберілді. Осылайша қазақ ұлтын ХХ ғасырда өркениет биігіне сүйреген ұлы қайраткерлерге азапты тағдыр бұйырды. Алашордашылардың жас буыны 37-жылдың репрессиясына ұшырады. Жаңа толқыннан шыққан бас көтерер азаматтарды жазалау 50-ші жылдарға дейін жалғасты. Азамат соғысы, 30шы жылдардағы алапат ашаршылық, Ұлы Отан соғысы ұлттың генофондына өлшеусіз зиян келтірді. Отызыншы жылдардың соңында, соғыс кезінде Қазақстанға тұтас ұлттар мен ұлыстарды жер аудару, тың игеру жылдарында келгендер ежелден қаймағы бұзылмаған қазақи ортаның кескін-келбетін, ғасырлар бойы қалыптасқан өмір салтын, шаруашылықты жүргізу тəсілін, дəстүрін, ұлттық санасын өзгертіп, дүбəрə буын қалыптаса бастады. Біз кеңес заманында «Советтік

Қазақстан ғажайып табыстарға қол жеткізді. Сансыз көп зауыттар мен фабрикалар салынып, сексеннен астам қала тұрғызылды» деп мақтандық. Ал шындығына келер болсақ, сол зауыттар мен фабрикалардың бірде-бірі əлемдік нарықта бəсекеге қабілетті өнім шығара алмады. Нарықтық экономика жағдайында республиканың ауыр өнеркəсіп флагманы – Алматы ауыр машина жасау зауыты мен жеңіл өнеркəсіп мақтанышы – Алматы мақта-мата комбинаты ешбір шетелдік инвесторға керексіз болып қалды. Бар халқы бір ғана өндіріс орнына байланып қалған Қазақстанның əр түкпіріндегі Жаңатас, Текелі, Хромтау, Степногорск, Қаражал, Шахтинск, Жетіқара, Лисаковск, Жаңаөзен, Екібастұз, Курчатов, Зыряновск, Риддер, Серебрянск, т.б. ондаған қалалар ел экономикасын өрге сүйреудің орнына күрмеуі қиын əлеуметтік мəселелері жинақталған проблемалық елді мекендерге айналды. Міне, осындай қордаланған əлеуметтік-экономикалық мəселелерге қосымша 600-ден астам қазақ мектебінің жабылуы, сорақы ұлт саясатының салдарынан қазақ ұлтының өз елі, өз жерінде отырып азшылыққа айналуы халқымыздың ашуызасын қара қазандай қайнатты. Мұндай əбден шегіне жеткен наразылық қоғам дамуының бұлжымас заңы бойынша əйтеуір бір жерден жарып шығуға тиіс еді. Сол жарылыс 1986 жылы орын алды. Желтоқсан көтерілісі формальді түрде оқшантайдан шыққан орта дəрежедегі партия функционері Колбиннің Қазақстандай үлкен республика басшылығына келуіне қарсылық болғанымен, түптеп келгенде, қазақ халқын əбден азапқа түсірген бүкіл кеңес қоғамына, ұлттық сананы басыпжаншыған коммунистік идеологияға бағытталып, халық кегіне суарылған көтеріліс еді. Ашық саяси сипат алған бұл оқиға Кеңес Одағы сияқты империяда тоталитарлық жүйе орныққаннан бергі кезеңдегі ең алғашқы, ең қуатты жəне бүкіл əлем жұртшылығы назарын өзіне аударған ең саяси көтеріліс болды. Қ.Сəтбаев, М.Əуезов сияқты ақылой алыптарының еліне келген ергежейлі

Колбиннің билік басында тым ұзақ тұрақтамайтыны ол қызметке кіріскен алғашқы күндерде-ақ белгілі болып қалды. Сөзінде бəтуа, ісінде нəтиже жоқ, ойланбай сөйлеп, орындалмайтын уəде беріп үйренген Колбин кезеңі қазақ саяси элитасы үшін жаңа саяси күштердің қалыптасып, өзара ара салмағын айқындауға, халық алдында бедел жинап, кімнің кім екендігін көрсетуге мүмкіндік жасады. Бұған «жариялылық» деген жылымықты ала келген қайта құру саясаты да себепкер болды. Қазақ қоғамы көп ішінен суырылып алға шыққан қайраткерлер арасынан ел ішіндегі қордаланған проблемаларды бес саусағындай білетін, халық мұңы мен зарын биік мінберден батыл айтатын, өмір мен саяси күрес сынында əбден шыңдалған, ұлттық болмыс пен дəстүрден ажырамаған, ең бастысы – ұлты үшін кез келген уақытта басын бəйгеге тіге алатын, еркін ойлы ерлерді іздеді. Ел басына күн туған қиынқыс тау кездерде небір таңдаулы тұлғаларды тарих пен саясат сахнасына шығара білген қазақ халқында мұндай таңдаулы тұлға бар болатын. Бүкіл əлем көз тіккен КСРО Халық депутаттарының алғашқы съезінде Қазақстан Министрлер Кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев топтан озып, суырылып алға шықты.

ҐРЛЕУ ҐРІНДЕ

Өткен ғасырдың Брежнев билік құрған 70-80-ші жылдары КСРО тарихына «тоқырау жылдары» деген келеңсіздеу атаумен тарихқа енді. Əрине, өткеннің бəріне қара күйе жаға берудің жөні жоқ. Кеңес Одағында 60-жылдардың екінші жартысы мен 70-жылдардың басында ғарыш, авиация, атом өнеркəсібі дамып, шығарған өнімі негізінен ішкі нарық пен социалистік лагерь елдеріне арналған көптеген өндіріс орындары ашылды. Ғылым, білім, мəдениет, медицина айтарлықтай өсті. Əлеуметтік салаға көңіл бөлінді. Қарапайым халық коммуналдық үйлерден шығып, тұңғыш рет жеке пəтерлерге ие бола бастады.

Нақты сұраныс пен бəсекеге емес, тек жоспарға негізделген экономика 70-жылдары тығырыққа тірелді. Бұған сол жылдардағы əлемдік нарықтағы мұнай мен газ бағасының шарықтап өсуі басты себеп болды. Əлемдік экономикада 1973 жылы əйгілі «мұнай дағдарысы» орын алды. ОПЕК құрамына енетін барлық араб елдері Израиль агрессиясына жəне оны қолпаштап отырған АҚШ пен Батыс елдеріне қарсылық ретінде мұнай өндіруді күрт азайтып, оны Израильді қолдайтын мемлекеттерге экспорттауды мүлде доғарды. Бұл дүниежүзілік нарықтағы мұнай бағасын үш есеге дейін өсіріп жіберді. Нəтижесінде АҚШ пен Батыстың дамыған елдерінің экономикасын дағдарыс жайлады. Қиындық экономикасы күшті елдерді ширатады, əлсіз елдерді босаңсытады. Америка мен Батыс елдері тығырықтан жол іздей жүріп, үнемдеуді, техниканы жетілдіруді, технологияны жаңартуды үйренді. Бастапқыда қиындық болғанымен, олар «мұнай дағдарысынан» жарау аттай ширап шықты. Техникалық прогресте қара үзіп алға кетті. Əсіресе, электр энергиясын тұтынатын авиация, ғарыш, теңіз флоты, автомобиль, тіпті тұрмыстағы техниканы жетілдіруде орасан зор жетістіктерге қол жеткізді. Əлемдік мұнай дағдарысы Кеңес Одағы экономикасы үшін аса тиімді болғанына қарамастан, олар мол мүмкіндікті орынды пайдалана алмады. Аяқ астынан пайда болған аста-төк қаражат ел экономикасын əртараптандырып, техника мен технологияны жетілдірудің орнына басы бүтін мұнайға тəуелділікке алып келді. Экономиканың барлық саласында баяулау, құлдырау, тоқырау басталды. Бұл, əсіресе, ғылым мен техника, жаңа технология саласында айқын аңғарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бүкіл Еуропа елдері есеңгіреп шықты. Тұтас қалалар қирады, өндіріс ошақтары талантаражға түсті, азық-түлік жетіспеді. Жеңім паз ел ретінде алдымен Кеңес Одағы ес жиды. Соғыс кезінде іске қосылған кəсіпорындар бейбіт жағдайға

бейімделіп, өнім беруді ұлғайтты. Жеңілген Германиядан əкелінген трофейлік зауыттар да сол кезеңдегі техникалық үдерісті дамытуға өз үлесін қосты. Осылайша 50-жылдардың аяғына дейін Кеңес Одағы автомобиль, авиация, теңіз техникасы, атом өнеркəсібі, қаружарақ өндірісі, басты өнеркəсіп өнімдері саласы бойынша Еуропаның кез келген елінен озық, ал Ұлыбритания, АҚШ-пен терезесі теңдеу дəрежеге жуықтап қалған еді. Өкінішке қарай, 60-жылдардың екінші жартысы мен 70-жылдарда КСРО экономикасы біртіндеп осы артықшылықтарынан айырыла бастады. Кеңес Одағы Батыс елдерін тығырыққа тіреген «мұнай дағдарысы» кезінде ел экономикасын реформалау орнына көмірсутегін өндіруді арттырған үстіне арттырып, оған тəуелділікті одан əрі тереңдете түсті. Егер КСРО 1965 жылы 75 млн. тонна мұнай өндірсе, ара да небəрі 20 жыл өткенде – 1985 жылы оны 193,5 млн. тоннаға дейін жет кізді. Осы мерзім ішінде табиғи газ өндіру 5 есеге дейін артты. Мұнай мен газдан түскен қыруар валюта техниканы жаңғыртуға емес, жоспарлы экономиканың жыртығын жамауға кетті. Тіпті, мұнай қаражаты егістікке, ауыл шаруашылығына жарамады. Жер көлемінен əлемде бірінші орында тұрған КСРО шетелдерден астық сатып ала бастады. Косыгиннің реформасы түрлі бюрократиялық кедергілерге ұшырап, ешбір нəтижесіз аяқталды. Қисапсыз мол қаражат «социалистік даму жолына» түскен Азия мен Африканың, Латын Америкасының кедей елдеріне көмек ретінде оңды-солды жұмсала бастады. Жалпы, жұртқа жаймашуақ болып көрінетін Брежнев билігі кезінде Кеңес Одағы осылайша «тоқырауға» белшесінен батты. Сол себепті, бүкіл кеңес халқы «эпоха пышных похорон» деп ат қойып, айдар таққан Брежнев, Черненко, Андропов билігінен кейін Горбачев бастаған қайта құруға үлкен сеніммен үміт артты. Көпірме, көп сөзге əуес Горбачев реформатор ретінде ешбір нəтижеге қол жеткізе алмаса да, онсыз да кетеуі кеткен Кеңес Одағы сияқты алып империяны ешбір соғыссыз, қарулы қақтығыссыз құлатқан адам ретінде тарихта қалды. Батыста оны Сталин заманынан іргесі сөгілмеген тоталитарлық, коммунистік жүйені шайқалтқан тұлға ретінде əлі күнге дейін айрықша бағалайды. Қайта құру кеңес қоғамының бүкіл қоясын сыртқа шығарды. Мəскеу мен Ленинград сияқты Кеңес Одағының екі басты қаласының басшылығына Г.Попов пен А.Собчак сияқты партия аппаратында бір күн де жұмыс істемеген жаңа үлгідегі демократтардың келуі ел ішінде партияның беделі біржолата кеткендігін айқын көрсетіп берді. Горбачев билікке келісімен күндердің күнінде аяқтан шалып, кедергі келтіруі, билікке таласуы əбден мүмкін Саяси Бюроның кəрі тарландары Гришин, Романов, Тихонов, Д о л г и х , Д еми ч ев т ер ді бір т ін деп қызметтен кетіріп, республикалар мен облыс басшыларының үштен бірін ауыстырды. Бірақ билік басына келгендердің бəрі бірдей халық қолдауына ие болған жоқ, ал əупірімдеп қызметте қалғандар əліптің артын бағып, тіршілік етуге көшті. Осындай қиын жағдайда бір кездегі одақтық жəне республикалық деңгейдегі партия көсемдерінің пəпігі оп-оңай басылып, халық алдында қайраткерлердің жаңа буыны бедел ала бастады. Кімнің кім екенін жəне оның қолынан не келетінін теледидар арқылы тікелей эфирге Кеңес Одағына ғана емес бүкіл дүние жүзіне көрсетілген КСРО Халық депутаттарының 1-ші съезі айқын көрсетіп берді. Міне, əйгілі Кремльдің Съездер сарайында 1989 жылдың 30 мамырында дəл осы съездің алтыншы отырысында трибунаға Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев көтерілді. Бұл оның өміріндегі ең бір шешуші сəттердің бірі еді. Депутаттар Орталық Азиядан шыққан, республикалық партия ұйымының бірінші басшысы емес, бар болғаны Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметін атқаратын, əлі 50-ге толмаған жас қайраткердің өзіне де, сөйлеген сөзіне де сын көзбен қарады. Енді «Назарбаев феноменін» зерттеумен айналысқан тарихшылар мен саясаттанушылар тарапынан əлі күнге дейін терең талдау нысаны болмаған осы баяндамаға жан-жақты тоқталып өтейік. Нұрсұлтан Назарбаев сөзін былай бастады: «Құрметті депутаттар, біздер істі қолға алып, социалистік таңдау шеңберінде қоғамымызды жақсылық жағына қарай жаңғыртатын шешімдер күткен миллиондардың өкілдері екеніміз рас қой. Əлде сіздерге бұлай көрінбей ме? Менің көзқарасымша, біздің міндеттерді шешудегі бас ауруымыздың түп-тамыры – базистің, экономиканың сырқатын емдеуде. Мұнда бізге дəл


www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

ТЎЛЄА

диагноз керек. Қызметтік міндетіме орай прак тикалық-экономикалық мəселелермен айналысатындықтан айтарым, біз бүгін де ел экономикасындағы нақты жағдай туралы білмейміз». Ұзақ жылдар бойы басшылық қызметпен айналысқан қайраткер тұлғаның ел экономикасының нақты жай-күйін «біз білмейміз» деп мəселені бірден төтесінен қоюы өте үлкен батылдық еді. Шындықты сөз арасынан оқи алатын адам үшін «біздің» ар жағында «реформаны бастап отырған бас хатшы бастаған басшыларының ешқайсысы да білмейді» деген бұрын-соңды ешкім айта алмаған еркін пікір жатты. Əрі қарай қайраткер Кеңес Одағы экономикасының сорақы жағдайын ешбір бұрама, бұлтақсыз жария етті. Ол былай деді: «Өздеріңіз ойлап қараңыздар: КСРО Мемлекеттік статистика комитетінің деректеріне сəйкес елімізде өнім өндіру артқан, ал сөрелер бос. Экономикалық реформа бойынша қабылданған шешімдер еңбекпен табылмаған ақшаның ағынын күрт арттырды, арзан ассортимент шайылып кетіп жатыр. Жоспарлар орындалғанымен, эко но миканың жағдайы нашарлай түсуде. Елімізде азық-түлік өндірісін арттырудың қажеттілігі жоқ, ал ауыл шаруашылығында табыстар өсе түсіп отыр. Неге? Мұндай «негелердің» ұшы-қиыры жоқ. Экономикадағы дағдарыстың бүкіл тереңдігін айқындап, оны еңсерудің нақты жолын табатын уақыт жетті». Бұл Кеңес Одағының көкезу басшыларына қарата айтылған, «көпірме, көп сөзді доғарып, тығырықтан шығатын жол таңдау керек» деген болат қайнауда шыңдалған қайраткердің батыл ойы болатын. Н.Ə.Назарбаев – қарапайым металлургтен республика Үкіметі басшысы дəрежесіне дейін өз еңбегімен өскен жан. Сондықтан ол əдетте Мəскеудің көбіне бірін-бірі жоққа шығаратын, мəнсіз, мағынасыз нұсқаулары мен «аса құнды ұсыныстары» өзгені былай қойып, соны дайындаған есімі үнемі белгісіз авторлардың өзіне де түсініксіз екенін анық білетін. Ол мұны да жайып салды: «Үкімет солармен ақылдаса келе шешім қабылдайды. Іс жүзінде біз не нəрсеге қол жеткізіп отырмыз? Бүгінде шаруашылық есептің бірінші, екінші, үшінші модельдері бар. Төртіншісі де болатын шығар. Бірақ шаруашылық есеп дегеннің өзі іс жүзінде мүлдем жоқ!». Осы кезде бағанадан бері «мына қазақ қалай-қалай басқа шауып, төске өрлейді» деп отырған небір ығай мен сығайдан тұратын, анау-мынауға елең ете бермейтін депутаттар дүркірете қол соқты. Бұл Қазақстан Министрлер Кеңесінің жас төрағасының турашылдығына сүйсіністен соғылған қол шапалақтау болатын. Өйткені, осыдан тура екі жыл бұрын Одақ басшылығы мекемелерді шаруа шылық есепке көшіру туралы ар найы қаулы қабылдаған еді. Жанжақ ты ойластырылмаған бұл шара үл кен дау-дамайға əкеліп соқтырды. Шаруа шылық есеп моделіне қайтақайта өзгеріс енгізілгенімен, баға мен жалақы орталықтан белгіленген жағдайда іс мүлде алға баспады. Тіпті, модельді өз бетінше жетілдірген талант ты шаруашылық басшылары заң саласындағы келеңсіздіктерден істі бола бастады. Н.Назарбаев əрі қарай кеңес экономикасын тұралауға, тоқырауға жеткізген кемшіліктерді жілік майын шаға талдауға көшті: «Ескі реттеуші – орташа еңбекақы бар еді. Біз оны алып тастадық жəне дұрыс жасадық. Ал жаңасын ойлап тапқан жоқпыз. Мұнымен эмиссияны екі еселендіріп, елдің онсыз да шатқаяқтап тұрған қаржы жағдайын тығырыққа тіреп тындық. Он екінші бесжылдық тоқыраудың ең нашар дəстүрлерінің сыңайында жасалды. Сырттай болса да түзеген болып, барлық құжаттарға тауарлы өнім көрсеткіші талдамалық мақсаттар үшін есептік ретінде қабылданады деп жаздық. Бұған кім сенеді? Өсім қарқыны сақталып отыр, еңбекақы бұрынғысынша көлемге рубльмен байлап тасталған, ал тегершікті қайта есептеу, баға арқылы өсіріп, өнім өндірмей, нысандар салмай еңбекақы алуды біз ертеден білеміз жəне қазір де жалғастырудамыз». Ол мұнымен де тоқтаған жоқ. Орталық жіберген қателіктерді жіпке тізе отырып, ащы мысқылға ауысты: «Тауарлардың емес, ақшаның толқыны он екінші бесжылдықта бұрынғыдан да қуаттырақ шығып, өзінің шарықтау шегіне жетті. Ведомстволардың көрсеткіштерін емес, адамдардың сұраныстарын қанағаттандыру да құр үндеу күйінде қалды. Ал енді ең архаикалық көрсеткішке – төрт құрметті ведомство енгізген еңбек өнімділігі мен орташа еңбекақы арасалмағына қайта оралуға мəжбүр болып отырмыз. Олар маған ренжімейақ қойсын, бұл құжат кəсіпорындарда

«Төрт бандының хаты» деген атауға ие». Жас төрағаның кесек-кесек тастаған сөздеріне айызы қанған депутаттар тағы да ду қол шапалақтады. Шындығында қайта құру кезеңінде елдің ең жоғары басшысы тарапынан тиісті мемлекеттік органдармен келісілмеген, бірін-бірі жоққа шығаратын, кейде күлкі, кейде ашу-ыза шақыратын құжаттар көптеп қабылданды. Назарбаев осындай қисынсыз құжат авторларын Қытайдағы «мəдени революция» кезінде зиялы қауымды зар еңіреткен «төртеу тобына» теңеп, масқарасын шығарады. Егер əлі күш-қуаты, бар құзыреті қолында төрт бірдей мемлекеттік орган басшыларының төртеуі де Кремльдің Съездер сарайында отырғанын ескеретін болсақ, жас төрағаның бұл бағасын қашанда бетің бар, жүзің бар демей тіке айтатын қайсар мінездің көрінісі демеске əддің жоқ. Қайта құру кезінде əбден кетеуі кеткен кеңес экономикасына нарықтық қатынастардың элементтері де енгізіле бастайды. Соның бірі өңірлер мен кəсіпорындарды өзін өзі қаржыландыруға көшіру болды, бірақ көтерме сауда бағасы өзгеріссіз қалды. Нəтижесінде мыңдаған шаруашылықтар тағы да мүсəпір халге көшті. Орайын тапса, артық өнімді көтерме сауда бағасымен сату арқылы азық-түлік тапшылығы проблемасын шешуге болатын. Бұл мəселе де төраға назарынан тыс қалмады: «Бүкіл экономика өзін өзі қаржыландыруға көшті, көтерме бағаны қайта қараған жоқпыз. Қазір біз бəрінен де қатты қажетсініп отырған ет пен сүтке төменгі рентабельділік қалыптастырылса, жалгерлердің мойнына ауылдың ескі қарыздарын іліп қойғымыз келеді». Кеңес Одағы кезіндегі келеңсіздіктің тағы бір түрі – үлкенді-кішілі бастық атаулының бəрі партияның атынан сөз сөйлеп, партияның атынан тапсырма беруді əдетке айналдырғаны еді. Нақты жауап беретін адам жоқ жерде нақты жауапкершіліктің де болмайтыны сияқты небір қисынсыз, тіпті зиянды ұсыныстардың авторы осылайша жазадан оп-оңай құтылып кететін. Осы бір қисынсыздық та төраға назарынан тыс қалған жоқ: «Анонимдік бізде алып тасталған. Келіңіздер, түрлі шаруашылық есеп модельдері, ауылдағы реформалар авторларының анонимдігін де құртайық. Бізге өз «батырларымызды», кімнің кім екенін білу керек». Зал осы тұста да дүркірете қол соғады. Жалпы, КСРО халық депутаттарының съезіндегі ахуал партия съезіндегі жағдайдан мүлде өзгеше болатын. Егер партия съезінде бəрі алдын ала ойластырылып, шапалақ соғуды кім бастап, кім қостайтыны, тіпті оның ұзақтығы, форматы да (қол шапалақтау, ду қол шапалақтау, орнынан тұрып ұзақ қол шапалақтау) алдын ала белгіленетін болса, демократияландырудың алғашқы көріністері орныға бастаған халық депутаттары съезінде қол шапалақтаудың орнына ұнамаған шешендерді ысқырып, айқайлап, трибунадан түсіру қалыптасқан еді. Сондықтан Қазақстан үкіметі төрағасының сөзіне соғылған шапалақ оның шын мəнінде көптің көкейіндегіні айтқан батыл пікірлеріне көрсетілген шын жүректен шыққан қошемет деп қабылданды. Назарбаев жалпы Одақ экономикасын тұралауға əкелетін кемшіліктерді сын тезіне алып қана қоймай, одан шығудың жолдарын көрсеткен нақты ұсыныстардан кейін республиканың жайкүйіне көшеді. Бүкіл Қазақстанды ғана емес, күллі əлемді алаңдатып отырған экономикалық, дəлірек айтқанда, саяси, əскери, жаһандық мəні бар экологиялық проблемаларға ауысады: «Ведомстволық диктат шикізат ресурстарына аса бай, əлемдік рынокта жоғары сұранысқа ие біздің республиканы өзінің əлеуметтік дамуында аса ауыр жағдайда жəне экологиялық дағдарыс шегінде қалуға алып келді. Министрліктердің пілдің ыдыс-аяқ дүкеніне кіріп кетіп, бəрін қиратқанындай ысырапқорлығының салдарынан Арал құрғап қалды. Екібастұз даланы күлмен көмкере бастады. Мұнай оны өндіретіндерге қызмет етіп жатқан жоқ. Жайылымдық жерлер түрлі полигондардың еншісінде кетсе, өтемақы туралы мүлдем əңгіме жоқ». Республикалық деңгейдегі басшының Одақ басшылығын бұлайша сынауы, сынау ғана емес бүкіл Орталық Азияны экологиялық апат аймағына айналдырғанын ашық айыптауы бүкіл Кеңес Одағы тарихындағы бірінші жағдай еді. Əрине, мұндай мəселені жазушы, ғалым ағайындар айтса зиялы қауымның əдеттегідей «өкпе-назы» ретінде қабылданатын. Ал Министрлер Кеңесі төрағасының айтуы Одақ басшылығына деген ашық қарсылықтың айқын көрінісі болатын. Н.Назарбаев əрі қарай жоғары трибунаны былай қойып, ресми құжаттарда «өте құпия» деген грифпен

