Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№59 (28537) 2 СƏУІР БЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Венгрия – Ќазаќстанмен серіктес ел

● Мұратымыз – Мəңгілік Ел

Ел бірлігі – береке бастауы Əбіш КЕКІЛБАЕВ,

Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның Еңбек Ері.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Венгрия Премьер-министрі Виктор Орбанды қабылдады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі. Кездесу барысында тараптар екі елдің өзара ықпалдастығының кең ауқымдағы мəселелерін, сондай-ақ, халықаралық күн тəртібіндегі өзекті жайттарды талқылады. Мемлекет басшысы Қазақстан

мен Венгрия халықтарының тарихи тұрғыдан жақындығына тоқталып өтті. – Біз Венгрияны нағыз досымыз деп санаймыз. Елдеріміздің тарихи тамыры ортақ жəне даму

Ынтымаќтастыќты арттыруєа ыќылас зор Кеше Премьер-Министр Кəрім Мəсімов елімізге ресми сапармен келген Венгрия Премьер-министрі Виктор Орбанмен кездесті. Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

Кездесу барысында тараптар екі жақты ынтымақтастықты дамыту, оның ішінде көлік инфрақұрылымы, білім беру, денсаулық сақтау жəне мəдениет салаларындағы мəселелерді талқылады. Қазақстан Премьер-Министрi Кəрiм Мəсiмов Венгрия Үкiметі басшысына ресми са пар мен елiмiзге келгені үшiн алғысын бiлдiрдi. «Осы сəттi пайдалана отырып, Венгрияға сапарым барысында менi жылы лебiзбен қарсы алғандарына ризашылығымды бiлдiргiм келедi. Бүгiнгi келiссөздердiң дəстүрлі саяси диалогтан өзгеше өткенiмен келiсемiн. Бүгiн Қазақстан Президентi Нұрсұлтан Назарбаевпен Премьер-министр Виктор Орбанның кездесуi барысында жəне үкiметаралық кездесулер нəтижесiнде өзара əрекеттестiк өте жоғары деңгейде аталды деген ойдамын. Бiздiң елдерiмiздің ынтымақтастығына сеп болар ортақ мəселелер өте

көп. Венгрия – Еуропада орналасқан əрi ЕО-ға мүше мемлекет. Қазақстан – Азияда орналасқан, ЕАЭО мүшесi, əрi Қытай дың көршiсi. Бұл бiздiң елдерiмiз үшiн стратегиялық əріптестiк пен ынтымақтастықты ұйымдастыруға сеп болуы мүмкiн. Бүгiн болашақта жемiсiн көретiн iстер қолға алынды. Бұл жұмысымыздың нəтижесiне жақын уақытта көз жеткiзетiнiмiзге сенiмдiмiн», дедi К.Мəсiмов. Ал Венгрия Премьер-министрі В.Орбан өз кезегінде «Бiздiң арамыздағы ынтымақ тастық дəстүрлi əріптестік байланыстар шегiнен шығатынын айтқым келедi. Қазақстан Премьер-Министрiнің Венгрияға келуi бiзге үлкен əсер еттi. Оның сапары Қазақстан мен Венгрия арасындағы достық қатынастарға алып келдi. Бiз мұндай қатынастардың орнағанына өте қуаныштымыз жəне Қазақстанға қуана-қуана келемiз», дей келе, Венгрия мен Қазақстан арасында туыстық қатынастардың бар екенiн тiлге тиек еттi. (Соңы 2-бетте).

жолдары ұқсас. Венгрия – біз үшін Еуропадағы маңызды тірек саналатын ел, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан Президенті екі ел ынтымақтастығы дамуының үдемелі қарқынына назар аударды. – Бұл біздің бірінші кездесуі міз емес. Бұл байланыстар біздің сауда-экономикалық қарым-қатынастарды ны ғайтуға ықыласты екенімізді көрсетеді. Біз Венгрияның Еуропалық одақ елдері арасынан ал ғашқылардың бірі болып Қазақстан мен стратегиялық серіктестік туралы келісімге қол қой ғанын жоғары бағалаймыз. Сіздің сапарыңыз нəтижелі

болуы, ынтымақтастығымыздың нақты бағыттары бойынша уағдаластықтарға қол жеткізілуі үшін біз қажетті күш-жігерімізді жұмсайтын боламыз, – деді Мемлекет басшысы. В.Орбан өз кезегінде Қазақстан Президентіне елге шақыру үшін ризашылық білдіріп, венгр халқының сəлемін жеткізді. – Əлемдегі күрделі ахуал жағдайында біз Сіздің бұдан арғы ынтымақтастығымыздың перспективалары жөніндегі пікіріңізді білуге мүдделіміз. Қазақстан Еуропалық одақта оның біздің ел сияқты сенімді досының бар екеніне сенуіне болады. Будапеште біз Астана көшесін ашқанымызды

Бейбітшілікті ќолдау тетігі – бітімгершілікте

Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен кешегі жалпы отырыста депутаттар «Бітімгершілік қызмет туралы» заң жобасын жан - жақты талқыға салды. Сондай-ақ, палата «Үшінші елдерге қатысты арнайы қорғау, демпингке қарсы жəне өтемақы шаралары туралы», сондай-ақ, мемлекеттің кəсіпкерлік қызметке қатысуын шектеу мəселелері бойынша тиісті өзгерістерді көздейтін заңдық құжаттарды да қарады. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

«Бітімгершілік қызмет туралы» заң жобасының негізгі мақсаты Қазақстан Республикасы қабылдаған халықаралық міндеттемелерге сəйкес, Қазақ стан Республикасы ұлттық контингентінің бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі операцияларға (миссияларға) қатысуына байланысты қоғамдық қатынастарды реттеу болып табылатынына Мəжіліс депутаты əрі осы заңдық құжаттар бойынша жұмыс тобының жетекшісі Абай Тасболатов тоқталды. Ал ағымдағы жылдың 2 наурызында еліміздің БҰҰ-ға мүшелікке кіргеніне 20 жыл толғанын тілге тиек еткен Қорғаныс министрінің орынбасары Талғат Мұхтаров осы тарихи күннен бастап Қазақстан əлемдік қоғамдастықтың толыққанды жəне

ажырамас бөлігі болып қана қоймай, əлемдегі бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуші ел ретінде халықаралық міндеттеме қабылдап, соларды абыроймен орындап келе жатқандығын ерекше атады. «Қазақстанның бейбітшілік қағидасын ұстанудағы тағы бір маңызды саясаты бұл, əрине, республиканың Қарулы Күштері мен əскери құрамдарына жүктелген бітімгершілік қызметке қатысуға жоғары дайындығы мен осы бағыттағы жоғары жетістіктері жетеді деуге толық негіз бар», деді Талғат Сəбитұлы. Мұндай жеткен жетістік ретінде 1993 жылмен 2001 жыл аралығында – Тəжікстандағы, 2003 жылмен 2008 жыл аралығында Ирактағы қазақстандық батальондардың бітімгершілік қызметке қатысуын атап кеткен орынды. (Соңы 2-бетте).

● Жазылған жайдың жаңғырығы

Ќўндылыќтарды ќўлдыратпау ќолымызда («Ќўндылыќтар ќўлдырауы», «Егемен Ќазаќстан», 2015 жыл, 13 наурыз) «Құндылықтар құлдырауы» – осылай аталған мақала қоғамдық ойға қозғау салып, оқырман көңілінен шығып отыр. Оның бір дəлелі – Төрегелді Шармановтың айтқандарын тарқата түскен Қуаныш Сұлтановтың мақаласы мен газет сайтындағы пікірлер топтамасы. Айтқандай Қ.Сұлтанов мақаласының өзіне де сайтта пікір жазушылар көп. Авторлар қоғамымызда құндылықтар қадірі деген мəселеге негізінен сыни тұрғыдан қарап, алдымен орын алған олқылықтарға назар аударған. Сонымен бірге, осындай пікірлерден елімізде қоғамдық құндылықтар жалпы құлдырауға түскен дегендей ой да түйілмеуге тиіс. Біз бүгін оқырман назарына ұсынып отырған мақала бір оқу орнында атқарылып жатқан игілікті істерді дəлелді келтіру арқылы құндылықтарды құлдыратпау өз қолымызда тұрғанын айшықты айғақтайды. Айхан АҚАНОВ,

С.Асфендияров атындағы медицина университетінің ректоры.

Қадыр Мырзалиевтің «Халқым ның қолтығына қыстырған градуснигімін» деген сөзі бар. Танымал адамдардың өз халқының «температурасын» түсінуі, халжағдайын ұға білуі жəне оның жан ауруын жеткізе білуі, менің

пайымдауымша, осы мəселенің өткірлігінің көрсеткіші болып табылады. Академик Төрегелді Шармановтың – еліміздің биыл 85 жасқа толатын ақсақал ғалымы əрі дəрігерінің «Құндылықтардың құлдырауы» деп аталатын мақаласы өте өзекті. Қоғамымыздағы құндылық мəселесін қозғаған дəл осы аға буын болып отыр. Төрегелді Шарманұлы көте ріп отырған мəселе – біз дің

қоғамымыздың белгілі бір бөлігінің атаққа, табынушылыққа, өз үстемдігін көрсетуге, түрлі академиялық атақтарды ие леніп басымдық танытуға, даңққұмарлыққа, тоқмейілдікке, өзін-өзі жақсы көрушілікке, дүрілдеген супертойлар, мерейтойлар өткізуге жəне т.б. ұмтылуы. Мақтаншақтыққа ұмтылу, даңққұмарлыққа ұмтылу – біз бүгін көріп отырған дүниелер, бұл, менің көзқарасым бойынша, қоғам бір формациядан басқа формацияға əлі жетпегенінің көрсеткіші. Егер де, Батыс психологтары талдау жүргізсе, олар бұл – өзін кем сезіну дерті, шағын халықтар комплексі дер еді. Бірақ мен мəселені бұлай қоймас едім. Менің айтпағым – біздің қоғам тағы бір рет үлкен ауыспалы үдерісті бастан өткізіп отырғаны. Жəне көне құндылықтар, көне дəстүрлер сақталып қалды,

ал жаңасы əлі жете қойған жоқ. Осыған орай Асан Қайғының сонау XV ғасырда «Қилы, қилы заман болмай ма? Суда жүрген ақ шортан қарағай басын шалмай ма?» деген жолдары еске түседі. Кешегінің құндылықтарының барлығы мүлдем басқаша жеткізілуі мүмкін. Сондықтан да Төрегелді Шарманұлының мақаласы өте өзекті болып табылады. Біз қоғамдық өнегелілікті тас-талқан ететін құбылыстарды көріп отырмыз. Егер оларға қазір тосқауыл қоймасақ, онда бір ұлттың құндылығынан тыс кешенің қалыптасуына алып келуі мүмкін. Бұл бəрібір соңында қарама-қарсы келуден айқындалады. Айтпақшы, Украинадағы дағдарысқа алып келген проблемалардың себебінің бірі осы болып табылады. (Соңы 5-бетте).

жеткізгім келеді. Біз саяси жəне мəдени байланыстарымыз тиісті деңгейде деп санаймыз, оның ар жағында Сіздің қолдауыңыздың тұрғанын да сезініп отырмыз, – деді Венгрия Премьер-министрі. В.Орбан, сондай-ақ, Нұрсұлтан Назарбаевтың президенттік сайлауға қатысу туралы шешімі Қазақстанның болашақтағы тұрақтылығын да қамтамасыз етудің кепілі екенін айтты. Осыған байланысты Венгрия Премьер-министрі өз елінің атынан Мемлекет басшысына зор табыс тіледі.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Оќырман назарына! Заман талабына орай жаңарған «Егемен Қазақстан» газетінің сайтын енді əлеумет тік желілер арқылы оқу үшін, мына көрсетілген сілтемелерді теру арқылы тікелей біздің сайтымызға өте аласыз.

Бір уыс топыраќ 6-бет Талайды тəнті еткен тїрік елі 7-бет Білім сапасы – басты назарда 8-бет Əлемге тарайтын əуен 10-бет

Бұдан бес жарым ғасыр бұрын шаңырақ көтерген Қазақ хандығы бүгінде алып елге айналды. Мемлекеттің қалыптасуы – бұл барынша ұзақ əрі тым күрделі процесс. Өйткені, талай тар жол, тайғақ кешулерден өткен Ұлы көш əрқилы жымысқы саясаттың ықпалында қалып қойғандықтан, төл тарихымызды тереңінен тани алмай келдік. Ал тарих – халқымыздың өткен өмірі, ата-бабаларымыздың өмір жолы. Бір халық өзінің тарихын білмесе, бір ел өзінің тарихын жоғалтса, оның артынша өзі де жоғалуға ыңғайлы болып тұрады. Демек, бүтін бір елдің рухымен қалыптасқан тарихты ешқашан өшіруге болмайды. Қазақ хандығына – 550 жыл! Өткен жылғы Тəуелсіздік мерекесіне арналған салтанатты жиын төрінен Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев: «Ұлы Далада күллі Еуразия құрлығын уысында ұстаған алып мемлекеттер болған. Алып кеңістікті ен жайлап, еркін билептөстеген айбарлы халықтар өмір сүрген. Бүгінгі Қазақстан – сол баба лардың заңды мұрагері. ...Ұлттық тарихымыз бен мəдениетіміздегі маңызды датаны – Қазақ хандығы құрылуының 550 жылдығын атап өтетін боламыз», деген еді. Тарих – тағылым. Сондықтан, мемлекеттілігіміздің қалыптасуы кезеңіндегі хандарымыздың дəуірін, сол тұстағы жыраулар мен абыздарды, билер мен батырларды бар болмысымен ұрпақ санасына сіңіру керек. Уағында: «Ешбір дұшпан басынбаған елміз, басымыздан сөз асырмаған елміз, досымызды сақтай білген елміз, дəм-тұзды ақтай білген елміз», деп толғаған Қазыбек би бабамыз секілді қазақ халқының қадір-қасиетін, ұлттық сипатын дөп басып бейнелеген ешкім болмаған шығар, сірə. Алаш баласы арғы-бергі

тағдырында талай бұралаң-бұралаң белестерден өтіп, бостандыққа жетіп, жер бетінен Қазақ атын жоғалтпай, Мəңгілік Ел болуға, баянды болашаққа бетбұрыс жасап келеді. Тəуелсіздік пен теңдіктің, ынтымақ пен бірліктің белгісі – Қазақ елінің төл мерекесін тұңғыш рет мемлекеттік деңгейде атап, ұлттық қадір-қасиетіміз бен ақ жолымызды ұлықтау – Алты Алаштың рухын көтереді деп сенеміз! «Мəңгілік Елдің» қағидасы біздің дамуымыздың арқаулық құндылықтарын, Қазақстан халқының ортақ мүддесі мен тарихи тағдырын айшықтайды. Себебі, Мəңгілік Ел мұратына жету ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығының көрінісі арқылы жүзеге асатындықтан да Елба сының халықтың үш буынына үн қатуы кешегі тарих қойнауындағы бабалар үнін тағы да жаңғыртқандай əсер қалдырады. Мемлекет құрылуының мерейтойы ең алдымен азаматтардың патриоттық сезімдерін арттыру мен Қазақстан мемлекеттілігін нығайтуға бағытталып отыр. Осылай ұлт өмірінің һəм жарқын белестерін бейнелейтін, еліміздің ұлы тойы – Қазақ елінде тұратын барша халықтың тойы! Мұны бірлесе мерекелеуге міндеттіміз. Ұлт татулығы – игіліктің кепілі. Тұтасқан жұдырықтай мығым болуымыз керек. Бірлігі тайған елге бақ құтаймайды. Берекенің бастауы елдің ынтымағы екеніне де Тəуелсіздігіміздің ғасырға бергісіз алғашқы белесінде куə болып отырмыз. Жаңадан құрылып отырған «Мəңгілік Ел» қоры ұлттығымызды ұлықтауға, бабаларымыздан мирас болған мұраны қадірлеуге, қастерлеуге жетелейді деген ойдамыз. Мерейлі мемлекетіміздің мерейтойы іскер азаматтар, меценаттар, демеушілер тарапынан да жан-жақты қолдау табуы тиіс. Сауапты іске үлес қосқан əр азаматқа Алланың нұры жаусын! АСТАНА.

● Бір ауыз сөз

Керек! Елбасы Н.Назарбаев «Мейірімділік» ерікті қоғамы» қоры мен Мемлекеттік тілді дамыту қорына Қытай елі марапаттап, құрметтеп берген сыйлығын қақ бөліп берді. Өнеге ме? Өнеге. Қос қабатты, көп қабатты үй ме, орта ғасырлық замок па, əйтеуір зəулім-зəулім сарай салу керек шығар. Лев Толстойдың Ясная полянасынан асып түсіп, дворянша шалқып, тасып ғұмыр кешу керек шығар. Бірақ, Л.Толстойдың «Соғыс пен бейбітшілігін», болмаса «Қажымұраты» мен «Крейцер сонатасын» жазып тастаса, не арман бар? Хаммер мініп, жеке ұшақпен барып, Гавай аралында демалып, сүндет тойда тікұшақтан теңге шашу керек шығар. Алтынмен апталып, платина, күміспен күптелу керек шығар. Пендеге бəрі керек. Тəуелсіздік алған бетте бəріміз абдырадық, абыржыдық. Тұрмысымыз тұралады. Қалада тұрып, далаға шығып, от жағып, ас пісірдік. Мыңжасар Əдекенов ағамыз да осы кепті басынан кешкен шығар. Ағамыз аупарткомда бірінші хатшы, совхозда директор болды. Кейін облысымыздың ауыл шаруашылығы басқармасында қой түлігінің жоғын жоқтап, барын басынан асырып отырды.

Бізге жеткен аңызда төрт түліктің ішінде қой ғана Алла тағаланың шапағатын көрген дейді. Ыбырахым пайғамбарымызға көктен көк қошқар түсуі тегін болмаса керек. Құрбандық шалуға. Мыңжасар ағамыз бізден де терең болса керек. Аралас-құралас болдық. Мен осы «Орталықтың» ауыл шаруашылығы бөлімінің жап-жас меңгерушісімін. Жас деп тезек тергізіп жібермеді. Тереземді теңеп сөйлесті, апылғұпыл мінезімді көтерді. Жастық максимализм дейміз ғой, қазақшаласақ, алып-ұшып тұрған алапат жалынымды байсал таптырды. Қойға арналған талай газет беттерін бірлесіп əзірледік. Бəрі – газет тікпесінде, архивте тұр. Өтпелі кезеңнің өзек талдырған қиын күндері еді. Мыңжасар ағам ойды орып, қырды қырып, қырманын қызылға толтырып қоятындар санатынан емес екенін білетінмін. «Үкімет асырайды» дейтін ақпейіл аңқау «ауылдан» болатын. Біз де сол «ауылдың» қорасынан маңырап шыққан қозылар едік. Негізі естігенімді емес, көзіммен көргенімді ғана жазуға бейілмін. Ат жалында жүрген бір азаматымыз Алматының жазармандары емес, бірталай нағыз жазушыларына соғым беріп тұрыпты. Жыл сайын.

Осыны жазып кеткендері де бар (Герольд Бельгер). Өзі жетісіп жүрсе, бір сəрі ғой. Мыңжасар ағамыз да Жайық Бектұровтың жыл сайынғы соғымын мойнына алыпты. «Естіген құлақта жазық жоқ» дей саламыз ғой. Бұл, енді – көзіммен көріп, қолым мен ұстаған шарапатты шаруа. Мыңжасар ағамыз жарқыратып сойғызған, семіз тайды Бейбітшілік бульварындағы үйіне арқалап кіргізіп, Жайық атамның батасын алған едім. Əрине, Мыңжасар ағамның арқасында. Кенесарының суретін тəбəріктей, Мағжанның «Батыр Баян» поэмасын тұмардай сақтап, бізге, бүгінгі ұрпақтарына жеткізген Жайық Бектұров. Осы екі жəдігерді де «Орталық Қазақстан» газеті алты алаштан сүйінші сұрап, жариялаған. Ең кереметі – Қазақ стан тəуелсіздік алмай тұрған кезде. Оны білетін, ұғатын бала болса, не арман?! Жайық Бектұров та, Мыңжасар Əдекенов те жоқ бүгін арамызда. Орындары үңірейіп тұр. Бізге пейілі тар пенделер керек пе? Керегі жоқ! Бізге кім көрінгенге емес, Жайық аталарымыздай ұлт шырақшылары үшін астындағы жалғыз атын сойып беретін Мыңжасардай ағалар керек. Керек! Мағауия СЕМБАЙ, «Орталық Қазақстан» газетінің бас редакторы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

ҚАРАҒАНДЫ.


2

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

Ынтымаќтастыќты арттыруєа ыќылас зор (Соңы. Басы 1-бетте). «Бiз Брюссельге барғанда онда өз туыстарымызды кездестiре алмаймыз. Ал Қазақстанға келгенде мұнда өз туысқандарымыздың бар екенiн жақсы сезiнемiз», деді Венгрия Үкіметінің басшысы. Осы ретте ол кездесуге Венгрияның 11 Үкiмет мүшесiнiң 6-уы келiп отырғанын атап өттi. В.Орбан, сондай-ақ, Қазақстан əлемнің ең жылдам дамушы мемлекеттерінің бірі екенін атап өтті. «Соңғы 20 жылда мұнда зор ілгерілеу жүзеге асты. Сондықтан, біз Қазақстанмен терең ынтымақтастықты дамытудың мақсаттылығына сенімдіміз», деді Венгрия Премьер-министрі. «Қазақстан – əлемде тез дамып келе жатқан мемлекеттердiң бiрi. Соңғы 20 жылда ел күрделi өзгерiстерді бастан өткере отырып, даму үстінде. Сол себептi Қазақ станмен терең ынтымақтастық орнату маңызды деп есептеймiз», деп толықтырды сөзін В.Орбан. Кездесу қорытындысы бойынша бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойылды. Атап айт қанда, Үкімет басшылары К.Мə сімов пен В.Орбан Қазақстан-Венгрия стратегиялық кеңесін құру туралы меморандумға қол қойды. Қазақстанның Бас прокуроры Асхат Дауылбаев пен Венгрияның

Əділет министрі Ласло Трочани Қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы келісімге қол қойды. Кəсіптік білім беру жəне оқыту саласындағы ынтымақтастық бойынша Өзара түсіністік туралы меморандумға Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов пен Венгрияның Ұлттық экономика министрі Михай Варга қол қойды. Ауыл шаруашылығы министрі Асылбек Мамытбеков пен Венгрияның Сыртқы экономикалық жəне сыртқы істер министрі Петер Сийярто ауыл шаруашылығы жобаларын қаржыландыру үшін бірлескен қор құру шарттары бойынша алдын-ала келісімге қол қойды. Үкімет басшыларының келіссөздері нəтижесінде, сондай-ақ, мұнай, ядролық өнеркəсіп салаларындағы ынтымақтастық бойынша келісімдерге қол жеткізілді. Сол сияқты, тараптар Астана мен Будапешт арасында тікелей əуе қатынасын ашу жəне Венгрияда оқитын қазақстандық студенттер санын арттыру жайында келісті. Оған қоса, Қазақстан Венгрия азаматтары үшiн визасыз режім орнатпақ, ал өз кезегiнде Венгрия бiздiң елдiң азаматтары үшiн бұл тəртiптi шенген режімi аясында жеңiлдетпек. Кеше, сондай-ақ, Венгриядан к ел г е н де л ег а ц и я н ы ң ж ə н е

қазақстандық бизнес өкілдерінің қатысуымен арнайы бизнес-форум өткен болатын. Екі елдің Үкімет басшылары түстен кейін осы бизнес-форумға қатысты. Бизнес-форумда да Қазақстан Үкіметінің басшысы Кəрім Мəсімов елдер арасындағы ынтымақтастық жоғары деңгейге көтерілгенін атап өтті. «Бүгінгі бизнес-форум Қазақстан мен Венгрияның бизнес қоғамдастығы арасындағы өзара мүдделестікті білдіреді. Қазіргі уақытта ынтымақтастықты жаңа деңгейге көтеру үшін жақсы жағдай қалыптасып отырғанына сенімдімін», деді К.Мəсімов. Үкімет басшысы өз сөзінде Қазақстан экономикасының басымдығы əлемдік нарықтарда орын алып отырған энергия тасымалдаушылар құнының арзандауына байланысты экономиканы трансформациялау болатындығын баса айтты. «Осыған байланысты біз мем лекеттік жəне жеке сектор есебінен қаржыландыру арқылы əлемдік деңгейдегі инфрақұрылымдарды дамытудамыз. Бұған қоса, біз инновацияға жəне алдыңғы қатарлы технологияларға баса мəн бере отырып, индустрияландыру бойынша ауқымды бағдарламаны жүзеге асырудамыз. Бұл жобаларды табысты жүзеге асыру біздің

басымдығымыз болмақ», деді Қазақстан Премьер-Министрі. Кəрім Мəсімов, сондай-ақ, соңғы жылдары əлемдік қоғамдастықтың Орталық Азияға қызығушылығы артып келе жатқанын тілге тиек етті. «Соңғы жылдары əлемдік қоғамдастық тарапынан біздің өңірге қызығушылықтың артып келе жатқанын көріп отырмыз. Біз көршілеріміз Ресеймен, Қытаймен, сонымен қатар, серіктестеріміз Еуропалық одақпен, АҚШ-пен жолға қойған дос пейілді, сындарлы қарым-қатынасымызды мақтан тұтамыз», деді ол. Сонымен қатар, К.Мəсімов өңірдің ау қымды əлеуетін жүзеге асыру үшін Қазақстан Президенті жаңа ұлттық жобаны іске қосқанын, яғни Алматыны өңірлік қаржы орталығына айналдырғанын баса айтты. «Қазақстан сіздердің қызметтеріңіз үшін, өңірдегі нарықтарға шығуларыңыз үшін өте ыңғайлы орналасқан», деді К.Мəсімов венгриялық əріптесіне қарата. Виктор Орбан өз кезегінде Венгрия тарапы мақсатты түрде Қазақстанмен терең ынтымақтастықты дамытуға мүдделі екенін атап өтті. «Біз мамырда өтетін Астана экономикалық форумына шақыру алдық. Сонымен қатар, ЭКСПО-2017 халықаралық

көрмесіне міндетті түрде қатысатын боламыз», деп қосты В. Орбан. Сондай-ақ, ол мəдениет жəне білім беру саласындағы ынтымақтастық өте маңызды екенін атап өтті. «Будапеште Астананың аты берілген көше бар. Бізде қазақстандық студенттер білім алуда. Бүгінгі келіссөздердің нəтижесінде Астанадан Венгрияға оқуға келетін студенттер саны 200-ге дейін артатын болады», деді В. Орбан. Сөзінің соңында ол Венгрия тарапынан келген делегацияның сапары табысты өткенін атап көрсетті. Венгрия Премьер-министрi Виктор Орбан Еуропалық одақ пен Еуразиялық экономикалық одақтың арасында ешқандай қайшылық жоқ деп есептейдi. «Бiз Еуропалық одақ пен Еуразиялық экономикалық одақтың арасында ешқандай қайшылықтарды көрiп тұрғанымыз жоқ. Бiз аталмыш одақтар арасында тығыз қарымқатынас болғанын қалаймыз. Бiз Венгрия мен Қазақстанды Лиссабоннан Владивостокқа дейiн созылатын бiр одақтың аясында байланыстыруды құп көремiз», деді ол ҚазақстанВенгрия бизнес-форумында. Форумға екi жақтан шамамен 300-ге тарта кəсiпкер қатысты. Форумның қорытындысында да бiрқатар келiсiмдер мен меморандумдарға қол қойылды.

Əріптестік əлеуеті жоєары Бейбітшілікті ќолдау тетігі – бітімгершілікте Парламент Сенаты Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Икрам Адырбеков Литваның Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Витаутас Наудужасты оның өтініші бойынша қабылдады.

Кездесуде Қазақстан-Литва ынтымақтастығының мəселелері, оның ішінде Литва Премьер-министрі Альгирдас Буткявичюстің 2015 жылғы мамырда жасайтын Қазақстанға сапарына əзірлік барысы талқыланды. Сенатор екіжақты қатынастарға жаңа серпін

беретін жəне Қазақстан мен Литваның құқықтық келісім базасын ұлғайтатын осы сапардың маңызын атап өтті. Қазақстан мен Литва арасындағы тауар айналымының қарқынды өсуіне назар аудара отырып, елші сауда-экономикалық қатынастарды одан əрі дамытудың зор əлеуетін атап өтті. Ол үшін екі тиімді құрал – Сауда-экономикалық жəне ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссия мен Ынтымақтастық жөніндегі іскерлер кеңесі құрылған болатын, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

Орталық Азиядағы өңірлік мəселелерді, атап айтқанда, қауіпсіздік, экономика, су ресурстарын пайдалану жəне экологияны қорғау, транзиттік-көліктік əлеуетті дамытуы мен дүниежүзі шаруашылығының байланыстарына өңірдің тартылуы деңгейін арттыру салаларындағы мəселелер шешімінде Қазақстан үшін Германиямен жəне Франциямен ынтымақтастықты кеңейтудің елеулі əлеуеті бар.

Кґпжаќты пішімдегі їнќатысу

Бұл туралы Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Астанада өткен Германия мен Францияның Орталық Азия, Ресей, Қытай, Ауғанстан елдеріндегі жəне Еуропалық одақ жанындағы елшілерінің бірлескен конференциясы барысында мəлімдеді. Еуропалық сыртқы əрекеттер қызметінің (ЕСƏҚ) жоғары лауазымды өкілдері қатысқан іс-шарада сөйлеген сөзінде Е.Ыдырысов «Қазақстан-2050» Стратегиясының, Қазақстан Президентінің «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауының негізгі басымдықтарын атап көрсетті. Осы кең ауқымды бағдарламалардың жүзеге асырылуы Қазақстанның əлеуметтікэкономикалық сапалы дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, өңірлік мəселелердің, соның ішінде Орталық Азиядағы бес елдің құрлық қоршауында қалу мəселесінің кешенді шешілуіне өз септігін тигізеді, деді қазақстандық министр. ҚР СІМ басшысы Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы саудаэкономикалық ынтымақтастықтың қарқынды дамуын атап өтіп, бүгінде ЕО Қазақстанның ең ірі сауда серіктесі жəне еліміздегі ең ірі инвестор екенін де баса айтты. Министрдің ойынша, ынтымақтастықты одан əрі дамыту əлеуеті үстіміздегі жылы қол қою жоспарланып отырған ҚР мен ЕО арасындағы кеңейтілген əріптестік жəне ынтымақтастық туралы жаңа келісімде жатыр. Сыртқы істер министрі өз сөзінде Еуропа мемлекеттерімен жаңа қауіп-қатерлерге жауап беру тұрғысынан ынтымақтастықты тереңдете түсудің маңызы жоғары екенін айтты. Мұндай қауіпқатерлерге халықаралық коалиция күштерінің шығуына байланысты Ауғанстандағы саяси ахуалдың

Білікті маман – заман талабы (Соңы. Басы 1-бетте). Бұл атқарылған іс-шаралар əлемдік қоғамдастық тарапынан жоғары бағаға ие болып, ел беделін арттыруға, отандық əскери қызмет саласында баға жетпес тəжірибе алмасуға мүмкіндік беріп отыр. Қорғаныс вице-министрі осының барлығы бітімгершілік қызметтің еліміз үшін маңыздылығын айқындайды дегенді баса айтты. Оның сөзіне қарағанда, бітім гершілік операцияларға тек əскери қызметшілер ғана емес, сонымен қатар, азаматтық тұлғалар да қатыса алады. Əйтсе де, бітімгершілік операцияларға қатысушылардың əлеуметтік қамсыздандырылуын заң жүзінде реттелмеуі дұрыс дүние емес. Атап айтқанда, тек 2012 жылы миссия аяқталғаннан кейін 4 жылдан соң «Əскери қызмет жəне əскери қызметшілердің мəртебесі туралы» Заң арқылы ғана Ирактағы бітімгершілік міндеттерін орындаған əскери қызметшілерге бірқатар жеңілдіктер беруге қол жеткізілген. Ал тəжік-ауған шекарасында орын алған оқиғаларға қатысушыларға ешқандай жеңілдіктер болмаған. Заң жобасын əзірлеу барысында еліміздің шетелдердегі бұрынғы іс-тəжірибесі мен ТМДға мүше елдердің бітімгершілік операцияларына қатысу туралы модельдік заңының нормалары ескерілген. Заң жобасының жаңа редакциясымен əскери қызметке: əскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға əлеуметтік кепілдіктер мен жеңілдіктер беру мəселелеріне қатысты бірқатар заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы көптеген олқылықтардың орны толтырылыпты. Заң жобасының қабылдануы Қазақстанның əлемдік саяси сахнада халықаралық беделін арттыруға өз септігін тигізеді деп күтілуде. Жəне еліміздің халықаралық ұйымдар мен қауымдастықтардағы мүдделерін қорғау; басқа елдердің əскери жəне азаматтық персоналымен тиімді қарым-қатынас орнату жəне əріптестікті нығайту көзделуде. Қарулы Күштерді, басқа мемлекеттік органдарды ел қауіпсіздігін қорғауға, төмен жəне орта деңгей дегі қақтығыстардың алдын алуға, əскери қақтығыстардан зардап шеккен тұрғындарды, тұлғаларды, босқындарды азық- түлікпен, дəрі-дəрмекпен қамтамасыз етуге дайындап,

осы жолда жиналған тəжірибені əскери қызметшілердің əскери дайындық бағдарламасына енгізу де назардан тыс қалмаған. Əлемде орын алып отырған саяси ахуал қоғамның барлық мүшелерін, əсіресе, жастардың Қарулы Күштер сапында мемлекет мүддесін қорғау жолындағы міндеттерін ойдағыдай орындауы үшін аталған заңды қабылдау қажеттігін айқын көрсетеді. Осының барлығын ескере келіп, Мəжіліс заң жобаларын бірін ші оқылымда мақұлдауды ұйғарды. Сондай-ақ, жалпы отырыста кейбір заң жобалары екінші оқылымда қаралды. Атап айтқанда, «Үшінші елдерге қатысты арнайы қорғау, демпингке қарсы жəне өтемақы шаралары туралы» заң жо басы ілеспелі түзетулерімен екінші оқылымда қолдауға ие болды. Заң жобасы ұлттық заңнама нормаларын Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа жəне Дүниежүзілік сауда ұйымының келісімдеріне сəйкес келтіру мақсатында əзірленген. Осы заң жобасы бойынша түскен ұсыныстар мүдделі министрліктер мен ведомстволар, сондай-ақ, бірқатар үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің қатысуымен жұмыс тобының жеті отырысында, Қаржы жəне бюджет комитетінің кеңейтілген екі отырысында талқыланып, 100-ден астам ұсыныс есепке алынғаны белгілі болды. Депутаттар, сонымен қатар, мемлекеттің кəсіпкерлік қызметке қатысуын шектеу мəселелері бойынша заң жобасын да екінші оқылымда мақұлдады. Заң жобасы еліміздің бизнес қатысатын экономика салаларына мемлекеттің қатысу үлесін қысқарту үшін құқықтық негіздерді бекіту арқылы мемлекеттік активтерді басқару саласындағы заңнаманы жетілдіруге бағытталған. Бұл бəсекелестікті дамытуға жəне тұтастай алғанда, жеке кəсіпкерлік субъектілері үшін қолайлы жағдайлар жасауға ықпал етеді. Кешегі отырыста палата күн тəртібіне шығарылған Қыр ғыз Республикасымен Шека ра ауданындағы сенім шаралары жөніндегі келісімді жəне Шекара өкілдерінің қызметі туралы Қазақстан-Қырғызстан үкіметаралық келісімін ратификациялауға қатысты заң жобалары бойынша қорытынды əзірлеу мерзімін бекітіп берді.

Қазіргі таңда Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі мемлекеттік қызмет саласындағы мемлекеттік менеджментті енгізу туралы Елбасының тапсырмасына сəйкес заманауи, кəсіби, дербес мемлекеттік аппаратты құру жұмыстарын жетілдіруде. Олар мемлекеттік қызметтің жаңа моделінің екінші кезеңінде қойған тапсырмаларына сəйкес болады. Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Бұл жөнінде Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының орынбасары Саян Ахметжанов мəлімдеді. «Мемлекетті тиімді басқаруды дамыту» тақырыбындағы жиында мемлекеттік аппараттардың кəсібилігін арттыру тетіктері сөз болды. Қосымша мемлекет қызметкерлерінің жалақысын көтеру мəселесіне бонустық жүйені құру үшін мемлекеттің төлемақы жүйесін жетілдіру мəселесі бойынша жарлық

əзірлеудеміз. Əр мемлекеттік қызметкер өзінің қызмет ететін жұмыс орнының тиімділігін күшейтуге мүдделі болуы тиіс», деді С.Ахметжанов. Келесі кезекте жемқорлыққа тəуекелділікті анықтау жəне талдау басқармасының басшысы Динара Жаненова сөз алып, мемлекеттік қызметке

байланысты біліктілік талабын арттыруды көздейтіндерін айтты. Оның айтуынша, тап қазіргі таңда жұмыскерлердің тек жұмыстық тəжірибесі мен жоғары біліміне ғана мəн беріледі. Ал уақыт санап мамандардың біліктілігіне деген сұраныстың артып жатқандығын тілге тиек еткен ол, мемлекеттік қызметке

үміткерлерде шетелдік білімнің болуы керек екендігін қоса айтты. Біз барлық мемлекеттік қызметтерге функциялық шолу жасап көрдік, осыны назарға ала отырып, бейінді құзыреттіліктерді əзірлейтін боламыз. Осының арқасында мемлекеттік қызметке үміткерлердің талабын жетілдіре аламыз, деді Д. Жаненова.

Ел егіс науќанына дайын Орталық коммуникациялар қызметінде Ауыл шаруашылығы вице-министрі Сапархан Омаров баспасөз мəслихатын өткізді. Ол бүгінгі таңда ауыл шаруашылығы еңбеккерлерінің егіс науқанына дайындығы жөнінде айтты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Көктем ерте келетін оңтүстік өңірде дала жұмыстары басталып та кетіпті. Осыны айтқан вице-министр биылғы жылы ауылшаруашылық дақылдары 21,5 млн. гектар алқапқа егілетінін жеткізді. Дəнді дақылдар 15,2, оның ішінде бидай 12,2 млн. гектарға себілетін көрінеді. Ал, өсімдік шаруашылығын əртараптандыру бойынша жұмысты күшейту мақсатында министрлік бірқатар шаралар қабылдапты. Мəселен, бидай өндірісін субсидиялау нормалары қысқартылып, қосымша бөлінген қаражат

есебінен өзге басым дақылдарға көтеріңкі субсидия нормативтері белгіленген. Кейбір сандарға зер салсақ, биыл бидай алқаптары – 235, күріш 8,5 мың гектарға қысқарыпты. Соның есебінен дəнді-жем, бұршақты жəне жарма дақылдарының алқабы 104 мың гектарға ұлғаятын болады. Майлы дақылдарды 2,2 млн. гектарға, жемшөп дақылдарын өткен жылғы деңгейден 349 мың гектарға өсіре отырып, 3,7 млн. гектарға жуық алқапта орналастыру көзделіпті. Биылғы жылы көктемгі дала жұмыстарын жүргізуге, шаруаларды одан əрі несиелендіруге 60 млрд. теңге көлемінде бюджеттік несие бөлінген. Бұл былтырғы 20 млрд. теңгеге артық. Көрсетілген қаражат қарыз түрінде екінші деңгейлі банктер мен Азық-түлік келісімшарт жəне Аграрлық несие корпорациялары арқылы беріледі. Сондай-ақ, бүгінде барлық ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер тұқыммен қамтамасыз етілген. «Облыстық ауыл шаруашылығы

басқармаларының деректері бойынша, 2,2 млн. тонна тұқым сақталды, бұл қажеттіліктің 94 пайызын құрайды. Десек те, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында 162,5 мың тонна көлемінде дəнді дақылдар тұқымының тапшылығы болған. Əйтсе де, тапшылық облысішілік, облысаралық алмасу жəне бидайды форвардтық сатып алу бағдарламасы есебінен 100 пайызға толтырылды. Ал, қажетті дизель отынының көлемі 366 мың тонна мөлшерінде. Операторлардың шығындарын ескергенде ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер үшін дизель отынының орташа бағасы литріне 81 теңгені құрайды», деді С.Омаров. Егіс науқанына керек техниканың əзірлігі де көңіл көншітерлік. Осы кезде республикада 154 мың трактор, 90 мың дəнсепкіш, 334 мың топырақ өңдеу құралы, 5 мың бүріккіш, 3,4 мың заманауи жоғары өнімді себу кешені бар. Вице-министрдің сөзіне илансақ, науқанды жақсы өткеруге

шиеленісуі, «Ислам мемлекеті» деген лаңкестік ұйымның белсене түсуі, сондай-ақ, Украинадағы жағдай жатады. Кездесу барысында аймақтық мəселелерді шешуде Еуропа мемлекеттерінің белсендірек қатысуы мен көмек көрсетуі оң фактор болып табылып, өзара тиімді уағдаластықтарға қол жеткізуге жетелейтіндігі туралы айтылды. ГФР Федералды үкіметінің Шығыс Еуропа, Кавказ жəне Орталық Азия бойынша уəкілетті елшісі Корд Майер-Клодт Қазақстанның ЕО-ның Орталық Азияға қатысты жаңартылған стратегиясын жасаудағы ерекше рөлін атап өтті. Неміс дипломаты бұл құжатта аймақтық жəне елдік тəсілдер үйлесетін болады, сондай-ақ, Қазақстан оны жасауға сүбелі үлес қосты дегенді алға тартты. Өз кезегінде Францияның Сыртқы істер жəне халықаралық даму министрлігінің құрлықтық Еуропа департаментінің директоры Эрик Фурнье Қазақстанның Иранның ядролық бағдарламасына қатысты келіссөздер үдерісіне жəне Украинадағы жағдайды реттеуге қосып отырған үлесін атады. Оның пікірінше, бұл жайт елдің аймақтық жəне жаһандық мəселелерді шешуге араласуымен қатар, жауапты халықаралық серіктес ретіндегі беделінің артуын көрсетеді. Жалпы алғанда, қатысушылар конференцияны Астанада өткізудің өзіндік орны бар екені туралы айтып, мұның Еуразия құрлығының мəселелерін жақсырақ түсінуге, сонымен қатар, Еуропа мемлекеттерімен əрі қарай ынтымақтасудың жолдары мен болашағын айқындауға мүмкіндік беретіндігін алға тартты. Сəулебек БІРЖАН.

Сонымен қатар, Динара Төлегенқызы мемлекеттік қызметке барынша талантты жəне кəсіби мамандарды тартуға ынталы екендіктерін жеткізді. Айтар болсақ, жұмысқа «Болашақ» түлектерін, жоғары оқу орнын бітірген дарынды жастарды тарту керектігін айтып өтті. Оның айтуынша, əр мемлекеттік қызметкерге өзін болашақта қай қызметте көргісі келетіндігіне байланысты «мансап картасы» жасалатын болады. Жəне оған жету жолындағы бағыттар көрсетіледі. Бұл мəселе төңірегінде азаматтардың өзін өзі алға жетелеп, біліктілігін арттыра түсуіне үлкен дем болатындығына тоқталды. Сондай-ақ, олардың күшқарымын арттыруда мамандарға шет елдерде тəжірибеден өтуге, тəлімгерлік жасауға жəне арнайы бағдарламалар аясында оқып, білімін жетілдіруге мол мүмкіндіктер жасалатындығын жеткізді. Сондай-ақ, агенттіктің келісімімен өтуі тиіс кадрлық қызметтердің басшыларын тағайындау мəселесі назарда, деген ол, мұның тасасында басшылардың қандай да бір субъективті шешім шығаруына тосқауыл болуға үлес қосатындығын айтты. Сонда түсініспеушілік салдарынан орын алып жататын себепсіз босатулар мен белгісіз ауыстыруларға душар болатын қызметкерлердің құқығын қорғауға кадрлық қызмет шынайы септесер еді, деп түйіндеді ол сөзін.

осы техникалар жеткілікті. Шарада бидай экспорты да назардан тыс қалмады. «20142015 жылдарға Қазақстанның экспорттық əлеуеті 7 млн. тонна деңгейінде жоспарланып отыр. Бүгінде 4,7 млн. тонна жөнелтілді, бұл астық дəстүрлі бағыттарда экспортталды. Негізінен, бидай Орталық Азия, Əзербайжан, Иран, Ауғанстан, Қытай елдеріне жіберілді. Мұнымен бірге, 1,1 млн. тонна көлемінде ұн экспортталды. Енді Таяу Шығыс бағытындағы перспективаға тоқталсам, негізінен біздің астықты Иран жағы тасымалдайды. Осы орайда аталған елге дейінгі теміржолдың құрылысына байланысты биыл экспорт көлемі екі есеге артады деп үміттенеміз», деді министрдің орынбасары. Елімізде бау-бақша мен жеміс-жидек өндіру саласындағы жұмыстар жөнінде қойылған сұраққа: «Қазақстан жемісжидекпен өзінің ішкі нарығын 80 пайызға қамтамасыз етіп отыр. Бұл – өте жақсы көрсеткіш», деп жауап берді С.Омаров. Өз еліміздің Астана базарларындағы жеміс-жидектерінің көлемі мен үлесі қандай екенін білетін журналистер вице-министрдің бұл жауабына күмəнмен қарады.


3

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015

Байќаушылар сайлау їдерісініѕ ашыќтыєына їлес ќосады Орталық сайлау комиссиясында 26 сəуірге белгіленген кезектен тыс президенттік сайлауға байқаушыларды аккредиттеу үдерісі жалғасуда. Осы орайда, жергілікті жəне халықаралық байқаушылардың негізгі құқықтары мен міндеттері туралы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Марат СƏРСЕМБАЕВ пен Орталық сайлау комиссиясы аппаратының бөлім меңгерушісі Арбол АРҒЫНОВ əңгімелейді. – Қазақстанның сайлау туралы заңнамасына сайлауды жергілікті жəне халықаралық байқау туралы норманы енгізу қажеттілігі неге негізделген? Қанша байқаушы аккредиттелді? Арбол Арғынов: – Сайлауды байқау сайлау үдерісінің құрамдас бөлігі болып табылады. Ол сайлаудың беделділігін, еркін жəне ашық сипатын, сондай-ақ, оның демократиялық сайлау саласындағы халықаралық қағидаттар мен міндеттемелерге сəйкес болуын қамтамасыз етеді. Бұл норма ЕҚЫҰ-ның құжаттарында (1990 жылғы Копенгаген құжатының 8-параграфы, 1999 жылғы Жоғары деңгейдегі Ыстамбұл кездесуі декларациясының 29-параграфы, 1999 жылғы Еуропа қауіпсіздігі хартиясының 25-параграфы), 2005 жылы БҰҰ аясында қабылданған Сайлауды халықаралық байқау қағидаттары декларациясында бекітілген. 2002 жылғы ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі демократиялық сайлау стандарттары, сайлау құқықтары мен бостандықтары туралы конвенцияда сайлауды қоғамдық жəне халықаралық байқау демократиялық сайлау стандарттарына жатқызылған. 2015 жылғы 30 наурыздағы жағдай бойынша еліміздің президенттік сайлауды байқауға ЕҚЫҰ/ ДИАҚБ, ТМД, ШЫҰ Миссияларынан жəне 19 шет мемлекеттен 236 халықаралық байқаушы аккредиттелді. ЕҚЫҰ/ДИАҚБ мен ТМД 350-400-ге жуық қысқа мерзімді байқаушыны қатыстыруды жоспарлауда. Аккредиттеу үдерісі 2015 жылғы 20 сəуірде аяқталады. – Сайлау туралы заңнамаға сəйкес, жергілікті жəне халықаралық байқаушыларға кімдерді жатқызуға болады? А.Арғынов: – «Қазақстан Рес публикасындағы сайлау туралы» Конс титуциялық заңның 20-1-бабына сəйкес,

жергілікті байқаушылар санатына саяси партиялардың, өзге де қоғамдық бірлестіктердің, коммерциялық емес ұйымдардың байқаушылары жатады. Коммерциялық емес ұйымдар мекеме, қоғамдық бірлестік, акционерлік қоғам, тұтынушылық кооператив, діни бірлестік, заңды тұлғалар бірлестігі нысанында жəне өзге де нысанда құрылады. Қоғамдық бірлестіктерге саяси партиялар, кəсіподақтар жəне азаматтардың өзге де бірлестіктері кіреді. Яғни, жергілікті байқаушы саяси немесе қоғамдық бірлестіктің, ҮЕҰ-ның өкілі болып табылады. «Сайлау туралы» Заңның 20-2-бабына сəйкес, халықаралық байқаушыларға халықаралық ұйымдар мен шет мемлекеттердің байқаушылары, сайлауды байқауға ресми түрде шақырылғандар жатады. 1986 жылғы 21 наурыздағы Мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар арасындағы немесе халықаралық ұйымдар арасындағы шарттар құқығы туралы Вена конвенциясының 2-бабына сəйкес, «халықаралық ұйым үкіметаралық ұйым дегенді білдіреді». – Жергілікті жəне халықаралық байқаушыларды тіркеу үшін қандай да бір шарттар немесе шектеулер бар ма? А.Арғынов: – 2004 жылға дейін жергілікті бай қаушылар тиісті сайлау комиссияларын да аккредиттеуден өтетін. Қазір саяси партия лар, өзге де қоғамдық бірлестіктер, ком мерциялық емес ұйымдар өз байқаушыларын өздері айқындайды. Байқау үшін жалғыз шарт – байқаушының өкілеттіктері мен жеке басын куəландыратын құжаттардың болуы, олардың негізінде сайлау комиссиялары байқаушыны тіркеуге алады. Халықаралық байқаушылар өз қызметін Орталық сайлау комиссиясының аккредиттеу туралы құжаты мен өзінің жеке басын куəландыратын құжаттың негізінде

жүзеге асыра алады. Халықаралық байқаушыларды аккредиттеу Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің ұсынуы бойынша жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасында қандай да бір саяси, экономикалық немесе басқа мүдделері бар, аккредиттелуі Қазақстан Республикасының, шет мемлекеттің заңнамасын немесе халықаралық құқықтың жалпыға бірдей нормаларын бұзғаны үшін кері қайтарып алынған (күші жойылған) не аккредиттеуге өтінім бергенге дейінгі бес жыл ішінде қылмыстық іс, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық немесе сайлау кезеңінде заңсыз қызмет жасауда кінəлі деп танылған адамдар аккредиттелмейді. – Жергілікті жəне халықаралық бай қаушыларды тіркеу рəсімі қандай? Олардың ұқсастығы мен айырмашылығы неде? А.Арғынов: – Сайлау учаскесінде жергілікті жəне халықаралық байқаушыларды тіркеу рəсімі бірдей. Олар сайлау комиссиясына байқаушы ретінде өзінің өкілеттігін немесе Орталық сайлау комиссиясының аккредиттегенін куəландыратын құжатты, сонымен қатар, өздерінің жеке басын куəландыратын құжатты ұсынуы тиіс. – Жергілікті жəне халықаралық байқаушылардың құқықтары ұқсас па? Ұқсас болмаса, айырмашылығы неде? А.Арғынов: – Құқықтары көбінесе ұқсас, бірақ айырмашылықтары да бар. Жергілікті байқаушылар сайлау комиссияларының шешімдеріне, іс-əрекеттеріне немесе əрекетсіздігіне жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сотқа шағымдануға, дауыс беру барысына жəне оның нəтижелерін анықтауға кедергі жасамай, фото-, дыбыс- жəне бейнежазба жасауға құқылы. Халықаралық байқаушылар «жария мəлімдемелер жасауға», «өздерінің байқағандары, анықталған заң бұзушылықтар туралы сайлау комиссияларының мүшелерін хабардар етуге», сонымен қатар, ұсынымдар енгізуге құқылы. – Жергілікті жəне халықаралық байқаушылардың құқықтарын қамтамасыз

етуде қандай да бір кепілдіктер бар ма, оларды бұзғаны үшін Қазақстан заңнамасында қандай жауапкершілік жүктелген? Марат Сəрсембаев: – Отандық байқаушылар қызметінің маңызды кепілдіктерінің бірі – олардың сол немесе өзге сайлау комиссиясының, оның мүшелерінің шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сот органына шағымдануы. Жергілікті жəне халықаралық байқаушылар құқықтарының тағы бір кепілдігі олардың құқықтарын Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің (ƏҚБК) қорғайтыны болып табылады. Ол байқаушылардың сайлау комиссиясының отырыстарына қатысу құқығына, дауыс беру күні сайлау учаскесінде болу құқығына, дауыс беру барысын байқау мүмкіндігіне, тасымалдайтын сайлау жəшіктерін алып жүруге қатысуына, барлық сайлау үдерісінің кезеңдеріне қатысуына, сайлау үдерісінің қатысушыларымен кездесуіне кедергі келтіргені үшін, оларға сайлау қорытындылары туралы мəліметтер берілмегені үшін əкімшілік жауапкершілікті көздейді (ƏҚБК-ның 119 жəне 126-баптары). – Жергілікті жəне халықаралық байқаушылардың негізгі міндеттері қандай? Олардың ұқсастығы мен айырмашылығы неде? М.Сəрсембаев: – «Сайлау туралы» Заңның 20-1-бабының 3 жəне 8-тармақтары мен 20-2-бабының 7-тармағында көзделген жергілікті жəне халықаралық байқаушылардың міндеттері іс жүзінде бірдей, тіпті, барлық міндеттері де мəтіндік ұқсас. Олардың міндеттері сайлау барысын əділ байқау, сайлау үдерісіне араласпау, сайлау учаскесінде белгіленген ережелерді сақтау, сайлау комиссиясының жұмысына кедергі келтірмеу болып табылады. Тек жергілікті байқаушылардың «өз ескертулерін құжатталған, шынайы жəне тексеруге болатын фактілермен негіздеу» міндеті («Сайлау туралы» Заңның 201-бабы 3-тармағының 5) тармақшасы)

халықаралық байқаушылар міндеттерінде жоқ. Бұл отандық байқаушылардың фактілердің растығын құжат түрінде дəлелдеуді талап ететін заң бұзушылыққа құқық қорғау жəне сот органдарына шағым жасай алатындығына байланысты. ЕҚЫҰ/ ДИАҚБ-ның байқаушылар кодексінде де осындай тармақ болған, бірақ оны осы халықаралық ұйым өз байқаушыларының байқау жүргізілетін елдің атына ескерту жасауын оңайлату мақсатында алып тастаған болатын. – Көптеген халықаралық ұйымдарда (ДИАҚБ, ТМД, ШЫҰ) байқаушылардың тəртібі туралы кодекс бар, жергілікті жəне халықаралық байқаушыларға қатысты осындай тəртіп кодекстері бар ма? М.Сəрсембаев: – Қазақстан аумағында жергілікті жəне халықаралық байқаушылар тəртібіне қатысты кодекстер жоқ. Жергілікті байқаушылардың қызметі Қазақстанның «Сайлау туралы» Заңының «Қазақстан Республикасы саяси партияларының, өзге де қоғамдық бірлестіктерінің, коммерциялық емес ұйымдарының байқаушылары» атты 20-1-бабымен, ал шетелдік байқаушылардың қызметі «Сайлау туралы» Заңның «Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары, шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері» атты 20-2-бабымен реттеледі. Өзінің көлемі мен мазмұндылығы жағынан бұл баптар халықаралық ұйымдардың аталған кодекстерінен кем емес. – Егер жергілікті жəне халықаралық байқаушылар Қазақстан заңнамасын бұзатын болса, оның салдары қандай болмақ? Жауапкершілікке тарту туралы шешімді кім қабылдайды? М.Сəрсембаев: – Егер жергілікті байқаушылар Қазақстан заңнамасын бұзатын болса, онда «Сайлау туралы» Заңның 20-1-бабы 4-тармағының негізінде, аумағында немесе учаскесінде құқық бұзушылыққа жол берілген сайлау комиссиясы мұндай байқаушыларды тіркеудің күшін жоюға құқылы. Егер халықаралық

байқаушылар Қазақстанның «Сайлау туралы» Заңының нормаларын бұзатын болса, онда Орталық сайлау комиссиясы 20-2-баптың 8-тармағын басшылыққа ала отырып, «шет мемлекет, халықаралық ұйым байқаушысының аккредиттелуін кері қайтарып алуға құқылы». Бұдан басқа, егер бұл байқаушылар тек қазақстандық заңнаманы ғана емес, сонымен қатар, жалпыға бірдей халықаралыққұқықтық норманы да бұзатын болса, тиісті сайлау комиссиясы «Сайлау туралы» Заңның 20-2-бабы 9-тармағының негізінде халықаралық байқаушының «аккредиттелуін кері қайтарып алу туралы» Орталық сайлау комиссиясына ұсыным енгізуге құқылы. Егер байқаушылар өрескел құқық бұзушылық жасаса, құқық қорғау органдары оларды əкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартады. – Сайлауға қатысты Қазақстанның құқықтық базасын жетілдіруде ЕҚЫҰ, ТМД, ШЫҰ ұсыныстар енгізе ме? Осындай жұмысты жергілікті байқаушылар жасай ала ма? М.Сəрсембаев: – Сайлауға қатысты Қазақстанның құқықтық базасын жетілдіруде ЕҚЫҰ, ТМД, ШЫҰ Миссиясы байқаушылары ұсынымдар енгізуге шынымен құқылы. Бұл Қазақстанның «Сайлау туралы» Заңының 20-2-бабы 6-тармағының 5) тармақшасында көзделген. Аталған заңда жергілікті байқаушылардың осындай ұсыныстар енгізу туралы өкілеттігі көзделмеген. Сонымен бірге, тыйым салатын норма да жоқ. Тиісінше, жергілікті байқаушылардың ұсынымдар енгізуге құқығы бар. Əрбір сайлаудан кейін саяси партиялардың, қоғамдық бірлестіктердің жəне үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің Қазақстан Республикасы заңнамасының заңдық электораттық нормаларын жақсарту бойынша өздерінің ұсыныстарын енгізуі саяси тəжірибеге айналған. Əңгімелескен Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан».


4

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

САЙЛАУ-2015

Елбасы їшін еѕ бастысы – халќыныѕ болашаєы

Ауыл еѕбеккерлерімен емен-жарќын əѕгіме

Табиєат – адамзаттыѕ басты байлыєы

Кеше Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Нұрсұлтан Назарбаевтың Республикалық қоғамдық штабы (РҚШ) мүшелері Семей қаласында Ұлы Отан соғысының жəне еңбек ардагерлерімен, əскерилермен, сондай-ақ, цемент зауыты жұмысшыларымен жəне кəсіпкерлермен кездесті. Думан АНАШ, «Қазақстанда кəсіпкерлер үшін барлық «Егемен Қазақстан». жағдай жасалған», – деді А.Перуашев. С.Сұлтанғали Нұрсұлтан Назарбаевты Делегация құрамында Республикалық Қазақстанды əлемдік деңгейдегі жетекші қоғамдық штаб басшысы Мұхтар Құл- елдердің біріне айналдырған көрнекті Мұхаммед, «Нұр Отан» партиясы Төра- мемлекет қайраткері деп атай келе, ғасының бірінші орынбасары Бауыржан семейліктердің Елбасы жүргізіп келе Байбек, Патриоттар партиясының төрағасы жатқан қазіргі жасампаздық саясатты Ғани Қасымов, «Ақ жол» демократиялық қолдайтынына сенім білдірді. партиясының төрағасы Азат Перуашев, Семей халқы туған өлкелерін ырғақты «Бірлік» партиясының төрағасы Серік дамып келе жатқан өңірге айналдырғаны Сұлтанғали, Қазақстан Мүгедектер үшін Нұрсұлтан Назарбаевқа шын конфедерациясының президенті Жанат көңілден шыққан ризашылықтарын Омарбекова, Парламент Мəжілісінің депу- білдірді. Қазіргі таңда Семей өңірінде таттары Бақытжан Ертаев, Төлеген Ибраев, тұрақты түрде жаңа жұмыс орындары Нұртай Сабильянов, Қазақстан Күрес құрылып, жетекші кəсіпорындар, замафедерациясының құрметті президенті науи тұрғын үй кешендері мен сапалы Дəулет Тұрлыханов, т.б. болды. жолдар салыну үстінде. Абай атындағы кітапханада өткен кезАтап айтқанда, тек 2014 жылы ғана десу кезінде Семей халқының Нұрсұлтан өнеркəсіп тауарлары өндірісінің көлемі 8 Назарбаевқа деген көңілі ерекше пайызға жуық өсіп, Президенттің үдемелі екені атап көрсетілді. Өйткені, Семей индустриялық-инновациялық даму полигонындағы ядролық сынақтарға бағдарламасы шеңберінде бірден он жоба тоқтау салған Елбасының өзі болатын. жүзеге асырылса, осының нəтижесінде «Нұрсұлтан Əбішұлы ядролық поли- 600 жұмыс орындары құрылған. Тұтастай гонды жауып, бүкіл əлемге өзі үшін алғанда, өткен жылы Семейде барлығы ең басты нəрсе туған халқының өмірі, 6500 адам жұмыспен қамтамасыз етілді. денсаулығы жəне болашағы екенін Кездесу кезінде кəсіпкерлер Мемлекет айқын көрсетті. Осы ұлы іс-əрекеті басшысы тарапынан көрсетіліп келе үшін семейліктер президенттік сайлауда жатқан тұрақты қолдаудың арқасында Жер-жаһанда антиядролық қозғалыстың өңірде машина жасау саласы қанатын көшбасшысы деп танылған Елбасын кеңге жая түскенін атап өтті. Бір жыл шын жүректерімен қолдайтынына бедерінде тракторлар, автобустар мен сенімдімін», – деді М.Құл-Мұхаммед. автомобильдер өндірісінің көлемі екі Кездесу кезінде Б.Байбек «Нұрлы есеге жуық өскен. Оның үстіне, ауыл Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты шаруашылығын да кенжелеп қалған сала бизнеске жаһандық экономикалық деп айтуға келмейді. Бұл салада өсімнің тұрақсыздыққа қарсы тұруға мүмкіндік 12 пайыздан астамға артқаны байқалып берсе, бес институциялық реформа орта отыр. таптың əрі қарай жедел қалыптасуына Жергілікті бизнесмендер Республикажағдай туғызатынын атап көрсетті. лық қоғамдық штаб мүшелеріне ПрезиСемей активінің алдында, сондай- денттің «Нұрлы Жол» бағдарламасының ақ, Ғ.Қасымов сөз сөйлеп, Нұрсұлтан а у қ ы м д ы л ы ғ ы н а к ө ң і л д е р і т о л а Назарбаевты Отаны мыздың басты тындықтарын айтты. Осы Жолдаудың патриоты деп атады. «Сондықтан нəтижесінде алдағы кезеңде бүкіл еліреспубликаның барлық патриоттары міздің жол жəне əлеуметтік инфрақұрыЕлбасы үшін дауыс беретін болады», – лымы сапалы жаңғыртылатын болады. деп мəлімдеді Ғ.Қасымов. Семей халқы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Ақ жол» партиясының төрағасы кез- Қазақстанды қуатты, тəуелсіз жəне өсіпдесу кезінде Нұрсұлтан Назарбаевтың өркендеген мемлекетке айналдырғанын дана да көреген саясатының арқасында атап көрсетті. Қазақстанда шағын жəне орта бизнес табысты дамып келе жатқанын атап өтті. СЕМЕЙ.

