Page 1

ДЕРЕК пен дəйек 4 800 000 000 Үш жылға жоспарланған «Көркейе бер, туған жер» акциясының алғашқы жылы осыншама теңгенің жұмыстары атқарылған

№97 (28036) 2 СƏУІР СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Акция аясында туған жерін көркейтуге 4000 кəсіпорын мен жеке адамдар үлесін қосып, жер қойнауын пайдаланушы 86 компания белсене қатысты. Соның нəтижесінде облыс бойынша 30-дан астам ірі нысан іске қосылып, тұрғындардың игілігіне қызмет етуде. Облыстың елді мекендерінде 851 нысан салынды, күрделі жөндеуден өткізілді, қайта қалпына келтірілді жəне материалдық-техникалық базасы жаңғыртылды. Бұл акция басталмас бұрын оның мақсаты мен мүдде сін айқындайтын насихат жұмыстары жүргізілді. Акцияны ұйымдастыруға арналған жұмыс жоспары шеңберінде əр ауданның əкімдігі жанынан құрылған штабтар жыл бойы 150 отырыс өткізіп, оның нəтижелілігін қамтамасыз ету жолдарын талқылады. Биыл – акцияның екінші жылы. Мұның өзі жақсы басталған шараның жарасымды жалғасын табатынына сендіреді. Ақтөбе облысы.

3 965 271 000 Облыста 2013 жылы жұмыспен қамту бағдарламасын жүзеге асыруға осынша қаржы жұмсалады

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Бөлінген қаржы есебінен 1000ға жуық адам кəсіби даярлық пен біліктілікті арттыру, қайта даярлау курстарында оқитын болады. Əлеуметтік жұмыс орындарына 400 кісіні жіберу көзделсе, жастар тəжірибесі бойынша 280 жас жұмысқа тартылмақшы. Бұл мақсатқа 670 миллион теңге қарастырылған. Қала жəне аудан əкімдіктерінің ұсынысымен 155 азамат кəсіпкерлік жəне шағын несиелеу негіздері курстарында оқытылып, оған жарты миллион теңге бөлініп отыр. Ауыл тұрғындарын жұмыспен қамту мақсатында бағдарламаның төртінші бағытымен əлеуметтік нысандар құрылысы жалғасын табады. Оны екі кезеңмен қаржыландыру нəтижесінде 1300 адам тұрақты жұмыспен қамтылмақ. Ақмола облысы.

382

Айналаны ластағаны үшін осынша адам əкімшілік жазаға тартылды Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қызылорда қаласында ортақ пайдалану орындарын, саябақтарды, скверлерді ластап, көшелерде шемішке шағып, темекі тұқылдарын, сағыз жəне басқа да коммуналдық қалдықтарды тастағаны үшін 382 адамға хаттама толтырылып, құжаттары сотқа жолданды. Бүгінде олардың 112-сі əкімшілік қамауға алынып, 122 адамға сот қаулысымен 572 230 теңге айыппұл салынды, өзге азаматтарға қатысты жинақталған құжаттар сот қарауында. Қазіргі таңда қаланың санитарлық тазалығын қамтамасыз ету мақсатында қала аумағы 22 секторға бөлініп, тазалық жұмыстары тұрақты жүргізілуде. Онымен «Қызылорда тазалығы» ЖШС айналысады. Аталған мекеменің материалдық-техникалық базасын нығайту мақсатында облыс əкімінің қолдауымен облыстық бюджеттен жаңа үлгідегі 70-тен астам техника алу да жоспарда бар. Сонымен қатар, 2 наурыз бен 4 мамыр аралығы тазалық айлығы деп жарияланған. ҚЫЗЫЛОРДА.

 Бəрекелді!

Їшінші раунд. Нокаут! Геннадий Головкин əлем чемпионы атаєын ќорєап ќалды Қазақстандық кəсіпқой боксшы Геннадий Головкин бұрнағы күні өзінің WBA нұсқасы бойынша 72,574 килоға дейінгі орта салмақтағы əлем чемпионы деген атағын жетінші мəрте абыроймен қорғап шықты. Алдағы 8 сəуір күні жасы 31ге толғалы тұрған жерлесіміз бұл жолы 37 жастағы жапон жұлдызы Нобухиро Ишиданы үшінші раундтаақ нокаутқа жіберіп, өзінің жұдырығы жұмыр, соққысы қатты жігіт екенін тағы бір мəрте дəлелдеп берді. Сөйтіп, осы жеңісі арқылы бір оқпен екі қоянды атып алған ол WBA версиясынан бөлек, IBO нұсқасындағы чемпиондық белдігін де өзінде сақтап қалды.

Қазақстан Республикасының қоғамдық-саяси, əлеуметтік-экономикалық жəне мəдени өмірін жариялап-көрсетудің сапасын арттыру жəне журналистердің кəсіби өсуін ынталандыру мақсатында: 1. Қоса беріліп отырған: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау қағидалары (1-қосымша); 2) Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығы лауреатының дипломы мен төсбелгісінің, гранты иегері куəлігінің жəне Алғысының сипаттамасы (2-қосымша) бекітілсін. 2. «Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтары мен гранттарын тағайындау туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 19 маусымдағы №3556 өкімінің күші жойылды деп танылсын (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1997 ж., №27, 239-құжат; 1999 ж., №39, 331-құжат; 2005 ж., №22, 268-құжат). Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 22 наурыз. № 190. ---------------------------------------------------------------

біздің бағланның бір сүйем де болса алда екені анық аңғарылып тұрды. Ал екінші раундта Гена осы басымдылығын барынша үдете отырып, қарсыласының денесі мен басына бірнеше ауыр соққыны дəл дарыта білді. Сол сəттен бастап ұрыстың соңғы нүктесін де қоятын өзіміздің бала болатынына аса көп күмəндана қойған жоқпыз. Осы тұстан тасқамал қорғанысқа кетуге мəжбүр болған Нобухиро Ишиданы гонгтың соғылуы ғана жеңілуден аман сақтап қалған сияқты. Мұның есесіне, үшінші раундтың басын Токиодан келген жігіт біршама екпінді де жинақы бастады. Біраз жұрттың аяғын тартып, айылын жиып, аңысын

(Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау қағидаларын бекіту туралы Өкімнің қағидалары мен сипаттамаларын 7-беттен оқисыздар).

аңдуға көшкені де осы кез. Бұл мерзімде ұрыс екі жақтың тепетең өнер көрсетуі қалпында дами бастағандай көрінген. Бірақ бұл уақытша теңдік сақтатқан алдамшы көріністер болып шықты. Раундтың бел ортасы ауа Гена тағы өзінің қатқыл да қауырт

 Сақтансаң – сақтайды

Кенді Алтайєа кґмек келіп жатыр «Егемен Қазақстан».

Осындайда еріксіз мына бір оқиға еске түседі. 2010 жылдың 17 наурызында Шығыс Қазақстан облысының бірнеше аудандарындағы бес-алты елді мекенді су басып, 600-ден астам тұрғын үй, мыңдаған бас мал өлген кезде, еліміздің бірнеше облыстары көмек қолын созып, құтқаратын техника мен адамдар дер кезінде жеткен. Ал биылғы күрделі көктемнің не «сый» əзірлеп тұрғаны белгісіз. Алайда, қауіп жоқ емес, таулы аймақтар мен биікте орналасқан елді мекендерде қар енді еріп жатыр. «Сақтансаң – сақтайды» дегендей, қазірдің өзінде еліміздің бірнеше облыстары көмекке техника мен арнаулы қызмет түрлерін жіберді. Су тасқыны қаупі бар елді

АҚПАРАТТАР аєыны  «Қазақстан» телеарнасы «Қазақстанды таныту» атты жоба жасады. Ол қазақ халқының мəдениеті мен тұрмысы туралы баяндайтын, 2 минут шамасындағы бейнероликтер топтамасы түрінде көрінеді. Жобаға кино жəне спорт жұлдыздары қатысады.  «Эйр Астана» əуе компаниясы биыл 5 Airbus A320 лайнерін алғалы тұр. Компания жолаушылар легін арттыру бағытындағы жұмыстарын жалғастырады. Осы орайда жыл соңына дейін əуелі Астана-Киев, АлматыКиев, сосын Астана-Орынбор, Атырау-Мəскеу бағыттары ашылады.  Астанада антикварлық зергерлік бұйымдар көрмесі өтті. Онда экспозицияға қойылған барлық зергерлік жəне

Кездесуде отандық мəдениет пен əдебиеттің жай-күйі жəне оны дамытудың келешегі туралы мəселелер талқыланды. Ə.Нұрпейісов Мемлекет басшысына өзінің шығармашылық жоспарлары жəне шығармашыл жастармен жұмыс жүргізуге байланысты көзқарасы туралы əңгімеледі.

Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау қағидаларын бекіту туралы

«Егемен Қазақстан».

Оңдасын ЕЛУБАЙ,

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Əбдіжəміл Нұрпейісовті қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімі

Серік ПІРНАЗАР,

Қарағандының қабыланы өзінің кəсіпқойлар рингіндегі бұл 26-шы айқасын Еуропаның түстікбатыс аумағындағы Монако князьдігінің орталығы – МонтеКарло қаласындағы «Chapiteau de Fontvirille» сарайында өткізді. Оның қорытындысында барлық 26 жекпе-жегін де жеңіспен аяқтауға қол жеткізген Геннадий осы ұрыстардағы нокауттары санын 23-ке толтырды. Кездесуді Монаконың князі Альберт II арнайы келіп көріп, соңынан біздің жерлесімізді осы тамаша жеңісімен құттықтады. Шайқастың бірінші раунды қарсыластардың өзара барлау жасауы сипатында өткенімен,

Елбасы ќабылдады

мекендерге жедел əрекет ету мақсатында облысқа келген ТЖМ құтқару бөлімшелерінің қосымша күштері мен құралдары су тасқыны салдарынан ең көп зардап шегуі мүмкін аудандарға шоғырланды. Атап айтқанда, осыдан он күн бұрын Қызылорда, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, Павлодар жəне басқа облыстардың құтқарушылары келіп, апаттың алдын алу шараларына кірісіп кетті. Өңір басшысы Б.Сапарбаев өткен аптаның соңында Күршім ауданына сапары кезінде Оңтүстік Қазақстан облысының 17 адамы бар əрі техникасы жеткілікті ТЖД жедел құтқару жасағының қызметкерлерімен жүздесті. Олар өзен арналарын кеңейтіп, су көтерілу қаупі жоғары жерлерге құм толтырылған қаптарды төсеп жатыр. Ал дүйсенбі күні облыс əкімі шалғайдағы Үржар

декоративтік-қолданбалы заттар қазақ халқының тарихы мен мəдениетіне, ұлттық əдет-ғұрыптарына, мыңдаған ғасырлар бұрынғы тұрмыстық болмысымен тығыз байланысты болды. Көрмедегі қазақ қыздары киетін сəукеле түркі əлемінде теңдесі жоқ бас киім болып табылады.  Ақтау портының өткізу қуаты 1 млн. тоннаға дейін артады. Өткен жылы мұнда 11 млн. тонна мұнай жəне басқа да жүктер тасымалданған еді. Бұл өндіріс жоспары енді 105 пайызға ұлғаяды.  Елордада дарынды жастар өзара сайысқа түсті. Ол академиялық сурет бойынша І қалалық олимпиада түрінде өтті. Шараға Астана жəне Қарағанды мектептері мен колледждерінің дарынды жастары қатысты. Мұнда 14 пен 20 жас аралығындағы 43 сайыскер бақ сынасты. Олимпиада жеңімпаздарына Еуразия ұлттық университетінің сəулет жəне дизайн факультетіне

ауданында болып, Егінсу су қоймасы мен таудағы қар суы басып қалады деген жерлерді аралап көрді. Үржар ауданының əкімі Бауыржан Жанақов көмекке келген көршілердің уақытпен санаспай еңбек етіп жатқандарын, оларға аудан тұрғындарының қолғабыс жасап жатқанынан хабардар етті. Зырян ауданы Парыгино ауылына Қарағанды қаласынан келген құрамында 1 бірлік техника мен 15 адамы бар 52859 Ə/Б əскери қызметкерлер орналасып үлгеріпті, сонымен қатар ол жерге құрамында 1 бірлік техника мен 15 адамы бар Жамбыл облысы ТЖД жедел құтқару жасағының құтқарушылары келіп, тасқынның алдын алуға кірісіп кеткен. (Соңы 6-бетте).

түсу кезінде жеңілдік берілмек.  Арал теңізінде балықшылар мұз құрсауынан құтқарылды. Кіші Арал теңізінің Шағалалы учаскесінде теңіз ортасында қалып қойған ауданның Бөген ауылының үш тұрғынын ТЖД шұғыл тобы құтқарушылары «Қазавиақұтқару» АҚ МИ-8 тікұшағының көмегімен құтқарды.  Орал қаласы электр қуатын үнемдеуге көшті. Ол ескі үлгідегі бағдаршамдарды электр қуатын үнемдейтін жарық диодты жаңа бағдаршамдарға ауыстыру арқылы жасалуда. Қазір қаладағы 49 бағдаршамның 38-і жаңаланды. Қалғаны биыл жыл соңына дейін ауыстырылады. Жаңа үлгідегі құрылғылар электр қуатын 5 есеге дейін үнемдейді. «ҚазАқпарат», СА-NEWS (kz), Bnews.kz агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.

соққыларымен Нобухироны бұрыштан бұрышқа қуалап жүріп соғуға көшті. Осы қарқынынан таймаған ол соңғы минут айналып бара жатқанда дегеніне жетті. (Соңы 5-бетте).

Тағайындау

Мемлекет басшысының Жарлығымен: Қалыбек Ибрагимұлы Қобландин Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Төтенше жəне өкілетті елшісі қызметіне тағайындалды.

Бїгінгі нґмірде: ТЇРМЕ – ЖЕТІСКЕННЕН ОТЫРАТЫН ЖЕР ЕМЕС

4-бет

АЅСАУ 5-бет

Кґліктегі кґкейкесті мəселелер Мəжілістегі Їкімет саєатында жан-жаќты талќыєа тїсті

Мəжіліс Төрағасының орынбасары Сергей Дьяченконың жетекшілігімен кеше «Көлік инфрақұрылымын дамыту» деген тақырыппен Үкімет сағаты өтіп, онда Көлік жəне коммуникация министрі Асқар Жұмағалиев баяндама жасады. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Отырысты жүргізіп отырған вице-спикер Елбасы Қазақстан халқына арнаған «Қазақстан-2050» Стратегиясында еліміздің көлік жəне коммуникация саласына тиісті негізгі бағыттарды айқындап бергендігін ерекше атады. «Жолдауда атап өткендей, соңғы жылдары көптеген стратегиялық объектілер іске қосылды. Жаңа жұмыс орындары ашылды. Көптеген адам жұмыспен қамтылды. Оған осы саладағы инфрақұрылым жобалары бойынша атқарылған жұмыстар себеп болды», деді Сергей Александрович. Осы ретте С.Дьяченко көлік саласы дамыса, ауыл мен селода тұратын халық тұрмысы да жақсарарын тілге тиек етті. Бірақ, депутаттар арасында жиі көтерілетін мəселелер де бар. Атап айтқанда, адам өміріне қауіп туғызатын көлік қозғалысына қатысты жайлар мен осы саладағы халыққа қызмет көрсету сапасы барысы. «Қазір «Көлік туралы»

заңдық құжат екінші оқылымда Мəжілісте қаралуда. Айтылатын ұсыныстар осы заңда орын алады деп ойлаймын», деп сөзін аяқтаған вице-спикер баяндама жасау үшін сөзді Көлік жəне коммуникация министріне берді. А.Жұмағалиевтің мəліметіне қа рағанда, өткен жылы республикалық маңызға ие жолдардың 5,5 мың шақырымы жөндеу жұмыстарымен қамтылған. Қазіргі таңда жолдардың жағдайы 4 пайызға жақсарып, транзиттік тасымал 20 пайызға артқан. Ал үстіміздегі жылы рес публикалық жəне жергілікті маңыздағы жолдардың 9 мың шақырымы жөндеу жұмыстарымен қам тылады деп күтілуде. Биыл «Бейнеу – Шетпе» (Астана –Ақтау а/ж), «Семей – Қалбатау» (Астана – Өскемен а/ж), «Көкшетау – Петропавл» (Астана – Петропавл а/ж), «Қапшағай – Талдықорған» (Алматы – Талдықорған а/ж) учаскелерінде құрылыс жұмыстары басталған.

(Соңы 2-бетте).

 Өңір өмірі

«Бекіре-2013» басталды Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Жыл сайын осы мезгілде «Бекіре» акциясы басталады. Мақсат – Жайық-Каспий су бассейніндегі бекіре тұқымдас балықтар қорына заңсыз қол сұғушылықты болдырмау. Бұл акция кеше тағы да бастау алды. Акцияның қамтитын аумағы өте ауқымды – Жайық-Каспий бассейнінің акваториясында өтеді. Яғни акция бастауын Батыс Қазақстан облысынан алатын Жайық өзені мен Маңғыстау өңірін қоса алғанда Каспий теңізінің өзге мемлекеттермен

шектесетін аумағын қамтиды. Осыған орай Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы басқармасының бастығы Əлібек Бұхарбаевтың айтуынша, Атырау, Дамбы, Жылыой, Исатай, Махамбет, Индер, Құрманғазы балық

инспекцияларының 86 инспекторы қатысады. Əрине, патрульдік қайықтардың 10 бірлігін, 21 шағын қайық пен 18 автокөлікті акцияның ойдағыдай өтуіне тарту көзделіп отыр. (Соңы 3-бетте).


2

www.egemen.kz

Парламент Сенатының депутаттары сайлаушылармен дəстүрлі кездесулері үшін үстіміздегі жылғы сəуірдің 4-і мен 14-і аралығында еліміздің аймақтарында болады, деп хабарлады палатаның баспасөз қызметі.

Сенаторлар аймаќтарєа аттанады

Еліміздің қалаларындағы, ауылдарындағы жəне шалғай елді мекендеріндегі өнеркəсіп, ауыл шаруашылығы жəне əлеуметтік нысандарды аралау жоспарланып отыр. Депутаттар жергілікті жерлерде қазақстандықтарды Парламенттің заң шығару қызметі, Президент Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауының ережелерін іске асыру тұрғысындағы жаңа заңнамалық бастамалар туралы хабардар етеді. Жергілікті өзін өзі басқару, инфрақұрылымдарды жетілдіру, əлеуметтік қамтамасыз ету, кəсіпкерлікті қолдау, еңбекке тарту бағдарламасын іске асыру, қоршаған ортаны қорғау салаларындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыру мəселелеріне ерекше назар аударылады. Биыл Парламентке Президент Н.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы» Жолдауын іске асыруға бағытталған 30-дан астам заң жобасы түседі. Үкіметтің 2013 жылға заң жобаларын əзірлеу жұмыстарының жоспарында 50-ден астам заң жобалары бар. Бұл – сенаторлардың аймақтарға биылғы жылғы екінші рет шығуы. Жергілікті жерлердің тыныстіршілігімен танысу жəне елімізді дамытудың көкейкесті мəселелерін тұрғындармен талқылау депутаттардың заң шығару қызметін жетілдіруге ықпал ететін болады.

2 сəуір 2013 жыл

Кґліктегі кґкейкесті мəселелер (Соңы. Басы 1-бетте).

Ал «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дəлізі бойынша 700 километрді құрайтын жаңа жол көлік қозғалысы үшін ашылған. Бұл 121 елді мекен бағыты бойынша сенімді көлік қатынасын қамтамасыз етіп, 24 елді мекенді айналып өту жолдарының құрылысы мен 2 қауіпті өткел (асу) жолдарын қайта салу қауіпсіз жəне үздіксіз көлік қатынасын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұдан басқа, биылғы жылы Ақтөбе, Жамбыл, Қызылорда жəне Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы халықаралық көлік дəлізінің 806 шақырымын қолданысқа беру көзделуде. Министр осы ретте 2012 жылы көліктік бақылауды күшейту үшін барлық стационарлық жəне жылжымалы бекеттерге бейнебақылау жүргізу мақсатында Ахуалдық орталық құрылғандығынан да хабардар ете кетті. Мұның сыртында, автокөліктердің салмақ параметрлерін қозғалыс үстінде өлшеуге мүмкіндік беретін автоматтандырылған өлшеу жүйесі енгізілуде екен. Бүгінде 3 автоматтандырылған өлшеу жүйесі тестілік тəртіпте жұмыс істеп тұрса, үстіміздегі жылы тағы осындай 11 салмақ өлшеу аркаларын орнату жоспарланып отырған көрінеді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша үстіміздегі жылы халықаралық жүк тасымалына рұқсат құжаттарын бөлудің автоматтандырылған жүйесі іске қосылған. Бұл рұқсат бланкілерін заңсыз түрде қайта сатуға жол бермеуі тиіс. 2013 жылы елімізде жолаушылар көлігіне, қауіпті жүктерді тасымалдауға бақылау жəне монторинг жүргізуді көздейтін көліктік зияткерлік жүйені дамыту жоспарлануда. Су

көлігі саласында министр өткен жылы Ақтау порты арқылы 11 мың тонна мұнай мен құрғақ жүктің тасымалданғанымен бөлісті. Мұнда жүк жөнелтушілермен жəне жүкті алушылармен жұмыс «бір терезе» қағидаты негізінде жүзеге асып, қызмет көрсету уақытын 6 сағаттан 45 минутқа дейін қысқартуға мүмкіндік туыпты. Автоматтандыру нəтижесінде жүкті өңдеу уақыты айтарлықтай қысқарып, алдағы жылдары Ақтау портының өткізу қабілеттілігі жылына 2,5 миллион тонна құрғақ жүкті құрайтын 3 терминал салу да аталмай қалған жоқ. Темір жол көлігі саласына қатысты сөзінде министр Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру аясында 2012 жылы Жезқазған – Бейнеу жəне Арқалық – Шұбаркөл темір жол желілерінің құрылысы басталғандығын да тілге тиек ете кетті. Ағымдағы жылы Астана – Алматы бағытындағы жоғары жылдамдықтағы темір жол магистралінің құрылысы басталатыны да ерекше аталды. Аталған жоба іске асырылған жағдайда, жол жүру уақыты 12 сағаттан 5 сағатқа дейін қысқаратын болады. Жүк тасымалы бойынша 14 мыңнан астам жүк вагоны мен 144 локомотив сатып алынғаны жəне 675 км темір жол желісіне күрделі жөндеу жүргізілгені белгілі болды. 2012 жылы «Алматы – Петропавл», «Астана – Ақтөбе» бағыттарында «Тұлпар-Тальго» пойызы қолданысқа берілсе, мұның сыртында 102 вагон жаңадан сатып алынып, 82 вагон қайта жаңартудан өткен. Сондай-ақ 2013 жылы «Алматы – Атырау», «Астана – Атырау» бағыттарында қатынайтын пойыз іске қосылады деп жоспарланыпты. Азаматтық авиация саласында атқарылған жұмыс нəтижелеріне тоқталып өткен министр сөзінің соңында Мемлекет басшысының

инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру туралы тапсырмасын орындау жəне еліміздің көліктік əлеуетін дамыту бағыттарындағы жұмыстардың үстіміздегі жылы өз жалғасын табатындығын да атап көрсетті. Негізгі баяндамадан кейін палатаның Экономикалық реформа жəне өңірлік даму комитетінің төрағасы Сейітсұлтан Əйімбетов қосымша баяндама жасады. Комитет төрағасы көлік инфрақұрылымы мен сервистің жай-күйі қанағаттандырмайды; тариф саясаты жетілдірілмеген; ғылыми-техникалық əзірлемелер мен инновациялық технологияларды енгізу тетіктері дамымаған; инженер-техникалық мамандықтағы білікті кадрлар тапшы жəне бақылау деңгейі де айтарлықтай емес дегенді баса айтты. Артынан сұрақ-жауап рəсімінде жиырмадан астам депутаттың сұрақтарына жауап қайтарылды. Əсіресе, əуе тасымалы саласына қатысты депутаттардың сауалдары көп болды. Одан белгілі болғанындай, шағын авиация саласын дамыту қолға алынуда, соңғы жылдары 10 рейске субсидия бөлініп отыр. Сондай-ақ, отандық əуе компаниялары 16 əуе кемелерін сатып алатыны жəне келесі жылы да тағы 14-і жеткізілетіні алға тартылды. Жалпы, 2020 жылға дейін 56 əуе кемесі сатып алынады екен. Осы орайда депутаттар жасаған ұсыныстар министрлік жұмысы барысында ескеріледі деген сенім білдірілді. Мəжіліс «Көлік туралы» заңға халыққа тиімді өзгертулер енгізу ниетінде. Отырысты С.Дьяченко қорытындылады. Вице-спикер министрлік өз міндетін дұрыс атқарып келе жатыр деген ұстанымын жеткізді. Енді депутаттардың ортаға салған пікірлері негізінде Үкіметке бірқатар ұсыныстар жобасы дайындалатын болады.

Жўмыспен ќамту жолдары

Кəсіпорындардаєы кґшпелі ќабылдау «Нұр Отан» ХДП облыстық филиалы Елбасы, партия Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тұрғындар арасында Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспарын жүзеге асыру жəне оның негізгі бағыттарын түсіндіру мақсатында тапсырмасын орындауда өз жұмыстарын жаңаша құрып, жетілдіре түсуде. Соның бір көрінісі ретінде азаматтарды көшпелі қабылдау дəстүрлі жүзеге асырылып келеді. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

«Нұр Отан» ХДП облыстық филиалының қоғамдық қабылдау кеңесінің мүшелері еліміздегі 2010-2014 жылдарға арналған үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы бойынша жүзеге асырылатын жобалар мен жұмыс істейтін нысандар бойынша «Азаматтарды бірыңғай қабылдау күні» республикалық акциясы аясында қаладағы бірқа тар кəсіпорындарда болып, жұмысшылармен жүздесті. Көшпелі қоғамдық қабылдау шылар бірінші болып «Тенуса» ЖШС-іне атбасын тіреді. Серіктестіктің полимерлі-композитті материалдар өндіретін зауыты – «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы қолдауымен жүзеге асырылған жоба. Зауытта жылу, су жəне газ құбырлары, кəрізді қарау құдықтары мен олардың қақпақтары шығарылады. Облыста үдемелі индустриялық-инновациялық да му бағдарламасы аясында жүзеге асырылған бұл жобаның Батыс Қазақстанда теңдесі жоқ

деуге болады. Сондықтан да зауыт өніміне сұраныс жоғары, оның түрлерін көбейтуге бағыт ұсталуда. – Зауыт өнімдерінің артықшылығы сол – мұнда шығарылатын құдықтар мен қақпақтар шойыннан құйылатындарға қарағанда, жеңіл жəне анағұрлым арзан. Өндірістік процесте табиғи құм мен пластик қалдықтар пайдаланылады. Бұл – елімізде осындай өнім шығаратын алғашқы зауыт, – дейді «Тенуса» ЖШС директорының орынбасары Жанна Күндолова. Зауыт жұмысшылары еңбекақыларын уақтылы алады. Еңбек етуге толық жағдай жасалған. Партия филиалының қоғамдық қабылдау кеңесінің мүшелері үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы аясында пайдалануға беріліген «Izet Grenhaus» жылыжай кешенінде жəне темір-бетон бұйымдарын шығаратын «Мизам» ЖШС-інде болды. Мұнда да негізгі əңгіме өзегі кəсіпорындардың жобалық қуатын игеру, жұмысшылардың əлеуметтік жағдайы төңірегінде өрбіді. Екі кəсіпорында да жобалық қуатты игерудің толық

алғышарттары жасалған, жұмысшы ларды əлеуметтік қолдау мəселелері шешімін тапқан. Мысалы, «Мизам» ЖШСіне қарасты «Нағыз бетон» зауыты жылына 150,0 мың текше метр темір-бетон өндіреді. Қазір мұнда 130 адам еңбек етеді. Зауыт өңірдің сондай-ақ Атырау, Маңғыстау жəне Батыс Қазақстан облыстарының осындай өнімдерге деген сұранысын толық жабады. Болашақта мұнда тұрғын үй құрылысының осы заманғы, тиімді жəне үнемді технологиясы үшін жылу ұстағыш қабырғалық панельдерін өндіру желісін пайдалануға беру көзделуде. – Мұндай шаралардың қайтарымы мол. Өткен жылы өткізілген көшпелі қоғамдық қабылдауларда бірқатар кəсіпорындардың өзекті мəселелерін шешуге ықпал етілді. Сондай-ақ, үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарлама аясында іске қосылған кəсіпорындардың жобалық қуатында жұмыс істеуіне бақылау жасалады, олардағы əлеуметтік шиеленістің болмауы қадағаланады. Бұл үрдісті биыл да жалғастырудамыз. Бүгінгі шара соның айқын айғағы. Көшпелі қоғамдық қабылдау жоспарлы жүргізіледі, оларға қатысушылар кестеге сай бекітіледі, – дейді «Нұр Отан» ХДП облыстық филиалы қоғамдық қабылдау бөлмесінің меңгерушісі Амангелді Мектепбаев. Ақтөбе облысы.