қарастырылатын, қазақ халқына тажал болып жабысқан Семей ядролық полигонының зиянды зардаптарын айтуға көшті: «1946 жылдан бері жұмыс істеп тұрған жəне əуелі жарылыстар əуеде жасалған Семей ядролық полигоны туралы ерекше айтқым келеді. Оның төңірегіндегі халық сол уақыттан бері төрт есе өсті. Бірақ əскерилер бізді сынақтардың адам денсаулығы үшін пайдасы бар деп сендіруден де тартынар емес. Біз мұның бүгін мемлекеттік қажеттілік екенін түсінеміз. Бірақ атом жарылыстарының қоршаған ортаға ықпалы туралы түбегейлі талдау жүргізіп, ол туралы адамдарға айту керек қой. Сонда тұрып жатқандардың өмірлерін жақсарту үшін кейбір шығындарды айтпағанның өзінде». Бүгінде «полигонды мен жаптым», «ол жапты» дейтіндер өте көп. Бірақ бұл полигон мəселесінің Кеңес Одағының ең жоғары заң шығару органының бүкіл əлем көз тіккен биік мінбесінде тұңғыш рет ресми түрде көтерілуі болатын. Əрине, бүгінгі қазақстандықтар Семей ядролық полигоны мен оның қисапсыз мол қасіреті туралы əбден хабардар. Ал Кеңес Одағы əлі күш-қуаты қолында, əскери-өнеркəсіп кешені ойына келгенін істеуге шамасы бар сол кезеңде мəселені дəл осылай төтесінен қою ерлікпен пара-пар еді. Төраға мұнымен де тоқталмады. Əскери-өнеркəсіп кешенінің мақтанышы, жалпы кеңес қоғамының артықшылығы саналатын ғарыш саласындағы келеңсіздіктерге де тоқталып өтті: «Адамның данышпан ақыл-ойы Байқоңырды, тамаша Ленинск қаласын өмірге əкелді. Бірақ еліміздің ғарыш айлағының қақпасы, Төретам стансасы жергілікті тұрғындардың қарабайыр қонысы болып қалып отырғанын сіздердің араларыңызда білетіндер аз». Осы тұста «басқа шауып, төске өрлеп» бара жатқан жас төрағаны тоқтатуға əрекет етушілер де табылды. Трибунада тұрған қайсар мінезді қазақ қайраткері енді қайта құру кезіндегі кемшіліктерге ауысып, Одақтың министрлік басшыларын сын тезіне алды: «Қайта құрудың төрт жылы өтті, ал одақтық министрліктер кəсіпорындарға, тіпті, əлі де жоспардан тыс өнімдерді, тіпті, қалдықтар мен қайталама ресурстарды, мұнай мен көмірді пайдалануға да мүмкіндік бермей отыр. Қазақстанға иеленуге мұрсат берілген басқа нəрселер өнеркəсіп көлемінің тек 7 пайызын ғана құрайды, ал кəсіпорындардың 93 пайызы республикаға өз табыстарының тек 1 пайызын ғана аударады. Республика Мəскеу кабинеттерінде қашанғы алақан жайып жүрмекші?». Дəл осы тұста зал тағы да ду қол шапалақтауға көшеді, бірақ сол жолғы шапалақтың орны өзгеше еді. Бұл қазақ қайраткерін залда отырған «мұңы

бір» одақтас республикалардан келген депутаттардың қолдауы болатын. Бұдан əрі қазақ төрағасы жер мен оның байлығы белгілі дəрежеде ғана одақтық меншік болуы керектігі жəне оның бар байлығы республиканың өзінде өңделуі керектігін алға тартады. Ол республикаларды қолдау арқылы Одақтың өзі күшейетіндігі туралы бұдан кейін кеңестік баспасөз іліп əкетіп, афоризмге айналдырған, «қуатты республика – қуатты орталықтың негізі» деген тезисті айтты. Кеңес Одағы кезінде Саяси Бюро құрамында көз алдау үшін Орталық Азия мен Кавказ жұртынан шыққан бірлі-жарым өкілдер болғанымен одақтық үкімет пен орталық орган басшылары негізінен ресейліктерден тұратын. Ал Қорғаныс, Құқық қорғау жəне Сыртқы істер саласында басшылық қызмет істейтін республикалық өкілдер мүлде жоқ болатын. Н.Назарбаев тікелей Саяси Бюроның құзыретіне кіретін бұл тақырыпты да айналып өткен жоқ: «Ұлттық республикаларға құқықтық, қорғаныс, сыртқы саясат басшылығын қоса алғанда, барлық федералдық органдарда лайықты өкілеттілікке кепілдік берілуі тиіс». Мұндағы Құқық қорғау органдары деген ұғымға сол кездегі түсінік бойынша КГБ, ІІМ, Жоғарғы Сот, Бас прокуратура, Əділет министрлігі сияқты əлеуеттік органдар енетін. Бұл Н.Назарбаевтың республика шеңберінен шығып, одақтық деңгейге еркін көтерілген батыл ойлы қайраткер екендігін көрсетіп берді. Республикалық деңгейдегі проблемаларға кеңінен тоқталып өткен төраға сөзі нің соңына қарай Кеңес Одағы сияқты алып мемлекеттің əрбір өңіріне қатысты проблема – жергілікті басқару мəселесіне ойысады: «Жергілікті өзін өзі басқару туралы заң қабылдауды жеделдету қажет. Төрт жыл əңгіме етіп келе жатқанымызбен, бүгін де біз қандай билік туралы айта аламыз! Іс жүзінде ол жоқ! Сондай-ақ, жергілікті Кеңестерге ауданнан республикаға дейінгі деңгейлерде, егер олар экологиялық күрделіліктерге алып келетін болса, сол өңірдің қауіпсіздігі мен тұрғындарының денсаулығына қатер төндіретін болса, кез келген сатыдағы кез келген ведомствоның шешімдерін тоқтатуға рұқсат беруді заңнамалық тұрғыдан шешу керек». Тағы да ду қол шапалақ. Бұл жолы қазақ төрағасын Кеңес Одағының əр өңірінен келген жергілікті орган басшылары көкейдегі сөзін айтқаны үшін қолдаған еді. Сөзінің соңына қарай Н.Назарбаев «кемедегінің жаны бір» екендігін еске сала келіп, халықтар достығы мəселесіне ерекше көңіл бөлуге назар аударды. Шындығында Желтоқсан көтерілісінен кейін Тбилиси оқиғасы, грузин-абхаз, грузин-осетин қақтығыстары, Оштағы қырғыз-өзбек қырғыны, Ферғанадағы

өзбек-месхет түріктері бүліктері, Молдова, Балтық елдеріндегі ұлтаралық жанжалдар орын алды. Мұның алдын алмаса, болашақта бүкіл Кеңес Одағы кең көлемдегі ұлтаралық қақтығыстар аренасына айналуы əбден мүмкін екендігін жəне одан алдымен өз жерінде азшылықта отырған қазақтар зардап шегетінін айқын білген Н.Назарбаевтың бұл ұсынысы да көптің көңілінен шықты. «Халықтар достығы» тезисін дамыта түсіп, ел Желтоқсан оқиғасына кезінде берілген, қазақ халқының ашу-ызасын туғызған бағамен келіспейтінін білдіріп, қазақтардың интернационалдығына күмəн келтірмеу керектігін қадап айтты. Сөзін жинақтай келіп, ол: «Бізге автаркия керек емес, бізге экономикалық конвейерді бекемдеу керек, ал интеграциямен қазір бүкіл əлем айналысады», – деген қорытынды жасайды. «ВКП(б)-ның қысқаша курсымен» ғана сауат ашқан партиялық функционерлер баяндамашының Кеңес Одағына тəн «жабық экономиканы» меңзейтін «автаркиясынан» көп ештеңе сезбесе де, «интеграциясын» ашық түсінді. Қазақстан үкіметі төрағасының сөзі залда отырған Одақтың саяси элитасына да, оны теледидардан көрген бүкіл халыққа да саясат сахнасына жаңа тұрпаттағы, еркін ойлы, жігерлі, салмақты, сабырлы мемлекет қайраткері шыққанын айқын көрсетіп берді. Оның сөзі өзімен бірге «жыл келгендей жаңалық» ала келді. Назарбаевтың баяндамасына мəтіндік талдау жасар болсақ, онда «экономика», «экономикалық» деген ұғымдар 12 рет ұшырасады екен. Нақты материалдық игіліктер өндірумен шыңдалған қайраткер тұлғаны шын мəтінде саясат туралы көпірме сөзден гөрі қарапайым халықтың əл-ауқатын арттыруға бағытталған нақты экономиканың жағдайы көбірек алаңдататын еді. Ол осы бағытынан кейін де тайған жоқ жəне бұл идея «алдымен – экономика, одан кейін – саясат» деген тезиспен əлі күнге дейін барша қазақстандықтардың игілігіне қызмет етіп тұр. Бүкіл Кеңес Одағы саяси элитасының назарын өзіне аударған Назарбаев баяндамасының басты тезистерін тағы бір түйіндеп өтейік: Одақ экономикасының халі өте мүшкіл, оны жасырмай ашық мойындау керек; даңғаза мен дақпыртты қойып, дереу сөзден іске көшкен жөн жəне ол үшін тығырықтан шығар жаңа жол, жаңа экономикалық саясат қажет; одақтық үкімет дəл осы күйінде өзіне жүктелген қызметті атқара алмай отыр, сондықтан оған түбегейлі түрде құрылымдық өзгерістер жасап, қайта жасақтау керек; билік шамадан тыс орталықтандырылған жəне сол себепті республикалар мен облыстарға заң жүзінде қосымша құзырет пен еркіндіктер беру қажет; жоспарлы экономикадан біртіндеп шаруашылықты

3

өзін-өзі қаржыландыруға көшкен жөн; кеңестік өнеркəсіпті санға емес, сапаға лайықтап қайта құру керек; азық-түлік өнімдеріне тапшылықты жою үшін өнім өндірушіге экономикалық еркіндік берген жөн; қаржы жүйесіне реформа жасалып, баға мен жалақыны орталықтан белгілеуді доғару керек; жергілікті органдарға (облыстық, аудандық) өзінөзі басқаруға көшуге мүмкіндік жасаған жөн; экологикалық апаттардың алдын алу үшін одақтық деңгейдегі кешенді бағдарлама қажет; жабық экономикалық саясат шеңберінен шығып, əлемдік интеграцияға ұмтылу керек; көпұлттық жағдайда ұлт мəселесіне, халықтар достығына ерекше мəн беріп, ұлтаралық қақтығыстардың алдын алу қажет. Ең бастысы, Одақты сақтап қалу үшін республикаларға барынша дербестік беру керек. Қуатты республикалар ғана қуатты орталықты ұстап тұруға мүмкіндік береді. Қазақстан үкіметі басшысының сөзі съезде нағыз фурор туғызды. Ол көтерген əрбір мəселені одақтық ақпарат құралдары жабыла, жарыса жазды. КСРО Халық депутаттарының съезі сол кездегі жалғыз одақтық телеканал арқылы бүкіл Кеңес Одағына кеңінен көрсетілді. Ешбір бояма, бүкпесіз тікелей эфир арқылы берілген бұл көрсетілімді саяси ақпаратқа сусаған бүкіл халық айызы қана отырып тамашалады. Коммунистік партия, ең алдымен, жұмысшы табының партиясы болды. Партия елдегі экономикалық игіліктерді өндіретін, саяси тұрақтылықты сақтай алатын, соңына мыңдаған, қажет жағдайда миллиондаған адамдарды ерте алатын жұмысшыларға арқа сүйеді. Ал қайта құру партиялық функционерлер мен жұмысшы табының арасы мүлде алшақтап кеткенін көрсетіп берді. Кабинеттен алыстап көрмеген шенеуніктер ашынған жұмысшылар арасына келгенде мүлде дəрменсіз болып шықты. Сондықтан Одақ басшылығы халық алдында, оның ішінде, өндірістік жұмысшылар арасында беделі зор жаңа басшыларды іздей бастады. Тікелей эфир кімнің кім екенін айқын көрсетіп берді. Қазақстан үкіметі басшысының сындарлы, салмақты сөзі көптің көңілінен шығып, əсіресе, одақтық республикалар халқының қолдауына, жаппай наразылықтар таныта бастаған аса ірі өндірістік орындары жұмысшыларының ыстық ықыласына ие болды. Бұл Н.Ə.Назарбаевтың одақтық деңгейдегі беделін бірден биікке көтерді. Мұны саяси, экономикалық тығырықтан шығудан жол іздеген Горбачев бастаған одақтық басшылар да айқын аңғарды. Осы кезеңде Н.Назарбаевқа əуелі одақтық үкімет төрағасы, кейін вице-президент қызметі ұсынылды. Бірақ оның жұлдызды сəті əлі алда еді... (Жалғасы бар).


4

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

ЕЛ ЖƏНЕ ЕЛБАСЫ

Ґміріме əр берді, жїрегіме нəр берді Елін сүйген, халқына қорған болып жүрген айбарлы азаматтармен біз өзімізді қашанда əйтеуір бір қырынан байланыстырғымыз келеді. Тура мағынасында алып бəйтеректің көлеңкесінен кімнің сая тапқысы келмейді дейсіз. Осындайда сол алып бəйтерекпен рухани байланыстыратын бір тылсым күш барына өз басым бек сенемін. Сондай алып жүректі, ел үшін туған арда азаматтардың бірегейі – біз дің Президент. Елбасы – Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың халықаралық аренадағы бедел-абыройы, тəуелсіз мемлекетіміздің іргетасын берік етіп қалаудағы ерен еңбегін, қайраткерлік қабілеті мен қасиетін жан-жақты ашып жазар болсам, мақала жүгін тым ауырлатып алатын сияқтымын. Мен өзімнің жүрек-айнамдағы Елбасымыздың дара тұлғасын ғана əңгіме арқауы етпекпін. Дана қазағымның дара болмысы оның күнделікті өмірімен, тыныс-тіршілігімен біте қайнасып, ажырамастай болып кеткенін əркім-ақ мойындайды. Ғұмырымды көркем еткен, үмітімді желкен еткен, «Ұлым бар» деп еркелеткен елімізде осындай көшбас шымыздың бары жүрекке сенім мен тыныштық ұялатады. Журналистиканың жалына жар мас қанымда шашы желбіреген шынашақтай жеткіншек едім. Бірде Президентіміз Шымкентке сапармен келетін болды. Тəуелсіздіктің алғашқы жылдары. Етек-жеңді əлі де толық қымтай алмай жатқан өліара шақ. Облыстық əкімдіктің үлкен мəжіліс залына маңдайынан күн көрінген, жүзінен мейірім-шуақ төгілген Нұрсұлтан Əбішұлы кіріп келе жатты. Айдалада қою қараңғылық тұтқынында адасып, бүкіл жан дүниең жабырқап, көңілің алағаржақтанып келе жатқанда алдыңнан бір сəуле жарқ етіп шыға келетін сəттер болады емес пе? Елбасы ширақ басып, айналасына шырай шашып кіріп келгенде, өне бойымда қуаныш толқындары атой салды. Киелі, ерекше қабілетке ие адамдарда осындай бір тылсым күш болады. Елбасымыздың ерен тұлғасы маған алғаш рет осылай əсер берген еді. Алғашқы таныстығымыздың өзі ерекше болды-ау деп топшылаймын. Президентке сауал берерде журналистер, басқа да мамандық иелері əуелі өздерін таныстырады емес пе? Ресей мен Қазақстан мемлекеттері арасындағы достық байланысқа қатысты сауал бермек болған менің аты-жөнім Елбасыны да елең еткізген шығар-ау, маған əкелік көзқараспен елжірей қарап, «Аты-жөніңді қайталашы», дегені. «Дулат Назарбекұлы Əбіш», дедім кідірмей. Əрине, егер арғы тегім Назарбаев болғанда бар ғой, керемет үйлесімділік болар еді. Бірақ Нұрсұлтан Əбішұлы осы ұқсастықтың өзіне көңіл бөліп, мəн бергені мені жадыратып тастады. Осы қысқа ғана тіл қатысудың өзі ішкі əлемімді астан-кестең еткені соншалық, Қазақстан атты қанатты елде Елбасымен бірге тəуелсіздікті тұғырлы етуге атсалысып, ол жұтқан ауаны мен де жұтып жүргенім үшін Тəңіріме тəубе деп едім. Осы бір көзге көрінбейтін рухани байланыс пен тылсым күш өмірімде қалыптасып, өсіп-өнуіме, кемелденуіме осы сəтке дейін нұрын шашып келеді. Кейіннен жеке кəсіпкерлікке ден қойдым. Өмірге «Айғақ» газеті келді. Осы тұста Президентіміздің тұңғыш қызы Дариға Нұрсұлтанқызы құттықтады. Журналистердің Медиа-форумдарында Дариға Нұрсұлтанқызымен баспасөз еркіндігі, болашағы туралы жиі-жиі пікір алмасып тұрдық. Кеңбайтақ еліміздің түкпір-түкпіріне жасаған сапарларында бірге болдым. Нұрсұлтан Əбішұлы еңбек жолын бастаған Теміртау қаласына да бірге барудың сəті түсті. Оңтүстікке жасаған сапарларының бірінде Дариға Нұрсұлтанқызы «Айғақ» газетінің редакциясына келді. Міне, осыдан соң-ақ Дариға Назарбаевамен бауырластық, достық, мүдделестік қатынасымыз үзілген емес. Рухани байланыстың жібі енді шешілместей түйінделген еді. Бүкіл қазақстандықтардың əкесіне айналған Нұрсұлтан Əбішұлы маған да етене жақын тұлға екенін ойлағанда жаным жадырайды. Тұңғыш ұлым дүниеге келгенде есімін Нұрсұлтан қойдым. Медиа-форумдарға барған сайын Дариға Нұрсұлтанқызымен кездесемін. Ол менің баламды көріп: «Жаным, Нұрсұлтан, жағдайың қалай?» деп хал-ахуалын сұрайды. Иə, Қазақстанда Нұрсұлтан аттас жігіттер, жеткіншектер жеткілікті ғой, солардың барлығы да ел Президентінің ізгі қасиеттерінің біріне ие болып жатса, дүние шіркін бұдан да дидарлана түспес пе? Біздің отбасымызда бір Нұрсұлтанның өсіп келе жатқанын мақтан етемін. Елбасымыз Украинадағы Днепродзержинск қаласында оқығаны

белгілі. Сондықтан ұлымды осы қалаға алып барып, Елбасы жүрген жолдармен жүріп өттік. Ұлым Елбасы отырған партада естелік суретке түсті. Президент Н.Назарбаевтың оңтүстікте Аманəлі Əбдіраманов, Марат Қыстаубаев, Тельман Спаев атты үш курстасы бар. Елбасы туралы хабар дайындау барысында осы үш азаматты Украинадағы Днепродзержинск қаласына алып бардым. Олар жастық шағы өткен қаланы көріп бір жасап қалды. Нұрсұлтан Əбішұлының жастық шағынан əсерлі əңгімелер өрбітті. Осы сапардан маған тағы да ой келіп, Елбасының туған ауылына, нағашы жұртына барып, деректі фильмдер түсірдік. Бүгінгі таңда біздің Мемлекет басшысын əлем халқы ірі саясаткер ретінде жоғары бағалайды. Бұған менің де көзім жетті. Мəселен, Иордан Хашимит Корольдігіне журналистік сапармен барғанымда, мына бір жайтқа куə болдым. Амман қаласында Король Хусейннің баласының атында көп-көрім көше бар екен. Король осы көшені баласының атынан алып, Елбасымыз Н.Назарбаевтың есімімен атайды. Мұның өзі Тəуелсіз Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың əлемдік аренадағы орнын айқындайды. Еңбек адамы қай кезде де кеңінен дəріптелуі тиіс. Мұны Президентіміз ешқашан жадынан шығарған емес. Əсіресе, «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты ғылыми талдамалы мақаласында еңбек адамының беделін көтеру идеясы алға шықты. Қазір біздің елімізде еңбек ететіндердің ешқайсысы да ескерусіз емес. Ең əуелі олар өз еңбектерінің жемісін теріп жеп жүр. Елімізде əлеуметтік еңбек қарым-қатынастарының тиімді жолдары қарастырылуда. Қай саланың мамандары болса да, белсенділіктерін арттыруға көңіл бөлінеді. Сондай-ақ, кəсібінің шынайы шеберлерін ынталандырып отыру да мемлекеттік тұрғыда ойластырылған. Жеке кəсіптерін дөңгелетіп-ақ мемлекет наградасына ие болып жатқандар көп. Мəселен, мен өзімді Президент идеяларының бір жемісімін деп білемін. Тəуелсіздіктің арқасында өз газетімді аштым. Бірқатар жетістіктерге қол жеткіздім. Мұны мақтаныш үшін емес, елімізде шығармашылық адамдарының қоғамдық белсенділіктерін арттыруға қозғау салынып отырғанын көрсету үшін де айтып отырмын. Қазір қолынан іс келетін адамдарға мемлекет тарапынан үлкен көмек көрсетіледі. Соның арқасында да елімізде жұмыссыздық жыл сайын азайып келеді. Иə, дүние шіркін дүбірлер мен дүмпулерге толы. Əлемдік бəсекеде күштілер ғана алға шығады. Кеше ғана мемлекет болып қалыптасып, тəй-тəй қадам баса бастаған біздің ел əлемдегі ең алдыңғы қатарлы 30 мемлекеттің қатарына ену үшін талпынып келеді. Астанада 2017 жылы ЭКСПО көрмесі өтпек. Осындай шапшаң қарқынмен ілгері қадам жасау, Қазақстанның əрбір қадамына сұқ көзін қадап отырған талай сұстылардан сескенбей, елімізді алға сүйреу, татулық пен тұрақтылықты тұғыр ете білу, Астананы көркем де келісті шаһарға айналдыру оңай шаруалар емес. Осы орайда, Нұрсұлтан Əбішұлының орасан зор еңбегін тау көтерген Толағайға теңесек, бұл тіптен, артық кеткендік болмас деп ойлаймын. Астана – ел жүрегі, ер тірегі. Астана күнін атап өту дəстүрімізге берік орнықты. Əлем халықтарының назарына іліккен елордамыздың ажары күн сайын көркейіп келе жатқанына куəгерміз. Мəселен, қала Ақмола атанып тұрған кезде Қазақстан Журналистер одағының төрағасы Сейітқазы Матаев бастап бір вагон журналистер осында келдік. Сол кездегі көрген қаланы бүгінгімен салыстыруға мүлдем келмейді. Астананың көркем келбетіне шетелдік қонақтардың өзі тəнті қалып жатқанын күнделікті естіп, біліп отырмыз. Қазақстандықтардың қуаныш құшағында, қиындықсыз ғұмыр кешулеріне барлық күшжігерін жұмсап келе жатқан Толағай тұлға халқын жарқын болашақтарға жетелей берсін деп тілейміз. Елбасының əлемдік абыройы асқақтай түсеріне де сенім мол. Əрине, осындай бақытты елде өмір сүріп жатқанымыз көңілдерге гүл егеді. Қазақ болашаққа, ертеңіне сенеді. Ертегідегі Толағай бір тауды арқалап, екінші тауға қосып кереметтер жасаса, біздің Президент Сарыарқаның төрінен Астанадай айшықты шаһар салып, дүние жүзін тамсандырып отыр. Абат Астанада ай дидарлы ұл-қыздар көбейіп, даңқы арта берсін! Дулат ƏБІШ, «Айғақ» телеарнасының бас директоры, Оңтүстік Қазақстан облыстық мəслихатының депутаты, Қазақстанның құрметті журналисі, «Құрмет» орденінің иегері.