Қазақстан Коммунистік халық партиясынан ұсынылған Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Тұрғын Сыздықов Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданының ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерімен кездесті. Өмір ЕСҚАЛИ, таяды» демекші, батыстық қоғамда «Егемен Қазақстан». шексіз баю мен жеке қажеттіліктерін қанағаттандыру өмірдің басты мəніне Кездесу барысында президенттікке айналып барады. Батыстық фильмдеркандидат ҚКХП Орталық комитетінің де насихатталатын бейқам өмір – адамхатшысы Т.Сыздықов өзінің сайлауал- тұтынушы тəрбиелеп шығаруды мақсат ды тұғырнамасының басты екі бағыты тұтатын ақиқаттан алыс елес қана». – коммунистік партия қызметінің негізгі Одан бөлек, президенттікке канқағидаттары жəне батыстық мəдениет дидат аграршылар жұмысының, сопен батыстық өмір сүру салтының кері нымен қатар, дұрыс тамақтанудың əсері туралы əңгімелеп берді. маңыздылығын атап өтіп, батыстық «Батыстық əлем жүйесі дағдарысқа фаст-фудтың зияны мен сапасыздығына ұшырады: жаңа қоғамдық даму пішіндері кеңінен тоқталды. «Мұндай тағамды іздестіріліп жатыр. Қазіргі заманғы тұрақты тұтынудан туындайтын зиян Батыстың келбеті экономикадағы, ішімдіктің немесе шылым шегудің қаржы саласындағы трансұлттық корпо- салдарынан кем түспейді. Алайда, рациялармен, қоғамның кедейлер жəне фаст-фуд салынған пакеттің сыртынбайлар болып бөлінуімен айқындалатын да денсаулыққа келтіретін зияны тудамудың постиндустриялық кезеңіне, ралы ешқандай ескерту жоқ. Дұрыс жаһандану дəуіріне аяқ басуымен сипат- тамақтану мəселесі əркез өзекті болып талады. Шектен шыққан демографиялық қала бермек, ол – денсаулық негізі. Батыс үдерістер, босқындардың қалың толқыны елдерінде халықтың фаст-фудқа деген г у ма н и т а р л ық ап ат қа ұ шы р а т у ы қызығушылығы семіздікке шалдыққан мүмкін», – деді президенттікке канди- адамдардың санын еселеп жатыр. дат кездесу кезінде. Сондықтан да, батыста жүрек-қан таКандидаттың сайлауалды тұғыр- мырлары аурулары адам өлімінің басты намасында атап өтілгендей, «жаһандық себебіне айналған», – деді Т.Сыздықов. компьютерлендіру мен батыстық элекӨз кезегінде ҚКХП облыстық тронды БАҚ қоғамның сана-сезімін комитетінің жетекшісі С.Мартемьянов улап, адамдардың арасына іріткі салу жиналған жұртты аймақтық сайлауалүшін индивидуализм қағидатын на- ды штабтың жұмыс жоспарымен таныссихаттауда, бұл ғаламшардың мəдени тырды. «Біздің штаб кандидатты қолдау тұтастығының құлдырауына алып келуі бойынша үгіт жұмыстарына кірісті. мүмкін». Сенім білдірілген адамдар белгіленіп, наТек коммунистер ғана емес, сондай- сихат материалдарын тарату жұмыстары ақ, ірі саясаткерлер, экономистер, жүргізіліп жатыр. Плакаттар ілініп, ғалымдар да батыстық қоғам əділетсіз баннерлер орнатылды, кəсіпорын деген пікірді қолдайды. Дамушы жұмысшыларымен алғашқы кездесукоммунистік идеялардың көмегімен лер ұйымдастырылды. Жалпы, жұмыс ғана адамзатты құтқаруға болады. істеу үшін барлық жағдай жасалғанын Ол өз кезегінде халықтардың тең атап өткім келеді, баспасөзбен де құқықтығымен, адам мен табиғаттың тығыз байланыс орнатылған», – деді мүддесін үйлестіруге мүмкіндік береді. С.Мартемьянов. Батыстық мəдениет пен батыстық Кездесуді қорытындылаған Тұрғын өмір сүру стандарттарының кері əсері Сыздықов басқосуға келгендерге жайында сөз қозғаған Тұрғын Ысқақұлы алғысын білдіріп, оларды қызықтырған келесі мəселелерге тоқталып өтті: сұрақтарға жауап берді, сонымен қатар, Оның пікірінше,«Батыстық мəдениеттің ауылшаруашылық өнім өндірушілеріне түйткілдері қазір əркімге аян. Ол жағымды ауа райы мен сəтті егістік маңызды құндылықтарынан айыры- науқанын тіледі. лып, бағытын жоғалтқандықтан, мүлдем абдырап қалды. Солтүстік Қазақстан облысы, «Алтын көрсе періште жолдан Мамлют ауданы.

Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидат Əбілғазы Құсайынов Қостанай қаласындағы Ілияс Омаров атындағы облыстық драма театрында жұртшылықпен кездесті.

Мониторинг жїргізудіѕ аралыќ ќорытындылары Мониторинг 53 республикалық баспа басылымын, 16 республикалық телеарнаны, 179 өңірлік баспа басылымын, 29 өңірлік телеарнаны, сондай-ақ, 7 ақпарат агенттігі мен 117 неғұрлым танымал қоғамдық-саяси интернет-ресурсты қамтиды. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Əлеуметтік желілерде мониторинг 200-ден астам қоғамдастық пен қоғамдық пікір жетекшілерінің 250 бетін, Youtube бейнепорталындағы 30 пайдаланушы арналарды, Twitterдегі өзекті хештегтер лентасындағы жаңартуларды қамтыды. 2015 жылғы 25 ақпаннан 25 наурызға дейінгі кезеңде республикалық жəне өңірлік БАҚ-тар сайлау тақырыбы жөнінде 10 990 материал жариялады. Республикалық телеарналарда эфирге 1473 сюжет (21%), газеттерде 731 мақала (10%), ал интернет-ресурстарда 4850 жарияланым (69%) орналастырылды. Өңірлік БАҚ-тарда, жалпы алғанда, сайлауға байланысты 3936 материал жарияланды. Олардың ішінде 1582 сюжет (40%) телеарналар эфиріне шықты, 1637 (42%)

баспа басылымдарында жарияланды жəне 717 (18%) материал интернет-ресурстарда орналастырылды. Ақпараттық белсенділік тұрақты болды, бұл тұрақты өзекті ақпараттық себептердің болуымен түсіндіріледі. Күткендей, БАҚ-тар сайлауды тағайындау үдерісін жария етуге, Ортсайлаукомның сайлау науқанының негізгі кезеңдерін өткізу мерзімдерінің күнтізбелік жоспарын бекітуіне, сондай-ақ, кандидаттарды ұсынудың басталуына аса назар бөлді. Бұл тақырыптарға 1200ге жуық жарияланған материалдар арналған. Бұқаралық ақпарат құралдары Лингвистикалық комиссияның қызметіне жəне ұсынылған үміткерлердің президенттікке кандидаттарға қойылатын Конституция мен сайлау туралы заңның талаптарына сəйкестігін анықтау үдерісіне белсенді қызығушылық танытты.

Сондай-ақ, 1200-ден астам материал сайлау науқанының бұл кезеңін жария етті. Олардың үштен бірінен астамы өңірлік БАҚ-тарда жарияланғанын атап өту маңызды. Кандидаттарды қолдап қол жинау рəсіміне, олардың растығын тексеру жəне ұсыну қорытындыларына қазақстандық масс-медиа, жалпы алғанда, 800-ден сəл жоғары материал арнап, аз қызығушылық танытты. Бұл ретте олардың жартысынан көбі интернет-ресурстарда орналастырылған. Президенттікке кандидаттарды тіркеу қорытындылары, сайлауалды үгітті жүргізу тəртібі мен шарттары туралы БАҚ-тар 400-ге жуық жарияланған материалдарда баяндады. Алайда, қазақстандық БАҚтарда жария етілген алдағы сайлауға байланысты тақырыптардың шеңбері анағұрлым кең болды. Əсіресе, бұл интернет-кеңістікке қатысты. Жалпы, сайлау тағайындалған кезден бастап бұқаралық ақпарат құралдары оны жария ету үдерісіне белсенді кірісті деп тұжырымдауға болады. Осылайша, сайлаушыларға сайлау науқанын жүргізу мерзімдері, ке зеңдері жəне барысы туралы толық, рас жəне объективті ақпаратқа қол жеткізу мүмкіндігі беріліп отыр.

Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Кездесу барысында Əбілғазы Қалиақпарұлы қала жұртшылығын өзінің сайлауалды бағдарламасының экологиялық мəселелерді анықтауға негізделген негізгі бағыттарымен таныс тырды. Ə.Құсайынов жиналғандарды қызметтің «жасыл» векторының ғылыми негізділігі туралы жəне қоғамды барлық жерлерде экологияландыру міндеті қаншалықты өзекті əрі толғандырарлық екендігі жайынан хабардар етті. Бұл – одан арғы даму жолдарын қалтқысыз зерделеу жолымен ғана қол жеткізуге болатын ғаламдық мақсат, деді ол. Кандидаттың сөзінше, əлемдік экологиялық проблемаларға көңіл қоюдың тапшылығы, халықаралық үнқатысуда осы тақырып үлесінің азаюы жаңа, өршімелі табиғи өзгерістерге əкеліп соқтыруы мүмкін. «Экология – адамның іс-əрекетінің маңызды факторы. Бізді қоршап тұрғанның барлығы – табиғат, біздің əлеміміз. Техникалық ілгерілеу дəуірінде «жасыл» сала одан əрі əлсіз күйге түсуде. Оның ішінде құнарлы жердің тым жеткіліксіздігіне байланысты мынадай фактілерді келтіруге болады: бір адамды азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін қажетті жер аумағы бүгінгі таңда əлемде 21,9 гектарды құрайды. Сонымен қатар, Жердің биологиялық мүмкіндіктері орта есеппен бар болғаны 15,7 гектар. Яғни, 7 миллиард адамның əрқайсысына кемінде 6,2 гектар таза, ластанбаған, құнарлы жердің жетіспейтіні айқын. Бұл – нақты проблема», – деді Ə.Құсайынов. Кездесу барысында кандидат, сондай-ақ, бүкіл əлемде бірегей табиғи таралу аймақтарының күрт азайып кету фактілерін келтірді. Мысалы, Жердің бірқатар адам жиі орналасқан өңірлерінде жаһандық экожүйенің бағалы бөлігі болып табылатын батпақты жерлердің 90 пайызға дейіні жойылып кеткен. «Экология – бұл біздің ортақ үйімізге, ғаламшарымызға қамқорлық туралы ғылым. Бізде ол жалғыз, біз оны аялауға міндеттіміз. Бұл мектеп табалдырығынан-ақ адамдарға айтылып келеді, алайда, іс жүзінде мəселе сол күйінде қалуда. Жаһандық жылынуды

Байќау їдерісі ќадаєаланады Кеше «Қазмедиа орталығында» елдегі президенттік сайлауды байқау үдерісіне əзірлік шеңберінде «Байқаушының құқықтары мен міндеттері. Сайлауды байқаушының қызметіндегі əдіс-тəсілдер» тақырыбында семинар-тренинг өтті. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Іс-шараны Қазақстан Республикасында сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссия (СБРҚК) ұйымдастырды. Семинар-тренингке Л.Н.Гу милев атындағы ЕҰУ саясаттану кафедрасы

профессорының міндетін атқарушы Марина Онучко, СБРҚК мүшесі Талант Рамазанов жəне СБРҚК мүшесі Шыңғыс Лепсібаев қатысып, мұндай шаралар барысында байқаушыларға қойылатын негізгі талапміндеттер мен құқықтар айқындалып, жауапкершіліктер белгіленетінін атап өтті. Мəселен, Талант Рамазанов саяси науқан кезінде əрбір сайлаушы Конституция мен Сайлау туралы заңнамадағы ережелер мен нормаларды қатаң сақтауы тиістігін, ал байқаушы сайлау үдерісіне бөгет жасамай, барлық үдерістің заңнамаларға сəйкес жүргізілуін қадағалап отыруы қажеттігін жеткізді.

мысалға алайықшы. ХХ ғасырдың басынан бері ауаның температурасы Цельсий бойынша 0,74 градусқа артты. Оның үстіне, осы артудың шамамен үштен екі бөлігі соңғы 30 жылға келеді. Ғасырлар бойынша бірдей температура сақталып келген табиғат үшін бұл түбегейлі өзгеріс», – деді Əбілғазы Қалиақпарұлы. Кандидат ХІХ ғасырдың соңынан бері əрбір онжылдық алдыңғысынан жылырақ екенін айтты. Бұл – жалпыға белгілі, ғылыми қауым мойындаған, алайда, халықаралық аренада толыққанды жауап табылмаған ақпарат. Көптеген елдерде жасыл технологиялар өндіріске жеткілікті түрде жаппай енгізілмей отыр, кейбір жерлерде, тіпті, ескерілмеуде. Жағдайдың бұлайша қалыптасуы экология – табиғи ресурстардың бүкіл кешенін біріктіретін термин өте жеткіліксіз болып отырған бүгінгі күнде болашақ туралы ойлануға мəжбүрлейді. Қостанай қаласының жұртшылығымен кездесуде сөз сөйлей отырып, кандидаттың сайлауалды штабының басшысы Рүстем Жоламан да экология тақырыбының өзекті екендігін атап көрсетті. «Біздің кезімізде экология – бұл сарқылуға айналған көз. Шын мəнінде, ол əрқашан сарқылмалы көз болып келгенді, алайда, қазіргі сəтте мəңгі деп ойлап келген ресурстар мəселесі алдыңғы қатарда тұр. Сондықтан, біз халықты экология ғылымының негізгі бағыттары туралы хабардар етіп, осы проблемалы мəселені мұқият зерттеуді ұсынамыз. Жасыл вектор əрдайым таза ауа, құнарлы жер, ауыз су көздері жəне, тіпті, Жер атмосферасы сияқты ең қажетті табиғи ресурстар тапшылығының маңызды екенін нұсқайды», – деді өзінің сөзінде Р.Жоламан. Əбілғазы Құсайынов іс-шараны аяқтай келе, экология тақырыбының маңыздылығын тағы баса айтып, қала жұртшылығын жаһандық экологиялық мəселелерге мұқият көңіл аударуға шақырды. «Біз əрқашан табиғат – адамзаттың басты байлығы деп айтамыз. Оны аялау керек, бұл, бірінші кезекте, адамның өз қолында», – деді Ə.Құсайынов. ҚОСТАНАЙ.

Шыңғыс Лепсібаев сайлау кезінде кездесетін түрлі қарама-қайшылықтарға, əкімшілік заң бұзушылықтарға тоқталып, оларды болдырмау мен алдын алудың жолдарын айтып берді. Ал Марина Онучко мұндай семинарлардың негізгі мақсаты – Сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссияның миссиясы мен міндеттерін бірыңғай түсінуді қалыптастыру жəне байқау үдерісін жетілдіру екенін атап өтті. Бұл күнгі шара барысында байқаушылардың сайлау үдерісіндегі шешуші рөлі, байқау үдерісінде ақпараттық технологияларды қолдану секілді мəселелер қаралды. Сондайақ, сайлаудың халықаралық стандарттары мен 2011 жəне 2012 жылдардағы сайлау науқанында СБРҚК-ның қызмет тəжірибесіне талдау жүргізілді.

Халыќаралыќ байќаушылар іске кірісті «Достық» үйінде орналасқан шет мемлекеттердің, халықаралық ұйымдардың байқаушыларына, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне жəрдемдесу орталығының жергілікті бөлімшесі өз жұмысына қызу кірісіп кетті. Бүгінде еліміз бойынша 236 халықаралық байқаушы аккредитациядан өтсе, олардың екеуі Қызылжар өңіріне баруды ұйғарыпты. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Атап айтқанда, ЕҚЫҰ атынан теріскейге атбасын тіреген шетелдік қонақтар Кирстен Сакс

Ингер (Австрия) мен Милаш Стоя Гинович (Сербия) облыстық əкімдікте өткізілген жылы шырайлы кездесуден кейін орталықтың жұмысымен танысты. Алда аудандарға бару жоспарланып отыр. – Шетелден келген қос байқаушы сайлауға дейін осында болып, сайлаушылармен, сайлау комиссиясы мүшелерімен жүздеседі. Олардың кезектен тыс сайлауға қатысты мəселелермен жан-жақты танысуына барлық мүмкіндіктер жасалады. Бұлайша тəжірибе алмасу екі жаққа да тиімді болары анық, – дейді шет мемлекеттердің, халықаралық ұйымдардың байқаушыларына, бұқаралық

ақпарат құралдарының өкілдеріне жəрдемдесу орталығы облыстық филиалының жетекшісі Валерий Евдокименко. Миссия сарапшыларының бірі Кирстен Сакс Ингер Қазақстанда сайлау науқаны барынша ашықтықпен өтетініне, демократиялық сайлаудың қағидаттары сақталатынына сенім білдіріп, солтүстікқазақстандықтардың қонақжай пейіліне алғысын жеткізді. Алда Ресейдің Қорған, Түмен, Омбы облыстарынан 40-қа тарта байқаушы келеді деп күтілуде.

Солтүстік Қазақстан облысы.


5

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

 Жазылған жайдың жаңғырығы (Соңы. Басы 1-бетте). Сол себепті бұл мақаланың маңызды, сақтандырушы мəні бар. Біз оны мұқият зерттеп болып, қорытынды жасауымыз керек. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев əлемнің 30 дамыған елінің қатарына кіру мақсатын қойды. Бұл тек экономикалық мақсат қана емес, əрі мəдени, тіпті, қаласаңыз, рухани-өнегелі мақсат деуге де болады. Төрегелді Шарманов сипаттаған картинаның осы елдерде болуы мүмкін бе еді? Жоғары мəдениет, өзара төзімділік, теңдік, еркіндік, болашаққа ұмтылу, атақдаңққа орынды қарау – Президентіміз осылар туралы айтты емес пе? Елбасымыздың сөз сөйлеулерін, жастарға үндеулерін алып қараңыз – міне, осылар біздің болашақ құндылықтарымыз əрі тірегіміз. Мен оларды болашаққа жол сілтейтін бағыт деп санаймын жəне сол себепті де «Біздің қоғамымызда құндылықтардың құлдырауына жол жоқ» деп айтамын. Өйткені, қазір өткен күннен болашаққа ауысу уақыты жəне əрбір азаматтың мақсаты – тарихымызда болған жəне бар құндылықтардың ең жақсысына сүйене отырып, халықаралық жалпы адами құндылықтарды жақындату. Басшы ретіндегі, халықпен, ұжымдармен жұмыс істейтін адам ретіндегі менің өмірлік тəжірибем менің осы жағ дай туралы түсінігімді жеткізуге мүмкіндік береді деп ойлаймын. Құндылықтар əрқашан көзқарасты көрсетеді, адамның күйін, оның осы əлемге қарымқатынасын білдіреді деп санаймын. Егер ұжым деңгейінде алар болсақ осы құндылықтар қалыптасқан дəстүрлермен расталады. Қазір университетте қызмет атқарып жүргенімді алар болсақ, қалыптасқан ұжымның құндылықтарын білдіретін дəстүрлер осы ұжымның жалпы сипатын, жалпы адамзаттық құндылықтарын көрсететін болады. Осыған байланысты өте танымал бір мысал əңгімені еске салғым келеді. Бір күні жоғары комиссия көне ағылшын университетін тексеру үшін келеді де, ректорды оның жұмыс кабинетінен таба алмайды. Оларды таңғалдырғаны – ректор бақшада Шекспирді оқып отыр екен. Таңғалған комиссияның: «Сонда университетті кім басқарады?» деген сұрағына ол күлімдеп: «Университетті дəстүр басқарады», деген екен. Жеті жыл бұрын мені Президентіміз ұлттық медициналық университетке туындаған қиын жағдайды түзету үшін жіберген еді. Бүгінде университет мүлдем басқа. Оның бюджеті үш есеге артты: жылына үш миллиард теңгенің орнына он үшке дейін жетті. Студенттер саны бір жарым-екі есеге артты жəне 11 мың адамды құрайды. Жүз екі елде университеттің серіктестері бар, кез келген рейтингілерде алғашқы орындарды нық сеніммен алып отыр. Жыл сайын университет даму үшін өзінің ішкі ресурстарынан бір миллиард теңгеге дейін қаржы бөліп отырады. Біз, шын мəнінде, автономды университетке айналып үлгердік деуге болады. Мұнда əлемнің 17 елінің балалары білім алуда. Біз мемлекеттік тапсырмаларды орындап жатырмыз деп мақтанышпен айта аламыз. Мысалы, Президенттің тапсырмасын орындау аясында біз Ауғанстан үшін 200 студентті дайындаудамыз. Бұл университет бүгінде аяғын нық басып тұр.

Құндылықтарды қалыптастыру Бұл қалай болды? Мен үш нəрсеге назар аударар едім. Біріншісі – құндылықтарды қалыптастыру. Университеттің құндылықтары, ең алдымен, оның тарихынан басталады. Ол жүріп өткен жолдан, оның сіңірген еңбегінен басталады. Мұнда бұл университеттің бүкіл тарихын қозғауыма тура келді. Аудиторияларды жөндеп алған соң, біз аудиторияларымыздың барлығын осы университетте қызмет атқарған ұлы ұстаздардың, профессорлардың аттарымен атадық. Мəселен, профессор С.Қарымбаев Ұлы Отан соғысының қатысушысы. Биыл ол 105 жасқа толып отыр. Соғыстан кейін ол екі рет Қазақ КСР денсаулық сақтау министрі болды жəне екі рет, негізі өмірінің соңғы күндеріне дейін университетіміздің ректоры қызметін атқарды. Оның атымен ҚазҰМУ-дың ең жайлы аудиторияларының бірі аталды. Академик И.Қарақұлов. Ол кісі де екі рет денсаулық сақтау министрі болған, Ұлы Отан соғысына, жабық арнайы медициналық бағдарламаларға қатысқан. Ол да университет даңқын асырып отырғандардың бірі. Оның атымен тағы бір аудитория аталған. Академик А.Полосухин, негізінде, бүгінгі биохимия, патофизиологияның негізін қалады, Қазақстандағы патологтар мектебінің негізін салушы. Оның есімімен аудитория аталды. Профессор М.Брякин Ұлы Отан соғысының қатысушысы болған, еліміздегі хирургияның негізін салушылардың бірі. Профессор Райхан Əбікейқызы Сəтбаева, отандық терапияның негізін қалаушы. Педиатрияның негізін салушы профессор А.Авенирова. Бұл адамдар бүгінгі қазақстандық медицинаның, медицина мектебінің, осы мектептің атағының іргетастарын қалады. Олардың есімдері аудиторияларға берілді. Мұнда Кеңес Одағының Батырлары Мəншүк Мəметова мен Владимир Иваниловтар білім алған. Бірақ олар

диплом алып үлгермей, сұрапыл 42-ші жылы екінші курста оқып жүрген жерінен майданға аттанды. Сонымен қатар, Социалистік Еңбек Ерлері Н.Исмагулов, Р.Нұржанова, А.Буванова, М.Гилаев, Р.Боронина, З.Мадиева, И.Əлібеков, КСРО халық дəрігері Зағипа Мадиевалар оқыған. Ол кездері Одақта мұндай халық дəрігерлері бар-жоғы бесеу ғана еді. Сондай-ақ, отандық медицина ғылымы мен практиканы нығайту үшін өте көп еңбек еткен көрнекті ұлы ғалымдар біздің мақтанышымыз болып табылады. Республиканың 26 академигі, 38 еңбегі сіңген қайраткерлер мен дəрігерлер. Осы есімдердің барлығын қалпына келтіру үшін біз Даңқ залын ашып, осы тұлғалардың портреттерін ілдік.

үш халықаралық гистологиялық жіктелуін жасау бойынша анықтамалық лабороторияларын басқарды, үш рет ДДҰ сарапшылар кеңесінің өкілі болды. КСРО деңгейінде біз академик, ба лалар хирургиясының негізін салушы К.Ормантаев, Ұлттық ғылым академиясының вице-президенті болған, оны ашуға үлесін қосқан академик А. Полосухин сынды ғалымдарды іріктеп алдық. Шамамен мұндай 10 шақты адам шықты. Республикалық деңгейде іріктеуден шамамен 70 адам өтті. Олар, көбінесе біздің елімізде алғаш рет қандай да бір өте күрделі, əлемдік деңгейдегі оталарды жасаған, диагностиканың жəне емдеудің заманауи əдістерін енгізген, алғаш

күшті орталыққа, көп бейінді білім беруғылыми бағдарламаларды жүзеге асыратын инновациялық типтегі ең ірі ЖОО-ға айналуының негізін салды. Осы құндылықтарды еске ала отырып, қалыптастыра отырып, біз ұжымның басын қоса білдік. Біз оған өз университетін мақтан тұту сезімін сыйладық. Студенттер бірінші семестрде міндетті түрде осы курстан өтеді. Əрі біз жыл сайын үш-төрт мыңға дейінгі студентті міндетті түрде мұражаймен таныстырамыз. Осы тарихи құндылықтар кəсіби құндылықтарға да негізделеді. Біздің мамандығымыздың құндылығы: Бірінші – медицина саясаттан жоғары. Екінші – Медицина діннен жоғары. Үшінші – медицина түрлі

Ќўндылыќтарды ќўлдыратпау ќолымызда əлеуметтік, саяси даулардан жоғары. Бүгінде біз Украина мен Ресей Федерациясының мысалдары арқылы кеңес мектебі дəрігерлерінің екі тарапқа да көмек көрсетіп жатқанын көріп отырмыз. Міне, осы құндылықтар мамандық барлық критерийлерден, діннен жоғары екенін, ал «дəрігер Африкада жүрсе де дəрігер» екенін жəне ол адамдардың нəсіліне, түсіне, қай конфессияға жататынына жəне басқа себептерге қарамастан, емдеуі тиіс деген құндылықтар бірінші курстан бастап-ақ болашақ дəрігердің идеологиялық негізін қалауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, кəсіби құндылықтарға біз мəдениетті жатқызамыз. Сондықтан біздің бірінші курс студенттеріміздің барлығы жоспарлы түрде Алматы қаласының барлық театрларына барады. Біздің университет – он мың данаға дейін билет сатып алып, ректормен, декандармен бірге қаладағы барлық театрлар мен көрмелерге баратын бірденбір ЖОО болып табылады. Келесі құндылық – көптілділік. Біз студент 60 пайыз өз тілінде, 20 пайыз екінші тілде жəне 20 пайыз ағылшын тілінде білім алуы тиіс деген міндетті қоямыз. Білім алу үш тілде жүргізіледі. Бұл құндылық тағы да кəсіби құндылықтан туындап отыр. Болашақ дəрігер пациенттің тілін білуі шарт (Қазақстанда бұл қазақ жəне орыс тілдері) жəне ғылым тілін – ағылшыншаны білуі керек. Кəсіби құндылықтарға қарай бейімделу біздің университеттегі медициналық білім идеологиясын қалыптастыруға мүмкіндік тудырады.

Дəстүрлерді дəріптеу Бұлардан бөлек бізде екі олимпиада чемпионы, əлем чемпиондары білім алған екен. Олардың атымен аудиториялар аталған соң, атаулы стипендиялар беріле бастады, біз студенттер мен оқытушылар құрамының өз университетін мақтан тұтуына қол жеткіздік. Біздің оқытушыларымыздың басым бөлігінің есімдері «тұңғыш» деген сөзбен қатар жүреді, сол себепті біз университетімізде Tabula prima – «Тұңғыштар тақтасы» арнайы университеттік стендін орнаттық, мұнда «Əлемдегі тұңғыштар», «КСРО-дағы тұңғыштар», «Қазақстандағы тұңғыштар» деген сияқты бөлімдер бар. Əлемдік деңгейге біз үш тұлғаны шығардық, бұған ешкімнің күмəні болмасы хақ. Бұл академик, Леон Бернард қорының сыйлығының лауреаты, денсаулық сақтау саясатын қалыптастыруға үлкен ықпал көрсеткен Төрегелді Шарманов. Ұлы Хартия декларациясы қабылданған медициналық-санитарлық алғашқы көмекке арналған ДДҰ/ЮНИСЕФ тарихи Алматы конференциясын ұйымдастырған да осы адам болатын. Ол ДДҰ тамақтану орталығымен, сосын БҰҰ университетінің орталығымен əлемдегі тұңғыш ынтымақтастықта болып табылатын Қазақ Тағамтану институтын ашқан. Жəне ол Қазақ Тағамтану академиясының балалар тағамы зауытын ашты. Келесі академик – Бахия Атшабаров. Ол Семей ядролық полигонының адамдардың денсаулығына əсерін зерттеген тұңғыш ғалым ретінде танылды. Оның еңбектері зая кеткен жоқ, нəтижесінде ядроға қарсы қозғалысқа жəне полигонды жабуға алып келді. Оның негізгі еңбектерінің барлығы құпия сипатқа ие. Мен Жапонияда жұмыс істеп жүргенімде оның жапон жəне ағылшын тілдеріне аударылған жұмыстарын өз көзіммен көрдім. Əлемдік деңгейде мойындалған тағы бір академик – Нелли Ивановна Колычева, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Ол онкоморфология бойынша үлкен маман, ісіктердің географиялық патологиясының одақтағы алғашқы лабораториясын ұйымдастырған, ДДҰ-ның

рет жаңа қызметтер ашқан ғалымдар, олардың есімдері тек Қазақстанда ғана емес, шетелдерде де танымал. Біз жұмыс жасай келе, тек өткен жылы ғана университетіміздің құндылық тарын нақты тиянақтап алдық. Университетіміздің құндылықтары: ұстаздарды қадірлеу; ұрпақты жалғастыру; студенттерді құрметтеу; болашаққа ұмтылушылық; халыққа қызмет ету; мамандықтың беріктігі; университет абыройы. Университет əрдайым өз түлектерімен танымал болып келеді, олардың басымы медицина ғылымына, денсаулық сақтау жүйесінің дамуына, тəуелсіз Қазақстанның қалыптасуына үлкен үлес қосты. Біз өз түлектерімізді мақтан тұтамыз. Сондықтан біз үлкен кітап шығарып, онда біздің түлектеріміздің барлық есімдері 1936 жылдан бастап жазылған. Бұл кітап Даңқ залында құрметті орында тұр. Осылайша, студенттер «Біз қайдан келдік? Біз кімбіз? Алдымызда кім тұрды?» деген сынды сұрақтарға жауап алды. Осыдан келіп біз үлкен қабырға дайындауымызға тура келді. Бұл қабырға Даңқ галереясы деп аталады. Қабырғадағы тізімде біздің денсаулық сақтау министрлеріміздің есімдері бар. Қазақстанның денсаулық сақтау министрлерінің жартысы біздің түлектеріміз. Республикалық ұйымдардың басшылары, барлығы біздің чемпиондар, барлығы біздің академиктер. Ал жанында 1934 жылдан бергі осында білім берген біздің барлық профессорлар бар, соғыс кезінде Алматыда уақытша жаңа орынға орналастырылған мəскеулік профессорлар, академиктерді қоса. Бұл мемориалдық кешен «Ұстазыма» деп аталды. Қабырғаны біздің белгісіз оқытушымызға арналған ескерткіш аяқтап тұр. Студенттер Ұстаздар күнінде осы қабырғаға келіп, гүл шоғын қойып, біздің оқытушымызға құрметтерін білдіреді. Осылайша, университетімізді паш еткен адамдардың есімдері оқу орнының шежіресіне мəңгілікке жазылды. Дəл осы тұлғалар ҚазҰМУ-дің қазақстандық медицина саласында ең

Университеттегі дəстүрлер жоғарыда аталған құндылықтарды жүзеге асыруға бағытталған. Дəстүрлерге сүйене отырып, біз ілгері жылжимыз. Жылдың əр айында біздің рухани жəне кəсіби құндылықтарымызды нығайта түсетін іс-шаралар өткіземіз. Қыркүйек айында Білім күнін мерекелейміз. Біздің студенттеріміздің елдерінің барлық тулары осы күні жоғары көтеріледі. Салтанатты түрде көтерілген 17-18 ту. Əрі қарай бүкіл қыркүйек айында ректор, проректорлар студенттермен кездеседі. Студенттердің барлығы қыркүйек айындағы осы кездесулер кезінде ректордың, проректорлармен байланысып, кез келген сəтте өз проблемаларын шеше білу үшін олардың координаттарын, ұялы телефондарын алады. Осылайша, біз өзіміздің студенттерге деген қарым-қатынасымызды, студенттерге, олардың пікіріне құрметімізді білдіреміз. Міндетті түрде университетіміздің рухани жəне кəсіби құндылықтары бұл құндылықтарды қабылдамайтын адам бұл университетте оқи алмайды деген қатаң ескерту жасау арқылы ұсынылатын болады. Сондықтан, бізде жылдар бойы ұлтаралық, конфессияаралық қақтығыстар туындамайды. Сосын қазан айында Ұстаздар күні мерекесі атап өтіледі. Бұл мерекені біз ұстаздарға деген құрметімізді білдіре отырып ауқымды түрде мерекелейміз. Мұны біз көпшілік болып, əртүрлі сипатта, студенттерді барынша қатыстыра отырып өткіземіз. Қарашада студенттік үкіметтің, 28 студенттік ұйымның сайлауы өтеді, есептер беріледі. Студенттердің өз декандарын сайлауы өтеді. Студенттерге деген құрметімізді білдіре отырып, біз олардың пікірін өзін өзі басқару үшін де, декан сайлауы үшін де ескеріп отырамыз. Желтоқсанда дəстүрлі түрде үш күн бойы дəстүрлі университет күндерін өткіземіз. Біз осы үш күн ішінде барлық құндылықтарымызды сынап байқауға тырысамыз. Бірінші күні 2 желтоқсан – студенттерге арналған күн. Бұл күні барлық студенттік ұйымдар бірігіп іс-шара өткізеді. Былайша айтқанда, бірінші күн студенттердің күні. Олар қонақтар шақырады, əдетте бұл еліміздің 20-30 басқа университетінен, шетелдерден шақырылған студенттер. Осы күні

студенттік үкіметтің инаугурациясы өтеді, түрлі дебаттар, спорттық шаралар өткізіледі. Университет нағыз студенттік өмірге қанық болады. Екінші күні – 3 желтоқсанда біз университеттік іс-шараларды жүргіземіз. Яғни, университет медицина қауымына құрметін білдіре отырып, еліміздің өңірлерінің медицина қауымына, институттарына білім сыйлау маңызды болып табылады. Бұл күні актілік дəрістер өткізетін медицинаның əлемдік жұлдыздары шақырылады. Өте қызық дөңгелек үстелдер ұйымдастырылады. Үшінші күні біз əдетте ілтипат, құрметімізді біздің кафедраларға арнаймыз. Бізде 1900 оқытушы жұмыс істейді. Бұл күні əрбір кафедра немесе бірнеше кафедра бірлесіп өз кафедрасында дəрігерлер үшін түрлі мастер-кластар, семинарлар мен конференциялар өткізеді. Жыл сайын біз осы университет күндеріне дайындаламыз. Бізде KPI жүйесі жұмыс істейді. Бұл күні біз үздік оқытушыларға бүкіл университеттің алдында сыйлықақы ұсына отырып, ең үздік оқытушы атағын береміз. Ең үздіктер бір миллион теңге көлемінде сыйлықақы алады. Рейтингтегі үздік оқытушылардың 10 пайызы да қомақты сыйақы алады. Осы күні біз үздік кафедраны анықтаймыз, үздік студенттерді құттықтаймыз. Өткен жылдан бастап жаңа дəстүр туындады. Біз бүкіл еліміздегі үздік түлектерімізді таңдап, олардың жетістіктерін құттықтаймыз. Қол жеткізген жетістіктер өте маңызды. Біздің түлектер тек біздің елде ғана танымал дүниелерді жасайтын ғалымдар емес, олар шетелде де өз орындарын тапқан. Мəселен, биыл біздің түлегіміз Қырғызстан Республикасының вице-премьері сайланды. Түлектеріміз БҰҰ-да жұмыс істейді, Үндістандағы, Пəкістандағы жəне өзге елдердегі ірі фирмалардың, ауруханалардың, компа ниялардың басшылары қызметін атқаруда. Осыдан соң, қысқы сессияның нəтижесі бойынша біз міндетті түрде барлық студенттерден еркін түрде анонимді сауалдама аламыз. Бізге жемқорлық, парақорлық туралы жағдайлар жақсы мəлім. Осыдан соң біз нақты бір шешім қабылдаймыз. Ақпаннан бастап соңына дейін бірнеше іс-шаралар өткіземіз. Біріншісі – театр маусымы. Мен жаңа айтып өткендей, бірінші курс студенттерінің бəрі университеттің есебінен театрға барады. Екінші курс студенттері ай сайын екі сағат міндетті түрде қоғамдықпайдалы еңбек жасайды. Бұл, бірінші кезекте, кітапханамен, кітаптармен жұмыс істеу. Үшінші курс студенттері міндетті түрде хоспистерге, ауруханаларға өлім үстіндегі, ауыр науқас адамдармен жұмыс жасау үшін барады. Осы арқылы біз адамгершіліктің негізін саламыз. Бесінші-алтыншы, жоғары курс студенттері міндетті түрде мектептерде, университеттерде аурулардың алдын алуға қатысты түрлі тақырыпта дəрістер оқиды. Бұл дəрігерлердің əлеуметтік жауапкершілігін қалыптастыруға септігін тигізеді. Сонымен қатар, дəл осы уақытта біз ұлттық мəдениет күндерін мерекелейміз. Ұйғыр, корей, ауған, үнді жəне т.б. мəдениеттерінің апталықтары, онкүндіктері өткізіліп, онда студенттер өз елін, өз мəдениетін таныта алады. Қазақстан халқы Ассамблеясымен қарым-қатынасымыз өте тығыз. Мұның бəрі көтеріңкі көңіл күй сыйлап, төзімділік пен біздің көпұлтты ұжымымызға өзара құрметті қалыптастырады. Шамамен мамырдың соңында біз оқу жылын қорытындылайтын дəстүрлі университеттік конференция өткіземіз. Ең алдымен бұл біздің еңбегіміздің, қандай əдістерді енгізгеніміздің қорытындысы. Біз бұл жерде оқытушыларымыздың дамыпөсу жағына назар аударуға, оқытушыларды ынталандыруға тырысамыз. Біздің конференцияларымызға еліміздің жəне шетелдердің университеттерінің 100 өкіліне дейін қатысады. Маусымда сессия кезеңі басталады.

Шілде айында сессияны аяқтап, оқу жылы ресми түрде жабылады, биылғы жылы келген елдердің барлық тулары түсіріліп жиналады. Одан соң диплом табыстау дəстүрі жалғасады. Бұл дəстүр барлық жоғары оқу орындарындағыдай салтанатты түрде, мерекелік көңіл күймен өткізіледі. Əдетте түлектер ағаш, гүл отырғызады. Бұдан соң түлектер тізімін үлкен кітапқа енгізуге салтанатты түрде тапсыру өтеді. Жаз кезінде көптеген студенттер құрылыс отрядтарында жұмыс істейді. Олар ең алдымен өз жатақханаларын, оқу сыныптарын, университеттің аумағын ретке келтіреді, клиникалар мен ауруханаларда жұмыс істейді. Тамыз айында оқу жылының алдында университеттік тамыз оқулары өтеді, мұнда біз алдағы жылдың мақсатміндеттерін анықтаймыз, келесі жылдың басымдықтарын хабарлаймыз. Мəселен, өткен жыл университет ғылымына арналған болатын.

Мəңгілік ел жолында Осы құндылықтардың барлығы біздің құндылықтарымызды жүзеге асырудың тетігі болып табылады жəне жыл сайын қайталана отырып, осы құндылықтарды ұжымның əр мүшесінің бойына бекітуге септігін тигізеді. Біздің ойымызша, құндылықтарды қалыптастыра отырып, дəстүрлерді жасай отырып, университетте жаңа қоғам жасаймыз. Біздің тəсілімізді қоғамымызға таратуды қалаймын. Біздің қоғамда осылай жаңа мəдениет жасауға бола ма? Менің ойымша, болады. Президентіміз айтқан «Мəңгілік Ел» идеясы өте үлкен əлеует болып табылады деп ойлаймын. Біз ұрпақтар сабақтастығын ұғына отырып, осы мəңгілікті жасауға тырысамыз. Біз өз тарихымызға қарай əрекет етеміз. Биыл бізге 85 жыл толады. Осы тарихты түсіне отырып, біз осы күнмен өмір сүреміз жəне болашақты арман етеміз. Біздің университетте «Мəңгілік Ел» монументі бар. Оның негізінде Елбасының идеясы жатыр – мəңгі ел – дəрігер мамандығының мəңгілік құндылықтары. Ескерткіш өмірлерін медицинаға арнаған адамдардың ішкі жанын, құндылықтарын жəне асқақ армандарын көрсетеді. Азаматтық белсенділік, адамгершілік, мейірімділік пен төзімділік, университет дəстүрлеріне адалдық жəне құрмет – міне, бұлар нағыз дəрігерді тəрбиелеудің басты қағидалары. Біздің негізгі құндылығымыз – бұл Университеттің қоғам алдындағы əлеуметтік жауапкершілігі. Біздің əрекеттеріміздің барлығы осыдан басталады. Бізде болашаққа арналған дəстүрлер бар. Біздің қоғамның ауқымында мұндай саясатты жүргізуге болады жəне жүргізу қажет əрі оның болуына барлық негіздер бар деп ойлаймын. Қорытынды ретінде қосарым, ағылшындардың гүлзары ең жақсысы дейді. Енді, ағылшындардың өзінен «Неліктен сіздердің гүлзарыңыз өте жақсы?» деп сұрасаң, олар: «Мұнда аса ештеңе де жоқ. Тек суарып, қырқып, суарып, қырқып тұру керек жəне мұны үш жүз жыл бойы жалғастыра беру қажет», деп жауап береді. Менің ойымша, ең бастысы қолымызда бар осы құндылықтарды, дəстүрлерді жылданжылға жалғастырып, қолдап отыру керек. Егер бүгінгі ұрпақ кеткен кезде менің университетім не күйде болады деп көп толғанам. Басқа топ келеді. Ал университеттің осы рухани құндылықтары мен дəстүрлері мəңгі болуы үшін не істеу керек? Біздер, ректорлар мен мемлекеттік қызметкерлер келіпкете берер едік, ал университет болса, алдыңғы мысалда мен айтып өткендей, өзінің құндылықтары мен дəстүрлері бойынша өмір сүріп дами берер еді. Бұл мəселе, əрине, өте маңызды. Осындай дəстүрлерді ағылшындар сияқты дəйім сақтап қаламыз деген үмітім бар. АЛМАТЫ.


6

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

Жазылмаєан əѕгіме

Қызылқоға ауданында тұратын зейнеткер Аманжан Мұғалімов əкесі екінші дүниежүзілік соғысқа аттанғанда іште қалған ұл екен. Қазір зейнеткер, жасы –73-те. Оның əкесі Мұғалім Сұлтанов 1942 жылдың 10 қаңтарында Қайырлап жəне Қайырлы деген ағаларымен бірге соғысқа аттаныпты. Бір отбасынан аттанған үш ұлдың ішінен тек Мұғалім ғана шаңырақ көтеріп үлгерген екен. Бірақ ұлының жарық дүние есігін ашуын көре алмаған.

Бір уыс топыраќ

туєан жерінен емес, Ресейден бўйырєан ќазаќ жауынгерініѕ жерленген орнын жалєыз ўлы 73 жылдан кейін іздеп тапты Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Өйткені, Мұғалім майданға аттанғанда əйелінің аяғы ауыр екен. «Əкем Мұғалім Сұлтанов Тайсойған өңіріндегі №15 ауылда тұрған ғой. 1938 жылға дейін Ералы су бөгетін салуға қатысып, кейін ауыл шаруашылығы курсын бітірген. 1940 жылы коммунистік партия қатарына өтіп, «Путь к коммунизму» колхозында мал шаруашылығы бригадирі болыпты. Соғысқа Тайпақ аудандық əскери комиссариаты арқылы шақырылғанда 31 жаста екен. Сол кезде мен анамның ішінде қалыппын. Шешеміз Тыныштық 1943 жылы «қара қағаз» келген деп отыратын. Көршілес №14 ауылдан соғысқа əкеммен бірге аттанған Ниет Нұғыманов деген кісі жараланып, елге оралғанда атамызға: «Балашов (Тамбов облысы) майданындағы жауға қарсы ұрыста сіздің балаңыз Мұғаліммен бірге болдым. Воронеж бағытындағы ұрыста балаңыз жарақаттан ды. Жаралыларды арбамен медсанбатқа апара жатқанда, сіздің балаңыздың да аты-жөні айтылды» деп келіпті», дейді зейнеткер Аманжан Мұғалімов. Содан бері қазақ жауынгері Мұғалім Сұлтановтан еш дерек табылмаған. 1943 жылы майданнан жолданған «қара қағаз» да жоғалыпты. Кейін, əкесі Сұлтан Бисалиев ұлының тағдырына алаңдап, жерленген жері жөнінде дерегін іздестіру үшін Мақат аудандық əскери комиссариатына сұрау салған екен. Алайда, аталған əскери комиссариат басшысының орынбасары, майор Севрюк пен гвардия аға лейтенанты Лобаньның қолдары қойылған хатта былай делінген: «город Москва. Начальнику отдела по учету погибшего и пропавшего без вести рядового и сержантского состава Советской Армии. На №242501 от 25.01.1952 года. Доношу, что по установленным данным Султанов Мугалим 1911 года рождения, жены, детей не имееть. Считаю что рядовой Султанов-1911 года рождения пропал без вести 1943 году, о том чем прошу высылать извещение». Бұл 1952 жылдың 27 наурызында жазылып, Мəскеуге жолданған. Бірақ майдангердің баласы Аманжан Мұғалімов соғыста қаза тапқан əкесінің қабірін тауып,

туған жердің бір уыс топы рағын салу мақсатын əрдайым есінен шығармады. «Майданда қаза тапқандардың жерленген жері табылғаны туралы газеттерден оқып, телеарналардан естіп жүреміз ғой. Əкемізбен бір ге майданға аттанған Ниет Нұғымановтың Воронеж бағытында соғыстық дегені есімде қалыпты. Демек, əкеміз сол маңда жарақат алған болуы керек деген ойға бекіндік» деген зейнеткер Аман жан Мұғалімов əкесін іздеу мақсатымен 2011 жылдан бері интернет арқылы Ресейдегі мұрағаттарға сұрау салынғанын айтады. Бұдан 53 жыл бұрын əскери комиссариат хабар-ошарсыз кетті деп таныған майдангердің ұлын қуантар ақжолтай хабардың ұшығы шықты. Аманжан қарияның қарындасы Дəмеліге дерегі белгісіз қазақстандық майдангерлерді ерікті түрде іздеумен айналысатын Роман Көжеков сүйінші хабарды, дəлірек айтқанда, Ресейдің Воронеж облысындағы Эртиль қаласының бауырластар зиратына Мұғалім Сұлтановтың да жерленгенін жеткізіпті. Осы хабар жетісімен майдангердің ұлы Аманжан қария əкесінің қабіріне баруға жиналыпты. Қызылқоға ауданының əкімдігі жəне осы ауданнан сайланған облыстық мəслихат депутаты Əділ Жұбановтың демеушілігімен жақын да Аманжан Мұғалімов Воронеж облысының Эртиль қаласына барып қайтты. –Эртиль қаласындағы бауырластар зиратына туған жердің бір уыс топырағын апардым. Əкемнің аруағына арнап дұға

бағыштадым. Сондағы деректерге қарағанда, əкеміз 1942 жылдың 20 шілдесінде жарақатынан қайтыс болыпты. Неге екені белгісіз, əкемнің есімі Мұғалім емес, Спугал деп жазылыпты. Есіміндегі бір əріптің өзгешелігі болмаса, барлық деректері сəйкес келіп тұр, – дейді əкесін көрмесе де 73 жылдан кейін жерленген жеріне кіндік кескен жердің бір уыс топырағын жеткізген ұлы Аманжан Мұғалімов. Ал Эртиль қаласы əкім шілі гінің басшылығы əке рухы на тағзым етуді көздеген атыраулық зейнеткерді қарсы алып, екінші дүниежүзілік соғыстың куəгерлерімен жəне мектеп оқушыларымен кездесу өткізіпті. Ресей Федерациясының Президенті атынан Жеңістің 70 жылдығына арналған мерекелік медальмен марапаттапты. 1942 жылы Эртильдегі əскери госпитальда жатқан жаралы жауынгерлердің аузына су тамызған 10 жасар кішкентай қыз, бүгінде 80-дегі селкілдеген кейуана «Сендей ұрпағы бар əкең өлген жоқ, аты мың жасайды», деп көзіне жас алыпты. Тағы бір-екі орыс кемпірі сол бір қиын кезді көздері жасқа тұна еске алыпты. Оның бірі «Мынау үйіңдегі кемпіріңе менен сəлемдеме» деп шоколад, екіншісі «Жолыңа жаратарсың» деп Ресей рублін ұсыныпты. «Өткен жылдың желтоқсанында əкемнің жерленген жерінің табылғаны туралы хабарды естігелі бері ұйқым қашып, тынышым кетіп жүр еді. Енді, міне, əкенің мейірімін сезініп, «Айналайын!» деген бір ауыз сөзін естімесем де əке рухына басымды иіп қайттым. Бұдан былай

Ґшпес даѕќ іздері

«Біз – Жеңістің мұрагеріміз!» əскери-патриоттық эстафета Қызылжар өңірінде бірнеше күнге жалғасып, аға ұрпақтың өшпес ерлігін паш етті. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Акция Достастық елдері Президенттерінің жеңістің 70 жылдығын мерекелеу туралы бірлескен іс-шаралар шеңберінде атқарылып, жастар арасында патриоттық тəрбиені нығайтуға бағытталған. – Адамның атамекенге, туған жерге деген перзенттік махаббатын, сүйіспеншілік сезімін қалыптастыруды көздейтін мұндай шаралардың маңызы зор. Сол себепті Ұлттық ұланның гарнизондары мен əскери бөлімдерінде кеңінен атап өтіледі,–дейді ұйымдастырушылар. 1941 жылы 15 желтоқсанда Ақмола /қа зір Астана/ қаласында құрылған 72-ші гвардиялық атқыштар дивизиясының Жауынгерлік туы эстафетаның басты атрибуты ретінде алынуының өзіндік мəні бар. Əскери құрама жорық жолдарын Мəскеуден Берлинге дейін жалғастырып, жауға қарсы жойқын соққылар жасағаны үшін гвардиялық» атақ берілген. Қазақстан Республикасы Ұлт тық гвар диясының əскери бөлімдерінде кең көлемде аталып жатқан «Біз – Жеңістің мұрагеріміз!» эстафетасының кезекті шеруі облыс орталығындағы Жеңіс саябағында жалғасты. 72-ші гвардиялық дивизиясы Жауынгерлік туының көшірмесін табыс етуге арналған салтанат ты жиынға облыс əкімінің орын басары Владимир Бубенко, Ұлы Отан соғысы мен еңбек ардагерлері, Петропавл əскери институтының курсанттары, 6637 əскери бөлімінің жауынгерлері, ішкі істер департаменті мен жастар өкілдері қатысты.

Ұлттық ұланның Петропавл əскери институтының басшысы, полковник Жұмабек Ахметов салтанатты рəсімде сөйлеген сөзінде фашизмді жеңуге Қазақстанның теңдессіз үлес қосқанын, Ұлы Отан соғысы жылдары елімізде 25 əскери құрама, 50 жеке полк пен батальон құрылғанын, со лардың бірі қазіргі елордада жа сақталған 459-шы атқыштар дивизиясы (кейін 29-шы) болып табылатынын, жауынгерлердің, сержанттар мен офицерлердің жаппай көрсеткен ерлігіне орай 72-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы мəртебесін иеленгенін атап көрсетті.

балаларым мен немерелерімді ертіп апарғым келеді. Қазір 8 баладан 20 немере, 7 шөбере көріп отырмын. Болашақта ұрпақтарым атасын ұмытпай, рухына бас июге барып тұрарына сенемін», дейді əкесіне деген сағынышын жасыра алмаған зейнеткер Аманжан Мұғалімов. Майдангер ұлының айтуынша, Эртиль қаласындағы əскери госпитальда 39 боздақ 1942 жылдың 17 шілдесінен 7 қазаны аралығында жарақатынан айықпастан қайтыс болыпты. Бəрі де 40-армияның құрамындағы атқыштар полктерінде жауға қарсы атойлағандар. Солардың арасынан 8 боздақ қалалық орталық саябақтағы бауырластар зиратына 1959 жылы қайта жерленіпті. Қайта жерленгендер арасында Мұғалім Сұлтанов пен Кетебай Насабаевтың (Гурьев (Атырау) облысы, Мақат ауданы) да сүйегі бар. Ал бұлардан өзге Эртильде мəңгілік мекенін тапқандардың ішінде де қазақстандық жауынгер бар. Мəселен, арнайы түзілген тізімде Ақтөбе облысынан Идри Абдиров (1911 ж.т., Ырғыз ауданы) пен Сара Тайшвеновтың (1902 ж.т., Байғанин ауданы), Батыс Қазақстан облысынан Мукиш Курмангалиевтың (Жагалин ауданы), бұрынғы Гурьев, қазіргі Атырау облысынан Колелов Оилданның (1916 ж.т., Еспол ауданы, Гревенчик селосы) аты-жөні көрсетілген. Осылардың арасында Муса Кусековтің туған жылы мен қай өңірден екені көрсетілмеген болса, Шакур Кадрогалиевтың (1902 ж.т.) тұсында Қазақстан, Калмянов ауданы деген дерек қана жазылыпты (тізімдегі жазылуымен берілді – Ж.Ш.). Бұл деректер бұрын жарияланды ма, жоқ па, бізге белгісіз. Бірақ, «Мен секілді бауырын, не əкесін іздеп, таба алмай жүргендер бар шығар. Бəлкім, септігі тиер, Эртильде мəңгілік тыныстаған қазақстандық боздақтардың аты- жөнін «Егеменнің» оқырмандарына жеткізші, қарағым!» деген Аманжол Мұғалімовтің өтінішіне қиянат жасағымыз келмеді. Атырау облысы. –––––––––––––––––

Суреттерде: майдангер Мұғалім Сұлтановтың 1940 жылы түскен фотосы; зейнеткер Аманжол Мұғалімовтің Эртильдегі əке рухына тағзым ету сəті.

Əскери құрама 721 елді мекенді, 13 ірі қаланы азат етуге қатысқан. Даңқты дивизияның 18 мыңнан астам жауынгері мен офицері ордендермен, медальдармен марапатталған. 31 қаһарман Кеңес Одағының Батыры атанған. Астаналық интернационалист жауынгерлер запастағы генерал-майор Марат Мəрденовтің басшылығымен дивизияның жүріп өткен жауынгерлік жолдарына экспедиция ұйымдастырған. Сондай сəттердің бірінде Волгоград қаласының əкімшілігі дивизия ның Жауынгерлік туының көшір месін қазақстандықтарға тар ту еткен. Қазақстан Президенті – Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы Н.Назарбаев салтанатты жағдайда табыс еткен бұл жəдігер Ұлттық гвардияның 5573 əскери бөлімінде мəңгі сақталатын болады. Солтүстік Қазақстан облысы.

Бұл өзі ертеректе, 2000 жылы дəл сəуір айында басталып, жазылмай қалған əңгіме болатын. Себебі, өзім сырқаттанып қалдым да, кейін қолға алудың реті тағы да келмеді. Өйткені, əңгімеге өзек болып отырған Ұлы Отан соғысының ардагері Кəкəрия ақсақал осы аралықта о дүниелік болып еді. – Қарағым, – деген еді қария, – мен туралы газетке жазамын дейсің, көп мақтама. Жасым 90-ға келгенде «мен олай соғыстым, былай соғыстым» деп кеудемді соғу жараспас. Соғыссақ, мойнымыздағы азаматтық борышымыз еді. Қаншама боздақ қыршынынан қиылды. Əйтеуір, татар дəмім бар екен, соған мың тəубе. Жазушы Ғабит ағамыздың «Кешегіні ақтау да, жамандау да бүгінгі күннің қорытындысынан шығады» деген сөзін ойға түйіп алған едім. Сол айтқандай, заман өзгерді. Сонау соғысқа берілер бағаға да өзгерістер енгізгісі, түзегісі келетін тарихшылар да табылмай қалған жоқ. Қарын тоқ кезде адам не демейді. Сол кезде қолында қаруы бар қатардағы сарбаздың алдындағы жалғыз мақсаты жауды жеңіп, елге оралу болды. Жалғыз ғана Отанымыз бар. Сол үшін қан төктік. Демек, осы тарих – тарих болу керек қой, – деп бір күрсініп алды. – Ата, қайта-қайта сөзіңізді бөлмес үшін барлық сұрағымды бір қойғалы отырмын... Сұрапылда есіңізде ерекше қалғаны қайсысы? Ауыр жарақатты қалай алдыңыз? Еліміздің өткені мен бүгінін қалай бағалайсыз? Азаматтық туралы не айтар едіңіз? Жалпы, кейінгі ұрпаққа сабақ болғандай бір адал əңгімені өрбітсек деп едім. – Оның дұрыс қой. Көңілге тоқыған нəрсе аз емес... Өзім 1913 жылы туғанмын. 1941 жылы 17 қарашада Тайпақ ауданы Теңдік ауылдық кеңесінен 17 жігіт аттандық. Алғашында Орынбор қаласында əскери-үйрету бөлімшесінен автомат, мергендік атыс қаруларын меңгердік. 1942 жылдың басында Воронеж бағытына түстік. Соғыстың түтеп тұрған кезі. Мəскеу жəне Ленинград майдандарында тұмсығы тасқа тірелген фашистер жанталасып оңтүстік-батысқа күш сала бастады. Себебі, мұнайлы өлкенің жолын қиса, соғыс өздерінің пайдасына шешілетініне еш күмəндары жоқ еді. Əр қадам жер қиян-кескі соғыс алаңына айналды. Əр елді мекен қолдан-қолға ауыс ты. Сөйтіп, соғыс кезіндегі бар өмірім 206-дивизия, 748-жаяу əскер полкінде өтті. Бөлімшедегі барлық сарбаз бір адамның баласындай едік. Нанымыз, темекіміз, тіпті, шұлғауымыз да ортақ. Меншікті затымыз болмайтын. Иван деген орыс жігіті екеуміз бір-бірімізден айырылмайтынбыз. Шығысқазақстандық еді. Менімен бірге ауыр жарақат алып, көз жұмды. Сол оқиға күні бүгінге дейін көз алдымда. Көзге түртсе көргісіз тастай қараңғы түнде дұшпан жарық беретін ракеталар атып, тосын шабуылдар ұйымдастыратын. Сондай қарбалас сəтте жаңағы Иван екеуміз қорғаныста тұрған алдыңғы шепке бір топ жау кенеттен жақындап қалыпты. Сəттік жарықты пайдаланып, мен пулеметтен, жолдасым автоматтан оқ жаудырып қоя бердік. Көздеген боламыз, бірақ түтеген түтін мен топырақтан ештеңе ажыратып болмайды. Бармақтай қып-қызыл қорғасындар ысқырып, алапат шапшаңдықпен аттанып жатыр. Аянып жатқан жоқпыз. Немістер де бастаған ісін аяқсыз тастауға арланғандай, жанталаса атқылауда. Кенет окоптың артқы қабырғасына түсіп, домалаған гранатаны байқап қалдым. Сол, сол-ақ екен, дүние шыр айналып жүре берді, – деп аз-кем үнсіз қалды. – Есімді далалық госпитальда жинадым, – деп жалғады əңгімесін ардагер. – Жолдасым сол жерде қаза болыпты. Қайғыдан қан жұттым. «Ең болмаса мен секілді жарақат алып, жанымда жатса», деп қиялданып, жоққа жұбанып, көрер таңды көзіммен атқызып жүрдім. Неміс тің гранаты кеудемнің етін жұлып, сол аяғымның балтырын кескілеп, оң аяғымның жіліншігін уатып кетіпті. Ұзақ қансырап, естен танғанмын. Сөйтіп, мені қаза болғандардың қатарына кіргізіпті. Мұның бəрін кейін білдім ғой. Соғыс астынан сүйреп, арбалап алып шығыпты. Госпитальдан госпиталь қоймай, дəрігерлер емдеп бақты. Өз етімнен ет алып жамады. Бірақ оң аяғым қайтадан соғысқа жарамады. Сөйтіп, Тамбов, Саратов дəрігерлерінің қорытынды қағазымен 1944 жылдың күзінде елге оралдым. Бұл кезде Жеңіске деген үміт молайып, елдің еңсесі көтерілгенмен, соғыстың ауыртпалығы əлі де айқын сезіліп тұр еді. Соғысқа бірге аттанғандардың біршамасынан «қара қағаз» келіпті. Бəрінің орнына кіріп шықтым. Шашын жайып, мойныма асылып жылаған аналарды көру соншалық ауыр еді. Қария қалтасынан қол орамалын алды. Ол кіндіктен жалғыз емес еді. Бір апасы, бір інісі болған. Апасы ертеректе қайтыпты. Ал інісі Аманғали Иғонисов 1914 жылы туған еді. Əкешешеден ертерек қалған олар ағайындары Мұхаммəди Ершоқановтың қамқорлығында жүреді. Екеуі Төлеке-Қанай мекенінде (қазіргі Сарытоғай ауылдық округі) Ақмешітте Жиенғали қалпеден ескіше білім алады. Колхоздастыру кезін де Жамбыл ұжымшарында қол жұмысында еңбек еткен. Кейін Орал қаласынан мұғалімдер даярлайтын бір жылдық училищені бітірген соң, Жəнібекке мұғалімдік жұмысқа жіберіледі. Сол жақтан 1939 жылы фин соғысына аттанады. Ал 1942 жылы Чкалов қаласында ұшқыштар даярлайтын курсты аяқтаған. Əскери шені – аға лейтенант, рота командирі міндетін атқарған. 1944 жылы қаза болып, Литвада, Аурчукишка жеріне жерленген. Оны елге келген «қара қағаздан» көруге болады. Осы қағазбен қатар, майданнан жазылған бір-ақ хаты сақталыпты. Ол хат Базаршоландағы Кəкəрия ақсақалдың күйеу баласы мен қызы Болат пен Қоңыршаның қолында сақтаулы.