Елбасы Н.Ə. Назарбаевтың «Əлеуметтік-эконо микалық жаңғыру – Қазақстан дамуының бас ты бағыты» атты халыққа Жолдауында қойылған міндеттердің бірінші бағыты қазақстандықтарды жұмыспен қамту екені белгілі. Бұл тиімді оқыту жүйесін құру жəне жұмысқа орналас тыруға көмек көрсету, ауылда кəсіпкерлікті дамыту, еңбек ресурстарының жинақылығын арттыру, еліміздің белсенді экономикалық орталықтарында жұмысқа орналасу басымдығына қол жеткізу арқылы жүзеге аспақ. «Нұр Отан» ХДП Сайлауалды тұғырнамасының «Қолжетімді еңбек жəне лайықты жалақы» бөліміне сəйкес, партия болашақта да «Жұмыспен қамту-2020 бағдарламасын» жүзеге асыруды қамтамасыз етуді көздейді. «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасы, бірінші кезекте, азаматтардың мəселелерін шешуге бағытталғанын ескере отырып, «Нұр Отан» ХДП ағымдағы жылдың 28 наурызында аймақтық филиалдардың қоғамдық қабылдау бөлмелерінде «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасын жүзеге асыру мəселелері бойынша азаматтарды бірыңғай қабылдау күні» республикалық акциясын өткізді. Акцияны ашық сұхбат алаңы ретінде өткізудің өзектілігі – «Нұр Отан» ХДП-ның азаматтарға «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасын іске асырушы операторлар болып табылатын мемлекеттік органдармен тікелей жүздесуге мүмкіндік туғызуында. Партия филиалдарының қоғамдық қабылдау бөлмелерінің мəліметі бойынша акцияға 5 мыңнан астам адам қатысқан». Акция аясында «Жұмыспен қамту-2020 бағдарламасын жүзеге асыру барысы, Қазақстан дамуының 2050 жылға дейінгі Стратегиясында Президенттің қойған міндеттеріне сəйкес, бағдарламаға енгізілген өзгерістер туралы тұрғындар арасында түсініктеме жұмыстары жүргізілді. Əкімдіктер, мемлекеттік органдар жəне партия филиалдарының басшыларымен азаматтарды жеке мəселелері бойынша қабылдаулар өтті. «Егемен-ақпарат».

 Əлем жəне Қазақстан

Ґѕір келешегі ортаќ іс-ќимыл арќылы ґміршеѕ Бір кездері əлем өркениетінің бесігі болған Азия замана көшінің əбжіл қимылына ілесе алмай, сыртқы саясаты түгілі ішкі іс-əрекеттерінде де кəрі құрлыққа қарап елеңдеп, солар айтқан байламға бас шұлғып, бұрысының өзін дұрысқа балап, өз ділінен ажырап, демократияны желеу етіп сырттан таңған үлгіні тұяқ серіппестен қабылдаған күндер келмеске кетті демесек те, сірескен сеңнің көбесі сөгілгені рас. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Қазіргі əлемнің саяси картасында халқының көптігімен де, даму үдерісінің жылдамдығымен де, бір-бірімен ықпалдасып, ҰҚШҰ, АӨСШК, ШЫҰ, АЫҮ сынды халықаралық ұйымдарда ақылдасып, туындаған өзекті проблемалар жайында пікір алысуымен өздерінің планета санасатын əлем екендігін дəлелдеген азиялықтардың бұл жолғы жүздесуі тəжік жерінде өтті. Өзінің Тəжікстанға ресми сапары аясында Қазақстан сыртқы саясат ведом ствосының басшысы Ерлан Ыдырысов Душанбе қаласында Азиядағы ынтымақтастық жөніндегі үнқатысуға мүше мемлекеттердің 11-ші Сыртқы істер министрлері кеңесіне қатысты. Ал азиялық мемлекеттердің сыртқы істер министрлері жиналған алқалы кеңестегі айтылған ойлар Елбасының Сыртқы істер министрлігі алдына қойған сыртқы саясатты экономияландыру туралы тапсырмасына сəйкес келіп жатты. Ол – ынтымақтастық жөніндегі үнқатысуда өзара тиімді экономикалық ынтымақтастықты алға тарту, сонымен қатар, өңірдегі сауданы кеңейту мен əлем нарығындағы бəсекеге қабі леттілікті нығайту секілді өзекті мəселелер болатын. СІМК барысында сөз сөйлеген қазақстандық дипломат азиялық мемлекеттерді су қорла рын сапалы басқаруға, азықтүлікпен қамтамасыз етуге, əсіресе, энергетикалық қауіпсіздік мəселелері бойынша ынтымақтастықты белсенді ете түсуге шақырды. Сонымен қатар, Ерлан Ыдырысов аймақтық қана емес, əлемдік қауіпсіздік мəселесіне ықпал ететін факторларға да тоқталып өтті. «БҰҰ ресми мəліметтеріне сəйкес, бүгінгі таңда əлемдегі 1,5 млрд. адам электр қуатына қол жеткізе алмай отыр жəне 2,4 млрд. адам отын қорымен қамтамасыз етілмеген. Ал жер бетіндегі халық санының өсуі

жəне энергия қуатын пайдалануға сұраныстың артуы əлем алдына жаңа қиындықтар алып келуі əбден мүмкін. 2030-жылдардағы жаһандық дамудың тегеурініне төтеп беру оңай болмайды. Қазіргі энергетикалық жүйе ол дəрежеге шыдас бермейді. Бүгінгі əлемдік даму қарқынын есепке алып шамаласақ, ол уақытта су – 30 пайызға, энергия қуаты – 40 пайызға, азық-түлік 30 пайызға артық қажет болады. Дəл осы ған байланысты Қазақстан ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі үшін «Болашақтың энергиясы» тақырыбын таңдады», деп атап өтті Е.Ыдырысов. Сонымен қатар, ол барлық шараға қатысушыларды өздерінің ұлттық павильондарымен көрмеге қатысуға шақырды. Қазақстан Сыртқы істер министрі қазіргі заманда əлем елдерінің бір-бірімен байланыстарының қай түрінде де көлік-логистика мəселесінен айналып өтуге болмайтынына мəн бере сөйледі. Ол үшін көлік қатынастарын заманауи үлгіде алға апаруда сапалы жолдар салынуының аса маңызды екендігін айтқан министр тас жолдармен қатар, темір жол байланысын өрістету қажеттігіне де баса мəн берді. Осы ретте жаңғырған Ұлы Жібек жолы – Батыс ЕуропаБатыс Қытай трансмагистралінің бірнеше мың шақырымының біздің ел арқылы өтуінде Қазақстан тарапынан атқарылып жатқан жұмыстарды жұртшылық назарына салып өтті. Сонымен бірге, министр өз сөзінде Ауғанстандағы жағдайды тұрақтандырудың, оның экономикасын бейбіт мақсатқа бейімдеудің əлемдік маңызы барлығын айтты. Осы елдің экономикалық ахуа лы дұрысталып, халқының əлеуметтік проблемалары шешілмейінше, осында туындап, одан кейін əлемдік қауіпсіздікке қатер төндіретін қауіптердің сейілмейтіндігін, жер бетінде тұрақтылық мəселесінің тек сөз болып қалатынын, оны дұрыс бағытқа беттетуде күш біріктірудің қажеттігін, осы ретте қолдан келген

Софияда талќыланды

Софияда Қазақстанның Болгариядағы дипломатиялық миссиясының ұйымдастыруымен Болгария журналистер одағында Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауына арналған медиа-брифинг өткізілді.

Іс-шара барысында Қа зақ станның əлеуметтік-эко но микалық жəне саяси дамуының негізгі бағыттары туралы, сондайақ Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында қойған мақсат-міндеттері туралы баяндалды. Қазақстанда қабылданатын

бағдарламалардың негізгі мақсаты халықтың əл-ауқа тын нығайту болып табылаты ны айтылып, Қазақстанның сырт қы саясаты мен оның бастамалары, ҚазақстанБолгария қатынастарының ахуалы мен келешегі талқыланды. Болгарияның бұқаралық

«Сґзден іске кґшу» ќаєидасы

Бүгінде мемлекеттік қызмет сапасын жақсарту мен əкімшілік басқарудың озық жүйесін құру мəселесі төңірегінде аз айтылып жүрген жоқ. Бұл – əкімшілік басқарудың, мемлекеттік қызметтің жаңа реформаға сұранып тұрғанының бірден-бір көрінісі. Ал 26 наурыз күні жаңа өзгерістер жəне толықтырулармен толыққан «Мемлекеттік қызмет туралы» Заң өз күшіне енгеннен кейін жұртшылықтың игі жаңалықтан тек жақсылық күтіп отырғаны анық. Демек, жаңартылған заң қабылданды. Ал мемлекеттік жəне жергілікті өзін өзі басқару саласында елді елең еткізген реформалардың қалай жəне қандай деңгейде жүзеге асатыны – алдағы күннің еншісіне тиесілі шаруа. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстан Республикасы Пре зиденті жанындағы Мемле кеттік басқару академия сында облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының мəслихаттары хатшылары мен аппарат жетекшілерінің қатысуымен өткен семинар барысында өзін өзі басқару саласындағы жаңа қадамдарға қатысты əңгіме қозғалды. Жиынды ашқан академия ректоры Болатбек Əбдірəсілов жергілікті өзін өзі басқару мен ауыл əкімдерін сайлау үдерістері – дамудың жаңа сатысының белгісі екеніне тоқталып, «мемлекеттік

басқару саласын демократияландыру бағытындағы бағытымыз айқындалып келеді. Жергілікті өзін өзі басқару бағытында да жаңа тұжырымдама əзірленді. Бұл – мемлекеттік қызмет саласының жаңа үлгісінің бар екенін байқатады. Яғни біз мемлекеттік басқарудың орталықсыздандыру жүйесіне бет алдық», деген ойын жеткізді. Оның айтуынша, мемлекеттік жəне жергілікті өзін өзі басқару жүйесін реформалаудың алғашқы кезеңінде көбіне-көп халықаралық ұйымдардың тəжірибесі ескерілген. Жан-жақты сараптамадан өткен. «Бірақ, біз ол кезеңнен өттік. Ендігі кезекте біз ұстанатын қағида – «сөзден іске

кө мекті алыс-жақын елдердің аямауы керектігін атап көрсетті. Ауғанстандағы тұрақтылық жайын əріптестерінің назарына тағы бір салып өткен министр алда өткізілетін «Ыстамбұл үдерісінің» маңыздылығына тоқталды. Рас, алақандай жұмыр жердің бір шетінде орын алған тұрақсыздықтың біздерге еш қатысы жоқ дейтін бұл 17-ші немесе 19-шы ғасыр емес. Лондонда құнды қағаз бағамының өсуі мен құлдырауы, АҚШ банктеріндегі ипотека жүйесінің шытынауы мен алақандай Кипр аралындағы экономикалық қиын жағдайдың əлемге əсерін тигізетіні кішкентай балаға да мə лім заманда аймақта жатқан Ауғанстандағы тұрақсыздықтан бізге келіп-кетер не бар деп айта алмайсың. Сондықтан да, біздің ел маңдайының соры бес елі, соғыстан көз ашпай, қиындықтың бел ортасында батпақтап жатқан елге көмек қолын созды. Жəне ол Ауғанстанның болашағына жасалған жанды көмек. Қазақстан қаржысына мектеп пен аурухана салынып, ауған жастары бейбіт елдің экономикасына қажетті мамандықтар бойынша біздің жоо-ларда білім алуда. Бұл жайында кеңестен соң журналистерге арнаған брифингте Ерлан Ыдырысов айтып берді. Форум алаңында Е.Ыдырысов Иран Сыртқы істер министрі Алиакбар Салехимен, Қырғызстан Сыртқы істер министрі Эрлан Абдылдаевпен, Ауғанстан Сыртқы істер министрі Залмай Расулмен, Кувейт Сыртқы істер министрі шейх Сабах əл-Хамадомимен жəне Жапония делегациясының басшысы Минору Куитимен екіжақты кездесулер өткізді. Азиядағы ынтымақтастық жөніндегі үнқатысу 2002 жылы құрылса, қазіргі таңда өңірдің 32 мемлекетін біріктіретіні белгілі. Қазақстан аталған ұйымды 1992 жылы Қазақстан Президентінің бастамасымен құрылған Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңеске өзіндік бір əріптестік тұғырнама ре тінде қарастырады. Қазіргі уақытта Қазақстан Азиядағы ынты мақтастық жөніндегі үн қатысу аясындағы ауыл шаруашылығы, көлік жəне энергетика салаларындағы 3 жобаның үйлестірушісі болып табылады. ақ парат құралдарының өкілдері мен ғалымдары Жолдаудың мазмұнына жоғары баға беріп, қазіргі күрделі ғаламдық заманда маңызды жəне келешекке бағытталған мəнді құжат деп атаса, болгар кəсіпкерлері Қазақстан мен Болгарияның экономикалық қатынастарына қызығушылық білдіріп, инвестициялық ынтымақтастықтың дамуына үлестерін қосуға ниеттенді. Болгар жəне ағылшын тілде ріне аударылған Жолдаудың кітапшалары келген қатысушылардың арасында таратылды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. көшу» қағидасы болуы тиіс», деді Болатбек Серікбайұлы. Ал еліміздің Өңірлік даму вице-министрі Серік Жұманғарин жергілікті өзін өзі басқаруды дамыту тұжырымдамасына тоқтала келе, жергілікті өзін өзі басқару жүйесін реформалау – көп жылдардан бері келе жатқан күрмеулі мəселелердің түйінін тарқатуға ықпал ететінін атап өтті. «Азаматтардың басым бөлігінің ауыл əкіміне тағайындалғысы келмейтіні жасырын емес. Олар тек мемлекет бюджетіне ғана қарап отырады. Қаражатты да өз еркімен басқара алмайды. Жергілікті халықтың барлық өкпесі мен наразылығы да оның мойнына түседі. Сол себепті, жаңа реформа аясында елді мекендерді дамытуға бөлінетін қаржының игерілуіне, жергілікті өзін өзі басқаруға басқаша көзбен қарайтын боламыз», деді өз сөзінде С.Жұманғарин. Ал Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Марат Сəрсембаев жергілікті əкімдерді сайлаудың тəртібі мен шарттарын түсіндіріп өтсе, Мемлекеттік басқару академиясындағы «Мемлекеттік саясат» кафедрасының доценті Гүлмира Досмағамбетова «Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру: Қазақстан Республикасында іске асырудың ғылыми тəсілдері мен тəжірибесі» тақырыбында баяндама жасады.


Еліміздіѕ таєдыры ґз ќолымызда! Еліміз бен оның азаматтарының бірлігі Қазақстанның əрі қарайғы дамуының негізі болған, солай болып қала береді. Осыған байланысты отандастарымыздың нақты өмірі арқылы еліміздің табысын, оның азаматтарының табысын көрсетуді мақсат ететін жыл сайынғы «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» республикалық форумын өткізу идеясы дүниеге келген болатын. «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» жалпықазақстандық форум аясындағы шаралар өткен аптада Қызылорда, Атырау жəне Қарағанды облыстарында ұйымдастырылды. Қызылорда облысының Қармақшы ауданындағы салтанатты шараға ауданның танымал тұлғалары, мемлекеттік органдар, ҮЕҰ, интеллигенция мен жастар өкілдері жиналды. «Мен 1940 жылы Грузияда дүниеге келдім, – деп бастады қатысушыларға өз өмірінен сыр шерткен Т.Дямуршаев. – Жасым 4-ке толған кезде отбасымызбен Қазақстандағы Қызылорда облысының Қармақшы ауданына қоныс аударыппыз. Бүгінгі таңда біз – қазақстандық гру зиндер осы өлкеде бақыттымыз деп мақтанышпен айта аламын. Біздің бəрімен теңдей мүмкіндіктеріміз бар. Бізде Қазақстан халқы Ассамблеясы жұмыс істейді. Қазақстандағы осынау институттың үлгісі əлемде мойындалған, ал оның ұлтаралық татулық пен конфессияаралық келісімді нығайтуға бағытталған саясатты жүргізудегі тəжірибесін алыс жəне жақын шет елдер де қабылдап жатыр». Жас көшбасшы Мұхтар Ыбыраев Мəскеуде (Ресей) дүниеге келген, бірақ Қазақстан егемендігіне қол жеткізген кезде тарихи Отанына оралды: «Біздер – ата-бабаларымыз күрескен, армандаған тəуелсіздіктің куəгерлеріміз. Енді біздің ұрпақтың кезегі келді. Қазақстанның болашағы – біздің қолымызда! Халық даналығында «Не ексең, соны орасың» деген тəмсіл бар, тек жақсылық пен игіліктің, білім мен отаншылдықтың дəнін себейік...». Іс-шара соңында аудан əкімінің орынбасары Е.Қалиев №250 мектеп-лицейдің 11 сынып оқушысы, облыстық «Эрудит» интеллектуалдық олимпиадасында бас

мектеп-гимназияның 10 сынып оқушысы, жастар қозғалысының белсендісі Дінмұхаммед Лұқпанов жəне т.б. болды. «Маған кеңес кезінде де, қазір де жұмыс жасау бақыты бұйырыпты. Əрине, əр дəуірдің өз артықшылықтары болады. Кеңес Одағы кезінде де біз көптеген жақсылықтарды көрдік, мысал үшін айтсақ, жұмыссыздық деген атымен болмайтын. Алайда, біз өз жеріміздің, өз тағдырымыздың қожасы бола алмадық...», деді форумның қатысушыларына Асқар Құрманбаев. «Мен жəне менің замандастарым – Қазақ елінің бақытты ұрпағы. Өйткені, біз еліміздің көтеріліп келе жатқан, дамып, өркендей түскен уақытында өмір сүріп жатырмыз – деп мəлімдеді мектеп оқушысы Дінмұхаммед Лұқпанов. – Отанымның игілігі үшін еңбек етіп, тəуелсіз Қазақстанға бар жан-тəніммен қызмет ететін боламын деп уəде беремін!» «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» форумының аясында қатысушылар «АТОМ» Жобасының петициясына қол қойды. Атырау облысының Индер ауданындағы форумда спикерлерді жиналғандар зор қошеметпен қарсы алды. Бүгінгі күннің мұндағы ерлерінің қатарында жергілікті интеллигенция, ардагерлер өкілдері – Журналистер одағы сыйлығының лауреаты Сансызбай Базарбаев, Индер көпбейінді ауылшаруашылық колледжінің оқытушысы Алтыбай Ермұханов, Чернобыль апатының салдарын жоюға қатысқан Ақылбек Хайырлиев, аудандық «Дендер» газетінің тілшісі, Индер ауданы бойынша «Жас Отан» ЖҚ

жүлдеге ие болған Айжан Ахметова мен үйде орын алған өртте ерлік көрсетіп, үй ішінен газ баллонын алып шыққан №3 өрт сөндіру бөлімінің өрт сөндірушісі, өртке қарсы қызметтің кіші сержанты Дəурен Шайхымұратовты жəне «Қазақтелеком» агенттігінің монтері Сексенбай Жиенбаевты марапаттады. Аудандық форум Бекболат Тілеуханның «Елім менің аңсаған» əнімен қорытындыланды.

атқарушы хатшысы Сұңқар Көшеков, көпбалалы ана Фарида Ғұмарова көрінді. «Тарихтың қас-қағымдай қысқа мерзімінде біздің жас мемлекетіміз жетістіктерге қол жеткізіп үлгерді, – деді форумда сөз сөйлеген Сансызбай Базарбаев. – Бүгінде тəуелсіздігімізге 21 жыл толды, бұл көп те емес, алайда атқарылған істер баршылық, оны əлемдік қоғамдастық та таныды». «Чернобыль апатының салдарын жоюға қатысқандықтан, мен ядролық сынақтың қасіретін жақсы білемін, – деді қатысушыларға Ақылбек Хайырлиев. – Кеңестік мемлекеттің қателігі мен салғырттығынан мыңдаған кінəсіз отбасылар зардап шекті... Президентіміз қазақ жеріндегі ядролық сынақтарға «Жол берілмейді!» деді. Сөзінде тұрды. Кеңес заманының өзінде қаймықпастан Семей полигонын жапты». Іс-шара «АТОМ» Жобасының петициясына қол қою, алғыс хаттармен марапаттаумен жалғасты, соңында «Атамекен» əнін жиналғандар қосылып бірге шырқады.

*** Атырау облысының Индер жəне Махамбет аудандарында өткізілген ісшараның басты мақсаты өңірлердің қалыптасуы мен жүйелі дамуына, сол арқылы тұтастай тəуелсіз Қазақстанның дамуына сүбелі үлес қосқан аудан тұрғындарының жетістіктерін көрсету болды. Махамбет ауданындағы форумның басында əнұран орындалып, «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» фильмі көрсетілді. Шараның ресми бөлігін аудан əкімі Ерлан Жаңабаев ашып, жиналғандарды осынау айтулы оқиғамен құттықтады. Жерлестеріне өз өмірлерінен сыр шертіп, жетістіктерімен бөліскендердің қатарында Махамбет аудандық мəслихатының хатшысы, Мəскеу қаласында өткен Бүкілодақтық халық шаруашылығы көрмесінің қола медаль иегері Асқар Құрманбаев, «Құрмет» орденінің, «Астана» медалінің иегері Аманжол Есқараев, ауданның 80 жастағы тұрғыны, көпбалалы ана Нұрбибі Əбдірахманова, ақын, «Жайық шұғыласы» аудандық газетінің бас редакторы, Журналистер одағының мүшесі Нұрым Ерғалиев, аудандық мəслихат депутаты Мақаш Бисенова, аудандық əйелдер кеңесінің төрайымы Жібек Мугауова, «Құрмет» орденінің иегері Владимир Розметов,

3

www.egemen.kz

2 cəуір 2013 жыл

*** Қарағанды облысының Теміртау қаласында өткен салтанатты шара Тұңғыш Президенттің тарихи-мəдени орталығында өткізілді. 2011 жылы ашылған Орталық – салтанатты киіз үй түріндегі теңдесі жоқ сəулетті жоба. Оны Елбасының жай ғана тағдыр жылнамасы емес, тəуелсіз Қазақстанның да жылнамасы деп атауға болады. Мұражайдың алты залында Н.Назарбаевтың тұлғалық қалыптасуы мен мемлекет игілігіне жасаған жұмыстарының тарихы көрсетілген. Дəл осы жерде, таңданатыны жоқ, жерлестеріне атақты теміртаулықтар да өз жетістіктерінің құпиясын паш етті. «Мен қарапайым кеншінің отбасында

дүниеге келдім, Мəскеу автомобиль-жол институтын үздік бітіріп, Қарағанды политехникалық институтына жұмысқа жолдама алдым. Осы жерде 30 жылдық – кіші ғылыми қызметкерден Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің бірінші проректоры қызметіне дейінгі еңбек жолынан өттім. Мен үшін бүгінде еліміздің Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың өзі түлегі саналатын Қарағанды мемлекеттік индустриялық университетінің ректоры болу үлкен құрмет болуымен қатар, зор жауапкершілік жүктейді», деді техника ғылымдарының докторы, Қарағанды мемлекеттік индустриялық университетінің ректоры Марат Ибатов. «Бақытымызға орай, бүгін біз бейбіт елде өмір сүріп жатқанымызды мақтанышпен айта аламыз, – деп атап көрсетті «Синергия» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, «Достасу» медиация жəне құқық орталығының жетекшісі Майя Блащенко. – Ел игілігі үшін түрлі салада өзімізді көрсетуге, бəрін жасауға, жұмыс істеуге мүмкіндігіміз мол. Біздің республикамыздағы сəтті жүзеге асырылып жатқан бейбітшілік пен келісім саясаты болмаса, мұның бірде-біріне жол жоқ болар еді. Үлкен ұлым Санкт-Петербург университетіне емтиханды сəтті тапсырып тұрғанына қарамастан, «Өз елімнен басқа еш жаққа да кетпеймін!» деп Қарағандының жоғары оқу орнына түсті». Президент Н.Назарбаевтың курстасы, құрметті металлург, «Құрмет» орденінің иегері Тоқтархан Ысқақовтың өмірлік ұстанымы: «Металлургия – менің тағдырым!». Ол Семей облысында дүниеге келген, ядролық полигондағы сынақтың куəгері. Сөз орайында айта кетсек, ҚР халық əртісі Роза Рымбаевамен бір ауылда өскен. Мектепті бітірген соң, комсомолдық жолдамамен екпінді құрылысқа – Рудный қаласындағы Соколов-Сарыбай тау-кен байыту комбинатына барады. «Əскерден келген соң, Қарағанды политехникалық институтына оқуға түстім. Көп ұзамай елдің болашақ Президенті Нұрсұлтан Назарбаев та студент болды... Тəуелсіздік жылдарында көп қиындық кездесті, дегенмен, мен тəуелсіз елімізбен бірге көркейіп, өсіп-өніп, жетілгенімді мақтан тұтамын. Дұрыс таңдау – ол сенің жасауға тиісті шаруаны шын жүректен жасағанда ғана болады. Жерлестеріме еліміздегі, қаламыздағы сəтімен, табысты атқарылып жатқан шаруалардың барлығын сақтай біліп, кейінгіге жеткізсін деген тілегімді арнағым келеді», – деп сөзін түйді Т.Ысқақов. «Менің айтпағым мынау: қандай іспен айналыссаң да, бастысы – шын ниетпен кірісу. Егер ниетің болмаса, нəтиже де болмайды, бос əурешілікке айналады. Кез келген істі қолға алған кезде бар жан-тəніңмен кірісу керек. Сонда ғана ол жемісін бермек!» деген сенімде самбо күресінен əлем чемпионы Никита Азаров. «Əрине, сонымен бірге, өзімізді көрсету үшін де бейбітшілік керек алдымен. Қазіргі таңда Қазақстанның яд ролық қарусыздану мен ядролық қауіпқатерді қысқарту үдерісіне қосқан өлшеусіз үлесі кеңінен мойындалды. Біз адамдарды өз еркімен Президент Н.Назарбаевтың халықаралық «АТОМ» Жобасын қолдауға, сөйтіп, өмір сүріп отырған планетамызды ұрпақтың жарқын болашағы үшін ядролық қарусыз əлемге айналдыруға шақырамыз», – деді ол жиналғандарға арнаған сөзін қорытындылай келе. Форум аясында қатысушылар АТОМ Жобасының петициясына қол қойды. Сондай-ақ іс-шара барысында көрсетілген ғылыми-инновациялық жəне əлеуметтік жобалар байқауының жеңімпаздары марапатталды. Оннан астам жас ізденімпаз төрт бағыт – «Инновация жəне интеллект», «Жастардың əлеуметтік белсенділігі жəне еріктілік», «Толеранттық. Бейбітшілік. Келісім» бағыттары бойынша өздерінің идеяларын сарапшылардың назарына ұсынды. Я.Абрамайтес, И.Новиков, А.Воло китин, А.Алмазов, А.Сейдуллаева, К.Нау мов, А.Шефер, М.Кукимовтың Қарағанды мемлекеттік индустриялық университеті мен Теміртау медколледжі, №16 орта мектеп командаларының еңбектері үздік деп танылды. «Егемен-ақпарат». –––––––––––––––––––––––––– Суретті түсірген Ринат ДУСУМОВ.

Айбын Қазіргі кезде Отан алдында əскери борышын өтегісі жəне өмірін əскери қызметпен байланыстырғысы келетін жастардың қатары жыл сайын өсіп келеді. Оған келісімшартпен азаматтық борышын өтегісі келетін жас азаматтарды жинау пункттерінің ашылуы да мысал бола алады. Елімізде биылғы əскерге шақыру басталды. Осыған орай біз Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық əскерлерінің бас қолбасшысы Мұрат МАЙКЕЕВПЕН əңгімелескен едік.