Əлеуметтік ќорєаудыѕ əлеуеті Елбасы «алты аєасы» бар ауданєа алты жылда бес рет келді Алматыдағы ең жас аудан – Алатау ауданының құрылғанына 6 жыл толып отыр. Осы аралықта кенже қосылған, көкейкесті мəселелері көп ауданға Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бес рет арнайы келіпті. Қазір бұл ауданда халықтың тұрмысы тұрақталып, заңсыз жер телімдерін басып алу түбегейлі ретке келтірілді. Жетінші ауданда мемлекеттік іс-қағаздардың барлығы тек қазақ тілінде жүргізіледі. Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Көз алдымызда көркейген аудан осы қалпына жеткенше талай жағдайларды басынан өткерді. Қазақтың да тағдырының аумалы-төкпелі жылдарының айнасы іспеттес ауданда небір қиын жағдайлар болды. Ол өткен ғасырдың 90-жылдарының орта шенінен тамыр тартады. Сол жылдары жұмыс іздеп, нəпа қа іздеп еліміздің əр қиы рынан ағылған ел қазіргі ауданның аумағын дағы жер телімдерін заң сыз иелене бастағаны белгілі. Олардың көпшілігі алаяқтардың қар мағы на түсіп, заңсыз басып алған жер телімдеріне үйлер салып жатты. Осыған байланысты халықтың жаппай қоныстануына орай аудан аумағында көптеген əлеуметтік мəселелер қордаланып, жиналып қалған еді. Соның ең өзектілері – мектептер мен балабақшалардың жоқтығы, жолдар мен электр қуатының, ауыз судың тартылмауы, аурухана секілді денсаулық сақтау мекемелерінің тапшылығы болды. Міне, халықты осындай қиын жағ дайдан аумақта жаңадан əкімшілік-аумақтық құрылымның құры луы құтқарды. Естеріңізде

болса, біздің аудан ресми түрде 2008 жылдың 3 шілдесінде Қа зақ стан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен құрылды. Алматының же тінші ауданының аяғынан тұрып кетуіне мемлекет үлкен қолдау көрсетті, əр кезде бұл аудан Елбасының назарында болғанын айту керек. Осылайша, кейде ушығып, кейде ши шығып отырған аумақта алдымен заңсыз үй салып алғандардың құжаттарын жөндеп, оларды қалаға ресми тіркеуге алу мəселесін шешу қажет болды. Оның үстіне су қорғау аймағында, Сақ қорғандары аума ғында, жоғары кернеулі электр желісі жəне газ құбырлары жүретін жерге жақын тұрған, «қызыл сызық» шегінде орналасқан үйлер мəселесін де дереу ше шу жұмыстары күтіп тұрды. Сөйтіп, жүйелі жəне тынымсыз жүргізілген жұмыстардың арқасында аталған мəселелердің бəрі оң шешімін тапты. Заңсыз жəне құжатсыз үй салған 5080 ау дан тұрғынына заңдастыру жұмыстары жүргізілді. Қысқасы, 40 жылда бірде-бір мəдени мекеме, əлеуметтік нысан көтерілмеген аудан 2008 жылы алғаш құрылғанда мұндағы 3821 гектар аумақта 127 мыңнан аса адам тұрып жатты. Осыдан бөлек, тағы 40 мыңдай

адам өз үйлерін заңдастырмаған еді. Осы ретте жағдайды шешу үшін қала билігінің қолдауына сүйенуге тура келді. Жəне қала əкімі Ахметжан Есімовтің жаңа ауданды көзден таса етпей, үнемі көмектесіп отыруының арқасында жағдай тез түзеліп келеді. Келешегі зор Алатау ауданы есін жиып, аяғына тұруына көптеген жыл емес, алты жылдай ғана уақыт кетті. Мəселен, 2017 жылы Алматыда өтетін Қысқы Универсиаданың негізгі спорт нысандары осы Алатау ауданында салынатын болып жатыр. Бұлардың ішінде қаладағы қысқы спорт түрлеріне арналған ең ірі жабық орын – Мұз сарайының маңызы ерекше. Одан басқа, спортшыларға арналған 10 мың адамдық жатақханалар мен қонақүйлер кешені де бой түземек. Сондай-ақ, жақын арада ауданның қазіргі тұрған аумағында алғашқы Концерт залы бой көтеретін болады. Дегенмен де, алатаулықтардың тұрмыс-тіршілігін жалпы қала тұрғындарының əл-ауқаты деңгейіне жеткізу үшін əлі біраз жұмыс тар атқару керек. Соған орай, біздің қаланың ең жас ауданының дамуына серпін беретін бас жоспар қабылданып, қазір сол бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Ең бастысы – ауданды газдандыру жұмыстары аяқталған. Онымен қатар, мұндағы барлық 523 көшенің көпшілігі асфальттандырылып, олардың ішінде, тіпті, атауы жоқ 178 жаңа көшеге ат берілді. Бұдан басқа, аудан құ рыл ған уақыттан бері осындағы елді мекендерді жарықтандыру мəселесіне де баса көңіл бөлініп, 155 шақырымдай

Айдана АЙНАБЕК, Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институтының 3-курс студенті:

«Болашаєымыз жарќын» Менің көз алдыма Елбасының бастауымен ертеңіне қолтаңба қойған, ақ қанаты көк аспанға қанатын кере жайған армандай биіктің асқарына құлаш ұрған Қазақ елі ерекше елестейді. Он бес жылдың ішінде алып шаҺарға айналған Бас қала өскелең жастардың көкейіне игі мақсатқа жету жолында «алынбайтын асудың» жоқтығы туралы батыл ойларды ұялатты. Президент Нұрсұлтан Назарбаев қашанда жастарға жігер береді. Көсіліп жатқан сары дала мейірмахаббатқа бөленіп, күннен-күнге құлпырып келе жатқандай. Елорда

– жай ғана ел астанасы емес, ұшқыр қиялдың, өміршеңдіктің, шашасына шаң жуытпас жүйрік технологияның, дөңгеленген дүниенің озық жаңалығын дарытқан ғылым-білімнің, ақылдылықтың символы. Қазақ тектілігінің, ұлт ұрпағының тегеуріні қайыспас табандылығының айнасы іспетті. Даму қарқыны жүйріктей жүйіткіген еліміз де, елордамыз да дүние жүзіндегі абзал елге, арман қалаға айналарына шүбəміз жоқ. Бір біз емес, əлем халықтарының да əлдеқашан күмəні сейілген. Ұрпақ үшін мерейлі мақтаныш, келешегіне кемел сенімділік сыйлаған

Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың сын сағаттарда сүріндірмес сарабдал саясаты жаһанды мойындатуда. «Адам ұрпағымен мың жасайды» деген нақылды мұрат ете отырып, респуб ли камыздың білім ошақтарындағы жастарға жан-жақты жағдайлар жасалуда. Мың жылдық тарихы бар жəдігерлік «Қабуснамада» айтыл ғанындай, «Білім – ақылдың ажар көркі». Соған айғақ, өзім білім алып жатқан қасиетті қара шаңырақ Оң түстік Қазақстан мемлекеттік

болатын 169 көшеге жарық шамдары орнатылып жатыр. Бүгінгі таңда аудан бойынша 239 шақырым ауыз су құбырлары мен 67 шақырым кəріз жүйесі жұмыс істейді. Оған қоса, биыл Қазақстан Президентінің «Алматы қаласының шекарасын өзгерту туралы» Жарлығына сəйкес, шаһар аума ғына Алматы облысының Қарасай, Талғар, Іле аудандарынан 27 елді мекен сонда тұратын 92 604 адамымен қалаға қосылады. Сондай-ақ, биылғы жыл ҰБТ қорытындысы бойынша бүкіл республикада ең жоғары 125 балл жинаған төрт түлектің бірі осы ауданнан шыққанын, ҰБТ қоры тындысы бойынша 97,3 балл жинаған Алатау ауданы оқушы лары республикада 1-орынды иеленіп, 29 оқушы «Алтын белгі» иегері атанғанын айту артық болмайды. Бар болғаны 6 жылда 9 мектеп, 5 балабақша пайдалануға берілген. Оның ішінде 2 физика-математикалық жəне 1 мектеп-лицей бар. Сондай-ақ, бүгінде ауданда 9 мемлекеттік жəне 18 жекеменшік балабақша жұмыс істейді. Осылайша, алты жылдық мерейтойына ауыз толтырып айтарлықтай жетістікпен келген ауданды қала əкімі Ахметжан Есімов құттықтап келіп, спорттық жарыстар мен ат бəйгесін тамашалады. Ауданның 6 жылдағы инвестициялық қоры 33 миллиард 630 миллион теңгеге жетіп, жұмысшылардың орташа жалақысы 98 мың теңгеден асты. АЛМАТЫ. педагогикалық институ тының ке шегісі мен бүгінгісі салыстыруға келмейді. Осыдан үш жыл бұрын табалдырығын алғаш ат таған оқу орным бү гін де озық педа го гикалық үрдістерді меңгерген, əлемдік білім беру парадигмасына енген алдыңғы қатарлы, білім беру мен тəрбиенің тізгінін берік ұстаған ұстаздары көп шаңыраққа айналып, заманауи ғимараттармен толықтырылуда. Жаңа, еңселі корпустардың салына бастауы қарыштап қадам басқан еліміздің жасампазданып, шарықтай түскенінің, болашағымыз жарқын боларының дəлелі. ШЫМКЕНТ.


www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

5

Тіршіліктің талбесігі – Жер-ананың 38 млн. шаршы шақырымын орман алқабы алып жатыр. Осы бір табиғат байлығының Қазақстанға тиетін үлесі 0,3 пайыз ғана екен. Жер көлемі бойынша əлемде тоғызыншы орынды иеленетін республикамыздың жерінің 4,6 пайызы ғана орманды алқап. Сондықтан қазақ даласы үшін əрбір ағаштың салмағы алтынмен пара-пар, қазақ баласы үшін əрбір түп талдың қадірі өлшеусіз. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өткен жылы Елорданың 15 жылдық мерекесіне орай жарияланған «Астана – Қазақстанның ұлы дəуірі жəне стратегиялық векторы» атты мақаласында бүтіндей алғанда, елорда айналасындағы қолдан отырғызылған ағаштар аумағы 65 мың гектарға жетті, оның 14 мың гектарға жуығы қаланың өз ішінде бой көтерді. 2020 жылға дейін тұтастай алғанда, қалаішілік жəне қала маңындағы далалы аумақтардың 100 мың гектары орман болады», деп атап көрсетті. Елбасы Астана қаласының «жасыл белдеуін» дамыту мəселелері жөнінде өткен бұрнағы күнгі кеңесте осы тұжырымын тағы қуаттады. Мемлекет басшысы 1997 жылдан 2010 жылға дейін отырғызылған ағаш көшеттерінің жалпы ауданы 70 мың гектарды құрағанын, оның шамамен 15 мыңы қала аумағында, қалған 55 мыңы қала сыртында екенін атап өтті. Иə, елорданы жасыл желек жамылған Алатау баурайынан ақселеулі Ақмолаға көшіру идеясын жүзеге асырған 1998 жылы Елбасы еліміздің бас қаласын болашақта орман көмкерген, гүлмен кестеленген жасыл аймаққа айналдыру жөніндегі қиял-ғажайыпқа ұқсас бағдарламасын бастап кетті. Ол үшін Астананың айналасын орманмен қоршап, жасыл белдеу қалыптастыру мақсатында арнайы «Жасыл аймақ» атты республикалық мемлекеттік кəсіпорын құрылды. Болашақ орман алқабы үшін ағаш тұқымын жерсіндіру ісімен айналысатын, 110 гектар аумақты алып жатқан «Ақ қайың» орман-питомнигі ашылды. Мамандар қала маңындағы 114 мың гектар жерді зерттеп, оның 62 мың гектары ағаш егуге жарамды екендігін анықтады. Бүгінде елорда атанған Ақмола қаласы сортаң топырақты, батпақты аймаққа орналасқан. Бұл жерге кез келген ағаш жерсініп, жапырақ жая алмайтын. Сондықтан, мұнда сонау кеңес заманы кезінде күй талғамайтын қара теректен басқа ағаш өсіру дəстүрі қалыптаспаған

еді. Осыған байланысты, Есіл өзенінің қос қапталындағы Қараөткел атты сортаңдау жерге орналасқан елордамыз – Астана қаласы Сарыарқаның бел ортасындағы осындай көк желек жамылған гүлзар қалаға айналатындығына біреу сенсе, енді біреудің күдіктенгені де хақ. Дегенмен, бұлтартпас ақиқат айғағы бүгінде əлемнің өркениетті қалаларының бел ортасынан қылаң берген Астананың жасыл қалаға айналғандығын паш етті. Мемлекет басшысының бастамасымен қолдан жасалған орман алқабы күнненкүнге қанатын кең жайып, салқын самал ескен саябаққа айналуда. Елорданы айналдыра қоршаған орман белдеуін жасау туралы бағдарлама қабылданғаннан бергі уақытта 70 мың гектар алқапқа ондаған миллион ағаш отырғызылды. Қазір атты кісі жасырына алатын Астана орманы қаладан алпыс шақырым қашықтықта орналасқан Шортанды бағытындағы табиғи орманмен қосылып, тұтасып үлгерді. Қала маңындағы басқа бағыттардағы ормандар да біртіндеп қанатын кеңге жайып барады. Бұдан бұрын газетімізде хабарланғанындай, Астана қаласының «жасыл белдеуін» дамыту мəселелері жөніндегі кеңестен кейін Мемлекет басшысы

ПРЕЗИДЕНТ ОРМАНЫ Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

елорда маңындағы «Жасыл аймақ» РМК Қызылжар орман шаруашылығын аралап көрді. «Астана-Щучье автожолының бойында 3,6 мың гектардан астам аумаққа ағаш егілді. Мен бір кездері алынып, əлі күнге дейін пайдаланылмай жатқан жерлердің барлығын ағаш егу үшін қайтарып алуға тапсырма бердім. Біздің міндетіміз – қаланың өзінде жəне оған жапсарлас аумақтарда жасыл желек қалыптастыру жəне оны сақтау. Ресурс болған жағдайда, Астананың айналасындағы жасыл аймақты Бурабай бағытындағы орманмен қосуға болады», деп атап көрсетті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев. Қызылжар орман шаруашылығында кəсіби орманшы болмаса ажырата алмайтын сүйелді қайың, ұсақ жапырақты шегіршін, кəдімгі қарағай, көде, боз жиде, терек секілді ағаштар жапатармағай өскен. Жалпы, Астана қаласы маңындағы жасыл белдеудің аумағы 14 827 гектарды құрайды, оның 11 502,2 гектарына екпе ағаштар отырғызылған. Бұл аумақта 9,6 млн. ағаш пен бұта жайқалып тұр. 1998-2004 жылдар арасында негізінен жапырақ тұқымдас көшеттер отырғызылыпты. Олардың ішінде сары қарақат, ақ көріктал, шие, татар бөріжидегі, қау жапырақты шегіршін жəне басқалар бар. 2014 жылы жасыл белдеу жобасының бірінші кезеңінде отырғызылған көшеттерге күтім жүргізілсе, жобаның екінші кезеңін жүзеге асыру 2012 жылы басталған. Биылғы көктемде тамыр жүйесі жабық

398 434 дана сеппе көшет отырғызылған. Оның 57 мыңдайы қылқан жапырақты болса, қалғанын орман құраушы жапырақты ағаш тұқымдары болып саналатын емен, шегіршін құрайды. Астананы «жасыл белдеумен» көмкеру жұмыстары 2020 жылға дейін жалғасатындығы белгілі. 2015 жылға дейін қала айналасында 75-80 мың гектар жерге ағаш отырғызылады. Қаланы қоршаған жасыл аймақ қазірдің өзінде біртіндеп табиғи орманға айнала бастады. Бүгінде Астана орманы алқабында Арқаның қатал қысында пана болар тоғай іздейтін түз тағылары да көбейе бастады. Астана орманынан елік, түлкі, қарсақ, қоян секілді аңдарды көптеп кездестіруге болады. Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінің орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетінің басшысы Бағдат Азбаевтың айтуынша, Астана орманына жерсіндіру мақсатында қырғауылдар мен маралдар өсіру жұмысы қолға алынған. Астана орманында қырғауыл өсіруге басымдық берілуінің басты себебі, бұл құс күй талғамайды. Арқаның қатты аязында қырғауылдар түнде қар астына кіріп кетіп, жан сақтайды. Қорегі мол болса болғаны, қырғауылдар өсімталдығын дəлелдейді. 2010-2011 жылдары Астана орманының Рождественко тасжолына жақын маңда аналық қырғауылдарға арналған үйшіктер салынды. Сөйтіп, алғаш рет Астана орманына 125 қырғауыл жіберілген болатын. Үш жыл ішінде инкубациялық əдіс арқылы 3210 жұмыртқа басылып, оның ішінен 2300-ден астам құс өсіп шықты. Қазір

қырғауыл өсіретін үйшіктерде 360 аналық құс жəне 1500-ден астам шіби жетілуде. Үстіміздегі жылдың көктемінде Астана ормандарына тағы да 704 қырғауыл еркіндікке жіберілген болатын. Бүгінде бұл орман алқаптарында қырғауылдар жерсініп, емін-еркін өсіпжетіле бастады. Бағдат Азбаевтың айтуынша, бұл орманда маралдар да жерсініп, өсе бастады. Қазіргі уақытта орманда 20 аналық марал өсірілуде. 5-6 жылдың ішінде олардың санын 100-ге жеткізу көзделініп отыр. Оның айтуынша, Астана маңындағы орман алқабында сафари-парк жасау жобасы қолға алынған. Сафари-парктың ішінде туристерге табиғатты, аң-құстарды тамашалауға мүмкіндік беретін жағдайлар жасалады. Бұл сафари-парк республика бойынша орналасқан аңшылық шаруашылықтардың жұмысын жандандыруға септігін тигізбек. Бұл жердегі бас ты мақсат аң-құстарды ату емес, оларды өсіру, көбейту, экотуризмнің жанды жəдігеріне айналдыру болмақ. Астананың жасыл белдеуі күнненкүнге қанатын жайып, жайқалып барады. Адам қолымен өсірілген жасанды орманның жасыл желек жамылған ағаштары елордамызды аңызақ желден қорғауда, тыныс алатын ауаның сапасын арттыруда, экологиялық ахуалды жақсартуда өлшеусіз рөл атқаруда. Мемлекет басшысының бастамасымен қолға алынған Астана орманын өсіру жөніндегі игі істер еліміздің барлық өңірлеріне үлгі болып, лайықты жалғасын тапты. Қазір елімізде «Жасыл ел» мемлекеттік бағдарламасы бойынша жыл сайын 30-35 мың гектар алқапқа ағаш отырғызу дəстүрге айналды. Тек соңғы үш жыл ішінде ғана республикамызда 100 мың гектардан астам жерге ағаш егіліп, орман алқабы жасалды. Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасымен Астана қаласын жасыл желек жамылған ең көрікті қалаға айналдыру мақсатында да кешенді бағдарламалар да жүзеге асырылуда. Үстіміздегі жылдың өзінде қала ішіндегі гүлзарлар мен гүл алаңдарына 8 млн. дана əртүрлі гүл отырғызылды. Бүгінде елордада тəжірибе жүзінде раушан гүлімен қатар түрлі-түсті алқызыл гүл дердің жерсіндірілген жаңа 59 түрі өсіріледі. Жыл сайын өткізілетін

қалалық сен білік елорданы абаттандыру жəне көгалдандыру мақсатында ауқымды шара лар жүзеге асырылатын игі науқанға айналған. 2010 жылы ғана қаламызда 32 мыңнан астам ағаш жəне көшет отырғызылса, үстіміздегі жылы қала бойынша 16 мың түп ағаш отырғызылды. Сонымен қатар, қалада биыл өсімдіктен жасалынған 750 жасанды мүсін бой көтерді. Елордада қала тұрғындары демалатын жəне таза ауамен тыныстайтын саябақтар өсіру мəселесі де ерекше жолға қойылған. Бұл ретте, аумағы 28 гектардан асатын «Арай» этнографиялық саябағы, Есіл өзенінің оң жағалауындағы 81 гектар алқапты алып жатқан Президент саябағы, «Жерұйық» саябағы, Бауыр жан Момышұлы даңғылының бойындағы 14,8 гектарды алып жатқан, Абылай хан даңғылының бойындағы 8,9 гектар жəне 2,5 гектар аумақтарға орналасқан саябақтарының бүгінде қала тұрғындарының сүйікті демалыс орындарына айналғандығын ерекше атап өтуге болады. Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасымен Есіл өзенінің оң жəне сол жағалауында №19 көшеден басталып Мирзоян көшесіне дейін созылатын, аумағы 190 гектар жерді алып жатқан үлкен орталық саябақ биыл «Қала күні» мерекесінде пайдалануға берілмек. Орталық саябақтың аллеясында 3 субұрқақ жəне сарқырамасы бар тоған орналасатын болады. Қазір Астана саябақтарында Арқа табиғатына бейімделген қарағай, қайың, көктерек, қандыағаш, шегіршін, жұпаргүл, Тянь-Шань шыршасы сияқты ағаш түрлері жерсіндіріліп, елорданың көркіне көрік қосып, жайқала өсуде. Осыдан 16 жыл бұрын Астананың айналасын жайқалған орманға, елорданы жасыл желекке оранған қала ретінде көркейтеміз деген Елбасының батыл бастамасы уақыттың өзі айқындаған шынайы ақиқатқа айналды. Жайқала бер, Президент орманы! Иə, Астананың жасыл белдеуін құраған бұл орманды осылай атауды ұсынады «Егемен Қазақстан». Өйткені, ол Президент аялаған арман, Елбасы ектірген орман. ПРЕЗИДЕНТ ОРМАНЫ. ––––––––––––––––––––– Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


6

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

 Астананың өркендеуі – Қазақстанның өркендеуі

Астананың алтын алқасы:

ТӘУЕЛСІЗДІК САРАЙЫ Алаштың асқақ айбары, қазақ ұлтының ұлы тұғыры – Ару Астана ет жүрегі елім деп соққан Елбасының, Арқа төсіндегі ғасыр ғажайыбы авторының ақыл-ойы, мақсат-мүддесі, арманқиялының қыш болып қашалып, тастан құйылып, кірпішпен қаланып, болашаққа мұра қылған көзайымындай күннен-күнге гүлденіп барады. Елбасы жаңа Астананың алғашқы қазығы қағылған күннен бастап, əрбір құрылыс нысанын жүрегінің жылуымен аялап, əрбір ғимаратын қолымен қойғандай нақыштап келеді. Нұрсұлтан Назарбаевтың нақты идеясынан туған осындай сəулет өнерінің жауһарларының бірі – Тəуелсіздік сарайы. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Астана алғашқы күннен бастапақ азаттық сүйгіш адамзаттың адал мүдделері тоғысқан жаһандық үнқатысу алаңына айнала бастады. Осыған байланысты Мемлекет басшысы елордада дүниежүзілік деңгейдегі басқосулар мен салтанатты жиындарды өткізетін əмбебап монументальды сарай салуды мақсат тұтты. Болашақ бас сарайға киіз үйдің керегесі ретіндегі айшықты қабырғалар тұғыр болды. Кереге тектес сыртқы ерекшелігіне ішкі салтанаты сай келген Тəуелсіздік сарайы бүгінде Астанадағы ауызға іліккен архитектуралық озық ансамбльдердің бірінен саналады. Сонымен бірге, елордадағы Бас сарай Батыс пен Шығыс өркениетін жалғастыратын алтын көпір атанған ажарлы Астанадағы төрткүл дүниенің толғақты мəселелерін талқылайтын жаһандық жиындар мен басқосулар өтетін орынға айналғаны да ақиқат. Оған осы сарайда əлемнің 56 елінің бірінші басшылары бас қосып, дүние жүзінің келелі түйіндерін тілге тиек еткен ЕҚЫҰ саммитінің, ИКҰ форумының, күні кеше ғана əлемнің жүзден аса мемлекетінің, ондаған халықаралық ұйымдардың жетекшілері, 9 Нобель сыйлығының лауреаты бастаған 10 мыңнан астам сарапшылары жиналған VІІ Астана экономикалық форумының өткені дəлел болады. Төрткүл дүниенің төрт бұрышынан ағылып, Астанаға атбасын тіреген қонақтардың осы үш күнге созылған жаһандық экономикалық форум аясындағы сансыз сессиялардың

жұмысына қатысып, Тəуелсіздік сарайының əмбебап залдарының ора сан мүмкіндіктеріне таңдай қаға тамсанғанына да талай тəнті болдық. Тəуелсіздік сарайы бұл – мемлекеттік ресми іс-шараларды, əлемдік форумдарды, мəжілістерді, халықаралық кездесулерді, съездерді өткізу орны болып табылады. Сарайдың сыйымдылығы, техникалық жабдықталуы, қолайлылығы мұндай ауқымды іс-шараларды халықаралық деңгейде өткізуге жəне көрсетуге мүмкіндік береді. Ресми іс-шаралармен қатар Бас сарайдың ірі концерттерді, көрмелерді, мерекелік жиындарды өткізуге барлық мүмкіндіктері бар. Ішкі құрылымы əмбебап мүмкіндіктер мен эстетикалық жайлылық үйлесімдігі болып табылады. Тəуелсіздік сарайы конгресс зал, рəсімдеу залы, пресс-орталық, қолөнер жəне этнография, археология жəне антропология галереясы, қазіргі заман галереясы, Астана тарихының музейі, 4D кинотеатры, 360 градусты айналмалы кинотеатр, электронды кітапхана жəне макет залдарынан құралған. Тəуелсіздік сарайының ғимараты үш қабаттан тұрады. Бірінші қабат – ұлттық жəне қазіргі заман сəулет өнерінің біртума үйлесімділігінен көрініс береді. Яғни ғимараттың бірінші қабатынан үшінші қабатына дейінгі аралығы ұлттық жəне қазіргі заманғы өнердің өрнектерімен шебер өрілген. Бұл қабаттың құрылысы кереге стилінде жасалған металл конструкцияларды, хрусталь шыныны, металмен безендірілген ағашты, ақ мəрмəр тастарын қолдану негізінде əрлендірілген. Бірінші қабаттағы бір мезгілде 3600 адам бірден сыйып кететін конгресс залдың жалпы

көлемі 4995 шаршы метрді құрайды. Жылжымалы қабырғалардың көмегімен көзді ашып жұмғанша төрт бөлікке бөліну мүмкіндігіне ие болған бұл залда жоғары халықаралық деңгейдегі, түрлі бағыттағы, түрлі тақырыптардағы шараларды еш кедергісіз-ақ өткізе беруге болады. Зал ор та сында жасақталған жылжымалы сах на залдың əмбебап сипатына əр берерліктей етіп жасалған. Сахналық алаңның биіктігі 1 метр 35 сантиметр болса, ұзындығы 35 метрге жетеді. Осы қабатта орналасқан 220 орындық баспасөз орталығы да заманауи үлгідегі озық технологиялармен жабдықталған. Сонымен бірге бұл орталық түрлі деңгейдегі конференциялар, пікір сайыстар, сессиялар, жабық отырыстар өткізуге өте қолайлы. Бірінші қабаттағы ерекше салтанатты мерекелер өткізуге арналған 268 орындық айшықты зал да сарайдың салтанатына жарасымды үйлесім тапқан. Екінші қабатта қолөнер жəне этнография, археология жəне антропология галереясы орналасқан. Композициялық үйлесімдегі археология залы Алтын адам, Сармат батыры, Берел аттары, құпия жазулары бар тастар сияқты сирек кездесетін көне дəуір жəдігерлерімен жабдықталған. Жалпы аумағы 7022 шаршы метрді құрайтын көрме залдары жасыл жəне сары түске боялған. Сары түсті көрме залында ұзындығы 14,29 метрді жəне тереңдігі 6 метр 20 сантиметрді құрайтын сахналық алаң орналасқан. Жасыл жəне сары көрме залдары аумағы 7058 шаршы метрлік қосалқы залмен біріктірілген. «Этнографиялық зал», «Көркемсурет галереясы» деп аталатын көрме залдары

көне дəуірмен бүгінгі заман арасында нəзік байланыс орнатқан алтын көпір сияқты елестейді. Этнография мен қол өнері, əйелдердің əшекей бұйымдары, қазақ даласының түрлі өңірлерінің ұлттық киімдері, батырлардың қаружарақтары, саз аспаптары, қолдан тігілген кілемдер еріксіз көз тартады. «Көркемсурет галереясындағы» Ə.Қастеев, Ə.Ысмайылов, Қ.Телжанов, Г.Ысмайылова, С.Айтбаев жəне басқа қылқалам шеберлерінің қолынан шыққан ондаған шығармалар көрмеге келушілерді ұмытылмас əсерлерге бөлейді. «Этнографиялық галереяның» ішінен жеке отау тіккен «Шеберлер ауылы» экспозициясын ерекше атап өткен орынды. Экспозицияда ғасырданғасырға жалғасып келе жатқан ұлттық мұралар қойылған. Көшпелі өркениеттің мызғымас көшірмесіндей көрінетін «Шеберлер ауылының» негізгі жəдігері ақшаңқан киіз үй экспозиция төрінен орын алған. «Шеберлер ауылында» көрініс тапқан əсем дүниелер көрген жанның жүрегіне жылылық нұрын себеді. Үшінші қабатта Астана қаласы тарихының мұражайы қоныс тепкен. Арқа төсінде салтанат құрған Қазақстанның жаңа елордасының алғашқы қазығы қағылған күннен басталатын шежірелі тарихы туралы осы мұражайдан мол мағлұмат алуға болады. Мұражайдың оң жақ қапталында Астана болашағының айнасындай үлкен макет залы орналасқан. Елорданың бүгінгі келбеті мен ертеңгі көркінен хабардар ету мақсатында 1:600 масштабта жасалған макет – Астана қаласы əкімдігінің арнайы тапсырмасымен оңтүстік кореялық «Модель Пак» компаниясы мамандарының қолынан шығыпты. Тəуелсіздік сарайының үшінші қабатын да сондай-ақ, заманауи 4D форматындағы жəне 360 градусты айналмалы кинотеатрлар, 128 орындық дəмхана жəне əртүрлі лекциялар өткізуге ыңғайлы сахналық алаңдар орналасқан. Көркімен де, келбетімен де, көлемімен де көңіл өсіретін Астананың ажарлы архитектуралық ансамблінде өзінің лайықты орнын алған Тəуелсіздік сарайы – бас қаланың Бас сарайы ретіндегі дəрежесіне барынша лайық. Дүние жүзінің келелі мүдделері тоғысқан елордадағы халықаралық басқосуларды өткізудің əмбебап орталығы болып саналатын Тəуелсіздік сарайы елорданың шежіресінде өзінің айшықты ізін қалдыра бермек.

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


 Жағымды жаңалық

ТЕЛЕГАЗЕТ

Биылғы жылдың үлесіндегі индустрияландыру жобаларының қатарында «Қазтелерадио» АҚ-тың технологиялық мүмкіндіктері нəтижесінде жүзеге асқан «Телегазет» жобасы да бар. Осы жоба аясында «Егемен Қазақстан», «Казахстанская правда» газеттері еліміздің тарихында тұңғыш рет «Отау ТВ» ұлттық телехабар тарату желісі арқылы өз оқырмандарына жедел жету мүмкіндігіне ие болды. Осы оқиғаға орай біз «Қазтелерадио» АҚ басқарма төрағасы Абай ҚАДЫРАЛИЕВКЕ бірнеше сұрақ қойған едік.

– Абай Марабайұлы, «Телегазет» шығару идеясы қалай пайда болды? Қағазбен таратылатын газеттен мұның қандай ерекшеліктері бар? – «Телегазет» қызметін əзірлеу идеясы Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қала мен ауыл арасындағы ақпараттық теңсіздікті жою жөнінде Үкіметке берген тапсырмасына сəйкес пайда болды. Осы тапсырма негізінде біз «ОтауТВ» спутниктік телерадио хабарларын таратудың ұлттық желісінің қызметі Қазақстанның кез келген нүктесіне қолжетімді екендігін, ал отандық цифрлық эфирлік телехабар таралымын отандастарымыздың 50 пайызы көре алатындығын ескере отырып, «Егемен Қазақстан», «Казахстанская правда» секілді еліміздің басты басылымдарын өз оқырмандарына жедел жеткізу жобасын жүзеге асыруды қолға алған едік. Соның ішінде еліміздің шеткері өңірлерінде орналасқан елді мекендер халқы да бар. Міне, осы жұртшылық қазіргі күні еліміздің жоғарыда аталған басты басылымдарын «ОтауТВ» ұсынған «телегазет» арқылы оқу мүмкіндігіне қол жеткізгендігін мақтанышпен мəлімдей аламын. Айта кететін бір жайт, жобаны жүзеге асыру мəселесін Байланыс жəне ақпарат агенттігінің төрағасы Асқар Жұмағалиевтің өзі бақылауында ұстады. Аталған ведомствоның жауапты қызметкерлері бұл мəселе жөнінде үнемі хабардар болып отырды. Осының өзі жобаның маңыздылығын көрсетсе керек. «Телегазеттің» қағазбен таратылатын кəдімгі газетке қарағанда бір ерекшелігі – оны шыққан бетте-ақ жедел оқуға болатындығы. Ал «Егемен Қазақстан» мен «Казах стан ская правданың» қағаздағы нұсқаларын еліміздің түкпір шетінде орналасқан ауылдарға жеткізудің өзіндік машақаттары бар екендігі бұрыннан белгілі. Өйткені, оларды, ең алдымен, баспаханада басып шығару қажет. Сонан кейін барып, пошта қызметі арқылы таратыла бастайды. Сөйтіп, бұл газеттер алыстағы ауылдарға кейбір жағдай ларда бірнеше күн өткеннен кейін барып жетіп жатады. Ал «телегазет» газет редакциясы оны файлға салып əзірлеп бергеннен кейін «ОтауТВ» арқылы бірден оқырмандар назарына ұсынылады. Сөйтіп, «ОтауТВ» ұлттық хабар тарату желісінің көрермендері газет жарияланған сəттен бастап, оны өздерінің үйдегі теледидарларынан көріп, оқу мүмкіндігіне ие болады. Егер ұлттық цифрлық теледидар көрермендерінің 80 пайызы ауылдық жердегі адамдар екендігін ескеретін болсақ, мұның өзі газеттер үшін де, олардың оқырмандары үшін де қаншалықты маңызды екендігін түсінуге болады. Жалпы, «Телегазет» жобасының əлемде əзірге баламасы жоқ деуге болады. Оны бірінші болып «Егемен Қазақстан», «Казахстанская правда» газеттерінің тапсырыстары мен əріптестігі негізінде «Қазтелерадио» АҚ жүзеге асырды. Біз өзіміздің осындай жаңалығы бар қызметіміз арқылы отандық цифрлық телерадио хабарларын тарату ісін дамытуды көздеп отырмыз. Сонымен қатар, қызмет аясында кеңейту үстіндеміз. Халық мұны лайықты бағалайтын болады деген ойдамыз. – Басқа да бұқаралық ақпарат құралдары «Телегазет» жобасына қатыса ала ма? – Əрине, қатыса алады. Басқа газет-журналдар да бұл жобаның артықшылығына көп өтпей-ақ көз жеткізетін болады деген ойдамын. Өйткені, бұл істі алғашқы болып қолға алған «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттері «ОтауТВ»-ның мүмкіндіктері арқылы өз оқырмандарының аудиториясын бір сəттің өзінде-ақ 750 мың отбасына дейін көбейту мүмкіндігіне ие болды. – Телегазеттің шығындарын кімдер арқалайды? Оны шығару эко номикалық тұрғыдан тиімді ме? – «Телегазет» жобасын əзірлеп оны іске қосуға жұмсалған шығындар «Қазтелерадио» АҚ есебінен жүзеге асырылды. Жобаны жүзеге асыру үшін бірінші кезекте арнаулы бағдарламалар əзірленіп,

7

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

олар теледидар қабылдағыштарына орнатылды. «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінің редакцияларымен тиісті келісімшарттар жасалды. Бұл жерде қандай да бір пайда мен тиімділік жөнінде сөз қозғайтын болсақ, біз бірінші кезекте мұның, ең алдымен, халыққа, яғни, газет оқырмандарына пайдалы екендігін айтуымыз керек. Өйткені, олар енді «Егемен Қазақстан» мен «Казахстанская правда» газеттерін «ОтауТВ» арқылы жедел оқу мүмкіндігіне ие болды. Екіншіден, кез келген басылымның алдына қоятын басты мақсатының бірі өздерінің оқырмандар аудиториясын кеңейту болатындығы түсінікті. Міне, осы тұрғыдан алғанда, еліміздің басты басылымдары «Егемен Қазақстан» мен «Казахстанская правда» газеттері де «Қазтелерадио» АҚ-тың өнімі болып табылатын «ОтауТВ» мүмкіндіктерін

пайдалана отырып үлкен ұтысқа шығып отыр деп айта аламыз. Ал біз, яғни «Қазтелерадио» АҚ үшін бұл еліміздің ақпараттық кеңістігін нығайтуға бағытталған маңызды əлеуметтік жоба болып табылады. Біздің бұл жобаны əзірлеп, жүзеге асырудағы басты мақсатымыз – қала мен ауыл арасындағы ақпараттық теңсіздікті жою арқылы еліміздің ақпараттық кеңістігін Елбасы қойған талаптарға сай нығайту. Біз, міне, осы мақсат үдесінен шықтық. Демек, осы жобаны жүзеге асыру арқылы «Қазтелерадио» АҚ-та, газеттер де, олардың оқырмандары да көздеген мақсатқа қол жеткізді, осы арқылы ұтысқа шықты деп есептеймін. – Біздің қолымыздағы деректерге қарағанда, Елбасының қатысуымен өтетін бүгінгі Индустрияландыру күні аясында елімізде жүзе ге асырылған басқа да ірі жобалар қатарында «Телегазет» жобасының да тұсауы кесілмек. Жобаны таныстыру қалай жүзеге аспақ? Оған əзірленіп жатқан боларсыздар? – Былайша айтқанда, əзірлігіміз жаман емес секілді. Өйткені, жобаның жұмыс істеуі сəтті жүзеге асты деп есептейміз. Оған үйлеріндегі теледидарлары «ОтауТВ» желісіне қосылған кез келген адам көз жеткізе алады. Өйткені, біз оны пилоттық тұрғыдан іске қосып байқадық. Ақаусыз жұмыс істейтіндігіне көз жеткіздік. Мəселен, «ОтауТВ» арқылы «Егемен Қазақстан» газетін оқығысы келетін оқырман үшін бірінші кезекте газеттің түрлі-түсті форматтағы айдарлары көрініс береді. Солардың кез келгенін ашып, əрі қарай қажет еткен хабарларыңыз бен мақалаларыңызды оқи беруіңізге болады. Қол мен көз жаттыққаннан кейін мұны жүзеге асыру тіптен де жеңіл екендігін байқайсыз. Біз жобаны Мемлекет басшысына таныстыру мақсатында инфографикалар мен қысқаша ақпараттардан тұратын таныстырылым жобасы мен баспасөз парақшаларын əзірлеп қойдық. Егер сəті түсіп жатса, бүгін, яғни, үстіміздегі жылдың 2 шілдесінде елордасы Астана қаласында Елбасымыздың қатысуымен өтетін Индустрияландыру күні аясында бұл игілікті іс «Қазтелерадио» АҚ ұсынған «Телегазет» пен «Қазақстан Республикасының ұлттық интернетхабар тарату» жобалары деген атпен жəне еліміздің Байланыс жəне ақпарат агенттігінің төрағасы Асқар Жұмағалиевтің басшылығымен жүзеге асады деп үміттеніп отырмыз.

– «Қазтелерадио» АҚ-тың Қазақстанның ақпараттық кеңістігін нығайту мақсатында атқарып жатқан жұмыстары мен мүмкіндіктері жəне «ОтауТВ» жобасы жайында да айта кетсеңіз. – «Қазтелерадио» АҚ Қазақстан Республикасы Үкі ме ті нің 2012 жылғы 11 маусымдағы қаулысына сəйкес, Қазақстан Республикасының Ұлттық телерадио хабарларын тарату операторы болып табылатындықтан біздің акционерлік қоғам алдында еліміздің аумағында телерадио хабарларын тарату желісін тиімді пайдалану, оны дамыту, республика тұрғындарының ақпараттық ресурстарға қолжетімділігін қамтамасыз ету бағытында бірқатар үлкен міндеттер қойылып отыр. Əрине, «ұлттық оператор» ұғымы бізге үлкен мүмкіндіктер беруімен қатар үлкен міндеттер жүктейтіндігі түсінікті. Сондықтан біз қазіргі күні еліміздің ақпарат саласындағы ең көкейкесті мəселе болып отырған жоғары сапалы цифрлық телехабар тарату желісіне көшу мəселесімен белсене шұғылданып келеміз. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін 2011 жылы Елбасымыздың қатысуымен отандық «ОтауТВ» спутниктік жəне цифрлық эфирлік телерадио хабар тарату желісі іске қосылған болатын. Біз қазіргі замандық цифрлық телерадио хабарларын таратуға көшуді қамтамасыз ететін жаңа технологияларды енгізу, ескілерді жаңғырту үстіндеміз. 2011 жылдан бастап осы жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асыра бастаған едік. Қазіргі күні еліміздегі 750 мың отбасы немесе шамамен алғанда 3 миллион адам отандық цифрлық телерадио хабарларын көру мүмкіндігіне ие болып отыр. Олар спутник арқылы таратылатын 37 телеарнаның өнімдерін жəне эфирлік таралымдағы 30-ға жуық қазақстандық телеарналар хабарларын тегін көріп, тамашалай алады. Қазіргі күні «ОтауТВ» спутниктік телехабар тарату желісіне еліміздің барлық аумақтары қосылып отыр. Ел тұрғындарының 50 пайызы цифрлық эфирлік таратылымды көре алады. Бұл ретте хабар таратудың цифрлық эфирлік желісінің құрылысын толық аяқтаған Маңғыстау облысы көш бастап келе жатқандығын атап көрсетпекпін. Сөйтіп, бұрынырақта баламалы форматтағы 2-3 телеарна хабарларын ғана тамашалай алатын тұрғындар енді жоғары сападағы көптеген телеарналарды көру мүмкіндігіне қол жеткізіп отыр. Осы құрғақ көрсеткіштердің астарында отандық телерадио хабарларын тарату мен байланыс саласы қызметкерлерінің орасан зор еңбегі тұрғандығын айта кетсем, артық болмас. Өйткені, еліміз тəуелсіздік алған кезде біздің қолымызға Кеңес Одағы дəуірінен қалып, əбден ескіріп, тозған құрал-жабдықтар тиген еді. Содан бері заман көп алға басты да, ол құралдардың бəрі моральдық тұрғыдан да ескіріп қалды. Біз қолымызға тиген ескі мұраны үздіксіз жаңарту, жаңа технологияларды іздестіріп, енгізу нəтижесінде бүгінгі күнге жетіп отырмыз. Əрине, технологиялық тұрғыдан жаңғырту ісі мұнымен де тоқтамайды. Біз алдымызға 2016 жылы цифрлық телерадио хабарларын тарату ісіне толық көшу міндетін қойып отырмыз. Осы уақыт аралығында халқымыздың 95 пайызы жоғары сапалы цифрлық телерадио хабарларын көріп, тамашалау мүмкіндігіне ие болады. Əрине, «2006 жылғы Женева конвенциясында» қарастырылған осындай талап биігінен көріну екі елдің бірінің қолынан келе бермейтіндігі анық. Сөйтіп, 2016 жылы «ОтауТВ» арқылы сіздердің газеттеріңізге де республика халқының 95 пайызының қолы жетімді болады. Оқырмандар сіздердің газеттеріңізді шыққан бетте оқу мүмкіндігіне ие болады. Демек, «ОтауТВ» арқылы «Егемен Қазақстан» мен «Казахстанская правда» газеттері де өз оқырмандарын кеңейту мен газеттің жеткізілу жылдамдығын арттыру бағытында жаңа технологиялық секіріске қол жеткізетін болады деп есептеймін. – Əңгімеңізге рахмет. Істеріңіз ілгері бассын. Əңгімелескен Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».

«ЕГЕМЕН ҚАЗАҚСТАН» МЕН «КАЗАХСТАНСКАЯ ПРАВДА» ГАЗЕТТЕРІНІҢ ЭЛЕКТРОНДЫҚ НҰСҚАЛАРЫН СПУТНИКТІК ЖƏНЕ ЦИФРЛЫҚ ЭФИРЛІК ТЕЛЕДИДАРДЫҢ ҰЛТТЫҚ ЖЕЛІСІНДЕ ТАРАТУ «ТЕЛЕГАЗЕТ» ҚЫЗМЕТІ Астана, 2014 жылғы маусым

ЭЛЕКТРОНДЫҚ ГАЗЕТТЕРДІ ТАРАТУ СЫЗБАСЫ Петропавл Қостанай

Павлодар

Көкшетау

Орал Ақтөбе

Астана

Өскемен Қарағанды

Атырау Талдықорған Қызылорда

Алматы

Ақтау

Тараз Шымкент

Баспасөз басылымдарының тиражы «Егемен Қазақстан» – 200 000-ға дейін «Казахстанская правда» – 110 000-ға дейін

2014 жылы «Телегазет» қызметі электрондық газетті шығу сәтінде ұлттық тарату желісінің 1 млн. пайдаланушысына дереу жеткізу мүмкіндігін береді: - спутниктік теледидар желісімен 700 000 - цифрлық эфирлік теледидар желісімен 200 000

«ТЕЛЕГАЗЕТ» ҚЫЗМЕТІН ДАМЫТУ Газет материалдарына тартымды баламалы қолжетімділік:  Контентті үнемі жаңарту: ең жаңа жаңалықтар мен өзекті мақалалар;  Қиырдағы елді мекендердің халқы ақпаратты дереу, тікелей теледидар экранынан ала алады;  Республикалық басылымдарда жарияланған ақпараттарға халықтың қолжетімділігі артады.