Ал Кəкəрия елге келген соң, шашыраңқы шаруашылықты біріктіру ісіне белсене араласыпты. Тайпақ ауданындағы Жамбыл, Социализм, Томпақ, Краснояр бөлімшелерінде басқарушы, есеп қызметкері мін деттерін қолдан келгенше атқарған. Қан кешіп келген адам тек адалдықтың ғана жолында жүреді емес пе. Қолынан келгенше жүдеу елге жанашыр, қиналғанға қорған болуды мақсат етіпті. Сөйтіп, соғыстан кейінгі шаруа да шаш-етектен болатын. Миллиондаған кеңес халқы бүлінген құрылыстарды қалпына келтіру, ауыл шаруашылығын көтеру, т.б. істерге жұмылады. Ауыл қызы Рəшқа үйленіп, Болат, Қоңырша есімді ұрпақ тəрбиелеп өсіреді. – Əңгімеден шығады-ау, аяғым ауырса да бір балдақты тастап, жер тірей бастадым. Қызықты қара, сол кезде елдегі бір жанашыр ағам: – Шырағым, Кəкəрия, етің тірі жігітсің, бірақ ештеңе ойла майсың. Сенің бір балдағыңды тастағаның маған ұнап тұрған жоқ. Соғыс болса мынау, əлі жүріп жатыр, – демесі бар ма. Сол бойда ештеңенің байыбына бармасам да, кейін бəрін ұқтым. Кейбір қызылкөздер менің жарақатыма күмəн келтіріп жүргендей екен. Толықтырып айтсам, менің мүгедектігіме күмəнмен қарапты. Кешікпей əскери комиссариаттан шақыру қағазы келіп, жас жігіттермен бірге əскери тексеруден өттім. Бұл тексеру үш рет қайталанды. Сөйтіп, ІІ топтағы соғыс мүгедегі деген «атақ» алып тындым. Мен барлық адамдарға адам деп қарайтын болсам, кейбір аярлардың да барлығы сол кезде жағамды ұстатты. Демек, «адалдық» деген ұғым бар жерде «арамдық» деген сөзге де орын беруге тиісті екенбіз. Екі рет ауыр жарақат, екі рет жеңіл жарақат алып, үлкен қалалардағы əскери дəрігерлердің анықтамасы бола тұра мені соғыстан бас сауғалап жүргендердің қатарына қосуы нағыз аярлықтың белгісі еді. Қайтерсің, бəріне төзу керек болды, – деп ардагер ауыр күрсінді. – Жоғыма күйінген жан емеспін, – деді əрі қарай қария. – Біреулерге ұқсап, бастықтарды жағалап, соғысқанымды бұлдап, ешкімнің алдына барған жоқпын. Барға қанағат. Пенделікпен бір іске барғым келсе, ойыма ой түсіп, соғыстан оралмағандар көз алдыма келеді. Еңсемді тіктеп аламын. Олардың рухының алдында, бала, сен түгіл мына мен де қарыздармын. Сол қарызды арқалап жүргенімнің өзі бақыт. Рухтарына дұға бағыштап, нан ауыз тиемін. Бес жылға созылған соғыстың бəрінде жеңіс біздің қолда болды десем, тарихқа қиянат. Жеңілістің де ащы дəмін таттық. Кейбір солақай саясат, соқыр тəуекелден қаншама сарбаз туған жерге орала алмады. Елге, туған жерге деген махаббаттың жалғаны болмайды. Десе де, түкке тұрғысыз жалаң ұрандаулар мен көзбояушылықтың бəрін риясыз елдік ұғыммен ша тас тырмайық. Адам жүрген жерде жалған жасандылық та, жарқыраған шындық та алмасып жатады екен. Ол бейбіт уақытта көп байқалмайды. Ал соғыс кезінде көзбен көріп, қолмен ұстағандай боласың. Сөйтіп, көздің соқырлығы ештеңе емес, көңілдің соқырлығынан сақтасын. «Ашта жеген құйқаңды тоқта ұмытпа» деген бар. Кейбір азаматтардың артықтау сөйлеп, адыраң басатыны арқама аяздай батады. Өз туған жеріңе, еліңе қызмет жасасаң, басыңа бақ, астыңа ат сұраудың қандай қисыны бар. Еңбегін сатқан ерді ер емес, ез деу керек. Соғысқа дейін де, соғыстан кейін де туған еліме маңдайымның терін төгіп, адал еңбек жасадым. Өз шаңырағымның тірлігінен гөрі, елімнің бірлігі мені көбірек алаңдататын. Қарын тоқ, киім бүтін болмаса да атар таңымызға адал, келер күндерімізге иек артатын едік. Елге келген соң байқадым ғой, тылдағы тынымсыз еңбек қана Жеңісті қамтамасыз еткен екен. Осылай деп барып ардагер үнсіз қалған еді. Міне, содан бері де 15 жыл уақыт зу етіп өте шығыпты...

Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы. –––––––––––––––

Тілес ЖАЗЫҚБАЙ, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

Суретте: Кəкəрия ИҒОНИСОВ.


 Туыстық туы

 Жазылған жайдың жалғасы

Таєдырымыз тасжолєа тірелгендей

Жуырда түріктің «ТурМеда» медициналық агенттігі бір топ қазақстандық журналистерді Анадолы жеріне, Ыстамбұл шаһарына алып барды. Мақсаты – бүгінгі дамыған түрік медицинасының жетістіктерімен таныстыру, түріктің шипагер ғалымдарының кеселді жою əдістəсілдерін қазақ даласына жеткізу.

Сапар басы Алматы əуежайынан көтерілген «Пегас» əуе компаниясының ұшағы ара ға бес сағат салып Анадолы жері не барып қонды. Сапарды ұйымдастырған «ТурМеда» агенттігінің Түркиядағы өкілі, тү рік жігіті қазақстандық топты жарқын жүзбен қарсы алып тұрып «Қош келдіңіздер! Сіздер Қазақстанның, Алматының қарын өздеріңізбен бірге Анадолы жеріне алып келдіңіздер!» деген жылы əзілмен автобусқа бастады. Расында да, далаға шықсақ Ыстамбұл аспаны мұнартып, баданадай-баданадай ақша қар енді ғана баяулап жауа бастапты. Ыстамбұл – мұсылман дүниесіндегі тарихи ең көне құрылыстар, ғимараттар мен мəдениетті сақтап қалған өте əсем қала екені əмбеге аян. Бір кездері «Ислам қақпасы», «Бақыт қаласы» деген көркем атауларға ие болып, күллі Орталық Азиядан қасиетті Меккеге сапар шеккен қажылар осы Ыстамбұлға табан тигізіп, аптапты мекен – Араб жеріне Алаштың ұлы екендіктеріне көңілін бірлеп сапар шегетін болған. Техникасы дамыған қазіргі кезде де солай. Қазақстаннан қажылық сапарға беттеген ұшақ Ыстамбұл арқылы Жиддаға, Меккеге бет түзеп жатады. Сонау ХV-ХVІІІ ғасырда, Қазақ хандығы тұсында тікелей тығыз қарым-қатынаста болып, тағдырдың тəлейімен арада хабар үзіліп, байланыс тоқырап қалса да, бір Алланың мархабатымен бауырлас екі елдің құшақтары қайта айқасып, қауышып жатқан жайы бар. «Ыстамбұлда қар жауса көлік қатынасы қиындап кетеді» деген жолбасшының үні манадан бері терезеден тысқа көз салып, қалың ойда отырған мені селт еткізді. Байқасам, төрт қатар боп сап түзеген нөпір көліктің қалың ортасында тұр екенбіз. Бір жақсысы, түріктер бір-біріне жол беріп, өзара ілтипатпен баяу да болса алға мысықтабандап жылжи береді екен. Мəнісін сұрасақ, «Ыстамбұлда жеке көлігіңмен жүрдің бе, елдің көрген мехнатына ортақсың. Шаруаң тығыз ба, онда автобусқа мін, жолың ашық!» деген жауап алдық. «Алматыда болдым, сіздерде де көлік кептелегі бар. Бірақ сіздердің машиналарыңыз шыдамсыз, көп бебілдей береді», дейді түрік туысқан əңгімесінің аяғын əзілге ойыстырып. Осындай жарасымды қалжыңмен 5 жұлдызды «Редисон» қонақ үйіне де келіп жеттік.

Əріптестермен əңгіме Қонақ үйде бізді «ТурМеданың» құрылтайшысы Мұстафа Таджар мырза мен оның Қазақстандағы өкілі əрі Орталық Азия бойынша үйлестірушісі Сəбит Сейдуалиев бауырымыз қарсы алды. Қонақасында Мұстафа мырза сапардың мақсатын таныстыра келіп, тағы да біздің келуіміз бен Ыстамбұлда жауған қарды байланыстырып, «Сіздердің қадамдарыңыз құтты екен, көптен бері жаумаған қар қоса келді» деді, біз де өз кезегімізде «Ал сіз біле сіз бе, біздің Президентіміз барғанда 40 жыл тамшы тамбай тұрған Меккеде жаңбыр жауған!» дейміз. «Əрине, ол Алланың белгісі! Сіздердің Президенттеріңіз түбі бір түрік халқының бағына бұйыртқан адам!» дейді Мұстафа бей. Осы жерде Қазақстан мен Түркия арасындағы экономикалықсаяси байланыстар, екі елдің ішкісыртқы қатынасына өзара жедел үн қатысып, ғаламдық көште қатар келе жатқандығы ойға оралады. Тəуелсіз Қазақ еліне тұңғыш табаны тиген түрік Президенті Сүлеймен Демирелдің 1992 жылдың көктемінде жасаған алғашқы сапары, Ататүрік арман етіп аузынан тастамай кеткен қасиетті Түркістандағы киелі кесенелерді қалпына келтіру жұмыстары, ИсламТүрік мəдениеті мен білімінің кəусар бұлағының көзін ашуды еліміздің оңтүстігіндегі Абыздар мекенінен бастауы, одан берідегі екі ел арасындағы экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастықтың оң ықпалы мен нəтижелері, өткен жылдың тамыз айында ғана Түрік тағына отырған Президент Режеп Тайып Ердоған сайлауда жеңіп шыққанында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың телефон арқылы құттықтап, артынша ресми инаугурациясына арнайы барып қатысуы, тұрақты түрде өтетін Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығының саммиттерінде Мемлекет басшысының барша түбі бір түрік жұртын Түркиямен бір болуға шақырып, өзара бауырластықты үндейтіні, осының бəрі санамыздан жəне бір қылаң береді.

7

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

Талайды тəнті еткен тїрік елі Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Дертке шипа, жанға дауа «МедикалПарк»

Жыл он екі ай əлемнің əр түкпірінен ағылып келіп жататын туристері үзілмейтін түрік елі медицинасын мықтап жолға қойған. Көне ғимараттар мен əйгілі Осман империясының мəдениетін, бағзы қолөнері мен жəдігерлерін паш ететін туристік саяхаты өз алдына, бүгінде Түркия медициналық туризмнің де əлеуетін арттырып отыр. Тіпті, «дертке – дауа, емге – шипа табылады» деп есептеліп келген Израиль медицинасының өзі бүгінгі түрік дəрігерлерімен шендесе алмайтын жағдайға жеткен. Оған біз осы сапарымызда көз жеткіздік. Қазақстаннан барып, апталап жатып түрік дəрігерлерінің күрделі ота жасау тəліміне қатысқан отандық мамандар бүгінгі түрік медицинасының қиянға шырқап, жоғары дəрежеге көте рі ліп кеткендігіне қайран қалуда. Оңашалап алып, сыр тартып сұраймыз жерлестерімізден. «Шынымен түрік медицинасы ілгерілеген бе?» деп. Олар бұған дейін шетелдердің алдыңғы қатарлы медицина ғалым дарымен кездескенін, айтулы халықаралық жиындарда, тəжірибелерде көп болатындығын алға тартып, түріктердің аса күрделі оталарға батыл түрде тəуекел етіп отырғанын жəне адам сенгісіз шынайы жетістіктерге ие болғандығын, түрік дəрігерлеріндей медицина ғылымын жетік меңгеріп, бұл саланың құпиясын тереңдете түскен ғалымдардың осынша көп легін көргендеріне таң. Біздің Анадолы жеріне жасаған сапарымызды ұйымдастырған «ТурМеда» агенттігі Түркиядағы ең ірі «МедикалПарк» клиникалар желісімен тікелей жұмыс істейтін ұжым. Агенттіктің қызметі – Орталық Азия мен Қазақстаннан дертіне дауа іздеген емделушілерді Түркиядағы аса сапалы ем орталы ғына жеткізу, сырқатқа жəне оның туыстарына мейлінше жайлы жағдай тудырып, дертті жандардың аяқтан тұрып кеткеніне дейін қалтқысыз қолғабыс беру. «МедикалПарк» əлемде микрохирургия саласында елеулі жетістікке жеткен клиникалық желілер орталығы. Мұнда жылы на 120 мыңға тарта үлкенді-кішілі оталар жасалып, үмітін үзген науқастардың аяққа тұрған кездері аз емес. Онкология, трансплантация саласында түрік медицинасы көш басында. Адам миындағы ісікті пышақтың көмегінсіз сылып тастайтын «Гамма найф» деп аталатын аса қымбат медициналық құрылғыны да осы «МедикалПарктен» кездестіре аласыз. Мұндай құрылғы əлемде санаулы елдерде ғана бар жəне онымен жұмыс жасайтын білікті мамандəрігер де саусақпен санарлық. Клиниканың адамның жілік майын ауыстырумен айналысатын бөлімінде балалар гематологы, профессор Тунч Фишгин мырза əлемде қазір лейкоз ауруының белең алып кеткендігін, мұнда дүниенің əр түкпірінен сырқат балалардың келетінін, оның ішінде Еуропадан, Орталық Азия елдері, Иран, Пəкістан мемлекеттерінен де көптеп жасөспірімдердің түсетіндігін айтты. «Қазақстан бауырлас ел

болғандықтан қазақ сəбилері бізді жатырқамайды, тіліміз де, мінезқұлқымыз да ұқсас, тез тіл табысып кетеміз. Ол ем алушы балаларға да жақсы», дейді профессор Тунч бей. Дəліздегі əлем балаларының салған суреттері ілінген тақтадан сəукеле киген қазақ қызының бейнесін байқап қалдық. Иə, көзіміз алдамапты. Емделуші сəбилердің өз қолдарымен салынып, түрлі тақырыпты бейнелейтін сурет тақтасындағы «Сəукелелі ару» сипатталған ақ парақтың шетіне бала қолымен «Риза Бейбітхан. Қазақстан» деп жазылыпты. Дəрігерден сұрағанымызда, Қазақстаннан келген 3 жасар қыздың туындысы екенін, жуырда ғана жілік майын алмастырған күрделі ота жасалғанын айтты. Отандық дəрігерлер мұндай қиын ем түрі тəжірибеде болмағандықтан 3 жасар Ризаны мемлекеттік квотамен «МедикалПарк» емханасында емделуге жіберіпті. Жарты жылға жуық күрделі отаға дайындалған біздің қызымызға өз əкесі донор болып, ота жасалғанына небəрі 3 апта өткен. Қазақстандық дəрігерлер сырқат пен донордың жасуша сəйкестіктері 100 пайыз болмаса ота жасай алмаймыз деген екен, ал түрік мамандары 54 пайыздық сəйкестікпен тəуекелге барып, отаны сəтті жасап шыққан. Бұйыртса, жақын күндерде өз аяғынан тəй-тəй басып жүріп кетеді деп үміттеніп отыр. «Алла шипасын берсін! Жақсылап қараңыздаршы?!» деп өтініш білдірдік түрік дəрігерлеріне.

Сауапты істің басында «ТурМеда» тұр Түрік емханасының табалдырығынан аттаған сəтте дертіңіз жоғалып кететін тəрізді. Сондай аураны қалыптастырып, ерекше күйге енгізіп қойған түрік бауырлар. Бас дəрігерден бастап, клиникадағы айтулы профессорлар, қолы шипалы хирургтер мен иманжүзді медбикелер əрбір науқасқа ерекше мейіріммен көңіл бөліп, күнде жанынан табылады екен. «Көңілдің өзі – жарты ем» деген қағидатты бекем ұстанған ақ халатты абзал жандар кез келген адаммен жылы сөйлесіп, жан-дүниеңді баурап алады. Балдырғандар ем қабылдайтын бөлімінде үрейленген немесе көзі жасаураған сəбиді көрмейсің. Дəп бір атасының үйіне келгендей, сырқатын ұмытып, дəрігерлерді ойынға икемдеп жүрген балалар. Жəне əр елдің өңі өзгеше перзенттері. «МедикалПарк» дəрігерлерінің ерекше мейірбандығын осында ем қабылдап жатқан біраз отандастарымыз да айырықша назармен айтып берді. «Қалай болады екен деп екіұдай үмітпен келсек те, мұнда орналасқаннан кейін сауығып кетуге міндетті секілді сезінесің өзіңді», дейді олар. «Шипасы қонсын! Емі дарысын! Елге құлындай ойнақтап жетіңіздер!» деп біз де тілек тілеп қоямыз. «МедикалПарк» орталығында ең күрделі ота деп есептелетін жілік майын алмастырудың орташа көрсеткіші 100-ге 70 пайыз екен. Экстракорпоралды ұрықтандыруда тиімділіктің əлемдік стандарты 30 пайыз. Ал «МедикалПарк» емханасы ол тиімділікті 54 пайызға жеткізген. Өте жоғары көрсеткіш,

ғылыми озық жетістік! Бұдан өзге радиологиялық, онкологиялық сырқаттарға ота жасауда да Түркия дəрігерлері озық нəтижеге қол жеткізіп отыр. Тіпті, экономикасы көш ілгері алға озған Еуропа жұрты да дауа іздеп осында ағы лады. Себебі, қызмет сапалы, баға арзан! Түркияның ең ірі қалаларында орталықтарын ашқан бұл емхана əлемнің бірнеше елімен тығыз байланыста көрінеді. Ауыр науқастарды емдеуден бөлек, өзге мемлекеттерге маман даярлауды да жолға қойған. Мəселен, «ТурМеда» агенттігінің араласуымен бір ғана 2010 жылы əлемнің əр түкпірінен 100-ге жуық дəрігер келіп, тəлім алған, тəжірибе алмасқан. «Дінге ерекше көңіл бөлген мұсылман мемлекетісіздер ғой, сіздерде трансплантацияға, адам ағзасын алмастыруға қалай қарайды?» деген сұрақ қойдық. Мұстафа Таджар мырза бұл мəселенің түбегейлі шешілгенін, билік пен мүфтият бірлесіп, ел ішінде сауатты насихат, түсіндіру жұмыстары тыңғылықты жүргізілгендіктен дін басылары ағза алмастыруға рұқсат беретін пəтуа, саясаткерлер халықаралық деңгейдегі заң қабылдағанын жеткізді. «Адамды жаратқан – Алла! Адам өмірі үлкен құндылық! Сондықтан да біз бірінші кезекте адам жанын сақтап қалуға бар пейілімізді аударамыз. Жаны қыл үстінде жатқан адам – ол да біреудің қимасы, жалғызы, ардақтысы. Бір адамның өмірі бүкіл бір ұрпақтың жалғастығын сақтап қалуы мүмкін», дейді. Расында, етжақынымыз сырқаттанып қалса, тезірек сауығуын тілеп, Жаратқанға жалбарынамыз, жанымыз соның үстінде болады. Мынадай медицинасы дамыған заманда, үзілгелі тұрған жанын алып қалатын мүмкіншілік бола тұра «Жоқ, бұған дін қарсы, заңға томпақ. Сотталып кетер жайым жоқ!» деп қолы алтын шипагер шетке шықса, сырт айналса қандай болар едік?!

Қош бол, Ыстамбұл! Қалың жауған қардың себе бінен Түркияның ең ірі 2 қаласында боламыз деп жоспарланған 3 күндік сапарымыз бір ғана Ыстамбұлмен шектелді. Анталияны көру бұл жолы нəсіп болмады. Бұйыртса, əлі келерміз. «Туризмнің жарқын мысалына айналған Бодрум, Анталия, ер түріктің екінші əрі жаңа астанасы Анкара, Құдай қаласа, саф ауаңды жұтып, ирелеңдеген көшелеріңде сейіл құрар күн де болар», деген үмітпен жолға жиналдық. Абай, Шəкəрім, Мəшһүр Жүсіптер «Дін мен ілімнің астанасы» деп баға берген Ыстамбұл шаһа ры нан көтерілген ұшақ Қара теңізді көктей өтіп, күллі мұсылман əлемінің бесігі болған Араб жазығында Осман империя сын құрған, Азия мен Еуропаға, қара құрлық Африкаға құзырын жүргізген, Еуразия кеңістігіндегі ең алып та қаһарлы империяның негізін қалаған ер Түріктің туған жер – Атажұрты жусанды Қазақ даласына, бүгінде азуын айға білеген алпауыт мемлекеттермен терезесін теңестіріп келе жатқан Қазақстанға, біздің ортақ Отанымызға қарай сағат санап жақындап келе жатты... АЛМАТЫ – ЫСТАМБҰЛ – АЛМАТЫ.

Жасымыз ұлғайған шағында өтірік айтып неміз бар, барлық отандастарымыз сияқты біз де əр жыл сайын Тұңғыш Президентіміз Елбасының халыққа арнаған Жолдауын жақсы үмітпен күтеміз. Мемлекет басшысының əр үндеуінен жаңа дем, тың серпіліс сезілгенде біздің де болашаққа, балаларымыз бен немерелеріміздің ертеңіне деген сеніміміз ұлғая түседі. Жолдаудағы нақты қадамдар мен атқарылар ауқымды істер барлық қазақстандықтар үшін абыроймен көтеріп шығар қомақты жүк екендігін бар жанымызбен ұғамыз. Биылғы жылы да əлеуеттің əлауқатын, халқымыздың өмір сүру сапасын арттыруды көздейтін «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауда Ұлттық қорды пайдалануды жəне оны ел эко номикасының қандай саласы на жұмсау қажеттігі айтылды. Атап айтсақ, көліклогистика, энергетикалық, индустриялық жəне əлеуметтік инфрақұрылымдарды, шағын жəне орта бизнесті дамытуға баса мəн беріп, ЭКСПО-2017 қарсаңында Астанаға əр бағыттан келетін көлік-логистика инфрақұрылымын жаңғырту мəселесін төтесінен қойды. Осы ретте, көлік-логистика бағытын дамыту шеңберінде жаңа автокөлік жолдары бойын ша жобалардың жүзеге асырылатындығы айтылған. Осының ішінде «Орталық-Оңтүстік», «Орталық-Шығыс», «ОрталықБатыс» жобалары жəне осы үш жоба атауы айтып тұрғандай, осы өңірлердегі аймақаралық мобильділіктің осал тұсын жояды деп күтілуде делінген. Мысалы, Астана мен Алматының арасы Қарағанды мен Балқаштың үстімен, ал Астана мен батыстың арасы «Астана – Арқалық – Торғай – Шалқар – Бейнеу – Ақтау» магистралімен қосылатындығы, үш жобаға Ұлттық қордан 2015 жылы 178 млрд. теңге, 2016 жылы 143,3 млрд. теңге, бөлінетіндігі жəне осы жобаларды толықтай қаржыландыру 2020 жылға дейін жалғасатындығы айтылған. Картаға үңіліп қараған əр адам да «Орталық-Батыс» жобасында ең төте жол осы «Астана – Арқалық – Торғай – Ырғыз – Шалқар – Бейнеу – Ақтау» екендігіне шүбə келтірмейді. Барлық жол бойы елді-мекендердің үстімен өтетіндігін көруге болады. Ал кейіннен, республикалық «Экономика» газетінің осы жылғы №2 санында МұханбетШəріп Кенжебай атты азаматтың

мақаласында «Торғай-Ырғыз» тасжолының іргесінде Құйылыс елді мекенінен басқа 40 шақырымнан жақын бірде-бір елді мекен орналаспағандығы айтылыпты. Бұл қате де жалған дерек екендігі сөзсіз. Бұған дəлел, патшалық Ресей заманында да, кейін де Торғай мен Ырғыздың арасында əр 16-18 шақырым сайын ел қоныстанып, 1904 жылдары ең төте телеграф бағаналары қойылып, желісі тартылғандығын жəне өз заманында қызмет істеп қана қоймай, кейінгі кеңестік заманға дейін халыққа пайдасы тигендігін білеміз. Қазіргі таңда сол ең төте желінің бойында, əр 16 шақырым сайын қоныстанған елдің, иесіз қалмай, əлі де болса түтін түтетіп отырған халықтың бар екендігін тізбелеп айтып бере аламыз. Əңгімені аудан бойынша 13000 халқы бар Торғайдан бастасақ, 16 шақырымнан кейін Шеген ауылы, одан 16 шақырым Қарғалы ауылы, одан 16 шақырым Жыңғылды, одан 16 шақырым Түйемойнақ ауылы, одан 16 шақырым Ақшығанақ пен одан 10 шақырым жерде Қазасалған ауылы, одан 25 шақырым Мамыр мен, одан 15 шақырым Ырғыз ауданының Нұра ауылы, əрі қарайғы 90 шақырым бойына «Оразымбет», «Арқабай», «Жаулыбай», «Тастенбек» жеке шаруа қожалықтары орналасқан, бəрі осы күрежолдың бойында тірлігін кешуде. Жəне ауылдардың күрежолдан ең қашық орналасқаны 5-7 шақырым ғана болады. Бұл жолдың тағы бір тиімділігі Ырғыз ауданына келіп тұрған газды Торғай – Арқалық арқылы шығаруға қолайлы. Ол осы жолды жағалай орналасқан қаншама елді мекеннің газдануына, инфрақұрылымының өркендеп дамуына, халқының əл-ауқатының артуына алып келер еді. Ырғыз бен Торғай ұлтымыздың ұйытқысы, халқымыздың қаймағы бұзылмаған қазақи мəдениетін ұстанған халықтың қоныстанған жері, Ахмет пен Мыржақыптай алыптарды дүниеге келтірген, Ыбырай Алтынсариннің Қазақстандағы алғаш қазақ мектебін ашқан жері, осылай тізбелей берсек Торғайда тұнған тарихта шек жоқ. Тұңғиықтан тартылған шежірелері бар осындай аудандардың жол қиындығын тартуы, несін жасырайық, қарт көңілімізді алаңдатады. Егер осы жол салынса, жол бойымен газ өтсе, онда алдағы уақытта Ырғыз бен Торғайдың қарыштап дамуына жақсы бір бетбұрыс болар еді.

Газет «Халықтың көзі Һəм құлағы» деп Ахаң айтқандай, қордалы мəселелерді көтере біліп, оны жарыққа шығарушы «Егемен Қазақстан» газетіне білдірер алғысымыз көп. Осы ретте 2015 жылдың 26 ақпандағы № 38 санында берілген «Тасжол тағдыры» немесе «Қарабұтақ-Торғай» трассасының қисынсыздығы хақын да» дег ен Н ұрқасым Сəрсенбайұлының мақаласын толықтай оқып шықтық, мақала деректерге сүйене отырып жақсы жазылған. Көрсетілген елді мекендер де, олардың ара-қашықтығы да нақты беріліп дұрыс жазылған. Біз Торғай елінің бір пұшпағы, Ақшығанақ ауылының тұрғындары осы мақаланы толық қуаттаймыз. Біріншіден, Торғайдан Қарабұтаққа дейін төте жол салу тиімді десе, онда бұл қателік. Себебі, Торғайдан Тамбұлаққа дейін 170 км. екендігі жəне осы аралықта не қоныстанған ел, не салынған ескі жолдың торабы жоқтығы ақиқат. Екіншіден, Қарабұтаққа дейін тура 187 шақырым емес, 263 шақырым екендігі де сондай шындық. Бұл жолға кемінде 3 көпірдің құрылысы мен қаншама көктемгі су өткізгіштіктерін салу қажеттігі туатыны да сондай шындық. Астанадан Ақтауға қай жол тура екендігін қолына картаны алып қарап отырған адам Астана – Арқалық – Торғайдан келген жолдың Қарабұтақ – Ақтөбеге тартқанын көрсе, жолдың едəуір бұрылып кеткендігін байқайтыны анық, ол көзге оқшырайып көрініп-ақ тұр. Ал керісінше, «Астана – Арқалық – Торғай – Ырғыз – Шалқар – Бейнеу – Ақтау» жолы батысқа қарай атқан оқтай тартылған жаңа көлік дəлізі болар еді. Осы жол құрылыстарын жобалауда, пысықтап бекітуде тиісті мемлекеттік өкілетті орындардағы, Елбасымыз сенім білдірген басшылық лауазымдағы тұлғалардан ел үшін, халық үшін дұрыс шешім жасалады деп күтеміз жəне соған үлкен үміт артамыз. Жол бар жерде тіршілік, жол бар жерде өмір бар. Ел игілігіне салынатын жолда бала-шағамыз еңбек етсе, қосымша жұмыс орындары ашылар еді-ау деп армандап, сол жақсылықты көзіміз көрсе деп қиялдаймыз. Манаш СҮЙІНҰЛЫ, тыл ардагері. Асанхан ШАЛАБАЙҰЛЫ, еңбек ардагері.

Қостанай облысы.

«Торєай – Ырєыз» баєытыныѕ маѕыздылыєы ескерілсе «Нұрлы Жол» бағдарламасы бүгінгі əлемдік дағдарыс кезеңінде қарқынды дамып келе жатқан ел экономикасының тежелмеуіне, қайта дамудың сол деңгейде сақталуына, оның үстіне жаңа жұмыс орындарының ашылуына барлық мүмкіндіктерді тудырып отыр. «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты – еліміздің уақытша болса да күрмеуі қиын уақыттардан қысылмай, жаңа биік белестерге құлаш сермеудің бекем бағдарламасы. Елбасымыз нақты көрсетіп бергендей, жаңа сын-қатерлерден шығу жолдары.

Жол – ел экономикасының жанды күретамырындай. Теміржол, тасжол, не əуе жолы болсын елдің əлеуетін арттырады. Дамыған елдер экономиканы күшейтуге бет алғанда жол мəселесін алға шығарып, соны шешуден бастайды. Шалғай өңір, шет аймақтардың экономикалық байланыстарын, сауда-саттығын күшейту арқылы, біртұтас дамуға жол ашады. Ел газеті «Егемен Қазақстанның» 26 ақпандағы «Көзқарас» айдарымен берілген «Тасжол тағдыры» атты мақала біздің де көңілімізді аударды, ойға жетеледі. Өйткені, миллиондап қомақты қаржы жұмсалатын жобалардың ел экономикасы үшін өте тиімді жұмыс істеуі басты шарт. «Торғайдан – Ырғызға баратын жол əрі қарай Шалқар, одан əрі Бейнеу арқылы Ақтауға тура асып келеді. Неге екені белгісіз, əзірге осы бағыт ешкімнің есіне түсер емес. Теміржолмен қатар салынған автожолдың стратегиялық маңызын да ұмытпауымыз керек емес пе?» дейді автор. Жəне де осы бағыттың тиімділігін дəлелдеп көрсеткен айғақтары кім-кім де құлақ қоярдай. Жол мəселесі – елдің мəселесі. Жол мəселесі – халықтың əлеуметтік өмірінің де жаңғыруының мəселесі. Иə,

ең өзекті мəселелердің бірегейі. Тиісті саланың білікті мамандары, ғалымдар, жалпы жұртшылық тарапынан білдірілген дəлелді ұсыныстарды, ұстанымды, пікірлерді ескере отырса, дұрыс шешімдер шығарылатыны айдан анық. Мақалада автор жазып, тиімділігін жан-жақты нақты дəлелдеп отырған. «Торғай – Ырғыз» автокөлік жолы, шынымен де, осы аймақ тұрғындары үшін бірден-бір дұрыс табылған нұсқа деп білеміз. Елордамыз Астанадан Қазақстанның төрт тарапына тарайтын ұлы автожолдардың бір басты бағыты – Каспий жағалауындағы Ақтау. Ал осы «Торғай – Ырғыз» жолы осы үлкен автожолдың маңызды бөлігі ретінде қай жағынан да ұтымды шығары сөзсіз. Жүздеген шақырымға жолдың қысқаруы, екінші жағынан қаржының үнемдеуге де əсері тиеді. Ырғыз – еліміздің арғы-бергі тарихында өзіндік орны бар елді мекен. Соңғы ғасырда негізгі теміржолдардан алшақ орналасуына байланысты бұл өңірдің дамуы кенжелеп, тұрғындар санының да өспей, демографиялық жағынан тежеліп тұрғаны ақиқат. Ал шын мəнінде Ырғыз Қазақстанның орталығы, оңтүстігі, батысының кіндігіндей

болып тұрған жер. Сондықтан осы тасжолдар «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» тасжолымен қиылысқан жағдайда ауданның стратегиялық маңызы да өзінен-өзі көтеріліп шыға келеді. Тағы бір дəйегі аз пікірлерде айтылып жүргендей, Торғайдан шыққан жол Қарабұтақ арқылы кеткен жағдайда жолдың бір бүйірде, тек Ақтөбе облысы үшін ғана маңызы жоғары болатыны белгілі болып отыр. Ал «Торғай – Ырғыз» бағыты қалай болғанда да Маңғыстау, Атырау облыстарына жүк жеткізу мүмкіндіктерін, Ақтау арқылы оңтүстік бағыттағы елдерге шығуға тура болатыны сөзсіз. Екінші жағынан, бұл жол көрші Қызылорда облысы үшін де өте тиімді болып шығады. Ал Қызылорда облысы кеше ғана Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев атап өткендей, ел тəуелсіздік алғаннан бері жедел дамып келе жатқан перспективалы аймақ. Жəне болашағы зор облысқа айналуда. Экономика өскен сайын жүк тасымалы, əрине, артып отырады. Иə, Елбасының «Нұрлы Жол» саясаты бүкіл халқымыз үшін дер кезінде қолға алынған бастама. Енді, осы маңызы зор бастаманың халқымыз нəтижелерін көріп сезінуі тиіс. Содан да біздер «Торғай – Ырғыз» тасжолының салынуына үлкен үмітпен қараймыз. Көлбай ДАНАБАЙ, Арал аудандық мəслихатының хатшысы, Кішкене АЙБОСЫНОВ, Арал аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы.

Қызылорда облысы


8

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

 Өңір өмірі

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 22 сəуірде Астана қаласының уақыты бойынша сағат 11.00-ден бастап 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды

Білім сапасы – басты назарда Қызылордада «Мазмұнын жаңарту жағдайында білім беру ортасының трансформациясы» тақырыбында екі күнге созылған республикалық форум өтті. Шараға «Назарбаев зияткерлік мектептері» ДББҰ басқарма төрайымы Күлəш Шəмшидинова, Кембридж университетінің білім беру факультетінің аға лекторы Элейн Уилсон жəне Ұлыбритания, Оңтүстік Африка, Қазақстанның бірнеше өңірлерінен білім беру саласының үздіктері қатысты. Жиында білім берудің озық əдістерін қолдану, осы саланың дамуы мен өзекті мəселелері талқыланды. Облыс əкімі Қырымбек Көшербаев «Сапалы білім – өңірдің табысты дамуының кепілі» тақырыбында баяндама жасап, Сыр өңіріндегі білім саласының жетістіктеріне тоқталды. Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

«Нұр Отан» партиясының XVI съезінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның тəуелсіздік жылдарындағы жетістіктерін бір ғана Қызылорда облысынан көруге болатынын айтты. Мемлекет басшысы аймақтағы инфрақұрылымның дамуын, салынып жатқан білім мен мəдениет ошақтарын, медицинаның қарқынды ілгерілеуін атады. Мұндай сөз қызылордалықтардың қызметіне берілген жоғары баға деп түсіну керек. Бұл – зор абырой əрі үлкен жауапкершілік», деді облыс əкімі. Айта кету керек, аймақта соңғы екі жылда үш ауысымда білім беретін мектептер проблемасы түбегейлі шешімін тапты. Апатты жағдайдағы 34 мектептің саны 20ға қысқартылды. Биыл тағы 8 апатты деп танылған білім ошағының орнына жаңа ғимараттар салынып бітеді. Жəне «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында тағы екі білім ұясы мен бір балабақшаның құрылысы басталады деп күтілуде. «2014 жылы білім беру саласына 66 миллиард теңгеден аса қаржы бөлінді. Бұл облыс бюджетінің 32 пайызы. Екі жыл ішінде білім беру саласының бюджеті 23 миллиард теңгеге артты. Былтыр мемлекет пен жеке кəсіпкерлердің күшін біріктіріп, ынтымақтаса жұмыс істеудің арқасында 130 жаңа балабақша ашылды. Аймақтағы балабақшалар мен шағын орталықтардың жалпы саны 611-ге жетті. Онда 42 мыңнан аса бала тəрбиеленуде. «Балапан» бағдарламасы бойынша балалардың 92,2 пайызы балабақшамен қамтылды. Ал мектепке даярлық бойынша көрсеткіш 100 пайызға жетті. Жұмыстарында инновациялық тəсілдерді қолданып, баланың ерте дамуына ықпал ететін балабақшалардың да саны артып келеді. Мысалы, былтыр 53 балабақша «Монтесорри» технологиясымен жұмыс істеуге қажетті жабдықтармен жасақталды. Енді біздің алдымызда бір жəне үш жас арасындағы бүлдіршіндерді балабақшамен қамтуды көтеру міндеті тұр. Екі жыл ішінде үш ауысымда білім беретін мектептердің проблемасын түпкілікті шештік. Апатты жағдайдағы 34 мектептің санын 20-ға қысқарттық. Биыл тағы 8 апатты деп танылған білім ошағының орнына жаңа ғимараттар салынып бітеді. «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында биыл тағы екі мектеп пен бір балабақшаның құрылысы басталады. 2014 жылдан бастап кəсіби мамандар даярлау үшін Ресейдің белгілі жоғары оқу орындарымен ынтымақтасып жұмыс істей бастадық. Қазіргі кезде 107 бала Мəскеу болат жəне қорытпа институты мен Санкт-Петербург мемлекеттік технологиялық университетінде білім алып жатыр. Сонымен бірге, білім беруге арналған «Серпін-2050» бағдарламасы бойынша 320 түлек қазақстандық жоғары оқу орындарының студенті атанды. Бұған қоса, 242 жас облыс əкімінің грантын иеленді», деді Қырымбек Елеуұлы. Халқымыз «ұстаз – келер күннің ұстасы» дейді. Ол қалыптасып келе жатқан бала дүниетанымының, өмірге деген көзқарасының иесі. Ендеше, балалардың алдында жүрген мұғалімнің жұмысына жағдай жасау, мəртебесіне сай құрмет көрсету мемлекеттің міндеті. Осы бағытта былтыр 1 102 мұғалім мен 82 мектеп директо ры Назарбаев зияткерлік мектебінің деңгейлі бағдарламасы бойынша біліктілік көтерді. Осы курстан өткен ұстаздардың жалақысы 30-дан 100 пайызға дейін өсті. «Өрлеу» білім жетілдіру институтының республикалық жəне облыстық базасында 2 086 мұғалім қысқа мерзімді оқудан өтті. Аталған жұмыстар биыл да жалғаса бермек. Аймақта білім беру саласының үздіктерін қолдау шаралары да жалғасып келеді. Былтыр тағы 40 мұғалімге 1 миллион теңгеден сыйақы берілді. Баяндамасында Қырымбек Елеуұлы білім саласына қатысты нақты ойларымен де бөлісті. «Білім беру жүйесінің мəселесі сөз болғанда, көпшіліктің ойына оралатыны

– осы саладағы бітпейтін реформалар мен өзгерістер десек қате болмас. Алайда, білім саласындағы өзгерістер қоғам өміріндегі өзгерістердің салдары екендігін байқай бермейміз. Қазіргі заманды тарихшылар «қысқа көкжиектер» заманы деп атаса, экономистер турбулентті уақыт деп сипаттайды. Яғни, ұзақ мерзімді болжамдар жасау мүмкін емес, ұдайы икемделуді, жағдайға қарай өзгеруді талап ететін ерекше кезең орнады. Инновациялық толқындардың күші адам мен қоғамның өмір салты мен ырғағын лезде өзгертуде. Бірақ біздің мектептер соған сəйкес өзгеріп жатыр ма? Түлектеріміз қоғам мен нарықтың жаңа талаптарына сай ма? Алдағы өзгерістерге өз бетінше бейімделіп, үздіксіз оқуға, өзін өзі тоқтаусыз жетілдіруге дайын ба? Біздің түсінігімізше, мектептегі өзгерістердің өзегі осы сұрақтарға жауап іздеуге бағытталуы тиіс. Ата-ана, мектеп пен ұстаз білімге деген монополиясынан айырылды. Бала «Ол кім? Бұл не?» деген сұрақтарына жауап табу үшін əуелі мұғаліміне емес, қолындағы компьютері мен қалтасындағы телефонына қарайды. Ақпараттың таралу жылдамдығының өсуі білімнің жаңару жылдамдығын да арттырды. Оқу орнында алған біліммен өмір бойы жұмыс істеуге болатын мамандық қалмады. Өмір бойы оқу, үздіксіз оқу, біліктілік ұдайы жетілдіру ұғымдары адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Мұның барлығы мектеп өмірінің іргелі негіздерін қайта қарауға шақырады. Енді, білім беру үрдісінің негізгі субъектісі мұғалім мен мектеп емес, оқушы болуы тиіс. Оның күн сайын артып келе жатқан сұраныстары, қызығушылығы мен шексіз мүмкіндіктері ескерілмесе, мектеп бала үшін тартымсыз, ал ұстаз беделсіз болмақ. Мұндай жағдайда білім беру ортасымен бірге оқытушы мен оқушы арасындағы қарым-қатынас ережелері де трансформацияға ұшырайды. «Мен айтамын – сен үйрен» деген формулаға сыятын патерналистік түсінік өзгеріп, «бірге үйренейік» қағидасына негізделген əріптестік принцип орнауы қажет. Дəстүрлі ұғымдағы білім ақпарат тасқынына айналды. Ал білім беру жүйесінің міндеті – сол тасқыннан керекті тауып, іріктеп алып, арасындағы себеп салдар байланысын орнатып, кəдеге жаратуға үйрету болмақ. Тиісінше, үлкен көлемдегі ақпаратты жаттап, есте сақтау қажеттілігі кейінге шегініп, ақпаратты іздеп-табуға, сараптауға жəне оны жұмыста пайдалануға қажетті шығармашылық жəне ғылыми дағдыларды дамыту қажеттігі туады. Оқушылар басқа адамдармен тиімді қарымқатынас орнатуға, алдына мақсат қоя білуге, уақытын дұрыс жоспарлауға жəне жеке қабілеттерін орнымен əрі тиімді пайдалануға үйренуі қажет. Ақпарат тасқынында керегін іздеп табуға үйрету арқылы біз балаларға жеке білім алу траекторияларын қалыптастырып, өмір бойы білім алу дағдысын сыйлай аламыз. Сонда ғана оқушы болашақта табысты маман болып, сəтті жеке өмір құра алады. Арнайы тоқталғым келетін тағы бір маңызды бағыт – білім беру жүйесі аясында оқушылардың адамгершілігі мен моральдық келбетін қалыптастыру мəселесі. Қазіргі уақыттың талабына сай, білім беру жүйесі технологиялық бағытқа ерекше ден қойғанымен, адамгершілік жəне ұлт руханиятынан қол үзген технократизм бізді ұшпаққа шығармасы анық. Рас, өтпелі кезеңде біз отбасының бала тəрбиесіндегі рөлін кемітіп алдық. Сондықтан бала тəрбиесі тек мектептің мойнында деген қасаң түсінік əлі де күшті. Өскелең ұрпақтың моральдық, мəдени жəне психологиялық ұстанымдарын қалыптастыратын негізгі институт мектеп болып табылады. Сондықтан ұстаздың рөлі тек үйрету ғана емес, тəрбиелеу екендігін де естен шығармайық». Бұрынғы Білім жəне ғылым министрі, бүгінгі аймақ əкімінің аталған ұсыныстары семинарға қатысушылардың тарапынан қызу қолдау тапты.

Ал Сыр өңірінің мектептері шын мəнінде заман талабына сай білім ортасына айналуы үшін не істелуі қажет? Біріншіден, мектепте сапасы жоғары жəне қазіргі уақытта қолданбалы білім берілуі тиіс. Ең үздік жəне артта қалған оқушылар арасындағы айырмашылықты мейлінше қысқарту керек. Екіншіден, мектептің мақсаты баланы тек оқыту ғана емес, қазіргі заманда өз орнын тауып, бəсекелестікте өмір сүре алатын тұлға тəрбиелеу болуы шарт. Үшіншіден, мектептегі мұғалімнің білігін ұдайы көтеру жəне олардың шығармашылық жұмысына жағдай жасау басты назарда болуы тиіс. Төртіншіден, мектептер еліміз бен дүниеде болып жатқан əлеуметтік жаңалықтарға ашық болуы қажет. Егер осы айтылған жағдаяттар жан-жақты қамтылатын болса, онда білім саласы да төрт аяғын тең басар еді. 2008 жылы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасы бойынша қазақстандық зияткерлік мектептер құру жобасы іске аса бастады. Инновациялық білім беру бағдарламалары мен ғылыми жобаларды іске асыру үшін, заманға сай басқару тетіктерін енгізу, академиялық еркіндік пен дербестікті дамыту үшін 2011 жылы «Назарбаев Университеті», Назарбаев зияткерлік мектептері жəне «Назарбаев қорының» мəртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Сол заңға сəйкес дербес білім беру ұйымы болып саналатын Назарбаев зияткерлік мектептері осы күнде 17 мектепті іске қосып, қазақстандық орта білім беру жүйесін алға сүйрейтін локомотивке айналды. Қазір Назарбаев зияткерлік мектептерінің жинақтаған əдістемелік қоры, тəжірибесі мен білігі жалпы қазақстандық білім беру мазмұнын жаңартуға негіз ретінде танылды. Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың тапсырмасы бойынша, Назарбаев зияткерлік мектептерінің тəжірибесін жалпы білім беру жүйесіне тарату жұмысы басталғаны белгілі. Осы ретте, Қызылорда облысы Елбасының тапсырмасын орындау аясында өңірлік инновациялық мектептер желісін құру жобасын қолға алмақ. Аталған жоба шеңберінде облыс аудандарында екіден жəне Қызылорда қаласында 6 мектеп іріктеліп, Назарбаев зияткерлік мектептерінің тəжірибесін енгізу алаңы ретінде дамытылады. Жобаға кірген мектептердің мұғалімдері деңгейлік біліктілік көтеру курстарынан өтіп, алған білімі негізінде жұмыстарын жаңа арнаға түсіруі тиіс. Сонымен бірге, аталған жобаға енген мектептер Назарбаев зияткерлік мектептерінің талаптарына сай жарақтандырылуы қажет. Бұл мектептер ұсынылған əдістеме мен тəжірибені тездетіп игеріп, облыс аумағындағы мектептерге таратуға жəне өңірлік білім беру жүйесіндегі озық жетістіктер үлгісін қалыптастыруы қажет. – Білімнің сапасын көтеруге арналған бүгінгі кездесуіміз Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың бастамасымен жасақталып, іске асырылып жатқан келелі жоспарлардан туындайды. Тəуелсіздіктің таңы атқан кезден-ақ Елбасы дамуымыздың діңгегі білім мен ғылым екендігін басып айтып, «Болашаққа – кемел біліммен» деген баршаға пəтуалы қағидасын ұсынды. Соның аясында, қазақстандық білім беру бұрын-соңды көрмеген қарқынды ілгерілеу кезеңіне аяқ басты. Елімізде жүздеген мектеп пен балабақша бой көтерді, ұстаздарды қолдау жəне ынталандыру шаралары да тұрақты өсіп келеді. Жоғары оқу орындарын қолдау, ұстаздардың ғылыми ізденісіне қажетті гранттар бөлу, Назарбаев зияткерлік мектептері, «Болашақ» бағдарламасы, «Назарбаев Университеті», мектепке дейінгі білім беруді 100 пайызға жеткізу міндеті, 12 жылдық орта білімге көшу, мектептердегі 3 ауысымды оқуды жою туралы шешімдер, білімдегі инновацияларға көрсетілетін жанжақты қолдау – осының барлығы да бізбен көршілес елдерде іске аса қоймаған, көп мемлекеттер əлі армандай да алмайтын биік белестер, – деді əкім сөзінің соңында. Семинар барысында қатысушылар өз ойларын ортаға салды. Айтылған ұсыныстарды тездетіп тəжірибемен ұштастыру жағын талқылады. Сондай-ақ, Қызылорда облысы əкімдігі мен «Назарбаев зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымы арасында стратегиялық серіктестікті дамыту жөнінде меморандумға қол қойылды. ҚЫЗЫЛОРДА.

Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. «Baз-21113» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 412AD11, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Арал қаласы, Бақтыбай батыр көшесі, №121А. Теңгерім ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігінің Қызылорда облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті. Алғашқы баға – 318 101 теңге, бастапқы баға – 1590 505 теңге. Ең төменгі баға – 174 031 теңге. Кепілді жарна – 47 716 теңге. 2. «Газ-3102 121» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 042AE11, 2004 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Чайковский көшесі, №10. Теңгерім ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігінің Қызылорда облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті. Алғашқы баға – 410 950 теңге, бастапқы баға – 2 054 750 теңге. Ең төменгі баға – 224 829 теңге. Кепілді жарна – 61 643 теңге. 3. «Ваз-2106» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 370AD11, 2002 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Жаңақорған кенті, Қорасан ата көшесі, №8А. Теңгерім ұстаушы – ҚР Тұтынушылардың құқықтарын қорғау агенттігінің Қызылорда облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті. Алғашқы баға – 136 560 теңге, бастапқы баға – 682 800 теңге. Ең төменгі баға – 74 711 теңге. Кепілді жарна – 20 484 теңге. 4. «Baз-21214» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 018РК11, 2009 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Жалағаш кенті, Желтоқсан к-сі, №6. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысының прокуратурасы. Алғашқы баға – 615 994 теңге, бастапқы баға –3 079 970 теңге. Ең төменгі баға – 337 007 теңге. Кепілді жарна – 92 400 теңге. 5. «Ваз-21213 00» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 019AF11, 2004 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, №156 «А». Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті. Алғашқы баға – 405 932 теңге, бастапқы баға – 2 029 660 теңге. Ең төменгі баға – 222 083 теңге. Кепілді жарна – 60 890 теңге. 6. «Ваз-21140» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 018AF11, 2005 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, №156 «А». Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті. Алғашқы баға – 449 419 теңге, бастапқы баға – 2 247 095 теңге. Ең төменгі баға – 245 875 теңге. Кепілді жарна – 67 413 теңге. 7. «Ваз-21213» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 024AF11, 2001 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, №156 «А». Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті. Алғашқы баға – 352 259 теңге, бастапқы баға – 1 761 295 теңге. Ең төменгі баға – 192 719 теңге. Кепілді жарна – 52 839 теңге. 8. «Ваз-2110 01» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 017AF11, 2006 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, №156 «А». Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті. Алғашқы баға – 427 552 теңге, бастапқы баға – 2 137 760 теңге. Ең төменгі баға – 233 912 теңге. Кепілді жарна – 64 133 теңге. 9. «Nissan Maxima» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N068AV, 2005 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би к-сі, №29А, №4 оқу ғимараты. Теңгерім ұстаушы – Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті. Алғашқы баға – 1 149 705 теңге, бастапқы баға – 5 748 525 теңге. Ең төменгі баға – 628 998 теңге. Кепілді жарна – 172 456 теңге. 10. «Уаз-330302-0001011» маркалы ав токөлігі, мемлекеттік нөмірі N835AN, 2002 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Чайковский көшесі, №10. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облыстық санитариялықэпидемиологиялық сараптама орталығы. Алғашқы баға – 24 248 теңге, бастапқы баға – 121 240 теңге. Ең төменгі баға –13 266 теңге. Кепілді жарна – 3 638 теңге. 11. «Уаз-396252» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N927AL, 2002 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Желтоқсан көшесі, №154. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облыстық санитариялық-эпидемиологиялық сараптама орталығы. Алғашқы баға – 334 091 теңге, бастапқы баға – 1 670 455 теңге. Ең төменгі баға – 182 779 теңге. Кепілді жарна – 50 114 теңге. 12. «Уаз-31512» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N080BD, 2006 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Əйтеке би кенті, Баһадүр к-сі, №42. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облыстық санитариялықэпидемиологиялық сараптама орталығы. Алғашқы баға – 324 941 теңге, бастапқы баға –1 624 705 теңге. Ең төменгі баға – 177 774 теңге. Кепілді жарна – 48 742 теңге. 13. «Уаз-31512» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N095BВ, 2006 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда

облысы, Сырдария ауданы, Тереңөзек кенті, Абай көшесі, №19. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облыстық санитариялықэпидемиологиялық сараптама орталығы. Алғашқы баға – 358 106 теңге, бастапқы баға – 1 790 530 теңге. Ең төменгі баға – 195 918 теңге. Кепілді жарна – 53 716 теңге. 14. «Уаз-31514» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N178АА, 1998 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Тартоғай ауылы, Д.Ершохаев көшесі, №1. Теңгерім ұстаушы – Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ЗК-169/4» мекемесі. Алғашқы баға – 178 566 теңге, бастапқы баға – 892 830 теңге. Ең төменгі баға – 97 693 теңге. Кепілді жарна – 26 785 теңге. 15. «Hyundai Gets» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 052АD11, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, аэропорт нөмірсіз. Теңгерім ұстаушы – «Қазаэронавигация» РМК Қызылорда филиалы. Алғашқы баға – 672 010 теңге, бастапқы баға – 3 360 050 теңге. Ең төменгі баға – 367 653 теңге. Кепілді жарна – 100 802 теңге. 16. «Зил-431410» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N562KP, 1989 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Төле би көшесі, 112. Теңгерім ұстаушы – Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ЗК-169/1» мекемесі. Алғашқы баға – 388 872 теңге, бастапқы баға – 1 944 360 теңге. Ең төменгі баға – 212 750 теңге. Кепілді жарна – 58 331 теңге. 17. «Ваз-21065» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N557KP, 2001 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Төле би көшесі, 112. Теңгерім ұстаушы – Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ЗК-169/1» мекемесі. Алғашқы баға – 165 912 теңге, бастапқы баға – 829 560 теңге. Ең төменгі баға – 90 770 теңге. Кепілді жарна – 24 887 теңге. 18. «Уаз-31512» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N024NS, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Д.Қонаев тұйығы, 1. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Қызылорда облысы жəне Байқоңыр қаласы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 481 359 теңге, бастапқы баға – 2 406 795 теңге. Ең төменгі баға – 263 349 теңге. Кепілді жарна – 72 204 теңге. 19. «Уаз-315122» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N030NS, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Д.Қонаев тұйығы, 1. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Қызылорда облысы жəне Байқоңыр қаласы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 390 184 теңге, бастапқы баға – 1 950 920 теңге. Ең төменгі баға – 213 468 теңге. Кепілді жарна – 58 528 теңге. 20. «Газ-3110» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N042NS, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Д.Қонаев тұйығы, 1. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Қызылорда облысы жəне Байқоңыр қаласы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 307 678 теңге, бастапқы баға – 1 538 390 теңге. Ең төменгі баға – 168 329 теңге. Кепілді жарна – 46 152 теңге. 21. «Ваз-21213» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N044NS, 2003 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Д.Қонаев тұйығы, 1. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Қызылорда облысы жəне Байқоңыр қаласы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 198 159 теңге, бастапқы баға – 990 795 теңге. Ең төменгі баға – 108 412 теңге. Кепілді жарна – 29 724 теңге. 22. «Газ-2705-34» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N046КК, 2005 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Саламатов көшесі, №9А. Теңгерім ұстаушы – «Сот сараптама орталығы» ММ Қызылорда облысы бойынша сот сараптама институты. Алғашқы баға – 1 056 514 теңге, бастапқы баға – 5 282 570 теңге. Ең төменгі баға – 578 013 теңге. Кепілді жарна – 158 478 теңге. 23. «Ваз-21214» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N308BV, 2008 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Ы.Жақаев көшесі, 72. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысының статистика департаменті. Алғашқы баға – 580 104 теңге, бастапқы баға – 2 900 520 теңге. Ең төменгі баға – 317 372 теңге. Кепілді жарна – 87 016 теңге. 24. «Ваз-21214» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N343BV, 2008 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Ы.Жақаев көшесі, 72. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысының Статистика департаменті. Алғашқы баға – 486 306 теңге, бастапқы баға – 2 431 530 теңге. Ең төменгі баға – 266 056 теңге. Кепілді жарна – 72 946 теңге. 25.«Hyundai Trajet 2.0At» маркалы автокөлігі, мемлекеттік нөмірі N973BВ, 2006 жылы шығарылған, тұрған жері: Қызылорда қаласы, Скатков к-сі, 96. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша мемлекеттік сəулет-құрылыс бақылау жəне лицензиялау департаменті. Алғашқы баға – 935 092 теңге, бастапқы баға – 4 675 460 теңге. Ең төменгі баға – 511 584 теңге. Кепілді жарна – 140 264 теңге. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталғанға дейін екі сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірың ғай оператордың шотына төленеді: Кепілді жарнаны алушы – «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ; банк – «Қазкоммерцбанк» АҚ; ИИК KZ529261501102032004, БИК KZKOKZKX, БИН 050540004455; КНП: 171; КБе: 16, төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Қатысушыларға кепілді жарнаның кез келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте

бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқы беріледі. Аукционға қатысу үшін мына құжаттарды көрсете отырып: 1) жеке тұлғалар үшiн: жеке сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшiн: бизнес сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – БСН), толық атауы, бірінші басшының тегі, аты, əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректері (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ-мен қол қойылған аукционға қатысуға өтінімді жекешелендіру объектілерін сату Қағидасына қосымшаға сəйкес объект бойынша тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін тізілімнің веб-порталы үш минут ішінде өтінім берілген сату объектісі бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілімнің дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының өтінімді, қатысу жəне тіркеу бойынша талаптарды сақтамауы, сондай-ақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның саудасаттық басталғанға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға жіберілген қатысушыға тізілімнің веб-порталы беретін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат етіледі. Аукционға жіберілген қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен саудасаттық өткізу туралы ақпараттық хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Аукционның жеңімпазы сатып алусату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстырып тексеру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариатта куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап екі минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы Қағидаға сəйкес белгіленген қадаммен азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін екі минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы саудасаттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамаса, онда электронды аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткiзiлген күнi тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде Қызылорда қаласы, Д. Қонаев көшесі, 7А мекенжайында қол қойылады. Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жер учаскесіне құқық сатып алушыға өтеді. Жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне (87242) 30 11 64 телефоны арқылы алуға болады.


9

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

 Имандылық иірімдері

Ќайырымдылыќ кеші сырќат сəбиге їміт отын сыйлады Өмір ЕСҚАЛИ

«Егемен Қазақстан».

Əлихан қазір 5 жаста. 4 айлығында талма ауруына ұшырап, мүгедек болып қалған. Ал, 3 жасында сөйлеуден қалды. Атаанасы туған-туыстарының, еңбектес əріптестерінің, жұртшылықтың қаржылық қолдауы арқасында оны былтыр Германиядағы жетекші клиникалардың бірінде емдетіпті. – Шетелде емдеткелі ұлымыз тəуірленген сыңайлы. Аздап тілге келе бастағаны қуантады. Ондағы дəрігерлер құлан-таза сауығып кетуіне кепілдік бергенімен, күрделі операцияларға қомақты ақша керек. Оған шамамыз келмейді, – дейді ерлі-зайыпты Жапаровтар. Алаңсыз балалық шақтың қызығын көре алмай өсіп келе жатқан «бауыр еті – бала» үшін қатты қиналған əкесі Самат бірқатар танымал əншілерге телефон соғып, көмек қолын созуды өтінген. Қазақстандық эстрада жұлдыздары арасынан Майра Ілиясова мен Нұрлан Өнербаев баланың еміне қажетті қаражатты жинауға көмектесу

мақсатымен концерт өткізуге келісім берген. Бұл бастамаға облыс əкімдігі де қолдау көрсеткен. Кішкентай Əлихан үшін ұйымдастырылған «Өмірге құштарлық» атты қайырымдылық кешіне жиналған жұртшылықта есеп болмады. Қызылжар өңіріне арнайы ат терлетіп келген майталман өнер иелері 3 сағатқа жуық «Метро» концерт залын тамаша əуенге бөлеп, ерекше көңіл-күй сыйлады. Оларға белгілі продюсер Ержан Қабдуллин қосылып, кеш ажарын аша түсті. «Жан анам» қайырымдылық қорының жетекшісі Майра Ілиясова Мағжан еліне алғаш рет келіп отырғанына қарамастан үлкен əсер алғанын, тыңдармандардың ықыласы керемет тəнті еткенін жеткізді. – Қайырымдылық деген–терең əрі қасиетті ұғым. Бүгінгідей мейірім, бауырмалдық барынша кеміген тасбауыр заманда адамдардың бір-біріне деген ілтипаты ауадай қажет екенін ұғынатын мезгіл жетті. Солтүстік Қазақстан облысы.

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ, САУДА-САТТЫҚ!