Əр азаматтыѕ борышы – Қарулы Күштерді реформалау жоспарларына сəйкес соңғы жылдары келісімшарт бойынша əскери қызметшілердің саны айтар лықтай артты. Бірақ, мерзімді əскери қызмет Отанымыздың қауіп сіздігін қамтамасыз ету жүйе сінің маңызды құрамы болып қала береді, – деп бастады əңгімесін Мұ рат Майкеев. – Əр жарты жыл сайын Құрлық əскерлерінің барлық əскери бөлімдері олар еліміз бойынша елуден асады, толығып отырады. Əскерге шақырылушылардың басым көпшілігі əс кери борышын өтеу үшін Құрлық əскерлеріне жіберіледі. – Құрлық əскерлері туралы кеңірек айтып берсеңіз. Оның қатарына қандай бөлімдер кіреді? – Құрлық əскерлері – Қарулы Күштеріміздің ең маңызды жəне ең көп түрі. Құрлық əскерлерінің құрамына мотоатқыш, танкті, десантты-шабуылдаушы жəне артиллериялық əскери бөлімдер жəне теңіз жаяу əскері бригадасы кіреді. Бұдан басқа, Құр лық əскерлерінің құрамында жауын герлік жəне материалдық-техни калық

қамтамасыз ету əскери бөлімдері бар. Құрлық əскерлерінің құрылымдары мен құрамалары 24 гарнизонда орналасқан. – Əскер қатарына білікті мамандарды алу, келісімшартпен əскери борышын өтегісі келетін азаматтар туралы не айтар едіңіз? – Бүгінгі таңда Қарулы Күштерде білікті мамандарға деген сұраныс артуда. Сондықтан, əскерге шақыру кезінде шақырылушының біліміне басты назар аударылуда. Қорғаныс министрінің талабына сəйкес жауынгерлік даярлық қарқын дылығының едəуір артқанын атап өткен жөн. Сарбаздардың мерзімді əскери қызметінің бəрін қолына кү рек немесе сыпырт қы ұстау мен өткізу сияқты жайттар артта қалды. Қазір, тіпті, асхана бойынша барлық жұмысты əскермен келісімшарт бойынша қызмет істейтін азаматтық ұйымдар өз мойындарына алған. Барлық əскери қызметшілердің басты жұмысы – жауынгерлік даярлық, жорықтық-марштар, далалық жаттығулар. Əскерге шақырылушының денсаулық жағдайынан басқа, біз жастарды

психологиялық жағынан іріктеуге де баса назар аударамыз. Арнайы дайындықты талап ететін мамандықтар бойынша, оқы ту құрамаларында жарты жылдық даярлық жүргізіледі. Қазір біздегі Құрлық əскерлерінің оқу орталығында механикжүргізуші жəне танктің, БМП, артиллериялық өздігінен жүретін зеңбіректің жетекші-операторы мамандықтары бойынша оқыту ұйым дастырылған. Байланыс құралдарының жəне инженерлік əскерлердің кіші мамандары өз алдына бөлек дайындықтан өтеді. Қорғаныс министрі əскери тəртіпке ерекше көңіл бөлуде. Қазір Құрлық əскерлерінде, бар лық Қарулы Күштерде деп айтсақ та болады, құқық бұзушылықтарға жол бермеу шаралары қолданылуда. Барлық құрылымдар бір шақырылымның əскери қыз метші лерімен жинақталады. Əлім жеттік барлық жерде жойылған десек те болады. Барлық казармалар əскери бөлім бойынша кезекшіге шығарыл ған бейнебақылау жүйе лерімен жабдықталған, бұл жағ дайды үнемі қадағалап отыруға мүмкіндік береді. Əр казармадағы стендттерде Құрлық əскерлері бас қолбасшысының, өңірлік əскерлер қолбасшыларының жəне олардың тəрбие жəне əлеуметтік-құқықтық жұмыс бойынша орынбасарларының ұялы телефондарының нөмірлері көрсетілген, бұл нөмірлерге кез келген уақыт та қоңырау шалуға жəне СМСхабарлама жазуға болады. Анонимді түрде де жаза алады. Сол сияқты, əр өтініш бойынша тексеріс жүргізіледі, егер тəртіп бұзушылықтар болса, жедел шара қол данылып, кемшіліктер жойылады. Əңгімелескен Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Оқиға

Жердіѕ байлыєы астында емес, їстінде Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Өткен жұма күні түс қайта Қызылорда облысының Шиелі – Еңбекші тас жолында 27 тонна күкірт қышқылын тасып бара жатқан жүк көлігі аударылып қалды. Ресми мəлімет, көліктің рөлі қарысып қалып, жүргізушінің оған иелік ете алмай қалғанын айтады. Сонымен қатар, жерге 1 тонна күкірт қышқылы төгілгенін жеткізеді. Ал көлік Шиеліден Тайқоңырдағы уран өндіретін «Буденовск-2» цехына бара жатқан. Жүк көлігі «Товарно транспортная компания-Шиелі» деген мекемеге тиесілі екен. Көлік оң бүйіріне аунап түскенде ішіндегі залалды қышқыл 9 метр жерге төгілген. Ал енінен 4 метр жерді ластаған. Күкірт қышқылы төгілгеннен кейін залалсыздандыру жұмыстары жүргізілген. Қажетті содамен жуылған. Төгілген сұйықтықты сорып алған. Аудан əкімдігіне хабарласқанымызда, тиісті шараларды дер кезінде жүргізгендерін, соның нəтижесінде ешқандай шығынның болмағанын мəлімдеді. Онысы өте орынды болған. Сұйықтық тиелген көлік неге аударылып қалды деп олардың жағасынан ала алмаймыз. Шиеліде осы іспен айналысатын ондаған компания бар. Олардың жүздеген жүк көліктері жəне жүр. Ал əкімдік оның

əрқайсысының техникалық жағдайына жауап бермейтіні бесенеден белгілі. Бұл жердегі əңгіменің бəрі уран өндірісімен айналысатын компанияларға келіп тіреледі. Жоғарыда ресми деректі келтірдік. Енді өзіміздің жеке пікірімізді жеткізейік. Жүк көлігінде 27 тонна күкірт қышқылы болған. Ол төңкеріліп қалды. Аунап жатқан көлікті көтеріп тұрғызу бір адамның қолынан келмейді. Арнайы техника керек. Ол техника келем дегенше сұйықтықтың біра зы жерге сіңеді. Сондықтан 1 тонна күкірт қышқылы төгілді деген ақылға қонымсыз дəлел. Осы арада тағы бір мəселе бар. Көлік аударылған тұстан таяқ тастам жерде көл жатыр. Жергілікті жұрт оны Мəмірей көл деп атайды. Аса үлкен болмаса да, айналадағы мал соны суат қылады. Жерге сіңген күкірт қышқылының көлге бармасына ешкім кепілдік бере алмайды. Ал көлден су ішкен малды адамның жейтінін ескерсек, онда қауіптің зорая түсетінін бағамдау қиын шаруа емес. Бұл арада көлдегі қаз-үйрекке үйірсек адамдарды айтып отырған жоқпыз. Біздіңше, арнайы комиссия құрылып, күкірт қышқылын таситын көліктердің техникалық қауіпсіздігін тексеруі керек. Өйткені, бұл бірінші жағдай емес. Қайсыбір жылы дəл 9 мамырдың

қарсаңында осындай бір көлік төңкеріліп қалған болатын. Ол көлік аударылған тұсқа су қоймасы жақын орналасқан еді. Оқиға орын алғаннан кейін арнайы барып көргенімізде, күкірт қышқылы төгілген аумаққа 6 шыбықтың егілгенін көріп не күлерімізді, не жыларымызды білмей қалғанбыз. Есі дұрыс адам уланған жерге ағаш еге ме? Ақыры сөз қылдық қой жəне бір мəселені айта кетейік. Осы Шиелі – Еңбекші тас жолы бірнеше жыл бұрын ғана күрделі жөндеуден өтті. Бүгін барып қарасаңыз, ойдым-ойдым шұңқырға кезігесіз. Күнделікті əрлі-берлі зырылдап жатқан ауыр жүк көліктеріне жол шыдас бермейді. Уран өндіретін компаниялардың қайыршылық күйде емес екенін бізсіз де білетін шығарсыз. Сол себепті олар өздеріне арнайы жол салуы керек. Əйтпесе, Шиелі – Еңбекші тас жолын алты ай сайын жөндеп тұрудан басқа амал қалмайды. Қорыта келгенде, «Товарно транспортная компания-Шиелі» мекемесінің мəселесі май шаммен қаралуы қажет деген ойдамыз. Өйткені, ол қоршаған ортаны ластап қана қойған жоқ, сол айналадағы адамдарға да қауіп төндірді. Дəл сол күні Еңбекші ауылында 21 жастағы бозбала ұйықтап жатып, оянбай қалды. Жас жігіттің ажалы біз сөз етіп отырған оқиғаның салдарынан болды деп отырған жоқпыз. Бірақ осыдан уран өндірісіне жақын орналасқан елді мекендердің экологиялық жағдайының қаншалықты екені аңғарылса керек. Қызылорда облысы, Шиелі ауданы.

«Бекіре-2013» басталды

(Соңы. Басы 1-бетте). Өңір аумағында 20 балық қорғау бекеті құрылады. Мұның 13-і тұрақты жəне 7-уі жылжымалы болады. Бекеттердің 12-сі Жайық өзенінің сағасында, ал 5-уі Құрманғазы ауданындағы Қиғаш өзенінің сағасында орналаспақ, деп мəлім етті газет тілшісіне Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық қорғау басқармасының бөлім бастығы Олег Тушканов. Бұдан бөлек, Каспий теңізінен заңсыз балық аулаушылардың жолын кесу мақсатымен 3 жылжымалы бекет те жұмыс жасамақ. Сондайақ, заңсыз ауланған балықтарды

тасымалдау фактілерінің алдын алу үшін Атырау, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облыстарындағы халықаралық жəне республикалық маңызы бар көлік жолдарында да жол полициясы басқармасымен бірлескен тосқауыл бекеттері қойылады. Су маржанын заңсыз жолмен сүзушілер көлік құралдары оңайлықпен бара алмайтын тұстарды паналап, ең жүрдек су көліктерін пайдаланатыны жиі байқалып жүр. Сол себептен балық қорын қорғаушылар акция аясында авиация мүмкіндігін пайдалануды жоспарлап отыр. Бекіре тұқымдас балықтардың уылдырық шашу мекеніне жетуі үшін су айдыны браконьерлік ау құралдарынан

күн сайын тазартылмақ. Бұл акцияның нəтижелі болуына өңірлердегі ішкі істер департаменті мен прокуратура, қаржы полициясы мен шекарашылар да мүдделілік танытуды көздеп отыр. Браконьерлікпен бітіспес күрес бір акция аясымен шектелмейді. Өйткені, заңсыз балық аулаушылар қыста да, жазда да бекіре тұқымдас бағалы балықтарға қол сұғуын қоймайды. ЖайықКаспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы басқармасының инспекторлары жыл басынан бері браконьерлерден шамамен 21 тонна 163 кило ба лық түрлерін тəркілеген. Мұның ішінде 128 кило су маржаны бекіре тұқымдас бағалы балықтар тобына жатады. Сонымен қатар, балық қорғау заңдылығын бұзуға байланысты 834 факт анықталып, 33 іс құқық қорғау органдарына жолданыпты. Демек, браконьерлікке қатысты мұндай деректер əлі де молаятындығы дау тудырмас. Айтпақшы, бұл акцияға «Нұр Отан» партиясы да қолдау білдірмек ниетін танытты. Партияның Атырау қалалық филиалы жанынан Бауыржан Бимурзин жетекшілік ететін бақылау бекеті құрылып, браконьерлікпен күресте сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға қам жасап отыр. Атырау облысы. –––––––––––––––––––––

Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.


4

www.egemen.kz

2 сəуір 2013 жыл

 Толғандырар тақырып Қылмыс жасағандарды қылмыскерлердің өздері де құшақ жая қарсы ала қоймайтыны белгілі. Сондықтан да аяғын шалыс басып, тəртіп бұзғандар, ең алдымен, түрмеге түспеудің амалын іздейді. Онда оларға кім күшті сол қысым көрсетіп, қылбұрауды салатынын жақсы біледі. Бірақ «Қылмыс жасаған жанның орны – түрме» деген ұғым əбден қалыптасып қалды. Өйткені, айыпкер айыбына сай түрме атты қапасқа қамалса ғана кінəлі сазайын тартып, жаза орындалатын секілді. Ал шын мəнінде солай ма?

Жўртќа кґрсететіндей кїй жоќ

Əрине, бір қарағанда ауыр қылмыс жасаған жандардың ауыр жаза арқалап, бірнеше жылға қатаң түрдегі түрмеге тоғытылғаны дұрыс-ақ. Өйткені, қалыптас қан түсінік бойынша өзгеге зəбір көрсеткен адамның бұдан кейінгі өмірі өксікке толы өкінішті қияметке айналуы қажет. Бірақ бұл жекелеген адамдардың пікірі болғанымен, қоғам бұған басқаша қарайтындығы белгілі. Сондықтан да болса керек, кезінде У.Черчилльдің өзі де: «Қандай ел екендіктеріңді айту үшін əуелі түрмелеріңді көрсетіңдер», деген екен. Ал бізде түрмелерді көрсететіндей күй жоқ. Əрине, түрме – жақсылықтың белгісі емес, оның үстіне түзеу мекемелеріндегі лықа толған сотталғандардың саны сол мемлекеттегі қылмыстық саясатты, ізгілендіру барысын айқындайтынын ескерсек, қылмыскерлердің сазайын тарттыратын басқа балама жазаларды қарастырған да дұрыс па дейсіз.

қолымда закон болса адамды түзетуге болмайды дегеннің тілін кесер едім», деп айтқандай, қатесін мойындатса, айыбын өтемейтін адам жоқ. Бірақ, мəселе, соның жолын қалай табуға болады? Ең оңай жолы қылмыскерлерді қоғамнан оқшаулап, түрмеге қамай беру. Бұл орайда Қазақстанда алғаш рет 1720 жылы қылмыс жасағандарды топырлатып қамайтын түрме Петропавлда салынды. Одан Семей, Орал секілді қалаларда жалғасты. Сөйтіп, ХХ ғасырдың басында 20 абақты болды. Ондағы жағдай туралы айтудың өзі қиын, өйткені, олардың бəрі кек қайтару мен ұсталғандарды қорқытуға, үрейлендіруге арналған еді. Ал төңкерістен кейін ұсталғандардың міндетті түрде еңбек етуін көздейтін жаңа түрдегі колониялар пайда бола бастады. Мұнда үлгілі сотталғандар жартылай бостандық берілген жағдайдағы өтпелі үйлерге ауысатын болды. Əрине, мұндай өтпелі үйлер қазіргі күні аса ауыр қылмыс жасап сотталғандар үшін де қажет екендігі сөзсіз. Мəселен, қоныс

айырудың балама жаза түрлерін кеңінен пайдалану мақсатында қылмыстық заңнаманы жетілдіру мен ізгілендіруге бағытталған 70-ке таяу заңдар қабылданды. Қылмыстық жаза шараларын тағайындаудың тəжірибесі айтарлықтай ізгілендіріле түсті. Сөйтіп, соңғы 12 жылда бас бостандығынан айырылуға сотталғандардың саны 4 есеге төмендеді. Егер сонау 2000 жылы 40 мың адам сотталса, өткен жылы 9 мыңнан сəл артты.

қылмыстар үшін отырғандар. Демек, бұл мəселе іске аспай бұлардың бірде-біреуі рақымшылыққа да, ізгілендіруге де жатпайды деген сөз. Екіншіден, ащы болса да айту керек, жүргізілген реформалардан бас бостандығынан айыру жазасын өтеудің тəртібі мен жағдайы өзгерген жоқ. Сондықтан да Мемлекет басшысы бұл сала өткен жүйенің сарқытынан əлі құтыла алмай отырғандығын, негізгі жаза ретінде тек бас бостандығынан ай-

білезіктен қашып құтыла алмайды. Демек, жоғарыдағы елдер тəжірибесінен түйгеніміз, сотталғандарды электронды бақылау балама жазалардың ішіндегі ең тиімдісі де қауіпсізі болып тұр. Сондықтан бұл бағытта біздің елімізде де бірқатар шаралар қолға алынып жатыр. Қазіргі күні Бас прокуратура ІІМ-мен бірлесе отырып, екі арнайы жоба дайындапты. Оның біріншісі, пробация институты мен электронды

ТЇРМЕ –

жетіскеннен отыратын жер емес Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Өйткені, елімізде қылмыстық саясатты ізгілендіру үрдісі кемшін соғып тұрғаны жасырын емес. Мұны құқықтық жүйені реформалаудың, заңдарымызды жетілдірудің, ең бастысы, түрме реформасының жоқтығының нақты салдарлары көрсетеді. Себебі, қылмыстық саясат əділдігі дұрыс ұйымдастырылған деп халықаралық стандарттар бойынша салыстырмалы түрде 100 мың тұрғынға шамамен 150 сотталған келген жағдайда ғана айтуға болады екен. Ал біздің елімізде, жасыратыны жоқ, бас бостандығы шектелген адамдардың саны əлі де болса жоғары – 100 мың тұрғынға 316 қамалған адамнан келіп тұр. Бұл – өте жоғары сан. Ендеше, неліктен біздің елде сотталғандардың саны көп? Қайткенде қылмысты ізгілендіріп, бас бостандығынан айырылғандарды азайтуға болады? Қылмыс жасады деп айыпталғандардың бəрін түзеу мекемелеріне тоғыта бергеннен гөрі, жазаны атқарудың балама шараларын табуға мүмкіндік бар ма? Көкейде жүрген бұл сұрақтарымыздың жауабын біз Бас Прокурордың орынбасары Жақып Асановқа жолыққанда тапқандай болдық. Оның сөз саптауына қарағанда, бүгінгі таңда түзеу мекемелерінде отырғандардың 95 пайызы ауыр жəне аса ауыр қылмыс жасағандар болып табылады. Ал ауыр жəне аса ауыр қылмыс жасағандар рақымшылыққа ілікпейтіні белгілі. Осыған дейін Қылмыстық кодекстің басым нормаларын ізгілендіру мақсатында жеңілдетуге жататын қылмыстардың бəрі түрмеге қамау дəрежесінен алынып тасталған. Енді одан əрі ізгілендіру арқылы түрмедегілердің санын азайту мүмкін емес секілді. Оның үстіне түрмеде отырғандардың бəрі бірдей ауыр қылмыстар жасады деп айтуға тағы болмайды. Олардың арасында да қосақ арасында кеткендері жүруі əбден мүмкін, кейбіреулері жазықсыз атылып кеткені белгілі. Сондықтан негізгі мəселенің түйіні біздің заңнамамызға келіп тіреледі. Ұрлық, ұйымдасқан түрде жасалған ұрлықтар да ауыр қылмыстар болып саналады, бірақ бұлардың дені қоғамға аса қауіп төндірмейді дер едік, сондықтан жаза тағайындаудың баламалы түрлерін табу – кезек күттірмейтін іс. Өйткені, қылмыс жасап сотталған адам түрмеде жатқаннан гөрі, жұмыс істеп айыбын ақтаса, қоғам үшін əлдеқайда пайдалырақ болар еді. Ал негізінде байқар болсақ, қазіргі жазасын өтеп жатқандардың дені бұрын сотталғандар, яғни бұрын да бас бостандығынан айырылып жазасын өтегендер. Бұлардың саны жəне өте көп. Олар үйреншікті əдетпен қайыра қылмыс жасап, түзеу мекемелеріне орала береді. Бірақ біздің елде бірнеше мəрте сотталғандар туралы ешқандай мəлімет жоқ. Қанша адам екінші, үшінші рет сотталды дегенді ешкім айтқысы келмейді. Білмеуі де мүмкін. Өйткені, жоғарыда айтқанымыздай, тиісті жүйе жұмыс істемейді.

Жаза басќан жазасыз ќалмасын

Жаза басқан жанды жазасыз қалдырмау үрдісі бұрыннан бар. Бірақ жəбірлеушіге қарсы ата-бабамыз қолданған шара барысы, көбіне айыбына сай, айыппұл төлеумен шектелген. Осыменақ қылмыстың саны қысқарып отырған. Өйткені, кезінде Абай атамыз: «Менің

колонияларына түскендер бостандыққа бейімделместен шығатыны белгілі. Ал ұзақ уақыт түрмеде отырғандар үшін өмірге қайта дағдылану аса қажет. Бұл – қайталап қылмысқа ұрынбас үшін қоғамдық ортада тəртіпті тіршілік етуге, өмір иірімдеріне бойлап адал жұмыс істеуге бейімделу деген сөз. Дегенмен, о баста пенитенциярлық саясатта осылайша қалыптасқан ізгілендіруден жиырмасыншы ғасырдың отызыншы жылдарында біртіндеп бастарту байқалды. Сөйтіп, өтпелі үйлер қысқартылып, оның орнына жазаны өтеудің белсенді қасаң жүйесі бағыт алды. Сотталғандардың басым көпшілігі еңбекпен түзеу лагерьлерінде бір бөлмеде 50-ден 100 адамға дейін қамалған топтық қағидаты бойынша ұсталынатын болды. Бұл кездері кейбір колонияларда қамалғандардың саны бес, тіпті жеті мыңға дейін жетті. Бұл ешқандай жақсылыққа бастамады, керісінше, түрмедегі жағдайдың адам айтса сенгісіз жабайы да сорақы бағытта қалыптасуына алып барды. Ұзыннан ұзақ салынған бір барак ішінде бірнеше мыңдаған қылмыскер иін тіресе жатқан соң небір келеңсіз көріністер бой көрсетті. Осы кезде қыл мыстық белсенділердің «қараушы», «заңдағы ұры» секілді лауазымдық сатылары пайда болып, түрмелік жазылмаған ережелер туды. Əрине, мұндай көріністер еуропалық түрмелерде жоқ екендігі белгілі. Бір бөлмеде үймелеген сотталғандар арасында небір жұқпалы аурулар тарап, өлім-жітім көбейді. Бəрінен бұрын қоғамнан оқшауланған осыншама қылмыстық топ түнгі кезде өздерімен өздері қалатын еді. Сол кезде жоғарыда айтылған ерекше «лауазымды сатыға» ие болған нағыз қандыбалақ қарақшылар топтасып, өздерінің жазылмаған ережелеріне сай ойларына келгенін жасады. Мұндай түзеу мекемелерінде түнгі уақыттары оларға ешкім де қадағалау жүргізген жоқ. Сондықтан не істеймін десе де қолдарын қақпады. Кеңестік кездегі қуғын-сүргін саясатына байланысты белгілі тарихи оқиғалар, тың жерлерді игеру барысы Қазақстанға «лагерь елі» деген мəртебені мықтап танды. Мəселен, 90-жылдары бұрынғы Кеңес Одағында 700 мың адам бас бостандығынан айырылған десек, соның 100 мыңы немесе оның əр жетіншісі Қазақстандағы колонияларда жазасын өтеді. Сонда бұл сойқан саясаттың салдарынан 1975 пен 2000 жылдар аралығында түрмеде əр 35-ші қазақстандық, 18 бен 50 жастағы əр 18-ші қазақстандық, бір буындағы əр 9-шы еркек отырды деген сөз. Демек, əр 9-шы отбасында бұрын сотты болған біреу бар еді. Сөйтіп, еліміз өзінің егемендігін алар кезде сотталғандар саны бойынша біз əлемде АҚШ пен Ресейді ғана алға салып, үшінші орында тұрдық. Егеменді елімізге өзінің тəуелсіздігінің алғашқы жыл дарында колониялардағы аузымұрнынан шыққан осы қамалғандарды ұстаудың топтық былыққан жағдайын, адам төзгісіз ластықты, азық-түліктің жетіспеушілігін, дəрігерлік емнің жоқтығын, жұқпалы аурулардың таралу қаупі мен сотталғандар өлімнің көптігі мəселелерін шешумен күресу қажет болды. Ал бұл оңай шаруа емес еді. Көптеген тынымсыз жұмыстардың арқасында əуелгі уақытта түзеу мекемелеріндегі жағдайды оңтайлан дыруға қол жетті. Ең алдымен сотталғандардың санын азайту мəселесі өзекті болды. Ол үшін, яғни еліміз егемендігін алған нан кейін бас бостандығынан

Осының арқасында болса керек, 2011 жылы Қазақстан халықаралық түрме орталығының мəліметтеріне сəйкес түрме индексі бойынша 3-ші орыннан 31-ші орынға ауысты. Əрине, бұл айтарлықтай нəтиже болғаны даусыз.

Елдігімізге сын кемшілік

Бірақ бұған қарап жағдайымыз қанағаттанарлық екен деп арқаны кеңге салуға болмайды. Өйткені, қылмыстық сот төрелігін жан-жақты кешенді түрде өзгертпей сотталғандар саны бо йынша көшбасшылар қатарынан қайта көріну қиын емес. Сондықтан да, дейді Бас Прокурордың орынбасары Ж.Асанов, қазіргі таңда дайындалу барысы жүргізіліп жатқан Қылмыстық, Қылмыстық-іс жүргізу жəне Қылмыстық атқару кодекстеріне көп үміт артамыз. Ал бұл мəселелер туралы Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің халыққа арнаған «Қазақстан-2050» Стратегиясында: «Осы мақсатта ұлттық құқықтық жүйені жаңғыртудың кезекті кезеңін бастау керек. Заңнама тек ұлттық мүдделерді қорғап қана қоймай, қарқынды дамып отырған халықаралық құқықтық ортамен де үйлесуге тиіс. Қылмыстық жəне Қылмыстық-іс жүргізу заңнамаларын реформалауды бастау керек. Ілгері ізгілендіруге, оның ішінде, экономикалық құқық бұзушылықты қылмыссыздандыруға маңыз беру керек. Бұл өзекті заң актілерінің қабылдануы қылмыстық сот ісін жүргізуді жəне, ең алдымен, қылмысқа қарсы мемлекеттің күрес саясатын тұжырымдық тұрғыдан жаңғыртады», деп атап өткені белгілі. Бұл міндеттерді орындау үшін əлі көп жұмыс атқарылу керек. Өйткені, жоғарыда айтқанымыздай, түрмедегі ұсталғандар санын азайттық дегеннің өзінде қазір 100 мың тұрғынға 316 сотталғаннан келіп тұр. Бұл – өте жоғары көрсеткіш. Ащы болса да елдігімізге сын ақиқат. Өйткені, халықаралық стандарт бойынша салыстырмалы түрде алғанда 100 мың тұрғынға 150 сотталғаннан келсе ғана қылмыстық сот төрелігі жəне түрме менеджменті дұрыс ұйымдастырылған деп есептеуге болады екен. Бұдан асып кетсе, қылмыстық жазалауды сапалы атқару қиынға соғады, яғни мүмкін емес. Ал жоғарыдағы көрсеткіш сақталса, бұл сот төрелігі жүйесінің тиімділігі мен қоғамдық қауіпсіздікті көрсетеді. Бізде бəрі керісінше. Əзірге ешқандай өзгеріс жоқ. Қылмыс жасағандар түрмеге тоғытылған үстіне тоғытылып жатыр. Осындайда пенитенциярлық психологтар пікіріне сүйенсек, адамды қоғамда еркін өмір сүру дағдысынан қол үздіріп, ұмыттыру үшін оны бес жыл оқшауласа жетіп жатыр дейді. Бұндай адам түрмеден шыққаннан кейін дұрыс өмір сүруге қайта бейімделмесе, дағдарып күн көре алмауы мүмкін. Ал Қазақстанда рақымшылыққа дейін бас бостандығынан айырудың орташа мерзімі 8,5 жылды құраған. Қазір ол тіптен жоғары көрінеді. Соған сəйкес қылмыстық жазаны өтеушілердің арасындағы қамалғандардың саны 70 пайыздан төмендер емес. Еуропа елдерінде болса, мұндай көрсеткіш 10 пайыздан да аспайды екен. Сонда Қазақстандағы бұл ақылға қонымсыз жағдайды қалай түсінуге болады? Оған бірнеше себептер бар. Ең алдымен енді ізгілендіру амалдарымен сотталғандар санын азайту мүмкін емес. Себебі, ізгілендіру əлеуеті əбден сарқылып біткен. Бүгінгі таңда сотталғандардың көбі қылмыссыздандыруға жататын

ыру ғана көзделетіндігін, қамалғандарды оңалтумен ешкім айналыспайтындығын атап өткені бекер емес. Өйткені, қазіргі кезде колониялардағылардың 43 пайызы екі немесе үш реттен бас бостандығын айыру жазасын өтеп жатқандар, бұл орайда қайталап қылмыс жасау – 31 пайыз. Сөйтіп, нақтысын айтқанда, рецидивисттік қайталанатын қылмыстың жоғары деңгейіне байланысты пенитенциярлық жүйе «айналмалы есік» қағидатымен жұмыс істейтін секілді. Үшіншіден, мұның бəріне əсер етіп отырған экономикалық мəселелер. Аталған жүйеге жыл сайын қомақты қаражат құйылады. Шығындар өсіп барады. Қылмыстық атқару жүйесінің бюджеті 4 жыл ішінде 54 пайызға артты. Енді үстіміздегі жылы бұл мақсатқа бюджеттен 48 млрд. теңге бөлінбек. Бұл аз емес. Өткен жылы бір сотталғанды ұстау мемлекетке 580 мың теңгеге түсіпті. Мəселен, Солтүстік Қазақстан облысында бір əйел көршісінің 10 мың теңге тұратын дүниесін ұрлағаны үшін сотталып, 3 жыл жазасын өтеген. Ал оны түрмеде ұстау үшін мемлекет 1 млн. 700 мың теңге шығындады.