Қызметті тарату жөніндегі мәртебе  «Егемен Қазақстан» мен «Казахстанская правда» газеттерінің электрондық нұсқаларын тарату үшін «Отау ТВ» спутниктік телехабар тарату және цифрлық эфирлік көрсету желілерінде тәжірибелік пайдалану шаралары жүргізілді.

ТЕЛЕГАЗЕТТІ КӨРУ

Электрондық газет

Бетті жоғары/төмен

Таңдау

Санат/Мақала

Таңдау

Жабу

Таңдау

Артқа

1/3


28

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

Жылдыѕ жол картасы ќабылданды (Соңы. Басы 1-бетте). «Азық-түлік тауарларының тапшылығына жол бермеу үшін жергілікті атқарушы органдарға азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорларын құру жəне пайдалану кезінде барынша дербестік берілдi. Ал енді экономикалық өсуге ынталандыру жəне экономиканың нақты секторын қолдауға қатысты жұмыстарға тоқталсақ, Мемлекет басшысының Ұлттық қордан бөлінген 1 триллион теңге есебінен экономиканың өсуін қосымша ынталандыру жөніндегі тапсырмасын іске асыру қамтамасыз етілуде. Нақты мəлімет келтірер болсақ,

осы жылы экономикалық өсуді қамтамасыз етуге 500 млрд. теңге, оның ішінде шағын жəне орта бизнесті несиелеуге жəне қолдауға 100 млрд. теңге, банк секторын сауықтыруға 250 млрд. теңге жəне индустриялықинновациялық даму жобаларын іске асыруға 150 млрд. теңге жұмсалды. Онда инженерлік инфрақұрылымды дамыту, индустриялық жобаларды, ЭКСПО-2017 көрмесiне қатысты жобаларды iшiнара қаржыландыру қарастырылған», деп қайырды Е.Досаев. Оның айтуынша, Ұлттық қордан бөлінетін қаражатты тиімді пайдалану үшін Үкімет бірқатар халықаралық қаржы ұйымдарымен институттық жəне қаржылай демеу

бойынша келісімдерге қол қойған. Олардың арасында Дүниежүзілік банк, Азия даму жəне қайта құру банкі, Еуропа қайта құру жəне даму банкі мен Ислам даму банкі бар. «Осы халықаралық банктер экономиканың негізгі саласындағы инвестициялық жобалар мен басым бағдарламаларды бірлесе қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Бұлар 2014-2016 жылдар аралығында жүзеге асатын болады. Бірлесе қаржыландырудың жалпы мөлшері 7,5 млрд. долларға дейін», деді министр. Бұған қоса, министр Жол картасы аясында жүйе құрушы кəсіпорындардың үздіксіз

жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында өндіру жағдайы ауыр жəне рентабельділігі төмен кен орындары үшін Үкімет алғашқы рет пайдалы қазбалар өндірісіне салынатын салықтың төмендетілген мөлшерлемесін белгілегенін атап өтті. Сонымен қатар, экспорттаушыларды қолдау үшін теміржол көлігімен тасымалдауға арналған тарифтерге уақытша төмендету коэффициенттерін беру тетігі енгізілгенін тілге тиек етті. Баспасөз мəслихатында еліміз биылғы жылдың соңына дейін 10 мың тоннаға жуық ірі қара мал етін экспортқа жөнелтілетіндігі де айтылды. «Ірі қара мал етінің экпорттық əлеуетін арттыру жобасы 2012 жылдан бері жүзеге

асырылуда. Жоба барлық облыстарда бірдей жүргізіліп жатыр деп айта алмаймыз. Мысалы, Батыс Қазақстан, Ақмола облыстарында бұл көрсеткіш барлық аналық ірі қара малға шаққанда 35 пайыздан артық. Ал кейбір облыстарда бұл көрсеткіш төмен. Аудандар арасында да осындай рейтинг жасалды», деді ол жөнінде Ауыл шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбеков. Ведомство басшысы Қазақстанда агроөнеркəсіптік кешенді дамыту мемлекеттік бағдарламасы аясында несиелік жүктемені төмендету туралы агроөнеркəсіптік сектор субъектілерінен 217 өтініш келгені туралы да əңгімеледі. «Бағдарлама агроөнеркəсіптік кешен субъектілерін қаржылық сауықтыру бойынша тиісті тетіктерді қарастырады. Бұл тұрғыда бұрынғы кредиторлық қарыздарды төмендету мен мерзімін ұзарту ескерілген. Бүгінде 167 млрд. теңге көлемінде агроөнеркəсіптік кешен субъектілерінің 217 өтініші мақұлданды», деді министр. Оның келтірген тағы бір мəліметіне қарағанда, биылғы жылдың соңына дейін бұл бағытта 300 млрд. теңгені игеру жоспарланып отыр. Өңірлік даму министрлігі жылу желілерін жаңғырту бойынша кешенді жоспар əзірлеуге кіріскелі отыр екен. «Бүгін Үкімет отырысында жылумен жабдықтау секторын жаңғырту мəселелері қаралды. Бүгінгі күні бұл секторда тозу деңгейі жоғары. Айталық, желілердің 40 пайызы толығымен тозған. Сондай-ақ, жылу электр стансалары мен ірі қазандықтарды есепке алмағанда, жылумен жабдықтау көздері бойынша да жағдай нашар. Мұнымен қатар, тұтынушыларға қатысты мəселелерге тоқталсақ, тұрғындар жылу есептегіш құрылғыларды орнатпайды, ғимараттарда терможаңғырту жүргізілмей келеді. Сондықтан, бүгін жылу желілерін жаңғырту бойынша кешенді жоспардың бағыт-бағдары талқыланды. Бұл кешенді жоспарды дайындауға біз кірісуіміз керек. Жоспарға сай, жылу көздері техникалық тексерістен өткізіледі. Оның нəтижесі бойынша жылу желілерінің техникалық жағдайына баға беріледі, инвестициялаудың негіздемесі əзірленеді, қалалар мен ауылдарды жылумен жабдықтаудың сызбанұсқасы мен бірыңғай техникалық саясат дайындалады», деді бұл жөнінде Өңірлік даму министрі Болат Жəмішев.

● Туыстық туы

Аќталєан арман

Кеше Түркі академиясының ұйымдастыруымен Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде «Мақтымқұлы жəне дəстүрлі түркі поэзиясы» атты халықаралық конференция болып өтті. Алқалы жиынға түркітілдес елдердің Астанадағы елшілері, көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткерлері, Қазақстан Парламенті Сенатының жəне Мəжілісінің депутаттары, танымал қаламгерлер, түбі бір туыс мемлекеттердің белгілі ғалымдары мен ғылыми мекемелердің басшылары қатысып, баяндамалар жасады. Аталған шарада Түркі академиясының ұйғары мымен ТҮРКСОЙ-дың арнайы «Мақтымқұлы» медалімен марапатталған Қазақстанның Еңбек Ері Əбіш КЕКІЛБАЙҰЛЫ сөз сөйледі. Назарларыңызға заманымыздың заңғар жазушысының конференциядағы кіріспе сөзін ұсынып отырмыз.

Ұшбу ұшырасуға дəн разымыз. Дүние жаратылып, су аққалы оқиғалар ойға оралуда.Түрікменстандағы тіршілік қалыңдығы кереқарыс көне шежіреге ие. Арғы түбі Синайдағы Нəфутиден өрбіген өндірмелі шаруашылық Месопатамияны өркендетіп, қалған дүниеге аяқ басты. Бүкіл Еуразияны дендей өрістеді. Теріскей Ирандағы Бельт үңгірі, Каспийдің шығысындағы Жейхун мəдениеті, Жебел, Үдек, Құлалы, Бəйті, Тоқсанбай тұрақтары болашақ Парфия, Бактрия, Хорезмнің ізашарлары еді. Копетдаг, Гиссар, Тянь-Шань баурайларын, Үстірт, Тұран, Мəуреннахр, Жетісу жазираларын игергендер Кавказ, Еділ өтіп келгендермен араласып, Алтай асып, Байқал бойлатып, Тынық мұхит жағалауларында батысқа беттегендерге қарсы жолығып, қайта серпілді. Олардың арасында көшпелі оғыз тайпалары да бар еді. Олар Сібір, Алтай, Жетісу, Ыстықкөл, Сырдария жағалауларын біртіндеп жайлай бастады. Сары Арқадағы Ертіс, Балқаш, Ырғыз бойларын, Қаратаудағы Тараз, Сайрам, Созақ, Сыр бойындағы Отырар, Иассы, Сауран, Сығанақ, Жанкент, Қызылқұмдағы Жент қалаларын иемденіп, өз астаналарын тұрғызды. Өлкені исламдандыруға да белсене атсалысты. Көшпелілерді дінге кіргізген Иасауия, отырықшылыққа бауыр бастырған Нақшыбандия үрдістерін дамытты. Түрікмен, түрік, əзербайжан ұлттарының қалыптасуына тікелей əсер етті. Оны бұл атыраптың əдеби өмірінен айқын аңғарамыз. «Мəлік-нəме» мен «Селжүк-нəменің» айтуынша, өзен жағалап, тал қиып, киіз үй жасайтын шебер Керекуші Қожа ұйықтап жатып, өз денесінен ата бəйтеректің өсіп шығып, бұтақтарымен бүкіл дүниені қамти бастағанын көріп, шошып оянады. Ел арасында уағыз айтып жүрген Қорқыт бабаға барып жорытады. Ол «ұрпақтарың бүкіл дүниені билейді екен» дейді. Сол айтқаны аумайтөкпей келеді де қояды. Оның Тұғшырмаш деген баласынан Саршық Тұғақ, Тоғрұл, Арслан деген немерелері мен Селжүк деген шөбересі Араб халифатының əскерін басқарып, бүкіл ислам елдеріне билік жүргізеді. Сол əулеттен түлеген Жалелетдин Меликшах пен оның ұлы Санжар даңқты қолбасшылар болумен қоса, жұртты ауыздарына қаратқан ақындар еді. Ол тұста Құсамедин Челеби, Жəлелетдин Руми, Бурханадди Сиваси сияқты аса ірі рухани абыздар бой көрсетеді. Əмір Темір сарайында, Индиядағы Ұлы Моғол ордасында Хилали Шағатай, Байрам хан, оның ұлы Рахым хан, Мырза Беркадар тегі түркі болғандарымен, сол дəуірдегі салт бойынша фарси тілінде өлеңдер жазып, келе-келе мұндай поэзия түр жағынан фарсыланып, тіл жағынан түркілене береді. Шағатай əдебиеті осылай пайда болып, Қожа Ахмет Иасауи шағатайша жазды. Түрікмен əдебиетінің шағатайша жазған ең соңғы ірі өкілі Азади Дəулетмұхамет деген кісі еді. Ол 1700 жылы туылып, 1760 жылы өледі. Суфизм жолын қуған діндар болатын. Ауыл мектебінде сабақ берді. Суфизм көзқарасы бойынша адамгершілікке негізделген қоғам қандай болу керек деген сауалға жауап беретін «Бағам Азади» («Азадидің өсиеттері») дейтін кітап жазды. Ол тұсында кеңінен танымал еді. Оның ұлы Мақтымқұлы Фраги да əке жолын қуды. Əкесі сабақ берген

мектепте оқыды. Хиуадағы Шерғазы хан салдырған медресені бітірді. Ол медресені Бекет ата да тауысты. Ел аузындағы кейбір деректерге қарағанда, Мақтымқұлыдан бір жыл кейін, 1813 жылы дүние салды. Соған қарағанда Мақтымқұлы 1733 жылы туып, 1812 жылы қайтыс болғанға ұқсайды. Он қолынан өнер тамған зергер екен. Артында ол соққан алтын, күміс бұйымдардан басқа, он мың жолдай өлең қалдырыпты. Бəрі де таза түрікмен тілінде жазылған. Əкесі шағатайша жазған ең соңғы ірі ақын болса, баласы түрікменше таза жазған ең ірі ақын болыпты. Ол фарси əдебиетті де жақсы білген. Сөйте тұрып, түрікменше жазу ол үшін ең басты мұрат болса керек. Туған ағалары жауда өліпті. Өзі де бірнеше жыл тұтқында болған. Ол өлеңдерінде шығыстың аруз, түрікменнің силлабикалық өлшемін жете меңгерген. Халықтың сөзін сөйлеп, мұңын мұңдаған. Ұлттық поэзияны классикалық өреге жеткізген. Өзімен замандас, жеделдес аға-іні болған Дүрді шайыр, Хаттам шайыр, Сеиди, Зелили, Кəтиби, Кемине, Молланепес, Місіқылыш ақындардың бəрі де Мақтымқұлыны пір тұтып, тұтас халықтық поэзияны қалыптастырған. Аса зор гуманистік мазмұнға, əлеуметтік серпінге, философиялық мағынаға ие түрікмен жыры, Мақтымқұлы сөзі ұлтын сүйіп, адамзатты ардақтайтын биік адамгершілікке шақырады. Оған мынау мен қазақшалаған өз елі мен өз жері туралы толғауы да айқын куə бола алады. Əуел бастан тəңір өзі толған айдай толықсытып жаратты, Нұр дидарлы, күн сипатты, гүл раушандай біздің түрікмен тарапты. Түн ұйқысын төрт бөлгізіп, тосын біреу қақпасын, Шырт ұйқыда жатқан елдің тарс бекітілген қақпасын. Шах жіберген жарқ та жұрқ жүз мың нөкер қара нөпір дүлеймен Талай жерде қапияда тап берген-ді Жəмшит, Рүстем, Сүлеймен. Қақпаларды қағып көрген, мызғыта алмай шаршаған, Қара селдей қанға бөккен қанша мақұлық, қанша жан?! Теке, жəуміт, язғыр, гөклен, ахалды алып қатарға, Шыққан талай жауды жайпар жойқын жорық сапарға. Дұшпан итті өзі қазған арам орға сұлатқан, Азан-қазан боп жылаған əжептарқы даусы кетпей құлақтан. Өкір, бақыр, өкір, «аһ» ұр, өзіңе өзің қолың жұмсап, өл, мейлің, Біздің түрікмен мүсəпір болып, қолға түсіп, қор болуды білмейді. Қонақ келсе, қолын алып, құшақ жайып, жік-жапар боп қалады, Аузында аруақ, айтқаны ақиқат ойында жоқ аяр айла-амалы. Мақтымқұлдың бұл айтқаны аумай-төкпей келеді – Бар тілеуін бақ тілеген иманды елдің құдай өзі береді. Ақынның бұл тілегі де қабыл болды. Мақтымқұлы əлі тірі. Ол өлмейді. Əбіш КЕКІЛБАЙҰЛЫ.

● Бүгін – Дипломатиялық қызмет күні

АСТАНАДАЄЫ САММИТ жəне оныѕ Ќазаќстан-Германия ќатынасындаєы маѕызы Дитер БОДЕН,

Германияның ЕҚЫҰ-дағы бұрынғы елшісі, Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы барысындағы консультант.

Менің Қазақстандағы əріптестерімнің кəсіби мерекесі – Дипломатиялық қызмет күніне орай Қазақстанның бас газеті – «Егемен Қазақстан» бетінде қазақстандық дипломаттар жүргізіп келе жатқан аса маңызды жұмыстар туралы əсеріммен бөліскенді жөн көріп отырмын. Бұрынғы Кеңес Одағы кеңістігінен шыққан мемлекеттер арасында Қазақстан тамаша табыстарға жеткен елдер қатарына жатады. 1991 жылдың 16 желтоқсанында, осыдан баржоғы 23 жылға жетер-жетпес уақыт бұрын тəуелсіз ел атанған Қазақстан бүгінде Еуразия өңірінде ең саяси тұрақты жəне экономикалық бəсекеге қабілетті мемлекет болып табылады. Егер əлем картасына көз салсаңыз, Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы стратегиялық ортада орналасқанын көресіз. Шетелдік бақылаушыны қашанда елдің бұрынғы Кеңес Одағынан «мұраға қалған» күрделі де көпқырлы проблемаларды еңсеру жолындағы шешімді күш-жігері таң-тамаша қалдырады. Бұған мемлекеттік жəне қоғамдық құрылымдардағы үздіксіз жүргізілген əлеуметтікэкономикалық, саяси

реформаларды қосыңыз. Осындай даму жолы Қазақстанды қазіргі таңда халықаралық аренада жоғары құрметке ие мемлекеттер қатарынан табылдырып отыр. Сыртқы саясатында Қазақстан Азия мен Еуропа арасындағы көпір рөлін атқаруға табысты ұмтылыс танытуымен ерекшеленеді. Осымен бір мезгілде, бұрыннан келе жатқан Шығыс пен Батыс арасындағы қарама-қайшылықтарды еңсеруде де айтарлықтай күш-жігер жұмсап келеді. Халықаралық ұйымдар арасында нақ осы Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) Шығыс пен Батыс арасында көпір орнату мақсатын өзінің басымдығы ретінде қарастырады. Сондықтан Қазақстан дəл осы ұйым шеңберінде ерекше бастамашылық танытып, төрағалыққа тапсырыс беруге шешім қабылдады. ЕҚЫҰ-ға тапсырыс 2003 жылы

түссе, оның басқарушы органдарында дереу осы мəселеге байланысты туындаған пікірталастар басталып кетті. Барлық мемлекеттер – ЕҚЫҰ мүшелері алғаш рет төрағалықты Венадан Шығысқа қарай орналасқан ел алуы керек деген ортақ пікірге тоқтады. Олардың барлығы Қазақстан төрағалығы ұйымның барлық мүшелерінің арасындағы тұтастықты күшейтеді деген ұстаным білдірді. Бірақ, Қазақстан, шын мəнінде, лайықты кандидат па деген де мəселе көтерілді. Бұл орайда пікірдің екіге жарылғаны да жасырын емес. Бұл мəселенің Еуропа Одағына мүше елдерге – ЕҚЫҰ-ның барынша көп бөлігін құрайтын елдерге де қатысы бар еді. Олардың кейбіреулері Қазақстандағы демократиялық стандарттар мен адам құқы проблемаларын сақтау жайын алға тартып, əзірше Қазақстанның ЕҚЫҰға төрағалық ету мəселесін күн тəртібінен алып тастауды ұсынды. Екінші біреулері, соның қатарында Германия да бар, қарама-қарсы пікір білдіріп, Қазақстандағы саяси тұрақтылықты атап көрсетті жəне кандидатурасын қолдайтынын ашық жариялады. 2007 жылдың қарашасында пікірталас ЕҚЫҰ елдері Сыртқы істер министрлері кеңесінің қаулы қабылдауымен аяқталды. Онда Қазақстанға 2010 жылы ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету өкілеттігін жүзеге асыру тапсырылатыны атап көрсетілді. Таластың осылайша оң шешілуі Қазақстанға өзінің саяси

беделін айтарлықтай нығайтуға мүмкіндік берді. Бұл жеңісті үлкен құрметпен тек достас елдер ғана емес, сондай-ақ, бұрынғысынша сыни көзқарастағы кейбір əріптес елдер де айтып жатты. Қазақстан бірден ЕҚЫҰ-ға төрағалық міндетін орындауға дайындығын бастап кетті. Мұнда Германия тарапынан жасалған қолдау да айтарлықтай рөл атқарды. Ол 2007 жылы Еуропа Одағы қабылдаған Еуроодақтың Орталық Азия елдері үшін стратегия жасау жөніндегі топқа жетекшілігі кезінде көрінді. Бұл стратегия ынтымақтастықтың саясат, экономика жəне мəдениет салаларындағы кең көлемді бағдарламаларының сұлбасын белгілеп берді. Содан кейін Германия бастамашылық танытып, екіжақты негізде: 2009 жылдың басында Берлин Астанаға өзінің жоғары лауазымдағы консультантын жіберуге дайын екенін мəлімдеді. Оның міндеті Қазақстанға ЕҚЫҰ-ға төрағалыққа дайындық барысында қолдау көрсету болды. Бұл миссия үшін мен таңдалған едім. Германия-Қазақстан уағдаластығына сəйкес мен Астанаға өз міндеттерімді орындау үшін 2009 жылғы тамыздың ортасында келдім. Келе салысымен мені сол кездегі Сыртқы істер министрі М.Тəжин қабылдады. Онымен мен жұмысымның негізгі бағыттарын үйлестіріп алдым. Бұл жерде əңгіме елдің ЕҚЫҰ-ға төрағалығындағы тақырыптық басымдықтарды айқындау, сонымен қатар, менің

қазақстандық дипломаттарды дайындауға қатысуым турасында өрбіді. Менің тікелей əріптесім Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі болды. Бірақ Президент Əкімшілігімен, Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар комитетінің басшысымен, сондай-ақ, Сыртқы істер министрлігі Дипломатиялық академиясының ректорымен байланыстар қалыптастырылды. Əу баста менің қызметімнің мерзімі төрт ай деп белгіленген еді, бірақ, 2009 жылдың соңында Қазақстан тарапының қалауы бойынша ол ұзартылды. 2010 жылдың басында, Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету өкілеттігін қабылдап алғаннан кейін, менің жұмысымның сипаты да өзгерді. Енді төрағалықпен байланысты міндеттемелерді орындауға ықпал ету талап етілді. Менің міндеттемелерім қатарына ЕҚЫҰ қызметінің түрлі тақырыптары бойынша талдамалық жазбалар құру жəне бағдарламалық құжаттар дайындау қосылды. Ақыр соңында мен ЕҚЫҰ саммиті үшін қорытынды құжаттар дайындауға қатыстым. Тұтастай алғанда, мен Астанада консультант ретінде алты ай жұмыс істеу құрметіне ие болдым. Қазақстан билігі тұңғыш рет өзінде Германиядан келген сыртқы саясат сарапшысын қабылдады. Бұл өзара сенімділіктің жоғары деңгейі мен ынтымақтастыққа дайындықтың, əсіресе, ГерманияҚазақстан қарым-қатынасына тəн əріптестіктің айқын көрінісі болды. Мен қазіргі кезде Қазақстан Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеген кездерімді үлкен ризашылықпен еске алып тұрамын. Аталған ведомствода жоғары

білікті əріптес-дипломаттармен істес болсам, бұл бізге жоғары кəсіби деңгейде ынтымақтасуға мүмкіндік берді. Қазақстан төрағалығының биік шыңы Астанада 1-2 желтоқсан күндері республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруы бойынша өткен ЕҚЫҰға мүше елдер Мемлекет жəне үкімет басшыларының саммиті болды. Бұл араға 11 жыл салып ЕҚЫҰ-ға мүше елдер өкілдерінің басын жоғары деңгейдегі кездесуде қайта қосуға қол жеткізген Президент Назарбаевтың ерекше еңбегі еді. Астана саммитіне қатысушылар қабылдаған декларацияда ЕҚЫҰ-ға мүше барлық 56 елге ұсынымдама мазмұндалды. Онда қауіпсіздік мүдделеріне бағдарланған саяси бағытпен жүру қажеттігі атап көрсетілді. Осы мақсатқа бастайтын жекелеген қадамдар іс-қимыл жоспарында бекітілген болатын. Басты қағидат мемлекеттердің өз қауіпсіздігін басқа мемлекеттердің есебінен қамтамасыз етуге ұмтылыстан бас тартуы деп көрсетілді. ЕҚЫК-нің (ол кезде ЕҚЫҰ емес, ЕҚЫК – ред.) Хельсинкидегі Қорытынды актісі қабылданғаннан соң 35 жыл жəне Париж хартиясынан кейін 20 жыл өткенде бұл декларация ЕҚЫҰның Ванкуверден Владивостокқа дейінгі кеңістіктегі мүше елдеріне қауіпсіздік саласындағы ортақ мүдделер туралы қаперге салатын, сөйтіп, «қарғи-қабақ соғыс» қалдықтарын түп-тамырымен өткенде қалдыруға шақыратын белгі болды. Бүгінде, өкінішке қарай, осы жол бойынша ілгерілеуді кешеуілдетіп отырған, бірінші кезекте, Украинадағы сияқты оқиғалар бар екенін мойындауға

мəжбүрміз. Алайда, Астана декларациясында мазмұндалған міндеттемелер ЕҚЫҰ-ға мүше барлық мемлекеттер үшін бұрынғысынша күшінде қалып отыр. «Қырғи-қабақ соғыс» кезеңіне қайта оралу барлық елдерге қымбатқа түсетінін сезіну қай кездегіден де маңызды болып табылады. Осымен байланысты Қазақ станға, 2010 жылы саммит қабылдаған ел ретінде, ерекше жауапкершілік жүктеледі. Нақ Украинадағы дағдарысты құбылыстарды есепке ала отырып, Қазақстанға Астанадағы саммит шешімдерін толықтай жүзеге асыруды өзінің сыртқы саясатының тұрақты басымдығы етуі қажет. Халықаралық қоғамдастық тарапынан танылған жəне іс жүзінде тексерілген көпірлер құру саясаты Қазақстанға осы міндетті шешу үшін ерекше дөп келеді. Бұл бүкіл Еуразия өңіріндегі саяси тұрақтылықты нығайтуға жəне Қазақстанның халықаралық беделін одан əрі айтарлықтай нығайтуға септесер еді. Мұның Германия-Қазақстан екі жақты қарым-қатынасын одан əрі дамытудың жаңа дəуірі бола алатыны да сөзсіз. 2012 жылдың 29 тамызында Германия мен Қазақстан қабылдаған «Бірлескен мəлімдеменің» 8-ші пунктінде Астана саммиті декларациясының осы қарым-қатынастар үшін маңызы ерекше атап көрсетілген. Енді декларация мазмұнын жүзеге асыру екі елдің бірлескен міндеті болып табылады. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Қазақстан дипломатиясын кəсіби мерекесімен тағы да құттықтағым келеді жəне оған Қазақстанды өсіп-өркендету жолында үлкен табыстар тілеймін.