Таєылымы мол байќау Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Қазақ қашанда таланттан кем болған емес. Тап басып таба ал сақ, балабақша мен мектепте жүрген ұл-қыздың бойында алуан түрлі өнер жетіп-артылады. Оны ұлттық үлгімен ұштастырсаң, тіпті жанып кетері хақ. Соның бір дəлелі екі жылдан бері ұлт руханиятына бейімделіп өткізіліп келе жатқан «Ақберен» республикалық оқушылар байқауы дер едік. Бұл игі іске ұйытқы болып отырған – «Дарын» республикалық ғылыми практикалық орталығы. Осы атаулы мекеменің директоры Шолпан Қирабаеваға тілдескенімізде ол: «Бұл байқауды еліміздің мектеп терінде оқып жатқан 5-11

сынып оқушылары арасында ұйымдастырып келеміз. Басты мақсат, бабалар дəстүрін қайта түлету, мемлекеттік дəрежеге ие болған тіліміздің қадір-қасиетін мектеп қабырғасында жүрген оқушылардың санасына таза сіңіру, таланттарды тауып, өзгелерге үлгі ету. Бір сөзбен айтқанда, сөз қадірін, өнер мəнін, сауатты жазу үлгісін үйрету. Жасыратыны жоқ, осы күндері қадірлі қазақ сөзінің түп мағынасын түсінбей, айта беретіндер көбейді. Біз осыны білім ұясынан бастап қолға алуды ниет еттік. «Ақберен» байқауы алғаш Астанада шаңырақ көтерді. Биыл киелі Түркістан қала сының азаматтары өткізіп беруге бел байлап, Н.Оңдасынов атындағы дарынды балаларға

арналған мектеп-интернат базасында ұйымдастырды. Оларға жас ұрпақ атынан алғыс айтуға тиістіміз», деді. Алты бағытта өткен байқауда командалар бойынша бірінші орын – Шығыс Қазақстан, екінші орын – Жамбыл, үшінші орын – Қызылорда облыстарының еншісіне тиді. Сол секілді номинациялар бойынша да ақындар айтысында, мүшəйрада, ұлттық аспапта, шешендік өнерде, көркемсөз оқуда, шығарма жазуда озық деп танылғандар дипломдармен марапатталып, бағалы сыйлықтарға ие болды. Алдағы жылы «Ақберен» байқауын Шығыс Қазақстан облысында өткізу көзделіп отыр. Жалпы, ұлт руханиятына ұрпақты мектептен баулу мақсатында ұйымдастырылған игілікті шараға қазақ жұртының сергек жандары серпіліс танытып, қолдап жатса нұр үстіне нұр болмақ.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру жəне ақпарат комитеті Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 желтоқсандағы № 1624 қаулысымен бекітілген «Радиоəуесқойлық қызметтердің радиоэлектрондық құралдарын тіркеу жəне пайдалану қағидаларына» сəйкес радиоəуесқойлық қызметтердің радиоэлектрондық құралдарының (бұдан əрі – РЭҚ) əуесқойлық радиостанциясын пайдалануға рұқсат алғысы келген тұлғаның біліктілігін анықтайтын біліктілік комиссияларының жұмысына қатысуға тілек білдірушілерден өтініштерді тіркеу басталғаны туралы хабарлайды. Жоғары біліктілік комиссиясына радиоəуесқойлық қызметтердің РЭҚ «экстра» санаттағы əуесқойлық радиостанциясын пайдалануға рұқсаты бар тұлғалар қатыса алады. Аумақтық біліктілік комиссиясына радиоəуесқойлық қызметтердің РЭҚ «экстра» немесе 1-санаттағы əуесқойлық радиостанциясын пайдалануға рұқсаты жəне эфирде кем дегенде бес жыл жұмыс өтілі бар тұлғалар қатыса алады. Конкурсқа қатысу туралы өтініш БАҚ-та хабарламаның жарияланған күнінен бастап 30 күнтізбелік күндері аралығында Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру жəне ақпарат комитетінің 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, Министрліктер үйі, 14-кіреберіс, 7-қабат, 746-кабинеті бойынша орналасқан мекенжайына жіберілуі тиіс, байланыс телефоны:+7 (7172) 740355.

Ќўрметті салымшылар! «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» шеңберінде Ақмола облысының əкімдігімен Ақмола облысы Көкшетау қаласындағы Васильков шағын ауданының солтүстігіне қарай орналасқан, барлығы 90 пəтер, оның ішінде «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ желісі бойынша 45 пəтер, бағасы 1 шаршы метр үшін 90000 теңге болатын «45 пəтерлі тұрғын үйдің құрылысы (3 позиция)» жəне «Тоғыз қабатты тұрғын үйлердің құрылысы» Ынтымақтастық келісіміне қол қойылғанын хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың тамыз айы. Тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулына қатысуға өтініш қабылдау жоспарланған мерзімі: 2015 жылдың 27 мамырынан. Банктің Ақмола облысы, Көкшетау қаласы, 8 Март көшесі, № 51 үй мекенжайында орналасқан филиалында байланыс телефондары: 8(7162) 32-34-18,32-35-50 немесе Банктің www.hcsbk.kz интернет ресурсында тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулын құру тəртібімен жəне құрылыс нысанының сипаттамасымен (соның ішінде ғимарат қасбетін жəне пəтерлердің жоспарлануын көру де бар) егжей-тегжейлі танысуға болады.

Комитет связи, информатизации и информации Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан объявляет о начале регистрации заявления лиц, желающих участвовать в работе квалификационных комиссий, определяющих квалификацию лиц, претендующих на получение разрешения на эксплуатацию радиоэлектронных средств (далее – РЭС) радиолюбительских служб в соответствии с «Правилами регистрации и эксплуатации РЭС радиолюбительских служб», утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 28 декабря 2011 года № 1624. В высшей квалификационной комиссии могут принять участие лица имеющие разрешение на эксплуатацию РЭС радиолюбительских служб категории «экстра». В территориальной квалификационной комиссии могут принять участие лица имеющие разрешение на эксплуатацию РЭС радиолюбительских служб первой категории, категории «экстра» и имеющие стаж работы в эфире не менее пяти лет. Заявления на участие в конкурсе должны быть представлены в течение 30 календарных дней со дня публикации объявления в СМИ по адресу: 010000 г. Астана, ул. Орынбор, д. 8, Дом министерств, Комитет связи, информатизации и информации Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан, подъезд 14, 7-этаж, 746-кабинет, контактный телефон: +7 (7172) 740355.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 21 сəуірде сағат 15.00-де Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй мекенжайында «Резерв» РМК балансындағы мемлекеттік республикалық мүлік объектілерін мүліктік жалға беру жөнінде тендер өткізу туралы хабарлайды Лот №

Резервуар атауы

Тендерге қойылады: Резервуарлар Орналасқан жері көлемі

Дизельді жанармай резервуарлары 1 №14 (7500 тонна) 2 №20 (7500 тонна) 3 №23 (7500 тонна) 4 №26 (7500 тонна) Əуе керосині резервуары 5 №9 (7500 тонна)

Айлық жал- Кепілді дау ақысының жарна бастапқы со- (теңге) масы (теңге)

Өндіріс көшесі, 41 Өндіріс көшесі, 41 Өндіріс көшесі, 41 Өндіріс көшесі, 41

36 268 10 991 10 991 10 991

36 268 10 991 10 991 10 991

Өндіріс көшесі, 41

12 775

12 775

Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, объектіге қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану жəне басқа да қызметтерге немесе баланс ұстаушымен келісімшарт бойынша төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасау мерзімі одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер шарты: 1. Жалдау объектісі үшін жалдау ақысы бойынша ұсыныстар бастапқыдан төмен емес. 2. Жалдау объектісінің қалыпты техникалық пайдалануы жағдайында сақталуын қамтамасыз ету. 3. Резервуарларды пайдалану бейінін бүкіл жалдау мерзімі кезінде сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемі Объект үшін жалдау төлемінің ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлiк құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңiмпазы деп танылады. Қатысушылар ұсынған жалдау төлемінің сомалары сəйкес келген (тең болған) жағдайда, тендер комиссиясының шешімі бойынша тендерге қатысуға өтінімі бұрын тіркелген тендерге қатысушы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер өткізу ережесі Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды тапсыру қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шарттарын орындау мен шарт жасау жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiмдi;

2) желiмделген конвертте тендердiң шарттары бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы анықтаманың немесе куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелерін немесе көрсетiлген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; дара кəсіпкер үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, дара кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндiкөшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) салық органының қатысушының салықтық берешегi жоқ екенi туралы өтінім берілген кезге дейінгі бір айдан кешіктірілмей берілген анықтамасын; 8) екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шоттың бар екендігін растайтын анықтаманы. Өтінімді қабылдау жалға берушінің атына тігілген түрде, парақтарына нөмір қойылған жəне соңғы бетіне қол қойып, мөр басылған құжаттарды (жеке тұлға үшін, егер мұндай мөр бар болса) ұсынылған кезде жүргізіледі. Өтінімдерді қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2015 жылғы 20 сəуірде сағат 15.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру депаратаментінің есепшотына төленеді – ИИК KZ880705012170181006, СТТН 620300352948, БСН 120340010824, БЖК KKMFKZ2A, КНП-171, ММ коды 2170181, Банк – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті. Тендер өткізу, тендерге қатысуға өтінімдер мен тендерлік құжаттама топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй, № 2 кабинет. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 телефондары арқылы немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

«ҚазАгроҚаржы» акционерлік қоғамы автокөлік құралын сатуды өткізу жөнінде хабарлайды Сауда-саттыққа шығарылатын мүлік – Toyota Corolla маркасының автомобилі, 2008 жылы шығарылған, шанағының нөмірі JТNBV58E303521196, түгендеме нөмірі 1-004967: – бастапқы құны – 1 585 900 (бір миллион бес жүз сексен бес мың тоғыз жүз) теңге; – бағасын көтеру талаптарында (ағылшын əдісі); – бағаны көтеру адымы – аукционшы өз бетімен белгілейді; кепілді төлем мөлшері – аукцион өтетін күннің алдында «ҚазАгроҚаржы» АҚ есепшотына қолма-қол ақшасыз төлеммен төленетін бастапқы құнынан 5 %. Сауда-саттық өтетін жер: Қазақстан Республикасы, Астана қ., Кенесары көшесі, 51, кқ-4, тел: 8/7172/ 55-01-90. Өтінімдер 2015 жылғы 15 сəуірге дейін қабылданады. Сауда-саттық өтетін күн жəне уақыт: 2015 жылғы 15 сəуірде сағат 10:00. Сатып алу бағасын төлеу тəртібі мен мерзімі: жеңімпазы мүлікті сатып алу үшін, ақша қаражаттарын мүлікті сатып алу-сату шартына қол қойылған соң, үш жұмыс күні ішінде «ҚазАгроҚаржы» АҚ деректемелері бойынша аудару арқылы төлейді. «ҚазАгроҚаржы» АҚ деректемелері: 010000, БСН 991240000043, ЖСК KZ619261501105871005 «Қазкоммерцбанк» АҚ, Астана қ., БСК KZKOKZKX, КҰЖЖ 39112465, Кбе 15. Орналасқан жері жəне байланыс телефоны: Қазақстан Республикасы, Астана қ., Кенесары көшесі, 51, кқ-4, тел: 8/7172/ 55-01-90. АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА

Ағымдағы жылдың 16 сəуір күні сағат 10.00-де «Қызылордаастық» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Қызылорда қаласы, Құлтекенов көшесі, №98 мекенжайында серіктестік қатысушыларының кезекті жалпы жиналысы болатындығын хабарлайды. Күн тəртібі: 1. Серіктестіктің 2013-2014 жылдардағы жылдық есебі. 2. Серіктестіктің 2013-2014 жылдардағы қаржылық есебі. 3. Тексеру комиссиясының есебі. 4. Серіктестіктің таза кірісін бөлу. 5.1. Серіктестік қызметіне «Мирас» ашық акционерлік қоғамныңы қатысуы жайлы. 5.2. «Мирас» ашық акционерлік қоғамы уəкілі серіктестік жалпы жиналысына қатыспаған жағдайда тізімінен шығарылу мəселесі талқыланып, сот шешімімен, əділет органында қатысушылар тізімін қайта тіркету жайында. Жалпы жиналысқа кворум жиналмаған жағдайда қайта жалпы жиналыс 2015 жылғы 29 сəуірде сағат 10-да болады. Анықтама телефондары: 8 (7242) 258449, 87772639297.

Астана қаласы, Есіл ауданы, Қонаев көшесі, №14/3 үйде орналасқан «ҚазТрансГаз Аймақ» АҚ тұтынушылар мен өзге де мүдделі тұлғаларға газ тарату жүйелері жəне магистральдық газ құбырлары арқылы тауарлы газды тасымалдаудағы реттелетін қызмет түрлерін ұсыну жөніндегі «ҚазТрансГаз Аймақ» АҚ қызметі туралы жыл сайынғы есептің тыңдалымы 2015 жылғы 28 сəуірде сағат 15.00-де Тараз қаласы, қолбасшы Қойгелді көшесі, 177-үйдің конференц-залында өтетіні туралы хабарлайды. Мадеев Болат Омашевичтің атына 05 мамыр 1993 жылы берілген С.М.Киров атындағы ҚазМУ-дің «Құқықтану» мамандығы бойынша «Заңгер» мамандығын игеру туралы ФВ №634185, тіркелу №162 санды дипломы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар туралы» Заңының 30-бабының 5-тармағына сəйкес «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі» АҚ 2015 жылғы 20 наурыздағы № А5701 куəлігінің негізінде акциялардың шығарылымы жойылғандығы туралы хабарлайды (акциялар шығарылымы 2015 жылғы 27 наурыздан бастап жойылды).

В соответствии с пунктом 5 статьи 30 Закона Республики Казахстан «О рынке ценных бумаг», АО «Национальный научно-технологический холдинг «Парасат» сообщает об аннулировании выпуска акций свидетельством № А5701 от 20 марта 2015 года (выпуск акций аннулирован с 27 марта 2015 года).

Шетелдік веб-сайттарда орналасќан ќўжаттарды заѕсыз тїрде ќабылдаєан тўлєалардыѕ назарына! 2015 жылғы 12 наурызда Қазақстан Республикасы АҚШ, Нью-Йорк қ. Оңтүстік аймағының Аймақтық сотына Сізге қарсы талап-арыз ұсынды. Іс Қазақстан Республикасы Does 1-100 Inclusive, No. 15 Civ/ 1900 (ER) (S.D.N.Y. 2015)-ға қарсы ретінде ресімделді. Талап-арыздың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, көруге болады: www.facebook. com/KazakhstanvDoes. Толықтыра келе, Сізге қатысты Уақытша шараларды қамтамасыз ету жəне сотпен тыйым салу туралы өтінішхат (бұдан əрі – «Өтінішхат») ұсынылды. Өтінішхаттың жəне қоса берілген құжаттардың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www. facebook.com/KazakhstanvDoes. Өтінішхат Негіздемелер ұсыну туралы бұйрық бойынша берілген, сондықтан іс жеделдетілген тəртіпте қаралатын болады. Біржақты уақытша сотпен тыйым салу Сізге, сіздің үлестес тұлға ларыңызға, жұмысшыларға, агенттер мен өкілдерге жəне сіз Қазақстан Республикасының компьютерлік желісінен материалдарды жəне Қазақстан Республикасының лауазымды тұлғаларының Gmail есеп жазбаларын сізбен бірлесе пайдалануға, жариялауға, таратуға, басып шығаруға, көрсетуге, айырбастауға, бөлуге, қабылдауға, көшіруге, шолуға, қолжетімділікке, қандай да бір түрмен басқалар үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге немесе қолжетімділікті ұсынуға қатысқан барлық тұлғаларға шығарылды. Негіздемелер ұсыну туралы бұйрықтың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Сот тараптарды Уақытша сотпен тыйым салуға сəйкес 2015 жылғы 20 наурызда 14.00 сағатта Нью-Йорк қ. Оңтүстік аймақтық сотының ғимараты, АҚШ, 40 Фолей Сквер, Нью-Йорк қ., НЙ, 10007 мекенжайы бойынша келуге міндеттеді. Егер Сіздің атыңыздан заңгер өкілдік етсе, бізге бұл туралы хабарландыруды сұраймыз жəне біз сіздің адвокатыңызға Сот тағайындаған күнге жəне уақытқа қатысты хабарлаймыз. Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle LLP 101 Парк Авеню Нью-Йорк қ., НЙ 101-78 – 0061 Жак Семмелманның назарына jsemmelman@curtis.com Қазақстан Республикасының адвокаттары Жамбулов Сериккали Абдиразаковичке Т.Рысқұлов атындағы ҰЭУ колледжін бітіргені туралы берілген КОБ №0003490 дипломы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Караматдинова Жанарға Орта медициналық жəне фармацевтік қызметкерлерді даярлау жəне қайта даярлау жөніндегі Республикалық колледжі берген ОАБ №0514291 дипломы мен қосымшасы жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

Қазақстан Республикасы Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басшылығы мен ұжымы Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Əлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімінің сектор меңгерушісі Нұрлан Шамсудинұлы Мұқаевқа əкесі Шамсудин Əлімұлы МҰҚАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ұжымы əлеуметтік-гуманитарлық факультеттің деканы, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Жамал Базылқызы Əшірбековаға ағасы Сəрсембай Базылұлы ƏШІРБЕКОВТІҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

 Достық дəнекері

Омбыдаєы Наурыз

мерекесіне 7000 адам ќатысты Биылғы Наурыз Омбы қаласында бұрын-соңды болмаған ауқымда өткізілді. Бұрын оны қаламыздағы түркітілдес халықтардың өкілдері өздіөзі, бөлек-бөлек атап өтетін. Қазақтар бір жерде, өзбектер басқа жерде, татарлар мен əзербайжандар да бұйырған орындарында тойлайтын. Биыл қала басшылығы барлық ұлттық-мəдени орталықтардың бəрінің басын біріктіріп, Наурызды ортақ түрде атап өту керек деген шешім қабылдады. Сөйтіп, оған «Красная звезда» спорт кешені берілді. Андрей МОТОВИЛОВ,

«Омская правда» газетінің бас редакторы.

Жексенбі күні таңертеңнен бастап барлық Омбы халқы «Красная звезда» спорт кешені орналасқан «ВЛКСМ-нің 30 жылдығы» атындағы паркке ағылды. Олардың арасында мұсылмандар ғана емес, орыстар, украиндар, беларустар да болды. Бəрі де Шығыстың халық мерекесі Наурызды көргісі келетін сияқты. Оның үстіне алдын ала хабарланған бағдарламалары да жұртты қатты қызықтырған еді. Спорттық жарыстар, балаларға арналған ұлттық ойындар, ұлттық əн-күйлер, дəмі тіл үйіретін Шығыс тағамдары болатынын БАҚ қайта-қайта айтып жатты. Спорттық жарыстардың бəрі далада ұйымдастырылып, оны көбінесе ер-азаматтар қызықтады. Ал спорт кешенінің ішінде əрбір ұлттың тəтті-дəмділеріне толы болған жайма базарлар əже-аналар мен балаларды қарқ қылды. Осы жердегі əзіл-қалжыңдар, əн - күйлер, қызық бағдарламаны көруге келген адамдардың бірін де селсоқ қалдырмай, бəрін де қызығына елітіп əкетті. Соның ішінде құрылғанына екі-ақ жыл болған əзербайжандардың «Ватан-Родина» ұлттық орталығы өздерінің экспозицияларын тұңғыш рет ұсынды. Əзербайжандағы атақты «Қыз мұнарасының» кішірейтілген нұсқасы, ұлттық киімдегі қуыршақтар, музыкалық аспаптар – бəр-бəрі олардың тарихи отандарын көзге елестетті. Сонымен бірге, əзербайжанның ішіне құйылған ыстық су ұзақ уақыт салқындамайтын атақты ағаш тостағандары да жұрттың қызығушылығын тудырды. Омбыдағы «Мөлдір» атты қазақ ұлттық мəдени орталығының құрылғанына 25 жыл болған. Олар ұлттық кəдесыйлар сататын «Меруерт» атты дүкен де ашқан екен. Сонымен бірге, «Омбы қазақтары» атты газет те шығарады. Біз осы газеттің бас редакторы Торғын Əшеновамен сөйлескенімізде ол: «Бүгінгі мереке барлық халықтардың бірігуінің, бір мақсат, бір тілекте болуының қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Басқа халықтардың мəдениетін, өнерін білген сайын, таныған сайын оларға деген құрметің де арта түседі. Біздің бір-бірімізді тереңірек білуімізге Наурыздың пайдасы өте көп», деді. Спорт кешенінің ішіндегі «Дастарқан» алаңына келген жұрттың бəріне тегін тағамдар таратылды. Мұсылмандардың дəстүрі бойынша бір қазаннан үлестірілген дəм содан ауыз тиген барлық халық өнімдерін татулыққа шақырады екен. Мереке ойлағаннан да артық көңілді болды. Тек белгіленген орынның тарлығы ғана көзге анық көрініп тұрды. Келесі жылы қала басшылығы бұдан гөрі кеңірек орынды таңдайтын шығар. Сонда Наурыз бүгінгіден де көп халықты бір-бірімен жақындастыра түсері сөзсіз. Ресей Федерациясы, Омбы қаласы.

––––––––––––––––––––– Суреттерді түсіргендер Евгения КАРМАЕВА мен Татьяна ШИПИЛОВА.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

2 сəуір 2015 жыл

 Отбасы – Отанның ошағы

Їш мəрте егіз туєан ана Баяғыда ауылға барсаң, үй сайын алдыңнан алтын алқа таққан аналар шығатын. Бір үйдің төрінде 7-8 бала қатар асыр салып, үлкеніне сыймай қалған кəстөмді ортаншысы киіп, кең шалбардың балағын қайырып алған кенжесі аяғына іліп ептесіп-септесіп өсуші еді. Көпбалалы отбасы шетінен еңбекқор, пысық, қанағатшыл, намысшыл боп келеді. Қайта бір-екі баламен шектелген жұбайларға ел ол кезде осқырына қарайтын. «Құдай бермей жатқан шығар, əйтпесе жас қой, тəйірі...» деп сыртынан мүсіркеп жататын. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Біз əңгіме еткелі отырған Райкүл апаға Алла тағалам құрсағына берекесін ерекше дарытып тұрған сол бір жылдары бес мəрте құрсақ көтеріпті. Бес баланы ол жылдары кім таппады дейтін шығарсыздар. Бірақ, Райкүл апаның жөні бөлек. Бесеудің үшеуінде егіз балаларды дүниеге əкеліпті. Тұла бойы тұңғышы Гүлжанын босанғаннан кейін араға екі жыл салып, Нұрланы іңгəлады. Сосын араларына екіүш жыл салып, үш егіз бірінен кейін бірі жарық дүние есігін ашты. Алдымен Асан мен Үсен, сосын Ержан мен Нұржан, соңынан Эльмира мен Гүлмира... Өкініштісі, Гүлмирасы 6 айлығында шетінеп кетті. Бүгінде Тұрсынқұл аға мен Райкүл ападан тараған перзенттердің бəрі отбасылы, ұлдары

үйленіп, қыздары тұрмыс құрып, бір-бір отбасының иесі болып отыр. – Ауылда үлкен балам Нұрланның қолында тұрамын, – дейді Райкүл апа ағынан жарылып. – Аллаға мың мəрте шүкіршілік, 26 немерем, 2 шөберем бар. Шалым былтыр қайтыс болды. Өмір бойы кеңшарда шопыр болып жұмыс істеп еді. Сегіз бала тудым екен деп жұмыстан қол үзгенім жоқ. Өзім осы ауылдағы тауық фермасында еңбек еттім. Еңбегімізді елегені болар сол жылдары депутат та болып сайландым. «Еңбек ардагері» медалімен де марапатталдым. Сол жұмысымнан зейнеткерлікке шықтым. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа айтар алғысым зор. Еліміз аман, жұрт тыныш. Осынау бейбіт заманда ұл-қыздарымның бəрі

еңбек етіп, несібесін теріп, ынтымағы жарасқан отбасы болды. Елбасының Жарлығы бойынша 2010 жылы «Алтын алқаға» ие болдым. Балашаға, немере-шөберелер жиі кеп, жағдайымды сұрап тұрады. Үш немерем тұрмыс құрды. Немерелерімнің біразы жоғары оқу орындарында оқып жатыр. Келіндеріме «Мен отыз жасқа дейін бала тудым. Сосын жұмыс істедім. Егер қырық жасқа дейін туғанымда бала-шағаның көптігінен бүгінде миларың ашып кетер еді. Əр баланың өз несібесі бар. Сондықтан бала туу мəселесін шектемеңдер, айналайындар» деп, үнемі ақылымды айтып отырамын. Қазір де ел ішінде «Алтын алқа» таққан аналар аз емес қой. Халық саны жылдан-жылға өсіп келеді. Айтпақшы, егіздердің тұқым қуалайтыны рас

 Сіз білесіз бе?

Əлемге тарайтын əуен Жақын арада АҚШ-тың классикалық радиосының əуе толқынында қазақ музыкасы орындалатын болды. Халықаралық ынтымақтастық жəне тəжірибе алмасу мақсатында «Classical KUSC» (Лос-Анджелес, АҚШ) радиостансасының бас мамандары Бренда Барнерс (Оңтүстік Калифорния университетінің радио жəне «Classical KUSC» президенті) жəне Кристофер Мендез (заманауи технологиялар маманы) Алматыдағы «Classic» радиосында («Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясының құрамына кіреді) қонақта болғанда осы мəселеге орай журналистерге өз пікірлерін білдірді. «KUSC» радиосының президенті Бренда Барнс: «Бұл радио мен көрген классикалық музыканың үздік радиоларының бірі. Сіздермен танысып, əрі ұзақ мерзімді əріптестікке қол жеткізгенімізге қуаныштымыз. Қаланың көрікті жерлерін аралап, жақсы əсерге бөленген жайымыз бар. Бізге қазақ халқының қонақжайлығы, кəсіби қарым-қабілеті ұнады. Қазақ станның қазіргі табыс тарына таңғалмасқа лажың жоқ», деп ағынан жарыла əңгімеледі. Ал, «Classic» радиосының директоры Раушан Жұ маниязова əріптесінің пікіріне орай «Лос-Анджелестік əріптестерімізбен кездесуіміз сəтті өтті. Біз көптеген пайдалы ақпаратқа қол жеткіздік. Ең бастысы,

Лос-Анджелесте, Сан-Францискода, Санта-Барбарада, Санта-Кларита мен Палм-Спрингста, Таузенд-Оукстте қазақ музыкасын, біздің композиторлар мен орындаушылардың өнерін əуе толқынында тарататын тұрақты бағдарлама туралы келісімге қол жеткіздік. Қазақ əуенінің əуе толқыны арқылы əлемге паш етілуі біз үшін өте маңызды», деп атап көрсетті. Екіжақты кездесулер классикалық музыка форматында хабар тарататын радионың ерекшелігі туралы мəселелерге, мəдениет пен өнер ді дамытуға, жаңа медиаға арнал ды. Талқылауға, сондай-ақ «Қазақстан» РТРК интернет редакция бөлімінің қызметкерлері жəне Құрман ғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының студенттері қатысты. Айта кету керек, «Classic» радиосы хабар таратуы толығымен түрлі жанрдағы жəне ұлттық мектептердің академиялық музыкасына негізделген бірегей радиостанса болып табылады. Бұл – Қазақстан аумағындағы классикалық музыканың тұңғыш жəне жалғыз радиостансасы. Радио 2011 жылдың 6 маусымынан бастап жұмыс істейді десек, қазіргі уақытта екі ірі қалада, Алматы (102,8 FM) мен Астанада (102,7 FM) хабар таратуда.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Көктал ауылы.

 Оқиға

Каспийде атылєан оќ Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Сондай-ақ, «Classic» радиосы əлем бойынша барлық əріптестерімен тығыз қарым-қатынаста қызмет етеді. Əсіресе, Мюнхенмен («BRklassik») жəне Мəскеумен («Орфей») жасалған ынтымақтастық табысты жалғасуда. Ал, «BBC 3» (Лондон) жəне «Radio Classique» (Париж) радиостансаларымен ынтымақтастық қарым-қатынастар мұнан да ауқымды бағытта дамып келеді. «Classical KUSC» радиосына келсек, АҚШ-тағы классикалық музыканың ірі қоғамдық радиостансасы болып табылады. KUSC-тің негізгі міндеті классикалық музыканың Оңтүстік Калифорния тұрғындары өмірінің ажырамас бөлшегі ретінде сақтап қалу жəне дамыту болып табылады. Радиостансаның тарихы 60 жылды қамтиды. Рауан ЕСҚАЛИ.

Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне қарасты Ақтау қаласындағы «Жағалау күзеті басқармасы шекарашылары Каспий теңізінің қазақстандық аумағын заңсыз кесіп өтіп, браконьерлікпен балық аулаған Əзербайжан Республика сының азаматтарын қолға түсірді. Жауынгерлік кезекті тексеріске шыққан «Тараз» шекара кемесінің экипажы теңіз үстінен браконьерлерді байқап, оларға тоқтауға белгі береді. Алайда, «Байда» қайығын бар жылдамдыққа салып, қаша жөнелген əзербайжандықтар Қазақстан шекарасынан қара үзіп кетуді көздейді. Сол күні ақ көбіктене құтырынған ақжал толқындары жағаға ұрып аласұрған теңіздің асау мінезімен алыса алға ұмтылған Қазақстан шекарашылары оларды оңайлықпен құтқармайды. Екі рет аспанға атылған ескерту оғынан соң, əзербайжандық браконьерлерге «Қызылқұм» мүйісі тұсында Қазақстан шекарашыларына берілуге тура келеді. Тінту кезінде олардан 28 жəшік тыйым салынған балық аулау құралдары мен жалпы салмағы 946 килограмды құрайтын 240 бекіре тұқымды балық тəркіленеді.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

екен. Үлкен қызым Гүлжан да бір ұл, бір қызды егіз босанып, есімдерін Аружан, Бауыржан деп қойды. Қазір екеуі есейіп, Алматыда банк саласында қызмет етіп жүр. Бір қызығы, Райкүл апаның балалары шетінен «солдат». Яғни, Қазақстан Қарулы Күштерінде қызмет етеді. Нұрланы жұбайымен Тараз қаласындағы əскери бөлімшеде жұмыс істейді. Ержаны да əскерде техника жағынан маман. Асан мен Үсеннің де үстерінде əскери киім. Олар да осы саланың қызметкерлері. Нұржаны да күні кешеге дейін əскери бөлімде жұмыс істеп, соңғы кездері ғана басқа салаға ауысыпты. Ал, Эльмира балабақшада тəрбиеші, Гүлжан үй шаруасында. «Бес баланың анасын «жаным» десең болмай ма, он баланың анасын «ханым» десең болмай ма?» деп ақын жырлағандай, шынында сегіз баланы дүниеге əкеп, жетеуін өсіріптəрбиелеп, жеткізген Райкүлдей аналар кез келген құрметке лайық. Президентіміз Н. Назарбаев «Отбасы – өте ұлы құндылық. Мыңжылдықтар мен ғасырлардан бері отбасы əрбір қоғамның ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан моральдық салттардың, ұлттық дəстүрлердің сақтаушысы болып табылады» деп, шағын шаңырақтың да ел бірлігіне қосар үлесі зор екенін, атааналардың жүргізіп жатқан отбасылық тəрбие мен тəлімінің рөлі ерекше екенін баса айтты. Расында отбасы – тəрбие мектебі. Ұрпақтың зиялы болып өсуінде ата мен ананың алатын орны ерекше. Аллаға шүкіршілік, Райкүл апа бүгінде бейнетінің зейнетін көріп, балдай тəтті немере-шөберелеріне тəлімді тəрбие беруден жалыққан емес.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Жəне браконьерлердің бекіренің уылдырық шашатын ірілерін ұстағаны анықталған. – Ақтау қаласындағы уақытша тергеу изоляторына қамалған браконьерлердің үстінен Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің мемлекеттік шекараны заңсыз кесіп өту жəне браконьерлік баптары бойынша қылмыстық іс қозғалды. Қазір тергеу амалдары жүруде, іс Қарақия аудандық ішкі істер бөліміне жолданатын болады, дейді ҚР Шекара қызметі «Жағалау күзеті» өңірлік басқармасы, 2201 А əскери бөлімінің командирі Ерхан Рысқалиев. Сол күні Маңғыстауда ауа райы қолайсыз болатын. Секундына 25 метр жылдамдықпен өрекпи соққан желдің құрғақ жердің топырағын суыра үйіріп, ала шаң етсе, теңіз бетін астаң-кестең толқынға толтырғаны белгілі. Қиын кезде табандылық танытқан шекарашылар қарақшыларды құрықтап қана қойған жоқ, биыл алғаш рет браконьерлерге балықты теңізге тастап жіберуге жол бермеді. Бортта қалған балықтардың шығыны есептеліп қана қоймай, браконьерлер тиісті өз жазаларын алатын болады. Маңғыстау облысы.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 11 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №531 ek


11

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 16 наурыз

№143

Астана, Үкімет Үйі

Арақтарға және айрықша арақтарға, күштілігі жоғары ликер-арақ бұйымдарына ең төмен бөлшек сауда бағаларын белгілеу және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы «Этил спирті мен алкоголь өнімінің өндірілуін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы» 1999 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 3-1-бабының 5-1) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Арақтарға және айрықша арақтарға, күштілігі жоғары ликер-арақ бұйымдарына 2015 жылға литріне 1300 теңге мөлшерінде ең төмен бөлшек сауда бағалары белгіленсін. 2. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 16 наурыздағы №143 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Алкоголь өніміне ең төменгі бағалар белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1999 ж., № 49, 475-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгеріс енгізу және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 16 маусымдағы № 543 қаулысының күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 8 қарашадағы № 1683 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1998 ж., № 18, 159-құжат). 3. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 16 наурыздағы № 201 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 8, 94-құжат). 4. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 3 желтоқсандағы № 1130 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 45, 517-құжат). 5. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 23 ақпандағы № 173 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 21, 261-құжат). 6. «Алкоголь өніміне ең төменгі бағалар белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 9 маусымдағы № 771 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 56, 766-құжат). 7. «Алкоголь өніміне ең төменгі бағалар белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 23 қазандағы № 1592 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 3 ақпандағы № 44 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 4, 31-құжат)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 19 наурыз

№148

Астана, Үкімет Үйі

«Тіркелген тарифтерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 12 маусымдағы №645 қаулысына өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы Астана қаласындағы «ЕХРО-2017» халықаралық мамандандырылған көрмесінің объектілері мен инфрақұрылымын салуға инвестициялар тарту мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Тіркелген тарифтерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 12 маусымдағы №645 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 40-41, 390-құжат) мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген жаңартылатын энергия көздерін пайдалану жөніндегі объектілер өндіретін электр энергиясын жеткізуге тіркелген тарифтерде: реттік нөмірі 1-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 1

Жел энергиясын түрлендіру үшін қуаты 100 МВт «Астана ЕХРО-2017» жел электр станциясының жобасы үшін тіркелген тарифті қоспағанда, жел электр станциялары

22,68

»;

мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 1-1-жолмен толықтырылсын: «

1-1

Жел энергиясын түрлендіру үшін қуаты 100 МВт «Астана ЕХРО-2017» 59,7 жел электр станциясы

».

2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 9 қыркүйек

№24

Астана қаласы

«Асыл тастармен, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдармен, сондай-ақ өңделмеген табиғи алмастармен операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалар (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен басқа) мен жеке кәсіпкерлерді арнайы есепке алу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2012 жылғы 26 желтоқсандағы №479 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 қарашадағы №1479 қаулысымен бекітілген Асыл тастарды, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдарды Кеден одағына кірмейтін елдерден Қазақстан Республикасының аумағына әкелу және Қазақстан Республикасының аумағынан осы елдерге әкету қағидаларының 3-тармағының 5) тармақшасына және Кимберлий үдерісінің сертификаттау схемасын ескере отырын, өңделмеген табиғи алмасты Қазақстан Республикасының аумағына әкелу Қазақстан Республикасының аумағына әкелу қағидаларының 6-тармағының 10) тармақшасына сәйкес, бұйырамын: 1. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2012 жылғы 26 желтоқсандағы №479 Нормативтік құқықтың актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №8257 болып тіркелген 2013 жылғы 17 қаңтардағы № 23-28 (27967) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған, «Асыл тастармен, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдармен, сондай-ақ өңделмеген табиғи алмастармен операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалар (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінен басқа) мен жеке кәсіпкерлерді арнайы есепке алу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына мынадай өзгерістер енгізілсін: Асыл тастармен, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдармен, сондай-ақ өңделмеген табиғи алмастармен операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалар (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінен басқа) мен жеке кәсіпкерлерді арнайы есепке алу қағидаларында; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Арнайы есепті Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті электрондық және қағаз форматта асыл тастармен, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдармен, сондай-ақ өңделмеген табиғи алмастармен жасалатын операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалар (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісін есептемегенде) және жеке кәсіпкерлердің тізілімін (бұдан әрі – Тізілім ) жүргізу арқылы жүзеге асырады.»; 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Арнайы есепке аяу туралы өтінішті заңды тұлғалар және жеке кәсіпкерлер тіркеу орындары бойынша уәкілетті органның аумақтық департаменттеріне не «электрондық үкімет» www.egov.kz веб-порталы арқылы (әрі қарай – портал) береді және заңды тұлғаның басшысы, жеке кәсіпкерлер қол қояды немесе электронды цифрлық қолтаңбамен куәландырады, сондай-ақ олардың мөрлерімен куәландырылады. Өтініште: 1) заңды тұлға үшін (бұдан әрі – ұйым) – заңды тұлғаның атауы, оның заңды мекенжайы, тегі және басшысының аты-жөні, байланыс телефонының нөмірі; 2) жеке кәсіпкерлер үшін – тегі, аты, әкесінің аты, жеке басын куәландыратын құжаттың деректері (сериясы, нөмірі, қашап бергені), тұрғылықты жері бойынша тіркелген мекенжайы көрсетіледі.»; 11-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «11. Арнайы есепке қойған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде аумақтық департамент осы Қағидалардың қосымшасына сәйкес нысан бойынша, не аумақтық департаменттің уәкілетті тұлғаларының электронды цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған электронды құжат түрінде асыл тастармен, бағалы металдар мен асыл тастардан жасалатын зергерлік бұйымдармен, сондай-ақ өңделмеген табиғи алмастармен жасалатын операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлғалар (Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінен басқа) мен жеке кәсіпкерлерді арнайы есепке қою туралы анықтама береді.». 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарына және «Әділет» ақпараттық – құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберілуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын; 4) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтердің ұсынылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму вице-министрі А.Рауға жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі

Ә.ИСЕКЕШЕВ.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 10 қазандағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9789 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 15 қыркүйек

№27

Астана қаласы

Кеме экипажының ең аз құрамы туралы куәліктің нысанын бекіту туралы «Сауда мақсатында теңізде жүзу туралы» 2002 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы 4-бабының 3-тармағының 55-3) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес қоса беріліп отырған Кеме экипажының ең аз құрамы туралы куәліктің нысаны бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Көлік комитеті (Ә.А.Асавбаев):

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын, оның ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы «Әділет» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға көшірмелерін жіберуді; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін 5 жұмыс күні ішінде мемлекеттік тіркеу туралы және бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға жіберу туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму бірінші вице-министрі Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң, бірақ 2014 жылғы 21 қарашадан кейін қолданысқа енгізіледі. Министр

Ә.ИСЕКЕШЕВ.

«КЕЛІСІЛДІ»: Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі _______________ Е.А. Досаев 21 қазан 2014 ж. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2014 жылғы 15 қыркүйектегі № 27 бұйрығымен бекітілді Нысан

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН REPUBLIK OF KAZAKHSTAN (Қазақстан Республикасының Елтаңбасы) КЕМЕ ЭКИПАЖЫНЫҢ ЕҢ АЗ ҚҰРАМЫ ТУРАЛЫ КУӘЛІК СВИДЕТЕЛЬСТВО О МИНИМАЛЬНОМ СОСТАВЕ ЭКИПАЖА СУДНА THE CERTIFICATE ON THE MINIMAL STRUCTURE OF CREW

Түзетулерімен 1974 жылғы Теңіздегі адам өмірін қорғау жөніндегі халықаралық конвенцияның V/14 қағидасының ережелері негізінде берілді. Выдано на основании положений правил V/14 Международной конвенции по охране человеческой жизни на море 1974 г. с поправками Issued under the provisions of regulation V/14 of the safety of life at sea, 1974, as amended Үкімет уәкілеттігі бойынша По уполномочию Правительства Under the authority of the Government of _______________________________________________________________ (мемлекет атау) (название государства) (name of the State) кем by_______________________________________________________ кіммен (Әкімшілігі) (Администрация) (Administration) Кеме туралы мәліметтер Сведения о судне Particulars of ship 1.Кеменің атауы ____________________________________________ Название судна ____________________________________________ Name of the ship ______________________________________________ 2. Тіркеу нөмірі немесе шақыру сигналы _________________________ Регистровый номер или позывной сигнал _________________________ Distinctive number or letters _________________________________ 3. IМО нөмірі _________________________________________________ Номер IМО _______________________________________________ IMO number ______________________________________________ 4. Тіркеу порты _________________________________________ Порт приписки __________________________________________ Port of registry ______________________________________________ 5. Жалпы сыйымдылығы: 1969 жылғы Кемелерді өлшеу жөніндегі халықаралық конвенция бойынша ________________ Валовая вместимость: По Международной конвенции по обмеру судов 1969 года _________ Gross tonnage: International Tonnage Convention, 1969 ________________________ 6. Негізгі қозғалтқыш құрылғысының қуаттылығы, кВт ____________ _______________________________________________________________ Мощность главной двигательной установки, кВт __________________ Main propulsion power, kW _____________________________________ 7. Кеменің үлгісі _____________________________________________ Тип судна __________________________________________________ Type of ship __________________________________________________ 8. Кезеңмен вахтасыз қызмет көрсететін машиналық үй-жай____ИЯ/ЖОҚ Машинное помещение с периодически безвахтенным обслуживанием_____________________________ДА/НЕТ Periodically unattended machinery space ______________________YES/NO 9. Жүзу ауданы ______________________________________________ Район плавания ______________________________________________ Trading area __________________________________________________ 10. Пайдаланушы компания _______________________________________ Эксплуатирующая компания ______________________________________ Operating Company_______________________________________________ Осы Куәлікте аталған кеме кету кезінде төменде келтірілген кестеде көрсетілгеннен кем емес персонал саны (және шені/лауазымы) бар болса, қауіпсіздік мақсатында толықтырылған болып саналады. Названное в данном Свидетельстве судно считается укомплектованным в целях безопасности, если при отходе оно имеет количество персонала (и звания/должности) не менее указанного в нижеследующей таблице: The ship named in this document is considered to be safely manned if, when it proceeds to sea, it carries not less than the number and grades/capacities of personnel specified in the table(s) below. Лауазымы/шені Должность/звание Grade/capacity

Диплом (ПДМНВ конвенциясының ережесі) Диплом (Правило Конвенции ПДМНВ) Certificate (STCW regulation)

Тұлғалардың саны Число лиц Number of persons

Ерекше талаптар немесе шарттар, егер болса ____________________ Особые требования или условия, если таковые имеются: __________ Special reguirements or conditions, if any ____________________ Теңіз портының капитаны берген ________________________________ Выдан капитаном морского порта ________________________________ Sea harbour Master ____________________________________________ Қолы _________________________ Мөрі Подпись _________________________ Печать Signature _________________________ Seal Берілген күні ______________ Қолданылу мерзімі _____________ Дата выдачи ______________ Cрок действия _____________ Issued on ______________ Expiry date _____________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 20 қарашадағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9883 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 22 қараша

№107

Астана қаласы

Оқу-жаттығу процесі мен спорттық іс-шаралар кезеңінде спортшыларды, оның ішінде барлық санаттағы әскери қызметшілерді және құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін тамақтандыру және фармакологиялық қамтамасыз нормативтерінің әдістемесін бекіту туралы «Дене шынықтыру және спорт туралы» Казақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Заңының 7-бабының 17) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрықтың 1 қосымшасына сәйкес Оқу-жаттығу процесі мен спорттық ісшаралар кезеңінде спортшыларды. оның ішінде барлық санаттағы әскери қызметшілерді және құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін тамақтандыру және фармакологиялық қамтамасыз ету нормативтерінің әдістемесі бекітілсін. 2. Осы бұйрықтың 2 қосымшасына сәйкес дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органның кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп танылсын. 3. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті заңнамамен белгіленген тәртіпте. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуге ұсынсын; . . 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден еткеннен кейін мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесінде ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт вице-министрі Т.Қ.Есентаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А.МҰХАМЕДИҰЛЫ.

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы №107 бұйрығына 1 қосымша Оқу-жаттығу процесі мен спорттық іс-шаралар кезеңінде спортшыларды, оның ішінде барлық санаттағы әскери қызметшілерді және құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін тамақтандыру және фармакологиялық қамтамасыз ету нормативтерінің әдістемесі 1. Жалпы ереже 1. Оқу-жаттығу процесі мен спорттық іс-шаралар кезеңінде спортшыларды, оның ішінде барлық санаттағы әскери қызметшілерді және құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін тамақтандыру және фармакологиялық қамтамасыз ету нормативтері (будан әрі - Әдістеме) «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі Заңына сәйкес әзірленген. 2. Әдістеме әртүрлі спорт түрімен айналысатын спортшыларды, сонымен катар барлық санаттағы әскери қызметкерлерді, құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдардың қызметкерлерін фармакологиялық жабдықтармен және тағаммен қамтамасыз ету нормативтерін әзірлеу мақсатында әзірленген, 3. Бүл әдістемеде келесі түсініктер қолданылады; 1) жекпе-жек спорт түрлері - екі қарсыластың арасында арнайы талапқа сәйкес физикалық қатынас міндетті түрде қарастырылған спорт түрлері; 2) жылдамдық-күштік спорт түрлері - спортшының шапшаңдығы мен күштік сапасы ескеріле отырып жарысатын спорт түрлері; 3) командалық және ойындық спорт түрлері - екі және оданда кеп спортшылардан құралған командалар арасында жарыс арнайы талапқа сәйкес жүргізілетін спорт түрлері; 4) калорияның тәуліктік есебі - тағамдық өнімдерден құрастырылатын тәулігіне қажетті килокалория мөлшерінің есебі; 5) спорттық циклдік (кезеңдік) түрлері - спортшы өзінің денесін кеңістікте орын ауыстыруы үшін қимылдарды циклді түрде қайталайтын спорт түрлері; 6) тағам үлесі - спортшының энергия шығынын қалпына келтіруіне қажетті, әрбір тағам қабылдау кезінде қолданылатын тағамдық өнімдердің жиынтығы және саны; 7) үйлестіруші спорт түрі - спортшы қимылының үнемі күрделенуімен жүргізілетін спорт түрлері; 2.Тағам және фармакологиялық қамтамасыз ету нормативтерін анықтау 4. Тағам нормативтерін әзірлеу кезінде ескерілуі қажет: 1) қажетті микроэлементтер мен микроэлементтердің мөлшері спортшы организміне физиологиялық қажетті деңгейде болуы қажет: 2) негізгі тағамдық заттарды (нәруыз, май, көмірсу) қабылдау мөлшері физиологиялық кажеттілігі бойынша бір-біріне сәйкес қарым-қатынаста болуы қажет және спортшының физиологиялық энергетикалық қажеттілігін қамтамасыз етуі керек. 3) нутритивті қолдау кезінде минорлы және ортомолекулярлы жиынтықтардың, биологиялық белсенді заттардың мөлшері спортшы организмінің трофикалық деңгейіне сәйкес болуы керек; 4) спортшының тағам үлесінің энергетикалық құндылығы оның организмінің энергетикалық шығындарына сәйкес келуі қажет; 5) тағам үлесінде жануар текті нәруыз, көмірсу деңгейінің физиологиялық қажетті мөлшері, қанықпаған және көпқанықпаған май қышқылдарының физиологиялық қарымқатынасы, витаминдер мен минералды заттардың оңтайлы мөлшері ескеріледі. 5. Спорттық мамандандыруына және спортшының біліктілігіне сәйкес, спортшылардың тағамдық үлесінің нормалары келесі спорт түрлеріне қарай топтарға бөлінуі керек: 1) жылдамдық-күштік түрлері; 2) жекпе-жек сайыстары; 3) командалық және ойындық түрлері; 4) спорттың циклдік түрлері; 5) үйлестік түрлері. 6. Тағам нормативтері спортшының тәуліктік калориясында энергиямен қамтамасыз етілуінің, тағамдық үлестегі азықтардың химиялық құрамы және тағамдарды бір-бірімен алмастырудың оңтайлы сәйкестендірілуіне негізделген. 7. Спортшыны спорт түріне қарай фармакологиялық қамтамасыз ету спортшы организмінің физиологиялық қажеттілігіне сәйкес негізделеді, 8. Спортшыны фармакологиялық қамтамасыз ету оның барлық спорт саласындағы қызмет ету кезеңдері ескеріле отырып жылдық цикл бойынша жүргізіледі: 1) арнайы кезең - спортшының арнайы тактикасын және техникалық машықтарын жетілдіру кезеңі; 2) дайындық кезеңі - функционалдық және спортшының спорттық формаларың қалыптастыру кезеңі; 3) жарыс алды кезең - спортшының жарыс уақыты жақындаған жағдайда дайындығын тексеру кезеңі; 4) жарыс кезең — спорттық шараларға катысу кезеңі; 5) негізгі кезең - спортшының негізгі машықтарын жетілдіру кезеңі; 6) қалпына келтіру кезеңі - қалпына келтіру және сауықтандыру шараларын өту кезеңі, 9. Фармакологиялық қамтамасыз ету кезінде спортшының физикалық денсаулық және қызметтік дайындық деңгейі ескеріледі. 10. Фармакологиялық қамтамасыз ету физикалық жүктемеден кейін спортшы организмін жылдам қалпына келтіруге және жұмысқа қабілетін жоғарлатуға бағытталған Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген фармакологиялық заттарды, ортомолекулярлық жиынтықтар мен биологиялық белсенді заттарды қолдануды ескереді, 11. Фармакологиялық қамтамасыз етуді құрастыру кезінде ескеріледі: 1) алдыңғы жылдары жүргізілген спорттық іс-шаралар кезінде анықталған спортшының аурушаңдығы мен жарақаттары жөніндегі дене шынықтыру және спорт ұйымдарындағы статистикалық ақпараттар; 2) бір жылдық шамада спортшының дәрілік заттарға, ортомолекулярлық жиынтықтар мен биологиялық белсенді заттарға кажеттілігі; 3) спорттық іс-шараларды жүргізу уақыты; 4) соңғы тиянақты жүргізілген медициналық тексеру нәтижесі бойынша спортшының денсаулық жағдайы жөніндегі мәлімет. 12. Спортшының спорттық мамандандыруына және біліктілігіне сәйкес спортшының фармакологиялық қамтамасыз ету нормалары спорттың түріне сәйкес үйлестіріледі; 1) жылдамдық-күштік түрлері; 2) жекпе-жек сайыстары; 3) командалық және ойындық түрлері; 4) спорттың циклдік түрлері; 5) үйлестік түрлері. 13. Тағаммен және фармакологиялық қамтамасыз ету нормативтерін анықтау мақсатында дене шынықтыру және спорт ұйымдарына қосымша медициналық кызметкерлері мен ғылыми топ жиын жиынтығы жұмылдырылады. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы №107 бұйрығына 2 қосымша Дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органның күші жойылған кейбір бұйрықтарының тізбесі 1. «Спорттық іс-шараларға қатысушылардың тамақтану нормаларын белгілеу туралы» Казактан Республикасы Туризм және спорт агенттігі төрағасының 2002 жылғы 11 қыркүйектегі № 06-2-2/208 бұйрығы (Мемлекеттік тіркеу нормативтік құқықтық актілері тізілімінде № 2007 тіркелген, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілер бюллетенінде жарияланған 2002 ж., 45-46, 740-кұжат). 2. «Спорттық іс-шараларға катысушыларға берілетін фармакологиялық қалпына келтіру кұрамдары, витаминдер және белоктық-глюкозалық препараттар туралы» Қазақстан Республикасының Туризм және спорт агенттігі төрағасының 2002 жылдың 11 қыркүйегіндегі 06-2-2/209 бұйрығы (Мемлекеттік тіркеу нормативтік құқықтық актілері тізілімінде № 2008 тіркелген, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілер бюллетенінде жарияланған 2002 ж., № 45-46, 736-құжат);). 3. «Қазақстан Республикасының Туризм және спорт агенттігі төрағасының бұйрықтарына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Туризм және спорт агенттігі төрағасының 2014 жылғы 9 маусымдағы № 06-2- 2/197 бұйрығы (Мемлекеттік тіркеу нормативтік құқықтық актілері тізілімінде 2903 тіркелген). Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 желтоқсандағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10005 болып енгізілді.

5) сыйақы – білім беру ұйымының Конкурста жеңіске жеткен педагогіне қайтарымсыз берілетін ақша; 6) эссе – белгілі бір тақырып бойынша жеке әсерді, идеяларды білдіретін шағын көлемді ойлар, шығарма. 2. «Үздік педагог» атағын беру тәртібі 5. Атақ білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлеріне жыл сайын конкурстық негізде беріледі. 6. Атақ бір адамға бес жыл ішінде бір реттен артық берілмейді. 7. Конкурсқа мынадай талаптарға сай келетін: 1) білім беру ұйымдарының штаттағы педагог қызметкері болып табылатын; 2) Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды тапсыру сәтінде кемінде бес жыл үзіліссіз педагогикалық өтілі бар Қазақстан Республикасының азаматтары қатысады. 8. Конкурс жыл сайын үш кезеңде өткізіледі: 1) I кезең – аудандық (қалалық), жыл сайын сәуірде өткізіледі, онда екінші кезеңге қатысуға ұсынылған Конкурс жеңімпаздары айқындалады; 2) II кезең – облыстық, Астана және Алматы қалалық, жыл сайын мамырда өткізіледі, онда үшінші кезеңге қатысуға ұсынылған Конкурс жеңімпаздары айқындалады; Конкурсқа қатысушыларды бағалау үшін құрамы тиісті білім беруді басқару органының бұйрығымен бекітілетін аудандық (қалалық), облыстық Комиссия құрылады. Комиссия білім беруді басқару органдарының қызметкерлерінен, тәжірибелі педагогтерден, педагогикалық шеберлік кәсіби конкурстарының жеңімпаздарынан, әдістемелік қызмет, біліктілікті арттыру институттарының қызметкерлерінен, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың өкілдерінен құрылады. Комиссия төрағасы, төраға орынбасары және хатшы Комиссия мүшелерінен сайланады. 3) III кезең – республикалық, жыл сайын тамыз-қыркүйекте өткізіледі, онда Конкурс жеңімпаздары айқындалады. 9. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіне (бұдан әрі –Министрлік) ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының және «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлері тиісті білім беру ұйымының ұсынымы негізінде Конкурстың III кезеңіне қатысады. 10. Министрліктің бірінші басшысы төраға болып табылатын Конкурстың республикалық кезеңін Республикалық комиссия өткізеді. Республикалық комиссияның төрағасы болмаған жағдайда төрағаның міндетін атқару оның орынбасарына жүктеледі. 11. Республикалық комиссия Министрлік қызметкерлерінен, тәжірибелі педагогтерден, кәсіби педагогикалық шеберлік конкурстарының жеңімпаздарынан, әдіскерлерден, біліктілікті арттыру институттарының қызметкерлерінен, сондай-ақ республикалық қоғамдық ұйымдардың өкілдерінен құрылады. Комиссия мүшелерінің саны он бес адамнан кем болмауы тиіс. Комиссия отырыстары оның мүшелерінің кемінде үштен екісі болған жағдайда заңды деп саналады. 12. Республикалық комиссияның дербес құрамы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығымен бекітіледі. 13. Конкурс өткізу туралы хабарландыруды Министрлік Конкурстың I кезеңін өткізу басталғанға дейін бір ай бұрын Қазақстан Республикасының бүкіл аумағына таралатын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды, сондай-ақ Министрліктің интернетресурсына орналастырады. 14. Конкурсқа қатысушылардың кәсіби қызметтегі жетістіктері I, II,III кезеңдерінде мынадай критерийлер бойынша бағаланады: 1) педагогтің кәсіби құзыреттілігі (біліктілікті арттыру, инновациялық білім беру технологияларын, оның ішінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану, кәсіби конкурстарға қатысу, зерттеу жұмыстарының нәтижелері (әзірлемелер, жарияланымдар, жарияланған әдістемелік құралдар, қатысушының «Мен – қазіргі заман педагогімін» атты эссесі) туралы мәлімет); 2) педагогтің өңірлердегі, республикадағы білім беруді дамытуға қосқан үлесі (мемлекеттік білім беру жобаларын педагогикалық практикаға енгізу жұмыстары, қызметінің бағыты бойынша оқу-әдістемелік кешендер, авторлық бағдарламалар әзірлеу, инновациялық педагогикалық идеяларды насихаттау). 3) оқушылар мен тәрбиеленушілер жетістіктерінің оң серпінінде көрсетілген педагогикалық қызметтің нәтижелілігі (оқушылардың оқу жетістіктерін мониторингілеу, қорытынды аттестаттау, оқушылар мен тәрбиеленушілердің пәндік олимпиадалардағы, конкурстардағы, ғылыми-практикалық конференциялардағы, спорт жарыстарындағы, музыкалық конкурстардағы жетістіктері); 4) педагогтің кәсіби шеберлігін және жеке тұлғасын бағалау (әкімшіліктің, әріптестердің, оқушылардың, тәрбиеленушілердің, олардың ата-аналарының, әлеуметтік әріптестердің, ғылыми, педагогикалық өкілдердің, шығармашылық қоғамның пікірлері, әдістемелік өнімдерге рецензия, алғыс хат, мақтау қағаздары, дипломдар); 15. Конкурстың ІІІ кезеңіне қатысу үшін жыл сайын тамызда Министрлікке мынадай құжаттар ұсынылады: 1) Осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес «Үздік педагог» атағын беру конкурсына қатысу үшін нысан бойынша өтінім; 2) облыстық немесе Астана және Алматы қалалық білім басқармаларының басшылары растаған Конкурс қатысушысына берілген ұсыным; 3) жұмыс орны растаған кадрларды есепке алу жөніндегі жеке парағы; 4) жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі; 5) педагог портфолиосы; 6) конкурсқа қатысушының өзінің педагогикалық қызметі туралы талдау есебі; 7) электрондық тасымалдағыштағы сабақтар (компакт-дискілерде); 8) эссе; 9) Конкурсқа қатысушының карточкалық базадағы 20 таңбалы қолданыстағы ағымдағы шоты туралы хабарлама. 16. Құжаттар (облыстардың немесе Астана және Алматы қалаларының Комиссия отырысының хаттамасынан үзінді, ұсыным) Республикалық комиссияға мемлекеттік және орыс тілдерінде ұсынылады. Педагогикалық қызметтің материалдары оқу тілінде ұсынылады. 17. Комиссияның «Үздік педагог» атағын беру туралы шешімі қатысқан мүшелерінің көпшілік даусымен қабылданады. Комиссия мүшелерінің дауыстары тең болған жағдайда, Комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. Комиссияның шешімі хаттамамен ресімделеді. 18. Конкурстың республикалық кезеңінің қорытындылары Конкурс аяқталғаннан кейін күнтізбелік он күннен кешіктірілмей Қазақстан Республикасының бүкіл аумағына таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады, сондай-ақ уәкілетті органның интернет-ресурсында орналастырылады. 19. Комиссияның шешіміне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағымдануға болады. 20. Конкурс қорытындысы бойынша Комиссияның шешімі қабылданған күнінен бастап күнтізбелік он бес күннен кешіктірілмейтін мерзімде жеңімпазға «Үздік педагог» атағы беріледі және осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес куәлік, осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес төсбелгі табыс етіледі. 21. «Үздік педагог» атағының иегеріне республикалық бюджет қаражаты есебінен тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшерінде сыйақы төленеді, ол оның ағымдағы шотына бір уақытта аударылады.

«Үздік педагог» атағын беру қағидаларына 1-қосымша ӨТІНІМ «Үздік педагог» атағын беру конкурсына қатысу үшін. Мені конкурсқа қатысуға жіберуіңізді сұраймын. Өзім туралы келесі мәліметтерді хабарлаймын: 1

Жұмыс орны

2

Тегі, Аты, Әкесінің аты толығымен

3

Туған күні, айы, жылы

4

Лауазымы

5

Педагогикалық өтілі

6

Лауазымдағы жұмыс өтілі

7

Білімі (қандай оқу орнын, факультетті қай жылы бітірді

8

Біліктілік санаты

9

Индексі көрсетілген үйінің мекен-жайы

10

Жеке куәлігінің деректері (нөмірі, қашан және кім берді, ЖИН)

11

Байланыс телефоны (үй, ұялы)

12

Марапаттау, көтермелеу

Қосымша: конкурсқа қатысу үшін құжаттар _____ парақ. Өтінімнің толтырылған күні ________________________ Конкурсқа қатысушының жеке қолы_________________ Білім беру ұйымы басшысының қолы________________ М.О. «Үздік педагог» атағын беру қағидаларына 2-қосымша

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігің бұйрығы 2015 жылғы 16 қаңтар

№12

Астана қаласы

«Үздік педагог» атағын беру қағидаларын бекіту туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 8-3) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған «Үздік педагог» атағын беру қағидалары бекітілсін. 2. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технологиялар департаменті (Ж.А. Жонтаева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты мерзімді баспа баспаларында ресми жариялауды және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде орналастыруды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технологиялар (Ж. А. Жонтаева), Кәсіптік-техникалық және орта білімнен кейінгі білімді жаңғырту (С.М. Мадеев) департаменттері осы бұйрықты облыстық, Астана және Алматы қалалары білім басқармаларының, республикалық ведомствоға бағынысты білім беру ұйымдарының назарына жеткізсін. 4.Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр Е.Н. Иманғалиевке жүктелсін. 5. Осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А. СӘРІНЖІПОВ.

М.О

Министр

Аты-жөні «Үздік педагог» атағын беру қағидаларына 3-қосымша

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 қаңтардағы № 12 бұйрығымен бекiтiлген «Үздік педагог» атағын беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы «Үздік педагог» атағын беру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 8-3) тармақшасына сәйкес әзірленген. 2. Қағидалар меншік нысандарына және ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, педагогикалық қызметте жоғары жетістіктері бар мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – білім беру ұйымдары) педагог қызметкерлеріне «Үздік педагог» атағын беру тәртібін айқындайды. 3. Педагог кәсібінің мәртебесін арттыру және кәсіби қызметте жоғары жетістіктері бар педагогтерге сыйақы беру мақсатында «Үздік педагог» атағын беру үшін конкурс (бұдан әрі - Конкурс) өткізіледі. 4. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) Конкурстық комиссия – аудандық (қалалық), облыстық кезеңде Конкурстың жеңімпазын анықтау және Конкурстың келесі кезеңдеріне қатысу үшін ұсыным ұсыну үшін құрылатын комиссия (бұдан әрі - Комиссия). 2) Конкурсқа қатысушы – осы Қағидаларға сәйкес Конкурсқа қатысуға құжаттарын ұсынған білім беру ұйымының штаттағы педагог қызметкері; 3) педагог портфолиосы – педагогтің білім беру қызметіндегі жеке кәсіби жетістіктері, оқушыларының оқуы мен тәрбиесі және дамуының нәтижесі, педагогтің белгілі бір уақыт аралығындағы білім беру жүйесін дамытуға қосқан үлесі ұсынылған жеке папкасы; 4) Республикалық конкурстық комиссия – Конкурс жеңімпазын анықтау және оған «Үздік педагог» атағын беру үшін Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі құратын комиссия (бұдан әрі - Республикалық комиссия);

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 18 ақпанында Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10279 болып енгізілді.