Тїрме реформасы: электронды баќылау

Демек, осылардың бəрін қорыта келгенде, түрме реформасын қайта қарау өте қажет. Бұл орайда алдын алу мен жазалау шараларының балама түрлерін қолдау, камералық ұстау тəртібіне көшу, сотталғандарды жұмыспен қамту, электронды тағылған білезіктер арқылы бақылау жасалатын пробация қызметін ендіру секілді шаралар жан-жақты саралануы тиіс. Əлбетте пробация жəне электронды құралдарды пайдалану көптеген елдерде өзін жақсы қырынан танытты. Мəселен, Дания, Швеция, Финляндия, Норвегияда пробация қызметі бас бостан дығын айырумен байланысты емес қылмыстық жазасын өтеушілермен жұмыс істеп, олардың қоғамға оралуына көмегін тигізеді. Жалпы, бұл елдерде қылмыс деңгейі төмен. Электронды білезік жаңадан шығарылған жаңалық емес. Қазіргі күні балама жаза шарасы ретінде əлемнің 60 елі электронды білезікті пайдаланады. АҚШ 1990 жылдан бастап электронды мониторинг жүргізуді қолға алды. Бұл мониторингке күн сайын 100 мың американдық тартылады. Айта кетейік, электронды мониторинг күш көрсету арқылы қылмыс жасағандарға немесе күш көрсетіп жасалған қылмыс «абайсызда» болды дегендерге қолданылады. Ал Швецияда телефон компьютерге жалғанып, сотталғанның аяғына арнайы білезік тағылады. Пробация қызметінің қызметкері сотталғанның қашан пробация қызметіне келу қажеттігін, жұмыста жəне қанша уақыт үйде болу керектігін тізбелеп береді. Францияда бас бостандығынан айы рылуға кесілгендерге қарағанда элек тронды бақылау орнатылып балама жазаға тартылғандар саны үш есе көп. Оған қоса жыныстық қатынас қылмысымен бес жəне одан да көп жылға бас бостандығынан айырылуға сотталғандар бостандыққа шыққан соң электронды білезікті тағып жүруге міндетті. Сол сияқты Ұлыбританияда түрмеден босатылған, шартты сотталған рецидивист қылмыскерлерге жəне педофилдерге қатысты электронды бақылау міндетті түрде қолданылады. Германияда ұзақ мерзімге сотталғандар ғана емес, сондай-ақ мерзімінен бұрын босатылуға үміттенгендердің бəрі де электронды

бақылау құралдарын кеңінен пайдалануға бағытталса, екіншісі – сотталғандарды жұмыспен қамту жүйесін жаңғыртуға бағытталған. Жалпы пробация қызметінен біздің еліміз құралақан емес. Бұл былтырдан бері шартты түрде сотталғандарға қатысты қолданылып келеді. Дегенмен, ол қанатқақты сынақ ретінде шағын топқа ғана жүзеге асырылды. Өткен жылы 6 мыңға жуық шартты сотталғанның 2 мыңы пробация қызметімен қамтылды. Осы елімізде алғашқы жүргізілген сынақ ретіндегі пробация қызметі оның басымдылығын жəне оны қолданудың аясын кеңейте түсуді көрсетіп отыр. Қылмыстық-атқару инспекциясы арқылы пробацияны енгізу аса қауіпті қылмыстың қайталануын азай туға көмегін тигізді. Пробацияда жүрген шартты сотталғандар сотпен пробациялық бақылау белгіленбеген басқа шартты сотталғандарға қарағанда 6 есе кем қылмыс жасаған. Бұл тек алғашқы нəтижелер ғана, оның үстіне бұл қызмет түрі бойынша əлі нақты тəжірибе де жинақталмағанын ескерсек, оның болашағы үміт күттірерлік пе дейміз. Сондықтан да Мемлекет басшысы құқық қорғау органдарының жетекшілерімен кездескенде Үкіметке пробация қызметінің міндеттері мен оны қолданатындардың тізімін кеңейтуді тапсырды. Өйткені, пробация тек қауіпті қылмыстарды азайтып қана қоймайды, сонымен қатар ол балама жазалау шараларын қолдануды қуаттап, оған халық пен соттардың сенімін арттырады.

Экономикалыќ жаєынан тиімді

Аздаған тəжірибенің өзі көрсеткендей, пробация қолайлы екен. Бірақ оның Қазақстан үшін қандай нақты түрлері тиімді болмақ? Бұл орайда шет елдерде қолданылып жүрген пробацияның үш түрі бар: үкімдік, пенитенциярлық жəне пенитенциярлық аядағы үлгілер. Үкімдік үлгі бойынша офицер бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазаларға кесілгендердің жазасын атқаруды бақылайды. Оның бақылауындағы сотталғанның əлеуметтік қарсылығының алдын алуы үшін оны жұмыспен қамту, əлеуметтік көмек көрсете алу жəне белгіленген шектеулерді бақылай алатын өкілеттілігі болуы қажет. Сондықтан оның ең басты құзыры бақылай алу мүмкіндігі болып табылады. Міне, осы кезде оған сотталғанның мінез-құлқын қадағалап, қоғамның қауіпсіздігін сақтауға электронды білезіктер көмекке келеді. Оның үстіне аталған шара экономикалық тиімді болып тұр. Мəселен, АҚШта сотталғанды түрмеде қамтамасыз еткеннен гөрі электронды мониторингке кететін шығын 4 есе арзан көрінеді. Ендеше құқық қорғау мамандарының айтуынша, біздің елде электронды білезікті шартты сотталғандарға, бостандығын шектеуге сотталғандар мен мерзімінен бұрын босатылатындарға жəне əкімшілік қадағалау белгіленген адамдарға қатысты қолдануға болады. Ал мына екінші пенитенциярлық пробация үлгісі біздің елде жоқтың қасы. Өйткені, бұл үлгі бойынша əр сотталған түрмеге түскен кезден бастап бостандыққа шығу үшін түзелу жоспарын түзіп, психологпен жұмыс істеуі керек. Бірақ нақты жағдайда мұндай жоспар аталған жұмысты көздей алмаса жəне психолог бір колонияда жалғыз болса, онда пенитенциярлық пробацияның оңды тиімділігі туралы айтудың қажеті шамалы. Үшінші, пенитенциярлық

аядағы үлгі сотпен əкімшілік қадағалау бекітілгендерге жəне мерзімінен бұрын босатылғандарға қолдануда артық етпейді. Оның үстіне Бас Прокурордың орынбасары Ж.Асановтың сөзіне қарағанда, мұны қандай да бір қосымша шығынсызақ қазіргі ішкі істер органдары санымен жүзеге асыруға болатын көрінеді. Алайда, бұл үшін қылмыстық-атқару инспекциясы мен əкімшілік полиция қызметінің өзара жауапкершілік аясын жəне шартты сотталғандардың сауықтыру шараларын бақылау мен пробациялық қызметтің қайталануына жол бермеу жағын алдын ала қарастыру қажет. Əрине, қандай жаңалық болмасын алғашқы кезде оны жүзеге асыру үшін қаржысыз іс бітпейді. Жоғарыда айтылған игілікті істі қауіпсіздікті сақтау мақсатында қамтамасыз ету үшін алғашқыда қосымша белгілі бір қаржы жұмсалатыны сөзсіз. Бірақ бұл шаралар ұзақ мерзімге арналғандықтан нəтижесінде сотталғандарды көптеген жылдар бойы шығынданып ұстауды азайтып, қоғамда қолайлы əлеуметтік жағдай туғызатыны анық. Ол үшін, əрине, пробация қызметі мен жергілікті атқарушы органдардың арақатынас мəселесін шешу қажет. 2011 жылы жазаны өтеп шыққандарды əлеуметтік бейімдеу жөніндегі міндет пенитенциярлық жүйеден жергілікті əкімдікке берілген болатын. Ал қазіргі күні еліміз бойынша бар болғаны екі дағдарыс орталықтары жұмыс істейді – Шымкентте жəне Павлодарда. Бұл аздық ететіні айтпаса да түсінікті. Өйткені, өткен жылы бас бостандығынан айыру орындарынан 13 мың босатылғанның 30 пайызы ғана жұмыспен қамтылған. Бұл орайда əр аймақта экс-сотталғандар үшін уақытша тіркелу қағазы мен тұру мүмкіндігін алатындай дағдарыс орталықтарын ашса, пробация қызметі жандана түсер еді дейміз.

Маќсат: тїзеу мекемесініѕ сапасын арттыру Жалпы, бас бостандығынан айыру жазасын айтарлықтай төмендету үшін пробацияның басқа, яғни сотқа дейінгі жəне соттық түрлерін қолдануға болады. Мұны да енгізу үшін оны осы мəндес сот реформасы аясында жан-жақты талқылау қажет. Сол сияқты пробацияны кеңінен енгізу мақсатында жазалаудың жалпы құқықтық бастауын қайта қарау да реформаның бір бағытына айналар еді. Ең басты мақсат – қылмыс қаупі мен құрамының реттерін өзгертіп, мерзім белгілеу ережесін қайта қарап, соттау мерзімін төмендету жолымен жазалаудың орташа уақытын қысқартуға қол жеткізу. Егер мұндай үрдіске иек артылса, онда біртіндеп бас бостандығынан айыру секілді жаза түрлерінің мазмұнын өзгертуге де мүмкіндік туады. Мұны камераларға бөлінген түрмелерді жобалауда жəне салуда қайта қарап, сотталғандарды жұмыспен қамтып, олардың əлеуметтік жəне тұрмыстық мəселелерін шешу барысында жүзеге асыруға болады. Бұл – расында жүзеге асатын нəрсе. Өйткені, Қылмыстық-атқару жүйесін 2012-2015 жылдары дамыту бағдарламасында камераларға бөлінген екі мекемені қайта жөндеу мен үш мекемені тұрғызу көзделген. Сол сияқты 59 мекеме нысандарын күрделі жөндеуден өткізу белгіленіп отыр. Дегенмен, бүгінгі пенитенциярлық жүйеде бұрынғы лагерьлік сырқаттың əбден сіңіп қалғандығын жасыруға болмайды. Ондай мəселелерді шешу үшін бюджет қаражаты қажеті жоқ, бірақ оларды шешу сотталғандарды əлеуметтік қайта бейімделуге мүмкіндік берер еді. Бұл бағытта Бас Прокурордың орынбасары: «Мəселен, сотталғандардың отбасы мүшелерімен кездесуін алайықшы. Айтуға ауыз бармайды. Ал осы мəселені байқаған Азаптау бойынша арнайы баяндамашы кездесуді шектеуді біздің қылмыстық-атқару жүйесіндегі ең төменгі кемшілік ретінде ойып тұрып атады. Əрине, ұйымдастырушылық шектеулер бар екендігі рас. Дегенмен, тегін Интернет-бағдарламалар арқылы бейне кездесу ұйымдастыруға əбден болады ғой, бұл сотталғандардың отбасылық байланысын үзбеуіне көмегін тигізеді емес пе?» дейді. Демек, бəрі ұйымдастырушылық қабілетке байланысты. Жұмыс жоқ болса оқуға, спортпен айналысуға жағдай жасау қажет. Бұл арада тазалықтың мəселесі тіптен бөлек. Көбіне түзеу мекемелерінде жуынатын орындар да шектеулі, оның үстіне аптасына бір-ақ рет жуынуға мүмкіндік беру қол жуғыштар жетіспеушіліктен ішкі қайшылықтарға соқтырады. Жоғарыда айтылғандай, аптап ыстықта топтап қамап ұстау тіптен қиянат. Сондықтан ондай мəселе ертеңге қалдырылмай шешімін табуға тиіс деп ойлаймыз. Ал мүмкіндігі шектеулі əйелдер мен балаларға деген көзқарасты мүлде өзгерту қажет. Өйткені, олардың дене қозғалысы шектеулігі көбіне есепке алынбайды. Аналардың қашанда балаларын құшағына қысуға мүмкіндігі қарастырылуы тиіс. Иə, айта берсе қазіргі таңдағы сотталғандарды ұстау мəселесі шаш-етектен екендігі анық. Ендеше, біз жоғарыда соларды қоғамға да, сотталғандарға да, мемлекетке де тиімді қылып жəне əлемдік қоғамдастық алдында елдің беделін көте ретіндей етіп шешуге мүмкіндік бере тін жолдарды саралап өттік. Ал оны жүзеге асыру, асырмау елдікке сын болмақ. Себебі, мұның бəрі қоғамнан оқшау лан ған кемшілік болғанымен, елдікке кір келтіретін шындық.


www.egemen.kz

2 cəуір 2013 жыл

Зерде Тараз қаласындағы «Баласағұн» мəдениет сарайында облыстық филормонияның ұйымдастыруымен өмірден өткен жамбылдық ақындарды еске алуға арналған «Жатсынба мені жас ғұмыр...» атты əдеби-сазды кеш өтті. Сатирик-ақын Шона Смаханұлынан бастап, айтыстың ақберені Əзімбек Жанқұлиевке дейінгі тоғыз ақынның рухын аспандатқан сағыныш кешінде Жуалының мұзбалағы Бауыржан Үсенов жайлы да біраз сыр шертілді. Кезек Бауыржан достың жырлары мен əндеріне келгенде жүрек шіркін атша тулап қоя берді. Жанарыма жас келді. Бауырын сағынған əпкесі – Ботагөз де, ағасын аңсаған қарындасы – Əлия да, жан-жарына деген қимастық сезімге бөленген əйелі – Гауһар да, асқар тауы – əкесін іздеген ұлы –Мұхаметсалық та булығып əрең отыр. ...1982 жылдың қоңыр күзі. Алматының ҚазМУ қалашығы. Журналистика факультетінің бесінші жатақханасы. Кең фойеде журфактың студенттері айтыс көрігін

АЅСАУ қыздыруда. Шетінен «сен тұр, мен атайын». Ұмытылып барып, қайта оралған ұлттық дəстүріміз – айтыс өнерінің майын ішкен замандастарымның жыр-нөсеріне тəнті болдым. Бір кезде қолына домбыра ұстаған, басына үкілі бөрік, иығына қазақы шапан ілген, жарасымды мұрты бар, көркем жігіт шықты. Баяғының Біржан салы мен Ақан серісін көргендеймін. Қарсыласын бұрыннан танимын. Ағам Сүндетулламен бірге оқитын, төртінші курс студенті Бейбіт Құсанбеков. Ол бір жыл бұрын ғана біздің Сарысуға жолы түсіп, үйде қонақта болған. Ауылдағы қара шаңырақты əн-жырға бөлеген. Айтысқа келгенде екеуі де оңай шағыла салатын «жаңғақ» емес екенін көрсетіп, біраз уақыт бір-біріне дес бермеді. Қайран Бейбіт те өмірден ерте озды. Айтыстан соң, кезінде бірге абитуриент болған, екінші курстың студенті Бауыржан Омаров əлгі Ақан мен Біржанға теңеген ақынды бөлмеме ертіп, келіп тұр. «Бұл да Бауыржан, өзіңнің жерлесің əрі құрдасың» деді. Сол күннен бастап таныстығымыз достыққа ұласып жүре берді. Досым өлең оқиды, əн шырқайды. Өлеңдері де, əндері де ғажап енді. Жатақхана балконына шығып алып, Ақан cерінің, Біржан салдың əндерін шырқағанда қарсы беттегі филфактың, берідегі биофак пен іргедегі истфактың студенттері жапа-тармағай балкондарына шығып, қаздай тізіліп тұрып, тыңдаушы еді. Одан əрі Мұқағалидың сөзіне жазылған «Тымырсық», «Бір келіншек» əндеріне жалғасып кете беретін. Студенттер қалашығының аспанында қалықтаған əн құдіреті ту сыртымыздағы заң жəне география факультеті жатақханаларының студенттерін де біздің бесінші жатақхананың алдына иіріп қоятын. Несін айтасың, əн шырқағанда сұлу жүзі одан сайын құлпырып сала беретін. Баукең жетектеп жүріп, журфакты бітіргелі жатқан ақындар Ертай Ашықбаевқа, өздерінен бір курс жоғары оқитын Бауыржан Жақыповқа, Қайрат Əлімбековке, курстасы Гүлнар Салықбаеваға таныстырды. Филфактан Светқали Нұржанов бар, бəрі қосылып өлең оқиды. Ауылдан «тірі ақын» көрмей келген басым, əдеби ортаға тап болғанда жұмақ өмірге топ ете түскендей күй кешіп жүрдім. Кейіннен ҚазМУ қалашығынан ұзап шығып, есімдері қазақ еліне танылып үлгерген Алматының сол кездегі талантты ақындары Жұматай Жақыпбаев, Əбубəкір Қайранов, Мейірхан Ақдəулетов, Аманхан Əлімов, тағы басқа мықтылармен таныстырды. Сол алдыңғы толқын ақын ағалардың бəрі де Бауыржанды алақандарына салды. Туған бауырларындай көріп, еркелетті. Оның қасында жүргенде ешбір студент аш болмайтын. Асқазан шіркін сыр берсе «Горный гигантта» тұратын Əбубəкірдің үйіне немесе Жұматай ағаға тартып кететінбіз. Тойдуманның сəніне айналған Баукең қашан тойдан келгенше ұйқы көрмей, жолын күтеміз. Аузын ашса, жүрегі көрінетін ақын дос тапқан тиын-тебенін ортаға салады, əкелген жылыжұмсағын алдымызға қояды. Осылай егіз қозыдай жұбымыз жазылмай жүргенде Баукең бір-ақ күнде оқудан шығарылды. Бұл жыр құмар, қасиетті қара өлеңнің құдіретін түсінетін университет қызжігіттерінің үстіне жай түскендей болды. Филфак жақта ғашығы Гауһар қалды көзі жəудіреп. Алматыға келе сала қазақ поэзиясына олжа салып үлгерген талантты ақынның білімі де ешкімнен кем емес. Егер ол мехнаты көп ақындық жолға түспегенде мықты боксшы болатын еді. Германияда азаматтық борышын өтеп жүргенде кəрі құрлықтағы əскери құрылымдар арасында жұдырықтасудан қарсыластарын талай рет нокаутқа түсірген. Осындай сегіз қырлы жігіттің оқудан қуылуын əркім əр саққа жүгіртіп жатты. Ал достың өзі оқудан не үшін шығарылғаны жөнінде тіс жармады. Алматыға қарайламай ауылға тартты. Жуалының Қошқаратасына кетті. Онда əкесі майдангер Мұқан көкем, анасы Күлəн апам жəне бауырлары бар. Ақын жүрек, нəзік жүрек соларды сағынды білем. Студенттердің думанды ортасы ойсырап қалғандай болды. Кейін естідім. Азаттықты аңсаған үндістердің өмірін өлеңдеріне арқау етіп жүретін ақын досым бұрынырақ оқу корпустарының бірінің мəжіліс залында өткен үлкен бір мəдени шарада «Қара машина» атты өлеңін оқиды. Отызыншы жылдардың қызыл қырғынында нақақтан атылып кеткен Сəкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров жəне Бейімбет

Майлинді жоқтаған жас таланттың артына сыбырлағанды естіп қоятын «үш əріптің» жансыздары сол күні-ақ «қоңырау» байлап жіберіпті. Оқудан шығарылуының басты себебі содан десті ақынның жанашырлары. Жоғалып кетіп, Бауыржан Омаров достың Қарағанды жақтан тапқан «Қара машина» өлеңі мынадай еді: Үш ұлы адам дарын ескен түрінен, Келбетіне Құдайдайын үңілем. Бір-ақ жылда қайтыс болған, тарихи, Құбылыс деп ойлайтынмын мұны мен. Бір тынбаған қамын ойлап халықтың, Күреңітіп тұрмасын деп жарық күн. Бірақ халық жауы болып ұсталып, Кеткендігін кейін біліп, қамықтым. Естеліктер жазып жүрген сан адам, Бірақ бүгін көрінбейтін арадан. Қалайша жау қазақ əдебиетінің, Іргетасын құлдар құсап қалаған?! Адамзаттың ажарлысы, өзі ақын, Қазағым деп қамшылаған боз атын. Сырнай үнмен əсем əнін созатын. Жан бар ма еді Сейфуллиннен озатын?! Алатаудан Ақсу болып бұрылған, Қыран жырды қайыратын Қырымнан. Жансүгіров емес пе еді Құлагер, Ол қалайша айбалтаға ұрынған. Талантына табынам мен қай елдің? Мен өзімнің қазағымнан май емдім. Бейімбеттің жазығы не, паш еткен, Еркек түгіл коммунисін əйелдің? Қалайша жау ардагерлер топ жарған? Ақиқатын сұрадым мен көп жаннан. Қырандарға көкте қаққан қанатын, Кімдер екен, кімдер екен оқ жонған? Оларға оқ жаумағаны хақ көктен, Жауабы жоқ, жаныма осы батты өктем. Бірде біреу деді: «Оларды бір түнде, Қара машинамен келіп ап кеткен...» Қалың топты жарып шыққан мергенді, Қазақ қашан асылына теңгерді? Қолымызбен ұстап берген ерлерді, Іздегенмен тірілтпейсің сен де енді... Содан бері шошынамын дүсірден, Содан бері көз алмаймын мүсіннен. Қараңғы түн, қап-қара бір машина, Шықпай қойды, шықпай қойды түсімнен. Əлі алдымда батпағым көп кешпеген, Көкейімде құпиям көп шешпеген. Шындық жайлы айта берсем, бір түнде, Қара машина ап кетердей сескенем...

...Ол осылай дей тұра өлеңдерінде астарлап азаттықты, тəуелсіздікті аңсады, жырына қосты. Сексенінші жылдардың басында солай айтып, жырлау ерліктің ерлігі еді. Елде жатып та қолынан қаламы түспей өлеңді серік етіп, жаза берді. Бірер жылдан соң, Алматыға қайтып оралып, оқуын жалғастырды. Қайтадан ақын достың жанында болдым. Журфакта бұл кезде Табылды Досымов, Əубəкір Смайылов, Темірғали Көпбаев сынды жас ақындар Бауыржан, Қайраттардың орнын басқан. Жас таланттың бəрі ақын Бауыржанның жанына топтасты. Қайтадан ҚазМУ қалашығының сəні де, əні де кірді. Бірақ, досты бүйрегі жиі мазалай бастады. Аурухананы жағалауды шығарды. Оны Сарысудағы ауылыма шақырып, бірнеше күн қонақ еткенім бар. Түйенің сан ауруға шипа шұбатын, биенің қымызын ішіп, Баукең домбырасын ауылдан аттанғанша қолынан тастамай, əн шырқаумен болды. Қазақи қаймағы бұзылмаған ауыл емес пе, кең аулаға сыймаған жерлестерім, көше бойы иін тіресіп тұрып, ақын-əншінің əуезді əнін, жасын жырларын тыңдады. Бірде ауылына кеткен. Екі-үш күннен кейін түрі өрт сөндіргендей болып, бір еңгезердей жігіт жатақханадағы бөлмеме кіріп келсін. Салған жерден «Бауыржан Үсенов қандай жігіт, бұрын қандай бұзақылық əрекеттерін байқадың, қалтасына пышақ салып жүруші ме еді?» деп, бастырмалап бара жатыр. «Ау, көке, өзің кімсің, қайдан жүрген жансың, Бауыржанда нең бар?» деп қарсы сұрақ қойдым. «Жуалы аудандық ішкі істер

бөлімінің қызметкерімін» деп куəлігін көрсетті. Сонымен, əлгі милицияның мəлімдеуінше «ақын досым өзін пойызға шығарып салған кластасын пышақтап, Алматыға қашып кетіпті» мыс. Осылай деп ректоратқа, деканатқа айтып, енді біздерден түсінік алуға келіпті. Салған жерден «Бауыржан кісі түгілі шыбын өлтіріп көрген емес» деп əлгіге дүрсе қоя бердім. Деканның міндетін атқарушы ағайдан Жуалыға баруға, болған оқиғаның аныққанығын біліп қайтуға рұқсат сұрадым. Ағай «ана досың анадай болып жатқанда ешқайда жібере алмаймын» деп кабинетінен қуып шықты. «Оқудан шығарып жіберсе де барамын» дедім жігіттерге. Журфактың студенттері ұйымшыл еді. Жүгіріп жүріп, жол қаржы жинап берді. Түнімен жол жүріп, ол заманда Бурный аталатын аудан орталығына ертемен-ақ жеттім. Бірден прокуратураның есігін аштым. Аудан прокуроры Тоқтамыс Мұсаханов пен аға тергеуші Ермек Жұмажановты бұрыннан танимын. Мəселені бірден қозғадым. Заңның орындалуын қадағалаушы құзырлы органның басшылары əлгі милиция қызметкерінің əрекетіне қатты ашуланып, тиісті шара қолданатындарын жеткізді. Сөйтсек, оқиға былай болыпты. Бауыржанды Бурный стансасында Алматыға пойызға шығарып салған кластасын сол жерде біреулер пышақтап кетіпті. Ауыр дене жарақатынан бірден жан тəсілім етсе керек. Қылмыстық оқиға пойыз жүріп кеткен соң, біршама уақыттан кейін орын алған. Ал Бауыржан болса, кластасының кісі қолынан қайтыс болғанын естіп, келген бетте ауылға кері қайтады. Прокуратурада, ішкі істер бөлімінде болып, досымның ауыр қылмысқа ешқандай қатысы жоғына көз жеткізіп, Қошқаратаға тарттым. Он жыл бірге оқыған кластас əрі көрші досын сол күні жер қойнына берген Бауыржанның жалын атып тұратын қос жанары білеудей болып, ісіп кетіпті. Əбден жыласа керек. Көрісіп, көңіл айттым. Ертеңіне екеуміз құшақтасып, Алматыға оралдық. Бұл күн – 1986 жылдың 16 желтоқсаны еді. Ертемен екеуміз деканатқа барып, оның қылмыстық оқиғаға қатысы жоқтығын айғақтайтын прокуратурадан алған анықтаманы өткіздік те, лекцияларымызға кірдік. Сол күні ертеңіне Брежнев алаңында алдымызда не күтіп тұрғанын ол да, мен де білген жоқпыз. ...Қыстың қысқа күні ұясына барып қонысымен алаңда қолдарына қалқан мен шоқпар ұстаған солдаттардың қарасы көбейе берді. Біреуді біреу біліп болмайтын аласапыран басталды. Өрт сөндіретін машиналар тастай су шашуда. Қан-жоса болған қыз-жігіттерді автобустарға, жүк көліктеріне тиеп жатыр. Жаны ышқынып жүрген Бауыржан достың жанынан бір елі қалмаймын. Демократия мен жариялықты ұран етіп, құрқол шыққан өрімдей жастарды мұздай құрсанған солдаттар қойсын ба, алаңнан тықсыра бастады. Досты бір шетке алып шығып, «Бауке, мұның соңы жаман болады, əлгінде ақ үйдің артына солдат тиеген тағы да оншақты машина келді. Сенің артыңда байланған «қоңырау» бар ғой. Жатақханаға қайтайық» дедім. Есіл ер: «Жоқ Аужеке, бұл жүз жылда да қайталанбайтын ұлы ерлік, көресің тəуелсіздігіміздің бастауы осы күн болады» деп қасқайып тұр. Түннің бір уағына дейін болдық. Ақыры ақын досым да бұл əрекетімізден ешнəрсе шықпайтынын сезді білем: «қайтсақ, қайтайық» деді. Бұл кезде алаң төрінде құндыз бөрік, былғары плаш киген оншақты жігіт от қойған «ПАЗ» автобусы мен милицияның жеңіл көліктерінің күлі ғана қалған. Сəтбаев көшесімен ҚазМУ қалашығына қарай жаяу тарттық. Жолда нан сататын дүкен өртке ораныпты. Осы ойранды жасап жатқан студентжастар емес екенін сол кезде-ақ ішіміз сезді. Үш күннен соң, қуғын-сүргін басталды. Бауыржан бұрыннан мазалап жүретін бүйрегі асқынып, ауруханаға түсті. Компартияның қолымен жасалған қырғыннан сол партиядан алған билетім мені сотталудан аман алып қалды. Алаңда өрт сөндіретін машиналар шашқан мұздай су есіл ердің қос бүйрегін сол түні нысанаға мықтап тұрып алса керек. Айыға қоймады. Оқудан тағы да қол үзіп, елге кетті. Облыс, аудан орталығындағы ауруханалар ақынның тұрақты мекеніне айналды. Қолға диплом тиісімен Жуалы аудандық газетінен келген екі жолдаманың бірін алып, сонда тарттым. Сондағы бар мақсат – Бауыржан Үсеновтей қазақтың күрескер ақынының қасында болу. Жұма күн кешкі автобуспен Қошқарата ауылына тартамын. Онда шығармашылық ортадан қол үзсе де, өмірден үмітін үзбеген досым бар. Əр барған сайын балаша шаттанатын досым ас ішіп болысымен қолына домбырасын алады. Жаңа өлеңдерін оқиды. Жаңатас қаласына жұмыс бабымен қоныс аударатын болып, қоштаса барғанымда: «Досым, мені айналдырған ауру алмай қоймайды. Жалғыз өтінішім – қос құлыным Талғатым мен Мұхаметсалығыма көз қырыңды сала жүр» десін. Қаперімде аузыма сөз түспей, үнсіз қалдым. Ақыры екі жылға жетпей, қазақ елі азаттығын алардан небəрі төрт ай бұрын Бауыржандай арда ақын өмірден өтті. Қос перзенті ат жалын тартып азамат болды. Өзі өмірден өткен соң, қамқор жандардың арқасында «Табиғат терезесі», «Маңдайыма жазылған мəңгілігім» атты кітаптары жарық көрді. «Менің бұлтым» аталатын жыр жинағы баспада. Аудан орталығы Б.Момышұлы жəне туған ауылы Қошқарата ауылындағы орталық көшелерге есімі берілді. Жарық дүниеге келген алтын бесік-ауылынан бастап аудан, облыс орталықтарында жыл сайын еске алу кештері өткізіліп келеді. Ондай сағыныш кештерінде өшпес мұрасы – өлеңдерін Тəуелсіз елдің ұландары жатқа оқып, «Ақшағала», «Қарлығашым келдің бе» əндерін тамылжыта шырқайды. Амангелді ƏБІЛ, журналист. Жамбыл облысы.