9

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

Алаш тəжі – Астана Елордада Астана күніне орай осымен төртінші рет өткізіліп отырған жыр сайысына ұлан-байтақ республикамыздың əр аймағынан көптеген ақындар қатысты. Шет елдегі қандас қаламгерлерден де толғамды шығармалар келіп түсті. Ел бірлігін, Отан тыныштығын, Азаттық шежіресін, Астана келбетін емірене жырлап, тебірене толғаған ақындар бұл реткі жыр бəйгесінде де күткен

үміт биігінен көріне білді. Əсіресе, əдебиет керуеніне жаңа бір тегеурінді лектің келіп қосылуы көңіл қуантады. Биылғы Астана күні мерекесінің шымылдығы кеше, 1 шілде күні «Конгресс-холл» сарайында мүшəйра жеңімпаздарын марапаттау салтанатымен ашылды. Төменде жүлделі жырлардың бір шоғырын қалың оқырман назарына ұсынып отырмыз. ҮШІНШІ ОРЫН

Кенжебай АХМЕТОВ (Жезқазған).

Таѕданып єалам тўр бїгін!

Заманнан заман алға асып, Арманға арман жалғасып, Тəкаппар тарих төріне Ер Қазақ шықты маң басып. Түп тартып сақ, ғұн, түркіден, Тыныстап баба ғұрпымен, Енші алып Ұлы Тұраннан, Ордасын тікті дүр кілең. Желілеп бие байлады, Келелеп түйе айдады, Бабадан қалған байтақтан Байырқа тауып, жайлады. Көңілде болмай алаңы, Қонағын құтқа балады. Ақылман аға санады Ақылмен асқан баланы. Сабадан қымыз сапырды, Сайранмен таңды атырды, Қоңырсық тілеу қоңсының Қарайып қаны, аһ ұрды. Қалың ел болды ормандай, Батыры болды қорғандай, Тіледі хақтан: «Аспаным Тұрса, – деп, – бұлтпен торланбай!» Осы еді дала тарланы – Қазақтың абзал арманы!.. Қазақтың бағы асқаны Күйдірді жанын басқаның... Алдамшы түстей жалт берді Алаңсыз дəурен – қас-қағым; Жалғасқан арман тұсалды, Алдаспан заман күш алды... Жайлау – дəуірден жаз қашып, Бұрқады уақыт – қыс алғы... Жыр-əннің орнын зар басты, Ажал мен намыс арбасты, Жағадан жауы алғанда, Етектен бөрі жармасты; Сөндірмеу үшін ошағын,

Қор қылмау үшін қосағын, Ер Қазақ атой салғанда, Қарықты қан-жоса күн; Оң, солдан, батыс, шығыстан Қаумалап қатер – зымыстан, Төнгенде, Қазақ тағдырын Іздеді қайқы қылыштан... Айналмау үшін өртеңге, Үмітін артып ертеңге, Аһ ұра жүріп, ұстатты Тізгінін жазмыш – желкенге... Жанға шер шөгіп, көзге мұң, Ырқына көнді өзгенің... Жаралған жаны тұма – ардан, Кернеген бойын ұлы арман Қазақты қайрап шығарды Киліккен заман – мұнардан. Еркіндік туын тіккелі, Ер Қазақ еңсе тіктеді, Мəңгілік елдің қазығын Бекемдеуді діттеді. Ері сенді еліне, Елі сенді еріне, Ұялады бақ құсы Ұлан-байтақ жеріне. Сайын Далам – Тұраным Қазақтың қайсар қыранын Түлетіп, көкке самғатты: «Мəңгі елдің жақ, – деп, – шырағын!» Мəңгі елді алға бастаған, Асқақтады Астанам! Құт қайрылып, бақ қонды, Сенім бекеп, қашты алаң. Арманын сақ, ғұн, түркінің Сақтаған Қазақ жұртының, Ақтаған Қазақ жұртының Көгінде жайнап нұрлы күн, Таңданып ғалам тұр бүгін!

ҮШІНШІ ОРЫН БАС ЖҮЛДЕ

ЕКІНШІ ОРЫН

Талғат ЕШЕНҰЛЫ (Астана). Абзал БӨКЕН (Қарағанды).

Арман ШЕРИЗАТОВ (Семей).

Сайыпќыран

(Тəуелсіз Қазақстанның Тұңғыш Президенті, Елбасы Н.Ə.Назарбаевқа арнаймын).

Тəңірге тəн рухыммен аспандық, Тарихымды тасқа жазғам дастан ғып. Қазір бізді жер үстінде тербеп тұр, Қазтуған мен Асан күткен Бостандық!

Отырғанда көзін тігіп шартарап, Өзгелерден төмендікті ар санап, Самғап бара жатты сонау зау көкке, Күллі қазақ аманатын арқалап!..

Жүйрік уақыт жарысқанда желменен, Ғасырларға жал сипатпай келген ем. Кеңдігіме етер кезде таршылық, Еркіншіл құс ұшып шықты кеудеден.

Сезінеді,біледі іштей барлығын, Тұғыр тепкен төл бесігі - тау мұның... Ерен туған еркіндіктің өз ұлы, Күнге байлап бара жатты тағдырын!..

Құса қысқан құс секілді тордағы, Бодан болған өмірдің қай бар мəні?! Қыран болып қалықтады аспанға, Азаттықты күткен елдің арманы!..

Тоқтатам деп соғыстарды қан төккен, Адамзаттың алдында да ант еткен. Күллі ғалам елең етті бір сəтке, Сол қыранның дауысынан саңқ еткен!..

Сейілгенде тіршіліктің тұманы, Жанарыңа бақыт нұры тұнады. Қанатсыздар қара жерге тұтқынбыз, Аспан төрі – еркіндіктің тұрағы!

Қалың елім, жаманың бар, жақсың бар, Жетер жерге əлі жеткен жоқсыңдар. Қыраныңды қатал қыста түлеткен, Мұз құрсанып, қар жамылған көк шыңдар!

Кеткен шақта күй үзіліп, мүлгіп əн, Күн астына көтерілді бір қыран. Сол шақта мен жалғыз тамшы жас көрдім, Қарияның жанарынан сырғыған!..

Жеңіп шығып ақыретті, азапты, Жеңіп шығып қасіретті, тозақты, Самғап бара жатты қыран аспанда, Қанатына қондырып ап қазақты!..

БІРІНШІ ОРЫН Ақсүйрік ІЗМҰҚАНОВА (Алматы).

Сендей болсын барлыќ Отан, бар ана!

Мейірімің мұхиттан да мол білсем, Жылағанға жылы құшақ болдың сен. Туған Отан, шуақ тұнған шараңа, Сендей болсын барлық Отан, бар ана! Бүгін сені мақтан етер баршаға, Ұлт-ұлысқа ана болдың қаншама?.. Адамзаттың бəріне ортақ несібің, Төрің дайын, досқа ашық есігің. Тəуелсіздік – сыйы саған құдайдың, Топырағыңа тағзым етіп құлаймын... Қасиетті Қазақстан – нұрлы елім, Құшағыңда шешек аттым, бүрледім. Саған деген махаббатым тау сынды, Естіді əлем мейірім толы даусыңды.

Ізгі десем қане кімдер таласпақ, Атомнан да бас тарттың сен аластап... Астанама бұру бақыт атбасын, Көрмегендер көрсін, ашсын қақпасын! Астанама сұқ тимесін баспалап, Қойған дұрыс оған тұмар тас... қадап! Болса екен деп тыныштық жер бетінде, Елбасымыз жүр ғой желдің өтінде. Қағидасы қасиеттерден тұратын; Мəңгілік ел – арман, үміт, мұратым, Ар-намысым, сарқылмайтын қуатым! Сені мендей жырлай алмас бір ақын, Туған Отан, шаттық тұнған шараңа, Сендей болсын барлық Отан, бар ана!

Байтаќ

Бодандық бұлтын қуып торлап алған, Қол жетті бостандыққа болған арман. Біз едік –өз жерінде жерсіз қалып, Біз едік – елде жүріп елге оралған.

Еншім зор, енді, міне, Ақордам бар, Ордамды батасымен бабам қолдар. «Мəңгілік ел» мұратын байрақ етіп, Көтерер ар-намыстан жаралғандар!

Жолында Азаттықтың ерте күннен, Дүние көк теңіздей төңкерілген. Халықтың қаны менен көз жасы боп, Ғасырлар көкірегінен шер төгілген.

Бар жəне барша жұртқа мəні мəлім; Өз Туым, Өз Елтаңбам, Əнұраным! Өз биім, өз билігім, өз бұйрығым, Өз үйім, өз төбемде шаңырағым!

Заманым ұмытылып қысым көрген, Самғады аққу-арман – құсым көлден. Астанам Ақордалы асқақтап тұр, Бостандық мəрмəрімен мүсінделген! Көңілге ұяласын күдік қайдан, Ұрпақпыз қуат алған білікті ойдан! Көк туын көк аспаннан қиып алып, Секілді күн нұрына іліп қойған.

Дəм-тұзын бірге татып азаттықтың, Жүз ұлттың достығынан ғажапты ұқтым. Көп болып көкке өрлеткен Көк туыңды Мүлт кетпей мығым ұста, Қазақ мықтым!

ЕКІНШІ ОРЫН ІЛИЯС МҰҚАЕВ (Қарағанды).

Тўєырымыз биікте

Төк, Тəңірім, нұрыңды, Шарықта, елдің сазды əні. Өлгеніміз тірілді, Өшкеніміз маздады. Елім де азат, жер де азат, Күнім көкте шат күлді. Қуаныштан əр қазақ, Бөркін көкке лақтырды. Неге керек бос күмəн, Бүтінделді жартымыз.

Алты қырдың астынан, Асып кетті даңқымыз.

Алақандай ашылдық, Жұдырықтай жұмылдық.

Жарқыраса алтын күн, Мұратына жетер көш. Абыройын халқымның, Алпыс атан көтермес. Тарқамайтын базары, Сүйем туған Отанды. Астанамның ажары, Жалт қаратты жаһанды. Бағымызды асырдық, Əділетке жүгіндік.

Біз секілді əр елге, Төрден орын тиіп пе?.. «Түбіріміз тереңде», Тұғырымыз биікте! Дəстүріміз жаңғырып, Туды ғажап күніміз. Жаса бізбен мəңгілік, ҰЛТТЫҚ АЗАТТЫҒЫМЫЗ!!!

ҮШІНШІ ОРЫН Рафаэль НИЯЗБЕК (Алматы).

Тəуелсіз Ќазаќ елі

Ақ шағала көгінде бақ айналып, Азаттықтың таңы атқан арайланып. Бүкіл əлем көркіне көз суарған, Ұлы Дала жұртына қарай қалып.

Күнін текке өткізбей босқа жатып, Қосқан талай бəйгеге сөз жаратып. Ата қазақ ел болып жаралғалы Көрген емес өзге елге көз алартып.

Ақ самалға айналып қырдың желі, Сарыарқадан еседі жырдың лебі. Болашаққа көрікті көш түзеген, Іргелі елдің біріміз бұл күндері.

Тарғыл тарлан тағдырын мына жалған Талқандаса қайыра құрап алған. Қазақ – ұяты секілді Дүниенің, Сонау арсыз бетіне тұна қалған.

Бір биіктен жұлдызы көрінгенде, Батыр тумай тұра ма сенімді елде. Қазақ талай шеге боп қағылған-ды, Дүниенің іргесі сөгілгенде.

Азаттықтың арайлы таңы атқалы, Қысы, жазы жайқалған абат бағы. Ата қазақ жаралған шығар, бəлкім, Ағал-жағал əлемді жаңартқалы.

Жауын қуып тасада бұғып жатқан, Қазақ талай жеңістің нұрын жаққан. Кесек атқан талайдың шөлін басып, Көңілінің өзені тұнып аққан.

Ғасырлардың шөкпеген салмағынан Қазақ неге көз жазсын арманынан. Қатер бар ма төнетін Асқар таулар Түгел қоршап тұрғанда жан-жағынан.

Бабаларымныѕ кґзіндей!

Римде – мəңгі қалада, тамсанып атақ-даңқына. Ыстамбұлда сан мұнарадан азанды тыңдап, шалқыма күй кешіп жүріп, санасын сарыуайым буып, сарқыла, қазақтың қара баласы қарайлай берер артына.

түкке қарамай Прагадан мен де қашқанмын. Еуропаны салып табанға, (Ақылға сыймас жай тіпті), ақырған Ұлы бабам да Астана жұртқа қайтыпты. Сары далаға, Тəңірі, байлаған нендей тағы күш? Апарған – жорық сарыны, қайтарған – ұлы сағыныш!

Нью-Йоркте – əлем үйінде еркін өмірмен тыныстап, Токиода, дегдар күйіңде, сакурадан шоқ гүл уыстап

Өзге елді шарлап жүрсек те, таңдай қақсақ та басқаға, естен шығар ма бір сəтке аруақты жұрт Астана!

жүрсе де қазақ баласы, шырылдап жаны, шарқ ұра, жоғалтқандай боп анасын, қарайлай берер артына.

Есілім шалқып, түзден кеп, төріме күміс төккендей. Қараөткел бойы біздерге жыл он екі айы – көктемдей.

Ертегідегі қаладай, айырмасы жоқ аспанның, бəрібір,

Айналдым сенен, Астанам – бабаларымның көзіндей! Сəулесі Күнді жасқаған Алаштың алтын тəжіндей!

ЫНТАЛАНДЫРУ СЫЙЛЫҒЫ Батық МƏЖИТҰЛЫ (Алматы).

Аќ-ќараны безбенде

1 Мəңгілікке бет алдың, байтақ елім, Сені соған лайық деп айтар едім. Өскенімнің белгісі сияқтанып, Қолын көкке созады «Бəйтерегім».

Баспалдағын бас оның, аспандағын, Лебізіңді биіктен досқа арнағын. Қазақпын деп кеудеңді керіп ұста, Кезің келіп тұрғанда жасқанбағын. Таң нұрымен, əдемі əн жырымен, Ару қала арбайды сан қырымен. Қайраткерлер ой кешіп отыр мұнда, Бірге қайнап елінің тағдырымен. Жағалауы жаңарған Есіл қандай! Сұлулыққа – сұлулық қосылғандай. Тамшылаған ақ сəуле күн көзінен, «Хан Шатырдың» үстіне шашылғандай! Көңіл шіркін, көл болып тасынғандай, Көкейлерден күмəнді қашырғандай. Ұлы жолға түссін деп ұлы еліміз, «Мəңгілік ел» қақпасы ашылғандай. Ою салып осынау гүл далаға, Көш басында тұрады тұлға ғана. Менің анық байқаған ақиқатым – Ғашық жандар көп екен бұл қалаға! 2 Жадыраса заманның қас-қабағы, Жазылады керемет дастан əлі.

Жаңа күннің жасампаз тараулары, Ақ орданың төрінен басталады. Орындалды арманы бабамыздың, Қасиеті артады даламыздың. Мəңгілікке шақырған асыл үміт, Сақталыпты түбінде санамыздың. Қорыққан да бірдей ғой қуанған да, Шүкір, бізді жеткізді бұған да Алла! «Мың өліп, мың тірілген» ұлыс едік, Енді отымыз өшпейді, күмəнданба. Болжамына сүйенсем білгендердің, Жолы болған кешікпей үлгергеннің. Мəңгілік ел болуға хақымыз бар, Мəңгілік ел болмайтын кімнен кеммін?! Ақ-қараны безбенде заманды ұқ та, Ар-намыстың қадірі адалдықта. «Жарым ырыс – жақсы сөз» дейді қазақ, Арманыңды жорыма жамандыққа. Нағыз ердің ниеті ақ, көңілі шын, Атқарады дұрыстап өмір ісін. Жанын қиған не мықты боздақтарым, Қазақ елі мəңгілік болу үшін! Сөйлейді əлі, сөйлейді ұлы күндер, Азаттығым – киелі ұлы мінбер. Жақсы атаның ақсүйек ұл-қызындай, Мəңгілік ел жолында бірігіңдер!


10

(Соңы. Басы 1-бетте). – Астаналықтарға медициналық қызмет көрсетудің көлемі мен сапасы туралы не айтасыз? – Қазіргі таңда, Астана қаласы тұрғындарына тегін кепілдендірілген медициналық көмек шеңберінде амбулаториялық-емханалық кешенде жəне стационарда амбулаториялықемханалық, кеңестік-диагностикалық, арнайы медициналық жəне жоғары мамандандырылған көмек түріндегі медициналық қызмет көрсетіледі. Көрсетілетін медициналық қызметтің сапасын арттыру жəне қолжетімділігін қамтамасыз ету мақсатында осы жақында елордада №10 қалалық емхана ашылып, ол өз кезегінде медициналық-санитарлық

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

көмек, ол: МСАК; медициналықсанитариялық алғашқы көмек маманының жəне бейінді мамандардың жолдамасы бойынша консультациялық-диагностикалық көмекті қамтиды; - МСАК маманының немесе медициналық ұйымның жолдамасы бойынша стационарды алмастыратын медициналық көмек; - қалпына келтіру емі жəне медициналық оңалту; - Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген халық санаттары үшін паллиативтік көмек жəне мейірбике күтімі. ТКМК шеңберінде тегін медициналық көмек инфекциялық, əлеуметтік-мағынадағы аурулармен жəне қоршаған ортадағы адамдарға зия-

Басты парыз

алғашқы көмек (бұдан əрі – МСАК) ұйымдарының жүктемесін 2,5-тен 1,4ке төмендетуге септігін тигізді. 2013 жылдың қараша-желтоқсан айларында №1 перинаталдық орталық жəне №2 қалалық балалар ауруханасының базаларында қолданыстағы «Шипагер» жəне «Ниет» жалпы тəжірибелік дəрігерлер бөлімшелерінің орнына ауысымына 250 жəне 150 келушілерді қабылдайтын отбасылық денсаулық сақтау орталығы (бұдан əрі – орталықтар) ашылды. Орталықтар қаланың жаңа əкімшілік орталығы, Пригородный, Тельман, Заречное жəне Промышленный тұрғын алаптарының 55 мыңнан астам тұрғындарына қызмет көрсетуге есептелген. Сонымен бірге, Астана қаласының 800 мыңдай тұрғынына мемлекеттік 11 МСАК ұйымдар жəне мемлекеттік емес 4 МСАК ұйымы медициналық қызмет көрсетеді. Емханаларға келетін адамдардың кезек күтіп, көп тұрып қалуына жол бермеу, олардың келуін оңтайландыру, тұрғындарға қызмет көрсету уақытын қысқарту, операторлардың жұмыс істеу сапасын арттыру, медициналық қызмет көрсету сапасын жақсарту мақсатында №5, №8 жəне №10 қалалық емханалардың тіркеу бөлімдерінде электронды кезекке тұру жүйесі енгізілген. – Айгүл Кимқызы, елордадағы міндетті тегін медициналық қызмет деңгейі қандай жəне ол тұрғындар сұранысын қанағаттандыра ма? Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне (бұдан əрі – ТМККК) мыналар кіреді: - жедел медициналық көмек пен санитариялық авиация; - амбулаториялық-емха на лық

нын тигізетін аурулармен ауыратын науқастар үшін көрсетіледі. Қазіргі уақытта Астананың өсіп өркендеуіне байланысты халықтың жоғары миграциясы орын алуда. Астана қаласы халқының жыл сайынғы өсімі 35-40 мың адамды құрап, ол өз кезегінде медициналық көмек көрсетуде кейбір қиыншылықтарды тудырып, емханалардағы жүктемені өсіріп отыр. Солай бола тұрса да, күні бүгінге дейін елордалықтар жəне МСАК ұйымдарына тіркелген халық белгіленген көлемдегі тегін меди ц и н ал ы қ к ө мек п ен қ амтамасыз етілген. Қажет болған жағдайда азаматтарға тұрғын жері мен азаматтығына қарамастан медициналық көмек көрсетіледі. – Қалалық медициналық мекемелерінде бүгінгі заманның озық технологиялары қалай жұмыс істейді? Жалпы, Астана қаласының атына сай медициналық салада қандай озық ғылыми жетістіктер бар? – Елордада қазіргі заманғы технологиялармен жабдықталған жаңа заманауи клиникалардың ашылуымен халықаралық стандарттарға сəйкес диагностика мен емдеудің заманауи əдістерін енгізуге қол жеткізілді. Ол елорданың медицинасын дамытудағы барлық ғылыми ағымдарын біріктіруге жəне адамгершілік мақсатқа қол жеткізу үшін əлемдік ғылымның барлық жетістіктерін пайдалануға мүмкіндік берді. Қазіргі кезде жақын, алыс шетелдердегі əріптестермен ын тымақтастық жəне тəжірибе алмасу мақсатында өткізілген шеберлік-сыныптары арқасында трансплантологияны дамыту мүмкін болды. Қалалық ауруханада бірбірімен туыс адамдардың бауырын