12

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 25 қараша

№484

Астана қаласы

Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын әзірлеу қағидаларын бекіту туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 6-2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын әзірлеу қағидалары бекітілсін. 2. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технологиялар департаменті (Ж.А. Жонтаева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр Е.Н. Иманғалиевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А.СӘРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 25 қарашадағы № 484 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын әзірлеу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын әзірлеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 5-бабының 6-2) тармақшасына сәйкес әзірленді және Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын (бұдан әрі – МЖМБС) әзірлеу тәртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай айқындаулар пайдаланылады: 1) білім беру саласындағы уәкілетті орган – білім беру саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы. 2. Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын әзірлеу тәртібі 3. Білім беру саласындағы уәкілетті орган Заңның 12-бабына сәйкес білім беру деңгейлері бойынша МЖМБС әзірлеуді ұйымдастырады. 4. МЖМБС әзірлеуге қолданыстағы білім беру жүйесін жетілдіру қажеттілігі, сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы № 922 «Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары туралы» жарлығы негіз болып табылады. 5. МЖМБС әзірлеуі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығымен бекітілген білім беру саласындағы мамандардан құрылған жұмыс тобымен және мүдделі мемлекеттік органдардың, білім беру ұйымдардың, ғылыми ұйымдардың, ғылыми-әдістемелік орталықтардың өкілдерін тарту арқылы, республикалық салалық және кәсіптік қауымдастықтардың, Ұлттық кәсіпкерлер палатасының, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары білім кәсіпорындары өкілдерінің қатысуымен жүзеге асырылады. 6. МЖМБС әзірлену барысында мүдделі мемлекеттік органдармен, қоғамдық ұйымдармен келісіледі. 7. МЖМБС Заңның 4-бап 24-тармақшасына сәйкес бекітіледі. 3. Білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарының құрылымы 8. МЖМБС-ның құрылымы білім беру деңгейлері бойынша мынадай бөлімдерден тұрады: 1) жалпы ережелер; 2) білім алушылардың және тәрбиеленушілердің дайындық деңгейіне қойылатын талаптар; 3) білім берудің мазмұнына қойылатын талаптар; 4) оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне қойылатын талаптар. 9. «Жалпы ережелер» бөлімі келесі бөлімдердің мазмұнын ашатын ақпаратты қамтуы тиіс. 10. «Білім алушылардың және тәрбиеленушілердің дайындық деңгейіне қойылатын талаптар» бөлімінде әрбір білім деңгейін аяқтаған соң білім алушы мен тәрбиеленуші меңгеруі тиіс құзыреттер тізбесі көрсетілуі қажет: 1) Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпы білім беретін оқу бағдарламалары: оқу, тәрбие, оқушыларды дамыту және денсаулығын жақсарту бірлескен қағидаттарын есепке ала отырып мектепке дейінгі және бастауыш білім берудің сабақтастығы мен үздіксіздігін қамамасыз етеді; әрбір оқушының қабілетін, икемділігін, дарындылығын іске асыруға және даму ерекшелігі мен денсаулық жағдайын ескере отырып, дара тілін табу негізінде бастауыш білім беру бағдарламаларын меңгеруге дайындалуына бағытталған; қарапайым оқу, жазу, есептеу және тілдесу тәжірибесі дағдыларын қалыптастырады және бастауыш білімді меңгеруге бірдей әдепкі шарттар жасауды қарастырады. 2) бастауыш білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламалары адам, табиғат және қоғам туралы пропедевтикалық білімді қалыптастыруға, рухани-адамгершілік құндылықтарды дамытуға, білім алудың функционалдық дағдыларын: санау, оқу, жазу, өз ойын логикалық түрде жеткізуге, кез келген ортада қарым-қатынас орната білу, дербес және командалық жұмысты тиімді ұйымдастырудың негізі ретінде ақпарат іздеу, талдау және түсіндіру дағдыларын жас мүмкіншіліктеріне қарай дамытуға бағытталған; 3) негізгі орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламалары білім алушылардың ғылым жүйесінің базалық негіздерін меңгеруге, олардың бойында тұлғааралық және этносаралық қатынастың жоғары мәдениетін қалыптастыруға, жеке тұлға ретінде өзін-өзі танытуына және кәсіптік бағдарлануына бағытталады және оқушылардың бейіналды дайындығын да қамтиды; 4) жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламалары жаратылыстану-математикалық және қоғамдық-гуманитарлық бағыттар бойынша бейіндік оқытуды енгізе отырып, саралау, кіріктіру және білім беру мазмұнын кәсіптік бағдарлау негізінде әзірленеді; 5) техникалық және кәсіптік білімнің білім беретін оқу бағдарламалары мазмұнына және білім алушылар даярлығының біліктілік деңгейіне қарай Ұлттық біліктілік шеңберіне сәйкес төмендегілерді меңгеруге бағытталуы тиіс: өз бетінше жоспарлау, міндеттерді айқындау, технологиялық процесс учаскесі және алға қойылған міндеттерді орындауға жауапкершілікті және соңғы нәтижеге қол жеткізуді көздейтін кәсіпорын қызметінің стратегиясы шеңберінде бағынысты қызметкерлердің нормаларды іске асыруын ұйымдастыру және бақылауды қарастыратын, жетекшілік етумен атқарушылық, басқарушылық қызметті іске асыру жөніндегі құзыреттерді; белгіленген норманы орындау тәсілін өз бетінше анықтай білу дағдысы, еңбек заттары мен құралдарын қолдану, қарапайым міндеттерді орындау жөнінде шешімдер қабылдау, оларды іске асыруға жағдайлар жасау, алған тапсырмаларды нақтылау; заттың өзгеру технологиялары, еңбекті жоспарлау және ұйымдастыру, тапсырманы өз бетінше орындау туралы, бағынысты қызметкерлерге міндеттер қою, олардың қызмет нәтижелерін бағалау және талдау, кәсіптік қызметтің типтік жағдайларында, тәсілдерінде, қағидаттарында және кәсіптік міндеттер қою мен оларды шешу тәсілдерінде бағынысты қызметкерлердің кәсіби шеберлігін арттыруын ынталандыру, этика және қарым-қатынастар психологиясы, ойлау және қызмет рефлексиясы, еңбекті мотивациялау және ынталандыру тәсілдері, кәсіптік жағдайларды жүйелік талдау және жобалау әдістемесі, басқарушылық шешімдер қабылдау, ұжым және команда құру туралы білімдер; 6) орта білімнен кейінгі білімнің кәсіптік оқу бағдарламалары орта білімі (жалпы орта немесе техникалық және кәсіптік) бар азаматтар қатарынан техникалық, қызмет көрсету және басқарушылық еңбек мамандарын даярлауға бағытталуы тиіс; 7) жоғары білімнің кәсіптік оқу бағдарламалары біліктілік және (немесе) «бакалавр» академиялық дәрежесін бере отырып, мамандар даярлауға, олардың кәсіби даярлығын жүйелі түрде арттыруға бағытталған, үшін жалпы білім беретін, базалық және бейіндеуші пәндер циклдерін меңгеруді және тиісті мамандықтар бойынша кәсіптік практикадан өтуді көздейді; 8) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беретін оқу бағдарламалары жоғары санатты ғылыми және педагог кадрларды даярлауға, олардың біліктіліктерін жүйелі түрде арттыруға бағытталған, базалық және бейінді пәндер қамтылған теориялық оқытуды; ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізіп диссертация жазуды көздейді; 9) жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің жалпыға міндетті білім беру стандартында академиялық ұтқырлық бағдарламасы шеңберінде білім алушылардың игеретін кредиттерін қайта есептеу тәртібі көрсетілген; 10) жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің тиісті бағдарламаларын меңгерген білім алушыларға «магистр» академиялық дәрежесі, PhD доктор немесе бейіні бойынша доктор ғылыми дәрежесі беріледі. 11. «Білім беру мазмұнына қойлатын талаптар» бөлімінде мақсаттар, құндылықтар, білім алушылар мен тәрбиеленушілердің типтік жасы, әр деңгей бойынша білім беру бағдарламаларын меңгерудің нормативтік мерзімі сипатталуы тиіс. 1) Мектепке дейінгі білім берудің мақсаты: мектепте оқуға қажетті білім, білік және дағдыларды қалыптастыру. 2) Орта білімнің бөлігі ретінде бастауыш білім берудің мақсаты Орта білімнің жалпы Құндылықтары мен Мақсаттарына негізделеді. 3) Негізгі орта білімнің мақсаты: кәсіпті саналы түрде таңдауға және негіз болатын тұлғаны қоғам өміріне бейімдеу, тұлғаның жалпы мәдениетін қалыптастыру. 4) Жалпы орта білім берудің мақсаты: кең ауқымды дағдыларға (білімді шығармашылық тұрғыдан пайдалану; сын тұрғысынан ойлау; зерттеу жұмыстарын орындау; ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану) ие оқушы тұлғасын үйлесімді қалыптастыру және дамыту үшін қолайлы білім беру кеңістігін құру; тіл дағдыларын кіріктіре отырып, коммуникативті қарым-қатынас тәсілдерін қолдану жеке және топта жұмыс істеу дағдылары. 5) Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімнің мақсаты: нақты біліктілік алуға және біліктілік деңгейін арттыруға қажетті құзыреттерді қалыптастыру; біліктілік деңгейлерінің төменнен жоғарыға қарай дамуының үздіксіздігі және сабақтастығы; білім алушылардың маманның біліктілік деңгейіне сәйкес келетін, жалпы оқу-тәрбие процесінің барысында қалыптастырылатын базалық құзыреттерге ие болуы; білім алушылардың кәсіптік қызметтің негізгі түрлеріне сәйкес келетін кәсіптік құзыреттерге ие болуы; білім алушылардың кәсіптік қызметтің негізгі түрлеріне сәйкес келетін арнайы құзыреттерге ие болуы. 6) Жоғары және жоғары білімнен кейінгі білімнің мақсаты: студенттердің дайындық деңгейіне және жоғары оқу орындарының білім беру қызметіне қойылатын міндетті талаптардың негізінде жоғары білім сапасын, сондай-ақ студенттерді оқыту деңгейін және білім беру бағдарламаларының сапасын бағалаудың объективтілігі мен ақпараттылығын арттыру. 7) Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру құндылықтары оқушыны жағымды мінез-құлық пен жасампаздық іс-әрекетке ынталануына ықпал ететін тұрақты өмірлік бағдар болып табылады. Орта білім беру құндылықтары өз мүмкіндігін ашатын, өмірі мен қоршаған ортаның сапасын жақсарта алатын жеке тұлғаның қалыптасуында жетекші факторға айналады: дұрыс шешім қабылдау және қоғам өміріне жасампаздықпен араласу, өзгерістерге икемділік пен даярлықты көрсету үшін шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау ақпараттық-коммуникациялық құралдарды пайдалану арқылы кез келген тілдік ортада ұжыммен жұмыс істеу үшін коммуникативті болу; қоршаған болмысты объективті бейнелеу үшін мәдениеттер мен пікірлерге құрмет білдіру; Отан алдындағы өз міндеттерін атқару және Қазақстанның дамуына үлес қосу үшін жауапты болу, белсенді азаматтық ұстанымын көрсету; басқаларға құрметпен қарау үшін жылы шырайлы және қамқоршыл болу; кез келген өмір жағдайында өз танымы мен еңбек жолындағы мансабының жоғарылау процесін өз бетінше реттеу үшін өмір бойы оқуға дайын болу. 8) Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің құндылықтары: кәсіби қызметтегі, басқару бастамасындағы шығармашылыққа қабілеттілік, кәсіптік білімді дамытуға және кәсіптік қызмет нәтижелері үшін жауапкершілік қабылдау; кәсіптік ұтқырлықты, бәсекеге қабілеттілікті және қазіргі қоғамда әлеметтік қорғалуды қамтамасыз ететін білім, іскерлік мен дағдылар, қасиеттер мен қабілеттер; маманның кәсіптік қызметті өз бетінше орындауға, өз еңбегінің нәтижелерін бағалауға, қызметтің негізгі міндеттерін сондай-ақ білімнің, іскерліктің, дағдылардың белгілі көлемін шешуге дайындығы. 9) Жоғары білім берудің құндылықтары: ойлау мәдениеті жоғары және дүниетанымы кең жоғары білімді тұлғаның қалыптасуына ықпал ететін жаратылыстану ғылымдары (әлеуметтік, гуманитарлық, экономикалық) пәндері саласында базалық білімінің болуы; қоғамдық пікірге, дәстүрлерге, салттарға, қоғамдық нормаларға негізделетін әлеуметтік-этикалық құндылықтарды білу, сақтау және өзінің кәсіптік қызметінде оларға сүйену; командада жұмыс істеуге қабілетті болу, өзінің көзқарасын дәлелдей алу, жаңа шешімдер ұсына білу; түрлі әлеуметтік жағдайларда саналы түрде дұрыс бағыт ұстана білу, заманауи ақпараттық ағынды бағдарлай білу және әлемдік экономикадағы қарқынды түрде өзгеріп отыратын құбылыстар мен процестерге бейімделе білу; экономиканы мемлекеттік реттеу мақсаттары мен әдістерін, экономикадағы мемлекеттік сектордың рөлін білу және түсіну; күнделікті кәсіптік қызметке және магистратурада білім алуды жалғастыруға қажетті жаңа білімді меңгеру дағдысының болуы. 10) Жоғары білімнен кейінгі бейіндік, ғылыми және педагогикалық магистратура құндылықтары: жаратылыстану (әлеуметтік, гуманитарлық, экономикалық) ғылымдарының әдіснамалық және философиялық өзекті проблемалары туралы, әлемдік бизнес-әріптестiктің экономикалық, саяси, құқықтық, мәдени және технологиялық ортасының қазiргi жай-күйі туралы түсінігі болу; ғылыми танымның әдiснамасын, экономика құрылымын өзгертетін негiзгi қозғаушы күштерді, инвестициялық ынтымақтастықтың ерекшелiктері мен ережелерiн білу; кәсiптік қызметте танымның ғылыми әдiстерiн қолдана білу, процестер мен құбылыстарды зерттеудiң қолданыстағы тұжырымдамаларын, теориясы мен әдістерін сын-көзбен талдай білу, әртүрлi пәндер бойынша меңгерген бiлiмді интеграциялауы, оларды жаңа белгісіз жағдайларда талдамалық және басқарушылық мәселелерді шешуде қолдана білу; магистрлік диссертация, ғылыми мақала, есеп, талдамалық жазбалар түрінде ғылыми-зерттеу және талдамалы жұмыс нәтижелерін жалпылай білу; ұйымдар мен кәсiпорындардың экономикалық қызметiн ұйымдастыруда және басқаруда ғылыми талдау және практикалық мәселелерді шешу дағдылары; күнделiктi кәсiптік қызметте және докторантурада білімін жалғастыру үшін қажет бiлiмін кеңейту және тереңдету; қоғамдық өмiрдегi ғылым және бiлiмнiң рөлі туралы; ғылыми танымның дамуындағы қазiргi үрдістер туралы; жаратылыстану (әлеуметтік, гуманитарлық, экономикалық) ғылымдарының әдіснамалық және философиялық өзекті проблемалары туралы түсінігі болу; ғылыми танымның әдiснамасын, ғылыми қызметті ұйымдастырудың қағидаттары мен құрылымын, білім берудің тиімділігі мен сапасын арттырудың психологиялық әдістері мен құралдарын білу; алған білімін ғылыми зерттеулер контекстiнде идеяларды қолдану немесе өзіндік дамыту үшiн қолдана білу; процестер мен құбылыстарды зерттеудiң қолданыстағы тұжырымдамаларын, теориясы мен әдістерін сын-көзбен талдай алу; жоғары мектеп педагогикасы мен психологиясынан алған бiлiмін өз педагогикалық қызметiнде қолдана білу; диссертация, ғылыми мақала, есеп, талдмамалық жазбалар және т.б. түрінде ғылыми-зерттеу және талдамалық жұмыс нәтижелерін жалпылай білу; күнделiктi кәсiптік қызметте және докторантурада білімін жалғастыру үшін бiлiмін кеңейту және тереңдету дағдысының болуы. 11) мектепке дейінгі деңгейде оқыту мазмұнын ұйымдастыру тәсілі: мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеу және оқыту жұмысына құзыреттілік тәсіл; «Денсаулық», «Коммуникация», «Таным», «Шығармашылық», «Социум» білім беру салалары арқылы ұйымдастырылған оқу қызметін ұйымдастыруға ықпалдастық тәсіл; құзыреттілік даму индикаторлары негізінде әрбір баланың жетістіктерін диагностикалауды жүзеге асыру, яғни мектеп жасына дейінгі балалардың толық даму деңгейін зерттеу және қадағалау құралдары негізінде қамтамасыз етіледі. 12) Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде оқыту мазмұнын ұйымдастыру тәсілдері оқыту мен тәрбиелеу бірлігі принципіне сәйкес жүзеге асырылады. Оқу процесін ұйымдастыру кезінде оқушылардың жетекші қызметі ретінде оқуға басым рөл беріледі. Оқу оқушылардың ізденуге, мәселелерді талқылауда белсенділік танытуға, көзқарасын дәлелдеуге, конструктивті шешім қабылдауға деген ынтасын таныту арқылы тәжірибе игеруін ұйымдастыруға негізделген интерактивті оқыту әдістерін пайдалануды қарастырады. Даму жағынан мүмкіндіктері шектеулі оқушылар үшін олардың айрықша білім алу қажеттіліктерін ескере отырып, орта білім алуы, дамуындағы кемістікті түзетуі және әлеуметтік бейімделуі үшін қажетті жағдайлар жасалады; 13) техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру мазмұнын ұйымдастыру тәсілдері мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттары негізінде әзірленетін білім беру оқу бағдарламаларымен анықталады; 14) оқыту мазмұнын ұйымдастыру тәсілдері жоғары білім деңгейінде кредиттік оқыту технологиясы негізінде өз бетінше жүзеге асырылады; 15) Білім беру оқу бағдарламаларын меңгерудің нормативтік мерзімі: мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту - 5 жыл; бастауыш білім беру - 4 жыл; негізгі орта білім беру - 5 жыл; жалпы орта білім беру - 2 жыл; техникалық және кәсіптік білім беру - белгіленген біліктілік деңгейі мен білім алушылардың базалық білім деңгейінің күрделілігіне қарай; жоғары білім беру – 4-5 жыл; жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру - 1 жылдан 3 жылға дейін. 12. «Білім алушылар мен тәрбиеленушілердің оқу жүктемесінің ең жоғары көлеміне қойылатын талаптар» деген бөлімде білім алушылар мен тәрбиеленушілердің оқу жүктемесінің ең жоғары көлемі анықталады: 1) мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту – аптасына 24 сағаттан артық емес;

2 сəуір 2015 жыл

2) бастауыш білім беру – аптасына 29 сағаттан артық емес; 3) негізгі орта білім беру - аптасына 38 сағаттан артық емес; 4) жалпы орта білім беру - аптасына 39 сағаттан артық емес; 5) техникалық және кәсіптік білім беру - күндізгі оқыту нысанында аптасына кемінде 36 сағат міндетті оқу жүктемесін қоса алғанда, аптасына 54 сағаттан артық емес; 6) орта білімнен кейінгі білім беру - күндізгі оқыту нысанында аптасына кемінде 36 сағат міндетті оқу жүктемесін қоса алғанда, аптасына 54 сағаттан артық емес; 7) жоғары білім беру – оқытудың барлық кезеңінде кемінде 129 кредит; 8) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру: оқытудың барлық кезеңінде ғылыми және педагогикалық магистратура бойынша кемінде 51 кредит, 1,5 жылдық бейіндік магистратура бойынша кемінде 38 кредит, 1 жылдық бейіндік магистратура бойынша кемінде 26 кредит, оқытудың барлық кезеңінде докторантура бойынша кемінде 60 кредит. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 24 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9997 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 17 қараша

№95

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп тану туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 21-1 және 40-баптарына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп танылсын. 2. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті (А.Ә. Сәду) заңнамамен белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың көшірмесін Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне жолдауын; 2) осы бұйрықты «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде және мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Министр

Е. ДОСАЕВ.

Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 17 қарашадағы №95 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің күші жойылған кейбір бұйрықтарының тізбесі 1. «Мемлекеттік материалдық резервтен материалдық құндылықтарды (жаңарту және броньнан шығару тәртібімен) шығару жөніндегі тендерлерді дайындау және өткізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2011 жылғы 5 мамырдағы № 186 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6987 тіркелген, Заң газетінде 2011 жылғы 10 маусымдағы № 81 (1897) жарияланған). 2. «Мемлекеттік материялдық резервтің материялдық құндылықтарын (жаңарту және броньнан шығару тәртібімен) шығару жөніндегі тендерлерді дайындау және өткізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министірінің 2011 жылғы 5 мамырдағы № 186 бұйрығына толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2011 жылғы 29 шілдедегі № 311 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7137 тіркелген, Заң газетінде 2011 жылғы 14 қыркүйектегі № 132 (1948) жарияланған). 3. «Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын (жаңарту және броньнан шығару тәртібімен) шығару жөніндегі тендерлерді дайындау және өткізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2011 жылғы 5 мамырдағы № 186 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2012 жылғы 11 қаңтардағы № 14 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7410 тіркелген, Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де мемлекеттік органдарының нормативтік құқықтық актілері бюллетенінде, № 2, 2012 ж., 432-құжат жарияланған). 4. «Мемлекеттік материалдық резервтен материалдық құндылықтарды (жаңарту және броньнан шығару тәртібімен) шығару жөніндегі тендерлерді дайындау және өткізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2011 жылғы 5 мамырдағы № 186 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2013 жылғы 4 мамырдағы № 189 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8491 тіркелген, Заң газетінде 2013 жылғы 20 маусымдағы № 90 (2291) жарияланған).

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 3 қараша

№96

Астана қаласы

Тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу және пайдалану қағидаларын бекіту туралы «Газ және газбен жабдықтау туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 9 қаңтардағы Заңы 6-бабының 14) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу және пайдалану қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Газ өнеркәсібін дамыту департаменті: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберілуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің жетекшілік ететін вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр В.ШКОЛЬНИК. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 3 қарашадағы №96 бұйрығымен бекітілген Тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу және пайдалану қағидалары Осы Тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу және пайдалану қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Газ және газбен жабдықтау туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 9 қаңтардағы Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес әзірленген және тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу және пайдалану тәртібін айқындайды. 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) газ – тауарлық газ және (немесе) сұйытылған мұнай газы; 2) газды артық жұмсау – газды жеткізудің (тұтынудың) тәуліктік нормасынан асып кететін көлемде тұтынушының газды іріктеп алуы; 3) газ құбырындағы газдың технологиялық қоры – газды тасымалдаудың жұмыс режимін қамтамасыз ету үшін газ құбырындағы қажетті газдың ең аз көлемі; 4) газ жеткізудің (тұтынудың) орташа тәулiктiк нормасы – шартпен белгіленген бір айдағы газ көлемін тиісті айдың күнтізбелік күндеріне бөлу жолымен айқындалатын газ көлемі; 5) газды жеткізудің (тұтынудың) тәулiктiк нормасы – тараптардың келісімі бойынша диспетчерлік кестемен белгіленген тәуліктік газ көлемі; 6) газ тұтыну броны – отынның резервтік түрлерін барынша пайдаланған жағдайда тұтынушыларға газ жеткізу Қазақстан Республикасының заңдарына және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес газ жеткізудің тоқтатылуы немесе осы шектен азайтылуы мүмкін емес тұтынушыларды үздіксіз және авариясыз технологиялық жабдықтау жұмысы үшін қажетті ең аз газ тұтыну көлемі; 7) диспетчерлік кесте – жеткізушінің тасымалдаушыға берген өтініміне сәйкес газ жеткізудің сағаттық кестесі; 8) есеп айырысу кезеңі – берілген газдың көлемі анықталатын, жеткізуші, газ тасымалдау, газ тарату, газ желісі ұйымдары арасындағы берілген газ үшін өзара есеп айырысу жүргізілетін кезең. Тараптармен келісілген есеп айырысу кезеңі шартта көрсетіледі; 9) жеткізу – газды бөлшек саудада өткізу жөніндегі қызмет; 10) жеткізуші – Заңмен және осы Қағидалармен белгіленген жағдайларда газды бөлшек саудада өткізуді жүзеге асыратын тұлға; 11) тасымалдаушы – газ тасымалдау немесе газ тарату ұйымы; 12) техникалық жағдайлар – газбен жабдықтау жүйесінің объектілерін салуға, тұтынушыны сұратылатын (есеп айырысу) параметрлерге қосуға, газбен жабдықтау жүйесі объектісінің бастапқы жобалық шешімін өзгертуге газ тарату немесе газ желісі ұйымы беретін құжат; 13) тұтынушы – тұрмыстық, коммуналдық-тұрмыстық немесе өнеркәсіптік тұтынушы; 14) уәкілетті орган – газды өндіруді, тасымалдауды (тасуды), сақтауды және көтерме саудада өткізуді, сондай-ақ елді мекендердің шекаралары шегінен тыс тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуді және тұтынуды мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган. Осы Қағидаларда пайдаланылатын өзге де терминдер мен анықтамалар Заңға сәйкес қолданылады. 2. Тауарлық газды бөлшек саудада өткізу тәртібі 2. Мыналар тауарлық газды тұтынушыларға жеткізушілер болып табылады: 1) ұлттық оператор; 2) газ тарату ұйымдары; 3) авто газ толтыру компрессорлық станцияларының иелері; 4) газ тұтыну жүйелері магистральдық немесе жалғастырушы газ құбырына тікелей қосылған өнеркәсіптік тұтынушыларға тауарлық газ бөлшек саудада өткізілген жағдайда, тауарлық газды өндірушілер, өздері өндірген шикі газды өңдеу процесінде өндірілген тауарлық газдың меншік иелері болып табылатын жер қойнауын пайдаланушылар, Қазақстан Республикасының аумағынан тысқары жерде өндірілген және тұтыну үшін Қазақстан Республикасының аумағына әкелінген тауарлық газдың меншік иелері. 3. Өнеркәсіптік және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар тауарлық газды жеткізушілерден Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес жасалған шарттардың негізінде сатып алады. 4. Тұтынушыларды газдандыру мүмкіндігін магистральдық газ құбыры мен газ тарату желісінің өткізу қабілеті ескеріліп тасымалдаушы мен айқындалады. 5. Газды тиісінше жеткізу үшін құқықтық және техникалық шарттардың болуы тауарлық газды бөлшек саудада өткізу шартын жасасу жағдайлары болып табылады, оның ішінде: 1) тұтынушы тарапынан – газ тұтыну жүйелеріне техникалық қызмет көрсету шартын жасасқан, газ тұтыну жүйесін (техникалық шарттар, газбен жабдықтау жобасы, газ тұтыну жабдығының паспорттары) пайдалану жөніндегі рұқсат құжаттарының болуы; 2) жеткізуші тарапынан – газдың тиісті көлемі туралы растау құжатының болуы (газ сатып алу шарты). 6. Олар үшін резервтік (авариялық) ретінде отынның басқа түрлері белгіленген коммуналдықтұрмыстық және өнеркәсіптік тұтынушылармен жасалған шарттарда, тұтынушының газ шығынын күзқыс кезеңінде газды тұтыну броны деңгейіне дейін қысқарту көзделеді. 7. Тұтынушыларды газбен қамтамасыз ету бірыңғай газ желілері объектілерін, аспаптар мен жабдықтарды пайдалану кезінде тұтынушылар қауіпсіздік шараларын сақтағанда, газ құбырларының, жабдықтардың, құрылыстар мен есепке алу аспаптарының техникалық жай-күйі дұрыс (жарамды), сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарына, стандарттары мен нормативтеріне сәйкес болған кезде жүргізіледі. 8. Жеткізуші газ жеткізудің белгіленген орташа тәуліктік нормасының шегінде бір ай ішінде тең көлемде, ал қажет болған жағдайда тараптар мен тасымалдаушының келісімімен диспетчерлік кесте бойынша жеткізеді, ал тұтынушы (тұрмыстық тұтынушыны қоспағанда) оны алады (іріктеп алады). 9. Күз-қыс кезеңінде температураның ауытқуына қарай газ жеткізудің (тұтынудың) орташа тәуліктік нормасының асып кетуі газ қоймасындағы газдың технологиялық қоры есебінен, сондай-ақ газ иесімен (егер жеткізуші иесі болып табылмаса) және тасымалдаушымен келісім бойынша жеткізушінің басқа да көздері есебінен жабылуы мүмкін. Мұндай жағдайда газды нормативтен артық іріктеп алу газ жеткізудің (тұтынудың) орташа тәуліктік нормасының 5 %-нан асып кетуі мүмкін емес. 10. Газды бөлшек саудада өткізудің (тұтынудың) орташа тәуліктік нормасы 5 %-дан асқан жағдайда тасымалдаушыға жеткізушінің келісімі бойынша осы туралы тұтынушыны ескерткен сәттен бастап үш сағат өткеннен кейін газ жеткізудің (тұтынудың) орташа тәуліктік нормасына дейін газды жеткізуге мәжбүрлі түрде шектеу жүргізуге құқық беріледі. 11. Ай сайын газ жеткізудің әркелкілігіне оны тұрмыстық тұтынушыларға жеткізу кезінде ғана жол беріледі. Тұрмыстық тұтынушылардың жылу энергиясына деген қажеттіліктерін қамтамасыз ететін қазандықтар мен жылу электр станцияларына газ жеткізудің әркелкілігіне осы Қағидалардың және жеткізуші мен тұтынушы арасында жасалған шарттың талаптарымен негізделген нормалар шегінде жол беріледі. 12. Жеткізушінің келісімінсіз тауарлық газ артық жұмсалған кезде тұтынушы шартта белгіленген көлемнен артық алынған (іріктеп алынған) газ көлемінің құнын және әрбір тәулік үшін газ тасымалының құнын мынадай коэффициентті қолдана отырып қосымша төлейді: 1) 15 сәуірден бастап 15 қазанға дейін – 1,2; 2) 15 қазаннан бастап 15 сәуірге дейін – 1,5. Осы қағида тұрмыстық тұтынушылар жұмсаған газ көлемі үшін таралмайды. 13. Тауарлық газды бөлшекті саудада өткізу шарттарында көзделген газ қысымы оны тұтынушының газ жеткізудің (тұтынудың) орташа тәуліктік нормасы шегінде іріктеу жағдайында сақталады. 14. Газ толық іріктеліп алынбаған жағдайда тұтынушы кейін газды жеткізудің тәуліктік нормасының шегінде газ жеткізуді арттыруды талап ете алады. 15. Тұтынушылар газбен қамтамасыз етудің басымдығы бойынша мынадай санаттарға бөлінеді: 1) тұрмыстық тұтынушылар; 2) коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар; 3) технологиялық процестің үздіксіз циклі бойынша өнімдер шығару үшін газды шикізат немесе отын ретінде пайдаланатын тұтынушылар; 4) көктем-қыс кезеңінде оларды газбен жабдықтау заңнамада белгіленген тәртіппен оларды отынның резервтік түріне жартылай немесе толық көшіру жолымен реттеуі тиіс электр станциялары мен өнеркәсіптік кәсіпорындар; 5) қалған тұтынушылар. 3. Сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу тәртібі 16. Меншік құқығында немесе өзге де заңды негіздерде тиесілі көмірсутегі шикізатын өңдеу процесінде өндірілген сұйытылған мұнай газын өндірушілер, оның меншік иелері Қазақстан Республикасының аумағынан тысқары жерде өндірілген және тұтыну үшін Қазақстан Республикасының аумағына әкелінген сұйытылған мұнай газының меншік иелері сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуді өнеркәсіптік тұтынушыларға ғана жүзеге асырады. 17. Сұйытылған мұнай газын өнеркәсіптік тұтынушыларға бөлшек саудада өткізуді осы Қағидалардың 20-тармағында көрсетілген тұлғалар ғана, сондай-ақ газ желісі ұйымдары жүзеге асырады. 18. Сұйытылған мұнай газын өнеркәсіптік тұтынушыларға бөлшек саудада өткізу жаппай әдісімен (килограмм, тонна) жүзеге асырылады. 19. Сұйытылған мұнай газын тұрмыстық және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушыларға: 1) газ желісі ұйымдарымен – топтық резервуарлық қондырғылар арқылы және тұрмыстық баллондарда; 2) газ толтыру пункттерінің иелерімен – тұрмыстық баллондарда; 3) автогаз құю станцияларының иелерімен – көлік құралдарын газ тарату колонкалары арқылы құю жолымен жеткізу. 20. Тұтынушыларға топтық резервуарлық қондырғылар арқылы сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу осындай тұтынушылармен жасалған сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу шартының негізінде газ желісі ұйымы жүзеге асырады. 21. Топтық резервуарлық қондырғылар арқылы тұтынушылар мен газ желісі ұйымы арасында сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу шарты әрбір тұтынушымен жеке және де газ желісі ұйымы шарт жағдайларын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау (жария шарт) жолымен де жасалады. 22. Газды тиісінше жеткізу үшін құқықтық және техникалық (технологиялық) шарттардың болуы сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу шартын жасасу жағдайлары болып табылады, оның ішінде тұтынушы тарапынан – газ тұтыну жүйелеріне техникалық қызмет көрсету жөніндегі шартты жасасқан газ тұтыну жүйелерін (техникалық шарттар, газбен жабдықтау жобасы, газ тұтыну жабдығына арналған паспорттары) пайдалану жөніндегі рұқсат құжаттарының болуы. 23. Тұрмыстық және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушыларға автомобильдік газ толтыру станциялары арқылы сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу есепке алу бақылау аспаптары арқылы міндетті түрде шарт жасаспай-ақ жүзеге асырылады. 24. Тұрмыстық және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушыларға автомобильдік газ толтыру станциялары арқылы сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу көлемдік әдіспен (литрмен) жүзеге асырылады. 25. Автомобильдік газ толтыру станциясының иесі тұтынушыға сатып алынған сұйытылған мұнай газының көлемін және оның құнын растайтын құжатты (кассалық, тауарлық чек) береді. 26. Мынадай: 1) стационарлық – көлік құралдарына газ тарату колонкалары арқылы сұйытылған мұнай газын толтыруға арналған сұйытылған мұнай газды сақтау блоктарының жерастында не жер үстінде орналасуы; 2) қозғалмалы – автомобиль шассиінде, тіркемеде, бірыңғай зауыт бұйымы ретінде орындалған жартылай тіркемеде бекітілген ұтқыр технологиялық жүйе үлгісінде автомобильдік газ толтыру станциялары арқылы сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуге жол беріледі. 27. Қозғалмалы үлгідегі автогаз толтыру станцияларынан сұйытылған мұнай газды бөлшек саудада өткізуге кенттерде, ауылдарда, сондай-ақ елді мекеннен тыс жерде жол беріледі.

28. Қозғалмалы үлгідегі автогаз толтыру станциялары қатты жабыны бар, жеке кіріп-шыға алатын, сондай-ақ өртке қарсы құралдармен жабдықталған алаңдарда орналасады. Көлік құралдарын қозғалмалы үлгідегі автогаз толтыру станцияларынан сұйытылған мұнай газымен толтыру сұйытылған көмірсутекті газдарын пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. 29. Тұрмыстық баллондарда сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу газ желісі ұйымдарымен және газ толтыру пункттерінің иелерімен шарт жасаспай-ақ жүзеге асырылады. 30. Мынадай: 1) зауыттан шығарылған тұрмыстық баллондарды толтыру қондырғысымен жабдықталған сұйытылған мұнай газын сақтайтын резервуарлардың жер астында орналасқан; 2) зауыттан шығарылған тұрмыстық баллондарды толтыру қондырғысымен жабдықталған сұйытылған мұнай газын сақтайтын резервуарлардың жер үстінде орналасқан стационарлық типтегі газ толтыру пункттерінің иелері тұрмыстық баллондарда сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізуге жол береді. 31. Автогаз толтыру станциясын және газ толтыру пунктін біріктіріп орналастыру үшін бір алаңды пайдалануға жол берілмейді. 32. Азаматтарға тұрмыстық баллондардағы газды сату өтінім бойынша шарт жасаспай-ақ жүзеге асырылады. Газ желісі ұйымы немесе газ толтыру пунктінің иесі тұрмыстық тұтынушыға сатылатын әрбір баллонға сапа кепілдік талонын береді, баллондарды тауарлық белгімен таңбалауды жүзеге асырады, сапа кепілдік талонын береді. 33. Газ желісі ұйымы немесе газ толтыру пунктінің иесі толтырылатын газ баллондарына есеп жүргізеді, оларға нөмір береді, газ баллон қондырғыларына авариялық және жоспарлы қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. 34. Тұтынушы тұрмыстық баллондардың дұрыс техникалық жай-күйін қамтамасыз ететін газ желісі ұйымынан немесе газ толтыру пунктінің иесінен сұйытылған мұнай газы бар тұрмыстық баллондарды сатып алады. 4. Тауарлық және сұйытылған мұнай газын пайдалану тәртібі 35. Тауарлық және сұйытылған мұнай газын пайдалану мақсатына қарай, газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздік қағидаларының талаптарын ескере отырып, жүзеге асырылады. 36. Тауарлық және сұйытылған мұнай газын пайдалану кезінде: 1) тұрмыстық тұтынушылардың газ тарату, газ желісі ұйымдарының рұқсатынсыз үйлерін (пәтерлерін, бақшадағы үйлерін) өз бетінше газдандыруға, газбен жабдықтау жүйесін өз бетінше қосуға, орнын ауыстыруға, газ жабдықтары мен есепке алу аспаптарын өз бетінше монтаждауға және бөлшектеуге, газ жабдықтарын, есепке алу аспаптарын ауыстыруға және жөндеуге, қосымша жабдықтарды, есепке алу аспаптарын монтаждауға; 2) газ тарату немесе газ желісі ұйымдарының келісімінсіз газ аспаптары орнатылған үй-жайларды қайта жоспарлауға; 3) газ аспаптарының құрылыстарына өзгерістер енгізуге; 4) түтіндік және желдеткіш жүйелерінің қондырғыларын өзгертуге; 5) желдеткіш арналарын желімдеуге, түтіндіктерді тазалауға арналған «қалталар» мен люктерді бітеуге; 6) қауіпсіздік және реттеу автоматикасын сөндіруге; 7) газ аспаптарының, автоматиканың, арматуралар мен газ баллондарының жарамсыздығы кезінде газды пайдалануға; 8) газ орнатылған пештер мен түтіндіктер дұрыс қаланбағанда, сылақтарында жарықшақтар болғанда газды пайдалануға; 9) түтіндік пен желдеткіш каналдарын тексеру және тазалау туралы актінің қолданылу мерзімі өткеннен кейін газды пайдалануға; 10) газ тарату немесе газ желісі ұйымдарынан оқудан өтпей және рұқсат алмай, түтіндік пен желдеткіш каналдарын тазалауға, тексеруге, сондай-ақ газ баллон қондырғыларының баллондарын алмастыруға; 11) түтіндік пен желдеткіш каналдарының ауа тартқыштары болмаған кезде, желдеткіштер (фрамугалар), жалюзий торлары, желдеткіш каналдарының торлары жабық болғанда газ құралдарын пайдалануға; 12) үздіксіз жұмыс істеуге есептелген және осы үшін тиісті автоматикасы бар жұмыс істеп тұрған газ аспаптарын қараусыз қалдыруға; 13) мектеп жасына дейінгі балалардың, сондай-ақ өз әрекеттерін бақылай алмайтын және осы құралдарды пайдалану қағидаларын білмейтін тұлғалардың газ құралдарын пайдалануына; 14) газ құбырларына жіп байлауға және газ құбырларын жүктеуге; 15) газды және газ аспаптарын мақсатқа сай емес пайдалануға, газ плиталарын үй-жайларды жылыту үшін пайдалануға; 16) газ құралдары орнатылған үй-жайды жылыту үшін пайдалануға; 17) газ құралдары орнатылған үй-жайлары ұйықтау және демалу үшін пайдалануға; 18) газдың жылыстауын айқындау үшін ашық отты қолдануға; 19) үй-жайлар мен жертөлелерде бос және сұйытылған мұнай газымен толтырылған газ баллондарын сақтауға; 20) газдандырылған үй-жайда сыйымдылығы 50 (55) л. болатын бір баллоннан немесе әрқайсысының сыйымдылығы 27 л. болатын екі баллоннан артық орналастыруға жол берілмейді. Баллондар газ аспаптары бар жерде тұруы тиіс; 21) газдандырылған үй-жайда жылу радиаторы мен пештен кемінде 1 м. қашықтықта газы бар баллондарды орнатуға жол берілмейді. Баллондарды жылудан қорғайтын экран орнату кезінде баллондар мен жылу құрылғыларының арақашықтығы 0,5 м. дейін азайтылуы мүмкін, ал экран мен баллондардың арақашықтығы 10 см. кем болмауы тиіс; 22) баллондарды от жанатын пештердің есіктеріне қарсы кемінде 2 м. қашықтықта қарама-қарсы орналастыруға; 23) үй-жайларда орнатылған баллондарды ауыстыру кезінде электр жарығын қосуға және ажыратуға, ашық оттарды, электр жылытқыш аспаптары мен жылыту пештерін пайдалануға; 24) көрсетілген жұмыстарды орындауға байланысы жоқ тұлғалардың қатысуымен баллондарды алмастыруға жол берілмейді. 37. Тауарлық газды оның көлемін есепке алмай өткізуге және пайдалануға жол берілмейді. 38. Тауарлық газдың көлемін өлшеу бірлігін есепке алу мақсатында Цельсий бойынша 20 градус температура және сынап бағанының 760 мм. қысымы кезінде газдың бір текше метрі қабылданады. 39. Егер сыртқы ортаның параметрлері осы Қағидалардың 38-тармағында көрсетілгендерден ерекшеленген жағдайда жеткізуші газдың жұмыс параметрлерін стандарттар шарттарына келтіру жолымен корректорларсыз есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін қайта есептеуді жүзеге асырады. 40. Сұйытылған мұнай газын қабылдау, сақтау, сату кезінде мынадай сақтау орындарында: 1) газ толтыру станциясының (газ толтыру пунктінің) сақтау базасының резервуарларында; 2) технологиялық құбыр жолдарында; 3) темір жол және автомобиль цистерналарында; 4) газ баллондарында (толтыру цехы, газ толтыру станциясындағы дайын өнімдердің қоймасы (газ толтыру пунктінде), баллондарды ауыстыру пункті мен пайдалану қызметтері); 5) топтық резервуарлық қондырғыда; 6) автогаз толтыру станцияларында оларды есепке алу жүргізіледі. 41. Сақтау орындарында сұйытылған мұнай газын есепке алу тәртібі коммуналдық шаруашылық саласындағы уәкілетті орган бекітетін газ толтыру станцияларында, газ толтыру пункттерінде және топтық резервуарлық қондырғыларда сұйытылған мұнай газының шығыстарын есепке алу әдістемесімен айқындалады. 42. Тұрмыстық тұтынушылармен пайдаланылатын тауарлық газдың көлемін есепке алу: 1) жеке есепке алу аспаптары бойынша; 2) көппәтерлі үйлерде ұжымдық есепке алу аспаптары бойынша; 3) реттеуіш немесе газреттеуіш пункттерінің шкафтарында орнатылған көппәтерлі үйлерде ұжымдық есепке алу аспаптары бойынша; 4) тұтыну нормалары бойынша - жеке немесе ұжымдық есепке алу құралдары болмаған жағдайда, олардың жарамсыздығы не газ жабдықтары параметрлеріне сәйкессіздігі жағдайында жүргізіледі. 43. Өндірістік және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар пайдаланатын тауарлық газ көлемін есепке алу: 1) тауарлық газды қабылдау (жеткізу) пункттерінде орнатылған есепке алу аспаптары бойынша; 2) газ тұтыну жабдықтарының қуаты бойынша – есепке алу аспаптары болмаған жағдайда, олардың жарамсыздығы не газ жабдықтары параметрлеріне сәйкессіздігі жағдайында жүргізіледі. 44. Топтық резервуарлық қондырғылар арқылы тұрмыстық тұтынушылар өткізетін сұйытылған мұнай газын есепке алу, көлемді әдіспен жүргізіледі: 1) жеке есепке алу аспаптары бойынша; 2) тұтыну нормалары бойынша - жеке есептеу құралдары болмаған жағдайда, олардың жарамсыздығы не газ жабдықтары параметрлеріне сәйкессіздігі жағдайында жүргізіледі. 45. Топтық резервуарлық қондырғылар арқылы сұйытылған мұнай газын тұтынуды есептеу бірлігі текше метр болып табылады. Өндірістік немесе коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар пайдаланатын сұйытылған мұнай газ көлемін есепке алу: 1) жеке есепке алу аспаптары бойынша; 2) газ жабдығының қуаты бойынша – есепке алу аспабы болмаған кезде, олар бұзылған не газ жабдығының параметрлеріне сәйкес келмеген кезде. 46. Тұрмыстық тұтынушының кінәсі бойынша дәлелді себептерсіз қатарынан екі есептілік кезең ішінде есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін алу мүмкін болмаған кезде және бұл ретте тұрмыстық тұтынушы жеткізушіге өзі тұтынған газ көлемі туралы мәлімет бермесе, жеткізуші тұрмыстық тұтынушыға тұтынудың қолданыстағы нормалары бойынша есеп жүргізе алады. 47. Жеткізушінің өкілдерімен газбен жабдықтауға өз бетінше қосылғаны, есепке алу аспабын айналып өтіп орнатылған газ жабдығының қуатын, газды тұтынуды арттырғаны, бұзылғаны, пломбаның бұзылуы, газбен жабдықтау схемасын өзгерту табылған жағдайда, тұтынушының газды санкциясыз алуына (ұрлауына) мүмкіндік тудыратын көрсеткіштерді бұрмалау мақсатында есепке алу аспабына қандай да бір әсер болғанда, оларды табу жеткізуші өкілінің бұрынғы келулерінде мүмкін болмаған кезде, жеткізуші есепке алу аспаптарын және (немесе) оларды қосу схемасын соңғы тексеру күнінен бастап өткен кезеңге, бірақ қырық мерзімі өткен күннен аспайтын кезеңде тұтынушының орнатылған газ тұтыну жабдығының қуаты бойынша газ шығысын қайта есептеуге құқылы. 48. Тұтынушы жазбаша түрде жеткізушіні жай-күйі туралы және газ тұтыну көлемі мен оны төлеуде көрсетілген деректердің өзгеруі туралы (тұратын адам санының өзгеруі, жылытылатын алаңның көлемі, газ жабдығының қуаты) хабардар етеді. Тұтынушы болған өзгерістер туралы хабарламаған жағдайда және есепке алу аспабынсыз газды тұтынған жағдайда не газ жабдығының параметрлері сәйкес келмеген жағдайда, тұтынылған газ көлемі жеткізушіде бар деректер бойынша есептеледі. Төлемді қайта есептеуге әкеп соқтыратын барлық өзгерістер тұтынушы растау құжаттарын қоса бере отырып, тиісті өтінішін берген сәттен бастап жүзеге асырылады. 49. Есепке алу аспаптарын орнату осы Қағидалардың және қолданыстағы нормативтік техникалық құжаттардың талаптарында көзделген тәртіпте орындалады. Орнатылған есепке алу аспабы тұтынушыға тауарлық не сұйытылған мұнай газын жеткізетін газ тарату немесе газ желісі ұйымында міндетті тіркеуден өтеді, акті жасалып, онда есепке алу аспабының бастапқы көрсеткіштері, аспаптың маркасы мен басқа да қажетті мәліметтер көрсетіледі. 50. Есепке алу аспаптарында бастапқы немесе мерзімді тексеру туралы таңба болады. 51. Есепке алу аспаптарын ұстауды, техникалық қызмет көрсетуді және тексеруді есепке алу аспабының иесі жүзеге асырады. Есепке алу аспаптарына техникалық қызмет көрсетуді меншік иесімен жасалған шарт бойынша газ тарату, газ желісі ұйымы немесе өзге де мамандандырылған ұйым жүргізуі мүмкін. 52. Есепке алу аспаптарын тексеру техникалық реттеу және метрология саласындағы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын уәкілетті орган бекіткен өлшем бірлігін қамтамасыз ету мемлекеттік жүйесінің тізілімінде көрсетілген мерзімде аспаптағы тексеру аралығындағы аралыққа сәйкес, сондай-ақ мүдделі тараптардың бірінің өтініші бойынша олардың көрсеткіштерінің дұрыстығына күмән болған жағдайда жүргізіледі. 53. Есепке алу аспаптарын тексеру мерзімінің уақытын өткізіп алғанда, тұтынылған газдың көлемін есептеу мынадай тәртіппен: 1) тұрмыстық тұтынушылар үшін – тұтыну нормасы бойынша; 2) өнеркәсіптік және коммуналдық-тұрмыстық тұтынушылар үшін – газ жабдығының қуаты бойынша жүргізіледі. 54. Газды есепке алу аспабы тұтынушыларда кіреберістерде, басқыш алаңдарында, дәлізде, жеке пәтерлерде, жеке үйлерде орнатылуы мүмкін. Тұтынушылардың газ тарату немесе газ желісі ұйымдарының қызметкерлеріне газды есепке алу аспаптарына еркін кіруге бөгет жасауларына жол берілмейді. 55. Газды есепке алу аспаптарында есептеу тетігінің қаптама бекітпесінде газ тарату немесе газ желісі ұйымының пломбасы болады. 56. Тұтынушылардың газ тарату немесе газ желісі ұйымы пломбасының тұтастығын бұзуына жол берілмейді. 57. Газды есепке алу схемасын өзгертуге немесе бұзуға байланысты жұмыстардың кез келген түрлерін жүргізген кезде тұтынушы жұмысты бастамас бұрын осы туралы жазбаша түрде газ тарату немесе газ желісі ұйымын хабардар етеді және тиісті рұқсат алады. 58. Газ беруді тоқтату және қайта бастау тұтынушымен жасалған шартқа және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес жүргізіледі. 59. Үйдің меншік иесінің немесе кондоминиум объектісі басшысының ниеті бойынша жеке пәтерлерге, кіреберістерге газ беруді тоқтата тұруды, газ бағанын немесе көпқабатты тұрғын үйлердің жекелеген пәтерлерін газдан ағытуды олардың жазбаша өтініші бойынша газ тасымалдау, газ тарату немесе газ желісі ұйымы жүргізеді. 60. Газ тасымалдау, газ тарату немесе газ желісі ұйымы біржақты тәртіппен тұтынушыға тауарлық немесе сұйытылған мұнай газын беруді бұзылыстарды жойғанға дейін мынадай жағдайларда: 1) тұтынушы газбен жабдықтау жүйелері объектілерінің қауіпсіздік талаптарын бұзғанда; 2) тұтынушы газ жабдығын өз еркімен қосқанда; 3) газбен жабдықтау жүйесі объектілері техникалық істен шыққанда тоқтатады. 61. Жабдықтарды жөндеу және жаңа тұтынушыларды қосу жөніндегі жоспарлы жұмыстарды жүргізу үшін тауарлық немесе сұйытылған мұнай газын беруді тоқтату туралы газ тасымалдау, газ тарату немесе газ желісі ұйымы тұтынушыны ағытуға дейін кемінде қырық сегіз сағаттан кешіктірмей ескертеді. 62. Жеткізуші тұтынушыны алдын ала хабардар ете отырып, газ беруді мынадай жағдайларда тоқтатады: 1) тауарлық және сұйытылған мұнай газын бөлшек саудада өткізу шартына сәйкес берілген тауарлық және сұйытылған мұнай газы үшін дебиторлық берешектің болуы; 2) газ тарату немесе газ желісі ұйымының өкілдерін газ құбырларына, газ жабдығы мен есепке алу аспаптарына жібермеу. Газ беруді тоқтату жеткізуші тұтынушыға жазбаша хабарлама жіберген күннен бастап кемінде күнтізбелік үш күннен кешіктірмей жүзеге асырылады. 63. Газ беруді қайта бастау осы Қағидалардың 60 және 62-тармақтарында аталған газ жеткізуді тоқтатуды тудырған себептерді тұтынушы жойғаннан кейін, сондай-ақ газды бөлшек саудада өткізу шартына сәйкес тұрақсыздық төлемінің берешегі өтелген соң жүргізіледі. Жоспарлы қосатын күн туралы газ тасымалдау, газ тарату немесе газ желісі ұйымы тұтынушыны газды беруді қайта бастау туралы шешім қабылданған күні хабардар етеді. Тұтынушыны ажырату себебі жойылғаннан кейін газды беруді қайта бастаудың шекті мерзімдері газды беруді қайта бастау туралы шешім қабылданған күннен бастап бес жұмыс күнінен аспайды. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 5 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №9936 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 14 қаңтар

№18-04/14

Астана қаласы

Ішкі және сыртқы нарықтардағы сауда үшін бекіре тұқымдас балық түрлерінің уылдырығын таңбалау қағидаларын бекіту туралы «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабы 22) тармақшасының 1) тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберілуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрі

2. Осы Қағидаларда мынадай анықтамалар пайдаланылады: 1) әкімшілік орган – жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы уәкілетті орган; 2) өтінім беруші – бұл ішкі нарықта бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын сатуға арналған марканы алу үшін өтініш жолдаған заңды немесе жеке тұлға; 3) уылдырық – бекіре тұқымдас балықтардың қайта өңделген ұрықтанбаған жұмыртқалары (уылдырықтары); 4) сыйымдылық – тікелей уылдырық орналастырылатын ыдыс; 5) көз коды – балықтан алынған уылдырыққа сәйкес келетін әріп W – жабайы балықтан алынған, С – жасанды өсірілген; 6) СИТЕС (CITES) – Құрып кету қаупі төнген жабайы фауна және флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенция; 7) партияның сәйкестендіру нөмірі – қайта өңдеу зауыттарында және орау кәсіпорындарында пайдаланылатын нөмір. 3. Қазақстан Республикасында ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін таңбалау, оның дайындалуы мен бекіре балық. Бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін таңбалау, оның дайындалуы мен бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын ішкі нарықта сатуға арналған марканың берілуін қосады. 4. Осы Қағидалар бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығы саудасын жүзеге асыратын заңды және жеке тұлғаларға қолданылады (бұдан әрі – уылдырық саудасын жүзеге асыратын тұлғалар). 5. Таңбалауды ішкі және сыртқы нарықтарда уылдырық саудасын жүзеге асыратын адамдар қамтамасыз етеді. 6. Қазақстан Республикасының аумағы арқылы тауар транзитінің кедендік режимінде орны ауыстырылатындарды қоспағанда, барлық уылдырық түрлері таңбалауға жатады. 7. Ішкі және сыртқы нарықтарда сатылатын бекіре тұқымдас балықтардың уылдырықтарын таңбалау үшін мынадай маркалар қолданылады: 1) осы Қағиданың 1-қосымшасында берілген нысанға сәйкес, ішкі нарықта бекіре тұқымдас балықтардың уылдырықтарын сатуға арналған марка (бұдан әрі – ішкі нарыққа арналған марка); 2) осы Қағиданың 2-қосымшасында берілген нысанға сәйкес, сыртқы нарықта бекіре тұқымдас балықтардың уылдырықтарын сатуға арналған марка (бұдан әрі – сыртқы нарыққа арналған марка). 2. Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау тәртібі 8. Ішкі нарыққа арналған маркалардың дайындалуын әкімшілік орган қамтамасыз етеді. 9. Сыртқы нарыққа арналған марканың дайындалуы осы Қағиданың 2-қосымшасында берілген нысанмен, Заңның 9-бабы 1 тармағының 10) тармақшасына сәйкес берілетін Құрып кету қаупі төнген жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның күшін қолданылатын жануарлар түрлерін Қазақстан Республикасының аумағына әкелуге және Қазақстан Республикасының аумағынан әкетуге рұқсат қағазында көрсетілген көлемді таңбалауға қажет мөлшерге сәйкес уылдырық саудасын жүзеге асыратын тұлғалармен қамтамасыз етіледі. 10. Маркаларды жабыстырғанда қолданылатын желім оның кеуіп кетуін, тауардан ажырамауын және марканы қайта пайдаланылуын болдырмауды қамтамасыз ету үшін жоғары және төмен температураларға, әртүрлі деңгейлердегі ылғалдылыққа төзімді болуы тиіс. Марка әрбір оның визуалды көрінуін қамтамасыз ететін сыйымдылыққа жабыстырылады. 11. Ішкі нарыққа арналған маркаларды беруді әкімшілік орган жүзеге асырады. Ішкі нарыққа арналған маркалардың құны дайындау шығындарын есепке ала отырып айқындалады. 12. Ішкі нарыққа арналған маркаларды алу үшін, өтініш беруші осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша әкімшілік органға қағаз нысанда не «электрондық үкіметтің» www.e.gov. kz, «Е-лицензиялау» www.elicense.kz веб-порталдары арқылы электронды нысанда өтінішке келесі мәліметке қоса мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) егер өтінілген уылдырық: отандық-табиғи болса – табиғи суайдындардан ауланған (жабайы) балықтардан алынса, өтінілген уылдырық алынған бекіре тұқымдас балықтарының Заңның 26-бабы 1-3 тармақшасына сәйкес берілетін заңды ауланғанын растайтын анықтаманың (бұдан әрі - анықтама) нөмірін осы Қағидалардың 3-қосымшасында берілген нысанға сәйкес өтініште көрсету қажет немесе анықтама мен сатып-алу туралы келісімін ұсыну қажет; отандық-жасанды болса – Заңның 9-бабы 1 тармағы 42) тармақшасына сәйкес бекітілген Құрып кету қаупі төнген жабайы фауна мен флора түрлерімен халықаралық сауда туралы конвенцияның І және ІІ қосымшаларына түрлері енгізілген жануарларды қолдан өсіруді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғаларды әкімшілік органда тіркеу қағидаларымен қарастырылған жабайы фауна және флораның құрып кету қаупі төнген түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенцияның І және ІІ қосымшаларына түрлері енгізілген жануарларды жасанды өсіруді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың әкімшілік органда тіркелгені туралы куәлігінің нөмірін осы Қағидалардың 3-қосымшасында берілген нысанға сәйкес өтініште көрсету қажет, сонымен қатар уылдырық алу туралы ақпаратты осы Қағидалардың 4-қосымшасына сәйкес беру қажет; импортталған болса – Заңның 9-бабы 1 тармағының 10) тармақшасына сәйкес берілетін әкімшілік органның уылдырықты Қазақстан Республикасының аумағына әкелуге берілген рұқсатының нөмірін осы Қағидалардың 3-қосымшасында берілген нысанға сәйкес өтініште көрсету қажет; тәркіленген болса – бекіре тұқымдас балықтарды табиғи мекендеу ортасынан алып қою, оларды сатып алу, олардың уылдырығын және өнімінің басқа да түрлерін өңдеу және экспорттауды жүзеге асыратын мемлекеттік монополия субъектісінен сатып алуын растайтын құжатты және тәркіленгені туралы сот актісінің көшірмесін ұсыну қажет; 2) маркалар үшін төлемақы туралы төлем тапсырысы. 13. Әкімшілік орган ішкі нарыққа арналған маркаларды алу туралы өтінішті және оған қоса берілген құжаттарды тапсырылған күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде қарайды, бұдан кейін маркалар беруді жүргізеді. 14. Ішкі нарыққа арналған маркалар өтініш берушіге немесе өтініш берушінің сенімхаты бойынша басқа тұлғаға ішкі нарықта бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын сатуға арналған маркалар есебі осы Қағидалардың 5-қосымшасында берілген нысан бойынша берілген журналына қол қоя отырып беріледі және алынған маркалар әкімшілік органға қайтарудан басқа, қайта сатуға, иеліктен айыруға жатпайды. Сыртқы нарыққа арналған маркалардың есебі сыртқы нарықта бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын сатуға арналған маркалар есебі осы Қағидалардың 6-қосымшасында берілген нысан бойынша журналда жүргізіледі және олар әкімшілік органға беруден басқа, қайта сатуға, иеліктен айыруға жатпайды. 15. Әкімшілік орган ішкі нарыққа арналған маркалардың есебін жүргізу, сақтау, беру және есептілігі үшін жауапты лауазымды тұлғаны бұйрықпен тағайындайды. 16. Ішкі нарыққа арналған маркаларды берген кезде әкімшілік органның уәкілетті тұлғасы екі данада жүкқұжат жазады. Жүкқұжаттың бір данасы өтініш берушіге беріледі. Жүкқұжатта мынадай деректер көрсетіледі: 1) маркалардың түрі, нөмірі және саны; 2) уылдырықтың жалпы көлемі және бір сыйымдылықтың көлемі; 3) маркаларды беру күні; 4) жеке тұлғаны куәландыратын деректер; 5) ішкі нарыққа арналған маркаларға өтініш берушінің сенімді тұлғасының жеке басын куәландыратын деректері (сенімхаттың нөмірі мен күні); 6) заңды тұлғаның атауы; 7) ішкі нарыққа арналған маркаға өтініш берушінің қолы. 17. Өтініш берушілерге ішкі нарыққа арналған маркаларды беру, өтініште көрсетілген саны мен түрлеріне сәйкес жүзеге асырылады. 3. Қорытынды ереже 18. Ішкі нарыққа арналған маркалар қатаң есептілік құжаты болып табылады. Ішкі нарыққа арналған маркаларды беру туралы мәлімет нөмірленген, түптелген, әкімшілік органның мөрімен расталған журналға жазылады. Журналдың сақталу мерзімі – 5 жыл. 19. Ішкі нарыққа арналған маркаларды алғандар жыл сайын есепті жылдан кейінгі 1 ақпанға дейін әкімшілік органға жазбаша түрде алған маркалары бойынша ішкі нарыққа арналған маркалардың пайдаланылғаны туралы және пайдаланылмаған жағдайда пайдаланбау себептерін көрсете отырып мәлімет ұсынады. 20. Бүлінген ішкі нарыққа арналған маркалар әкімшілік органға қайтарылады. Ішкі нарыққа арналған маркалардың қайтарылуы алушының ерікті нысанда жазылған қайтару туралы өтінішінің негізінде қайтару себептерін көрсете отырып және олар алынған жүкқұжатты көрсеткен кезде жүргізіледі. Алушы бүлінген ішкі нарыққа арналған маркаларды жеке парақтарға жабыстырады, ал олардың жеке бөлшектері біріктірулері тиіс. 21. Бүлінген марканы жою әкімшілік органның үш лауазымды тұлғасынан кем емес комиссиясымен, маркаларды жою туралы актісі толтырылып, актіге жойылған марканың санын, нөмірін және түрін көрсету арқылы жүргізіледі. Комиссия мүшелерімен қол қойылған актілер әкімшілік органның мөрімен расталады. Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 1-қосымша Нысан Ішкі нарыққа арналған марка

Ішкі нарыққа арналған марканың сипаттамасы 1. Марканың өлшемі 100 х 19 мм. 2. Қазақстан Республикасында өндірілген уылдырыққа арналған маркасының негізгі реңі жасыл, импортталған уылдырық үшін – қызыл. 3. Марканың сол жағында металсыздандырылған мыс жолағы, «уылдырық» микромәтіні орналастырылған. 4. Марканың ортасында бекіре балығы бейнеленген. 5. Оң жағында нөмірлеу (ультракүлгін сәулеленумен), Қазақстан Республикасының мемлекеттік гербі, түс дифракцияларының өзгеру эффектісі бар «CITES» сөзі жазылған голлограмма орналасқан. Голлограммада бейненің басқа бұрышында «KZ» сөзі оқылады. Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 2-қосымша

Сыртқы нарыққа арналған марканың сипаттамасы 1. Марканың өлшемі 100 х 19 мм. 2. Марканың негізгі реңі – көгілдір. 3. Оң жағында нөмірлеу (ультракүлгін сәулеленумен), Қазақстан Республикасының мемлекеттік гербі, түс дифракцияларының өзгеру эффектісі бар «CITES» сөзі жазылған голлограмма орналасқан. Голлограммада бейненің басқа бұрышында «KZ» сөзі оқылады. *Ескертпе: Бекіре тұқымдас балықтарының бірдейлендіру кодын көрсеткен кезде келесі кесте қолданылады: Түрлері Сібір бекіресі Орыс бекіресі Пілмай Парсы бекіресі Сүйрік Шоқыр Қортпа Ескектұмсық Калуга Аралас түрлер (Тығыздалған уылдырық)

«КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрі ____________ Е. Досаев 2015 жылғы 3 ақпан Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 қаңтардағы №18-04/14 бұйрығымен бекітілген Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 9-бабы 1) тармағы 22) тармақшасына сәйкес әзірленді және ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалаудың тәртібін айқындайды.