5

Їшінші раунд. Нокаут! Геннадий Головкин əлем чемпионы атаєын ќорєап ќалды (Соңы. Басы 1-бетте). Бір ыңғайы келгенде қарсыласының ашылып қалған мезетін тез аңғара қойған Гена өзінің жойқын жұдырығын оның оң жақ иегі астына сарт еткізді. Керемет! Мына соққыға шыдас бермеген жапон жауынгері рингтің арқанынан асып барып, төрешілердің үстелі үстіне жалп ете түсті. Тұйғын секілді тығыршықтай ғана жігіттің бойынан осыншалықты күш пен қайраттың шымырлап шығып, бұрқырай соққанына бірден сене қоймаған жұрт бір сəт демдерін іштеріне тартып, тына қалды. Ал төреші бармағын бүгіп санап жатыр. Бір... екі... үш... тоғыз! Аут! Демек, нокаут! Бұған дейін əлі есін жиып та үлгере қоймаған Ишиданы содан кейін командаластары келіп, орнынан тұрғызып əкетті. Құдай сақтағанда, осыншама жерге ұшып түскен ол аса бір ауыр жарақат алмапты. Бір айта кететіні, бұл жапон боксшысының шаршы алаңдағы бірінші алып қалған нокауты екен. Шайқас біткеннен кейін Геннадийдің айтары да өте көп болмады. «Маған бұл қала, осы ел ұнайды. Көрермендерге, баршаңызға рахмет!» дегеннен артық ештеңе айта қоймаған ол бұдан ары спорт комментаторларының аясына көшті. Солардың бірі қойған: «WBC нұсқасы бойынша əлем чемпионы Серхио Мартинеспен кездескіңіз келмей ме?» – деген сауалға Гена жұлып алғандай: «Келгенде қандай! Мен бұл шайқасқа қазір де дайынмын», – деп жауап берді. Алайда, жасы бүгінде 38-ге келіп, боксшылық мансабының соңы жақындап қалған аргентиналық чемпион əзірге «қазақстандық нокаут бергіш мəшинемен» кездесуден бас тартып жүргенге ұқсайды. Бұған дейін WBA версиясы бойынша бір рет чемпион атанып, оны бес рет қорғап қалған Геннадий Головкин үстіміздегі жылы бес жекпе-жек өткізуді жоспарлаған екен. Солардың біріншісін ол биылғы 19 қаңтар күні Нью-Йорк қаласының Манхеттен бөлігіндегі «Madison Square Garden» сарайында америкалық Габриэль Росадамен өткізіп, 7-раундта техникалық нокаутпен жеңіске жеткен. Бұл екі ұрыс та 12 раунд болып белгіленді. Айтқандай, Геннадий өзінің кəсіпқойлар рингіндегі

күміс жүлдегері, əлемнің ересектер арасындағы 2003 жылғы, əлемнің жастар арасындағы 2000 жылғы, Азия ойындарының 2002 жылғы, Шығыс Азия ойындарының 2001 жылғы, Азияның 2004 жылғы чемпионы деген жоғары атақтарға қол жеткізді. Бұлардан бөлек, Мұнай елдері арасындағы əлем кубогының 2001 жылғы иегері деген атағы тағы бар. Бұған қоса, Қазақстан Спартакиадасында 1 мəрте жеңіске жетіп, еліміздің бірнеше рет чемпионы атанған. Генаның жұрт таныған боксшы ретіндегі алғашқы қадамы 2000 жылғы 5-12 қараша аралығында Венгрияның астанасы Будапешт қаласында өткен жастар арасындағы əлем чемпионатында басталды. Міне, тап осы тұстан бастап ол өзінің шынында да жұдырығы жұмыр, соққысы тастай жігіт екенін танытуға кірісті. Мұнда 63,5 килоға дейінгі салмақта сынға түскен қарағандылық қабылан ұрыстарының барлығын да өте бір жоғары қарқынмен өткізіп, қарсыластарын түгелдей бет қаратпай жеңіп шықты. Мадьяр жеріндегі алғашқы шайқасын 1/16 финалдық іріктеу сынында тайпейлік Хао Йен Куомен өткізген Гена оны үшінші раунд толық басталмай жатып-ақ «іске алғысыз» етіп тастады. Келесі 1/8 финалдық іріктеу сынағында германиялық Александр Рензді 26:7 деген есеппен тізе бүктірді. Ширек финалда біздің баланың сұрапыл соққылары хорват Бенджамин Калиновичті қуалап жүріп тауып тұрды. Есеп – 21:10. Ал жартылай финалда ресейлік Евгений Путилов оған қарсы еш айла-амал істей алмай, қатты діңкеледі. Жеңіс – 24:10 деген есеппен біздің жақта! Генаның финалда кубалық Майкел Пересті айызы қана жүріп, əдемі ұрып шыққанын сол кездегі газеттер жарыса жазды. Мұндағы есеп те зор – 30:17! Осылайша өзіне теңдес таппаған Геннадий Головкин сырт жерде бірінші рет өзінің сұраныс салуымен еліміздің гимнін ойнатты. Арада екі жыл өткенде, Гена 75 килоға дейінгі салмақта еліміздің намысын ересектер командасы сапында қорғауға көшті. Оны мұндағы бірінші адымы Оңтүстік Кореяның Пусан қаласына бастап апарды. Қазанның 1-14 күндері Азия ойындары бағдарламасы аясында өткен бок-

жартылай финал келді. Онда Генаға кубалық атақты Йорданис Диспайн қарсы тұрды. Айтатыны жоқ, шайқас өте ауыр жағдайда өтті. Екі жақ та оңайлықпен берісер болмады. Ең соңында соққысы басымырақ болған қазақстандық саңлақ сəл ғана айырыммен (29:26) жеңіс туын тартып əкетті. Финалда оған Еуропаның 2002 жылғы чемпионы украиналық Олег Машкин бетпе-бет келді. Бұған дейін талай талмас шайқасты өткізіп, əбден кемеліне келіп алған Гена қарсыласының атақ-даңқына қараған жоқ, бірден «шайнап тастады». Төрешілер ұрысты екінші раундта-ақ аяқтауға мəжбүр болды. Геннадийдің өмір бойы денесін аяздай қарып өтетін бір ғана жеңілісі бар. Ол 2004 жылы Афина Олимпиадасының шаршы алаңында орын алды. Тамыздың 14-19-ы күндері өткен бұл додада жеребеге сай Гена ұрысқа екінші айналымнан, 1/8 финалдан кірісті. Келген бойда пəкстандық Али Ахмед Ханды 31:10 етіп соққылап шықты. Ширек финалда египеттік Рамадан Яссерді де жүнін жұлған тауықтай етті. Есеп – 31:20. Ал жартылай финалда америкалық Эндрю Дирелді 23:18 есебімен жолдан шығарып тастады. Содан соң финалда ресейлік Гайдарбек Гайдарбековпен ұстасты. Осы жылы ғана Еуропа чемпионы деген атаққа қол жеткізген бұл жігіттен жеңілемін деген ойы жоқ еді. Ақыры солай болып шықты. Бір жағы шаршағаны бар, бір жағы төрешілердің бұра тартқаны бар, қарсыласы жеңісті алды да кетті. Ал осы шайқасты көрген кез келген адам оның 28:18 есебімен ресейліктің қанжығасында кеткеніне ешбір иланбас еді. Айтқандай, осы жылдың басында, 11-18 қаңтар күндері Геннадий Филиппиндегі ПуертоПринцесса қаласында өткен Азия біріншілігінде алдына жан салмады. Оның да финалында филиппиндік Чристофер Джанетті екінші раундта алаңнан кетіріп тынды. Осыдан кейін Геннадий Головкин əуесқойлар рингіндегі ірі турнирлерін аяқтап, 2006 жылдан кəсіпқойлар əлеміне қарай бет бұрды. Оның мұндағы дебюті мамыр айының 6-сы күні Германияның Дюс сельдорф қаласында венгр Габор Балогпен өтті. Төрт раунд болып белгіленген бұл ұрысты Гена бірінші үш минуттың

шайқастарының ең алғашқы төртеуін ғана 4 раундтық өлшеммен өткізсе, одан кейінгі екеуі 6 раундқа шақталды, сосынғы жетеуі – 8, келесі төртеуі 10 раунд болып көрініс тапты. Ал бұдан кейінгі тоғызы түгелдей 12 раундқа құрылды. Сөйтіп, ол биылға белгіленген бес шайқасының екеуін осы кезге дейін өткізіп, екеуін де нокаутпен аяқтап үлгерді. Енді жыл соңына дейін үш айқас өткізуге ниет етіп отыр. Осы ұмытылмас ұтысы арқылы Геннадий Головкин айдай əлемге Жер шарында Қазақстан атты даңғайыр дəулеттің бар екенін тағы бір мəрте айғақтап берді. Қазіргі əлем бойлықтары мен ендіктерін күндіз-түні түгел бақылап отырған сарапшылар жалпақ жаһандағы жұртшылықтың Қазақстан аты айтылғанда, ең алдымен көз алдына оның көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың келетінін, содан соң екінші болып Геннадий Головкиннің есімі ауызға алынатынын жеткізіп отыр. Міне, осының өзі елдің атын шығаруда спорттың алатын орнының қаншалықты орасан зор екенін жəне бір мəрте дəлелдей түседі. Ал Қазақстан атты осы ортақ Отанымыздың атын сырт жерде ұдайы жақсы қырынан танытып жүрген осы озық оғланымыз туралы оқырман қауым тағы не біледі? Егер бұл жағынан олқылық болса, оның орнын бірден осы жолы толтыра кетейік. Біздің бүгінгі қаһарманымыз – Геннадий Геннадьевич Головкин 1982 жылғы 8 сəуірде Қарағанды қаласында туған. Ол əуесқойлар сапында жүргенінде 2004 жылғы Афина Олимпиялық ойындарының

сшылар турнирінде тағы да Генаға шақ келетін қарсылас болған жоқ. Бұл үшін оның осында өткізген төрт айқасының үшеуін мерзімінен бұрын аяқтағанын айтсақ та жеткілікті. Атап айтқанда, алғашқы іріктеу сынында ауғанстандық Абдуллах Шекибті, ширек финалда катарлық Нагимелдин Адамды бірінші раундта-ақ ұшырып жіберді. Бұлардың алғашқысында ұрыс қарсыластың секунданты ортаға орамал тастауы арқылы тоқтаса, екіншісінде біздің жігіт бəсекелесін бірден-бір соққымен талдырып түсірді. Ол жартылай финалда өзінің мыңдаған тілеулестерінің қолдауына сүйенген алаң иесі – кореялық Сонг Ин Жунды 18:12 етіп жеңсе, финалда тай Сурия Прасатхинпималмен жекпе-жегін үшінші раундта бітірді. Бұл кездері бокс шайқастары төрт раундтан тұрғанын ескерсек, Генаның бұл жеңістерді қандай зордың күшімен алғанын пайымдау қиын емес. Осымен 2002 жыл өтті. Ал 2003 жыл Геннадийді əлем чемпионы етуге бастап апарды. Бұл біріншілік Таиландтың астанасы – Бангкок қаласында 6-12 шілде күндері желкен керді. Тай елінде ол бес жекпежек өткізіп, олардың тағы екеуін уақытынан бұрын аяқтады. Оған ең əуелгі 1/16 финалдық іріктеу сынында Ресейдің мықты боксшыларының бірі Матвей Коробов тап келді. Аса тартысты өткен ұрыстың соңын біздің жігіт ақырында ірі есеппен өзінің пайдасына шеше білді – 19:10. Бұдан соңғы 1/8 финалда ирланд Энди Ли есімді тарланды 29:9 етіп ұтты. Ал ширек финалда румын Лучиан Бутені төртінші раундта нокаутқа түсірді. Бұдан ары

ішінде-ақ нокаутпен аяқтады. Ал 12 раундтық бірінші шайқасын 2009 жылғы 11 шілдеде бразилиялық Джон Андерсон Карвальюге қарсы өткізді. Интерконтинентті WBO чемпионы атағы үшін өткен бұл шайқасты Гена екінші раундта нокаутпен тоқтатты. Бұдан кейін ол 2010 жылғы 14 тамызда колумбиялық Милтон Намезбен WBA версиясы бойынша уақытша əлем чемпиондығы үшін таласып, сол атаққа бірінші раундта-ақ қол жеткізді. Сол жылғы екінші ұрыс желтоқсан айында өрнек сызды. Бұл жолы Геннадий WBA нұсқасы бойынша тұрақты əлем чемпиондығын колумбиялық Нильсон Хулио Тапиамен сарапқа салып, оны да үшінші раундта манағы қарсыластарының соңынан жіберді. Келесі, 2011 жылы Гена осы атағын екі рет қорғап қалды. Оның екеуінде де қарсыластары Касимма Оум мен Луджан Симонды нокаутпен ұтты. Бұлардың соңғысында атағын сақтап қалумен бірге, IBO сериясы бойынша əлем чемпионы деген дəрежеге тағы қол жеткізді. Содан бергі аралықта да Геннадий Головкин өз атағын сақтап қалу үшін бірнеше шайқас өткізіп үлгерді. Олардың барлығында, əлбетте, жеңіс биігінен көрінді. Ең соңынан қосарымыз, Геннадий қазіргі күндері АҚШ-тың БигБэр Лэйк қаласында тұрып жатыр. Оны Эйбел Санчес жəне Марк Головкин есімді жаттықтырушылар жаттықтырады. Əлемдік рейтингте позициясы бойынша үшінші болып тұр. Сайыстарға «Макс энд Олег Германн» командасы атынан қатысады.


6

www.egemen.kz

2 cəуір 2013 жыл

 Мəселенің мəнісі

Алыстаєы аудан тїйткілі Казталов – облыс орталығынан 350 шақырым қашықтықта орналасқан алыс аудандардың бірі. Аталған өңірге газ құбыры тартылған. Тұрғындар біраз жылдардан бері көгілдір отынның рахатын көріп, сезініп келеді. Ауыз су проблемаларын шешуде де соңғы жылдары қолға алынған істер жеткілікті. Əйтсе де аудан орталығын абаттандыруда өңірде мезгілінен кеш қалу көріністері де кездесіп қалады. Казталов – Ресей Федерациясы аумағынан таяқ тастам жерде орналасқан өңір. Шекаралас ауданның ажары атқан таңдай ашылса, бұл əрине, екі жаққа да бірдей ұнасымды болмақ. Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Аудан инфрақұрылымын дамыту үшін қолға алынған істер бар. Бұл жобалар ең алдымен жастарды ауылда тұрақтандыруға, бос уақыттарын мəнді де мазмұнды өткізуге бағытталып отырғаны сүйсіндіреді. Сөзіміз жалаң болмас үшін кейбір мысалдарға жүгінсек алыстағы аудандағы биылғы басты жаңалықтың бірі жабық спорт кешені ғимараты құрылысының аяқталғаны деп айта аламыз. Мұнда тек жастар ғана емес, сонымен бірге саламатты өмір салтын серік еткен ауданның кез келген тұрғыны кешенге келіп ойын да, бойын да сергіте алады. Бұған қоса бүгінде Казталов кентінде жастар орталығын ашу жөніндегі бастама да кең қолдау тауып отыр екен. Мəселенің мəнісі мынада. Өткен жылы аудан орталығында жаңа мешіт құрылысы салынып пайдалануға берілген. Бұған дейін ғибадатхана орны бұрынғы «Казталов»

кеңшарының клубында қоныс теуіп келіпті. Аумағы əжептəуір осы орын босап қалған соң Казталов ауданының əкімі Рысбай Өтешевке бұл ғимаратты жастар орталығына айналдыру жөніндегі тамаша ой келіпті. Іс осылай басталыпты. – Егер біз бұл орталықты нөлдік циклдан бастайтын бол сақ оған кем дегенде қырық миллион теңге қаражат қажет. Мұндай қомақты сома бөлуге жергілікті бюджеттің мүмкіндігі келе бермейді. Бізге бұл арада үнемшілдік пен күрделі жөндеу жүргізуге тегін жұмысшы күшін пайдалану қағидасы көмекке келді. Сөйтіп, біз осындай жолмен небəрі төрт миллион теңгеге орталықты пайдалануға беруге болатыны жөнінде алдын ала есептер жасадық. Қазір ғимарат кəдімгі халықтық асар əдісімен күрделі жөндеуден өткізілуде. Оған шебер қолды жастардың өздері ықыласпен қатысуда. Бұл іске аудандағы өндірістік кəсіпорындар да өз үлестерін қосуда, – деді жастар орталығы құрылысының қазіргі

жай-күйінен хабардар еткен аудан басшысы. Алыстағы аудан тұрғындарын толғандырып отырған басты бір мəселе – Чапаев-Жалпақтал-Казталов-Жəнібек автожолының құрылысы. Аталмыш құрылыс республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылып келеді. Бұл бағытта өткен жылы атқарылған істің сапасы мен көлеміне тұрғындар ризашылық танытып отыр. Биылғы жылы жол құрылысы осы қарқынмен одан əрі жалғасатын болса, жол азабы əжептəуір жеңілдеп қалар еді дейді олар. Сөз соңында шекаралық аудан тұрғын дарын алаңдатып жүрген та ғы бір түйткілді айта кеткенді жөн көре міз. Жоғарыда айтылғандай, Казталов Ресейдің Александр-гай ауданымен іргелес қоныстанған. Бұл екі өңірдің тұрғындары ежелден бір-бірімен ағайын, туыс, дос, құда-жегжат болып кеткен. Шекаралық екі аудан орталығының арасы қы рық шақырымнан аспайды. Қазақстан да, Ресей де дербес мемлекет болғаннан кейін əр елдің аумағында кеден, шекара қызметтері орнықты. Тəуелсіздіктің осындай талаптары Қазақстан Республикасының Казталов жəне Ресей Федерациясының Александровгай аудандарына да тəн екені талассыз. Осындай тəртіппен тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында көршілес екі аудан арасында кеден, шекаралық өткізу бекеттері құрылып іске кірісті. Алайда, осыдан төрт-бес жыл бұрын екі арадағы өткізу бекеттері əр түрлі

себептермен жабылып қалды. Сөйтіп, ежелгі көршілер бір-біріне бару үшін қырық шақырымның орнына жер-көкті айналып 500 километрден астам ұзақ жолды жүріп келуге мəжбүр болды. Бүгінде Казталов пен Александров-гай аудандарының қа ра пайым тұрғындары тікелей өткізу бекеттерінің қайтадан ашы луын асыға күтеді. Əрі бұл қадам Қазақстан-Ресей-Беларусь мемлекеттері арасындағы Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістік талаптарына да толық сəйкес келер еді. Тіпті жыл басында аталған аудан басшылары бір-бірімен кездесіп бұл мəселені оңтайлы шешудің жолдарын бірлесіп талқылапты. Өкінішке орай, бұдан бүгінгі күнге дейін тиіс ті нəтиже шыға қоймапты. Мүмкін, мемлекетаралық қарым-қатынастарды реттеуге олардың өкілеттігі жетпеген де шығар. Ендеше, бұған мемлекетаралық келісімдер жолымен қол жеткізу қажеттігі де байқалады. Қалай дегенде де, бұл айта қаларлықтай күрделі мəселе емес. Керісінше шешімі өте қарапайым іс екені анық. Алыс аудан тұрғындары журналистік іссапар кезінде көңілдерінде түйткіл болып жүрген осы мəселенің бас басылым бетінде көрініс табуын бізге аманат етіп тапсырған еді. Сондықтан да аманатқа қиянат жасай алмай осы жолдарды жазып отырмыз. Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы.

Құқықтық реформа қадамдары

Ўсаќ-тїйек дау-дамай сот ісіне ќолбайлау болуда, сондыќтан мўндай мəселені медиация арќылы шешкен жґн «Соттардың жұмысын жеңілдету мақсатында дауларды соттардан тыс реттеу институттарын дамытуды жалғастырған жөн. Болмашы мəселелер бойынша дауларды шешу соттардан тыс тəртіппен жүргізілетіндей тетіктер қарастыру қажет». Бұл жолдар Елбасымыз Н.Назарбаевтың «Қазақстан – 2050» Стратегиялық бағдарламасында айтылған. Шынында бүгінде дау көп, соның салдарынан соттардың жұмысы тіптен ауырлап барады. Бұл тұста медиация мəселесін жандандыру керек екені айдан анық. Жақында Шымкент қаласы Еңбекші аудандық сотында «Қазақстан Республикасының «Медиация туралы» заңын насихаттау жəне қолдану аясы» атты тақырыпта өткен дөңгелек үстелде осы мəселе кеңінен əңгіме болды. «Жасыратын несі бар, бүгінде дауларды медиация тəртібімен шешу ісі қарқын алып отырған жоқ, – дейді Еңбекші аудандық сотының төрағасы Низамиддин Жамашов. Өткен жылы біздің аудандық сотта 3 мыңнан астам

азаматтық іске шешім шығарылса, соның 8-і ғана медиация тəртібімен шешіліп, өндірістен қысқартылды. Екі-ақ қылмыстық іс осындай жолмен бітімге келді. Бұл көрсеткіш өте аз». Сот төрағасының айтуына қа рағанда, жыл сайын 500-ден 1000-ға дейін талап арыз саны көбейіп, азаматтық істер қатары күн санап өсіп келеді екен. Соның арасында, əсіресе, болмашы майда-шүйде даулар да көп. Мысалы, кейбір ұялы телефон жүйелері тұтынушы 1000 теңге қарыз болып қалғаны үшін сотқа арыз түсірген. Ал, коммуналдық қызметтерге 2-3 мың теңге қарыз болып қалып, сотқа шақырылғандардың қатары тіптен көп. Нақты деректерге қарағанда, Еңбекші аудандық сотының қарауына түскен азаматтық істердің 60 пайызға жуығы осы тектес екен. Əрине, сот органдары талап арыз түскеннен кейін барлық шағымды заң аясында қарауға мəжбүр. Бірақ мұндай істер судьялардың да, соттасушы екі жақтың да алтын уақыттарын

алып, əжептəуір шығынға батыратыны анық. «Сондықтан медиацияға көп мүмкіндік беру қажет, – дейді кəсіби медиатор, заңгер Эльмира Есімбетова. Медиация – бұл турашыл, ешкімді жақтамайтын үшінші тараптың, яғни, медиатордың көмегімен дауларды соттан тыс шешетін нысана. Бұл тəртіппен іс жүргізу кезінде жеңімпаз немесе жеңілген деген ұғым болмайды. Екі тарапқа да шешім ұтымды жəне уақыт пен ақша шығындарының үнемділігінде. Сондықтан менің ойымша, алдағы уақытта аса ауыр қылмыстарға да медиация тəртібін қарастыру қажет. Бұл əрине, бірінші мəрте қылмыс жасағандарға жəне жəбірленуші жақ кешірім берген жағдайда жүзеге асуы тиіс. Құн төлеу деген бұрыннан бар дəстүр. Егер қылмыс жасаушы жəбірленуші жақпен келісімге келіп, құн төлеп жатса, əрине қылмыскерді ақтап жібермесе де жаза тағайындауда бір жеңілдіктер қарастырылуы керек. Өйткені, түрме адамның тағдырын күрт өзгертіп, мүлдем

теріс тəрбие беріп, немесе мүлдем жоқ қылып жіберуі мүмкін». Қазақ тура сөзге тоқтаған халық. Осы жағынан қарағанда медиация дəл біздің халыққа арналған заң сияқты. Дөңгелек үстел басында Словения еліндегі сот жүйесі туралы да əңгіме болды. Бұл елдің судьялары сот процесін ашпас бұрын дауласушы екі жақты мəмілеге шақырып, бұл істі медиация тəртібімен шешуге болатынын түсіндіріп, уақытша медиаторлардың ортасына тастап кетеді екен. Яғни, кез-келген азаматтық іс сотқа медиаторлардан кейін барады деген сөз. Біздің елде осы əдісті тəжірибе ретінде Алматы қаласындағы Əуезов аудандық сотында биылдан бастап енгізіпті. Қандай нəтиже беретінін уақыт көрсетеді. «2012 жылы облыста баржоғы 70-ке жуық іс осы медиация арқылы келісімге келді. Біздің облыстық сот арқылы бүгінде 14 кəсіби медиатор тіркелген. Одан бөлек көптеген кəсіби емес медиаторлар бар. Əйтсе де, осы заңды ел іші əлі де жақсы білмейді.

Əрине, адам сотқа ешқандай жол қалмағандықтан ашынып келеді. Сондықтан медиация заңын жандандырсақ, бұл сот ісіне үлкен жеңілдік берер еді. Республика бойынша 3 мыңнан астам судья бар. Меніңше енді кемінде 40-50 мың медиатор қажет. Қытай елінде əрбір оныншы адам медиатор міндетін атқарады екен», дейді Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кеңсе басшысы Орынбасар Лештаев. Соттағы іс жүргізумен салыстырсақ, медиация жолымен даудың шешілуі аз уақыт алады. Əжептəуір уақыт үнемделеді. Себебі, дауды қарайтын уақыт тығыз болғандықтан, сот шығындарының жəне компаниядағы қызметкерлер өздерінің тікелей міндеттерін іс бойынша тартылған жұмыс уа қыттары үнемделеді. Бұдан бөлек, «Медиация туралы» заңның 27-бабына сай төленген баж салығы Салық кодексінде қарастырылған тəртіппен төлеушіге кері қайтарылады екен. Сондықтан дөңгелек үстел басында медиация заңын ел арасында кеңінен насихаттау үшін ақпарат құралдарының алар орны ерекше екені баса айтылды.

Берлиннің Мемлекеттік этнологиялық мұражайында Қазақстан, Əзербайжан, Ауғанстан, Иран, Қырғызстан, Пəкстан, Тəжікстан, Түркіменстан, Түркия жəне Өзбекстан елшіліктері бірге ұйымдастырған Наурыз мейрамы өтті, деп хабарлады Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі.