трансплантациялау бойынша ота жəне тірі донордан алынған бүйректі ауыстыру бойынша 3 ота жасалды. Омыртқа жəне ірі буындарға күрделі де заманауи ота түрле рін жасау қалыпты құбылысқа айналды. №2 қалалық ауруханада кардио логиялық интервенция мен кардиохирургияның дербес қызметі жұмыс істейді. Мұнда 1800-1900ға дейін қан тамырлы ангиография, 400 стенттау жəне жылына 350 ашық кардиохирургиялық ота жасалады. Бұл шаралар қаламызда жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлімді 2 есеге дейін азайтты. Бөлімшенің арсеналында қажетті жоғары мамандандырылған құрал-жабдықтың барлық түрлері бар. Сонымен бірге, қалалық денсаулық сақтау саласында Инсульт орталығы жұмыс істейді. Ол халықаралық стандарттарға сəйкес инсульттан кейінгі бірінші сағатта тромболизисті терапияны қолданады. – Жедел жəрдем стансасы талапқа сай ма? – 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы аясында халық денсаулығын сақтау деңгейін, оның ішінде жедел жəрдем саласын жетілдіру бойынша нақты міндеттер қойылған болатын. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында да халық денсаулығын сақтау деңгейін арттыру қажеттілігінің атап өтілгені баршамызға белгілі. Астана қаласының Қалалық жедел медициналық жəрдем стансасында күн сайын шамамен 75 жедел медициналық көмек бригадалары халыққа қызмет көрсетеді. Денсаулық сақтау ұйымдарының үлгі штаты мен штат нормативіне сəйкес, бір жедел жəрдем автомобилі 10 мың

тұрғынға қызмет көрсетуге тиіс. Астана қаласы халқының саны 2014 жылдың басында 814 435 адамға жеткенін ескере отырып, жергілікті бюджет қаражаты есебінен қосымша тағы 7 санитариялық жедел жəрдем автомобилін сатып алуға мемлекеттік сатып алу конкурсы жүргізілгенін атап өтуді орынды деп санаймын. Қазіргі кезеңде жедел медициналық жəрдем стансасында арнайы мамандандырылған дəрігерлік бригадалар толық жабдықталған. Ал фельдшерлік бригадалардың жабдықталуы 82 пайызды құрап отыр. Осыған байланысты, ағымдағы жылдың соңына дейін фельдшерлік бригадалардың жабдықталуын 100 пайызға жеткізу күн тəртібіне қойылды. Сонымен бірге, 2011 жылы 4 қазанда Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовтің қатысуымен өткен мəжілістің хаттамасын орындау мақсатында, 2012 жылдың қаңтар айынан Астана қаласының Қалалық жедел медициналық жəрдем стансасында «Е-жедел жəрдем» жобасы енгізіле бастады. «Е-жедел жəрдем» жобасы жергілікті бюджеттен бөлінген қаражатпен қаржыландырылып, қолданыстағы жедел жəрдем автомобильдеріне GРS-навигациясы бар планшеттік құрылғылар орнатылды. Нəтижесінде жедел меди циналық көмек бригада ларының жұмыстарында оң өзгерістер байқалды. Мысалы, жедел медициналық көмек бригадалары 2011 жылдың 1 айында 9579 шақыртуды қанағаттандыра алса, «Е-жедел жəрдем» жобасы енгізілгеннен кейін осы көрсеткіш 12 433-ке жетті. – Айгүл Кимқызы, емдеу орталықтарының білікті кадрлармен қамтамасыз етілу жайы қалай? – Астана қаласының ден саулық сақтау басқармасына 34 медициналық ұйымдарда 8165 медициналық қызметкер жұмыс атқарады. Оның ішінде дəрігерлер 2986, орта буын қызметкерлері 5179 бірлікті құрайды. Бүгінгі күні дəрігерлердің 43 пайызының жəне мейіргерлердің 41 пайызының жоғары, бірінші жəне екінші санатты біліктіліктері бар. Өткен жылы жүргізілген аудиттің нəтижесінде штаттық бірлік бойынша медициналық кадрдың тапшылығы – 1070 адамды құрады. Оның ішінде 2013 жылдың қорытындысында дəрігерлер бойынша тапшылық – 635 штаттық бірлікті, орта медициналық мамандардың жетіспеушілігі 855 адамды құрады. Кадр тапшылығын шешу мақсатында кешенді жұмыстар ат қа рылуда. Сондай-ақ, Астана, Семей, Алматы, Қарағанды қалаларының мемлекеттік медициналық университеттерімен меморандумдар жасалған. – Қалалық денсаулық сақтау жүйесінің таяу болашақтағы жоспарлары туралы не айтасыз? – Елорданың денсаулық сақтау саласын дамыту мақсатында ең алдымен, Денсаулық сақтау министрлігі алға қойған мақсат пен міндеттерді іске асыру, оның ішінде амбулаториялық-емханалық буын деңгейінде ДСБҰЖ қағидаларын іске асыру жəне одан əрі жетілдіру қажет. Медициналық қызметтің сапасын арттыру, қаланың жедел стационарлық мекемелерінде ауруды қабылдау бөлмесінің жұмыстарын жетілдіру, қалалық денсаулық сақтаудың педиатриялық қызметін дамыту бойынша кешенді іс-шараларды жүзеге асыру, ана мен баланы қорғауға бағытталған шараларды жетілдіру жəне əлеуметтік маңызы бар аурулардың салдарынан болатын өлім-жітімді төмендету қалалық денсаулық сақтау саласы мамандарының алдында тұрған кезек күттірмес басты міндет болып саналады. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Сапалы емдеу шарасы – сырќат дауасы Мақсат ЖАНТҰРҒАНОВ,

№2 қалалық аурухананың бас дəрігері, медицина ғылымдарының кандидаты.

Елбасының бастамасымен өмірге келген «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы денсаулық сақтау саласының ұзақ мерзімге арналған тиімді шараларын белгілеген тұғырнама болып табылады. «Саламатты Қазақстан» бағдарламасында ел тұрғындарының денсаулығын нығайтуға ынтымақтастық жауапкершілігі жүктелген. Елорданың денсаулық сақтау саласында өзінің салмақты орнын алатын №2 қалалық аурухананың ұжымы осы бастамалардың баянды болуына барынша басымдық беріп келеді. Соңғы үш жыл көлемінде біз аурухана аясындағы емдеу шараларын оңтайландыру мақсатында ауқымды жұмыс жасадық. Астана қаласының тұрғындары күннен-күнге артып келе жатқандығы баршаға мəлім. Осыған байланысты қалалық денсаулық сақтау саласы мекемелеріне жүктелетін жауапкершілік жүгі де аса зор. Бір ғана мысал, 2013 жылы №2 қалалық ауруханада 14 525 адам стационарлық ем қабылдаса, 2014 жылдың өткен үш-төрт айында аурухананың қабылдау бөлімі арқылы 15 мың адам тіркеліп емдеу шараларын қабылдаған. Біз Денсаулық сақтау министрлігі тарапынан қолға алынған реформалардың тиімділігін арттыруға күш саламыз. Бұл ретте, клиникалық шығынды азайту тобы, сырқаттарға қаншалықты медициналық қызмет көрсетсе, соншалықты қаржыландыру жүйелерін қолданамыз. Медициналық қызметті арттыру жолында қаржыландыру жүйесі емдеу шараларының тиімділігіне тікелей қатысты жолмен іс-жүзіне асырылады. Ауруханада менеджменттің жаңа жүйелері – ішкі мүмкіндіктерді тиімді басқару, қаржы үнемдеу, басқару жүйелерін жетілдіру арқылы тиімділікке қол жеткізу тəсілдері қолданысқа енгізілуде. Үстіміздегі жылдың басынан біздің ауруханада еңбекақы төлеу жүйесін əртараптандыру тəсілі өндіріске енгізілді. Яғни, кім қанша ота жасайды, клиникалық бөлімдерде сырқаттарға медициналық қызмет көрсету сапасы қаншалықты жоғары, емдеу шараларының тиімділігі қандай

деңгейде, сырқаттар тарапынан түскен арыз-шағымдар мен алғыс-хаттардың ара салмағы қандай? Міне, осы көрсеткіштер арқылы əрбір клиникалық бөлімнің жұмысына баға беріледі. Қазір №2 қалалық ауруханада 15 клиникалық бөлімше жұмыс істейді. Қалалық денсаулық сақтау саласының сұранысына байланысты соңғы кезеңде ауруханамызда жақ жəне бет əлпеті хирургиясы, травмотология бөлім шелері ашылды. Біздің аурухана кешенінде негізінен медицинаның ең күрделі де жауапты саласы – медициналық хирургияға басымдық берілген. Медицинаның ең күрделі бұл саласында аурухана үлкен жетістіктерге жетіп отыр. Мəселен, тек өткен жылдың өзінде ғана біздің ауруханамызда 11464 күрделі ота жасалды. Ауруханаға қабылданатындардың 80 пайызы шұғыл медициналық көмекке зəру болған сырқаттар болып табылады. Бүгінгідей жаһандық бəсекелестік белең алған кезеңде денсаулық сақтау мекемелері де уақыт талабынан сырт қалмауы керек. Осыған байланысты біз ауруханада заманауи инновациялар мен жаңа технологияларды қолдануға бірінші кезекте күш саламыз. Бірқатар шетелдік клиникалармен тығыз ынтымақтастық қарым-қатынас орнатып, өзара тəжірибе алмасамыз. Германияның танымал да, білікті кардиохирургтарының №2 қалалық ауруханада шеберліксыныптарын өткізу дəс түрге айналған. Нақ осындай инновациялық ізденістердің нəтижесінде біз өзіміздің ауруханадағы

кардиохирургиялық бөлімде жұмыс істеп тұрған жүрекке ота жасау, яғни жүректі жасанды аппаратқа қоспай-ақ ота жасау тəсілін енгіздік. Бұл аурудың асқынуына тосқауыл қойып, сырқат адамның реанимация бөлімінде жататын мерзімін қысқартуға жол береді. Сонымен бірге, ауруханадағы урология, таракальді хирургия, құлақ, тамақ жəне мұрын ауруларын емдеу бөлімдері жаңа технологияларды кеңінен қолдану барысында жақсы жетістіктерге қол жеткізуде. Өмірдің қай саласы болмасын, білікті маманға жүктелетін жауапкершілік жүгі жеңіл емес. Бұл мəселенің əсіресе, денсаулық сақтау саласында салмағы ерекше артатыны да ақиқат. Өйткені, медицинада біліксіз маман қателігінің орны ешқашан толмайды. Осы өмірлік қағиданы басшылыққа алып, біз аурухана кешенінің білікті мамандармен қамтамасыз етілуін ерекше үлкен жауапкершілікпен жүзеге асырып келеміз. Бұл ретте жоғарыда аталған урология бөлімін басқаратын, бас дəрігердің хирургия саласы бойынша орынба сары Тимур Мұратовтың, таракальді хирургия бөлімінің жетекшісі Қайрат Жəркеевтің, лор бөлімінің жетекшісі Ермек Иманғалиевтің жаңашылдыққа негізделген ізденісті еңбектерін ерекше атап өткен жөн. №2 ауруханада қазіргі таңда 155 жоғары білімді дəрігерлер 300-ден астам орта буын медицина қызметкерлері еңбек етеді. Біз олардың кəсіби шеберлігін шыңдап, астаналықтардың денсаулығын қорғау жолындағы қалтқысыз қызметтерінің сапалы болуы үшін қолдан келгеннің бəрін жасаймыз. Осындай тыңғылықты тəртіппен жан-жақты ойластырылып жасалған шаралардың арқасында қазір біздің №2 қалалық аурухана тек қана шипалы емдеу шараларын атқарып қоймайды, сонымен бірге, еліміздің денсаулық сақтау саласының негізіне айналатын инновациялық технологияларды енгізетін ғылыми шеберлік орталыққа айналуда. Осы орайда, қала əкімі Иман ғали Тасмағамбетовтің, Ден саулық сақтау министрі Салидат Қайырбекованың тарапынан біздің ауруханамызға көрсетіп отырған шын мəніндегі нəтижелі көмектеріне шынайы алғысымызды білдіреміз.

Бетті əзірлеген Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан». Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 22 шілдеде сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарды сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукционға мына нысандар қойылады: 1-лот. ГАЗ-31105-120 автомашинасы, мем. нөмірі В 557 DE, 2005 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 337361 теңге. Бастапқы баға – 1686805 теңге. Ең төменгі баға – 98087 теңге. Кепілді жарна – 50605 теңге. 2-лот. ВАЗ-21213 автомашинасы, мем. нөмірі 187 АВ 05, 2003 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Лесная к-сі, 1. Алғашқы баға – 275390 теңге. Бастапқы баға – 1376950 теңге. Ең төменгі баға – 80069 теңге. Кепілді жарна – 41309 теңге. 3-лот. ВАЗ-21213 автомашинасы, мем. нөмірі В 491 ВN, 2006 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Лесная к-сі, 1. Алғашқы баға – 142952 теңге. Бастапқы баға – 714760 теңге. Ең төменгі баға – 41563 теңге. Кепілді жарна – 21443 теңге. 4-лот. ВАЗ-21213-11000 автомашинасы, мем. нөмірі 135 АВ 05, 2003 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Лесная к-сі, 1. Алғашқы баға – 110156 теңге. Бастапқы баға – 550780 теңге. Ең төменгі баға – 60266 теңге. Кепілді жарна – 16524 теңге. 5-лот. ВАЗ-21213 автомашинасы, мем. нөмірі В 492 ВN, 2006 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Лесная к-сі, 1. Алғашқы баға – 193569 теңге. Бастапқы баға – 967845 теңге. Ең төменгі баға – 105901 теңге. Кепілді жарна – 29036 теңге. 6-лот. Toyota Camry автомашинасы, мем. нөмірі 126 АВ 05, 1994 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Лесная к-сі, 1. Алғашқы баға – 200535 теңге. Бастапқы баға – 1002675 теңге. Ең төменгі баға – 109712 теңге. Кепілді жарна – 30081 теңге. 7-лот. ВАЗ-21213 автомашинасы, мем. нөмірі В 027 BV, 2006 жылы шығарылған,

Талдықорған қ., Жансүгіров к-сі, 113А. Алғашқы баға – 450488 теңге. Бастапқы баға – 2252440 теңге. Ең төменгі баға – 130979 теңге. Кепілді жарна – 67574 теңге. 8-лот. ГАЗ-31105-100 автомашинасы, мем. нөмірі В 020 BV, 2006 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Жансүгіров к-сі, 113А. Алғашқы баға – 497839 теңге. Бастапқы баға – 2489195 теңге. Ең төменгі баға – 144746 теңге. Кепілді жарна – 74676 теңге. 9-лот. ГАЗ-31105-100 автомашинасы, мем. нөмірі В 013 BV, 2006 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Жансүгіров к-сі, 113А. Алғашқы баға – 451525 теңге. Бастапқы баға – 2257625 теңге. Ең төменгі баға – 131280 теңге. Кепілді жарна – 67729 теңге. 10-лот. ВАЗ-21213 автомашинасы, мем. нөмірі А 407 СЕ, 2002 жылы шығарылған, Алматы қ., Сəтбаев к-сі, 30Б. Алғашқы баға – 223308 теңге. Бастапқы баға – 1116540 теңге. Ең төменгі баға – 64927 теңге. Кепілді жарна – 33497 теңге. 11-лот. Peugeot Samand автомашинасы, мем. нөмірі В 010 BV, 2004 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 239968 теңге. Бастапқы баға – 1199840 теңге. Ең төменгі баға – 69770 теңге. Кепілді жарна – 35996 теңге. 12-лот. ГАЗ-31105-411 автомашинасы, мем. нөмірі В 434 BZ, 2004 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 242623 теңге. Бастапқы баға – 1213115 теңге. Ең төменгі баға – 70542 теңге. Кепілді жарна – 36394 теңге. 13-лот. Toyota Corolla автомашинасы, мем. нөмір B 009 BY, 2005 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 1436443 теңге. Бастапқы баға – 7182215 теңге. Ең төменгі баға – 785871 теңге. Кепілді жарна – 215467 теңге. 14-лот. ВАЗ-21070 автомашинасы, мем. нөмір B 722 BY, 2007 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 243334 теңге. Бастапқы баға – 1216670 теңге. Ең төменгі баға – 133127 теңге. Кепілді жарна – 36501 теңге.

15-лот. Kia Magentis автомашинасы, мем. нөмір 535 AA05, 2006 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1. Алғашқы баға – 1504305 теңге. Бастапқы баға – 7521525 теңге. Ең төменгі баға – 822998 теңге. Кепілді жарна – 225646 тенге. 16-лот. Ғимарат пен құрылыс, жалпы алаңы 2892 ш.м., Алакөл а/у, Бескөл стансасы, 1-учаске. Алғашқы баға – 7434978 теңге. Бастапқы баға – 37174890 теңге. Ең төменгі баға – 2161710 теңге. Кепілді жарна – 1115247 теңге. Назар аударыңыз! Сатып алушы заңда белгіленген тəртіппен жер телімін сатып алады жəне жеке ресімдейді. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Сауда-сатыққа қатысу үшін кепілді жарна Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есеп-шотына төленеді: KZ790705012170167006, Астана қаласындағы ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетіне, БИН 120340000064, БИК KKMFKZ2A, бенефициар коды – 11, мекеме коды – 2170167 (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Назар аударыңыз! Қатысушының талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сатушының шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тзілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын,

əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін ( пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркеу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркеу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Аукционға қатысушылар аукционға бір сағат қалғанда аукцион залына ЭЦҚ-мен аукцион нөмірін пайдалана отырып келеді. Аукцион хабарламада көрсетілген уақытта басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын

болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойнша аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукцион өткізілетін жер: Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Тəуелсіздік көшесі, 75, 210, 211-бөлмелер. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты 8 (7282) 27-07-12, 21-00-02 телефоны жəне www. gosreestr. kz сайты арқылы білуге болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 18 шілдеде сағат 10.00-ден бастап www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аук ционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1. ВАЗ-21214 маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N370 BU, 2007 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 29. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қызылорда облыстық соты кеңсесі. Алғашқы бағасы – 642 131 теңге, бастапқы бағасы – 3 210 655 теңге, ең төменгі бағасы – 186 699 теңге. Кепілді жарна – 96 319 теңге, 65 тиын. 2. ВАЗ-21214 маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N368 BU, 2007 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 29. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қызылорда облыстық соты кеңсесі. Алғашқы бағасы – 642 131 теңге, бастапқы бағасы – 3 210 655 теңге, ең төменгі бағасы – 186 699 теңге. Кепілді жарна – 96 319 теңге, 65 тиын. 3. ВАЗ-21214 маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N367 BU, 2007 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 29. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қызылорда облыстық соты кеңсесі. Алғашқы бағасы – 642 131 теңге, бастапқы бағасы – 3 210 655 теңге, ең төменгі бағасы – 186 699 теңге. Кепілді жарна – 96 319 теңге, 65 тиын. 4. ВАЗ-21101 маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N006 KC, 2007 жылы

шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 29. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қызылорда облыстық соты кеңсесі. Алғашқы бағасы – 559 408 теңге, бастапқы бағасы – 2 797 040 теңге, ең төменгі бағасы – 162 647 теңге. Кепілді жарна – 83 911 теңге, 20 тиын. 5. Mercedes Benz-280 маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N791 BU, 1994 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Əйтеке би кенті, Р. Бағланова көшесі, н/ж. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің Қызылорда облыстық соты кеңсесі. Алғашқы бағасы – 376 457 теңге, бастапқы бағасы – 1 882 285 теңге, ең төменгі бағасы – 109 454 теңге. Кепілді жарна – 56 468 теңге, 55 тиын. 6. Chevrolet Niva маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N714 CC, 2008 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, 17. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің Қызылорда облысы бойынша департаменті. Алғашқы бағасы – 991 536 теңге, бастапқы бағасы – 4 957 680 теңге, ең төменгі бағасы – 288 288 теңге. Кепілді жарна – 148 730 теңге, 40 тиын. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарнаны төлеу деректемелері: Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің есебіне: KZ690705012170173006, СТН 331000024812, ЖСН 120240012084, BIC KKMFKZ2A, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қызылорда облысы бойынша

қазынашылық департаменті, ММ коды 2170173, КНП 171, КБЕ 11, Қызылорда қаласы, Журба көшесі, 29. Назар аударыңыз! Сатушының өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ сатушының шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі негіз болып табылады. Кепілді жарнаны қайтару үшін аукционға қатысушы сауданы ұйымдастырушыға банктен ағымдағы есепшоттың бар екенін растайтын анықтама тапсыруы қажет. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшiн: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшiн: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректемелерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс,е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушы ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталына тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталда үш минут ішінде өтінім берілген сатылатын нысан бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы

мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. 1) Жеке тұлғалар үшiн: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, заңды тұлғалар үшiн: заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, содай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион ережесі: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы қағидамен белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес

минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің вебпорталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қызылорда қаласы, Журба көшесі, 29 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жер учаскесіне құқық сатып алушыға өтеді. Жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне (87242) 30 11 64 телефоны арқылы алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті 2014 жылғы 18 шілдеде сағат 10.00-де www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 198 қаулысымен еңгізілген өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүргізіледі. Аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісімен республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: Қойылған нысанның бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең. 1. Сарай, литер Г1, жалпы алаңы 256,8 ш.м., гараж, литер Г2, жалпы алаңы 85,1 ш.м., 1982 жылы салынған, мекенжайы: Жамбыл облысы, Шу ауданы, Төле би а., У. Асатұлы к-сі, 21. Теңгерім ұстаушы – АШМ АӨКМИК Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы. Бастапқы баға – 339 000 теңге. Кепілді жарна – 50 850 теңге. 2. Мал дəріханасының ғимараты, жалпы алаңы 50,1 ш.м., мал емханасының ғимараты, жалпы алаңы 22,9 ш.м., пункт, литер Г2, жалпы алаңы 22,8 ш.м., гараж, литер Г3, жалпы алаңы 150 ш.м., 1975 жылы салынған, мекенжайы: Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Қордай а., Жібек жолы к-сі, 108. Теңгерім ұстаушы – АШМ АӨКМИК Жамбыл облыстық аумақтық инспекциясы. Бастапқы баға – 726 000 теңге. Кепілді жарна – 108 900 теңге. Аукционға сауда-саттықтың голланд əдісімен республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 3. Газ-3102-311 автомашинасы, мем. нөмірі Н004ОС, 2005 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Абай к-сі, 143. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 925 000 теңге, ең төменгі баға – 138 838 теңге. Алғашқы баға – 185 000 теңге, кепілді жарна – 27 750 теңге. 4. Ваз-21150 автомашинасы, мем.нөмірі Н280AY, 2003 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Абай к-сі, 143. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 970 000 теңге, ең төменгі баға – 145 592 теңге. Алғашқы баға – 194 000 теңге, кепілді жарна – 29 100 теңге. 5. Ваз-21060 автомашинасы, мем.нөмірі Н012ВА, 2003 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Абай к-сі, 143. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 1 530 000 теңге, ең төменгі баға – 229 645 теңге. Алғашқы баға – 306 000 теңге, кепілді жарна – 45 900 теңге. 6. Ваз-21214 автомашинасы, мем.нөмірі Н634ВD, 2007 ж.ш., мекенжайы: Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жаңатас қ., Əулие ата к-сі, 1. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 2 080 000 теңге, ең төменгі баға – 346 885 теңге. Алғашқы баға – 416 000 теңге, кепілді жарна – 62 400 теңге. 7. Ваз-21214 автомашинасы, мем.нөмірі