Сибирский осетр Русский осетр Шип Персидский осетр Стерлядь Севрюга Белуга Веслонос Калуга Различные виды (Паюсная икра)

Acipenser baerii Acipenser gueldenstaedtii Acipenser nudiventris Acipenser persicus Acipenser ruthenus Acipenser stellatus Huso huso Polyodon spathula Huso dauricus Mixed species (for ‘pressed’ caviar exclusively)

Коды BAE GUE NUD PER RUT STE HUS SPA DAU MIX

Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 3-қосымша Нысан Қазақстан Республикасындағы әкімшілік орган кімнен _______________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы, жеке тұлғаның ( жеке кәcіпкердің), тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) Мекен-жайы__________________________________ (индекс, қала, аудан, облыс, көше, үй №, телефоны) Өтініш берушінің реквизиттері _______________ (БСН, ЖСН)

Өтініш нөмірі:

Өтініш

Бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын ішкі нарықта сатуға арналған маркаларды беруді сұраймын. Уылдырық түрлері бойынша мәлімет: 1

Уылдырық түрі

1.1

Мемлекеттік тілінде Орыс тілінде

1.2 1.3 2

Латын тілінде

Сыйымдылық саны және бір сыйымдылықтың көлемі түрлері бойынша Сыйымдылық саны Уылдырықтың салмағы

Уылдырықтың шығу тегі (отандық-табиғи, отандықжасанды, импортталған, тәркіленген)

Мәлімет нысаны түрінде енгізілген мәліметтер дұрыс екенін растаймын. _____________________________ (Өтініш берушінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Берілген күні: __________ ж.

Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 4-қосымша Бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын алу бойынша ақпарат № Балықтың түрі р/с

Балықтың жасы

Нысан

Балықтың салмағы Алынған Уылдырықты алу тәсілі уылдырық (сауып алу тәсілі (тірідей) салмағы немесе кесер тілігі тәсілі)

Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 5-қосымша Нысан Ішкі нарықта бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын сатуға арналған маркалар есебі журналы

А.МАМЫТБЕКОВ.

«КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі _____________Ә. Исекешев 2015 жылғы 2 ақпан

Нысан

Сыртқы нарыққа арналған марка

Өтініш Өтініш Жүкберушінің берілген құжат атауы маркалар нөмірі саны

Өтініш берушіге маркаларды беру күні

Марканың түрі, сыйымдылық

Өтініш берушінің ЖСН немесе БСН

Өтініш берушінің Өтініш берушінің өкілінің тегі, аты, өкілінің құжаттаәкесінің аты рының деректері (болған жағдайда)

Ішкі және сыртқы нарықтарда сату үшін бекіре тұқымдас балықтардың уылдырығын таңбалау қағидаларына 6-қосымша Нысан Сыртқы нарықта бекіре балық түрлерінің уылдырықтарын сатуға арналған маркалар есебі журналы № Жеке неМармесе заңды калар тұлғалардың саны атауы

Сыртқа Сыйымшығару рұқсат дылық қағазының саны нөмірі

Жеке тұлғаның ЖСН немесе заңды тұлғаның БСН

Жеке немесе заңды тұлғалардың өкілінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

Жеке немесе заңды тұлғалардың өкілінің құжаттарының деректері

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 6 наурыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 10397 болып енгізілді.


Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 15 қазан

13

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

№19-5/530

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі бассейндік инспекцияларының ережелерін бекіту туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 29-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 6 сәуірдегі № 310 «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінiң кейбiр мәселелерi» қаулысына сәйкес, бұйырамын: Бекітілсін: 1) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Нұра-Сарысу бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 1 қосымшасына сәйкес; 2) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 2 қосымшасына сәйкес; 3) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 3 қосымшасына сәйкес; 4) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Балқаш-Алакөл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 4 қосымшасына сәйкес; 5) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Ертіс бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 5 қосымшасына сәйкес; 6) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 6 қосымшасына сәйкес; 7) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 7 қосымшасына сәйкес; 8) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Шу-Талас бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесінің ережесі, осы бұйрықтың 8 қосымшасына сәйкес. 2. «Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі бассейндік инспекцияларының ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің 2014 жылғы 27 қаңтардағы № 18-Ө бұйрығының күші жойылған деп танылсын (№ 9134 нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде тіркелген). 3. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден кейін он күнтізбелік күн ішінде кезеңдік басылымдарға және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға оның жіберілуін; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми интернетресурсында жариялануын; 4) Қазақстан Республикасы Әділет органдарында Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі бассейндік инспекцияларының мемлекеттік қайта тіркеуін қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А.МАМЫТБЕКОВ. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 1-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Нұра-Сарысу бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1) «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Нұра-Сарысу бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. Инспекцияның Қарағанды, Ақмола, Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстарында бөлімдері немесе өкілдері бар. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 100000, Қарағанды қаласы, Қазыбек Би атындағы аудан, Алиханов көшесі 11А үй. 9. Мемлекеттік органның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Нұра-Сарысу бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады.

Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 2-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. Инспекцияның Атырау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан және Маңғыстау облыстарында бөлімдері бар. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 060002, Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Жайық-Каспий бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 3-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. Инспекцияның Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарында бөлімдері бар. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 120008, Қызылорда қаласы, Амангелді көшесі, 107 үй.

9. Инспекцияның толық атауы: «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Арал-Сырдария бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегi қызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 4-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарынпайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Балқаш-Алакөл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Балқаш-Алакөл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 050057, Алматы қаласы, Сәтпаев көшесі, 30 б үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Балқаш-Алакөл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу;

13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 5-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Ертіс бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Ертіс бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі – Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. Инспекцияның Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстарында бөлімдері бар. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 071410, Семей қаласы, Өтепбаев көшесі, 4 үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Ертіс бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген (Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 6-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. Инспекцияның Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарында бөлімдері бар. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 010000, Астана қаласы, Алматы ауданы, Пушкин көшесі, 25/5 үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Есіл бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды;

2 сəуір 2015 жыл

2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 7-қосымша «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарынпайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесітуралы ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы (бұдан әрі – Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 110000, Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 75 үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес.

асыру және бақылау функцияларын өз құзыреті шегінде атқаратын Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің (бұдан әрі – Комитет) аумақтық органы болып табылады. 2. Инспекция өз қызметiн Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Yкiметінiң актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес жүзеге асырады. 3. Инспекция мемлекеттік мекеменің ұйымдық-құқықтық нысанындағы Комитетке ведомстволық бағынышты заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы жазылған мөрі мен мөртанбандары, белгіленген белгідегі бланкілері, сондай-ақ заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің қазынашылық органдарында есепшоттары болады. 4. Инспекция азаматтық құқықтық қатынастарға өз атынан түседі. 5. Егер инспекция заңнамаға сәйкес мемлекеттің атынан уәкілеттенсе, ол мемлекет атынан азаматтық-құқықтық қатынастардың тарабы болуға құқығы бар. 6. Инспекция өз құзыретінің мәселелері бойынша белгіленген заңнамалық тәртіпте бұйрықтармен және Қазақстан Республикасының заңнамаларымен көзделген басқада актілермен рәсімделген шешімдерді қабылдайды. 7. Құрылымы мен штаттық саны лимиті қолданыстағы заңнамаларға сәйкес қолданыстағы заңнамаға сәйкес бекітіледі. 8. Инспекцияның заңды мекенжайы: Қазақстан Республикасы, индекс 080000, Тараз қаласы, Сүлейменов көшесі, 15 үй. 9. Инспекцияның толық атауы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Шу-Талас бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 10. Осы Ереже инспекцияның құрылтай құжаты болып табылады. 11. Инспекция қызметін қаржыландыру республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылады. 12. Инспекция өзiнiң функциялары болып табылатын мiндеттердi орындау тұрғысында кәсiпкерлiк субъектілерiмен шарттық қатынастарға түсуге тиым салынады. Егер заңнамалық актілермен инспекцияға кiрiстер әкелетін қызметтi жүзеге acыpу құқығы берілсе, онда мұндай қызметтен алынған кiрiстер республикалық бюджет кiрiсiне жiберiледi. 2. Инспекцияның негізгі міндеттері мен қызметтері 13. Міндеті: 1) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету; 2) су ресурстарын басқару саласында мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ету; 3) Инспекцияға өз құзыреті шегінде жүктелген басқада міндеттерді жүзеге асыру. 14. Қызметі: 1) бассейндiк принцип негiзiнде гидрографиялық бассейннiң су ресурстарын кешендi басқаруды жүзеге асыру; 2) оң экономикалық әсерге, орынды, әдiл және экологиялық жағынан тұрақты су пайдалануға қол жеткiзу мақсатында су қатынастары субъектiлерiнiң су ресурстарын пайдалану жөнiндегiқызметiн үйлестiруді жүзеге асыру; 3) су нысандарын қорғау және қалпына келтіру туралы бассейндік келісімдерді әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыру; 4) бассейндер бойынша су нысандарының мемлекеттік мониторингі және мемлекеттік су кадастры, мемлекеттік есебін жүргізуді жүзеге асыру; 5) су жай-күйіне әсер ететін кәсіпорындар мен басқада құрылыстарды салу және қайта жаңарту жобалары, жоба алдындағы құжаттамаларын; су объектiлерiнде, су қорғау белдеулерi мен аймақтарында құрылыс, түбiн тереңдету, пайдалы қазбалар, су өсiмдiктерiн өндiру жөнiндегi жарылыс жұмыстарын, кабельдер, труба құбырларын және басқа да коммуникацияларды төсеу, ағаш кесу, сондай-ақ бұрғылау, ауыл шаруашылығы және басқа да жұмыстарды жүргiзу туралы құжаттарды келісуді жүзеге асыру; 6) судың жай-күйiне әсер ететiн кәсiпорындардың және басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды келісуді жүзеге асыру; 7) тиiстi бассейннiң су объектiлерiн ұтымды пайдалану жөнiндегi облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарының жоспарларын келісуді жүзеге асыру; 8) судың жай-күйiне әсер ететiн өндiрiстiк, ауыл шаруашылық және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегi мемлекеттiк комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлардың нәтижесiнде туындаған зардаптарды жою жөнiндегi жұмыстарға қатысу; 9) су пайдаланушылар деңгейiнде және тиiстi бассейн бойынша су пайдалану лимиттерiн айқындау; 10) су нысандары және cy шаруашылығы құрылыстарының жай-күйiн жақсартуды және балық қорларын ұдайы молайтуды қамтамасыз ететiн балық шаруашылығы мен мелиорациялық-техникалық iс-шараларды келісу; 11) су объектілерін оқшау немесе бірлесіп пайдалануға беру жөніндегі конкурстарды ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; 12) жер асты суларының қорларын бекітуге қатысу; 13) тиiстi бассейн суларын кешендi пайдалану мен қорғау схемасын, су объектiлерi мен су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану ережелерiн келiсу; 14) тиiстi бассейн бойынша су шаруашылығы баланстарын әзiрлеуге қатысу; 15) cу объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға беру туралы ұсыныстарды және оларда су пайдалану шарттарын келiсу; 16) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау жөнiнде жүргiзiлiп жатқан жұмыс туралы, судың жай-күйi мен сапасын жақсарту жөнiнде қолданылып жатқан шаралар туралы халықты хабардар ету; 17) су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру мәселелерi бойынша облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергiлiктi атқарушы органдарымен және басқа да мүдделi мемлекеттiк органдармен өзара iс-қимыл жасау; 18) су қорын ұтымды пайдалану мен қорғау iсiнде халық арасында ағарту және тәрбие жұмыстарын жүргiзу; 19) арнайы су пайдалану құқығын жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың суды алу немесе ағызу құрылыстарында немесе құрылғыларында орнатылатын суды есепке алу аспаптарын пломбалау және тiркеу; 20) салық органына ұсынғанға дейін жер үсті су көздерінен су ресурстарын пайдалануға төлем бойынша салық есептілігін куәландыру; 21) арнайы суды пайдалануға рұқсат беру, қызметін тоқтату, мерзімін ұзарту және қайта рәсімдеу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тәртібінде арнайы суды пайдалану құқығын тоқтату; 22) бассейндік кеңестің жұмысын ұйымдастыру, бассейндік кеңестің мүшелерімен бассейн аумағындағы су қорын пайдалану және қорғау мәселелері бойынша консультациялар өткізу, бассейндік кеңес дайындаған ұсынымдарды талдау, оларды іске асыру жөнінде шаралар қабылдау, бассейндік кеңестің ұсынымдарын мүдделі мемлекеттік органдар мен су пайдаланушыларға жеткізу. 23) облысаралық, аймақаралық, мемлекетаралық су объектiлерi бойынша су алу мен су бөлу жоспарларын әзiрлеу және олардың сақталуын бақылау; 24) су қорын пайдалану мен қорғауға, жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының су заңдарын сақтауына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; 25) бiрлесiп пайдаланылатын су қоймаларының салааралық, облысаралық және мемлекетаралық маңызы бар iрi су қоймаларының жұмыс режимiн бақылауды жүзеге асыру; 26) оқшау немесе бірлесіп пайдалануға берілген су объектілерін пайдаланған кезде жеке және заңды тұлғалардың белгіленген су сервитуттарын сақтауын бақылауды жүзеге асыру; 27) су қорғау аймақтары мен белдеулерi шекараларын, олардағы және ерекше қорғалатын су объектiлерiндегi шаруашылық қызметiнiң белгiленген режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 28) су объектiлерi бойынша су пайдаланудың және су бөлудiң белгiленген нормалары мен ережелерiнiң, лимиттерiнiң, сондай-ақ су пайдалану режимiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 29) су тарту құрылыстарын, су шаруашылық жүйелерiн және су қоймаларын пайдалану ережелерiнiң сақталуына бақылауды жүзеге асыру; 30) су объектiлерiнен алынатын су мен оларға ағызылатын су мөлшерiне бастапқы есеп жүргiзудiң, су сапасын айқындаудың дұрыстығын, суды пайдалану мен ағызуды есепке алуға арналған жабдықтар мен аппаратуралардың болуын, жарамды жай-күйiн және мемлекеттiк аттестаттау мерзiмдерiнiң сақталуын, су пайдаланушылардың белгiленген есептiлiк мерзiмдерiн сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 31) жеке және заңды тұлғалардың арнайы су пайдалануға берiлген рұқсаттарда белгiленген шарттар мен талаптарды, сондай-ақ судың зиянды әсерiне (топан су, су басу, су алу, жағалауларды бұзу және басқа да зиянды құбылыстар) қарсы күрес жөнiндегi iс-шараларды орындауына бақылауды жүзеге асыру; 32) су объектiлерiн оқшау және бiрлесiп пайдалануға берудiң Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 33) су объектiлерiнiң мемлекеттiк мониторингiн жүргiзудiң және су объектiлерiн пайдалану мен қорғау бөлiгiнде жер бетi және жер асты суларын мемлекеттiк есепке алуды жүзеге асырудың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiбiнiң сақтауына бақылауды жүзеге асыру; 34) белгiленген тәртiппен бекiтiлген құжаттаманың болуын және оның экономика салаларының объектiлерiн салуға, жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта жарақтандыруға су объектiлерiн, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн пайдалану мен қорғауға байланысты өзге де қызметiне сай келуiне бақылауды жүзеге асыру; 35) су объектiлерiн өз бетiмен пайдалануға, су қорғау аймақтары мен су объектiлерi белдеулерiнiң аумақтарында өз бетiмен құрылыс салуға жол берiлмеуiне бақылауды жүзеге асыру; 36) суды ұтымды пайдалану мен қорғау саласындағы ғылым мен техника жетiстiктерiнiң және озық тәжiрибенiң, су тұтынудың үлесiн азайту жөнiндегi iс-шаралардың кәсiпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда енгiзiлуiне бақылауды жүзеге асыру; 37) судың жай-күйiне әсер ететiн, су қорын пайдалану мен қорғау, сумен жабдықтау және су бұру саласында белгiленген нормалар мен ережелердi бұзып жүзеге асыратын су шаруашылығы объектiлерi мен өзге де объектiлердi қаржыландыруды, жобалауды және салуды тоқтату туралы Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен талаптар қою; 38) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес кiнәлiлердi жауапкершiлiкке тарту үшiн Қазақстан Республикасы су заңдарының бұзылуы туралы материалдарды құқық қорғау органдарына және сотқа беру; 39) Қазақстан Республикасының су заңнамаларын бұзған жағдайда мемлекетке келтірілген шығынды өтеу туралы арызды сотқа береді; 40) Қазақстан Республикасының заңдарымен белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша өндірісті жүзеге асыру. 15. Инспекцияның құқықтары және міндеттері: 1) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілерді орындау үшін міндеттілерді қабылдау; 2) белгіленген заңнамалық тәртіпте мемлекеттік органдардан, олардың лауазымдық тұлғаларынан қажетті ақпарат пен материалдарды алуға және сұратуға; 3) қолданыстағы заңнамалық актілермен көзделген басқада құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға. 3. Инспекцияның қызметiн ұйымдастыру 16. Инспекцияға басшылықты жүктелген міндеттерді орындауға және өз қызметтерін жүзеге асыруға жеке жауапкершілікті атқаратын Инспекция Басшысы жүзеге асырады. 17. Инспекция Басшысы Қазақстан Республикасының заңнамаларына сәйкес қызметіне тағайындалады және қызметінен босатылады. 18. Инспекция басшысының Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес қызметтеріне тағайындалатын және қызметтерінен босатылатын орынбасарлары бар. 19. Инспекция Басшысының өкілеттігі: 1) өз құзыреті шегінде бұйрықтарға қол қояды; 2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес инспекция қызметкерлерін қызметке тағайындайды және орнынан босатады; 3) өзінің орынбасарларының міндеттерін мен құзыреттерін анықтайды және бекітеді, қызметтік нұсқаулықтарын бекітеді және де өз орынбасарларының іссапарлары мәселесін шешеді; 4) заңмен белгіленген тәртіпте инспекция қызметшілеріне тәртіптік жаза қолдану және көтермелеу жөнінде шаралар қолданады; 5) өз құзыреті шегінде инспекция қызметшілерін іссапарға жіберу, еңбек демалысын беру, біліктілікті арттыру мәселелерін шешеді; 6) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті басшылығының келісімі бойынша өз құзыреті шегінде инспекция басшысы мен басшы орынбасарларының іссапарларын, көтермелеу мәселелері шешеді; 7) өз құзыреті шегінде инспекцияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағытталған шараларды қолданады және жемқорлыққа қарсы шаралар үшін жеке жауапкершілік атқарады; 8) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік органдарда және басқа ұйымдарда Инспекцияның мүддесін ұсынады. Инспекция Басшысы болмаған уақытта өкілеттіктерін орындау қолданыстағы заңнамаларға сәйкес оны ауыстыратын тұлғамен жүзеге асырылады. 20. Инспекция Басшысы қолданыстағы заңнамаларға сәйкес өзінің орынбасарларының өкілеттіктерін анықтайды. 4. Инспекцияның мүлігi 21. Инспекцияның жедел басқару құқығында заңнамамен қарастырылған жағдайда жекелеген мүлігі болады. Инспекцияның мүлкі оған меншік иесі берген мүліктің есебінен қалыптасады, сондай-ақ өз қызметі нәтижесінде және Қазақстан Республикасы заңнамасымен тиым салынбаған өз қызметі нәтижесінде алынған мүліктен тұрады. 22. Инспекцияға бекiтілiп берілген мүлік республикалық меншікке жатады. 23. Инспекция өзгесі заңнамамен белгіленбесе, қаржыландыру жоспары бойынша оған берілген қаражат есебінен сатып алынған, өзіне бекiтілiп берілген мүлiктi өз еркімен иеліктен шығаруға немесе оған өзге де тәсілмен билік етуге құқылы емес. 5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 23 қазандағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9826 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 19 қараша

бұйырамын: 1. «Қазақстан Республикасының мектепке дейінгі үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 557 бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8275 тіркелген, «Егемен Қазақстан газетінің 2013 жылғы 23 ақпандағы № 74 (28013) санында жарияланған) мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін: «1. Мыналар: 1) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес 1 жастан 5(6) жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытуға арналған үлгілік оқу жоспары; 2) осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес 5 жастан 6 (7) жасқа дейінгі балаларды мектепалды даярлау сыныптары мен топтарына арналған үлгілік оқу жоспары бекітілсін; 3) осы бұйрықтың 3-қосымшаға сәйкес мүмкіндіктері шектеулі балаларды мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту үшін үлгілік оқу жоспары бекітілсін.»; осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес 3-қосымшамен толықтырылсын. 2. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технолгиялар департаменті (Ж.А. Жонтаева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін; 2) мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияласын. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр Е.Н. Иманғалиевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысққа енгізіледі және 2014 жылғы 1 қыркүйектен бастап пайда болған қатынастарға қолданылады. Министр А.СӘРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 19 қарашадағы № 479 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 желтоқсандағы № 557 бұйрығына 3 қосымша

Қазақстан Республикаcы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 15 қазандағы № 19-5/530 бұйрығына 8-қосымша

1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Шу-Талас бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Инспекция) су қорын пайдалануды реттеу және қорғау саласын іске

Астана қаласы

«Қазақстан Республикасының Мектепке дейінгі білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 557 бұйрығына өзгеріс және толықтыру енгізу туралы

5. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату 24. Инспекцияны қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

«Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығыминистрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу және қорғау жөніндегі Шу-Талас бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі туралы ЕРЕЖЕ

№479

Мүмкіндіктері шектеулі балаларды мектепке дейін тәрбиелеу және оқытудың типтік оқу жоспары №

Білім беру салалары

І 1

Денсаулық Дене шынықтыру

Сөйлеу тілі жалпы дамымаған 2 - 7 жас І кіші ІІ кіші Ортаңғы Ересектер топ 2-3 топ топ 4-5 тобы жас 3-4 жас 5-6 жас жас Жалпыбілімдік ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті 2 2

2 2

2 2

3 2

Дайындық тобы 6-7 жас

4 3

2 II 1 2

VІ 1

Қауіпсіз тәртіп негіздері, валеология Коммуникация Көркем әдебиет Тілдер (мемлекеттік тіл қазақ тілінде тәрбиелеп және оқыту топтарда жүргізілмейді) Таным Сенсорика Қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру Құрастыру Экология негіздері Қоршаған ортамен таныстыру Шығармашылық Бейнелеу Мүсіндеу Жапсыру Музыка Әлеуметтік орта Қоршаған ортамен таныстыру Экология Өзін-өзі тану Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті Коммуникация Тіл дамыту

2 3

Сауат ашу және жазу негіздері Дыбыс айту қабілеті

III 1 2 3 4 5 IV 1 2 3 4 V 1 2 3

Ұйымдастырылған және арнайы оқу іс-әрекетінің жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы

-

-

-

1 2 1 1

1 4 1 3

2 0,75 -

2 0,5

3 1

3 1

3 1,5

0,25 0,5 0,5 4 1 0,5 0,5 2 -

1 0,25 0,25 4 1 0,5 0,5 2 1 0,5 0,5 -

1 0,5 0,5 4 1 0,5 0,5 2 1 0,5 0,5 -

1 0,5 0,5 5 1 1 1 2 2 0,5 0,5 1

0,5 0,25 0,75 5 1 1 1 2 2 0,5 0,5 1

2 2

10

5 5

14

5 5

5 3 І-жартыжылдық 2 ІІ-жартыжылдық

5 2

2 1

2 І- жартыжылдық 3 ІІ-жартыжылдық 20

15

23

10-15 15-20 20-25 25-30 25-30 миминут минут минут минут нут Көру қабілеті бұзылымымен 2 - 7 жас Дайындық № Білім беру салалары І кіші топ ІІ кіші Ортаңғы Ересектер тобы 2-3 жас топ топ тобы 6-7 жас 3-4 жас 4-5 жас 5-6 жас Жалпыбілімдік ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті І Денсаулық 2 2 2 3 4 1 Дене шынықтыру 2 2 2 2 3 2 Қауіпсіз мінез-құлық негіздері, валеология 1 1 ІІ Коммуникация 1 2 2 4 6 1 Тіл дамыту 0,5 1 1 0,5 1 2 Көркем әдебиет 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 3 Сауат ашу және жазу негіздері 1 1,5 4 Мемлекеттік, орыс және басқа тілдер 0,5 0,5 2 3 (мемлекеттік тіл қазақ тілінде тәрбиелейтін және оқытатын топтарда өткізілмейді) III Таным 2 2 3 3 3 1 Сенсорика 0,75 2 Қарапайым математикалық ұғымдарды 0,5 1 1 1,5 қалыптастыру 3 Құрастыру 0,25 1 1 1 0,5 4 Экология негіздері 0,5 0,25 0,5 0,5 0,25 5 Қоршаған ортамен таныстыру 0,5 0,25 0,5 0,5 0,75 IV Шығармашылық 4 4 4 5 5 1 Бейнелеу 1 1 1 1 1 2 Мүсіндеу 0,5 0,5 0,5 1 1 3 Жапсыру 0,5 0,5 0,5 1 1 4 Музыка 2 2 2 2 2 V Әлеуметтік орта 1 1 2 2 1 Қоршаған ортамен таныстыру 0,25 0,25 0,25 0,25 2 Экология 0,25 0,25 0,25 0,25 3 Көркем әдебиет 0,5 0,5 0,5 0,5 4 Өзін-өзі тану 1 1 Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті (ішкітоптық) VI Таным 4 4 4 3 3 1 Көру түйсігі** 2 2 2 2 2 2 Кеңістікте бағдарлай білу 2 2 2 1 1 2 VІІ Әлеуметтік орта 1 1 1 2 1 Әлеуметтіқ-тұрмыстық бағдар 1 1 1 2 2 Ұйымдастырылған және арнайы 14 16 17 22 25 оқу іс-әрекетінің жалпы көлемі Оқу 10-15 ми15-20 20-25 25-30 25-30 іс-әрекетінің нут миминут минут минут ұзақтығы нут * Бала бақшаның өзіне тән ерекшіліктерін және ұйымдастырылған оқу-ісі шеңберінен шығатын жұмыстар: балалардың бұзылымды көру функцияларын дамыту бойынша тәрбиешілердің жұмысы (офтальмолог дәрігердің ұсынымы бойынша); топтық оқу әдістерінде бағдарламаны еңгермейтін балалармен тәрбиешілердің жекелік жұмыстары; тәрбиешілердің балалармен мамандардың тапсырмасы бойынша жұмысы; педагогтардың шығармашылық жұмысы. ** Жаппай соқырлығы бар балалармен көру түйсігін дамытудың орнына сезіну және ұсақ моторикасын дамыту бойынша түзеу-оқу жұмыстары жүргізіледі. Басқа балалармен сезіну мен ұсақ моторикасын дамыту жоғарыда аталған барлық түзеу-оқу ісінде жүргізіледі. Есту қабілеті бұзылған 2 - 7 жас № Білім беру салалары І кіші топ ІІ кіші Ортаңғы Ересектер Дайындық 2-3 жас топ топ 4-5 тобы тобы 3-4 жас 5-6 жас 6-7 жас жас І Денсаулық 2 2 2 3 4 1 Дене шынықтыру 2 2 2 2 3 2 Валеология 1 1 II Коммуникация 1 2 3 1 Тіл дамыту 1 0,5 1 2 Көркем әдебиет 0,5 0,5 3 Сауат ашу және жазу негіздері 1 1,5 III Таным 2 2 3 3 3 1 Сенсорика 0,75 2 Қарапайым математикалық ұғымдарды 0,5 1 1 1,5 қалыптастыру 3 Құрастыру 0,25 1 1 1 0,5 4 Экология негіздері 0,5 0,25 0,5 0,5 0,25 5 Қоршаған ортамен таныстыру 0,5 0,25 0,5 0,5 0,75 IV Шығармашылық 4 4 4 5 5 1 Бейнелеу 1 1 1 1 1 2 Мүсіндеу 0,5 0,5 0,5 1 1 3 Жапсыру 0,5 0,5 0,5 1 1 4 Музыка 2 2 2 2 2 V Әлеуметтік орта 1 1 2 2 1 Қоршаған ортамен таныстыру 0,25 0,25 0,25 0,25 2 Экология 0,25 0,25 0,25 0,25 3 Көркем әдебиет 0,5 0,5 0,5 0,5 4 Өзін-өзі тану 1 1 Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті V І Коммуникация 1 Тіл дамыту 2 Есту түйсігін дамыту және дыбыс айтуын қалыптастыру Ұйымдастырылған және арнайы оқу іс-әрекетінің жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы

1 1

3 2 1

3 2 1

9

12

14

10-15 15-20 20-25 минут минут минут Ақыл-ой кемістігімен 2-7 (8) жас № Білім беру салалары І кіші топ ІІ кіші Ортаңғы 2-3 жас топ 3-4 топ 4-5 жас жас I Денсаулық 2 2 2 1 Дене шынықтыру 2 2 2 2 Мәдени-гигиеналық дағдылар ІI Коммуникация 1 2 2 1 Тіл дамыту және көркем әдебиетпен 0,5 1,5 1,5 таныстыру 2 Көркем әдебиеті 0,5 0,5 0,5 III Таным 2 2 3 1 Сенсорика 1 0,5 1 2 Ойынға үйрету 0,5 0,5 3 Қарапайым математикалық ұғымдарды 0,5 0,5 қалыптастыру 4 Құрастыру 0,5 5 Қоршаған ортамен танысу 1 0,5 0,5 IV Шығармашылық 4 4 4 1 Мүсіндеу 0,5 0,5 0,5 2 Жапсыру 0,5 0,5 0,5 3 Бейнелеу 1 1 1 4 Музыкалық тәрбие 2 2 2 V Әлеуметтік орта 1 1 1 Әлеуметтік даму және еңбек тәрбиесі 1 1 Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті Түзеу жұмыстары 1 1 2 Ұйымдастырылған және арнайы оқу іс-әрекетінің 10 12 14 жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы 10-15 15-20 20-25 минут минут минут

3 2 1 18

20

25-30 минут

25-30 минут

Ересектер Дайындық тобы тобы 6-7 (8) жас 5-6 жас 3 4 2 3 1 1 3 3 2 2 1 3 1 0,5 0,5

1 3 1 0,5 0,5

0,5 0,5 5 1 1 1 2 2 2

0,5 0,5 5 1 1 1 2 2 2

3 19

4 21

25-30 минут

30-35 минут

Психикалық дамуы тежелгенмен 2-7 (8) жас І кіші топ ІІ кіші топ Ортаңғы 2-3 жас 3-4 жас топ 4-5 жас I Денсаулық 2 2 2 1 Дене шынықтыру 2 2 2 2 Қауіпсіз тәртіп негіздері, валеология ІI Коммуникация 1 2 2 1 Сөйлеу тілін дамыту және қатынастық 0,5 1 1 қабілетін қалыптастыру 2 Көркем әдебиет 0,5 0,5 0,5 3 Сауат ашу және жазу негіздері 4 Мемлекеттік, орыс және басқа тілдер 0,5 0,5 (мемлекеттік тіл қазақ тілінде тәрбиелейтін және оқытатын топтарда өткізілмейді) III Таным 2 2 3 1 Сенсорика 0,75 2 Қарапайым математикалық ұғымдарды 0,5 1 қалыптастыру 3 Құрастыру 0,25 1 1 4 Қоршаған ортамен таныстыру 0,5 0,25 0,5 5 Экология негіздері 0,5 0,25 0,5 IV Шығармашылық 4 4 4 1 Бейнелеу 1 1 1 2 Мүсіндеу 0,5 0,5 0,5 3 Жапсыру 0,5 0,5 0,5 4 Музыка 2 2 2 V Әлеуметтік орта 1 1 1 Қоршаған ортамен танысу 0,25 0,25 2 Экология 0,25 0,25 3 Коркем әдебиет 0,5 0,5 4 Өзін-өзі тану Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті Түзеу жұмыстары 1 1 2 Ұйымдастырылған және арнайы оқу іс-әрекетінің 10 12 14 жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы 10-15 15-20 20-25 минут минут минут Тірек-қозғалыс аппаратының бұзылымдарымен 2 – 7 (8) жас № Білім беру салалары І кіші топ ІІ кіші топ Ортаңғы 2-3 жас 3-4 жас топ 4-5 жас І Денсаулық 2 2 2 1 Дене шынықтыру 2 2 2 2 Қауіпсіз тәртіп негіздері, валеология II Коммуникация 1 2 2 1 Тіл дамыту 0,5 1,25 1,25 1 Көркем әдебиеті 0,5 0,25 0,25 2 Сауат ашу және жазу негіздері 3 Мемлекеттік, орыс және басқа тілдер 0,5 0,5 (мемлекеттік тіл қазақ тілінде тәрбиелейтін және оқытатын топтарда өткізілмейді) III Таным 2 2 3 1 Сенсорика 0,75 2 Қарапайым математикалық ұғымдарды 0,5 1 қалыптастыру 3 Құрастыру 0,25 1 1 4 Қоршаған ортамен таныстыру 0,5 0,25 0,5 Экология негіздері 0,5 0,25 0,5 IV Шығармашылық 4 4 4 1 Бейнелеу 1 0,5 0,5 2 Мүсіндеу 0,5 1 1 3 Жапсыру 0,5 0,5 0,5 4 Музыка 2 2 2 V Әлеуметтік орта 1 1 №

Білім беру салалары

(Соңы 15-бетте).

3 2 1

Ересектер Дайындық тобы тобы 5-6 жас 6 -7(8) жас 3 4 2 3 1 1 4 6 0,5 1 0,5 1 2

0,5 1,5 3

3 1

3 1,5

1 0,5 0,5 5 1 1 1 2 2 0,25 0,25 0,5 1

0,5 0,75 0,25 5 1 1 1 2 2 0,25 0,25 0,5 1

3 20

4 24

25-30 минут

30-35 минут

Ересектер Дайындық тобы 5-6 тобы 6 -7 (8) жас жас 3 4 2 3 1 1 4 6 0,75 1 0,25 0,5 1 1,5 2 3 3 1

3 1,5

1 0,5 0,5 5 1 1 1 2 2

0,5 0,75 0,25 5 1 1 1 2 2


(Соңы. Басы 14-бетте). 1 2 3 4 І 1 2

І 1 II 1 2 3 III 1 2 3 4 IV 1 2 3 4 5 V 1

1 2 3

1 2

Қоршаған ортамен танысу Экология Коркем әдебиет Өзін-өзі тану

-

0,5

0,5

0,25

0,25

-

0,25 0,25

0,25 0,25

0,25 0,5

0,25 0,5

-

-

-

1

1

6 5 1 4 22

6 5 1 4 27

6 5 1 4 30

20-25 минут

25-30 минут

30-35 минут

Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті Денсаулық 6 6 ЕДШ 5 5 Жұзу 1 1 Түзеу жұмыстары 4 4 Ұйымдастырылған және арнайы 19 21 оқу іс-әрекетінің жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы 10-15 15-20 минут минут Күрделі бұзылымдарымен 2-7 (8) жас Білім беру салалары I саты 2-4 жас

II саты 4-6 жас

III саты 6-7 (8) жас

Денсаулық 2 3 3 Дене 2 3 3 шынықтыру Коммуникация* 2 3 3 Ишаралық, дактильді қатынастық тілін дамыту 1 1 1 /көру және есту бұзылымдары бірлескенде Заттық символдармен, сүреттермен байланысты 0,5 1 1 дағдыларын қалыптастыру Балалардың ауызша тілін (дыбыстық) қалыптастыру 0,5 1 1 және дамыту Таным 3 3 4 Сенсорлық даму 0,5 0,5 0,5 Кеністіктегі бағдар 1 1 1 Қоршаған ортамен таныстыру 1 1 1,5 Қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру 0,5 0,5 1 Шығармашылық 4 4 5 Мүсіндеу 1 1 1 Жапсыру 1 1 1 Құрастыру 0,5 1 Музыка 2 1 1,5 Тифлографика** 0,5 0,5 Әлеуметтік орта 1 1 1 Әлеуметтік даму және еңбек тәрбиесі 1 1 1 Арнайы түзеу оқу іс-әрекеті Түзеу жұмыстары 3 4 5 Тамақ жеу мен үстелде отыруға байланысты 1 1 1 дағдыларын қалыптастыру Киіну және киімді күту дағдыларын қалыптастыру 1 1 2 Басқа жағдайлардағы тәртібі дағдыларын қалыптастыру 1 2 2 және үй еңбегі Ұйымдастырылған және арнайы оқу іс-әрекетінің 15 18 21 жалпы көлемі Оқу іс-әрекетінің ұзақтығы 10-15 минут 15-20 минут 20-25 минут * Күрделі бұзылымдары бар балалардың қатынастық дағдыларын қалыптастыру барысында бұзылымдардың үйлесуіне байланысты төмендегідей жұмыстың бағыттары көрсетіледі: көру және есту бұзылымдары үйлескен кезде алғашында қатынастың ишаралық, дактильді қатынастық формасы қалыптасады; БСА-ға байланысты бұзылымдар үйлескенде, сөйлеу тілінің қайта құру жағы бұзылғанда, символзаттарды, суреттерді қолдануымен байланысты қатынастық дағдылар қалыптасады. Бұзылыдардың барлық түрлері үйлескенде және дамудың барлық сатысында сөйлеу тілінің ауызша (дыбыстық) жағын қалыптастыру қажет. ** «Тифлографика» атты ұйымдастырылған оқу-іс әрекеті көру қабілетінің алғашқы бұзылымдары бар балалар үшін қарастырылған Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттеріне және оңалту орталықтарына арналған типтік оқу жоспары Ерте жас 0 – 3 жас Сабақтар ұзақтығы 35-45 минут Түзету-дамыту сабақтары мұғалім-логопед мұғалім арнайы педагогпедагог психолог жеке ішкі жеке ішкі жеке ішкі сабақ топтық сабақ топтық сабақ топтық сабақ сабақ сабақ Психомоторлық 2 дамуының тежелуі Психотілдік 2 дамуының тежелуі Тіл дамуының 2 тежелуі Даму бұзылымдары категориясы

Емдік дене шынықтыру жеке сабақ

Музыка ырғақ сабақ

2

ішкі топтық топтық -

-

-

-

-

Командалық бағалау

жылына 2 рет

4

БСА

-

-

2

-

-

-

2

-

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2 -

5

Ринолалия

2

-

-

-

-

-

-

-

-

6

Тұтықпа

2

-

-

-

-

-

-

-

7

Эмоциональдық бұзылымдар

-

-

3

-

-

-

8

1 -2 дәрежедегі саңыраулық

2

-

көрсетілім бойынша 2 -

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2

-

-

-

-

-

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

9

3 – 4 дәрежедегі саңыраулық

-

2

-

-

-

-

-

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

10

Көру қабілетінің бұзылымдары

көрсе- тілім бойынша 2 көрсе- тілім бойынша 2

2

-

-

-

-

көрсетілім бойынша 2 -

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

-

жылына 1 рет

3

11

1 2 3 4

5

6

7

8

Күрделі бұзылымдар

2

-

-

-

Мектепке дейінгі жас 3 - 8 жас Сабақтар ұзақтығы 35-45 минут Психикалық да- көрсетілім бой- көрсетілім бой- муы тежелген ынша ынша 2 2 Жеңіл ақыл-ой көрсетілім бой- көрсетілім бой- ынша кемістігі ынша 2 2 Орташа ақыл-ой көрсетілім бой- кемістігі ынша 2 ДЦП және көрсетілім - көрсетілім бой- көрсетілім тірек-қозғалыс бойынша ынша бойынша аппаратының 2 2 2 басқа бұзылымдары 1 деңгейдегі 2 - жалпы сөйлеу тілінің дамымауы 2 деңгейдегі көрсетілім бой- жалпы сөйлеу ынша тілінің дамы2 мауы 3 деңгейдегі көрсетілім бой- жалпы сөйлеу ынша тілінің дамы2 мауы Ринолалия 2 Тұтықпаның ауыр деңгейі

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2 2 -

-

-

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2 -

көрсетілім бойынша 2

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2 көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет

-

-

-

-

-

-

2

-

-

-

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

-

-

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

-

-

көрсетілім бойынша 2

жылына 2 рет

-

-

-

-

-

жылына 2 рет жылына 2 рет

көрсетілім бойынша 2 көрсетілім 10 Тұтықпаның орбойынша таша деңгейі 2 11 1 -2 дәрежедегі көрсетілім саңыраулық бойынша 2 12 3 – 4дәрежедегі 3 көрсетілім саңыраулық бойынша 2 13 Көру қабілетінің көрсетілім бой- 3 көрсетілім бұзылымдары ынша бойынша 2 2 14 Эмоционалдық көрсетілім бой- көрсетілім бой- 3 көрсетілім бойынша бұзылымдар ынша ынша 2 2 2 15 Күрделі 2 2 көрсетілім бұзылымдар бойынша 2 *** Маманның «Көрсетілімі бойынша» нұсқау жасаған бағанында басқа өзіндік бұзылымдарға (мысалы, ақыл-ой кемістігі+ тұтықпа, БСА + дизартрия) байланысты берілген **** Бала ішкі топта оқуға дайын болған кезде ішкі топтық сабақтар қарастырылады, жеке сабақтар алынып тастанылады 9

жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет

жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 2 рет жылына 1 рет

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 26 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10019 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 15 қаңтар

15

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

№18-04/16

Астана қаласы

Балық аулау және балық шаруашылығын жүргізу шарттарының үлгілік нысанын бекіту туралы «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 шілдедегі Заңының 9-бабы 1-тармағының 12) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Мына: 1) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес балық аулау; 2) осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес балық шаруашылығын жүргізу шарттарының Үлгілік нысандары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялануға жіберілуін; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің интернет-ресурсында жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А.МАМЫТБЕКОВ. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 15 қаңтардағы № 18-04/16 бұйрығына 1-қосымша Балық аулау шарты

Үлгі нысан

____________қаласы 20___жылғы «__»__________ ____________________________________________________________________ (жергілікті атқарушы орган) бұдан әрі «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» деп аталатын, ____________ ____________________________________________________________________ (басшының тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде)) атынан Ереже негізінде әрекет ететін, ____________________________________ бір жағынан, және басшы ______________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) толығымен) атынан _________________________________________ немесе жеке кәсіпкер (ұйымның аты) ____________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) толығымен) конкурстық комиссияның 20_____ жылғы «___» ____________ № __________ шешімімен конкурстың жеңімпазы танылған, бұдан әрі «Пайдаланушы» деп аталатын ____________________________________________________________ (ереже, жарғы және т.б.) негізінде әрекет етуші, екінші жағынан, төмендегілер туралы шарт жасасты. 1. Шарттың мәні 1. «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» ұсынды, ал «Пайдаланушы» __________________________________________________________ мақсатында (кәсіпшілік, әуесқойлық (спорттық), ғылыми-зерттемелік, эксперименттік, мелиорациялық және өсімін молайту аулау) _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ (су айдынының, учаскесінің және орналасқан ауданының атауы) балық ресурстарын және басқа су жануарларын пайдалану құқығына ие болды. 2. Тараптардың құқықтары 2. «Пайдаланушының» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) жануарлар дүниесi объектiлерiн оларды беру шарттарына сәйкес пайдалануға; 2) жануарлар дүниесiнiң өздерiне рұқсат етiлген түрлерiн ғана пайдалануды жүзеге асыруға; 3) ауланған жануарлар дүниесi объектiлерiн, оның ішінде балық аулау олжаларын және бұл ретте алынған өнiмдi меншiктенуге, сондай-ақ оларды тасымалдауға және сатуға; 4) жануарлар дүниесін пайдалану үшiн жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасуға құқығы бар.

3. «Жергілікті атқарушы органның (Әкімдіктің)» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен, өз құзыреті шегінде шартты біржақты тәртіпте бұзуға мынадай құқығы бар: 1) шарттық міндеттемелер «Пайдаланушымен» орындалмаған жағдайда; 2) жалған ақпаратты ұсыну фактілері анықталған жағдайда. 3. Тараптардың міндеттемелері 4. «Пайдаланушы» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарын сақтауға; 2) пайдаланушыға бекітіліп берілген су айдынында және (немесе) учаскесінде балық және басқа да су жануарларын аулауға берілген өтінімге сәйкес бөлінген квотаны игеруге; 3) жануарлар дүниесiн пайдаланғаны үшiн Қазақстан Республикасының салық заңдарында белгiленген тәртiппен уақтылы төлемдер жасауға; 4) әрбір балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде, кемеде (балық аулайтын және көліктік), қабылдау пунктінде, бригадада немесе звенода балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулауды есепке алу (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 7573 тіркелген) «Аншлагтарының үлгілерін және аңшылық шаруашылықтар, өсімін молайту учаскелері мен тыныштық аймақтары, балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің шекараларын, сондай-ақ аң аулау мен балық аулау үшін тыйым салынған мерзімдер мен орындарды, балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулауды есепке алу журналының (кәсіпшілік журналдың) нысанын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2012 жылғы 13 наурыздағы № 25-03-02/96 бұйрығымен бекітілген нысанға сәйкес журналын (кәсіпшілік журналын) жүргізуге және уәкілетті органның аумақтық бөлімшесінің (бұдан әрі – Инспекция) лауазымды адамдарының талабы бойынша оны ұсынуға; 5) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 6196 тіркелген) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 185 бұйрығымен бекітілген Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулап алу, су айдынындағы кәсіпшілік жағдай, берілген жолдамалар туралы мәліметтерді уәкілетті органға ұсыну ережесімен белгіленген тәртіппен және мерзімде, Инспекцияға балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау, су айдынындағы кәсіпшілік жағдай, берілген жолқұжаттар туралы мәліметтер беруге; 6) әрбір балық кәсіпшілік учаскесінде, кемесінде, бригадасында немесе буынында балық аулауға рұқсаттың болуын, әрбір балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде, кемесінде, қабылдау пунктінде, бригадасында немесе буынында балық ресурстары мен басқа су жануарларын аулауды есепке алу (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 7573 тіркелген) «Аншлагтарының үлгілерін және аңшылық шаруашылықтар, өсімін молайту учаскелері мен тыныштық аймақтары, балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің шекараларын, сондайақ аң аулау мен балық аулау үшін тыйым салынған мерзімдер мен орындарды, балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулауды есепке алу журналының (кәсіпшілік журналдың) нысанын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2012 жылғы 13 наурыздағы № 25-03-02/96 бұйрығымен бекітілген нысанға сәйкес журналын (кәсіпшілік журналын) жүргізуді және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың талап етуі бойынша оны көрсетуге; 7) жануарлар дүниесi объектiлерiн, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қауіпі төнгендерiн қорғау мен олардың өсімін молайтуды қамтамасыз етуге және олардың санының азаюына жол бермеуге; 8) қорықшылық қызметiн құруға және оның күзет қызметін ұйымдастыруға; 9) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нормаларға және қағидаларға сәйкес қорықшыларды қызметтік қару-жарақпен, көлік, байланыс құралдарымен, айырым белгілері бар арнайы киіммен, қорықшының төс белгісімен, қорықшының куәлігімен қамтамасыз етуге; 10) өздеріне бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде жағалау учаскелерін, балық аулайтын жерлерді тиісті санитарлық жай-күйде ұстауды қамтамасыз етуге; 11) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8532 тіркелген) Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2013 жылғы 31 мамырдағы № 154-Ө бұйрығымен бекітілген Балық ресурстарына келтірілетін және келтірілген, оның ішінде болмай қоймайтын зиянды өтеудің орнын толтыру әдістемесіне сәйкес, балық ресурстарына келтірілетін және келтірілген, оның ішінде болмай қоймайтын зиянды өтеудің орнын толтыруға; 12) аулау құралдарын, аулау тәсілдерін тексеру және ауланған балықты тексеріп қарау үшін жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік инспекторларды (қызметтік куәлігін көрсеткен кезде) балық аулайтын жерлерге, кемелер мен басқа да жүзу құралдарына, қабылдау пункттеріне кедергісіз жіберуді, оларға балық аулау жөніндегі есептік материалдарды уақтылы беруді қамтамасыз етіп тұруға; 13) су айдындарының және (немесе) учаскелерінің жағалауына орнатылған көрсеткіштердің, қорғандардың, аншлагтар мен басқа да белгілердің сақталуын қамтамасыз етуге; 14) жеке адамдарға олардың ауызша және жазбаша өтініштері бойынша әуесқойлық (спорттық) балық аулауға жолдама беруге міндетті. 5. «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 10168 тіркелген) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2014 жылғы 19 желтоқсандағы № 1804/675 бұйрығымен бекітілген жануарлар дүниесiн пайдалануға рұқсат беру ережесiнің талаптарын сақтаған жағдайда, «Пайдаланушыға» жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беруге міндетті. 4. Тараптардың жауапкершілігі 6. «Пайдаланушы» осы Шарт бойынша өзінің міндеттемелерін кімге де болмасын толығымен де, ішінара да бермеуге тиіс. 7. Бекiтiлiп берiлген балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде жануарлар дүниесiн қорғау, өсімін молайту және орнықты пайдалану жөніндегі iс-шараларды қаржыландыру «Пайдаланушының» қаражаты есебiнен жүргiзiледi. 8. «Пайдаланушының» құқықтары бұзылған жағдайда «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» немесе Инспекция Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауаптылықта болады.

өтеудің орнын толтыру әдістемесіне сәйкес, балық ресурстарына келтірілетін және келтірілген, оның ішінде болмай қоймайтын зиянды өтеудің орнын толтыруға; 19) суаттардың өнiмдiлiгін сақтауға, балықтарды және басқа да су жануарларын көбейтудiң, өрiс аудару жолдары мен олар шоғырланған жерлерiнiң оңтайлы жағдайларын қамтамасыз етуге; 20) жергiлiктi тұрғындардың арасында жануарлар дүниесiне ұқыпты қарау идеясын насихаттауға; 21) КТБШ және (немесе) шарбақтық балық өсіру шаруашылығын жүргізу үшін қолданылатын балық шаруашылығы су айдындарынан және (немесе) учаскелерінен басқа, балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық аулауға тыйым салынған кезеңде, сондай-ақ балық аулауға тыйым салынған жерлерде Инспекцияның келісуімен двигательдері қосылған су көлігінің барлық түрлерінің жүруін жүзеге асыруға міндетті; 22) жеке адамдарға олардың ауызша және жазбаша өтініштері бойынша әуесқойлық (спорттық) балық аулауға жолдама беруге құқығы бар. 6. «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде: 1) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 10168 тіркелген) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің м.а. 2014 жылғы 19 желтоқсандағы № 18-04/675 бұйрығымен бекітілген жануарлар дүниесiн пайдалануға рұқсат беру ережесiнің талаптарын сақтаған жағдайда, «Пайдаланушыға» жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беруге; 2) осы шарттың қосымшасымен белгіленген нысанға сәйкес бекітіліп берілген су айдынының және (немесе) учаскесінің балық шаруашылығы су айдынының (учаскесінің) төлқұжатын «Пайдаланушыға» ресімдеуді қамтамасыз етуге міндетті.

5. Форс-Мажор 10. Егер Шарттың қандай да болсын міндеттемелері еңсерілмейтін күш жағдаяттарынан (форсмажор) орындалмаса немесе тиісті дәрежеде орындалмаса, тараптардың бірде бірі осы орындалмау немесе тиісті дәрежеде орындалмау үшін жауаптылықта болмайды. 11. Осы баптың мақсаттары үшін осы шарттың орындалуына кедергі болатын, тараптар бақылауына бағынбайтын, олардың жаңылуына не салақтығына байланысты емес және күтпеген сипат алған оқиға форс-мажорлық жағдаят болып танылады. 12. Еңсерілмейтін күш жағдаяттары пайда болған жағдайда, «Пайдаланушы» «Жергілікті атқарушы органды (Әкімдікті)» және Инспекцияны осы жайында форс-мажорлық жағдаяттардың басталған күні мен сипаттамасын нақтыланған жазбаша хабарламаны тапсыру және (немесе) пошта не факсимильдік байланыс арқылы дереу хабардар етеді. 13. Форс-мажорлық жағдаяттар пайда болған кезде Тараптар орын алған жағдайдан шығу жолын іздестіру үшін Инспекция өкілдерінің қатысуымен дереу кеңес өткізіп, осындай жағдаяттардың зардаптарын барынша азайту үшін заңнамаға қайшы келмейтін барлық құралдарды пайдаланады. 14. Егер осы тарауда көрсетілген жағдаяттарды құзырлы мемлекеттік органдар мен ұйымдар растаған болса, онда олар заңды болып танылады.

7. Қорытынды ережелер 17. Балық шаруашылығын жүргізу бойынша дауларды шешу кезінде тараптар осы шарттың талаптарын, балық шаруашылығын жайғастыру және Қазақстан Республикасының заңнамасын басшылыққа алады. 18. Осы шарт мемлекеттік және орыс тілдерінде бірдей заңдық күші бар екі данада жасалды. 19. Осы шарттың қосымшасымен белгіленген нысанға сәйкес «Пайдаланушыға» бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынының (учаскесінің) төлқұжаты шарттың ажыратылмас бөлігі болып табылады. 20. Осы шартқа келтірілетін барлық өзгертулер мен толықтырулардың заңды күші болады және оның ажыратылмас бөлігі болып табылады, олар егер жазбаша түрде жасалып және екі жақтың өкілетті өкілімен қол қойылған болса. 21. Осы шарттан туындаған немесе осыған байланысты, келіссөз арқылы, Тараптар дауды шешуге тырысады, ал егерде тараптар келісе алмаған жағдайда Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шешіледі. 8. Тараптардың заңды мекенжайлары, деректемелері және қолтаңбалары

2. Физикалық сипаттамасы Ұзындығы, шақырым ________________________________________________ Ені, шақырым ________________________________________________________ Ауданы, га __________________________________________________________ Барынша тереңдігі, м _________________________________________________ Орташа тереңдігі, м _________________________________________________ 3. Биологиялық сипаттамасы Су айдынының:______________________________________су үсті өсімдігімен (қатты, орташа, әлсіз) _____________________________________ су асты өсімдігімен қаптап кету деңгейі (қатты, орташа, әлсіз) Фитопланктонның даму деңгейі (судың гүлденуі)__________________________ (қатты, орташа, әлсіз) Су айдынының фаунасының түрлік құрамы: ихтиофауна: _________________________________________________________ суқоректілер: ________________________________________________________ омыртқасыз су жануарлары:____________________________________________ Су айдынының кәсіпшілік фаунасының түрлік құрамы: ихтиофауна: ________________________________________________________ суқоректілер: ___________________________________________________ омыртқасыз су жануарлары:____________________________________________ Су айдынының балық өнімділігі, кг/га: ихтиофауна: _______________________________________________________ суқоректілер: ________________________________________________________ омыртқасыз су жануарлары:____________________________________________

Үлгі нысан

3. Тараптардың міндеттемелері 5. «Пайдаланушы» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы Қазақстан Республикасы заңдарының талаптарын сақтауға; 2) жануарлар дүниесiн пайдаланғаны үшiн Қазақстан Республикасының салық заңдарында белгiленген тәртiппен уақтылы төлемдер жасауға; 3) жануарлар мекендейтiн ортаның нашарлауына жол бермеуге; 4) жануарлар дүниесiн халық пен қоршаған ортаға қауiпсiз, табиғи үйiрлер тұтастығының бұзылуына және жануарларға қатысты қатыгездiкке жол берiлмейтiн тәсiлдермен пайдалануға; 5) мыналарды жүзеге асыру үшін: бақылау үшін аулауды – уәкілетті органның аумақтық бөлімшесіне (бұдан әрі – Инспекция); ғылыми-зерттеу үшін аулауды – жеке және заңды тұлғаларға; әуесқойлық (спорттық) балық аулауды – жеке адамдарға беруге; 6) Инспекциямен келісім бойынша биологиялық негіздеменің негізінде бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде балық шаруашылық мелиорациясын, балық ресурстарының және басқа да су жануарларының кәсіпшілік қорының деректерін жыл сайын түзетуді жүргізуге; 7) әрбір балық шаруашылығы су айдынында және (немесе) учаскесінде, кемеде (балық аулайтын және көліктік), қабылдау пунктінде, бригадада немесе звенода балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулауды есепке алу (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 7573 тіркелген) «Аншлагтарының үлгілерін және аңшылық шаруашылықтар, өсімін молайту учаскелері мен тыныштық аймақтары, балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің шекараларын, сондай-ақ аң аулау мен балық аулау үшін тыйым салынған мерзімдер мен орындарды, балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулауды есепке алу журналының (кәсіпшілік журналдың) нысанын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2012 жылғы 13 наурыздағы № 25-03-02/96 бұйрығымен бекітілген нысанға сәйкес журналын (кәсіпшілік журналын) жүргізуге және Инспекция адамдарының талабы бойынша оны ұсынуға; 8) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 6525 тіркелген) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 12 сәуірдегі № 250 бұйрығымен бекітілген Жануарлар дүниесін пайдаланушы жеке және заңды тұлғалармен жануарлар дүниесін пайдалануға жасасқан шарттарын уәкілетті органда тіркеу және оларды бұзу туралы ақпарат беру ережесімен белгіленген тәртіппен және мерзімде, жеке және заңды тұлғалардың жануарлар дүниесін пайдалануға жасасқан барлық шарттарын Инспекцияда тіркеуге, оларды бұзу туралы ақпаратты табыс етуге; 9) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 6196 тіркелген) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 185 бұйрығымен бекітілген Балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулап алу, су айдынындағы кәсіпшілік жағдай, берілген жолдамалар туралы мәліметтерді уәкілетті органға ұсыну ережесімен белгіленген тәртіппен және мерзімде, Инспекцияға балық ресурстарын және басқа да су жануарларын аулау, су айдынындағы кәсіпшілік жағдай, берілген жолқұжаттар туралы мәліметтер беруге; 10) жануарлар дүниесi объектiлерiн, оның iшiнде сирек кездесетiн және құрып кету қауіпі төнгендерiн қорғау мен олардың өсімін молайтуды қамтамасыз етуге және олардың санының азаюына жол бермеуге; 11) балық шаруашылығын ұйымдастыруға сәйкес жануарлар дүниесi объектiлерiнiң өсiмiн молайтуды қамтамасыз ететiн қажеттi iс-шараларды жүргiзуге; 12) балық ресурстары және басқа да су жануарларын, жануарлар дүниесі объектiлерiн қорғау режимi туралы және қорғау режимi мен жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңнаманы бұзғаны үшiн жауаптылық туралы ақпарат беретiн аншлагтар, плакаттар орнатуға; 13) қорықшылық қызметiн құруға және оның күзет қызметін ұйымдастыруға; 14) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нормаларға және қағидаларға сәйкес қорықшыларды қызметтік қару-жарақпен, көлік, байланыс құралдарымен, айырым белгілері бар арнайы киіммен, қорықшының төс белгісімен, қорықшының куәлігімен қамтамасыз етуге; 15) санитарлық-эпидемияға қарсы (алдын алу) шараларын жүргізуді қамтамасыз етуге; 16) балық шаруашылығын ұйымдастыруды жүргiзуге; 17) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 9203 тіркелген) 2013 жылғы 29 қарашадағы № 363-Ө «Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысандарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрінің м.а. бұйрығымен бекітілген нысандарға және тәртіпке сәйкес Инспекцияға мәліметтер беруге; 18) (нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізімінде № 8532 тіркелген) Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2013 жылғы 31 мамырдағы № 154-Ө бұйрығымен бекітілген Балық ресурстарына келтірілетін және келтірілген, оның ішінде болмай қоймайтын зиянды

4. Шаруашылық сипаттамасы __________________________________________________________________ (өнеркәсіптік кәсіпорынның лас сумен, ___________________________________________________________ ластануы өндірістің басқа да қалдықтарымен) Су тартқыш _______________________________________________________ (су тарту құрылғыларының түрі, қуаттылығы, __________________________________________________________________ ведомстволық тиістілігі) Тартымдардың, жүзетін, тұрақтайтын, су айдынының (учаскесінің) балық ресурстарын пайдаланудың басқа да тұрақты орындарының саны __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Басқа мәліметтер __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Осы төлқұжат екі данада жасалды және балық шаруашылығын жүргізуге арналған шарттың ажыратылмас бөлігі болып табылады. Осы төлқұжатты рәсімдеген арнайы жергілікті атқарушы органның атауы _______________________________________________________________ Мөрдің орны (тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде))

Басшы ___________________ (қолы)

20 ___ жылғы «____» ______________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 11 ақпандағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10229 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 30 желтоқсан

Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің Автоматтандырылған ақпараттық жүйесінең алу (бұдан әрі - ҚСжАЕК ААЖ)

Жеке куәлік

«Жеке тұлғалар» мемлекеттік деректер базасынаң алу (бұдан әрі - ЖТ МДБ) Талапқа сәйкестігі лицензиардың заңды тұлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша лицензиармен тексеру арқылы расталады

осы біліктілік талаптары мен құжаттар тізбесінің қосымшасына сәйкес жеке күзет ұйымында күзетші және басшы лауазымын атқаратын қызметкерлерді даярлау және біліктілігін арттыру жөніндегі мамандандырылған оқу орталығының арнайы бағдарламасы бойынша курстардан өткендігі туралы куәліктің бар болуы туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны Соттылығы жоқ екені туралы ҚСжАЕК ААЖ алу анықтама Медициналық анықтамалар Қазақстан Республикасы ДСӘДМ АЖ алу Қылмыстық және әкімшілік ҚСжАЕК ААЖ алу Жеке күзет ұйымының басжауапкершілікке тартылмағандығы шысы және күзетшісі лауатуралы анықтамалар зымына: 1) жүйке ауруы, маскүнемдiгi осы біліктілік талаптары мен Талапқа сәйкестігі немесе нашақорлығы себептi құжаттар тізбесінің қосымшасына лицензиардың заңды денсаулық сақтау органдарын- сәйкес жұмысқа қабылдау және тұлғаның қызметті жүзеге да есепте тұратын; жұмыстан босату туралы бұйрық асыру орны бойынша 2) қылмыс жасағаны үшiн және/немесе қызметтік тізім лицензиармен тексеру соттылығы бар; туралы ақпаратты қамтитын арқылы расталады 3)Қазақстан мәліметтер нысаны Республикасы Қылмыстық Еңбек кітапшасының көшірмесі кодексiнiң Ерекше бөлiгiндегi баптың тиiстi бөлiгiнде көзделген бас бостандығынан айыру түрiндегi жазаның төменгi шегiндегi мерзiм өткенге дейiн ақталмайтын негiздер бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылған; 4) жеке меншiкке, мемлекеттiк билiк институттарына, белгiленген басқару тәртiбiне, қоғамдық тәртiпке және адамгершiлiкке қол сұғатын қасақана әкiмшiлiк құқық бұзушылық жасағаны үшiн бұрын, күзет ұйымының басшысы немесе күзетшiсі болып жұмысқа қабылданғанға дейiн бiр жыл iшiнде әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылған; 5) мемлекеттiк, әскери қызметтен, құқық қорғау органдарынан, соттардан және әдiлет органдарынан жағымсыз себептермен босатылғанына үш жыл болмаған; 6) жеке күзет ұйымының күзетшісі лауазымынан жағымсыз себептермен босатылғанына үш жыл болмаған адамдарды қабылдауға болмайды. Өздерінің қызметінде қару мен Сақтау және/немесе жалға алу оқ-дәрілерді қолданатын жеке келісім шартының көшірмесі күзет ұйымдарында қару мен Қару мен оқ-дәрілерді сақтауға Талапқа сәйкестігі оқ-дәрілерді сақтауға арналған арналған үй-жайды тексеру актісі лицензиардың заңды үй-жайлардың (не белгіленген тұлғаның қызметті жүзеге талаптарға жауап беретін үйасыру орны бойынша жайларда оларды сақтауға лицензиармен тексеру арналған келісімшарттың) арқылы расталады болуы.