Берлиндегі халыќаралыќ Наурыз мейрамы Көктемгі мерекені тойлауға 1000-ға жуық қонақ қатысты, олардың ішінде Федералдық үкімет пен Бундестаг өкілдері, қоғамдық-саяси жəне іскерлік құрылымдар қызметкерлері, дипло матиялық корпус мүшелері, сон дай-ақ, сараптамалық жəне журналистік топтар болды. Наурыз мейрамын мерекелеу ерекшеліктері туралы жарқын əңгімелеумен қатар, салтанат аясында қонақтарға халқымыздың қайталанбас өнерпаздығы мен бай мəдени мұрасын сіңірген бірегей ұлттық киімдер мен əшекейлер, тұрмыс заттары мен бұйымдар, өнегелі салт-дəстүр паш етілді. Шығыс қонақжайлығы дəстүрлері өрісінде ғаламат аспаздық сауық ұйымдастырылып, оның барысында мереке меймандары əйгілі халық тағамдары сырларын зерделеуге мүмкіндік алды, шеберлікпен əзірленген ұлттық тамақтың дəмін лайықты деңгейде бағалады. Салтанатты шара шеңберінде дəстүрлі мерекелі концерт өткі зіліп, оның аясында он елдің орындаушылары мен

фольклорлық-этнографиялық ансамбльдері талғампаз көрермендерге өздерінің өнерлерін ұсынды. Ұлы Абай шығармалары негізіндегі қазақ əуендері мен əндерінің жарқын гаммасы, сондайақ, «Жар-жар» ұлт тық үйлену салтының сах налан дырыл ған қойылымы көктем мейрамының өзіндік шуақты безен дірілуіне айналды. Қонақтарға Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясына, Астанада ЭКСПО-2017 халықаралық көрменің өткізілуіне, сондай-ақ, елі міздің Тəуелсіздік жылдарындағы жетістіктеріне арналған материалдар топтамасы табыс етілді. Шара 21 наурызды Халықаралық Наурыз күні деп белгілеп, БҰҰ Бас Ассамблеясы 2010 жылы қабылдаған қарардың іске асырылуына қосылған нақты үлес болды. Аталған қарарда БҰҰ-ға мүше мемлекеттер халықтары арасында рухани келісімді, достық пен бейбітшілікті нығайту мақсатында осы ежелгі мереке туралы ілімдер таратуға күш салу керектігі нақтыланған болатын.

Кенді Алтайєа кґмек келіп жатыр

Жанат САРБОЗОВА, Еңбекші аудандық сотының бас маманы.

Шымкент қаласы.

ілеттілік

(Соңы. Басы 1-бетте).

Катонқарағай ауданында да қауіпті жерлер аз емес. Осыдан төрт-бес күн бұрын ауданның Новохайрузовка ауылындағы бірнеше үйдің ауласына су кіріп, жергілікті тұрғындарды əбігерге салды. Бұл оқиға түнгі екіде болды. Аудан əкімі Арман Бекбосынов суыт хабарды ести салысымен ТҮКШ аудандық бөлімінің бастығы С.Гаврилов пен ауылдық округтің əкімі Лəззат Мамырхановаға шұғыл тапсырма беріп, ауыл тұрғындары жұмылдырылып, апаттың алдын алуға кірісіп кетті. Ақыры таңға жуық таудан төмен қарай сырғыған судың бетін қайтарады. Ауыл адамдарының айтуынша, соңғы 45 жылда мұндай жағдай орын алмаған. Ал мұның алдында ауданның тағы бір ауылында 15 үйді су басып қалған болатын. Көкпекті ауданы Черноярка ауылында бүгінгі күні құрамында 1 бірлік техникасы мен 5 адамы бар 52859 Ə/Б күштері мен құралдары, құрамында 1 бірлік техникасы мен 6 адамы бар Астана қаласы апаттық медицина орталығының қызметкерлері шоғырланды, ал Самар ауылы құрамында 1 бірлік техникасы мен 5 адамы бар Қызылорда облысы ТЖД суда құтқару қызме тінің бөлімшелерімен жəне құра мында 3 бірлік техникасы мен 12 адамы бар Шымкент қаласының Оңтүстік аймақтық аэромобильді жедел құтқару жасағы құтқарушыларымен күшейтілді. Күршім ауданының əкімі Алтайбек Сейітов үшін де ұйқысыз күндер мен түндер басталған

сыңайлы. Бұдан үш жыл бұрын аталған ауданның Маралды, Күршім ауылдарында су деңгейі көтеріліп, апатты жағдай туған кезде халық болып жүз жылдық теректерден қоршау жасап, өзендердің арнасын бекітіп, су басу қаупінің алдын алған. – Төтенше жағдайлар министрлігі біздің ауданға 69 миллион теңге қаржы бөлген. Сол қаржыға бес ауылда тасқынның алдын алу жұмыстары қызу жүріп жатыр. Ең қауіпті жер Теректі су қоймасы. Қазірдің өзінде бұған 1 миллион текше метр су жиналды. Күні ертең таудағы су ерісе қоймадағы су көтеріліп, апатты жағдай туып кетпесін деп Орта-Теректі ауылы аумағында құрамында 1 бірлік техникасы мен 17 адамы бар ОҚО ТЖД жедел құтқару жасағының құтқарушылары жұмыс атқарып жатыр. Олардың келгеніне екі апта болды. Сонымен бірге, Маралды, Қалжыр, Күршім өзендерінің арнасын бекіту жұмыстары жүргізілуде. Жиделі ауылындағы Арда өзені де қауіпті, су деңгейі көтеріліп кеткен жағдайда, қажетті шараларды қолданатын боламыз, – дейді аудан əкімі Алтайбек Сейітов. Тағы бір байқағанымыз, қауіп ті аймақтарға келген бөлімшелердің жеке құрамдары су тас қыны қауіпті учаскелерге тəуліктік мониторинг жүргізеді. Сонымен қатар, Көкпекті ауданы аумағында құтқарушылар жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп су тасқынына қарсы жəне қауіпсіз жерге көшіру шаралары бойынша тактикалық оқужаттығуларын өткізді. Шығыс Қазақстан облысы.


Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 наурыздағы № 190 өкіміне 1-ҚОСЫМША Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау ҚАҒИДАЛАРЫ I. Жалпы ережелер 1. Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялаудың осы қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау тəртібін айқындайды. 2. Медиакеңістікті дамытуға үлес қосқан талантты журналистерді ынталандыру мақсатында олар мынадай сыйлыққа ұсынылуы мүмкін: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы жыл сайынғы сыйлықтары (бұдан əрі – сыйлықтар); 2) Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы жыл сайынғы гранттары (бұдан əрі – гранттар). 3. Бұқаралық ақпарат құралдарының шығармашылық ұжымдары (баспа бұқаралық ақпарат құралдары, теле- жəне радиоарналар, бағдарламалар, редакциялар, интернет-ресурстар, сондай-ақ бұқаралық ақпарат саласында жұмыс істейтін жəне журналистік қызметтің дамуына ықпал ететін ұйымдар) Қазақстан Республикасы Президентінің Алғысын (бұдан əрі – Алғыс) жариялау үшін ұсынылуы мүмкін. 4. Сыйлық журналистерге: «Қазақстан-2050» Стратегиясын – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын», Президенттің Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауларын, мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру барысын жариялап-көрсетуге; қазақстандық патриотизмді қалыптастыруға, қоғамда ұлтаралық жəне конфессияаралық келісімді нығайтуға; демократиялық саяси мəдениетті қалыптастыруға жəне азаматтық қоғам институттарын дамытуға; Қазақстан журналистикасының, ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарының дамуына; шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарындағы мемлекеттің оң имиджін нығайтуға; журналистиканың стильдері мен жанрларын инновациялық дамытуға қосқан елеулі шығармашылық үлесі үшін беріледі. 5. Жыл сайын екі сыйлықтан артық берілмейді. 6. Гранттар отыз бес жасқа дейінгілерді қоса алғанда, жас журналистерге шығармашылық өсуі мен Қазақстан журналистикасының дамуын ынталандыру мақсатында беріледі. 7. Жыл сайын екі гранттан артық тапсырылмайды. 8. Алғыс бұқаралық ақпарат құралдарының шығармашылық ұжымдарына мемлекеттік саясатты іске асыру барысын белсенді жариялап-көрсеткені жəне отандық медиакеңістікті дамытқаны үшін жарияланады. 9. Алғыс жыл сайын төрт шығармашылық ұжымнан артыққа жарияланбайды. 10. Берілетін сыйлықтар мен тапсырылатын гранттар мөлшерін жыл сайын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. 11. Ақшалай сыйақы сыйлықтар мен гранттар лауреаттарына Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен тапсырылады немесе аударылады. Ақшалай сыйақыны сыйлықтар мен гранттар лауреаттарына төлеуді бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы уəкілетті орган жүзеге асырады. II. Қазақстан Республикасы Президентінің сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау жөніндегі қоғамдық комиссия қызметін ұйымдастыру жəне оның тəртібі 12. Қазақстан Республикасы Президентінің сыйлықтарын беру, гранттарын тапсыру жəне Алғысын жариялау жөніндегі қоғамдық комиссия (бұдан əрі – Қоғамдық комиссия) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші орган болып табылады жəне сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға ұсынылған үміткерлерді қарау мен іріктеу мақсатында құрылады. 13. Қоғамдық комиссия өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Президенттің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін жəне осы Қағидаларды басшылыққа алады. 14. Қоғамдық комиссияға Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы басшылық жасайды. Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз хатшысы Қоғамдық комиссияның хатшысы болып табылады. Қоғамдық комиссия құрамын жыл сайын Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы бекітеді. Қоғамдық комиссия құрамына бұқаралық ақпарат құралдарының, шығармашылық одақтардың, журналистердің қоғамдық бірлестіктерінің жəне мүдделі мемлекеттік органдардың өкілдері кіреді. 15. Қоғамдық комиссия төрағасы оның жұмысын ұйымдастырады жəне Қазақстан Республикасының заңнамасы мен осы Қағидаларға сəйкес Қоғамдық комиссия мүшелерінің қызметін үйлестіреді. 16. Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз қызметі Қоғамдық комиссияның жұмыс органы болып табылады. 17. Құжаттар қабылдаудың басталуы туралы хабарландыру жəне сыйлықтар мен гранттар алуға ұсынылатын үміткерлердің, сондай-ақ Алғыс жариялау үшін шығармашылық ұжымдардың қажетті құжаттарының тізбесі құжаттарды қабылдау аяқталудан кемінде отыз күн бұрын республикалық басылымдарда жарияланады жəне Қазақстан Республикасы Президентінің www.akorda.kz ресми интернет-ресурсына орналастырылады. 18. Қоғамдық комиссия отырыстары Қоғамдық комиссияның төрағасы бекітетін жұмыс жоспарына сəйкес өткізіледі. Қоғамдық комиссия төрағасының шешімі бойынша жоспардан тыс отырыстар өткізілуі мүмкін. Қоғамдық комиссияның отырысы, егер оған Қоғамдық комиссия мүшелерінің кемінде үштен екісі қатысса, заңды деп саналады. Қоғамдық комиссияның шешімі хаттамамен ресімделеді. 19. Қоғамдық комиссия мүшесі сыйлық немесе грант алуға ұсынылған жағдайда, оның Қоғамдық комиссияның мүшесі ретіндегі жұмысы оны сыйлық немесе грант алуға ұсыну жөніндегі құжаттарын қарау кезеңінде тоқтатыла тұрады. Алғыс жариялау үшін ұсынылған шығармашылық ұжым

7

www.egemen.kz

2 сəуір 2013 жыл

басшысының Қоғамдық комиссиядағы жұмысы да конкурстық құжаттарды қарау кезеңінде тоқтатыла тұрады. 20. Қоғамдық комиссияның хатшысы Қоғамдық комиссияның қарауына жұмыс органы дайындаған құжаттар мен материалдарды ұсынады. 21. Қоғамдық комиссияның жұмыс органы: 1) бұқаралық ақпарат құралдарында сыйлықтар мен гранттар алуға, Алғыс жариялауға ұсынылатын үміткерлердің құжаттарын қабылдаудың басталғаны туралы хабарландырудың жариялануын қамтамасыз етеді; 2) ұсынылған құжаттардың осы Қағидалар талаптарына сəйкестігін тексереді; 3) келіп түскен жұмыстарға талдау жасайды жəне оларды Қоғамдық комиссияның отырысына шығарады; 4) Қоғамдық комиссия отырысының қорытындысы бойынша сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға ұсынылған үміткерлерді Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді; 5) белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Президентінің тиісті актісінің жобасын əзірлейді; 6) дипломдарды, куəліктер мен Алғысты дайындауды жəне ресімдеуді қамтамасыз етеді.

жəне Қазақстан Республикасының Президенті немесе оның тапсырмасы бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы салтанатты жағдайда өткізеді. Қайтыс болғаннан кейін берілген диплом, ақшалай сыйақы жəне сыйлық лауреатының естелік төсбелгісі, сондай-ақ қайтыс болғаннан ке йін тапсырылған грант иегерінің куəлігі мен ақшалай сыйақысы Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес мұрагерлеріне беріледі. 38. Сыйлықтар беру, гранттар тапсыру жəне Алғыс жариялау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің актілері бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.

III. Сыйлықтарды беру, гранттарды тапсыру жəне Алғыс жариялау тəртібі

1. Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығы лауреатының дипломы цифрлы принтерде көлемі 297 х 420 мм (АЗ форматта) «Sirio Pearl» үлгісіндегі қағазға тігінен басылады. 2. Дипломның фоны ашық алтын түстес қазақ ою-өрнектері түріндегі жалғаспалы торкөзбен түсірілген. 3. Дипломның мəтіні алтын түстес қазақ оюөрнегімен көмкеріледі жəне көк бояумен цифрлы тəсілмен мемлекеттік тілде мынадай редакцияда басылады:

22. Сыйлықтар мен гранттар алуға үміткерлерді бұқаралық ақпарат құралдары, шығармашылық одақтар, қоғамдық бірлестіктер, мемлекеттік органдар ұсынады. Алғыс жариялауға шығармашылық ұжымдарды шығармашылық одақтар, қоғамдық бірлестіктер, мемлекеттік органдар ұсынады. 23. Əрбір бұқаралық ақпарат құралы, шығармашылық одақ, қоғамдық бірлестік, мемлекеттік орган сыйлықтар мен гранттар алуға екі үміткерден артық ұсынуға құқылы емес. 24. Сыйлықтар, гранттар алуға үміткерлердің жəне Алғыс жариялауға шығармашылық ұжымдардың өзін-өзі ұсынуына жол берілмейді. 25. Сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға ұсынылған үміткерлердің Қоғамдық комиссияның мекенжайына жолданған құжаттары сыйлықтар беруге, гранттар тапсыруға жəне Алғыс жариялауға ұсынатын жылдың 1 маусымынан кешіктірмей қабылданады. Құжаттар қабылдау мерзімі өтіп кеткеннен кейін түскен құжаттар сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға жіберілмейді. 26. Сыйлықтар мен гранттар алуға мынадай құжаттар ұсынылады: 1) бұқаралық ақпарат құралының, шығармашылық одақтың, қоғамдық бірлестіктің, мемлекеттік органның ресми бланкісіне жазылған, бірінші басшы немесе оның орнындағы адам қол қойған ұсыныс (А4 форматтағы 2 парақтан артық емес); 2) сыйлықтар мен гранттар алуға ұсынылған үміткердің аты, əкесінің аты, тегі жəне шығармашылық бүркеншік есімі (егер болса), сондай-ақ атқаратын лауазымы көрсетілген негізгі жұмыс орнынан анықтама; 3) сыйлықтар мен гранттар алуға ұсынылған үміткердің шығармашылық қызметінің қысқаша сипаттамасы; 4) жарияланымдар мəтіндері немесе аудио- жəне (немесе) бейнематериалдар; 5) негізгі жарияланымдарының тізімі жəне (немесе) олардың көшірмелері. Осы баптың 2) тармақшасында көрсетілген құжат сыйлықтар мен гранттар алуға үміткер жұмыстан шығарылған жағдайда оның соңғы жұмыс орнынан ұсынылады. 27. Алғыс жариялауға мынадай құжаттар ұсынылады: 1) шығармашылық одақтың, қоғамдық бірлестіктің, мемлекеттік органның ресми бланкісіне жазылған бірінші басшы немесе оның орнындағы адам қол қойған бұқаралық ақпарат құралының қызметі туралы ұсыныс (А4 форматтағы 2 парақтан артық емес); 2) конкурс жарияланған жылдың алдындағы жыл ішінде жарық көрген негізгі маңызды жарияланымдар немесе аудио- жəне (немесе) бейнематериалдар. 28. Сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға ұсынылған материалдар мен құжаттар қайтарылмайды. 29. Сыйлықтар, гранттар алуға жəне Алғыс жариялауға үміткерлерді таңдау Қоғамдық комиссияның отырысқа қатысушы мүшелерінің ашық дауыс беруі арқылы қарапайым көпшілік дауысымен жүргізіледі. 30. Қоғамдық комиссия сыйлықтар мен гранттар алуға үміткерлерді таңдауда мынадай критерийлерді: 1) жарияланымдардың объективтілігін; 2) көтерілген проблемалардың тереңдігін жəне оның шығармашылық тұрғыдан талдануын; 3) жұмыстардың əлеуметтік маңыздылығын; 4) жарияланымдар туындатқан қоғамдық пікір жаңғырығын; 5) журналистің тəуелсіздігін, принципшілдігін; 6) жұмыстардың жаңашылдығы мен шығармашылық толымдылығын басшылыққа алады. 31. Қоғамдық комиссия Алғыс жариялауға үміткерлерді таңдау кезінде: 1) мемлекет қызметінің саяси, экономикалық жəне əлеуметтік аспектілерін жариялап-көрсететін бұқаралық ақпарат құралдары шығармашылық ұжымының биік азаматтық ұстанымын; 2) бұқаралық ақпарат құралдарының Қазақстан Республикасында жүргізіліп отырған реформаларды қолдауға, сондай-ақ заманауи медиакеңістікті дамытуға қосқан шығармашылық үлесін бағалауды басшылыққа алады. 32. Қоғамдық комиссия сыйлықтарды беру, гранттарды тапсыру жəне Алғыс жариялау жөніндегі ұсынымдарды Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді. Үміткерді жəне (немесе) шығармашылық ұжымды Қазақстан Республикасы Президенті қабылдамаған жағдайда аталған үміткерді сыйлықтар, гранттар алуға жəне (немесе) шығармашылық ұжымға Алғыс жариялауға келесі ұсыныс екі жылдан кейін жүргізілуі мүмкін. 33. Сыйлыққа ие болған адамға «Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығының лауреаты» атағы беріліп, диплом, естелік төсбелгі жəне ақшалай сыйақы тапсырылады. 34. Грантқа ие болған адамға «Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы грантының иегері» атағы беріліп, куəлік жəне ақшалай сыйақы тапсырылады. 35. Осы Қағидалардың 33 жəне 34-тармақтарында көрсетілген атақтарды қайтадан беруге жол берілмейді. 36. Грант иегерін сыйлық алу үшін грант тапсырылғаннан кейін кемінде бес жылдан кейін ұсынуға болады. 37. Cыйлықтарды беру, гранттарды тапсыру жəне Алғыс жариялау рəсімін Байланыс жəне ақпарат қызметкерлерінің күніне орайластырылады

Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 наурыздағы №190 өкіміне 2-ҚОСЫМША Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығы лауреатының дипломы мен төсбелгісінің, гранты иегері куəлігінің жəне Алғысының СИПАТТАМАCЫ

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫ САЛАСЫНДАҒЫ СЫЙЛЫҒЫ ДИПЛОМ Қазақстан Республикасы Президентінің сыйлығы _________________________________ (аты, əкесінің аты, тегі) _________________________________ _________________________________

5. Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы гранты иегерінің куəлігі цифрлы принтерде көлемі 297 х 420 мм (АЗ форматта) «Sirio Pearl» үлгідегі қағазға тігінен басылады. 6. Куəліктің фоны ашық алтын түстес қазақ ою-өрнектері түріндегі жалғаспалы торкөзбен түсірілген. 7. Куəліктің мəтіні көкшіл түсті қазақ оюөрнегімен көмкеріледі жəне алтын түстес жəне көк бояумен цифрлы тəсілмен мемлекеттік тілде мынадай редакцияда басылады:

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫ САЛАСЫНДАҒЫ ГРАНТЫ КУƏЛІК Қазақстан Республикасы Президентінің гранты _________________________________ (аты, əкесінің аты, тегі) _________________________________ _________________________________ үшін тапсырылды.

Төменде мынадай сөздер орналасқан: «Қазақстан Республикасының Президенті

Н.Назарбаев».

Оның астында орта тұста «Астана, 20 ген сөздер орналасқан.

жыл» де-

Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы гранты иегері куəлігінің кескіндемесі

Төменде мынадай сөздер орналасқан: «Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев». Оның астында орта тұста «Астана, 20 жыл» деген сөздер орналасқан. Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығының лауреаты дипломының кескіндемесі

8. Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы Алғысы цифрлы принтерде көлемі 297 х 210 мм (А4 форматта) «Sirio Pearl» үлгідегі қағазға көлденеңінен басылады. 9. Алғыстың беткі фоны күміс түстес қазақ ою-өрнектері түріндегі жалғаспалы торкөзбен түсірілген. 10. Алғыс мəтіні алтын түстес қазақ ою-өрнегімен көмкеріледі жəне көк бояумен цифрлы тəсілмен мемлекеттік тілде мынадай редакцияда басылады:

«Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығының лауреаты» төсбелгісінің графикалық кескіндемесі

«Ағымдағы аптаның соңында Қытайға ресми сапары аясында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасының жаңа басшысы Си Цзиньпинмен келіссөздері өтеді. Бұл Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасының Төрағасы жəне Қытай коммунистік партиясы Орталық комитетінің Бас хатшысы лауазымындағы Си Цзиньпинмен алғашқы кездесуі», деді Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар орталығының ресми өкілі Алтай Əбибуллаев дəстүрлі брифингте. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

үшін берілді.

4. «Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы сыйлығы лауреаты» төсбелгісі 750 алтын сынамасы қоспасынан дайындалған жəне шығармашылық шабыт символы – қауырсын қалам стиліндегі пішінге ие. Төсбелгінің ұзындығы – 35 мм, ені – 22 мм. Бұйымның бет жағы – жылтыр, сырт жағының түртүсі – күңгірттеу ірі бұдырлы етіп жасалған. Сыртқы жағында алтын сынамасының қоспасы «Аu750» жазылған. Төсбелгінің сыртқы жағында бұйымды киімге қадауға арналған цангалық бекіткіш бар.

Ќауіпсіздік тетігі кїшейеді

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРЫ САЛАСЫНДАҒЫ АЛҒЫСЫ ______________________________________ (шығармашылық ұжымның атауы) ______________________________________ ______________________________________ үшін жарияланды.

Төменде мынадай сөздер орналасқан: «Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев». Оның астында орта тұста «Астана, 20 деген сөздер орналасқан.

жыл»

Қазақстан Республикасы Президентінің бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы Алғысының кескіндемесі

«Егемен Қазақстан».

Оның айтуынша, кездесу барысында мемлекет басшылары жоғары деңгейдегі Қазақстан мен Қытай арасындағы жан-жақты стратегиялық серіктестіктің ахуалы мен болашағын талқылап, Біріккен Ұлттар Ұйымы, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы жəне Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес шеңберінде халықаралық күн тəртібіндегі ең өзекті деген мəселелер бойынша пікір алмаспақ. «Қытайға сапары аясында Қазақстан басшысы «Инновация, жауапкершілік жəне ынтымақтастық: Азиядағы ортақ дамудың жолдарын іздеу» тақырыбымен жыл сайын өтетін Азия экономикалық форумына қатысып, сөз сөйлейді», деді ресми өкіл. Сондай-ақ, А. Əбибуллаев 4-5 сəуірде Қазақстан Премьер-Министрі Серік Ахметов Украинаға алғашқы ресми сапармен баратынын, сапар барысында Премьер-Министрдің Украина Президенті Виктор Януковичпен жəне Украина Премьерминистрі Николай Азаровпен кездесулері өтетінін, үкіметаралық келіссөздердің қорытындысы бойынша 2013-2014 жылдарға арналған Қазақстан – Украина ортақ іс-қимылдар «Жол картасы-4» атты жоспарына жəне басқа да екіжақты құжаттарға қол қою көзделіп отырғанын жеткізді. Бұл күнгі брифингке Төтенше жағдайлар вицеминистрі Валерий Петров қатысып, ведомствоның атқарған жəне жақын болашақта атқаратын ісшараларына тоқталды. «2012 жылы жүргізілген жұмыстардың нəтижесінде табиғи сипаттағы төтенше жағдайлардан зардап шеккендер мен қаза болғандар саны 2,5%-ға азайды, ал төтенше жағдайлар келтірген материалдық залал 3,5 есеге төмендеді. Сондай-ақ, жыл басынан бері құтқарушылар қар құрсауынан 9581 адам мен 3457 бірлік техниканы құтқарды жəне эвакуациялады», деді В. Петров өзінің сөзінде. Оның айтуынша, ағымдағы жылғы 3 айда Төтенше жағдайларды жəне өнеркəсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау комитеті 7698 объекті мен 1166 кəсіпорынды тексеріп, 17439 техникалық қауіпсіздік қағидалары мен нормаларын бұзушылық іс-əрекеттерін анықтаған. Нəтижесінде, 928 объектінің жұмысы тоқтатылып, 631 кəсіпорынның басшысына 25 млн. теңге айыппұл салыныпты. «Сондай-ақ, өрт қауіпсіздігі қағидаларын бұзғаны үшін 7160 адам əкімшілік жауапкершілікке тартылды. Оның ішінде 6711 лауазымды тұлғаға 76 млн. теңге мөлшерінде айыппұл салынды», деді вице-министр. Брифингте елдің бірқатар өңірлерін алаңдатып отырған су тасқыны мəселесі де айтылмай қалмады. «Бұл бағытта жұмыстар жүргізілуде. Жыл басынан бері Үкімет үш отырыс өткізді. Онда орталық жəне жергілікті атқарушы органдарға су тасқыны кезеңіне дайындық мəселесіне қатысты тапсырмалар берілді. Біз су тасқынының күрделенуі немесе елді мекендерді су басу қаупі туралы деректер алған кезде су басу қаупі бар аудандарға көмек көрсетуді өз назарымызда ұстайтын боламыз. Бүгінде ықтимал табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайларға жедел ден қоюды арттыру бойынша шаралар қабылданды. Республиканың барлық аумағында «112» құтқару телефоны жұмыс істейді», деді вице-министр.

«Халыќтыќ IPO» ана тілінде сґйлемеді Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

«Самұрық-Қазына» АҚ-тың «Халықтық IPO» бағдарламасын жүзеге асыру мақсатындағы ақпараттық түсіндіру науқаны жуырда басталды. Əуелі бұқаралық ақпарат құралдарының тілшілерін жинап, ұлттық шараның бүге-шігесін тиянақтап ұқтырды. Екі жарым сағат бойы жалғасқан жаттығуды тренер Əсем Тналина «Қор нарығы», «Нарық құралдары», «Халықтық IPO» бағдарламасы», «Халықтық IPO» бағдарламасына қатысу тетіктері», «Халықтық IPO – 2012» бағдарламасының нəтижелері», «Жиі қойылатын сұрақтар», «Акционер мен эмитент құқықтары жəне міндеттері», деген тақырыптар аясында əңгіме өрбітті. Тренингтің соңында шараға бастан-аяқ қатысқан тілшілерге арнайы сертификаттар берілді. Маманның айтуына қарағанда, бұл шара жылдың қыркүйек айының соңына дейін жалғасатын болады. Бағдарлама аясында бүкіл Қазақстан бойынша қалалар мен аудандардың еңбек ұжымдарында халық үшін қоғамдық лекциялар жəне бағдарламамен таныстыру-түсіндіру жұмыстары мұқият өткізіледі. «Өйткені, «Халықтық IPO» бағдарламасы – жаңа жалпы жекешелендіру ғана емес, лайықты жақсы өмір сүретін жаңа меншік иелерінің əлеуетті тобын құрау үрдісі де», деді маман. Негізі осыған дейін халықтық шараны егжейтегжейлі түсіндіріп, насихаттайтын 240 лектор мен 160 журналист дайындалыпты. Бұйыртса, ендігі олар қазақстандықтарды «Халықтық IPO» бағдарламасының барлық аспектілерімен түбегейлі таныстырып, түсіндіреді. Қор рыногы қызметінің ерекшеліктерін екшеп, қаржы салудың ең қаупі төмен стратегиялары мен бағдарламаға қалай қатысуға болатынын ұқтырады. Шараның шырайын бақсақ, «Халықтық IPO» сəт сайын құлашын кеңге сермеп келеді екен. Бұл «оянған» елге қарап, қуанарлық жағдай. Бір ғана əттеген-айы, «Халықтық IPO» ана тілінде сөйлемеді.