Н264СС, 2007 ж.ш., мекенжайы: Жамбыл облысы, Мойынқұм ауданы, Мойынқұм ауылы, Амангелді к-сі, 65. Теңгерім ұстаушы – «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға –2 080 000 теңге, ең төменгі баға – 346 885 теңге. Алғашқы баға – 416 000 теңге, кепілді жарна – 62 400 теңге. 8. Nissan Maxima Se автомашинасы, мем. нөмірі Н012NS, 1996 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Көшек батыр к-сі, 7. Теңгерім ұстаушы – ҚР ҰҚК «Жамбыл облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы баға – 1 825 000 теңге, ең төменгі баға – 304 359 теңге. Алғашқы баға – 365 000 теңге, кепілді жарна – 54 750 теңге. 9. Mini-barb автомашинасы, мем.нөмірі Н008NS, 1996 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Көшек батыр к-сі, 7. Теңгерім ұстаушы – ҚР ҰҚК «Жамбыл облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы баға – 685 000 теңге, ең төменгі баға – 114 239 теңге. Алғашқы баға – 137 000 теңге, кепілді жарна – 20 550 теңге. 10. Ваз-21704 автомашинасы, мем.нөмірі Н039NS, 2002 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Көшек батыр к-сі, 7. Теңгерім ұстаушы – ҚР ҰҚК «Жамбыл облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы баға – 1 085 000 теңге, ең төменгі баға – 180 947 теңге. Алғашқы баға – 217 000 теңге, кепілді жарна – 32 550 теңге. 11. Уаз-374102 автомашинасы, мем.нөмірі Н336АХ, 2002 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Жібек жолы к-сі, 64б. Теңгерім ұстаушы – ҚР ДСМ МСЭҚК «Жамбыл обаға қарсы күрес станциясы» ММ. Бастапқы баға – 775 000 теңге, ең төменгі баға – 129 248 теңге. Алғашқы баға – 155 000 теңге, кепілді жарна – 23 250 теңге. 12. Уаз-39629 автомашинасы, мем.нөмірі Н128АХ, 2002 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Жібек жолы к-сі, 64б. Теңгерім ұстаушы – ҚР ДСМ МСЭҚК «Жамбыл обаға қарсы күрес станциясы» ММ. Бастапқы баға – 790 000 теңге, ең төменгі баға – 131 750 теңге. Алғашқы баға – 158 000 теңге, кепілді жарна – 23 700 теңге. 13. Газ-53 Г1 автомашинасы, мем. нөмірі Н411СЕ, 1985 ж.ш., мекенжайы: Тараз қаласы, Ниетқалиев к-сі, 8. Теңгерім ұстаушы – «Құтқарушы» əскерилендірілген авариялық-құтқару қызметі» РМК филиалы. Бастапқы баға – 210 000 теңге, ең төменгі баға – 25 531 теңге. Алғашқы баға – 42 000 теңге, кепілді жарна – 6 300 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар «Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаментi» мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ740705012170170006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, БЖК KKMFKZ2A,

БСН 120340007071, ММ коды 2170170, КБе 11, КНП 171, (банктік қызмет есебі кепілді жарна төлемінің ішіне кірмейді). Төлемнің белгіленуі: аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Қатысушыларға кепілді жарнаның кез келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру нысанын сатып алу құқығын береді. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарнаның уақтылы түсу мақсатында өтініштерді қабылдау аяқталғанға дейін үш жұмыс күннен кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Назар аударыңыз! Веб-портал өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ саудасаттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі негіз болып табылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім вебпорталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім вебпорталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi Қағидаға сəйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, осы жекешелендiру нысаны бойынша аукцион өткiзiлмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiреуi Қағидаға сəйкес белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растайтын болса, бастапқы баға белгiленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейiн жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрдебiреуi жекешелендiру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн соңғы растаған қатысушы жеңiмпаз болып танылады, ал осы жекешелендiру нысаны бойынша аукцион өткiзiлді деп танылады. Жекешелендiру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдiсi бойынша аукцион қатысушылардың бiреуi ұсынған ең жоғары

бағаға дейiн жүргiзiледi. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемiнде екi қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдiсiмен аукцион өткiзiлген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екi қадамға өсуiн кемiнде екi қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі акуционға жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Тараз қаласы, Əл-Фараби көшесі, (5-шағын аудан) 11 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін

куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариалды куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Назар аударыңыз! Сатып алушы жылжымалы мүлікті жекешелендіру кезінде жер учаскесіне құқық пайда болады, Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес сатып алушы жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын жеке төлейді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді осы Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталына тіркеу қажет. 1) Жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) Заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) Кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) Байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) Ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді осы Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің вебпорталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түспеуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде жүргізіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан 8 (7262) 34-34-90 телефоны (факс) арқылы алуға болады.

11

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 23 шілдеде (Астана уақытымен) сағат 11.00-де www.gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншік нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 1. Газ-3110 автокөлігі, тіркеу нөмірі D012КС, 2003 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе облыстық сотының кеңсесі» ММ. Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Əйтеке би ауданы, Комсомол ауылы, Жібек жолы көшесі, 16. Алғашқы бағасы – 68 000 теңге. Бастапқы бағасы – 680 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 35 588 теңге. Кепілді жарна – 10 200 теңге. 2. Газ-3110-103 автокөлігі, тіркеу нөмірі D015КС, 2001 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе облыстық сотының кеңсесі» ММ. Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, С.Сейфуллин көшесі, 9. Алғашқы бағасы – 70 000 теңге. Бастапқы бағасы – 700 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 36 634 теңге. Кепілді жарна – 10 500 теңге. 3. Газ-31105-120 автокөлігі, тіркеу нөмірі D016КС, 2004 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе облыстық сотының кеңсесі» ММ. Орналасқан жері: Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Қарауылкелді ауылы, Барақ батыр көшесі, 31. Алғашқы бағасы – 130 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 300 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 69 087 теңге. Кепілді жарна – 19 500 теңге. 4. Ваз-21099 автокөлігі, тіркеу нөмірі D035NS, 2002 жылы шығарылған, теңгерім иесі – ҚР ҰҚК «Ақтөбе облысы бойынша департаменті» ММ. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Əйтеке би көшесі, 25. Алғашқы бағасы – 71 000 теңге. Бастапқы бағасы – 710 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 37 158 теңге. Кепілді жарна – 10 650 теңге. 5. Ваз-21093 автокөлігі, тіркеу нөмірі D037NS, 2002 жылы шығарылған, теңгерім иесі – ҚР ҰҚК «Ақтөбе облысы бойынша департаменті» ММ. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Əйтеке би көшесі, 25. Алғашқы бағасы – 72 000 теңге. Бастапқы бағасы – 720 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 37 681 теңге. Кепілді жарна – 10 800 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: KZ160705012170166006, БСК KKMFKZ2A, БСН 120340000827, «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті» ММ банкіне, КБе-11, КНП-171 (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарналардың уақтылы түсу мақсатында өтініштерді беру алдында кепілді жарнаны үш күн бұрын төлеуге кеңес береміз. Кепілді жарнаны кері қайтару үшін аукционды ұйымдастырушыға электрондық аукционға қатысушы банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын беруі қажет Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталында енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді Қағиданың қосымшасына сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілімнің веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру

жүргізіледі. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім вебпорталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Автоматты түрдегі тексеру нəтижелері бойынша Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімінде көрсетілген электрондық мекенжайда өтінімді қабылдау туралы электрондық хабарлама не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жіберіледі. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦК мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы саудасаттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып танылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 403-бөлме мекенжайында қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; Заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Қағидаға сəйкес, сауда-саттықта ұтқан тұлға сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамаға немесе сатып алу-сату шартына қол қоюдан жалтарған жағдайда, ол енгізген кепілді жарнасын жоғалтады жəне сатушыға кепілді жарнамен жабылмаған бөлігінде оның іс жүзінде шеккен залалының орнын толтыратындығын қоса хабарлаймыз. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7132) 54-44-54 телефоны арқылы алуға болады.

«НГСК КазСтройСервис» АҚ осы арқылы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-пен ірі мəмілеге қосымша келісім жасау туралы шешімді қоғамның Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде барлық мүдделі тұлғалардың назарына жеткізеді.

Аудиторлар палатасы Біліктілік комиссиясының шешімімен Хамзин Бауыржан Салаватовичке «аудитор» біліктілігі берілді.

Каипова Гульжахан Азатовнаға Алматы экономикалық колледжі берген КОБ №0003337 жəне Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті берген ЖБ-Б № 0069077 дипломдары жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

«Интерфарма-К» АҚ «АТФБанк» АҚ-пен ірі мəміле жасағандығы тура лы өзінің акционерлеріне, кредиторларына жəне өзге мүдделі тұлғаларға хабардар етеді.

АО «Интерфарма-К» уведомляет своих акционеров, кредиторов и иных заинтересованных лиц о совершении крупной сделки с АО «АТФБанк».

«АБАЙ-МУРАТ» ЖШС, мемлекеттік тіркеу нөмірі: 120240012906, СТН 331000024779 өз қызметін тоқтататынын хабарлайды. Талап-шағымдар хабарландыру жарияланған күннен бастап 1 ай мерзім ішінде мына мекенжайда қабылданады: Қызылорда қ., Титов қыстағы, 30-үй, 35-пəтер.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. «ҚазТрансГаз Аймақ» АҚ басшылығы мен ұжымы компанияның бұрынғы қызметкері Қанатбек Жұртыбайұлы БОШЕНОВТІҢ дүние салуына байланысты оның отбасы мен туған-туыстарына ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Марқұмның топырағы торқа, жаны жəннатта болсын. «Ырғыз-Торғай» мемлекеттік табиғи резерваты» республикалық мемлекеттік мекемесінің ұжымы Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетінің төрағасы Бағдат Оразалдыұлы Азбаевқа анасы Сəулехан ƏМІРХАНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz

2 шілде 2014 жыл

 Айбын

Жас офицерлер Жуырда Əскери институтты табысты аяқтаған жас мамандар Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің сапына жас лейтенанттар легін қосты. Институтты бітірушілер кешінде сөз алған аға буын өкілдері жастарға өмірден түйген тəжірибелерін үйрете отырып, оқуда озаттар қатарынан табылғандарына

Бұрын да бізге осы бір талант иесінің көрмесін тамашалаудың сəті түскен-ді. Осымен Алматыдағы Ə.Қастеев атындағы мемлекеттік өнер музейіне екінші рет қойылып отырған Ресей Федерациясының еңбек сіңірген мəдениет қызметкері, РФ Суретшілер одағының мүшесі, Омбы университетіндегі академиялық кескіндеме жəне сурет кафедрасының профессоры Амангелді Əбдірахманұлы Шəкеновтің кескіндемелік жұмыстары тылсым сырларымен көрерменді баурап алды.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Батыс пен Шығыстың мəдениетінен қатар сусындаған қандасымыздың «Отаным менің» атты көрмесінен шетсіз де шексіз даланы, бұрынғы Омбы қазақтарының өмірін, қайыңдар мен жылқыларды, көне деревнялар мен православ шіркеулерін, мұсылман мешіттерін, орыстар мен қазақтардың келбеттерін кезегімен көре отырып, дəуірлі бір кезеңге саяхат шегесіз. – Қазақтар Қазақстанда ғана тұрмайды. Тағдыр тəлкегімен əлемнің төрт бұрышына тараған қандастарымыздың басым бөлігі

Ресейде қоныстанған. Көрші мемлекетте қазір 600-800 мың шамадағы бауырларымыз өмір сүріп жатса, Амангелді Шəкенов солардың ішіндегі жарқын талант, – деді көрменің ашылуында Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы атынан сөз алған жазушыдраматург Сұлтанəлі Балғабаев. Амангелді Шəкеновтің өмір жолы да қызық. 1943 жылы Омбы облысы Шарбақкөл ауданының Шұқыт ауылында дүниеге келгенде жас сəбиге Оразбай деп азан шақырып ныспылағаны сол екен, сол жылы көкесі қан майданнан оралады. Аман келген ағаларына қуанған ағайындар туылғаны на көп болмаған нəрестеге

қайтадан Амангелді деп ат қояды. Алты жасында атқа отырған балғынның алғашқы кескіндемелері Омбы қазақтарының айтысы, ат бəйгелеріне құрылса, сəби санасының түкпі рінде соғыстан кейінгі ауыр жылдарда ерлермен тең мехнат шеккен нəзік денелі анасының сабырлы бейнесі сақталып қана қоймай, кенепке көшкені кездейсоқтық емес. Колхоз төрағасының əйелі болса да, сол кезеңде қол қусырып отыратын адам бар ма?! Өгізбен егістікке тұқым тасып, кез келген шаруаны дөңгелеткен, қолдарын күс басқан қажырлы қазақ əйелі сырты нəзік, ішкі рухы күшті келбеті мəңгілік қартаймай қала бермек.

Мəскеудегі Суриков институтына дайындығы аздықтан қабылданбай қайтып келген Амангелді Шəкенов 1962 жылы Омбыдағы А.М.Горький атындағы педагогикалық институт тың көркемсурет-графика факультетіне оқуға түсті. Оны бітірген соң жас маман бейнелеу өнері кафедрасына жұмысқа шақырылды. 15 жыл бойы осы факультеттің деканы болып қызмет атқарды. Жұмысын істей жүріп, түрлі деңгейдегі көрмелерге жиі қатысумен болды. Жеке өзі 50ден астам көрме өткізді. Ол туындыларын Қазақстанда да бірнеше мəрте əкеп көрсетті. Өнер тақырыбына қалам

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Əскери оқу орнын үздік бітіргені үшін» төсбелгісі тап сырылды. Олардың арасында оқу үздіктері Е.Сүйішбеков, Б.Жалил, А.Қуатов, В.Лейман, Ж.Құрманғалиев секілді жас офицерлер бар. «Егемен-ақпарат».

Балуанєа лайыќ ќўрмет

 Алыстағы ағайын

Омбыдаєы ќазаќ суретшісі

ризашылықтарын білдіре табыс тіледі. Ардагерлер қай істе де біліктілік көрсете білетіндеріне ерекше қанаттандыра, игерген мамандықтарының қыр-сырын ұштап, мол білімнің арқасында өршіл жастардың мамандықтарын қажырлы игеретініне үлкен сенім артып, табыс тіледі. Бітірушілер арасында 20 шəкіртке

(Соңы. Басы 1-бетте).

сілтейтін журналистер оның полотноларында «сиқыр» бар деп толғаса да Амангелді Шəкенов өз туындыларында ешқандай құпия жоқтығын, пейзаждарында тек қана бояу мен аздаған поэзия бар екендігін айтумен келеді. Мəселен, тақырыбы бір-бірін қайталайтын «Қайың» деп аталатын бірнеше суреттері бар. Сол сияқты «Кəрі ағаштар» картиналары да қайталанып отырылды. Көне Омбының көзіндей Куйбышев пен Лермонтов көшелерінің қиылысындағы ескі ағаш үйді негізге алған 50-ге тарта картинасы бар деседі. Ə.Қастеев атындағы Өнер музейінде оның бəрімен таныса алмасақ та, есесіне Шоқан Уəлихановқа арнал ған қайталанбас картиналарды тұпнұсқадан көрудің сəті түсті. Қос құлыны – Динара мен Жəмиланың бүлдіршін күнінен бастап бойжеткенге айналғанға дейінгі кескіндемелері де сурет кердің шеберлігімен қоса өсіп отырғанын аңғару қиын емес. Айтқандай, 70-80-жылдары Амангелді Шəкеновтің шығармашылығында ұлттық бояулар көріне бастайды да, біртіндеп ол басты тақырыпқа айналып кетеді. Балалық шақтан есінде қалғандары мен көрген-білгендерінің бəрі суретші полотносының бетіне түседі. Қазақ халқының өмірі мен тұрмысын баяндайтын картиналары адам мен табиғаттың жарасымды бірлігін бере білетін нағыз ақынның жыры дерсің. Не десек те, Амангелді Шəкенов Омбы өнеріне тамаша ұлттық колорит əкеліп, оның жаңа тақырыптармен жəне қанық бояулы түстермен байыта түскен суретші. Шебердің көптеген картиналарына тəн адалдық, ой тереңдігі, сурет сұлулығын оның былайғы бос уақытында салып, өмірге əкелген портреттерінен де табасыз. Алматыдағы көрмеде суретшінің əр жылдары салған 60тан астам жұмысы қойылды. Кейбір картиналар өзінің жерлесі, бүгінде алматылық бизнесмен əрі меценат, суретшінің картиналарын қадірлеп, сақтай білетін Мұрат Сəрсенбаевтан алыныпты. Амангелді Шəкеновтің туындылары Ресейдің, Омбының, Краснодар өлкесінің, Венгрияның көрме қорларында жəне АҚШ, Англия, Финляндия, Германия елдерінің мұражайларындағы коллекцияларда бар екен. АЛМАТЫ.

Аймақ басшысы «Қазақстан барысы» турнирінің жеңімпазы Мұхит Тұрсыновқа Семей қаласынан үш бөлмелі пəтер мен су жаңа отандық «Киа Рио» автокөлігінің кілтін сыйлады. ФИЛА халықаралық күрес түрлері қауымдастығының комитет төрағасы Гинтаутас Вилейта да ақжарма тілегін ақтарды. – Спортшыларыңыз биік өнер көрсетті. Кездейсоқ ештеңе жоқ. Бұл – заңдылық. Жарыстан соң теледидарды қоссам, Президенттің Шығыс Қазақстанға жасаған жұмыс сапарын көрсетіп жатыр екен. Елбасы өңірдегі жұмыстарды оң бағалады. Əсіресе, спортқа үлкен көңіл бөлінгенін байқадым. Шығыс – батырлардың өлкесі. Бұл жігіттерді көрген ұрпақ бүгін-ақ спорт секцияларына жазыла бастайды. Мен келешекте Қазақстанды дамыған 30 елдің сапында спорты да жолға қойылған ел ретінде елестетемін, – деген Г.Вилейта 2017 жылы жекпе-жек өнерінен бүкілəлемдік ойындар өтетінін, онда спорттың 20 түрінен сайыс

болатынын, оның ішінде қазақ күресі де бар екенін жеткізді. Осы жарыстың алдында, яғни 2016 жылы құрлықтық жəне əлемдік чемпионатқа іріктеу ойындарын Өскеменде өткізуді ұсынды. Балуанның əкесі əрі бапкері Шыңғыс Тұрсынов Мұхиттың 11 жасынан бастап кілемге шыққанын,

14 жыл бойы күреспен айналысып келе жатқанын, жеңімпаз болғанына ерекше қуанышты екендігін атап өтті. Ал темір білекті, қайсар жүректі Мұхит Тұрсынов өзіне үлкен қолдау көрсеткен жерлестеріне, өңір басшысы Бердібек Сапарбаевқа, де н е шын ық т ыр у жə н е с п о р т

ӨСКЕМЕН.

––––––––––––––

Суреттерді түсірген Есімхан ОРЫНБАЕВ.

 Дүниенің доп додасы

Германия мен Франция ширек финалда кездеседі

Кешегі түн мен бүгінгі таң алдында аяқталған Аргентина – Швейцария, Бельгия – АҚШ құрамалары арасындағы 1/8 финалдық ойындар Бразилияда өтіп жатқан əлем чемпионатының келесі кезеңіне өткен ұжымдарды толық анықтап берді. Ал мұның алдындағы түні Франция футболшылары Нигерия «қырандарын» 2:0 етіп ұтса, таң саз бере Германия жасағы Алжир жамағатын қосымша уақытта 2:1 есебімен тізе бүктіріп, мықты сегіздіктің қатарын түгелдей түскен еді. Бірден айтып қояйық, біз бүгін сөз еткелі отырған жұптарда жеңімпаз атанған Франция жəне Германия құрамалары үшін аталмыш матчтардағы жеңістер оншалықты оңайға соқпады. Жеңілген жақтардың өздері кездесулердің басым бөлігінде кейін сəттілікті серік еткен қарсыластарынан тым төмен бола қойған жоқ. Айталық, Нигерия командасы, тіпті, көбіне-көп допқа иелік етіп, территориялық басымдық алды. Бірақ олардың қақпа алдында қауіп тудырулары кемшіндеу болды. Оларға қарағанда, француздар жағы өткірлеу жорықтар жасап тұрды. Дегенмен, мұндағы əрекеттері жаттанды көрінген соң, қарсыластары ұдайы шабуылдарының алдын орап отырды. Осыдан кейін Дидье Дешам тактикалық схеманы өзгертті. Бұл үшін Карим Бенземаны шабуылдың өткір шебіне шығарып, Антуан Гризманды сол қанатқа қойды. Ойынның қызып сала беруіне осы

өзгеріс қатты əсер етті. Франция құрамасының жорықтары енді өктем де өткір бола түсті. Бұған қоса іс-қимылдың жұмбақтығы қарсы алаң бетінде нағыз дүрбелең

туғызды. Соның салдарынан Поль Погба 79-минутта есеп ашты. Ал келесі гол ойын аяқталып қалған шамада, 92-минутта соғылды. Оны нигериялық Джозеф Йобо өз қақпасына түсіріп алды. Бұдан кейін алаңға Германия жəне Алжир құрамалары шықты. Кездесудің негізгі уақыты 0:0 деген тең нəтиже əкелді. Мұнда да «неміс машинасының» пəлендей артықшылығы байқалмады. Бұған Алжир футболшыларының қорғаныста өте мұқият ойнап қоя салмай, оқта-текте қарсыластар қақпасына қарсы шабуыл

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

жасап тұруы да дəлел. Осы ретте африкалықтар бірнеше рет гол соғатын мүмкіндіктерді жіберіп алды. Немістер қосымша ойынның басында-ақ гол салып, бірден алға шықты. Алдымен сол қапталдан Томас Мюллер суырылып өтті. Бұдан əрі ол допты Раис Мболи қақпасы алаңына көлбеулете жөнелтті. Оған өзгелерден бұрын жеткен Андре Шюррле 93-минутта көз ілеспес жылдамдықпен қимылдап, допты қақпаның оң жақ қапталына өкшесімен сарт еткізді. Есеп – 1:0. Овертаймның соңында талас тіпті қыза түсті. Сол дүрбелеңде Германия құрамасы бірнеше рет гол соғып кете жаздады. «Бундестим» соның бірін ғана 120-минутта голға айналдырды. Оны Месут Өзил салды. Бірақ соның артынша, 121-минутта алжирліктер бір доптың қарым тасын қайтарып үлгерді. Ислам Слиманидің пасынан кейін Əбделмумен Джабу соңғы нүктені қойды. Матч осылайша 2:1 болып бітті. Енді 4 шілде күні Франция мен Германия ширек финалда күш сынасады. Руслан ИГІЛІК.

P.S. Нөмірге қол қойылып жатқанда Аргентина жəне Швейцария құрамалары арасындағы ойынның нəти жесі белгілі болды. Қарсыластарымен негізгі уақытта 0:0 есебімен тең ойнаған аргентиналықтар овертаймның соңында Анхель ди Мария соққан гол арқылы жеңіске жетті.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

басқармасының басшысы Əбіл Дөңбайға, Семей мемлекеттік медицина университетінің ректоры Төлебай Рахыпбековке жəне жаттықтырушыларға ризашылығын білдірді. – Айбек пен Шалқар ағаларымның жеңісті жолын жалғас ты ру оңайға түскен жоқ. Қарсыластарымның барлығы бір-бір өңірдің туын көтеріп келген бірегей балуандар. Өткен жылы Семей, биыл Зайсан қаласында өткен халықтық спорт ойындарында «Қа зақ стан барысы» турни ріне жолда ма алған балуандарға зор құрмет көрсетіліп, ел-жұрт ақ батасын беріп шығарып салды. Туған елімнің тілегінің арқасында жеңіске жеттім. Енді «Еуразия барысы», Азия чемпионаты сынды жарыстарға əзірленемін, – деді Мұхит Тұрсынов. Балуанын ардақтаған кеш соңы мерекелік концертпен жалғасты. Мұхиттың боз кілемдегі жеңісті сəттері көрініс тапқан фотосуреттерді құшақтаған жасөспірім балалардың қолтаңбаға таласып жатуы қазақ күресінің жаңа тұрпатқа ие болғанын тағы да айшықтай түскендей!

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №344 ek

Profile for Egemen

02072014  

0207201402072014

02072014  

0207201402072014

Profile for daulet
Advertisement