№959

Астана қаласы

Күзет қызметін жүзеге асыру үшін біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесін бекіту туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 16 мамырдағы Заңының 12-бабы 1-тармағының 1-1) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Күзет қызметін жүзеге асыру үшін біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік полиция комитеті (И.В. Лепеха): 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді және оны ресми жариялауды қамтамасыз етсін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің интернет-ресурсында жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Облыстардың, Астана және Алматы қалаларының ішкі істер департаменттерінің бастықтары осы бұйрықты тиісті қызметтер қызметкерлерінің зерделеуін ұйымдастырсын және оны бұлжытпай орындауды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Ішкі істер министрінің орынбасары полиция генералмайоры Е.З.Тургумбаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күннен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Қ.ҚАСЫМОВ. «КЕЛІСІЛДІ»: Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі ____________________Ә. Исекешев 201 жылғы ___ ______________ «КЕЛІСІЛДІ»: Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі __________________Е. Досаев 2015 жылғы 29 қаңтар Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 959 бұйрығымен бекітілген Біліктілік талаптары мен күзет қызметін жүзеге асыру үшін сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесі №

Біліктілік талаптары мыналарды қамтиды:

Құжаттар

1.

Жеке күзет ұйымының, оның ішінде филиалының басшысы лауазымына: 1) жоғарғы заңгерлік білімінің немесе Қарулы Күштерде, өзге де әскерлер мен әскери құрамаларда командалық лауазымдарда немесе құқық қорғау және арнайы органдарда басшы лауазымдарында кемінде үш жыл жұмыс өтілі бар; 2)Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін арнайы бағдарлама бойынша даярлықтан өткен; 3) денсаулық сақтау органдарында психикалық ауру, алкоголизм немесе нашақорлық бойынша есепте жоқ; 4) қылмыс жасағаны үшін соттылығы жоқ Қазақстан Республикасының азаматтары тағайындалады.

осы біліктілік талаптары мен құжаттар тізбесінің қосымшасына сәйкес дипломның бар болуы туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны осы біліктілік талаптары мен құжаттар тізбесінің қосымшасына сәйкес жұмысқа қабылдау және жұмыстан босату туралы бұйрық және/немесе қызметтік тізім туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны

Ескертпе

Күзет қызметіне қойылатын біліктілік талаптардың 1, 2, 3, 4-тармақтарында көзделген талаптар;

2.

Қазақстан Республикасының аумағында күзет қызметін бақылауды жүзеге асыру жөніндегі уәкілетті органның ұлттық компаниялардың күзет ұйымдарын құру құқығын келісуі.

Күзет қызметіне қойылатын біліктілік талаптардың 1, 2, 3, 4-тармақтарында көзделген құжаттар тізбесі

Күзет қызметіне қойылатын біліктілік талаптардың 1, 2, 3, 4-тармақтарында көзделген ескертпелер Уәкілетті органның ұлттық Ұлттық компаниялардың компаниялардың күзет ұйымдарын күзет ұйымдарын құруына құруына келісуі келісім-хат

Біліктілік талаптары мен күзет қызметін жүзеге асыру үшін сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесіне қосымша Біліктілік талаптары мен күзет қызметін жүзеге асыру үшін сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесіне мәліметтер нысаны 1-тарау. Жалпы ақпарат 1. ________________________________________________________________ (бизнес идентификациялық нөмірі) 2.________________________________________________________________ (занды түғаның атауы) 2-тарау. Күзет үйымының басшысына, сондай-ақ олардың филиалдары басшысына біліктілік талаптары түралы мәліметтер 3.________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (мамандығы мен біліктілігі) 4._______________________________________________________________ (лицензияланатын қызмет түрінің профилі бойынша жоғары білімі туралы дипломның №) 5.__________________________________________________________________ (дипломның берілген күні) 6._________________________________________________________________ (оқү орнының атауы) 7. _________________________________________________________________ (жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтың-жеке еңбек келісімшартының нөмірі) 8._______________________________________________________________ (жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтың/жеке еңбек келісімшартының күні) 9._______________________________________________________________ (арнайы бағдарлама бойынша даярлық курсынан өткен куәліктін нөмірі) 10.__________________________________________________________________ (арнайы бағдарлама бойынша курстан өтуі туралы берілген куәліктін берілген күні) 11.__________________________________________________________________ (даярлау және біліктілігін арттыру бойынша мамандандырылған оқу орталығының атауы) __________________________________________________________________ 12.__________________________________________________________________ (даярлау және біліктілігін арттыру бойынша мамандандырылған оқу ___________________________________________________________________ орталығының занды мекенжайы) 13._________________________________________________________________ (психоневрологиялық диспансерден медециналық анықтаманың №) 14.________________________________________________________________ (психоневрологиялық диспансер анықтамасының берілген күні) 15.__________________________________________________________________ __________________________________________________________________ (денсаулық сақтау ұйымының атауы) 16.__________________________________________________________________ (наркологиялық диспансерден медециналық анықтаманың №) 17.________________________________________________________________ (наркологиялық диспансер анықтамасының берілген күні) 18.__________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ (денсаулық сақтау ұйымының атауы) 19._________________________________________________________________ (соттылығы жоқтығы туралы анақтаманың №) 20.________________________________________________________________ (соттылығы жоқтығы туралы анақтаманың күні) 3-тарау. Уәкілетті органның келісуі туралы мәліметтер 21.__________________________________________________________________ (Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің келісу хатының №) 22._________________________________________________________________ (Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің келісу хатының күні) 4-тарау. Лицензиялық алымды төлеу 23.________________________________________________________________ (төлем сомасы) 5-тарау. Құжаттарды қоса беру (қосымша) 24.________________________________________________________________ (төлеу туралы құжатының №) 8-тарау. Тапсырысты қабылдаған лауазымды тұлғаның жауакершілігі 25.________________________________________________________________ (тапсырысты беру күні) ______________________________________/ __________________ Тапсырысты қабылдаған лауазымды тұлғаның Т.А.Ә

қолы

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 3 наурыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 10371 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 26 желтоқсан

№544

Астана қаласы

«Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу қағидаларын бекіту туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 8-4) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу қағидалары бекітілсін. 2. Мектепке дейінгі және орта білім, ақпараттық технологиялар департаменті (Ж.А. Жонтаева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау вице-министр Е.Н.Иманғалиевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А.СӘРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 26 желтоқсандағы №544 бұйрығымен бекiтiлген «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу қағидалары

Талапқа сәйкестігі лицензиардың заңды тұлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша лицензиармен тексеру арқылы расталады

Еңбек кітапшасының көшірмесі

осы біліктілік талаптары мен құжаттар тізбесінің қосымшасына сәйкес жеке күзет ұйымында күзетші және басшы лауазымын атқаратын жұмыскерлерді даярлау және біліктілігін арттыру жөніндегі мамандандырылған оқу орталығының арнайы бағдарламасы бойынша курстар

1.

Нысан

1. Географиялық орналасуы Әкімшілік облысы ____________________________________________________ Әкімшілік ауданы ____________________________________________________ Су айдыны орналасқан жер ___________________________________________ (жақын маңдағы елді мекеннің атауы, ___________________________________________________________________ су айдыны орналасқан жердің бағыты, қашықтығы шақырымда) Учаскенің шекарасы_________________________________________________ (шекараның сипаттамасы, координаталары)

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 15 қаңтардағы № 18-04/16 бұйрығына 2-қосымша

Күзетші лауазымына: 1) жасы 19-дан төмен емес; 2)Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін арнайы бағдарлама бойынша даярлықтан өткен; 3) қылмыс жасағаны үшін соттылығы жоқ, денсаулық жағдайы бойынша күзет қызметімен айналысуға жарамды (көздің нашар көруіне, психикалық ауруына, алкоголизмге немесе нашақорлыққа байланысты қару қолдануға қарсы көрсеткіштері жоқ) Қазақстан Республикасының азаматтары қабылданады.

Соттылығы жоқ екені туралы анықтама

Ұлттық компаниялардың күзет ұйымдарына қойылатын біліктілік талаптары

Балық шаруашылығы су айдынының (учаскесінің) төлқұжаты _______________________________________________________________ (су айдынының (учаскесінің) атауы)

«Пайдаланушы» ___________________________ (атауы) ____________________________ (пошта, телеграфтың мекенжайы) ____________________________ (банктік деректемелер) _________________________ (қызметі, тегі, аты, әкесінің аты аты (болған кезде)) _________________________ (қолы, мөр)

2. Тараптардың құқықтары 3. «Пайдаланушының» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) жануарлар дүниесiнiң өздерiне рұқсат етiлген түрлерiн ғана пайдалануды жүзеге асыруға; 2) ауланған жануарлар дүниесi объектiлерiн, оның ішінде балық аулау олжаларын және бұл ретте алынған өнiмдi меншiктенуге, сондай-ақ оларды тасымалдауға және сатуға; 3) жануарлар дүниесін пайдалану үшiн жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасуға. 4. «Жергілікті атқарушы органның (Әкімдіктің)» Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен, өз құзыреті шегінде шартты біржақты тәртіпте бұзуға мынадай құқығы бар: 1) шарттық міндеттемелер «Пайдаланушымен» орындалмаған жағдайда; 2) жалған ақпаратты ұсыну фактілері анықталған жағдайда; 3) балық шаруашылығын дамыту жоспарына сәйкес міндеттемелерді орындамау немесе толық орындамау жағдайларында.

4.

Балық шаруашылығын жүргiзу шартына қосымша

8. Тараптардың заңды мекенжайлары, деректемелері және қолтаңбалары

1. Шарттың мәні 1. «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» шартқа қоса беріліп отырған төлқұжатта ауданы, көлемі және басқа көрсеткіштері көрсетілген, _____________________ ______________облысы___________________________ ауданында орналасқан «Пайдаланушыға»_________________________________ __________________________________________________________ мақсатында (кәсіпшілік, әуесқойлық (спорттық) балық аулау, КТБШ және (немесе) шарбақтық балық өсіру шаруашылығын жүргізу) бекітіліп берілген балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде балық шаруашылығын жүргізу құқығын береді. 2. Балық шаруашылығы су айдындарының және (немесе) учаскелерінің тізімі және/немесе олардың нөмірлері ___________________________________

«Пайдаланушы» ___________________________ (атауы) ____________________________ (пошта, телеграфтың мекенжайы) ____________________________ (банктік деректемелер) _________________________ (қызметі, тегі, аты, әкесінің аты аты (болған кезде)) _________________________ (қолы, мөр)

«Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» ___________________________ (атауы) ____________________________ (пошта, телеграфтың мекенжайы) ____________________________ (банктік деректемелер) _________________________ (қызметі, тегі, аты, әкесінің аты аты (болған кезде)) _________________________ (қолы, мөр)

7. Қорытынды ережелер 16. Осы Шарт мемлекеттік және орыс тілдерінде бірдей заңдық күші бар екі данада жасалды. 17. Осы Шартқа барлық өзгерістер мен толықтыруларды екі жақтың уәкілетті өкілдері жазбаша түрде жасап, қол қойған болса, олардың заңды күші бар және оның ажырамас бөлігі болып табылады. 18. Тараптар осы Шарттан немесе оған байланысты туындайтын дауларды келіссөздер арқылы шешуге тырысады, ал тараптар келісімге қол жеткізе алмаған жағдайда олар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шешіледі. 19. Осы Шартта айқындалмаған барлық мәселеде тараптар қолданыстағы Қазақстан Республикасының заңнамасын басшылыққа алады.

______________ 20__ жылғы «__» ___________ (елді мекен) __________________________________________________________ мақсатында (кәсіпшілік, әуесқойлық (спорттық) балық аулау, көлде тауарлы балық өсiру шаруашылығын (бұдан әрi – КТБШ) және (немесе) шарбақтық балық өсіру шаруашылығын жүргізу) _______________________ облысы (аудан) әкімдігінің балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру туралы 20___ жылғы «____»___________ № ____ шешіміне (қаулысына) сәйкес ереженің негізінде әрекет ететін, бұдан әрі «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» деп аталатын, ______________________________________________________________ атынан (жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі) басшы __________________________________________________ бір жағынан және ________________________________________________________________ негізінде әрекет ететін бұдан әрі «Пайдаланушы» деп аталатын______________ ____________________________________________________________________ (заңды тұлғаның атауы немесе жеке тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) мекенжайы) атынан ______________________________________________________________ (пайдаланушы өкілінің тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) лауазымы) ____________________________________________________________________ екінші жағынан төмендегілер туралы осы шартты жасасты.

3.

6. Шарттың қолдану мерзімі 15. Осы шарт қол қойылған күнінен бастап күшіне енгізіледі және ____ жыл мерзімге жасалды. 16. Балық шаруашылығын жүргізу шартының қолданылуы: 1) балық ресурстарын пайдаланудың өз еркімен бас тартқан; 2) жануарлар дүниесiн пайдалану мерзiмi өтiп кеткен; 3) жануарлар дүниесiн «Пайдаланушының» қызметі тоқтатылған; 4) Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, олардың өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарының талаптарын, сондай-ақ балық шаруашылығын жүргiзу шарттарының талаптарын жүйелi түрде бұзған; 5) балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерi бекiтiлiп берiлген жер учаскелерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен мемлекеттiк қажеттiлiктер үшiн алу; 6) жануарлар дүниесiн арнайы пайдалануға берiлген рұқсаттар жойылған жағдайларда тоқтатылады.

6. Шарттың қолданылу мерзімі 14. Осы шарт оған екі жақ қол қойған сәттен бастап күшіне еніп, 20 __ жылғы «___» _______________ дейін қолданылады. 15. Осы шарт: 1) жануарлар дүниесiн «Пайдаланушының» қызметі тоқтатылған; 2) «Пайдаланушымен» Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесiн қорғау, олардың өсiмiн молайту және пайдалану саласындағы заңдарының талаптарын, сондай-ақ балық шаруашылығын жүргiзу шарттарының талаптарын жүйелi түрде бұзған; 3) балық шаруашылығы су айдындары және (немесе) учаскелерi бекiтiлiп берiлген жер учаскелерiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен мемлекеттiк қажеттiлiктер үшiн алынған жағдайда бұзылуы мүмкін.

Балық шаруашылығын жүргізу шарты

2.

4. Тараптардың жауапкершілігі 7. «Пайдаланушы» осы Шарт бойынша өзінің міндеттемелерін кімге де болмасын толығымен де, ішінара да бермеуге тиіс. 8. Бекiтiлiп берiлген балық шаруашылығы су айдындарында және (немесе) учаскелерінде жануарлар дүниесiн қорғау, өсімін молайту және орнықты пайдалану жөніндегі iс-шараларды қаржыландыру «Пайдаланушының» қаражаты есебiнен жүргiзiледi. 9. «Пайдаланушының» құқықтары бұзылған жағдайда «Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» немесе Инспекция Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауаптылықта болады.

5. Форс-мажор 9. Егер Шарттың қандай да болсын міндеттемелері еңсерілмейтін күш жағдаяттарынан (форсмажор) орындалмаса немесе тиісті дәрежеде орындалмаса, тараптардың бірде бірі осы орындалмау немесе тиісті дәрежеде орындалмау үшін жауаптылықта болмайды. 10. Еңсерілмейтін күш жағдаяттарына төтенше және осы жағдайлар кезінде күтпеген: мәселен, әскери қақтығыстар, табиғи апаттар, дүлей апаттар (өрт және т.б.) сияқты жағдаяттар жатады. 11. Еңсерілмейтін күш жағдаяттары пайда болған жағдайда, «Пайдаланушы» «Жергілікті атқарушы органды (Әкімдікті)» және Инспекцияны осы жайында форс-мажорлық жағдаяттардың басталған күні мен сипаттамасын нақтыланған жазбаша хабарламаны тапсыру және (немесе) пошта не факсимильдік байланыс арқылы дереу хабардар етеді. 12. Форс-мажорлық жағдаяттар пайда болған кезде, Тараптар орын алған жағдайдан шығу жолын іздестіру үшін Инспекция өкілдерінің қатысуымен дереу кеңес өткізіп, осындай жағдаяттардың зардаптарын барынша азайту үшін заңнамаға қайшы келмейтін барлық құралдарды пайдаланады. 13. Егер осы тарауда көрсетілген жағдаяттарды құзырлы мемлекеттік органдар мен ұйымдар растаған болса, онда олар заңды болып танылады.

«Жергілікті атқарушы орган (Әкімдік)» ___________________________ (атауы) ____________________________ (пошта, телеграфтың мекенжайы) ____________________________ (банктік деректемелер) _________________________ (қызметі, тегі, аты, әкесінің аты аты (болған кезде)) _________________________ (қолы, мөр)

дан өткендігі туралы куәліктің бар болуы туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны Психоневрологиялық және Қазақстан Республикасы наркологиялық диспансерлерден Денсаулық сақтау медициналық анықтамалар министрлігінің ақпараттық жүйесінең алу (бұдан әрі - ҚР ДСӘДМ)

Талапқа сәйкестігі лицензиардың заңды тұлғаның қызметті жүзеге асыру орны бойынша лицензиармен тексеру арқылы расталады

І. Жалпы ережелер 1. Осы «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңының 5-бабының 8-4) тармақшасына сәйкес әзірленді және «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу тәртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) конкурстың ұйымдастырушылары – білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органдар; 2) «Орта білім беретін үздік ұйым» гранты (бұдан әрі – Грант) – облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органдары мемлекеттік орта білім беру ұйымдарына рейтингтік көрсеткіштері негізінде конкурс қорытындылары бойынша жыл сайын бөлетін ақша; 3) рейтингтік көрсеткіштер – мемлекеттік білім беру мекемелері сәйкес болуға тиіс, осы Қағидаларда белгіленетін өлшемдер. 3. «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты (бұдан әрі – Конкурс) білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органдар жыл сайын өткізеді. 4. Конкурс тиімді педагогикалық және басқару тәжірибесін анықтау, қорыту және тарату, орта білім беру ұйымдарының педагогтары мен басшыларының кәсіби және жеке тұлғалық өсуін ынталандыру, Қазақстан Республикасының орта білім беру жүйесінің даму үрдісін анықтау мақсатында өткізіледі. 5. Грант Конкурстың жеңімпазы - мемлекеттік орта білім беретін үздік ұйымға беріледі. 2. «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын беру тәртібін және оның мөлшерін белгілей отырып, оны беруге арналған конкурсты өткізу тәртібі 6. Конкурсқа қатысуға мемлекеттік орта білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – білім беру ұйымдары) барлық түрлеріне рұқсат беріледі. (Соңы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 15-бетте). 7. Конкурс екі кезеңде өткізіледі: 1) I кезең – аудандық (қалалық), жыл сайын сәуір айында өткізіледі, онда екінші кезеңге қатысуға ұсынылатын Конкурсқа қатысушылар анықталады; 2) II кезең – облыстық, Астана және Алматы қалалары, жыл сайын мамыр айында өткізіледі, онда Конкурстың жеңімпазы анықталады. 8. Конкурсты ұйымдастыру және өткізу мақсатында білім саласындағы жергілікті атқарушы органдар әрбір деңгейде, облыс (республикалық маңызы бар қаланың және астананың), аудан (қала) әкімінің шешімімен облыс (республикалық маңызы бар қаланың және астананың), аудан (қала) әкімінің білім саласына жетекшілік ететін орынбасарының төрағалығымен конкурстық комиссия құрылады. 9. I және II кезеңдердің конкурстық комиссияларының құрамына облыстық (республикалық маңызы бар қаланың және астананың), аудандық (қалалық) білім саласы органдарының мамандары, тәжірибелі педагогтар, әдіскерлер, психологтар, қоғамдық ұйымдар өкілдері, ғылым қайраткерлері, білім саласындағы бақылау департаментінің қызметкерлері кіреді. 10. Конкурсты өткізу туралы хабарландыруды білім саласындағы жергілікті атқарушы органдар мерзімді баспасөз басылымдарында конкурстың басталуына кемінде 1 ай қалғанда жариялайды және: 1) Конкурс өткізілетін күнін, уақытын, орнын және тәртібін; 2) құжаттар қабылдау орнын және мерзімін қамтуы тиіс. 11. Қазақстандық білімнің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету және жоғары рейтингтік көрсеткіштерге қол жеткізу үшін конкурстық комиссия Конкурсқа қатысушыларды іріктеуді төмендегідей өлшемдер бойынша жүзеге асырады: 1) оқытудың ақпараттық-коммуникациялық технологияларын енгізу (қазіргі заманғы білім беру технологияларын тиімді қолдану, 1 компьютерге шаққанда келетін оқушы саны, Интернетке қосылу, жаңа модификациядағы пәндік кабинеттермен қамтамасыз етілу үлесі); 2) сапалы білім беруді қамтамасыз ету (жалпы орта білім туралы «Алтын белгі» аттестатын алған түлектер үлесі, жалпы орта білім туралы үздік аттестатын алған оқушылар үлесі, қосымша білім берумен қамтылған оқушылар үлесі); 3) білім беру процесін кадрлармен қамтамасыз ету (5 жылда 1 рет педагогтардың біліктілік арттыру курсынан өтуі, ақпараттық коммуникациялық технологияларды қолдану және деңгейлік бағдарламалар бойынша біліктілік арттыру курсынан өткен педагогтардың үлесі, жаратылыстануматематикалық бағыттағы пәндерді ағылшын тілінде оқытатын педагогтардың үлесі, ағымдағы жылы білім беру ұйымына жұмыс істеуге келген жас мамандар үлесінің серпіні, жоғары және бірінші санаттағы педагогтардың үлесі, аудандық (қалалық), облыстық, республикалық, халықаралық конференцияларға, семинарларға, форумдарға, көрмелерге, байқауларға, педагогикалық оқуларға қатысушы педагогтардың үлесі, эксперименттік, зерттеу, қолданбалы жұмыстарға, ғылыми жобаларға, бағдарламаларға, оқу және әдістемелік басылымдарға сараптама жасауға қатысуы, авторлық оқу құралдарының, бағдарламаларының, ғылыми әзірлемелерінің, басылымдарының бар болуы, озық педагогикалық тәжірибе енгізу, оқушылардың кәсіби бағдарын диагностикалау қабілетін қамтамасыз ету); 4) материалдық-техникалық қамтамасыз ету, білім беру ұйымын жарақтандыру және жабдықтау (қаржыландырудың тиімділігі және нәтижелілігі, қаражатты бөлудің ұтымдылығы және тепе-теңдігі); 5) білім алушылардың денсаулығын сақтау үшін жағдай жасау, оқу-тәрбие процесіне қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және еңбегін қорғауға жағдай жасау (білім беру ұйымдарында білім алушыларды спорт секцияларының қызметімен қамту, тұрмыс жағдайы нашар отбасынан шыққан балаларды ыстық дәруменді тегін тамақпен қамтамасыз ету, балалар ауруларының динамикасы, оқыту жағдайының санитариялық ережелер мен нормаларға сәйкестігі, мектеп инспекторы, психологтар мен әлеуметтік педагог лауазымының штатта, турникеттер мен бейнебақылау камераларының болуы, мектепішілік және жасы кәмелетке толмағандар ісі жөніндегі инспекцияның есебінде тұратын оқушылар санының үлесі); 6) педагогтар мен басшылардың кәсіптік және жеке өзін-өзі көтеруі үшін жағдай жасау (білім беру ұйымында ақпараттық-әдістемелік кеңістіктің бар болуы, педагогтарды ақпараттық-коммуникациялық технологиямен қамтамасыз ету, мұғалімдердің кәсіби қызметіндегі сапалы өзгерістерді зерттеу мониторингісінің нәтижесі); 7) инклюзивтік білім алуға жағдай жасау (білім беру ұйымына бекітілген шағын ауданда тұратын жалпы бала санынан инклюзивтік білім берумен қамтылған, ерекше қажеттілікті талап ететін бала үлесі); 8) соңғы үш жыл ішіндегі оқушылардың оқу рейтингтік жоғары көрсеткіштері, орта білім беретін ұйымның ерекше миссиясы (жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын табысты меңгерген оқушылар үлесінің серпіні); 9 ) б і л і м бе р у са п а сын ба сқа р у (о қу ш ы л а р м е н а та -а н а л а р қа ж е тті л і г і н і ң б і л і м беру мониторингісінің нәтижесі негізінде басқарушылық шешімдер қабылдау, білім беру ұйымының қамқоршылық кеңесі қызметінің нәтижелілігі); 10) білім сапасын ішкі және сыртқы бағалаудың нәтижелері (оқу жетістіктерін сыртқы бағалау, ұлттық бірыңғай тестілеу және халықаралық зерттеулер рәсімдерінің нәтижесі, оқушылардың функционалдық сауаттылығын, математикалық, жаратылыстану-ғылыми және оқу сауаттылығын дамыту және қалыптастыру критерийлері, облыстық, республикалық және халықаралық олимпиадалар мен оқушылардың ғылыми жарыстарының жүлдегер оқушыларының үлесі); 11) халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру (халықаралық ұйымдармен жасалған шарттар саны, халықаралық жобаларға қатысқан оқушылар мен педагогтар үлесі). 12. Конкурстың I кезеңінің қорытындысы бойынша конкурстық комиссия облыстық (Астана және Алматы қалаларының) деңгейдегі конкурстық комиссияның қарауына материалдарды, сондай-ақ мектеп атауларын көрсете отырып, аудандық (қалалық) конкурстық комиссия отырысының хаттамасынан үзінді көшірме жолдайды. 13. Грант беру жөніндегі конкурстық комиссиялардың отырыстары егер оған құрамының кемінде үштен екісі қатысса, заңды деп саналады. 14. Дауыс беру нәтижесі комиссия мүшелерінің көпшілік дауысымен анықталады. Комиссия мүшелерінің дауысы тең болған жағдайда төрағаның дауысы шешуші дауыс болып табылады. 15. Білім беру ұйымдары Конкурсқа қатысу үшін конкурстық комиссияға мынадай құжаттарды: 1) Конкурсқа қатысуға өтінімді; 2) осы Қағидалардың 11-тармағында көрсетілген өлшемдерге сәйкес тиісті материалдарды тапсырады. Өтінімдер нысанын жергілікті атқарушы органдар белгілейді. 16. Конкурстық комиссияның қарауына қабылдаудың белгіленген мерзімінде тапсырылған құжаттар «Гранттар конкурсы» деген белгі қойылған конвертте қабылданады. 17. Құжаттарын құжаттар қабылдаудың белгіленген мерзімінен кеш ұсынған білім беру ұйымдары Конкурсқа қатысуға жіберілмейді. 18. Тиісті деңгейдің конкурстық комиссиясы ұсынылған құжаттар негізінде конкурсқа қатысушыларды тіркеуді жүргізеді. 19. Конкурстық комиссия ұсынылған материалдарды қарау негізінде жеңімпазды анықтайды және грант беру туралы шешім қабылдайды. 20. Әр деңгейдегі конкурстық комиссияның шешімі хаттамамен ресімделеді, дауыс беруге қатысқан комиссия төрағасы, төрағаның орынбасары, хатшы және мүшелері қол қояды. 21. Конкурс жеңімпаздары «Орта білім беретін үздік ұйым» конкурсының лауреаты» атты арнайы құрмет дипломымен және грант алғаны туралы сертификатпен марапатталады. Диплом мен сертификаттың нысандарын жергілікті атқарушы органдар бекітеді. 22. Грантты төлеу конкурстық іріктеу қорытындысы бойынша жергілікті атқарушы органдардың шешімімен жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 23. Грант мөлшері ең төменгі жалақының сегіз жүз еселенген мөлшерін құрайды. 24. Конкурстық негізде «Орта білім беретін үздік ұйым» грантын алған мемлекеттік орта білім беру мекемелері Грантты білім беру ұйымдарының материалдық-техникалық жарақтандырылуын жақсартуға және білім беру процесін ғылыми-әдістемелік қамтамасыз етуге жұмсайды. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 3 ақпанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10178 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 22 қаңтар

№26

Астана қаласы

Мүгедектердi оңалтудың кейбiр мәселелерi туралы «Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» 2005 жылғы 13 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабы 1-тармағының 9-1) тармақшасына, 20-бабының 3-тармағына және 22-бабының 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Мыналар: 1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну қағидалары; 2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емделудi ұсыну қағидалары; 3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес Мүгедектердi протездiк-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидалары; 4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес Мүгедектердi арнаулы жүрiп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің Әлеуметтік қызметтер департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оны мерзімдік баспа басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму вице-министрі С.Қ. Жақыповаға жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі

Т.ДҮЙСЕНОВА.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы №26 бұйрығына 1-қосымша Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» 2005 жылғы 13 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және оңалтудың жеке бағдарламасына (бұдан әрі – ОЖБ) сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну тәртібін айқындайды. 2. Жеке көмекшінің әлеуметтік қызметтері жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектерге ұсынылады. 3. Ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтері бір мүгедекке жылына отыз сағаттан асырылмай естуі бойынша мүгедектерге ұсынылады. 2. Жеке көмекшінің, ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну тәртібі 4. Жеке көмекшінің, ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің аумақтық органы осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға медициналық көрсетілімдерді ескере отырып әзірлеген ОЖБ негізінде жүзеге асырылады. 5. Жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін алу үшін жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер және естуі бойынша мүгедектер мынадай құжаттарды: 1) ОЖБ-дан үзінді көшірмені; 2) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжатты; 3) жеке сәйкестендіру нөмірін – жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда; 4) мүгедектігі туралы анықтаманы қоса бере отырып, қалалық, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдеріне (бұдан әрі – жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес жеке көмекшінің/ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға өтінішпен жүгінеді. Құжаттар салыстырып тексеру үшін түпнұсқаларда және көшірмелерде беріледі, кейіннен құжаттардың түпнұсқалары өтініш берушіге қайтарылады. 6. Өзі барып өтініш жасау мүмкін болмаған жағдайда, мүгедек нотариалды түрде куәландыруды талап етпейтін сенімхат негізінде өтінішпен жүгінуді басқа адамдарға (бұдан әрі – өтініш беруші) тапсырады. 7. Мамандандырылған медициналық ұйымдарда емделуді талап ететін мынадай аурулар: бактерия тарататын туберкулез (БК+); жұқпалы тері және шаш аурулары; жыныс аурулары; адамның қорғаныш тапшылығы қоздырғышынан (АИТВ) туындаған ауру; неврозды, невроз тәріздес жай-күйлерді, жеңіл дәрежедегі есуастықты, ұстамалары сирек (2-3 айда бір реттен аспайтын) түрлі этиологиядағы тырыспа синдромдарын қоспағанда, жарыместіксіз және жеке тұлғаның білініп бұзылуынсыз орны алатын психикалық бұзушылықтар жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға медициналық қарсы көрсетілімдер болып табылады. 8. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері құжаттарды қабылдаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде өтініш берушіге жеке көмекшінің, ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға құжаттарды ресімдеу туралы хабарлама (бұдан әрі – хабарлама) жібереді. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері хабарлама бергеннен кейін тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-күні жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерімен қамтамасыз етілуге тиіс мүгедектер туралы тізімдерді жасайды және көрсетілген қызметтерге қажеттілікті қалыптастырады. 9. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері мемлекеттік сатып алу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін сатып алуды жүргізеді. 10. Жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерi мен жеке көмекшiнiң немесе ымдау тiлi маманының арасындағы қатынастар әлеуметтiк қызметтердi көрсетуге арналған шартпен (бұдан әрi – шарт) ресiмделедi. Шартта жеке көмекшіге және ымдау тілі маманына қойылатын талаптар мен олар көрсететін әлеуметтік қызметтердің түрлері ескеріледі: 1) мүгедекпен бірге оның тұратын жерінен баратын пунктіне дейін және қайтарда – жұмысқа, оқу орындарына, сондай-ақ мүгедек жергілікті өкілді және атқарушы органдарға, сотқа, прокуратураға, әлеуметтік сала объектілеріне, заң консультацияларына, нотариусқа, мәдени-ойын-сауық іс-шараларына, спорт ғимараттарына, сауда объектілеріне, медициналық мекемелерге, тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарына және оқуына, жұмысқа орналасуына, өзінің құқықтары мен мүдделерін қорғауына және іске асыруына, ақпарат алуына, қажетті құжаттарды ресімдеуіне байланысты мәселелерді шешуі үшін өзге де ұйымдарға барған кезде ілесіп жүру; 2) еститін және естімейтін адамдардың арасындағы делдалдық қызметті көрсетумен байланысты жұмысты орындау – мүгедектің конференцияларға, пікірталастарға және басқа да қоғамдық іс-шараларға қатысуы уақытында, мүгедектің оқуына, жұмысқа орналасуына, өзінің құқықтары мен мүдделерін қорғауына және іске асыруына, мемлекеттік органдар мен консультациялық ұйымдарда ақпарат алуына, қажетті құжаттарды ресімдеуіне байланысты мәселелерді шешуі үшін еститін адамдармен араласуы кезінде ымдау тілінен және ымдау тіліне кәсіби аударма жасау. 11. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері мен жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін көрсететін үкіметтік емес ұйым арасындағы қатынастар мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты жүзеге асыруға арналған шартпен ресімделеді. 12. Жеке көмекші мен ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтеріне ақы төлеу шарттары, оның ішінде жол жүру шығыстары мен басқалары, сондай-ақ жұмыс уақытының есебі, мүгедектерге қызмет көрсету нормативтері мен ұсынылатын қызметтердің тізбесі шартта ескеріледі. 13. Жеке көмекшінің әлеуметтік қызметтеріне ақы төлеуді жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері әлеуметтік жұмыс жөніндегі маманның бір сағаттық жалақысы мөлшері есебімен, бірақ күніне 8 сағаттан асырмай, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың азаматтық қызметшілеріне, қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесіне сәйкес жүргізеді. 14. Ымдау тілі маманының бір сағаттық әлеуметтік қызметіне ақы төлеу тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы Заңда белгіленген ең төмен айлық жалақының он бес пайызы мөлшері есебімен, бірақ бір мүгедекке жылына отыз сағаттан асырылмай жүзеге асырылады. Ымдау тілі маманының жылына отыз сағаттан артық әлеуметтік қызметтер көрсетуіне кеткен уақытын мүгедек өз қаражаты есебінен төлейді. Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну қағидаларына 1-қосымша Жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға медициналық көрсетілімдер 1. Жеке көмекшінің әлеуметтік қызметтерін ұсынуға: 1) толық соқырлық; 2) түзетумен екі көзінің де 0,03 дейін көру жітілігі;

2 сəуір 2015 жыл

3) елеулі немесе айқын түрде білінетін вестибулярлық-мишықтың бұзылуы; 4) елеулі немесе айқын түрде білінетін гиперкинетикалық амиостатикалық синдром; 5) паркинсонизм (елеулі немесе айқын түрде білінетін акинетикалық-регидтік түрі); 6) елеулі немесе айқын түрде білінетін: ауру немесе жарақаттар салдарынан туындаған гемипарез, төменгі парапарез, трипарез; 7) гемиплегия, триплегия, параплегия; 8) елеулі немесе айқын түрде білінетін қан айналымы және тыныс функцияларының бұзылуы (III кезеңдегі қан айналым жеткіліксіздігі, IV функционалдық сыныпты стенокардияға сәйкес қан тамыр жеткіліксіздігі, ІІ-ІІІ және III кезеңдегі өкпе-жүрек жеткіліксіздігімен қосарланған III дәрежелі тыныс жеткіліксіздігі және т.б.); 9) елеулі немесе айқын түрде білінетін несеп шығару жүйесі қызметінің бұзылуы (ІІІ-ІV дәрежедегі созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі); 10) буын функцияларының ІІІ-ІV дәрежеде бұзылуымен қатар ағзаның статикалық-динамикалық функцияларының елеулі немесе айқын түрде білініп бұзылуы; 11) қолдардың екеуінің де протездеуге жарамсыз және жүріп-тұру құралдарының қолданылуын қиындататын ампутациялық тұқылдары; 12) қолдардың екеуінде де протездеуге жарамсыз және жүріп-тұру құралдарының қолданылуын қиындататын туа біткен ауытқулардың болуы; 13) екі санның протездеуге жарамсыз ампутациялық тұқылдары; 14) протездеуге жарамсыз жүріп-тұру құралдарын пайдалануды қиындататын, қолдардың білінетін функционалдық бұзушылықтары бар балтырлардың ампутациялық тұқылдары; 15) жүріп-тұрудың III дәрежеде бұзылуымен қоса аяқтардың дамуындағы туа біткен ауытқулар; 16) қолдардың жүріп-тұру құралдарының қолданылуын қиындатып айқын білінетін функционалдық бұзылушылықтарымен қосарланған буындар функцияларының ІІІ-IV дәрежеде бұзылуымен қоса жамбастың және тізе буындарының екеуінің де функционалдық тұрғыдан қолайсыз қалыптағы анкилоздары; 17) қолдардың жүріп-тұру құралдарының қолданылуын қиындатып айқын білінетін функционалдық бұзылушылықтарымен қосарланған буындар функцияларының ІІІ-ІV дәрежеде бұзылуымен қоса жамбастың және тізе буындарының екеуінің де елеулі немесе айқын білінетін контрактуралары медициналық көрсетілімдер болып табылады. 2. Ымдау тілінің машықтарын меңгерген мүгедекке ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға: 1) керең-мылқаулық; 2) есту протезін қолдануға жарамсыз толық кереңдік; 3) есту протезін қолдануға жарамсыз ІV дәрежедегі құлақ мүкістігі; 4) қимылдық афазия; 5) көмекейдің болмауы медициналық көрсетілімдер болып табылады. Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес жүріп-тұруы қиын бірінші топтағы мүгедектер үшін жеке көмекшінің және естуі бойынша мүгедектер үшін жылына отыз сағат ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну қағидаларына 2-қосымша Нысан Жеке көмекшінің/ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсынуға өтініш (қажетінің асты сызылсын) Тегi _______________________________________________________________ Аты _______________________________________________________________ Әкесiнiң аты (болған кезде) ___________________________________________ Туған күнi __________________________________________________________ Мүгедектiгi _________________________________________________________ Үйінің мекенжайы ___________________________________________________ Телефоны __________________________________________________________ Жеке басты куәландыратын құжат № __________, _____ ______ _______ жылы берілді Жеке сәйкестендіру нөмірі (болған кезде) ________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ұсыну үшін құжаттарды қабылдауды сұраймын. Мынадай құжаттардың көшiрмелерiн қоса берiп отырмын: 1. _______________________________ 2. ________________________________ 3. _______________________________ 4. ________________________________ 5. _______________________________ 6. ________________________________ 7. _______________________________ 8. ________________________________ Жеке көмекшінің/ымдау тілі маманының әлеуметтік қызметтерін ұсыну үшін құжаттарды ресімдеуге қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін. 20___ ж. «___» _________ ___________________________________________________________________ (өтінiш берушінiң (заңды өкілінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), қолы) Өтініш берушi ұсынған құжаттар көшiрмелерінiң дұрыстығын растаймын: ____________________________________________________________________ (өтініштi қабылдаған адамның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), лауазымы) 20___ ж. «___»__________ _______________ (қолы) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы №26 бұйрығына 2-қосымша Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емделудi ұсыну қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емделудi ұсыну қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» 2005 жылғы 13 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және мүгедектер мен мүгедек балаларға, олардың организмiнiң бұзылған немесе жоғалтқан функциялары мен денсаулығын қалпына келтiруге бағытталған медициналық оңалту мақсатында санаторий-курорттық емделудi ұсыну тәртiбiн белгілейдi. 2. Санаторий-курорттық емделумен қамтамасыз етудi жергiлiктi атқарушы органдар мүгедектер мен мүгедек балаларға мүгедекті оңалтудың жеке бағдарламасына (бұдан әрі – ОЖБ) сәйкес санаторийкурорттық жолдама (бұдан әрi – жолдама) беру арқылы жүзеге асырады. 3. Жолдамаларды облыстардың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтiк бағдарламалар басқармалары, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары (бұдан әрi – басқарма) мемлекеттiк сатып алу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен сатып алады. 4 Мүгедектердiң және мүгедек балалардың санаторий-курорттық емделуге арналған құжаттарын ресiмдеудi және есепке алуды аудандық (қалалық) жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмi (бұдан әрi – жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі) жүргiзедi. 5. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтiнiштердi тiркеу және жолдамаларды беру журналын (бұдан әрі – журнал) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес жүргiзедi. Журнал нөмiрленеді, тігіледі және жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің мөрімен расталады. 2. Өтініш беру тәртiбi 6. Мүгедектер не олардың жазбаша келiсiмiмен басқа адам, сондай-ақ мүгедек балалардың заңды өкілдерi (бұдан әрі – өтініш беруші) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес санаторий-курорттық емдеуді ұсынуға өтiнiш (бұдан әрі – өтініш) бередi. Өтінішке мынадай құжаттар: 1) өтiнiш берушінiң жеке басын куәландыратын құжаттың көшiрмесi; 2) мүгедек балалар үшін – жеке басты куәландыратын құжаттың көшiрмесi және оның заңды өкiлiнiң жеке басын куәландыратын құжаттың көшiрмесi; 3) жеке сәйкестендіру нөмірінің көшірмесі – жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда; 4) денсаулық сақтау ұйымы берген санаторий-курорттық картаның көшiрмесi; 5) тұрғылықты тұратын жерi бойынша тiркелгенiн растайтын құжатты (мекенжай анықтамасын не селолық және/немесе ауылдық әкiмдердiң анықтамасын); 6) мүгедектігі туралы анықтаманың көшiрмесі және ОЖБ-дан үзiндi көшiрме; 7) мүгедектiң жазбаша келiсiмiмен басқа адам өтiнiш бергенде – оның жеке басын куәландыратын құжаттың көшiрмесi қоса беріледi. 7. Санаторий-курорттық емделумен қамтамасыз етуге қажетті құжаттар жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне салыстырып тексеру үшін түпнұсқаларда және көшiрмелерде ұсынылады. Салыстырылып тексерілгеннен кейiн құжаттардың түпнұсқалары өтінiш берушiге қайтарылады. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің мамандары құжаттардың көшiрмелерiн куәландырады және оларды iске қосып қалыптастырады. 8. Барлық қажетті құжаттар болған жағдайда жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтініш берушіге санаторий-курорттық емдеуді ұсынуға құжаттарды ресімдеу туралы хабарлама жібереді. 3. Санаторий-курорттық емделуге арналған жолдамаларды сатып алу және беру тәртiбi 9. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтiнiш берген, оларға ОЖБ сәйкес санаторий-курорттық емделу ұсынылған мүгедектер мен мүгедек балалардың тiзiмдерiн қалыптастырады. 10. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтінiштердi тiркеудi олардың келiп түсу тәртiбiмен жүзеге асырады. 11. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі қалыптастырылған тiзiмдердi күнтізбелік он күн iшiнде басқармаға ұсынады. 12. Басқарма ұсынылған тiзiмдерге сәйкес жолдамаларды жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері арасында, оларды мақсаты бойынша пайдалану үшін бөледi. 13. Жолдаманы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтініште көрсетілген өтініш берушінің қолына бередi. 14. Жолдама беруден бас тартқан жағдайда жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтініш қабылданған күннен бастан бес жұмыс күні iшiнде өтiнiш берушiге жазбаша дәлелдi бас тартуды береді. 15. Жолдаманы белгілі бiр себептермен (қайтыс болу, сырқаттану және жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі дәлелдi деп таныған басқа да) пайдалануға мүмкiндiк болмаған жағдайда, ол жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне қайтарылуға және кезектiлік тәртiбiмен басқа адамға берiлуге тиiс. Жолдаманы қайтару журналда белгiленедi. 16. Жолдама дәлелдi себептер бойынша пайдаланылмаған жағдайда, берiлген жолдама мүмкiндігінше келу кестесiне сәйкес басқа кезеңнiң жолдамасына, бiрақ ауыстырылуға жататын жолдамада көрсетілген келу басталғанға дейiн үш күннен кешiктiрiлмей ауыстырылуы мүмкiн. 17. Жолдамалар күнтiзбелiк жылда бiр рет, басқарма белгiлейтін мерзiмге беріледi. Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емделудi ұсыну қағидаларына 1-қосымша Нысан

Өтiнiштердi тiркеу және жолдамаларды беру журналы Р/с № 1 1 2 3

Тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) 2

Мүгедектiгi 3

Үйінің мекенжайы және телефоны 4

Өтiнiштi қабылдау күні 5

Өтiнiштi кім берді 6

(кестенің жалғасы) Емдеушi дәрiгерлер ұсынған санаторий 7

Жолдама берілген санаторийдiң атауы 8

Жолдама берілген кезең 9

Өтiнiш берушiнiң не жолдама алған адамның қолы 10

Жолдаманың қайтарылған күнi және себептерi 11

Ескертпе: Журнал өтiнiштердiң келiп түсу шегіне қарай қатаң дәйектiлiкпен толтырылады. Мүгедектерге және мүгедек балаларға санаторий-курорттық емделудi ұсыну қағидаларына 2-қосымша Санаторий-курорттық емделуге жолдама беру туралы өтiнiш Тегi ________________________________________________________________ Аты ________________________________________________________________ Әкесiнiң аты (болған кезде) ____________________________________________ Туған күнi ___________________________________________________________ Мүгедектiгi __________________________________________________________ Үйінің мекенжайы ____________________________________________________ Телефоны ___________________________________________________________

Нысан

Маған санаторий-курорттық емделуге бiр жолдама берудi сұраймын. Мынадай құжаттардың көшiрмелерiн қоса берiп отырмын: 1. __________________________________________________________________ 2. __________________________________________________________________ 3. __________________________________________________________________ 4. __________________________________________________________________ 5. __________________________________________________________________ Санаторий-курорттық емделуді ұсыну үшін құжаттарды ресімдеуге қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін. 20___ ж. «___» _________ ____________________________________________________________________ (өтінiш берушінiң не өтінiш берген адамның қолы) Өтініш берушi ұсынған құжаттар көшiрмелерінiң дұрыстығын растаймын: ____________________________________________________________________ (өтініштi қабылдаған адамның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), лауазымы) 20___ ж. «___»__________ _______________ (қолы) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы №26 бұйрығына 3-қосымша Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасында мүгедектердi әлеуметтiк қорғау туралы» 2005 жылғы 13 сәуiрдегi Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзiрлендi. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) мiндеттi гигиеналық құралдар – табиғи физиологиялық қажеттiлiктер мен мұқтаждықтарды қанағаттандыруға арналған құралдар; 2) протездiк-ортопедиялық көмек – мүгедектердi протездiк-ортопедиялық құралдармен қамтамасыз ету жөнiндегi медициналық-техникалық көмектiң мамандандырылған түрi және оларды пайдалануды үйрету; 3) протездiк-ортопедиялық құралдар – қол мен аяқты немесе дененiң басқа да мүшелерін алмастыратын, аурудың немесе денсаулықтың бұзылуы салдарынан организмнiң бұзылған немесе жоғалтқан функцияларының орнын толтыратын құралдар; 4) сурдотехникалық құралдар – есiту кемiстіктерiн түзеуге және олардың орнын толтыруға арналған техникалық құралдар, оның iшiнде байланыс пен ақпарат берудi күшейтетін құралдар; 5) техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдар – тiзбесiн Қазақстан Республикасының Yкiметi бекiтетін протездiк-ортопедиялық және сурдо-тифлотехникалық құралдар мен мiндеттi гигиеналық құралдар; 6) тифлотехникалық құралдар – мүгедектердiң көру кемiстiгi нәтижесiнде жоғалтқан мүмкiндiктерiн түзеуге және олардың орнын толтыруға бағытталған құралдар. 3. Жұмыс берушінің кiнәсiнен жұмыста мертiгуге ұшыраған немесе кәсiптiк ауруға шалдыққан мүгедектер мүгедекті оңалтудың жеке бағдарламасына (бұдан әрі – ОЖБ) сәйкес протездiк-ортопедиялық көмекпен, сурдотехникалық, тифлотехникалық құралдармен, мiндетті гигиеналық құралдарымен Қазақстан Республикасының заңнамасына сай жұмыс берушінің қаражаты есебiнен қамтамасыз етіледi.

4. Жұмыс берушi-жеке кәсiпкердiң қызметi тоқтатылған немесе заңды тұлға таратылған жағдайда, жұмыс берушiнiң кiнәсiнен жұмыста мертiгуге ұшыраған немесе кәсiптiк ауруға шалдыққан мүгедекке протездiк-ортопедиялық көмек, сурдотехникалық, тифлотехникалық құралдар, мiндеттi гигиеналық құралдар мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен беріледi. 2. Протездiк-ортопедиялық көмекпен қамтамасыз ету 5. Мүгедектер протездiк-ортопедиялық көмекпен ОЖБ сәйкес қамтамасыз етіледi. 6. Протездiк-ортопедиялық көмек протездеу, мүгедектердi протездiк-ортопедиялық құралдармен қамтамасыз ету жөнiндегi медициналық қызметтер көрсетуден, сондай-ақ оларды пайдалануды үйретуден тұрады. Көрсетiлген протездiк-ортопедиялық көмек Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. 7. Протездiк-ортопедиялық көмекке мұқтаж мүгедектер тұрғылықты жерi бойынша қалалық, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерiне (бұдан әрі – жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес өтініш (бұдан әрі – өтініш) бередi. Облыстардың жұмыспен қамтуды үйлестiру және әлеуметтiк бағдарламалар басқармалары, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар басқармалары (бұдан әрi – басқарма) өтінiштердiң және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің аумақтық органдары (бұдан әрi – аумақтық орган) әзiрлеген ОЖБ негiзiнде протездiк-ортопедиялық құралдарға қажеттілікті, олардың тiзбесi мен санын көрсете отырып айқындайды. 8. Протездiк-ортопедиялық құралдармен қамтамасыз ету, сондай-ақ оларды жөндеу мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен: 1) Ұлы Отан соғысының қатысушыларына, мүгедектерiне, сондай-ақ жеңілдiктер мен кепілдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдарға; 2) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiнде қызметтiк міндеттерін атқаруымен байланысты мүгедек болған әскери қызметшiлерге; 3) iшкi iстер органдарының, ұлттық қауіпсiздiк органдарының басшы және қатардағы құрамының қызметтік міндеттерiн атқаруымен байланысты мүгедек болған адамдарына; 4) жалпы аурудан мүгедек болғандарға; 5) бала жасынан мүгедектерге; 6) мүгедек балаларға жүргiзіледi. 3. Протездермен қамтамасыз ету 9. Мүгедектер шино-былғары, құрастырмалы протездермен, қазiргi заманғы технологиялар бойынша жасалған протездермен, олардың керек-жарақтарымен, тұқылдарға кигiзетiн тыстармен, ортопедиялық аппараттармен, тiзе таңғыштарымен, салынатын кебiстермен, тiреуiш-протездермен, былғары орындықтармен, былғары шалбарлармен, ползункилермен, ползункилердiң қолғаптарымен, биялайлармен, жіңішке таяқтармен, балдақтармен, жетек арбалармен қамтамасыз етіледi. 10. Қолдың және аяқтың негiзгi протезi берiлгенге дейiн мүгедектер медициналық көрсетілімдері бойынша кию мерзiмi 6 айдан аспайтын оқу-жаттығу протездерiмен қамтамасыз етіледi. Мүгедектер құрылғылы жұмыс протездерiмен, өздерiнiң қалауы бойынша бұйымның негiзгi түрiмен бiр мезгiлде қамтамасыз етіледi. 11. Шино-былғары, құрастырмалы протездер, ортопедиялық аппараттар олар жарамсыздыққа ұшырағаннан кейiн, бiрақ алынған күнінен бастап кемiнде бiр жылдан кейiн ауыстырылады. 12. Қазiргi заманғы технологиялар бойынша дайындалған аяқ және қол протездерінiң құрамындағы құрастырушы түйiндер мен бұйымдарды ауыстыру, олар алынған күнiнен бастап кемiнде үш жылдан, мүгедек балалар үшiн - кемiнде екi жылдан кейiн; синтетикалық шайырлар негiзiнде дайындалған косметикалық қаптау, табандар, қабылдау гильзасы, тыстарды ауыстыру - бiр жылға дейiн; кеуде безi протездерiн, жетек арбаларды ауыстыру - олар алынған күнiнен бастап екi жылдан кейiн, таяқшалар мен балдақтарды кемiнде бiр жылдан кейін жүргiзіледi.. 13. Аяқ немесе қолдың екi протезiн (негiзгі және қосалқы немесе негiзгi және жұмыс протезi) бiр мезгілде алған мүгедектерге оларды ауыстыру кемiнде екi кепiлдiктi мерзiм өткеннен кейiн жүргiзіледi. 14. Аяқ протездерiн беру кезiнде жыл сайын әрбiр протезге 3-тен тұқыл тысы беріледi. Кеуде безi протездерi екi iшкиiм (бюстгалтер) жиынтығымен бiрге беріледi. 15. Егер кию мерзiмi өткеннен кейiн протез жарамды жай-күйде болса және мүгедек келесi кию мерзiмi өткенге дейін жаңа протезге тапсырыс бергісi келмесе, оған осы кезеңге бiр протездi пайдалану есебiнен белгіленген санда тыстар беріледi. 16. Протездердi, оның iшiнде жаңа үлгiлерiн мерзiмiнен бұрын ауыстыру, сондай ақ оларды кию мерзiмiн ұзарту, жөндеу туралы шешімдi комиссия қабылдайды және мемлекеттiк сатып алу туралы заңнамаға сәйкес айқындалатын, протездiк-ортопедиялық көмек көрсету жөнiндегi қызметтердi өнім беруші (бұдан әрi – өнім беруші) жасайтын тиiстi актінің негiзiнде ғана жүргiзіледі. Комиссия өнім берушiнің кінәсiнен бұйымның сапасыз жасалу фактісiн анықтаған кезде, ақауды жөндеу соның қаражаты есебiнен жүзеге асырылады.

4) мүгедек балалар – жеке басты куәландыратын құжатты, ата-анасының бiреуiнiң (қамқоршыларының, қорғаншыларының) жеке басын куәландыратын құжатты, ОЖБ-дан үзінді көшірмені; 5) бiрiншi, екiншi, үшiншi топтағы мүгедектер – жеке басты куәландыратын құжатты, зейнеткерлiк куәлiгiн, ОЖБ-дан үзінді көшірмені ұсынады. Жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда жеке сәйкестендіру нөмірінің көшірмесі ұсынылады. 11. Есту протезiнiң ерекшелiктерi 56. Есту протезi дәрiгер-сурдологтар, оториноларингологтар ауруларды жалпы лортексеру және аудиометриялық тексеру кезiнде белгілеген, әр құлағының есiтуiн орташа жоғалтуы 20 дБ-дан асатын адамдарға қолданылады. 57. Мүгедектерге берілетiн есту аппараттары медициналық көрсетілімдерге және олардың орналасуына қарай құлақ iшiндегi, түтiк iшiндегi, құлақ сыртындағы, қалтадағы, көзiлдiрiк ұясындағы, ауыстырып қондырылатын, ауа және сүйек арқылы дыбысөткiзгіш болуы мүмкiн. Мүгедектердi есiту аппараттарымен, жиынтықты бұйымдармен, қосалқы бөлшектермен, олардың қоректендiру көздерiмен қамтамасыз етудi, сурдологиялық тексерудi, естудi протездеу көмегiн, есту аппараттарын ірiктеудi, олардың техникалық сипаттамаларға сәйкестiгiне қорытынды берудi, сервистiк қызмет көрсетудi, жөндеудi тиiсті материалдық-техникалық базасы мен мамандары бар, қазiргi заманғы есту аппараттарын iрiктеу және беру арқылы медициналық-әлеуметтiк оңалту мақсатымен есiту протез көмегiн көрсетуге, естудiң жай-күйiн қадағалауға, есту аппараттарына техникалық қызмет көрсетуге маманданған ұйым (бұдан әрi – ұйым) жүргiзедi. 58. Есту қабілетiн екi жақты симметриялық жоғалтқан кезде күшейтуi бойынша бiрдей екi жақты есту аппараттарын тағайындау жолымен екi жақты (бинауральдық) есiту протезi ұсынылады. 59. Есту функциясы ассиметриялық түрде бұзылған кезде моноуральдық есту протезi тағайындалады. 60. Естудiң сүйек-тiндік өткiзгіштігі бойынша төмендеуi 20дБ-дан аспаған, ал ауа арқылы өткiзгіштігі бойынша айқын бiлiнетiн сүйек-ауа интервалы кезiнде есiтудi жоғалту 50 дБ-дан астам болған жағдайда, сүйек арқылы дыбыс өткiзгіштігі бар жеке есту аппараты тағайындалады. 61. Есту протезi есту кемiстiгiн электроакустикалық түзету балалардың, ересек адамдардың ерекшелiктерi ескеріле отырып, оларды есту аппаратына бейiмделуге мiндетті түрде үйрете отырып, сондай-ақ оны қолдану және ұзақ пайдалануға дағды алдыра отырып жүргiзіледі. 62. Әлеуметтік оңалту шеңберінде есту қабілеті бұзылған мүгедек балаларды кохлеарлық имплантациядан кейін есту-сөйлеуге бейімдеу мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен күндізгі және (немесе) тәулік бойғы байқау жағдайларында жүргізіледі. 63. Кейіннен есту-сөйлеуге бейімдеуге баратын кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларға және ертiп жүрушіге жолақы шығыстары жылына бiр рет барып-келу бағыттарына төленедi. Жол жүру темiр жолда – қатты плацкарт вагоны тарифi бойынша, су жолдарында – екiншi класс тарифi бойынша, тас немесе топырақты жолдарда – белгіленген тарифтер бойынша төленеді. Жүрдек поезбен жол жүру кезiнде жылдамдығы үшін ақы төленедi. Өнім берушiге дейiн және керi қарай жол жүру құны ұсынылған билеттiң немесе темiржол вокзалы, автовокзал, кемежай кассасы берген анықтаманың негiзiнде төленедi. 12. Сурдотехникалық құралдарға қажеттіліктi қалыптастыру және мемлекеттік сатып алуды жүргiзу 64. Сурдотехникалық құралдарға мұқтаж адамдар жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерiне өтiнiш бередi. Басқарма өтiнiштердiң және ОЖБ негiзiнде, сурдотехникалық құралдарға қажеттілiкті олардың тiзбесi мен санын көрсете отырып айқындайды. 65. Басқарма Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес сурдотехникалық құралдарды сатып алуды жүргізу үшін комиссия құрады. 66. Тапсырыс беруші мен өнім берушінің арасында жасалған мемлекеттiк сатып алу туралы шарттың талаптарына сәйкес сурдотехникалық құралдарды басқармаға жеткiзуді өнім беруші жүзеге асырады. 67. Өнім берушіден сурдотехникалық құралдарды қабылдап алуды басқарма жүзеге асырады. Сурдотехникалық құралдарды өнім берушіден қабылдап алу актiсi екi данада (еркін нысанда) жасалады: 1) бiрiншi данасы басқармада қалады; 2) екiншi данасы өнім берушіге берiледi. Актiлердің барлық даналарына басқарманың және өнім берушiнiң өкілдері қол қояды. 68. Қабылдап алу процесiнде анықталған пайдалануға (қолдануға) жарамсыз сурдотехникалық құралдар өнім берушіден қабылданбайды және олар мемлекеттiк сатып алу туралы шарттардың талаптарына сәйкес ауыстырылуға жатады. 69. Басқарма мүгедектерге есту протезi көмегiн көрсету үшiн есту аппараттарын ұйымдарға бередi. Басқармадан есiту аппараттарын қабылдап алу актiлерi екi данада жасалады: 1) бiрiншi данасы басқармада қалады; 2) екiншi данасы ұйымға берiледi. Есту аппараттарын қабылдап алу актiлерінiң барлық даналарына басқарманың және ұйымның өкілдерi қол қояды.

4. Ортопедиялық аяқ киiммен қамтамасыз ету 17. Мүгедектер ортопедиялық аяқ киімнiң мынадай түрлерiмен: күрделi, шамалы күрделi, протездерге және ортопедиялық аппараттарға арналған аяқ киiммен қамтамасыз етіледi. Күрделi ортопедиялық аяқ киiм аяқ 3 см және одан да жоғары қысқартылғанда, паралитикалық, варустық, эквиноварустық, вальгустық, жазық вальгустық және қуыс табандық, маймақ аяқтық, шораяқтық, табанның Шопар, Гритти, Лисфранк және Пирогов әдiсi бойынша кесiлген тұқылы кезiнде жасалады. Шамалы күрделi ортопедиялық аяқ киiм аяқ 3 см-ге дейiн қысқартылғанда, табан сүйектерiнің басы үлкейгенде, ұзына бойы және көлденең жалпақ табандық, башайлар шүрiппе және балға тәрiздес болғанда, өкше сүйегіне темiр орнатылғанда және табанның өзге де паталогиясы кезiнде жасалады. 18. Күрделi ортопедиялық аяқ киiм (етіктен басқа): 1) Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектерiне, сондай-ақ жеңiлдiктер мен кепiлдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестiрiлген адамдарға екі пар (жазғы немесе қысқы) тапсырыс берiлген сәттен бастап есептегенде, бiр жыл пайдалану мерзiмiмен; 2) осы Қағидалардың 8-тармағының 2), 3), 4), 5) тармақшаларында көрсетілген бiрiншi және екiншi топтағы мүгедектерге жылына бiр пар мөлшерiнде (жазғы немесе қысқы); 3) мүгедек балаларға – жылына екі пар (жазғы және қысқы) беріледi. 19. Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне және жеңілдiктер мен кепілдiктер бойынша оларға теңестірiлген адамдарға екi қолы бiрдей кесiлгенде не екi қолының функциялары күрт төмендегенде, не омыртқа жотасы зақымданғанда, сондай-ақ жамбас-сан буындарындағы анкилоздар кезінде бүйiрлік резеңкелерi бар аяқ киiм беріледi. 20. Жалпы аурудан және бала жасынан болған үшiншi топтағы мүгедектерге күрделi ортопедиялық аяқ киiм (жазғы немесе қысқы) 50 пайыздық құн жеңілдiгімен беріледi. 21. Ортопедиялық аяқ киiм дайындау технологиясында көзделгендерден тыс қызметтер мен жұмыстарға (өрнектi тiгiс, микросаңылаулы ұлтан, сыздықты әрлеу, үлбiрлi жылылық не басқа да жақсартылған әрлеу), дайындау жеделдігіне Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектерiн, сондай-ақ жеңілдiктер мен кепiлдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдарды және мүгедек балаларды қоспағанда, тапсырыс берушілер ақы төлейдi.

13. Сурдотехникалық құралдарды iрiктеу және беру 70. Мүгедектерге есту аппараттарын, есту аппараттарына жинақтаушы бұйымдарды, есiту аппараттарының қоректендiру көздерiн iрiктеудi, дәлдеудi, берудi ұйым жүргізедi. Есту аппараттарын беру есiту аппаратының нөмiрi, берiлген күні көрсетiле отырып және алушының қолы қойылып пациенттiң жеке медициналық-әлеуметтік картасында тiркеледi. 71. Есту аппараттары Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектеріне кемiнде 3 жылдан кейiн және мүгедектердiң қалған санаттарына 4 жылдан кейiн ауыстырылады. Бейнекомпьютерлер, көп функционалды дабылдату жүйелері, телефакстер, мәтіндік хабарламалы және хабар қабылдайтын жинақы телефондар, саңыраулар мен нашар еститін адамдарға арналған сағаттар, кемінде 5 жылдан кейін ауыстырылады. 72. Ауыстырған кезде бұрын берiлген есiту аппараты ұйымға мiндеттi түрде қайтарылуға тиiс. 73. Ұйым есту аппаратын мерзiмiнен бұрын берудi: 1) есiту қабілеті нашарлаған және есiту қабілетiн есiту аппаратының басқа түрiмен түзеу қажеттілігі кезiнде; 2) ол ұрланған немесе өзге де объективтi себептер бойынша жоғалған жағдайларда уәкілетті органдардың тиiсті құжаттары негізiнде жүргiзедi. 74. Ұйым Ұлы Отан соғысының мүгедектерi мен қатысушыларына 3 жылда бiр рет, бiрiншi, екiншi, үшінші топтағы мүгедектерге 4 жылда бiр рет мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен есiту аппараттарын жөндеудi жүргiзедi, дыбыс өткiзгiш сымдарды, батарейкаларды немесе стандарттық зауыт жинаған аккумуляторларды, медициналық-әлеуметтiк картада берiлген күнін мiндетті түрде белгілеп және алған адамның қолын қойғызып бередi. 75. Басқарма өнім берушілерден алған басқа да сурдотехникалық құралдар жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлімдерiне алынған сурдотехникалық құралдардың атауы мен саны көрсетіле отырып, актi бойынша (еркін нысанда) беріледi. 76. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерi басқа да сурдотехникалық құралдарды берудi тiзiм бойынша мүгедектiң тегiн, атын, әкесінің атын (болған кезде), зейнетақы куәлiгiнiң нөмiрiн, туған күнін, тұратын жерiн, алған сурдотехникалық құралдың атауын, алған күнін, алу туралы белгісiн көрсете отырып жүргiзедi.

5. Протездерге арналған аяқ киiммен қамтамасыз ету 22. Ұлы Отан соғысының қатысушыларына, мүгедектерiне, сондай-ақ жеңiлдiктер мен кепiлдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдарға тапсырыс берілген сәттен бастан есептегенде, бiр жыл кию мерзiмiмен протездерге арналған бiр пар аяқ киiм беріледi. Мүгедек балаларға – тапсырыс берiлген сәттен бастап бiр жыл кию мерзiмiмен екi пар (жазғы және қысқы мауыты) аяқ киiм беріледi. 23. Осы Қағидалардың 8-тармағының 2), 3), 4), 5) тармақшаларында көрсетілген бiрiншi және екiншi топтағы мүгедектерге протездерге арналған аяқ киiмнің бiр пары құнының 50 пайыздық жеңiлдiгiмен беріледi. Үшіншi топтағы мүгедектерге мұндай аяқ киiм олардың өз қаражаты есебiнен қолданымдағы бағалар бойынша дайындалады. 24. Протездерге арналған аяқ киім былғары алмастырғыштар пайдаланыла отырып, жылы астарсыз дайындалады. 25. Жеңiлдiкпен не тегiн протездеуге құқығы бар мүгедектер бiр аяғы кесiлген және жұмыс протезiн ғана пайдаланған кезде, белгiленген тәртiппен сау аяғына екi сыңар аяқ киiммен қамтамасыз етіледi. 26. Мүгедектерге ортопедиялық немесе протездiк бәтеңкелердiң орнына, олардың қалауы бойынша, өз қаражаты есебiнен етiктер дайындалуы мүмкiн. Бұл жағдайда тапсырыс берушілерге бәтеңке жасауға көзделген сомада етiктің құнына жеңiлдiк беріледi.

14. Сурдотехникалық құралдармен қамтамасыз ету жөнiндегі есептілік 77. Ұйымдар мүгедектерге есту аппараттарын берудi белгiленген нысандағы тiзiмдеме бойынша жүзеге асырады. Ведомосте берiлген күнi, тегi, аты, әкесiнiң аты (болған кезде), туған жылы, әлеуметтік мәртебесi, тұрғылықты мекенжайы, жеке басын куәландыратын құжаттың, зейнетақы куәлiгiнiң нөмiрi, есту аппаратының маркасы мен нөмiрi, сондай-ақ есту аппаратын алғанына қойған қолы көрсетіледі. 78. Ұйым ай сайын есту аппараттарының берілу есебi тізiмдемесiнің бiр данасын басқармаға екi данадағы орындалған жұмыстардың тапсыру-қабылдап алу актісiн (еркін нысанда) жасай отырып бередi. 79. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдерi сурдотехникалық құралдарды бергеннен кейiн бiр айдың iшiнде басқармаға мүгедектiң тегiн, атын, әкесiнiң атын (болған кезде), зейнетақы куәлiгiнiң нөмiрiн, туған күнiн, тұрғылықты мекенжайын, алған сурдотехникалық құралдың атауын, берiлген күнiн, сондай-ақ алғандығына қойған қолын көрсете отырып сурдотехникалық құралдарды алған мүгедектердiң тiзiмiн бередi.

6. Емдеу-алдын алу протездiк-ортопедиялық құралдарымен қамтамасыз ету 27. Пайдалану мерзiмi бiр жыл емдеу-алдын алу протездiк-ортопедиялық құралдармен: 1) Ұлы Отан соғысының қатысушылары, мүгедектерi, сондай-ақ жеңілдiктер мен кепiлдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдары; 2) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiнде әскери қызмет мiндеттерiн атқаруымен байланысты мүгедек болған әскери қызметшiлер; 3) ішкі iстер органдарының, ұлттық қауiпсiздiк органдарының басшы және қатардағы құрамының қызметтiк мiндеттерiн атқаруымен байланысты мүгедек болған адамдары; 4) мүгедек балалар қамтамасыз етіледi. 28. Жалпы аурудан және бала жасынан болған бiрiншi және екiншi топтағы мүгедектер, егер олар бұл азаматтарды мүгедектiкке әкеп соқтырған ауруды не жарақатты емдеуге арналса, емдеу-алдын алу протездiк-ортопедиялық құралдармен, бiр жыл пайдалану мерзiмiмен 50 пайыздық жеңiлдікпен қамтамасыз етіледi. 7. Протездiк-ортопедиялық құралдарды есепке алудың, оларға тапсырыстарды ресiмдеудiң және оларды берудiң тәртiбi 29. Басқарма протездiк-ортопедиялық көмектi қажет ететiн және осы көмектi мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен алған мүгедектердiң есебiн жүргiзедi. Уәкілеттi орган облыстардың, Астана және Алматы қалаларының денсаулық сақтау басқармаларымен бiрлесiп, мүгедектердi протездiкортопедиялық көмек алу үшiн жiберу жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады. Мүгедектердi қайта протездеуге жiберу не протездiк-ортопедиялық аяқ киiммен қамтамасыз ету протездердi және басқа да протездiк-ортопедиялық құралдарды ауыстырудың осы Қағидаларда белгіленген мерзiмдерінде жүргізіледi. 30. Протездiк-ортопедиялық көмекке мұқтаж мүгедектерден тапсырыс қабылдауды өнім беруші жүзеге асырады. Тапсырыстың сипаты мен түрiне қарай өнім беруші мүгедектi стационарлық протездеу үшін шақырып алудың қажеттігiне тапсырысты оның қатысуынсыз орындау туралы шешiм қабылдайды. Шақыру алдын ала жiберiледi. 31. Жол жүруге жарамайтын мүгедектерден тапсырыс қабылдау, қажет болған жағдайда, ақылы шақыру негiзiнде үйде жүзеге асырылады. 32. Протездеуге келгендер өнім берушiге: 1) басқарманың жолдамасын; 2) емдеуші дәрiгердiң жолдама-ұйғарымын, бастапқы протездеу кезiндегi ауру тарихынан көшірме үзiндіні; 3) рентген суреттерiн; 4) мүгедектігі туралы анықтаманы; 5) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжатты; 6) тұрғылықты тұратын жерi бойынша тiркелгенiн растайтын құжатты (мекенжай анықтамасын не селолық және/немесе ауылдық әкiмдердiң анықтамасын); 7) жеке сәйкестендіру нөмірінің көшірмесін – жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда ұсынады. 33. Өнім беруші барлық протездiк-ортопедиялық құралдарға протездеу картасын ашады. Толтырылған протездеу қартасы мен тапсырыс бланкiсi протездік-ортопедиялық құралдарды дайындаудың және оларды тапсырыс берушілерге ұсыну тәртiбiн регламенттейтін есеп құжаттары болып табылады. Протездеу картасы тұрақты, тапсырыс бланкiсi – 5 жыл сақталады. 34. Протездеу картасында протездiк-ортопедиялық құралдың, протездiк-ортопедиялық аяқ киiмнiң алдыңғы берiлген және жөнделген уақыты, сондай-ақ мүгедектiң мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен протезделу құқығы көрсетіледi. 35. Тапсырыс бланкiсiне протездiк-ортопедиялық бұйымның құны туралы деректер, тұлғаның мәртебесiн растайтын куәлiктiң нөмiрi, оны кiм және қашан бергенi енгiзіледi. 36. Өлшемей дайындау мүмкiн болмайтын күрделi протездiк-ортопедиялық құралдарға тапсырыстарды қабылдауды, әдетте өнім берушi жүргізедi. Күрделi протездiк-ортопедиялық құралдарға: корсеттер, аппараттар, туторлар, обтураторлар, жамбасты сылығандағы, қол мен аяқтың қысқа және ұзын тұқылдарындағы протездер, қатты бекiтiлетiн протездер мен күрделi ортопедиялық аяқ киiмдi қоса алғанда, басқа да протездiк-ортопедиялық құралдар жатады. 37. Мiндетті түрде өлшеп көрудi талап ететiн дайын протездiк-ортопедиялық құрал тапсырыс берушінің жеке өзiне беріледi. Өлшеп көру талап етілмейтiн жағдайларда, алуға сенімхаты болса, бұйымды басқа адамға беруге жол беріледi не ол тапсырыс берушінің тұратын жерiне мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен жiберіледi. 38. Өнім беруші ай сайын мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен дайындалған протездiкортопедиялық құралдар мен протездiк-ортопедиялық аяқ киімнің есебiн жүргiзедi және белгіленген нысан бойынша олардың тiзілiмiн, сондай-ақ ақы төлеу үшін басқармаға ұсынылатын орындалған қызметтердi қабылдап алу-беру актiсiн (еркін нысанда) жасайды. 8. Протездiк-ортопедиялық құралдарды дайындау мерзiмi мен оларды жөндеудiң тәртiбi 39. Протездiк-ортопедиялық құралдар мен протездiк-ортопедиялық аяқ киiм кезектілік тәртiбiмен, өндiрiске тапсырыс берiлген күннен бастап 30 күнтізбелiк күннен асырылмай дайындалады. 40. Ұсақ протездiк-ортопедиялық құралдар (обтураторлар, бандаждар, қолды ұстағыштар, супинаторлар, пронаторлар, балалардың емдеу бұйымдары) осы тәртіппен 7 жұмыс күнi шегiнде дайындалады. 41. Протездiк-ортопедиялық құралды ақырғы рет өлшеу кезiнде тапсырыс берушілерге оны алуға келетiн күнi хабарланады. 42. Тапсырыс берушінің өлшеп көруге келуiн күту кезiнде бұйымның жатып қалған уақыты протездiкортопедиялық құралдың дайындалу мерзiмiне енгiзiлмейдi. 43. Жасалу мерзiмiне: 1) екiншi өлшеп көру белгiленген кезде – 5 жұмыс күнi; 2) арнайы шала өнiм дайындау кезінде – 10 жұмыс күнiне дейін; 3) аяғының не қолының екеуi де кесілген немесе екеуi де зақымданған кездегі протездікортопедиялық құралдарға көшірме нұсқаларды дайындау уақытын қоса алғанда – 10 жұмыс күнi қосылады. Дайындаудың жалпы мерзімі 45 жұмыс күнiнен аспайды. 44. Мүгедектерге протездiк-ортопедиялық аяқ киiмдi жөндеу олардың өз қаражаты есебiнен кезектілік тәртiбiмен жүргiзіледi. 9. Протездеуге барумен байланысты шығыстарды төлеу тәртiбi 45. Стационарлық протездеудi қажет ететiн мүгедектер өнім берушiнiң медициналық стационарына жатқызылады. Медициналық стационарға бару мен керi қарай жол жүрудi қоса алғанда, госпитальда жатудың барлық кезеңiне «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі 59-бабының 2-тармағына сәйкес еңбекке уақытша жарамсыздық парағы беріледi. 46. Протездеуге барумен (тапсырыс беру, өлшеп көру, протездердi немесе күрделi ортопедиялық аяқ киiмдi алу үшiн) және протездеу уақытындағы оларды баптап күтумен байланысты шығыстарды өнім беруші мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен төлейдi. 47. Жол жүру темiр жолда – қатты плацкарт вагоны тарифi бойынша, су жолдарында - екiншi класс тарифi бойынша, тас немесе топырақты жолдарда – белгіленген тарифтер бойынша төленеді. Жүрдек поезбен жол жүру кезiнде жылдамдығы үшін ақы төленедi. Өнім берушіге дейiн және керi қарай жол жүру құны ұсынылған билеттiң немесе темiржол вокзалы, автовокзал, кемежай кассасы берген анықтаманың негiзiнде төленедi. 48. Протездеуге жол жүру ақысын төлеу жылына екi реттен аспайтын сапарға (тұрғылықты жерiнен протездеу пунктiне дейiн және керi қарай жүру бiр сапарға есептеле отырып) жүргізіледi. Бандажбен қамтамасыз етілу құқығы бар адамдарға жол шығыстары бiр сапарға ғана төленедi. 49. Протездеуге баратын және ертіп жүрудi қажет ететiн бiрiншi топтағы мүгедектер мен мүгедек балаларға протездеуге бару сапары кезiнде ертiп жүрушінің жолақы шығындары жылына бiр рет барыпкелу бағыттарына, ертіп жүрушінің тiкелей өзiне төлқұжатын көрсеткенде төленедi. 50. Мүгедектерге бастапқы протездеу кезiнде және мүгедек балаларға тұқылдың қалыптасуына қарай протездердің ауыстырылуына байланысты жол ақысын төлеу жылына екi рет жүргiзіледi. 10. Сурдотехникалық құралдармен қамтамасыз ету 51. Мүгедектердi сурдотехникалық құралдармен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады. 52. Мүгедектер сурдотехникалық құралдармен өтініштердің, ОЖБ негiзiнде қамтамасыз етіледi. 53. Сурдотехникалық құралдармен мемлекеттік тапсырыс қаражаты есебiнен: 1) Ұлы Отан соғысының мүгедектерi мен қатысушылары; 2) жеңiлдiктер мен кепілдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдар; 3) мүгедек балалар; 4) бiрiншi, екiншi, үшiншi топтағы мүгедектер қамтамасыз етіледi. 54. Осы Қағидалардың 53-тармағында көрсетiлген адамдарға бiр есiту аппараты, ал есiту қабілетiн екi жақты симметриялық жоғалту кезiнде аумақтық органның қорытындысы бойынша – осы Қағидалардың 55-тармағында белгiленген құжаттарды ұсынған кезде екi есiту аппараты беріледi. 55. Осы Қағидалардың 53-тармағында көрсетiлген адамдар сурдотехникалық құралдарды алу үшiн мынадай құжаттарды: 1) Ұлы Отан соғысының қатысушылары – жеке басты куәландыратын құжатты, Ұлы Отан соғысы қатысушысының куәлiгiн және медициналық ұйымның дәрігерлік-консультациялық комиссиясының қорытындысын; 2) Ұлы Отан соғысының мүгедектерi – жеке басты куәландыратын құжатты, Ұлы Отан соғысы мүгедегінің куәлiгiн және ОЖБ-дан үзінді көшірмені; 3) жеңiлдiктер мен кепiлдiктер бойынша Ұлы Отан соғысының мүгедектерiне теңестірiлген адамдар – жеке басты куәландыратын құжатты, жеңілдiктерге құқығы туралы белгiсi бар зейнеткерлiк куәлiгi мен ОЖБ-дан үзінді көшірмені;

15. Кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларды сөйлеу процессорларымен қамтамасыз ету 80. Кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларға сөйлеу процессорын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет сөйлеу процессорын сатып алудан, ауыстырудан және дәлдеп келтіруден (бұдан әрі – сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызмет) тұрады. 81. Сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызмет Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсынылады. 82. Кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларға сөйлеу процессорын ауыстыру сөйлеу процессорын орнатқан (ауыстырған) күнінен бастап кемiнде бес жылдан кейін жүзеге асырылады. 83. Кохлеарлық импланты бар балаларда сөйлеу процессорын ауыстыру қажеттігін, сондай-ақ кохлеарлық импланттарға сөйлеу процессорларының түрін (моделін) сурдологиялық кабинеттерде/ орталықтарда кохлеарлық имплантацияға іріктеу жөніндегі комиссия (бұдан әрі – комиссия) белгілейді, оның құрамы мен жұмыс тәртібін облыстардың, Астана және Алматы қалаларының денсаулық сақтау басқармаларының бұйрығымен бекітіледі. Сөйлеу процессорын ауыстыру қажеттігі туралы қорытынды (бұдан әрі – қорытынды) сөйлеу процессорларының түрі (моделі) көрсетіле отырып, тексерілген адамның (немесе оның заңды өкілінің) қолына беріледі. 84. Сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызмет көрсетуге мұқтаж кохлеарлық импланты бар мүгедек балалар (олардың заңды өкілдері) мынадай құжаттарды: 1) мүгедек балалардың жеке басын куәландыратын құжатты; 2) ата-анасының (қамқоршыларының, қорғаншыларының) бірінің жеке басын куәландыратын құжатты; 3) жеке сәйкестендіру нөмірін – жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда; 4) ОЖБ әлеуметтік бөлігінен үзінді көшірмені; 5) комиссияның қорытындысын; 6) тұрғылықты тұратын жері бойынша тіркелгенін растайтын құжатты (мекенжай анықтамасын не селолық және/немесе ауылдық әкiмдердiң анықтамасын) қоса бере отырып, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдеріне осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес кохлеарлық импланттарға сөйлеу процессорын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет көрсетуге өтініш береді. Құжаттар салыстырып тексеру үшін түпнұсқаларда және көшірмелерде беріледі, кейіннен құжаттардың түпнұсқалары өтініш берушіге қайтарылады. 85. Қызмет көрсетуден мынадай жағдайларда: егер сөйлеу процессорының осы Қағидалардың 82-тармағында белгіленген ауыстыру мерзімі өтпесе; осы Қағидалардың 84-тармағында көзделген құжаттардың толық емес пакетін ұсынғанда бас тартылады. 86. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес өтініштерді тіркеу журналын (бұдан әрі – журнал) жүргізеді және баланың тегін, атын, әкесінің атын (болған кезде), туған күнін, тұрғылықты жерінің мекенжайын, ОЖБ әзірленген күні мен нөмірін, комиссия қорытындысының берілген күні мен нөмірін, комиссия қорытындысында көрсетілген медициналық ұйымдағы кохлеарлық имплантацияға операция жасалған орынды, сөйлеу процессорының түрін (моделін) көрсете отырып, сөйлеу процессорын ауыстыруға және оны дәлдеп келтіруге мұқтаж кохлеарлық импланты бар мүгедек балалардың тізімдерін(бұдан әрі – мүгедек балалардың тізімі) тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-күні қалыптастырады. Журнал нөмірленеді, тігіледі және мөрмен расталады. Мүгедек балалардың тізімдері облыстардың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар департаменттеріне (басқармаларына), республикалық маңызы бар қаланың, астананың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар департаменттеріне (басқармаларына) (бұдан әрі – уәкілетті орган) жолданады. 87. Басқарма тізімдердің негізінде: сөйлеу процессорларының санын және түрін (моделін) көрсете отырып, сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызметке қажеттілікті айқындайды; мемлекеттік сатып алу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызметтерді сатып алу жүргізу үшін комиссия құрады; сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызметті алу үшін кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларға жолдама беру жұмысын ұйымдастырады. 88. Сөйлеу процессорын ауыстыру бойынша қызмет көрсетуді халыққа сурдологиялық көмек көрсетуге маманданған, тиісті материалдық-техникалық базасы және аталған салада білікті мамандары бар ұйым (бұдан әрі – ұйым) жүзеге асырады. Ұйым кохлеарлық импланты бар мүгедек балаларды оларға бұрын қондырылған кохлеарлық имплантпен түрі, моделі және маркасы үйлесетін сөйлеу процессорымен қамтамасыз етеді. 89. Сөйлеу процессорын ауыстыру үшін басқарма жіберген кохлеарлық импланты бар мүгедек балалар (олардың заңды өкілдері) ұйымға: 1) басқарманың жолдамасын; 2) комиссия қорытындысының көшірмесін: 3) мүгедек балалардың жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін; 4) ата-анасының (қамқоршыларының, қорғаншыларының) бірінің жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін ұсынады. 90. Ұйым жолдаманың негізінде осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес есеп жүргізеді және сөйлеу процессорын сатып алу, ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша көрсетілген қызметтердің ведомосін, сондай-ақ төлеу үшін уәкілетті органға ұсынылатын орындалған қызметтердің қабылдап алу-тапсыру актісін (еркін нысанда) жасайды. 16. Тифлотехникалық құралдармен қамтамасыз ету 91. Бiрiншi және екінші топтағы мүгедектердi, мүгедек балаларды тифлотехникалық құралдармен қамтамасыз ету мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады. 92. Бiрiншi және екiншi топтағы мүгедектер, мүгедек балалар тифлотехникалық құралдармен өтініштердің, ОЖБ негiзiнде қамтамасыз етіледi. 17. Тифлотехникалық құралдарға қажеттiлiктi қалыптастыру және мемлекеттiк сатып алуды жүргiзу 93. Тифлотехникалық құралдарды қажет ететiн бiрiншi және екiншi топтағы мүгедектер, мүгедек балалар тұрғылықты тұратын жерiндегi жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерiне өтініш бередi. Басқарма өтiнiштердiң, ОЖБ негізiнде, олардың тiзбесi мен санын көрсете отырып, тифлотехникалық құралдарға қажеттiлiктi айқындайды. 94. Басқарма Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес тифлотехникалық құралдарды сатып алуды жүргізу үшін комиссия құрады. 95. Тапсырыс беруші мен өнім берушінің арасында жасалған мемлекеттiк сатып алу туралы шарттың талаптарына сәйкес тифлотехникалық құралдарды уәкілетті органға жеткiзуді өнім беруші жүзеге асырады. 96. Өнім берушiден тифлотехникалық құралдарды қабылдап алуды басқарма жүзеге асырады. Тифлотехникалық құралдарды өнім берушiден қабылдау актісi екi данада (еркін нысанда) жасалады: 1) бiрiншi данасы уәкілетті органда қалады; 2) екiншi данасы өнім берушіге беріледi. Актілердiң барлық даналарына басқарманың және өнім берушінің өкілдерi қол қояды. 97. Қабылдап алу кезiнде анықталған пайдалануға (қолдануға) жарамсыз тифлотехникалық құралдар өнім берушіден қабылданбайды және олар мемлекеттік сатып алу туралы шарттардың талаптарына сәйкес ауыстырылуға жатады. 18. Тифлотехникалық құралдарды беру және есептілiк 98. Басқарма өнім берушіден алған тифлотехникалық құралдар, алынған тифлотехникалық құралдардың атауы мен олардың саны көрсетiле отырып, актi бойынша (еркін нысанда), жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерiне беріледi. 99. Жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерi мүгедектің тегiн, атын, әкесiнiң атын (болған кезде), зейнеткерлік куәлiгiнiң нөмiрiн, туған күнiн, тұратын жерiн, алған тифлотехникалық құралдың атауын, алынған күнiн, алғандығы белгісiн көрсете отырып тифлотехникалық құралдарды тiзiм бойынша берудi жүргiзедi. 100. Тифломагнитолалар, компьютерлік тифлокешендер, Брайль жүйесі бойынша жазуға арналған құрал, диктофондар, дыбыс жазбаны қайта тыңдауға арналған плейерлер, нашар көретін адамдарға арналған сағаттар кемінде 5 жылдан кейін ауыстырылады. Оқитын машиналар кемінде 3 жылдан кейін, жіңішке таяқтар, Брайль жүйесі бойынша жазуға арналған грифель – 2 жылдан кейін ауыстырылады. 101. Жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерi тифлотехникалық құралдар берiлгеннен кейiнгі бiр ай iшiнде, мүгедектiң тегiн, атын және әкесінің атын (болған кезде), зейнеткерлiк куәлiгiнiң нөмірiн, туған күнін, тұратын жерiн, алған тифлотехникалық құралдың атауын, берілген күнiн, алғандығын растап қойған қолын көрсете отырып, тифлотехникалық құралдар алған мүгедектердiң тiзiмдерiн уәкілетті органға ұсынады. 19. Мiндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету 102. Міндетті гигиеналық құралдар деп мүгедектердiң табиғи физиологиялық мұқтаждықтары мен қажеттілiктерiн қанағаттандыруға арналған несеп қабылдағыштар, нәжіс қабылдағыштар, жөргектермен ұғынылады. 103. Мүгедектердi міндеттi гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады. 104. Мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету өтініштердің және осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз етуге медициналық көрсетілімдерге сай әзірленген ОЖБ негізінде жүзеге асырылады. 105. Тері қабаты тұтастығының ауқымды бұзылуы, сондай-ақ бұтаралық аумақта тері ауруларының болуы мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен (жөргектермен) қамтамасыз етуге медициналық қарсы көрсетілім болып табылады. 106. Міндетті гигиеналық құралдарға мұқтаж мүгедектер мынадай құжаттарды: 1) ОЖБ-дан үзінді көшірмені; (Соңы 17-бетте).


(Соңы. Басы 16-бетте). 2) өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжатты; 3) мүгедек балалар – жеке басын куәландыратын құжатты, ата-анасының (қамқоршыларының, қорғаншыларының) бірінің жеке басын куәландыратын құжатты; 4) жеке сәйкестендіру нөмірін – жеке басын куәландыратын құжатта жеке сәйкестендіру нөмірі болмаған жағдайда; 5) мүгедектігі туралы анықтаманы қоса беріп, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдеріне өтініш жасайды. Құжаттар салыстырып тексеру үшін түпнұсқаларда және көшірмелерде ұсынылады, кейіннен құжаттардың түпнұсқалары өтініш берушіге қайтарылады. 107. Өзі барып өтініш жасау мүмкін болмаған жағдайда, мүгедек нотариалды түрде куәландыруды талап етпейтін сенімхат негізінде өтінішпен жүгінуді басқа адамдарға (бұдан әрі – өтініш беруші) тапсырады. 108. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері құжаттарды қабылдаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде өтініш берушіге міндетті гигиеналық құралдар ұсынуға құжаттар ресімдеу туралы хабарлама (бұдан әрі – хабарлама) жібереді. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері хабарлама берілгеннен кейін тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 5-күніне міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз етілуге тиіс мүгедектер туралы тізімдерді жасайды және міндетті гигиеналық құралдарға қажеттілікті қалыптастырады. 109. Қалыптастырылған қажеттілік негізінде жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері міндетті гигиеналық құралдарды сатып алуды Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес жүргізеді. 20. Мiндетті гигиеналық құралдарды беру және есептілік 110. Өнім беруші мiндеттi гигиеналық құралдарды, атауы мен олардың санын көрсете отырып, жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмдерiне актi бойынша бередi. Өнім берушіден міндетті гигиеналық құралдарды қабылдауды жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері жүзеге асырады. Өнім берушіден міндетті гигиеналық құралдарды қабылдау актілері екі данада (еркін нысанда) жасалады: 1) бірінші данасы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінде қалады; 2) екінші данасы өнім берушіге беріледі. Актілердің барлық даналарына жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің және өнім берушінің өкілдері қол қояды. 111. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерi міндеттi гигиеналық құралдарды берудi мүгедектің тегін, атын, әкесiнiң атын (болған кезде), зейнеткерлiк куәлігінің нөмiрiн, туған күнiн, тұрғылықты жерiн, алған міндетті гигиеналық құралдың атауын, алған күнiн, алғандығы белгiсiн көрсете отырып тiзiм бойынша жүргiзедi. 112. Міндетті гигиеналық құралдар мүгедектерге өтініш жасалған айдан бастап беріледі. 113. Табиғи физиологиялық мұқтаждар мен қажеттілiктердi қанағаттандыруға арналған мiндетті гигиеналық құралдар мүгедектерге бiр жылға мынадай мөлшерде берiледi: 1) тiрек-қозғалыс аппаратының бұзылушылығы бар мүгедектерге жөргектермен – 730 дана; 2) несепжыныс жүйесiнің бұзылушылығы бар мүгедектерге несеп қабылдағыштар – 365 дана; 3) iшек ауруы бар мүгедектерге нәжiс қабылдағыштар – 365 дана. 114. Жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлімдерi мiндетті гигиеналық құралдар берiлгеннен кейiн бiр айдың iшiнде мүгедектiң тегін, атын, әкесiнің атын (болған кезде), зейнеткерлiк куәлiгiнiң нөмiрiн, туған күнiн, тұрғылықты жерiн, алған мiндетті гигиеналық құралдың атауын, берiлген күнiн, алғандығына адамның қойған қолын көрсете отырып, гигиеналық құралдарды алған мүгедектердiң тiзiмiн басқармаға ұсынады. Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидаларына 1-қосымша Нысан Өтініш Тегі _______________________________________________________________ Аты _______________________________________________________________ Әкесінің аты (болған кезде) ___________________________________________ Туған күні __________________________________________________________ Мүгедектігі ________________________________________________________ Үйінің мекенжайы __________________________________________________ Телефоны __________________________________________________________ Жеке басты куәландыратын құжат № __________, _____ ______ _______ жылы берілді Жеке сәйкестендіру нөмірі (болған кезде) ________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (салмағы ___ кг., бойы ____ см., жамбасының көлемі ____ см. жазылсын)* (протездік-ортопедиялық көмек, сурдотехникалық құрал, тифлотехникалық құралдар, міндетті гигиеналық құралдар (қажеті сызылсын)) ұсыну үшін құжаттарды қабылдауды сұраймын. Мынадай құжаттардың көшірмелерін қоса беріп отырмын: 1. _________________________________2. _______________________________ 3. _________________________________4. _______________________________ 5. _________________________________ 6. _______________________________ Протездік-ортопедиялық көмек, сурдотехникалық құрал, тифлотехникалық құралдар, міндетті гигиеналық құралдар (қажеті сызылсын) ұсыну үшін құжаттарды ресімдеуге қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін. 20___ ж. «___» _________ ____________________________________________________________________ (өтініш берушінің (заңды өкілінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), қолы) Өтініш беруші ұсынған құжаттар көшірмелерінің дұрыстығын растаймын: ____________________________________________________________________ (өтінішті қабылдаған адамның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), лауазымы) 20___ ж. «___»__________ _______________ (қолы) Ескертпе: жөргектермен қамтамасыз еткен кезде толтырылады. Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидаларына 2-қосымша Нысан

Кохлеарлық имплантқа сөйлеу процессорларын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет көрсетуге өтініш Тегі _______________________________________________________________ Аты _______________________________________________________________ Әкесінің аты (болған кезде) ___________________________________________ Туған күні __________________________________________________________ Мүгедектігі ________________________________________________________ Үйінің мекенжайы __________________________________________________ Телефоны __________________________________________________________ Маған сөйлеу процессорын кохлеарлық имплантқа ауыстыруды сұраймын. Мынадай құжаттардың көшiрмелерiн қоса берiп отырмын: 1. ____________________________________________________________ 2. ____________________________________________________________ 3. ____________________________________________________________ 4. ____________________________________________________________ Сөйлеу процессорын кохлеарлық имплантқа ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет көрсету бойынша қызмет көрсетуге құжаттарды ресімдеу үшін қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін. 20___ ж. «___» _________ ___________________________________________________________________ (өтінiш берушінiң (заңды өкілінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), қолы) Өтініш берушi ұсынған құжаттар көшiрмелерінiң дұрыстығын растаймын: ____________________________________________________________________ (өтініштi қабылдаған адамның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), лауазымы) 20___ ж. «___»__________ _______________ (қолы) Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидаларына 3-қосымша Кохлеарлық имплантқа сөйлеу процессорларын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет көрсетуге өтініштерді тіркеу журналы Р/с № 1 1 2 3

КИ бар баланың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде) 2

Тұған күні 3

Мүгедектiк (санаты)

Үйінің мекенжайы және телефоны 5

4

Өтiнiштi қабылдау күні 6

Нысан

КИ операция жасалған және/немесе сөйлеу процессорының алдыңғы ауыстырылған күні 7

(кестенің жалғасы) Өтiнiштi Сөйлеу процессорын аукім ыстыру қажеттігі туралы берді қорытындының берілген күні және нөмірі

Сөйлеу процессорының ОЖБ әлеуметтік бөлігі қорытындыда Әзірлеу ОЖБ № көрсетілген түрі (моделі) күні

ОЖБ іске асыру мерзімі

8

10

13

9

11

12

Ескертпе: Журнал өтiнiштердiң келiп түсу шегіне қарай қатаң дәйектiлiкпен толтырылады. Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидаларына 4-қосымша Кохлеарлық имплантқа сөйлеу процессорларын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет көрсету ведомосі Р/с №

1 2 3

Жүгінген күні

1

17

www.egemen.kz

2 сəуір 2015 жыл

КИ бар баланың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде)

Туған Мүгедектiк күні (санаты)

Үйінің мекенжайы және телефоны

2

3

5

4

Нысан

Сөйлеу процессорын ауыстыруға уәкілетті орган жолдамасының берілген күні және нөмірі. Кім жіберді 6

(кестенің жалғасы) Сөйлеу процессорын ауыстыру және оны дәлдеп келтіру бойынша қызмет алған күні

Сөйлеу процессорының түрі (моделі)

Сөйлеу процессорының құны

Мүгедектің (заңды өкілінің) қолы

7

8

9

10

Мүгедектердi протездік-ортопедиялық көмекпен және техникалық көмекшi (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз ету қағидаларына 5-қосымша Мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз етуге медициналық көрсетілімдер 1. Мүгедектерді жөргектермен қамтамасыз етуге: 1) ағзаның аурулар және/немесе жарақаттар салдарынан туындаған несеп пен нәжістің тоқтамауы түрінде жамбас органдары функцияларының бұзылуына ұласқан статикалық-динамикалық бұзылушылықтары; 2) өзінің мінез-құлқын бақылауының бұзылуынан туындаған психикалық бұзылушылықтар салдарынан несеп пен нәжістің тоқтамауы; 3) жамбас органдары функцияларының несеп жолдары мен тік ішектің жарақаттануы, жұлынның, несеп шығару жүйесі мен асқазан-ішек трактісінің туа біткен ауытқулары салдарынан несеп пен нәжістің тоқтамауы түріндегі бұзылуы медициналық көрсетілімдер болып табылады. 2. Мүгедектерді несеп қабылдағыш пен нәжіс қабылдағышпен қамтамасыз етуге ішек немесе қуық стомасының болуы медициналық көрсетілімдер болып табылады. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 22 қаңтардағы №26 бұйрығына 4-қосымша Мүгедектердi арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Мүгедектердi арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасында мүгедектердi әлеуметтік қорғау туралы» 2005 жылғы 13 сәуiрдегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзiрлендi және арнаулы жүріп-тұру құралдарымен мүгедектердi қамтамасыз ету тәртiбiн айқындайды. 2. Арнаулы жүріп-тұру құралдары деп мүгедектердiң белсендi және баяу жүріп-тұруы үшiн техникалық көмек көрсету түрi ұғынылады. 3. Техникалық көмек мүгедектердi бөлмеде жүріп-тұруға және/немесе серуендеуге арналған кресло-арбалармен (бұдан әрі – кресло-арбалар) қамтамасыз етуден тұрады. 4. Мүгедектердi кресло-арбалармен қамтамасыз ету мемлекеттiк сатып алу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес мүгедектерді арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз етуге арналған өтінiштердiң (бұдан әрі – өтініш), Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігі Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің аумақтық органы әзiрлеген мүгедектi оңалтудың жеке бағдарламасының (бұдан әрі – ОЖБ) негiзiнде жүзеге асырылады. 5. Жұмыс берушінің кiнәсiнен жұмыста мертiгуге ұшыраған немесе кәсiптiк ауруға шалдыққан мүгедектер кресло-арбалармен Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жұмыс берушінің қаражаты есебiнен ОЖБ сәйкес қамтамасыз етіледi. 6. Жұмыс берушінiң - жеке кәсіпкердiң қызметi тоқтатылған немесе заңды тұлға таратылған жағдайда, жұмыс берушінiң кiнәсiнен жұмыста мертiгуге ұшыраған немесе кәсiптiк ауруға шалдыққан мүгедектерге кресло-арбалар мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен беріледi. 2. Кресло-арбаларға қажеттiлiктi қалыптастыру және мемлекеттiк сатып алуды жүргізу 7. Кресло-арбаларды қажет ететiн мүгедектер не олардың жазбаша келісімімен басқа адам, сондайақ мүгедек балалардың заңды өкілдері (бұдан әрі – өтініш беруші) тұрғылықты тұратын жерi бойынша қалалық, аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдерiне (бұдан әрі – жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдері) өтiнiш бередi. 8. Облыстардың жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары (бұдан әрi – басқарма) өтiнiштердiң, ОЖБ негiзiнде кресло-арбаларға қажеттілiкті, олардың тiзбесi мен санын көрсете отырып айқындайды. 9. Басқарма мемлекеттiк сатып алу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес кресло-арбаларды сатып алуды жүргiзу үшін комиссия құрады. 10. Тапсырыс беруші мен кресло-арбаларды жеткізіп беруші арасында жасалған мемлекеттiк сатып алу туралы шарттың талаптарына сәйкес кресло-арбаларды басқармаға жеткiзуді өнім беруші жүзеге асырады. 11. Кресло-арбаларды өнім берушіден қабылдап алуды басқарма жүзеге асырады. Өнім берушіден кресло-арбаларды қабылдап алу актісі (бұдан әрі – акт) екі данада (еркін нысанда) жасалады: 1) бiрiншi данасы басқармада қалады;

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің бұйрығы

2) екіншi данасы өнім берушiге беріледi. Актілердiң барлық даналарына басқарма мен өнім берушінің өкiлдерi қол қояды. 12. Қабылдап алу процесінде анықталған пайдалануға (қолдануға) жарамсыз кресло-арбалар өнім берушілерден қабылданбайды және олар мемлекеттік сатып алу туралы шарттың талаптарына сәйкес ауыстырылуға тиiс. 3. Кресло-арбаларды беру және есептiлiк 13. Өнім берушiден басқарма алған кресло-арбалар, алынған кресло-арбалардың атауы мен олардың саны көрсетіле отырып жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімдерiне акт бойынша беріледi. 14. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерi кресло-арбаларды берудi мүгедектiң тегін, атын, әкесiнiң атын (болған кезде), зейнеткерлiк куәлігінің нөмiрiн, туған күнін, тұратын жерiн, алған кресло-арбаның атауын, алған күнін, алғаны туралы белгiсiн көрсете отырып тiзiм бойынша жүргiзедi. Кресло-арбаны өтініште көрсетілген өтініш берушіге жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі береді. 15. Бөлмеде жүріп-тұруға арналған кресло-арбалар мүгедектерге жетi жыл, серуендеуге арналған кресло-арбалар – төрт жыл пайдалану мерзiмiне берiледi. 16. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлiмдерi кресло-арбалар берiлгеннен кейiн бiр ай ішінде басқармаға мүгедектiң тегiн, атын, әкесінің атын (болған кезде), зейнеткерлік куәлігінің нөмiрiн, туған күнiн, тұратын жерiн, алған кресло-арбаның атауын, берiлген күнiн, алғаны туралы адамның қойған қолын көрсете отырып, кресло-арбаларды алған мүгедектердiң тiзiмiн бередi. Мүгедектердi арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету қағидаларына қосымша

2014 жылғы 21 қараша

20___ ж. «___» _________ ___________________________________________________________________ (өтінiш берушінiң (заңды өкілінің) тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), қолы) Өтініш берушi ұсынған құжаттар көшiрмелерінiң дұрыстығын растаймын: ____________________________________________________________________ (өтініштi қабылдаған адамның тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), лауазымы) 20___ ж. «___»__________ _______________ (қолы) Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 3 наурыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 10370 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 20 қараша

№101

Астана қаласы

Cпорттық іс-шараларды өткізу кезінде, спортшылардың қарқынды дене жүктемелерінен, ауыруларынан және жарақаттануларынан кейін қалпына келтіру іс-шаралары кезеңінде спортшылар мен жаттықтырушыларды медициналық қамтамасыз ету және оларға медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексінің 10-1-бабы 2-тармағы 1) тармақшасына сәйкес, бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Cпорттық іс-шараларды өткізу кезінде, спортшылардың қарқынды дене жүктемелерінен, ауыруларынан және жарақаттануларынан кейін қалпына келтіру іс-шаралары кезеңінде спортшылар мен жаттықтырушыларды медициналық қамтамасыз ету және оларға медициналық көмек көрсету қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті (Е.Б. Қанағатов) заңнамамен белгіленген тәртіпте: 1) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуге ұсынсын; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықтың мерзімді басылымдарда және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт вицеминистрі Т.Қ. Есентаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрі

А.МҰХАМЕДИҰЛЫ.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі _______________ Т.ДҮЙСЕНОВА. 26 қараша 2014 жыл Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 20 қарашадағы №101 бұйрығымен бекітілген Cпорттық іс-шараларды өткізу кезінде, спортшылардың қарқынды дене жүктемелерінен, ауыруларынан және жарақаттануларынан кейін қалпына келтіру іс-шаралары кезеңінде спортшылар мен жаттықтырушыларды медициналық қамтамасыз ету және оларға медициналық көмек көрсету қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Cпорттық іс-шараларды өткізу кезінде, спортшылардың қарқынды дене жүктемелерінен, ауыруларынан және жарақаттануларынан кейін қалпына келтіру іс-шаралары кезеңінде спортшылар мен жаттықтырушыларды медициналық қамтамасыз ету және оларға медициналық көмек көрсету қағидалары спортшылар мен жаттықтырушыларға спорттық іс-шараларды (спорттық жарыстарды, оқу-жаттығу жиындарын) өткізу кезінде, сондай-ақ, спортшылардың қарқынды дене шынықтыру жүктемелерінен, ауыруларымен жарақаттануынан кейін қалпына келтіру іс-шаралары кезінде медициналық көмек көрсетудің тәртібін белгілейді. 2. Спортшылар мен жаттықтырушыларға медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету мыналардан тұрады: спортшылардың денсаулық жағдайын динамикалық бақылау (ағымдағы медициналық бақылау, мерзімдік медициналық тексерулер, тереңдетілген медициналық тексерулер, диагностика, диспансерлік қадағалау) және спорттық іс-шараларға жіберу туралы медициналық қорытындыларды рәсімдеу; спорттық іс-шараларды өткізу кезінде жедел медициналық көмек көрсету; спорттық жұмыс қабілетін арттыру мен сақтаудың іс-шараларын, денсаулығын қалпына келтіру бойынша оңалту іс-шараларын жүргізу. 3. Спортшыларды диспансерлік қадағалауды спорттық медицина ұйымдары мен амбулаторлықемханалық көмек көрсету ұйымдары жүзеге асырады. 2. Спорт жарыстарын өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету 4. Спорт жарыстарын өткізу кезінде спортшыларға медициналық көмек көрсету үшін медициналық бригада құрылады. Медициналық бригаданың құрамында спорт жарысының бас дәрігері, спорттық медицина дәрігерлері, медбикелер және бейіндік медицинаның басқа да мамандары болады. Медициналық бригаданың жұмысына спорт жарысының бас дәрігері басшылық етеді. Спорт жарысының бас дәрігері спорттық жарысқа қатысушылардың санына, жарыстың деңгейіне, спорттың түріне, спорттық жарысты өткізудің ерекшеліктеріне, спорттық жарысты өткізудің шарттарына, медициналық көрсеткіштер бойынша болжамды дәрігерге жүгінулердің санына қарай медициналық бригаданы жасақтайды. Спорттық жарыс кезінде спортшылардың, сондай-ақ дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық іс-шаралардың қатысушылары мен көрермендердің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жедел медициналық жәрдем бригадасы спорттық жарысқа қызмет көрсетеді. Спорттық іс-шараларды өткізу кезінде спорт жарысының бас дәрігері медициналық көмек көрсетуді ұйымдастырады. 5. Спорттық жарыстарды ұйымдастырушылар оларды өткізу кезінде: медициналық және арнайы медициналық көмек көрсетуге қатысатын медициналық ұйымдардың өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; медициналық көмек көрсетеді; медициналық эвакуация орындары мен жолдарын анықтайды; медициналық қызметкерлер мен команда өкілдерін (спортшыларды) медициналық көмек көрсету ұйымдарымен таныстырады; «Денсаулық субъектілерінен әкімшілік мәліметтерді жинауға арналған нысандарды бекіту туралы» Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 6 наурыздағы № 128 бұйрығымен бекітілген (Нормативтікқұқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу реестрінде № 8421 тіркелген) жарақаты, уланғаны немесе сыртқы себептердің әсерінен болған басқа да салдарлар туралы 59 нысандағы есепті дайындайды. 6. Спорттық жарыстарды өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету мына кезеңдерден тұрады: алдын-ала; тікелей медициналық қамтамасыз ету; қорытынды. 7. Алдын-ала кезеңде зардап шеккендерді спорт жарыстары өтіп жатқан жерден спорттық объектідегі медициналық пунктке жеткізудің жолдары, санитарлық көліктің саны мен түрі анықталады, зардап шеккендерді медициналық ұйымға жеткізу жөніндегі медициналық жедел жәрдемнің көшпелі бригадаларымен, сондай-ақ төтенше жағдайлар туындаған жағдайдағы іс-әрекеттер пысықталады. 8. Спорт жарысының бас дәрігері медициналық тікелей қамтамасыз ету кезеңінде спорттық жарысты өткізуге кедергі келтіретін жағдайлар туындаса, жарысты ұйымдастырушыларға, бас төрешілер алқасына және команда өкілдеріне тиісті ақпарат береді. Спорт жарысының бас дәрігері бас төрешіге спорттық жарысты өткізбеу немесе кейінге қалдыруды ұсынады. 9. Спорттық жарыстарды өткізу кезінде спортшылар жарақат алған жағдайда, спорттық жарыстың медициналық бригадасы медициналық көмекті сол жарақат алған орында жүргізеді. Шұғыл медициналық көмек қажет болған жағдайда, зардап шеккен адам мамандандырылған арнайы медициналық көмек көрсетілу үшін жедел жәрдем бригадасымен медициналық ұйымға жеткізіледі. 10. Спорттық жарыстарды өткізу кезінде көрсетілген барлық медициналық көмек көрсету жағдайлары «Денсаулық сақтау ұйымының бастапқы медициналық құжаттамалық нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен (бұдан әрі – 907 бұйрық) (Нормативтік-құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу реестрінде № 6697 тіркелген) бекітілген 062/у нысаны бойынша дене шынықтыру іс-шараларына медициналық қызмет көрсету журналында тіркеледі. 3. Оқу-жаттығу үдерісін өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету 11. Оқу - жаттығу іс-шараларын өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету мыналарды қамтиды: спортпен шұғылдануға жіберу, спортшыларға ағымдағы медициналық бақылау жүргізу,спортшыларға тереңдетілген медициналық тексерулер жүргізу (бұдан әрі - ТМТ) және спортшыларды кезеңдік (жүйелі) медициналық тексерулерден өткізу, спортшыларға дәрігерлік педагогикалық бақылау (бұдан әрі – ДПБ) жүргізу. 12. Оқу - жаттығу іс-шараларын өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету оқу-жаттығу үдерісінің тиімділігін, спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру мақсатында жүргізіледі. 13.лСпортшыларға ТМТ спорттық медицина бөлімшелерінде (кабинеттерде), амбулаторлықемханалық көмек көрсету ұйымдарында, дәрігерлік-дене шынықтыру диспансерлерінде, спорттық медицина және оңалту орталықтарында жүргізіледі. 14. Медициналық тексерулер мен қадағалаудың нәтижелері бойынша № 907 бұйрықпен бекітілген 062 нысанда диспансерлік тексерудің қорытындысы беріледі. 4. Спортшылардың қарқынды дене шынықтыру жүктемелерінен, ауырулары мен жарақаттануынан кейін қалпына келтіру шараларын жүргізу кезінде медициналық қамтамасыз ету және медициналық көмек көрсету 15. Қарқынды дене шынықтыру жүктемелерінен кейін қалпына келтіру іс-шараларының мақсаты жаттығу үдерісінің кезеңіне және спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес спортшының спорттық формасын қолдау және функционалдық жағдайын жетілдіру болып табылады. 16. Қарқынды дене жүктемелерінен кейін қалпына келтіру шараларының бағдарламасын жасауға жаттықтырушы, команданың спорттық дәрігері және көрсетулері бойынша бейіндік бейіндік мамандар қатысады. 17. Қарқынды дене жүктемелерінен кейін қалпына келтіру іс-шараларын өткізу үшін спорт объектісіндегі медициналық пункттің , дәрігерлік дене шынықтыру диспансерінің, спорттық медицина және оңалту орталығының мүмкіндіктері қолданылады. 18. Қарқынды дене жүктемелерінен, спортшылардың науқастануы мен жарақаттануынан кейін қалпына келтіру іс-шараларын өткізу кезінде медициналық қамтамасыз ету мен медициналық көмек көрсету диагностикалық және қалпына келтіру іс-шараларының көлемі мен сипатын анықтауды ескере отырып және зақымданудың көлемі мен сипатына, ауыру мерзіміне және спорттық дайындықтың кезеңіне қарай қолданылады. 19. Спортшылардың зақымдану және ауыруы салдарын диагностикалауда клиникалық, аспаптық және зертханалық әдістермен қатар, зақымданған ағза немесе жүйе қызметінің бұзылуын, соның ішінде функционалдық диагностиканың аспаптық әдістерін қолдана отырып, спорттық қызметті жүзеге асыру үшін маңызды ауыру немесе жарақаттану нәтижесінде зардап шеккен спортшы қызметінің өзгеруін бағалаудан тұрады. 20. Спортшының ауыруы мен зақымдануы кезінде қалпына келтірудің қажетті шарты, спорт түрінің функционалдық мәні мен ерекшелігін ескере отырып, қалпына келтірудің барлық кезеңдерінде қозғалу режімі мен дене жүктемелерінің өзге де түрлерін қолдану болып табылады. 21. Спортшыны қалпына келтіруді іске асыру үшін спортшыны оңалтудың жеке бағдарламасы жасалады (бұдан әрі-жеке бағдарлама), онда зақымданулар мен ауырудың клиникалық ағымы спорттың түрі мен фунционалды ерекшелігі ескеріледі. Спортшының жеке бағдарламасын (аурудың сипатын ескере отырып) спорттық медицина, емдік дене шынықтыру мамандары, функционалдық диагностика дәрігері, физиотерапевт дәрігермен бірлесе отырып, маман дәрегерлер жасайды. Медициналық көрсеткіштері бойынша қалпына келтіру бағдарламасына мануалды терапевт, рефлексотерапевт, психотерапевт, травматолог-ортопед, сондай-ақ, қажет болған жағдайда, зертханалық диагностика, сәулелі және ультрадыбыстық диагностика бойынша бейіндік мамандар қатысады. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10014 болып енгізілді.

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 3 шілдедегі «Дене шынықтыру және спорт туралы» Заңының 7-бабы 15) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Респуликасы Мәдениет және спорт министрлігі Спорт және дене шынықтыру істері комитеті (Е.Б. Қанағатов) заңнамамен белгiленген тәртiпте: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеуден өткеннен кейiн осы бұйрықтың мерзімді баспа басылымдарында, «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде жариялануын; 3) ресми жарияланғаннан кейін осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігiнiң интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министрдің міндетін атқарушы Т.ЕСЕНТАЕВ. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің міндетін атқарушының 2014 жылғы 21 қарашадағы №103 бұйрығымен бекітілген

Нысан

Мүгедектерді арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз етуге өтініш Тегi _______________________________________________________________ Аты _______________________________________________________________ Әкесiнiң аты (болған кезде) ___________________________________________ Туған күнi __________________________________________________________ Мүгедектiгi _________________________________________________________ Үйінің мекенжайы ___________________________________________________ Телефоны __________________________________________________________ Жеке басты куәландыратын құжат № __________, _____ ______ _______ жылы берілді Жеке сәйкестендіру нөмірі (болған кезде) ________________________________ ____________________________________________________________________ (салмағы ___ кг., бойы ____ см., жамбасының көлемі ____ см. жазылсын) ұсыну үшін құжаттарды қабылдауды сұраймын. Мынадай құжаттардың көшiрмелерiн қоса берiп отырмын: 1. _______________________________ 2. ________________________________ 3. _______________________________ 4. ________________________________ 5. _______________________________ 6. ________________________________ Арнаулы жүріп-тұру құралдарын ұсыну үшін құжаттарды ресімдеуге қажетті менің дербес деректерімді жинауға және өңдеуге келісім беремін.

№103

Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу ҚАҒИДАЛАРЫ 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу қағидалары (бұдан әрі – Қағида) Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу тәртібін айқындайды. 2. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілері – балалардың, жастардың және ересек тұрғындардың дене шынықтыру даярлығына қойылатын нормативтік талаптардың жиынтығы. 3. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілері күшті, төзімділікті, жылдамдық пен ептілікті көрсететін дене шынықтыру жаттығуларының түрлерін қамтиды және жеке адамдардың жасына байланысты деңгейлерден тұрады. 2. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілердің құрылымы 4. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілері екі деңгейге бөлінеді: 1) президенттік деңгей; 2) ұлттық дайындық деңгейі. 5. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерінің нормативтері осы Қағиданың қосымшасында көрсетілген. 3. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілер бойынша сынақтарды өткізу тәртібі 6. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілеріне дене шынықтырумен және спортпен айналысуға қарсы көрсетілімдері жоқ жеке тұлғалар қатысады. 7. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерінің дене жаттығулары келесі тәртіппен өткізіледі: 1) жүгіру (30, 60, 100, 1000, 1500, 2000, 3000 метр) - стадионның жүгіру жолында немесе кез келген тегіс жерде өткізіледі; 2) орнында тұрып ұзындыққа секіру - ашық және жабық ғимараттарда кез-келген тегіс жерде өткізіледі; 3) биік кермеде тартылу - бастапқы қалыпта жоғарыдан ұстай асылып, аяқты еденге (жерге) тигізбей орындалады. Кермеден иек жоғары өтіп және бастапқы қалыпқа қайтып оралған кезде жаттығу орындалған болып есептеледі. Жаттығуды орындау кезінде қолдарды айқастыруға болмайды; 4) кеудені көтеру - шалқалап жатқан қалыпта, аяқ тізеден 90 градус бұрышқа бүгіле, алақан иықта және табаннан серіктестің ұстап тұруымен орындалады; 5) ату - пневматикалық винтовкадан жүргізіледі (осы Қағидаға қосымшаға сәйкес жас ерекшелігі бойынша топтарға қойылатын талаптарға сәйкес орындалады). Ату: 3 рет байқап көру және 5 рет есептік. Атуға берілетін уақыт – 20 минут; 6) шаңғымен жүгіру - шамалы немесе орташа бедерлі жол салынған жердегі ара қашықтықта ауа температурасы -20°С-тан төмен болмаған кезде өткізіледі. Қарсыз аудандарда шаңғымен жүгіру 6 минут бойы жүгіріп-жүрумен алмастырылады; 7) доп лақтыру - ені 10 метр кез-келген тегіс алаңда өткізіледі; 8) жүзу (25 және 50 метр) - қауіпсіздік шаралары сақтала отырып, бассейндерде өткізіледі. 8. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін тапсыру жазғы спорт түрлері бойынша сәуір-мамыр айларында, қысқы спорт түрлері бойынша ақпан-наурыз айларында өткізіледі. Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерін өткізу қағидаларына қосымша Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің – Елбасының тестілерінің нормативтері 1-саты – «Шымырлық пен ептілік» Жалпы білім беретін мектептердің 4-сынып оқушыларына арналған нормативтердің түрлері (9-10 жастағылар) Р/с №

Бақылау жаттығуы

1. 2. 3. 4.

Жүгіру 30 м Жүгіру 1000 м Тұрған орнынан ұзындыққа секіру Шаңғымен 1 шақырымға жүгіру 6 мин. бойы жүгіру-жүру Жүзу 25 м Доп лақтыру (150 гр.)

5. 6.

Өлшем бірлігі сек. мин. сек. см мин. м. м.

Президенттік деңгей ұлдар 5,2 с/е 170 6.30,0 1500 у/е 30

Ұлттық дайындық деңгейі

қыздар 5,2 с/е 165 7.00,0 1300 у/е 20

ұлдар 5,4 с/е 168 6.55,0 1400 у/е 28

қыздар 5,4 с/е 160 7.25,0 1250 у/е 18

Шартты қысқартулар: м. – метр; см – сантиметр; км. – километр; мин. – минут; сек. – секунд; к.к. саны – кеудені көтеру саны; т. саны – тартылу саны; у/е – уақытты есепке алмау; гр. – грамм. Президенттік деңгей – президенттік деңгейде үш норматив орындау және ұлттық дайындық деңгейінде екі норматив орындау. Шаңғымен 1 шақырымға жүгіру (нормативті орындау – тек қарлықысты аудандар үшін, 6 минут бойы жүгіру-жүру қарсыз аудандар үшін). Ұлттық дайындық деңгейі – ұлттық дайындық деңгейінде бес норматив орындау. 1-саты – «Шымырлық пен ептілік» Жалпы білім беретін мектептердің 7-сынып оқушыларына арналған нормативтердің түрлері (11-13 жастағылар) Р/с №

Бақылау жаттығуы

1. 2. 3. 4.

Жүгіру 60 м Жүгіру 1500 м Тұрған орнынан ұзындыққа секіру Тартылу Арқада жатып кеудесін көтеру

5.

Шаңғымен 2 шақырымға жүгіру 6 мин. бойы жүгіру-жүру Жүзу 50 м Доп лақтыру(150 гр.) Пневматикалық винтовкадан тіреп тұрып ату, диаметрі 15 см нысана

6. 7. 8.

Өлшем бірлігі сек. мин. сек. см т. саны к.к.саны мин. мин. м. м. тию

Президенттік деңгей ұлдар 8,9 6.30,0 210 11 -

қыздар 9,3 7.00,0 195 40

Ұлттық дайындық деңгейі ұлдар қыздар 9,3 9,7 6.55,0 7.25,0 200 175 9 35

12.30,0 1500 у/е 50 5

13.30,0 1300 у/е 36 5

12.50,0 1400 у/е 42 3

13.50,0 1250 у/е 28 3

Президенттік деңгей – президенттік деңгейде төрт норматив орындау және ұлттық дайындық деңгейінде екі норматив орындау. Шаңғымен 2 шақырымға жүгіру (норматив орындау – тек қарлы-қысты аудандар үшін, 6 минут бойы жүгіру-жүру қарсыз аудандар үшін). Ұлттық дайындық деңгейі – ұлттық дайындық деңгейінде алты норматив орындау. 2-саты – «Спорт ізбасарлары» Жалпы білім беретін мектептердің 9-сынып оқушыларына арналған нормативтердің түрлері (14-15 жастағылар) Р/с №

1. 2. 3. 4.

Бақылау жаттығуы

Өлшем бірлігі

Жүгіру 60 м Жүгіру 2000 м Тұрған орнынан ұзындыққа секіру Тартылу Арқада жатып кеудесін көтеру

5.

Шаңғымен 3 шақырымға