8

www.egemen.kz

2 сəуір 2013 жыл

ҰЛТТЫҚ БАНК ХАБАРЛАЙДЫ, ТҮСІНІКТЕМЕ БЕРЕДІ, ТҮСІНДІРЕДІ

ƏРІ КОМИТЕТ, ƏРІ ОМБУДСМЕН – Данияр Талғатұлы, қызметтерді тұтынушылар көңіл аударатын бастамалардың бірі – Ұлттық Банктің олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комитетті құру ниеті. Бұл немен байланысты, Қаржылық қадағалау комитеті құрылымында осындай департамент бар емес пе? – Қаржы нарықтарының серпінді дамуын жəне заманауи технологияларды ескерсек, қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғауды одан əрі күшейту талап етіледі. Соңғы жылдары халықаралық ұйымдар мен дамыған елдер бұл мəселелерге баса көңіл бөліп, қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғауды нығайтудың мынадай үш бағытын айқындады: • қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын алдын ала қорғау тетіктерін ендіру; • құрамдас бөлігі ретінде қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғаудан тұратын қаржы секторын мемлекеттік реттеудің институционалдық реформалары; • шығарылатын қаржы құралдарын реттеуді жəне қадағалауды нығайту. Осындай жағдайларда ең үздік халықаралық практиканы ескере отырып, Ұлттық Банктің құрылымында жаңа бөлімше – ҚР ҰБ Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетін құру туралы шешім қабылданды. Ұлттық Банктің құрамында қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі жеке ведомство құру Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңестің ұсынымдарына жəне озық халықаралық тəжірибеге толығымен сəйкес келеді. ҚР ҰБ Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің қызметкерлері жаңа комитетке ауысады. – Комитет пен қаржылық омбудсмен институты (мұндай ниет бұған дейін сақтандыру омбудсменінің тəжірибесі ескеріле отырып айтылған болатын) бірін-бірі қайталайтын құрылымдар болмай ма? – Қазіргі уақытта республикада қаржылық омбудсмен институты жоқ. Сонымен қатар, коммерциялық емес ұйым ретінде тəуелсіз қаржылық омбудсмен институтын құру мəселесі қарастырылуда. Бұл институтты құру мақсаты – тараптар арасындағы дауларды шешу мүмкін болмаған жағдайда жəне өтініш беруші уəкілетті органға жүгінгенге дейін қаржы ұйымдары клиенттерініңтұтынушылардың өтініштерін реттеу. Ол үшін омбудсменде Азаматтық кодексте, «ҚР банктер жəне банк қызметі туралы», «ҚР зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заңдарда көзделген банк құпиясын, сақтандыру, зейнетақы жинақтары құпиясын, қызметтік жəне коммерциялық құпияны алу құқығы болуы тиіс. Ұсынылған қаржылық қызметтер өскен жағдайларда жеке ведомство – Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетін құру еліміздің қаржы жүйесіне деген сенімін, сондай-ақ, қаржылық қызметтер нарығының ашықтығы мен бəсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал ететін болады. Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетін құра отырып уəкілетті органның функцияларын кеңейту жоспарланып отыр. Мəселен, ҚР ҰБ ережесіне сəйкес комитет бұған дейін уəкілетті орган жүзеге асырған функциялармен қатар: • қаржылық қызметтерді жəне микроқаржы ұйымдарының қызметтерін көрсету жəне олар туралы ақпарат тарату стандарттарын əзірлейтін; • тұтынушыларға ұсыну үшін Ұлттық Банктің келісімін талап ететін микроқаржы ұйымдарының қаржы өнімдері мен қызметтерінің тізбесін (түрлерін) айқындайтын; • қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін бұзатын нормаларға жол бермеу мақсатында қаржы ұйымдары тұтынушыларға ұсынатын өнімдердің шарттарына жəне заңнаманың талаптарына алдын ала талдау жасайтын; • қаржылық қызметтерді тұтынушыларға қаржылық өнімдерді ұсыну үшін қаржы ұйымдарына келісімдер беретін болады. Бұл функциялар бастапқы кезде атқарылатын

Заманауи сандық технологиялар адамдарға өзара əңгімелесу, түрлі форматтағы файлдармен алмасу, оларды көшіру ғана емес, сонымен қатар, үйден немесе кеңседен шықпай-ақ керек нəрселерін сатып алуына жəне ақы төлеуіне мүмкіндік береді. Ғаламтор арқылы адам өз өміріне күнделікті қажеттінің барлығын дерлік сатып алуына болады. 2012 жылғы қарашада Ұлттық Банк Қазақстанның ұлттық валютасының коллекциялық монеталарын кез келген адам қолма-қол емес есеп айырысу бойынша сатып алуға болатын өзінің меншікті Интернет-дүкенін ашты. ҚР ҰБ ТМД аумағындағы елдердің орталық банктері ішінде өзінің меншікті Интернет-дүкенін ашқан жалғыз банк екенін атап өткіміз келеді. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің филиалдарында сатылатын коллекциялық монеталардың бағасы бағалы металға жұмсалған шығыннан, соғу жəне ілеспе шығыстар құнынан

функциялар болып табылады жəне қаржылық қызметтерді тұтынушылардың мүдделері мен заңды құқықтарына шек қоюдың алдын алу жəне оларды қорғауды күшейту мақсатында енгізіледі. Осылайша, комитеттің қаржылық омбудсменнен маңызды айырмашылығы комитеттің қаржы нарығын мемлекеттік реттеу жəне қадағалау жүйесінің құрамдас бір бөлігі болып табылатындығында. Қаржылық омбудсмен болса, қаржы

жағдайда, сыйақы мөлшерлемесі СЖТМ ұқсас болмайды, себебі СЖТМ мəні берешекті өтеу əдісіне, кредиттеу мерзіміне қатысты болады жəне үшінші тұлғалардың (сақтандырушы, бағалаушы, кепілгер, қарыздар беру жəне оларға қызмет көрсету бойынша қызмет көрсететін делдал) пайдасына төлемдер кіреді. Бұл ретте банктердің қарыздар беруге жəне оларға қызмет көрсетуге байланысты шығасыларының сыйақы мөлшерлемесіне

əзірлеу жұмысын жүргізуде. Тұжырымдаманың жобасы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен бекітілген ҚР-ның 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарын жəне жоғарыда аталған «Тəуекелдер контракциясын тəуелсіз бағалау институттарын (рейтингтік агенттіктерді, кредиттік бюроларды) жəне коллекторлық агенттіктерді одан əрі дамыту тұжырымдамасын» іске асыру мақсатында əзірленеді.

Қаржылық қызметтер тұтынушылардың құқықтарын және мүдделерін қорғау үшін Жуырда Ұлттық Банк қаржы институттарының қызметін жетілдіру жөнінде бірқатар бастама көтерді. Олардың көпшілігі қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға бағытталған. Заңнамаға енгізілетін өзгерістерді түсіндіріп беруді Ұлттық Банк төрағасының орынбасары Данияр АҚЫШЕВТАН өтінген едік. ұйымдары мен олардың клиенттері-жеке тұлғалар арасындағы бітімгер рөлін атқаратын болады. Тұтынушы омбудсменнің шешіміне қанағаттанбаған жағдайда, ол мемлекеттік уəкілетті органға немесе сотқа жүгінуге құқылы екендігін атап өткен жөн. – Жаңа комитеттің болжанатын функцияларының бірі – қаржы институттары ұсынатын қаржы өнімдерінің талаптарын алдын ала зерттеу құқығы жəне оларды қаржылық қызметтерді тұтынушыларға ұсыну үшін келісім беру. Мұның тұтынушыға берері не? – Бұл функциялар заңнаманың тұтынушылар құқықтары мен мүдделерін қорғайтын нормалары мен талаптарын қаржы ұйымдарының сақтауы үшін комитетке жүктелген.

ТЕК МӨЛШЕРЛЕМЕ. КОМИССИЯЛАРСЫЗ

– Ұлттық Банк қарыз алушылардың кредиттерге қызмет көрсетуі мəселесі бойынша өзгерістер ұсынады. Атап айтқанда, Ұлттық Банк заңнамаға банктер үшін кредиттерге қызмет көрсету үшін комиссиялар мен төлемдер алуға тыйым салу көзделетін түзетулер дайындап жатқаны белгілі. Енді нақты тиімді мөлшерлеме жəне жай ғана мөлшерлеме ұғымдары ұқсас болады дегенді біз дұрыс түсіндік пе? Онда мөлшерлемені құру механизмі қандай болуы тиіс, өйткені қарыздарға қызмет көрсетуге байланысты шығыстар сақталады. Жəне осындай шара ең «таза» банктік мөлшерлеменің көтерілуіне себепші бола ма? – Шетелдік тəжірибені ескере отырып, Ұлттық Банк «ҚР банктер жəне банк қызметі туралы» Заңға қарыздар беруге жəне оларға қызмет көрсетуге байланысты кез келген комиссиялар мен төлемдер, оның ішінде несие шотын жүргізу үшін комиссия алуға тыйым салу көзделетін өзгерістер енгізуді ұсынады. Қарыз беруге қойылатын жалғыз талап негізгі борыш қалдығына есептелетін пайыздық мөлшерлеме болуы тиіс. Осы жаңалық, сөз жоқ, қаржы ұйымдарымен келісуді талап етеді. Қазіргі кезде кредиттің құнына пайыздық мөлшерлемемен қатар əртүрлі басқа көрсеткіштер əсер етеді – кредитті пайдалану уақыты, комиссиялар, алымдар, мысалы, қарызды қолма-қол ақшаға айналдыру үшін, қарыз қаражатын конвертациялау үшін біржолғы немесе кезекті комиссиялар, ағымдағы шот ашу үшін ақы, сондайақ қарыз алушының бағалау компаниясының, сақтандырушының жəне кепілгердің қызметі үшін ақы төлеу бойынша шығыстары. Осыған байланысты клиенттердің қызметтің нақты құны туралы ақпарат алуы үшін банктердің банктік қарыз шарттарында сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесін (СЖТМ) көрсету міндеті енгізілді. СЖТМ – сыйақы мөлшерлемесінің қаржылық қызметтерді тұтынушыларға, біріншіден, қарыздың дəйекті құнын алуға, екіншіден, əртүрлі банктерде ұқсас қарыздардың талаптарын салыстыруға жəне бағалауға мүмкіндік беретін жалғыз түрі. Бұл ретте қарыз беру жəне оған қызмет көрсету кезінде комиссия алуға тыйым салынған

енгізілетіні жоққа шығарылмайды, бұл өз кезегінде оның көтерілуіне əкеп соғады. Бірақ қазіргі кезде қарыз алушылардың құқықтарын қорғау тəсілдерінің бірі бар, ол қарыз беру кезінде СЖТМ-ның 56%-дан мөлшердегі шекті мəнін белгілеуде көрінеді. Басқаша айтқанда, банктік қарыз шартын жасау кезінде СЖТМ мəні 56%-дан аспауы тиіс. Керісінше жағдайда банктер қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесін төмендетуге міндетті болады.

ЕГЕР КОЛЛЕКТОР БОЛСАҢЫЗ

– Коллекторлық ұйымдар қарыз алушылар үшін қорқынышты қарақшы болып көрінеді. Ұлттық Банк оларға «қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды» жүктей отырып, олардың іс жүзінде «өңін айналдыруды» ұсынады. Бұл БАҚ-тың нақты дəйексөзі ме, жəне де, егер солай болса, əңгіме не туралы болып отыр? – Бүгінгі күні Қазақстандағы коллекторлық ұйымдардың қызметі қандай да болсын заңнамалық актімен реттелмейді. Коллекторлық қызметтің жекелеген аспектілері азаматтық заңнамамен реттеледі. Бұл ретте коллекторлық ұйымдардың оларды қызметкерлері кредиттік ұйымдардың проблемалары бар қарыз алушылармен жұмыс кезінде негізге алатын ішкі құжаттары бар. «Тəуекелдер контракциясын тəуелсіз бағалау институттарын (рейтингтік агенттіктерді, кредиттік бюроларды) жəне коллекторлық агенттіктерді одан əрі дамыту тұжырымдамасында» (Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 13 тамыздағы № 362 Жарлығымен мақұлданған) атап өтілгендей, коллекторлық агенттіктер көрсететін қызметтер қаржылық қызметтер болып табылмайды. Сондықтан осы агенттіктер қаржы нарығының қатысушылары болып табылмайды, себебі коллекторлық агенттіктер азаматтыққұқықтық шарт шеңберінде берілген мерзімі өткен қарыздар, коммуналдық берешектер, сондай-ақ кез келген мерзімі өткен борышты жинау бойынша жұмыс істей береді. Əлемдік практикада коллекторлық агенттіктер борышкерге проблеманы шешудің нұсқаларын/ опцияларын ұсынатын, кредитор мен қарыз алушының/борышкердің қатынастарын реттеу бойынша делдалдың рөлін атқарады. Банктік қарыз алушыларға қатысты проблемаларды шешудің осындай нұсқалары əртүрлі опциялары бар берешекті қайта қаржыландыру, оның ішінде борыштың бөлігін кешіру бойынша ұсыныстар болуы мүмкін. Сонымен қатар, коллекторлық ұйымдардың қызметі тек банктік қарыздар мəселелерімен ғана шектелмейді, сонымен бірге микрокредиттерді жəне азаматтардың борыштық міндеттемелерінің басқа түрлерін (коммуналдық қызметтерді қоса алғанда) қамтиды. Қазіргі уақытта коллекторлық қызметті құқықтық реттеуді қамтамасыз ету мақсатында Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігі «Коллекторлық қызмет туралы» ҚР Заңының жобасы бойынша тұжырымдаманың жобасын

ЕКІ ТҮРЛІ ТҮСІНІК БЕРМЕУ

– Өте маңызды ұсыныс – қарыз алушылардың жөнсіздіктерін жіктеу. Атап айтқанда, аса мардымсыз жөнсіздік деп аталатын түсінікті енгізу. Жөнсіздіктерді жіктейтін өлшемдер əзірленді ме жəне оларға арналған санкциялар барабар ма? – Қазіргі кезде Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігі Ұлттық Банкпен, Əділет министрлігімен, Қаржы министрлігімен, Бас прокуратурамен жəне Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығымен бірлесіп, кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелерді мерзімінен бұрын орындау жəне кепілге салынған мүлікті өндіріп алуға өтініш жасау мəселелері жөніндегі нормаларды екі түрлі түсіндіруді болдырмау бойынша заңнаманы жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды əзірлеу үшін жұмыс тобын құрды. Мысалы, ҚР Азаматтық кодексінің 317-бабының екінші бөлігіне сəйкес егер борышкердің кепiлмен қамтамасыз етiлген мiндеттеменi бұзуы өте болмашы болып жəне соның салдарынан кепiл ұстаушы талаптарының мөлшерi кепiлге салынған мүлiктiң құнына сəйкес келмесе, кепiлге салынған мүлiктен ақы өндiрiп алудан бас тартылуы мүмкiн жəне оның салдары кепілге салынған мүліктің құнына мүлдем сəйкес келмейді. Осыған байланысты аталған жұмыс тобы шеңберінде əлгі норманы екіұшты түсіндіруді болдырмау мақсатында талаптар бір уақытта болған кезде кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелерді бұзу мардымсыз болып табылатыны жəне кепіл ұстаушы талаптарының мөлшері кепілге салынған мүліктің құнына мүлдем сəйкес келмейтіні туралы талаптарды белгілеу бөлігінде Азаматтық кодекске түзетулер енгізу жөнінде ұсыныстар əзірленді. Бұл ретте аталған талаптар ретінде орындалмаған міндеттеме сомасын (%-бен – тараптар кепіл туралы шартта айқындаған кепілге салынған мүліктің құнына х) жəне кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындау мерзімін ұзарту кезеңін белгілеу болжанып отыр.

МЕНЕДЖЕРЛЕР МЕН АУДИТОРЛАРДЫҢ «ҚАРА ТІЗІМДЕРІ» ТУРАЛЫ

– Ұлттық Банк қаржы ұйымдары менеджерлерінің бір рет кірсе, сол секторда жұмыс істей алмайтын «қара тізімін» жасауды ұсынады. Осындай «рейтингтің» өлшемдері əзірленді ме жəне бұл үшін тағы қандай мəселелерді шешу қажет? – Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде

дамыту тұжырымдамасында Қазақстанның қаржы ұйымдарының қаржылық жай-күйіне жəне беделіне айтарлықтай зиян келтіретін заңды жəне жеке тұлғалардың қызметін жүзеге асыруды шектеу не тыйым салу мəселесін қарау көзделеді (Бұл мəселелер Үкіметтің «Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі кезеңде дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекіту туралы» 2010 жылғы 13 мамырдағы № 409 қаулысында; «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне банк қызметін жəне қаржы ұйымдарын тəуекелдерді азайту тұрғысынан реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңда реттеледі). Атап айтқанда, қаржы ұйымдары менеджментінің жауапкершілігін арттыру мақсатында заңсыз іс-əрекеттері не əрекетсіздігі бұрын қаржы ұйымын мəжбүрлеп таратуға немесе оны банкрот деп тануға алып келген тұлғалардың басшы лауазымын иелену мүмкіндігін шектеуге бағытталған ережелерді заңнамалық деңгейде бекіту ұйғарылып отыр. Басқа елдерде мұндай практиканы қолданудың мысалы ретінде банктердің лицензияларын қайтарып алуға себепші болған банкирлер туралы мəліметтерді қамтитын базаны қалыптастыратын Ресей Федерациясы Орталық Банкінің тəжірибесін келтіруге болады. Осы арқылы Ресей Орталық Банкі жосықсыз банкирлердің банк секторының кез келген лауазымына жұмысқа орналасуын болдырмау шараларын қабылдайды. Сонымен қоса, кредиттік ұйымдардың банкрот тығы (тарату) рəсімдерін басқаруды жүзеге асыратын РФ Салымдарды сақтандыру агенттігі дəрменсіз (банкрот) деп танылған кредиттік ұйымдарды бақылаған, азаматтыққұқықтық жəне қылмыстық жауапкершілікке тартылған тұлғалардың тізімін тұрақты негізде жүргізіп отырады. Сонымен қатар, Дүниежүзілік банк, Азия Даму Банкі сияқты бірқатар халықаралық қаржы ұйымдары алаяқтық пен сыбайлас жемқорлыққа қатысқанын куəландыратын фактілердің болуына қарай ондай тұлғаларға аталған ұйымдар тарапынан қаржы алуға құқығы жоқ заңды жəне жеке тұлғалардың тізімін жүргізеді. – Мен БТА банкінің жыры басталған кезде банктің аудиторлық компаниясына реттеуші тарапынан да сұрақтардың туындағанын жақсы білемін. Алайда, аудиторлар сол кезде бір жақта қалып еді. Енді сол құрылымдардың өкілдері де «қара тізімге» енуі мүмкін ғой? – Тəуекелдерді азайту жөніндегі заң («Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне банк қызметін жəне қаржы ұйымдарын тəуекелдерді азайту тұрғысынан реттеу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң) шеңберінде Ұлттық Банк аудиторлар жүргізген тексеру барысында анықталған фактілерді жасырғаны үшін олардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған түзетулерге бастамашы болды. Соған қарамастан, бұл түзетулер ҚР Парламентінде аталған заңды келісу шеңберінде қолдау тапқан жоқ. Бүгінгі күні «қара тізімге» енгізу есебінен аудиторлардың жауапкершілігін арттыру мəселесі қарастырылған жоқ. Бұл ретте қаржы ұйымдарына аудит жүргізетін аудиторлық ұйымдарға қойылатын талаптарды күшейту мақсатында 2012 жылғы қарашада «Міндетті аудит жүргізу жөніндегі аудиторлық ұйымдарға қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» ҚР Қаржы министрінің бұйрығына қол қойылды.

Қазақстан монеталары Оны ќазіргі таѕда Ўлттыќ Банктіѕ интернет-дїкенінен сатып алуєа болады Жасұлан ТАЙПАҚОВ,

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Қолма-қол ақшамен жұмыс департаментінің бас экономисі.

тұрады. Ұлттық Банкінің Интернетдүкені арқылы сатып алынған кезде сатып алушы жеткізу жəне сақтандыру бойынша шығыстарды қосымша көтереді. Бұл ретте негізінен алып-сатарлар – ретейлерлер, дистрибьюторлар қосатын қандай да бір үстеме ақылар болмайды. Ретейлерлер мен дистрибьюторлардың қызметіне орталық банктердің көпшілігі монеталарды сату жауапкершілігін өздерінен алып тастай отырып жүгінеді. Бұлар банктер де, сондай-ақ бағалы металдардан жасалған бұйымдарды

сатумен айналысатын басқа ұйымдар да болуы мүмкін. Монеталарды ҚР ҰБ Интернет-дүкені арқылы сатып алу үшін пайдаланушы тапсырыс берудің қарапайым рəсімін орындауы жеткілікті: ұнаған монеталарды таңдауы жəне олардың санын, қажетті деректемелерді көрсетуі жəне ақы төлеуі тиіс. Тапсырысқа ақы төлеу «Қазкоммерцбанк» АҚ-ның Интернетресурсына «E-pay» электрондық төлемдер жүйесі арқылы жүргізіледі, оған пайдаланушы «Ақы төленсін» деген батырманы басқаннан кейін автоматты түрде қайта жіберіледі. Төлем карточкасынан ақы төленген кезде комиссия үшін қандай да бір сомалар есептен шығарылмайды. Сондықтан да сатып

алушы карточкадан ақы төлеген кезде ҚР ҰБ Интернет-дүкеніне тапсырыс бойынша автоматты түрде есептелген сома ғана есептен шығарылатындығына толық сенімді бола алады. Банктік карталардың барлығы бірдей бастапқыдан Ғаламторда ақы төлеу опциясына ие емес екендігін атап өту қажет. Карта Ғаламторда қаржы операцияларын жүргізуді қолдайтынқолдамайтындығын білу үшін эмитент банктің өкілінен кеңес алу қажет. Əдетте, картада осындай опция болмаса, онда бұл мəселе эмитент банкте осындай қызметке қосуға өтініш ресімдеу арқылы немесе, тіпті, карточка берген банктің клиенттерді ақпараттық қолдау орталығына телефон шалу арқылы шешіледі. Тапсырысқа ақы төленгеннен кейін

ЖОБАДАН ЗАҢҒА ДЕЙІН

– Аталған бастамаларды Қаржылық қадағалау комитетімен, қаржы жəне биржа нарықтарының қатысушыларымен талқылау жоспарланып отыр ма? – Ұлттық Банктің барлық бастамалары «Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігі алаңында қаржы нарығының қатысушыларымен талқыланатын болады. Заңнамалық актілерге түзетулер енгізу Үкіметтің 2003 жылғы 21 тамыздағы № 840 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының уəкілетті органдарында заң жобалау жұмыстарын ұйымдастыру ережесіне сəйкес жүзеге асырылады. Оған сəйкес заң жобалау қызметін жүзеге асыру белгілі бір кезеңдерді қамтиды. Атап айтқанда, заң жобасының тұжырымдамасын əзірлеу; оның ғылыми сараптамасын жүргізу; оны ҚР Үкіметінің жанындағы Заң жобалау қызметінің мəселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссияда қарау: заңнамалық актілердің жобаларын дайындау, олар бойынша ғылыми сараптамалар жүргізу, мүдделі мемлекеттік органдармен келісу жəне басқа да ісшаралар өткізу қажет. – Əңгімеңізге рахмет.

тапсырыс «Қазпочта» АҚ-ның «EMS» курьерлік жеткізу қызметіне беріледі. Монеталар «EMS» курьерлік жеткізу қызметінің конверттері жəне қораптарына оралады, олардың көлемі тапсырыс берілген монеталардың санына байланысты болады. Жеткізудің құны ҚР ҰБ Интернет-дүкенінде тапсырысты ресімдеу кезінде почталық жөнелтілімнің салмағына жəне «Қазпочта» АҚ-ның тарифтері бойынша автоматты түрде есептеледі. Жеткізу сомасына сатып алынған монеталардың жалпы сомасының 1% мөлшеріндегі автоматты түрде есептелетін сақтандыру сомасы кіретіндігін атап өткен жөн. Сақтандыру тапсырыс қандай да бір себептермен өз адресатына жетпеген жағдайда сатып алушыны

Əңгімелескен Алевтина ДОНСКИХ.

қауіпсіздендіру үшін көзделген. Монеталар салынған жөнелтілім жоғалса, монеталардың толық құны сатып алушыға қайтарылатын болады. Қорытындылай келе, негізінен көптеген пайдаланушылар ҚР ҰБ Интернет-дүкенінің жұмысына риза екендігін келіп түскен хаттардан білуге болатындығын айтқымыз келеді. Пайдаланушылар барлығының ұнайтындығын ғана емес, сонымен қатар, осы қызмет түрін қалайша одан да жақсартуға болатындығын жазатындығына да ризамыз. Келіп түскен ұсыныстар негізінде жақын арада ҚР ҰБ Интернет-дүкенінің жұмысы жетілдірілетін болады. Монеталарды сатып алудың барлық талаптарымен «Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының инвестициялық жəне коллекциялық монеталарын сату туралы ақпарат» құжаты орналастырылған «Ұлттық валюта» бөліміндегі ҚР ҰБ Интернетресурсында барынша жан-жақты танысуға болады.


9

www.egemen.kz

2 сəуір 2013 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ 2013 жылғы 19 сəуірде сағат 11.00-де республикалық меншіктегі жекешелендірілетін нысандарды сату бойынша мына мекенжайда аукцион өткізу туралы хабарлайды: Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34, 1-қабат

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылдың 19 сəуірінде сағат 11.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалға беру бойынша тендер өткізетіндігін хабарлайды Мекенжайы: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй. Тендерге шығарылатындар: № 1 лот - Астана қаласы, Жеңіс д-лы, 12-үй мекенжайда орналасқан, жалпы көлемі 66,2 ш.м. буфет үй-жайы жəне қалдық құны 741010 теңге буфет құрал-жабдықтары, нысанға кіру рұқсаты шектеулі. № 2 лот - Астана қаласы, Ломоносов көш., 51-үй мекенжайда орналасқан, жалпы көлемі 170,5 ш.м. асхана үй-жайы жəне қалдық құны 1211963 теңге асхана құрал-жабдықтары, нысанға кіру рұқсаты шектеулі. Бастапқы жалдау ақысы айына: № 1 лот – 41 222 теңге. № 2 лот – 91 656 теңге. Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерге төлейді немесе теңгерім ұстаушымен келісім-шарт бойынша төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасасу мерзімі, теңгерім ұстаушының келісімі бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер талаптары: 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға беру төлемақысы бойынша ұсыныстар. 2. Жалға беру нысанының тиісті техникалық пайдаланымды жағдайда бүтіндігін сақтауын қамтамасыз ету. 3. Нысанды ұйымның қызметкерлерін тамақтандыруды ұйымдастыру үшін пайдалану. 4. Нысан режімді нысан аумағында орналасқандықтан оған кіру мекеменің ішкі тəртібі ережелеріне сəйкес рұқсат қағаз арқылы жүзеге асырылады. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер өткізу ережелері Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шартын орындау мен шарт жасасу жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiштi; 2) желiмделген конвертте тендердiң шарты бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеушi куəлiгiнiң көшiрмелерiн не көрсетiлген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін не құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдерінде нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) өтiнiш беру сəтiне салықтық берешегi жоқ екенi туралы салық органының анықтамасын беруi қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдіргендерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтінімдер ақпараттық хабарлама жарияланған күнінен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 18 сəуірінде сағат 11.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, Банк – ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есептік шотына енгізіледі. Кепілді жарналардың мөлшері: № 1 лот бойынша – 67 005 теңге. № 2 лот бойынша – 158 061 теңге. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекен-жайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14- үй, №2 бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-77-57 немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

Объявление

В связи с утерей арендного договора на Бусенову Галию Габдаевну считать недействительным.

Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша: 1. Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, м/н Т 126 СК, 2003 ж.ш. «ҚР АШМ АӨК МИК Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Гоголь к-сі, 19, 106-пəтер. Бастапқы баға – 337 800 теңге. Алғашқы баға – 337 800 теңге. 2. Ваз 21213 автомəшинесі, м/н Т 870 AU, 2003 ж.ш. «ҚР АШМ АӨК МИК Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Орналасқан жері: М.Жұмабаев ауданы, Булаев қ., Водопроводная к-сі, 20. Бастапқы баға – 493 200 теңге. Алғашқы баға – 493 200 теңге. 3. Ваз 21213-110-00 автомəшинесі, м/н Т 223 BR, 2003 ж.ш. «ҚР АШМ АӨК МИК Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы» ММ. Орналасқан жері: Тимирязев ауданы, Тимирязев а., Целинный к-сі, 13. Бастапқы баға – 222 000 теңге. Алғашқы баға – 222 000 теңге. 4. Ваз 21093 автомəшинесі, м/н Т 185 КР, 1996 ж.ш. «ҚР ІІМ Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Элеваторный тұйығы к-сі, 2. Бастапқы баға – 313 300 теңге. Алғашқы баға – 313 300 теңге. 5. Ваз 2106 автомəшинесі, м/н Т 190 КР, 1999 ж.ш. «ҚР ІІМ Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Элеваторный тұйығы к-сі, 2. Бастапқы баға – 212 300 теңге. Алғашқы баға – 212 300 теңге. 6. Ваз 21061 автомəшинесі, м/н Т 194 КР, 2000 ж.ш. «ҚР ІІМ Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Элеваторный тұйығы к-сі, 2. Бастапқы баға – 223 500 теңге. Алғашқы баға – 223 500 теңге. 7. Газ 52-04 а/м, м/н Т 198 КР, 1987 ж.ш. «ҚР ІІМ Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Элеваторный тұйығы к-сі, 2. Бастапқы баға – 246 700 теңге. Алғашқы баға – 246 700 теңге. 8. Кавз 3270 автомəшинесі, м/н Т 196 КР, 1991 ж.ш. «ҚР ІІМ Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті» ММ. Орналасқан жері: Петропавл қ., Элеваторный тұйығы к-сі, 2. Бастапқы баға – 196 800 теңге. Алғашқы баға – 196 800 теңге. 9. Ваз 21214 автомəшинесі, м/н Т 779 ВА, 2003 ж.ш. «ҚР ҚМ СК Солтүстік Қазақстан облысы бойынша салық департаменті» ММ. Орналасқан жері: М.Жұмабаев ауданы, Булаев қ., Юбилейный к-сі, 31. Бастапқы баға – 448 900 теңге. Алғашқы баға – 448 900 теңге. 10. Ваз 21070 автомəшинесі, м/н Т 573 ВЕ, 2006 ж.ш. «ҚР ҚМ СК Солтүстік Қазақстан облысы бойынша салық департаменті» ММ. Орналасқан жері: Тимирязев ауданы, Тимирязев а., Горький к-сі, 34. Бастапқы баға – 245 500 теңге. Алғашқы баға – 245 500 теңге. Ағылшын əдісі бойынша сауда-саттық өткізу ережесі Аукционшы жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның арттырылу қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірді көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бірақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиіс. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаларын бекітеді жəне оны көтеруді ұсынады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысаны үшін біршама жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендіру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмір көтерілмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендіру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екі қатысушы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық өткізілген болып саналады. Сауда-саттық голланд əдісі бойынша өтеді: 1.Газ 3110 автомəшинесі, м/н Т 155 BW, 1999 ж.ш. «ҚР АШМ Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспектурасы» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Петропавл қ., Жамбыл к-сі, 302. Бастапқы баға – 150 900 теңге. Алғашқы баға – 1 509 000 теңге. Ең төменгі баға – 91 000 теңге. 2. «Үлкен-Қараой» кедендік бекетінің ғимараты, жалпы алаңы 130,5 ш.м., 1997 жылы салынған. «СҚО бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ. Орналасқан жері: СҚО, Ақжар ауданы, Үлкен-Қараой кенті, Новосельск ауылдық округі. Бастапқы баға – 1 710 000 теңге. Алғашқы баға – 17 100 000 теңге. Ең төменгі баға – 85 500 теңге. Голланд əдісі бойынша сауда-саттық өткізу ережесі Аукционшы жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын жариялайды жəне жаңа бағаны жариялай отырып, оны мəлімделген қадаммен төмендетеді. Аукционшы баға жариялаған кезде аукциондық нөмірді бірінші

көтерген қатысушының нөмірін айтады жəне балғаны соғып, осы жекешелендіру нысаны бойынша оны жеңімпаз деп жариялайды. Егер аукционшы жекешелендіру нысанының ең төменгі бағасын жариялаған кезде қатысушылардың бірде біреуі осы жекешелендіру нысанын сатып алуға ниет білдірмесе, онда бұл жекешелендіру нысаны сауда-саттықтан алынып тасталады. Егер бағаны жариялаған сəтте екі немесе одан көп нөмір көтерілсе, ондай жағдайда аукционшы бағаны жеңімпаз анықталған сəтке дейін тіркелген қадам көлеміне көтере береді. Жариялаған қадам сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша белгіленген қадамына, бірақ ұлғайту жағына тең болуы тиіс. Егер бағаны арттыру кезінде өз нөмірлерін бір мезгілде көтерген сауда-саттыққа қатысушы тұлғалардың бірде біреуі оны арттырылған баға бойынша сатып алуға білдірмесе, онда аукционшы жеребе тастау рəсімін қолданады. Егер сауда-саттық өту сəтінде жекешелендіру нысанын бір ғана қатысушыға сатуға жол берілетін үшінші жəне одан кейінгі саудасаттықты қоспағанда, пайдаланылмаған кепілді жарнасы бар тек бір ғана тіркелген қатысушы қалса, жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық өтпеген болып саналады. Назар аударыңыз! Жылжымайтын нысанның бастапқы бағасына жер телімінің құны кірмейді. Жер пайдалану құқығы Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тəртіпте бөлек ресімделеді. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды: 1) сауда-саттыққа қатысуға өтінім; 2) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде жеке тұлғаға қайтарылады; заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжат тың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар мемлекеттік жəне/ немесе орыс тілдеріне аударылып, нотариалды расталған құрылтай құжаттардың нотариалды расталған көшірмелерін тапсырады. 40 000 теңге мөлшерінде кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММнің Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ КZ300705012170177006 депозиттік шотына енгізіледі, БСК ККМ ҒКZ2А, СТТН 480100253820, КБЕ 11, белгіленген төлем коды 171. Қатысушылар кепілді жарналардың кез келген санын ұсынуға құқылы, бұл жағдайда төленген бір кепілді жарна жекешелендірілетін бір нысанды сатып алуға құқылы. Аукционға қатысуға байланысты өтінімдерді кепілді жарна төленгеннен кейін қабылдайды. Өтінімдерді қабылдау хабарлама жарияланған күнінен басталады жəне 2013 жылғы 19 сəуірде сағат 10.00-де мына мекенжайда аяқталады: Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34 2-қабат, № 11 бөлме. Нысандар бойынша барлық наразылықтар өтінім берген кезінен бастап қабылданады. Жекешелендіру нысандары жəне аукцион өткізу жөніндегі қосымша ақпаратты мына 8 (7152) 46-05-84, 46-20-38 телефондары жəне www.gosreestr.kz арқылы білуге болады.

Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 18 сəуірде сағат 11.00-де республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде № 4 аукцион өткізеді Аукционға ағылшын əдісі бойынша ұсынылады: 1. Уаз-31512 автокөлігі, м/н. М325АТ, 1996 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарқаралы ауданы, Қарқаралы қаласы, Бөкейханов көшесі, 33. Баланс ұстаушы –«Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Қарқаралы аудандық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 109200 теңге. 2. Ваз-21213 автокөлігі, м/н. М731СU, 2003 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Прогресс көшесі, 23. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Қарағанды қалалық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 163200 теңге. 3. BMW 730 автокөлігі, м/н. М876CS, 1994 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Терешкова көшесі, 19. Баланс ұстаушы – «Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті» РМҚК. Бастапқы баға – 413100 теңге. 4. Газ 3110 автокөлігі, м/н. М010АD, 2000 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Терешкова көшесі, 19. Баланс ұстаушы – «Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті» РМҚК. Бастапқы баға – 75000 теңге. 5. Газ 3308 автокөлігі, м/н. М036СС, 2004 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Бұқар жырау даңғылы, 47. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экология департаменті» ММ. Бастапқы баға – 1186500 теңге. Кепілді жарна – 58410 теңге. Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізудің тəртібі Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаны ұлғайту қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның соңғы бағасын үш мəрте қайталайды жəне көтерілген басқа нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен жекешелендірілетін аталған нысанның сатылғандығы туралы хабарлайды. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай жағдайда өтті деп саналады, егер ең болмағанда екі қатысушы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын ең кемінде бағаны арттырудың екі қадамына ұлғайтса. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру

қажет: 1) Қағидаға сəйкес нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім 2) Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Аукцион өткізілетін мекенжай: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдерді қабылдау осы ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекенжайда аяқталады: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6, 11-бөлме. Кепілді жарналар Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты Қарағанды қаласындағы мына телефон арқылы алуға болады: 8(7212) 42-57-53.

Павлодар жəне Петропавл қалаларында тұрғын үй сатып алушылардың жаңа пулдарын құрудың басталғандығы туралы хабарландыру! «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Қолжетімді тұрғын үй-2020» бағдарламасы аясында салынып жатқан үйлерден «таза» əрлеуден өткен пəтерлерді сатып алушылар пулына қатысуға өтініштер қабылдау басталғандығын хабарлайды: 1. Павлодар қ., 2013 жылғы 10 сəуірден бастап 10 маусымға дейін: 1) Усольск 1А шағын ауданындағы 9 қабатты, 108 пəтерлі №11 тұрғын үйде (соның ішінде 96 пəтер ҚТҚЖБ желісі бойынша), бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге, есептік жалпы ауданы 41,75 бастап 81,64 ш.м. дейінгі 1, 2 жəне 3 бөлмелі пəтерлер. Құрылыстың аяқталу мерзімі – 2013 жылдың 3 тоқсаны; 2) Усольск 1А шағын ауданындағы 9 қабатты, 108 пəтерлі №12 тұрғын үйде (соның ішінде 96 пəтер ҚТҚЖБ желісі бойынша), бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге, есептік жалпы ауданы 41,75 бастап 81,64 ш.м. дейінгі 1, 2 жəне 3 бөлмелі пəтерлер. Құрылыстың аяқталу мерзімі – 2013 жылдың 3 тоқсаны; Салымшылардың өтініштері «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ барлық филиалдарында қабылданады. Құрылыс объектілері бойынша неғұрлым толығырақ ақпарат алу жəне өтініш беру үшін: Павлодар облысы, Павлодар қ., Ак. Чокин к-сі, 100 мекенжайына хабарласу қажет, телефон: 8 (7182) 34-09-26; факс: 8 (7182) 34-08-99. 2. Петропавл қ., 2013 жылғы 15 сəуірден бастап 15 маусымға дейін: 1) «Жеңіс-Набережная к-сі бойындағы 5 қабатты, 55 пəтерлі №3 тұрғын үйде, есептік жалпы ауданы 40,73 бастап 84,77 ш.м. дейінгі 1, 2 жəне 3 бөлмелі пəтерлер, бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге. Құрылыстың аяқталу мерзімі – 2013 жылдың қыркүйек айы; 2) «Береке» шағын ауданындағы 5 қабатты, 45 пəтерлі №3 тұрғын үйде, есептік жалпы ауданы 43,12 бастап 85,18 ш.м. дейінгі 1, 2 жəне 3 бөлмелі пəтерлер, бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге. Құрылыстың аяқталу мерзімі – 2013 жылдың қыркүйек айы; Салымшылардың өтініштері «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ барлық филиалдарында қабылданады. Құрылыс объектілері бойынша неғұрлым толығырақ ақпарат алу жəне өтініш беру үшін: СҚО, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 28 мекенжайына хабарласу қажет, тел.: 8 (7152) 46-62-60, 46-62-74. Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылардың пулын қалыптастыру ережелерімен www.hcsbk.kz сайтында «Салынып жатқан тұрғын үйді сатып алу» бөлімінде танысуға болады.

Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 18 сəуірде сағат 10.00-де республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде № 3 аукцион өткізеді Аукционға ағылшын əдісі бойынша ұсынылады: 1.Daewoo Leganza автокөлігі, м/н. М506DB, 1998 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 222200 теңге. 2.Daewoo Leganza автокөлігі, м/н. М901DB, 1998 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 183400 теңге. 3.Volkswagen-Vw 3b автокөлігі, м/н. М557DB, 1997 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 252000 теңге. 4. Газ 31029 автокөлігі, м/н. М553DB, 1993 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 51400 теңге. 5. Газ 31029 автокөлігі, м/н. М817DB, 1996 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 83800 теңге. 6. Газ 3102 автокөлігі, м/н. М569DB, 1996 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 100300 теңге. 7. Ваз 21061 автокөлігі, м/н. М535DB, 1998 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 89600 теңге. 8. Ваз 21074 автокөлігі, м/н. М571DB, 1997 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 71700 теңге. 9.Ваз 21074 автокөлігі, м/н. М488DB, 2000 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 75800 теңге. 10.Ваз 2107 автокөлігі, м/н. М594DB, 1998 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Кривогуз көшесі, 7. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының кеңсесі) Қарағанды облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы баға – 48300 теңге. Кепілді жарна – 17677 теңге. Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізудің тəртібі Аукционшы жекешелендірілетін ны сан ның бастапқы бағасын жəне бағаны ұлғайту қадамын жариялайды. Саудасаттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Жекешелендірілетін нысан бойынша саудасаттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның соңғы бағасын үш мəрте қайталайды жəне көтерілген басқа нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен жекешелендірілетін аталған нысанның сатылғандығы туралы хабарлайды. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай жағдайда өтті деп саналады, егер ең болмағанда екі қатысушы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын ең кемінде бағаны арттырудың екі қадамына ұлғайтса. Аукционға голланд əдісі бойынша ұсынылады: 1. Ваз-21213 автокөлігі, м/н. М543CU, 2003 жылы шығарылған. Тұрған жері: Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылы, Бөкейханов көшесі, 20. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі

Мемлекеттік инспекция комитетінің Ақтоғай аудандық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 1400000 теңге. Ең төменгі баға – 98000 теңге. 2. Ваз-21213 автокөлігі, м/н. М505ВU, 2003 жылы шығарылған. Тұрған жері: Осакаровка ауданы, Осакаровка кенті, Шеткі бұлақ көшесі, 1. Баланс ұстаушы «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Осакаровка аудандық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 1866000 теңге. Ең төменгі баға – 130620 теңге. 3. Ваз-21213 автокөлігі, м/н. М399CS, 2003 жылы шығарылған. Тұрған жері: Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылы, Жезқазған көшесі, 62. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Шет аудандық аумақтық инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 1867000 теңге. Ең төменгі баға – 130690 теңге. 4. Ваз-21213 автокөлігі, м/н. М827DН, 1998 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Лобода көшесі, 46. Баланс ұстаушы – «Қарағандымемсараптама» РМК филиалы. Бастапқы баға – 1040000 теңге. Ең төменгі баға – 72800 теңге. 5. Ваз-21310 автокөлігі, м/н. М844CN, 2001 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Бұқар жырау даңғылы, 47. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша экология департаменті» ММ. Бастапқы баға – 1091000 теңге. Ең төменгі баға – 76370 теңге. Кепілді жарна – 21792 теңге. Голланд əдісі бойынша аукцион өткізудің тəртібі Аукционшы нысанның бастапқы бағасын жариялайды жəне оны жарияланған қадаммен төмендетіп, жаңа баға жариялайды. Аукционшы жарияланған баға жағдайында бірінші болып нөмір көтерген қатысушының нөмірін атайды, балға ұрумен оны аталған нысанның жеңімпазы деп жариялайды. Егер бағаны жариялаған сəтте бір мезгілде екі немесе одан да көп нөмір көтерілсе, онда аукционшы жеңімпазды анықтау сəтіне дейін тіркелген қадамның көлеміне бағаны арттыруды бастайды. Егер аукционшы ең төменгі бағаны жариялаған кезде қатысушылардың бір де біреуі аталған нысанды сатып алуға тілек білдірмесе, онда нысан сауда-саттықтан алынып қалады. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1) Қағидаға сəйкес нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім 2) Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы сауда-саттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзіндікөшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Аукцион өткізілетін мекенжай: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдерді қабылдау осы ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекенжайда аяқталады: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6, 11-бөлме. Кепілді жарналар Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты Қарағанды қаласындағы мына телефон арқылы алуға болады: 8(7212) 42-57-53.

Хабарландыру

Объявление

«ҚазТрансОйл-Сервис» АҚ (Астана қ., Комсомол кенті, Баян сұлу көшесі, 1/1-үй, тел: 8 (7172) 79-27-96) Астана қаласы, Есіл ауданы, Сығанақ көшесі, 1-үй мекенжайы бойынша орналасқан «Мейірім» көпбейінді медициналық орталығы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің (бұдан əрі – Үлес) жарғылық капиталына жүз пайыздық қатысу үлесін сату бойынша 2013 жылғы 27 наурызда өткен тендердің қорытындысын жариялайды: «Медикер» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жалпы құны 1 365 000 000 (бір миллиард үш жүз алпыс бес миллион) теңгемен Үлесті сату жөніндегі тендердің жеңімпазы деп танылсын.

АО «КазТрансОйл-Сервис» (г. Астана, п. Комсомольский, ул. Баян сұлу, д. 1/1, тел: 8 (7172) 79-27-96) объявляет об итогах тендера по реализации стопроцентной доли участия в уставном капитале товарищества с ограниченной ответственностью «Многопрофильный медицинский центр «Мейірім» (далее - Доля) находящегося по адресу: г. Астана, район Есиль, ул. Сагынак, д. 1, проведенного 27 марта 2013 года: признать товарищество с ограниченной ответственностью «Медикер» с общей ценой 1 365 000 000 (один миллиард триста шестьдесят пять миллионов) тенге, победителем тендера по реализации Доли.

ҚР Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Қазақстан Республикасының халық əртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Роза Қуанышқызы Рымбаеваға анасы Айту ҚАСЕНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің басшылығы мен ұжымы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Əкімшілік жəне бақылау департаментінің басқарма басшысы Болат Айтбайұлы Өтегенге ағасы Амангелді АЙТБАЙҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Еуразиялық ықпалдастық институтының ұжымы редакциялық баспа бөлімінің бас маманы Жанар Қайыржанқызы Төлендіноваға əкесі Қайыржан МҰСАЛІМҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар жəне əлем тілдері университеті педагогика жəне психология кафедрасының ұжымы педагогика ғылымдарының докторы, профессор Кəкімхан Сұлтанұлы УСПАНОВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туматуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының ректоры жəне ұжымы Қазақстан Республикасының халық əртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Роза Қуанышқызы Рымбаеваға анасы Айту ҚАСЕНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты отбасы мен туған-туысқандарына орны толмас қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар жəне əлем тілдері университеті педагогика жəне психология кафедрасының меңгерушісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор Кəкімхан Сұлтанұлы УСПАНОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ басшылығы мен ұжымы компанияның корпоративтік хатшысы Асхат Қасеновке əкесі СЕРІКТІҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Əкімшілік департаментінің директоры Досмұрат Қызылбиұлы Айтқұлға ағасы НЫМШАБЕКТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

2 сəуір 2013 жыл

Ќазаќ этноауылы

 Достық дəнекері

Омбыда бой кґтереді

Омбы жəне Новосібір облыстарында тұратын қазақ қауымы өкілдерінің Керекуге сапары кезінде осындай уағдаластыққа қол жетті. Ал бұл жолы павлодарлықтар сыртта жүрген ағайындарымызға киіз үйлер, ұлттық киімдер мен домбыра, қобыз сияқты музыка аспаптарын, ана тіліміздегі əдеби-ғылыми кітаптарды сыйлады. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Қолда бар деректерге қарағанда, қазір Ресейде 1 миллионға жуық қазақ тұрады. Жалпы, тарихтан белгілі бабаларымыз Алтай өлкесін, Новосібір, Омбы, Түмен облыстарын ежелден, сонау XVI ғасырдан мекен етіп келген. Мысалы, атақты Қожаберген жырау «Елімай» дастанында былай деп жырлайды: «...Тұтас ел бытырамай орнаған бақ, Баласы Орта жүздің Керей-Уақ, Құт қонып, Қадір дарып ерте кезден, Мекендеп Сібірді олар тұрған ұзақ. Тоғайын Омбы өзенің жұртым қыстап,

 Өнер

Тарихтан тамыр тартќан Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Филармонияның директоры, мəдениет қайраткері Адай Азаматовтың айтуынша, бұған дейін ол еш жерде қойылмаған. Бұл мəдениет оша ғы ның еліміздің тарихынан сыр шертіп, қазіргі даму кезін көр се туді мақ сат еткен биылғы жылғы алғашқы қойылымы болып отыр. Концерттің өзі өте жоғары деңгейде өтті. Онда филармония өнерпаздары тарихи қойы лымдарға сусындап қалған астана көрермендеріне тамаша өнер лерін көрсетіп, жүрек те рін бір тебірентіп, толқытып қайтты. Концерттің мəні мен мағынасы еліміздің ықылым заманнан бері келе жатқан тарихын қамти отырып, қазіргі күнгі жетістіктерімізді, елорданың салынуын, Елбасының елімізді дамытудағы ерен еңбегін көрсетуге арналған. Филар мония ұжымы осыны көрермендерге екі сағат бойы жіпке тізгендей, есте қаларлықтай етіп көр сетті деуге болады. Онда біздің тарихымыздың Алтайдағы Орхон-Енисей жазулары кезінен бас талып, қазіргі күнге дейін жалғасатыны

көрсетіледі. Жалпы айтқанда, концерттен терең тарихымызды, бүгінгі бейбіт замандағы даму деңгейіміздің бəрін көруге болады. Филармония директорының айтуынша, қазіргі кезде облыс əкімі Бердібек Сапарбаевтың қолдауымен өңірде мəдениетімізді насихаттау, дамыту бағытында көптеген игілікті істер жасалуда. Соның бірі облыс басшысының қазақ өнеріне деген көзқарасының арқасында филармония ұжымына ел-елді, жержерді аралап, өнер көрсетуге жағдай жасалуда. – Қазіргі күні облыс əкімінің қамқорлығының арқасында біздің филармония аудан, ауылдарды аралап, өнер көрсетуде. Енді 19-20 сəуір күндері Ақтөбеде фольк лорлық ансамбльдердің концерті өтеді. Біз соған да барып қатысамыз. Содан кейін күзде Алматы мен Талдықорған қалаларында концерттер қойып қайтамыз. Биыл Əміре Қашаубаевтың 125 жылдығы. Осыған орай біз елімізде алғаш рет халық аспаптар оркестрі, фольклорлық ансамбль, камера мен Семейдің «Славянка» оркестрі бірге жұмылып өнер көрсететін, 19 əнші 19 əн орындайтын концертті өткізуді жоспарлап отырмыз, – дейді ол.

«Егемен Қазақстан».

Халықаралық «Бейбітшілік əлемі» Қазақ шығармашылық бірлестігінің ұйытқы болуымен ұйымдастырылған «Махаббаттың жаршысы Əз-аға!» атты ғылыми-тəжірибелік конференцияның бірінші күніне жиылған көпшілік мұсылман дəстүрімен əуелі Əзілхан Нұршайықовтай махаббатты шынайы суреттеп өткен заңғар жазушының рухына бағыштап құран оқытты, баспасөз қызметкерлеріне мəслихат өткізді жəне еліміздің əр тарабынан арнайы келген əзілхантанушы ғалымдардың жасаған баяндамаларымен танысты. Алқалы жиынға Астана қаласындағы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің доценті, филология ғылымдарының кандидаты Мұратбек Тоқтағазин, ғалым-жазушы, қоғам қайраткері Советхан Ғаббасов, Ə.Нұршайықовтың дос інісі, жазушы, журналист Қайсар Əлім, Тараз қаласындағы Д.Қонаев атындағы қордың төрайымы Күлəш Назарбекова, Шымкент қаласынан Əз-ағаңның сырлас досы əрі ағайыны Нұр-Мұхаммед қажы Əжіметұлы, жазушы шығармашылығының жанашыры өскемендік азамат Жұмаділ Əділбаев, республикалық «Əділет» басылымының бас редакторы Қуанышбек Ботабеков, Кентау қаласының тұрғыны,

«Махаббат қызық мол жылдар» кітабының кейіпкері Меңтайдың шəкірті Гүлжазира Əліпбаева, аталмыш кітаптағы кейіпкер Жомартбектің (Мырзабек Дүйсеновтің) інісі Елеусін Дүйсенов, Ə.Нұршайықов кітаптарының қайта басылуына демеуші болған шым кенттік кəсіпкер Əбдіғани Ташқараев секілді жазушының туындысын сүйіп оқып, шығармаларына жанашыр болып жүрген азаматтар қатысты. Қалың оқырман қауым сүйіп оқитын «Алыстағы ауданда», «Ертіс жағасында», «Менің Қазақстаным», «Махаббат жыры» жəне басқа да кітаптар мен «Махаббат, қызық мол жылдар», «Ақиқат пен аңыз» секілді өлмес туындыларды артына қалдыра білген Əзілхан Нұршайықовтың туғанына 90 жыл толуына орай өткізілген ғылыми басқосуда «Əзілхан Нұршайықовтың шығармашылығындағы азаматтық пен зиялылықтың көрінісі», «Əзілхан Нұршайықовтың «Махаббат, қызық мол жылдар» романындағы адамгершілік пен махаббат мəселелері», «Əзілхан Нұршайықов – махаббат тақырыбының хас шебері» атты тақырыптарда ғылыми-тəжірибелік секция жұмыстары жүргізілді. Осы жиын аясында Халықаралық «Бейбітшілік əлемі», Қазақ шығармашылық бірлестігі тағайындаған арнаулы сыйлықтармен қазақтың оқу-біліміне, ғылымы мен мəдениетіне еңбегі сіңген бірқатар

 Спорт Алматыда теннистен жасөспірімдер арасында халықаралық жарыс өтті.

Шеберлік сайыстарда шыѕдалады

Оралхан ДƏУІТ,

Ќозы-Кґрпеш – Баян сўлу кесенесіне жол салынады болатын. Арыны қатты Аягөз өзені былай тұрсын, жол да жоқ бола тын. Енді, міне, «Мə дени мұра» бағдарламасы аясында республикалық бюджет тен 475 млн.теңге қаржы бөлініп, «Таңсық» темір жол бекетінен кесененің басына қатынайтын 11 шақырым тас па жол салынатын болды. Сон дай-ақ, жарық тартылып, өзен үстіне көпір тұрғызылмақ. Ке лушілерге арналған автотұрақ жабдықталып, шырақшының үйі бой көтереді, кесененің маңайы толығымен абаттандырылатын болады. Құрылыс жұмыстарын жаз айларында толықтай аяқтап шығу көзделіп отыр. Қадырбек КƏКІМҰЛЫ. Шығыс Қазақстан облысы.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Оған алаң иелерінен басқа Шымкент, Талдықорған жəне Қарағанды, Ресейдің Барнаул мен Қырғызстанның Бішкек қалаларының теннисшілері қатысты. Қыздар мен ұлдар арасындағы жарыс екі топта өтті. Бірінші топта жасы 14-ке дейінгі, ал, екінші топта 12 жастан төмен теннисшілер күш сынасты. Жарысты ұйымдастырушы «Maқсат» теннис академиясының президенті Мақсат Сақтағановтың

айтуынша, жарыстың беделі жылдан-жылға өсіп келеді. Мəселен, биыл жарысқа қатысуға 120-дан астам ойыншы тілек білдіріпті. Бұл сында 12 жасқа дейінгі қыздар арасында Ғайни Ибрашева, ұлдар арасында Дмитрий Безбородов, 14 жасқа дейінгі қыздар мен ұлдар арасында Айнұр Сүлейменова мен Андрей Новаренко, 12 жасқа дейінгі жұптасып өнер көрсетуде Мария Скляренко мен Лаура Шалабаева, ұлдар арасын да Əмір Айтқазы мен Леонид Са мо хвалов жеңімпаз атанды.

«Ажал айла таптырмас» дегенді атам қазақ осындайда айтқан шығар, сірə. Сарыағаш ауданындағы Ораз ата ауылының 12 жасар тұрғыны, жеткіншек қыз абайсызда Құркелес өзеніне құлап кетіп, ажал құшты. Төтенше жағдай жөніндегі департамент өкілдерінің мəліметіне қарағанда, қыз менингит ауруымен сырқаттанған екен. Қазір көктем айы болғандықтан, өзендердің тасып, буырқанып жатқаны белгілі. Оқыс оқиға 18 наурыз күні орын алыпты. Арнасынан асып-тасқан, ағысы қатты лай су қызды ə дегеннен-ақ үйіріп алып кетсе керек. Ешкім көмек беруге үлгере де алмай қалыпты. Қыздың денесі арада 10 күн өткеннен кейін табылды. Құтқарушы сүңгуірлерге өзеннің бойын екі мəрте сүзіп шығуларына тура келді. Марқұм қыздың əкесінің өтінішімен 28 наурыз күні құтқарушылар тағы да келіп, дайындық жұмыстарын жүргізіп жатқанда қыздың жансыз денесі оқиға болған жерден 3 шақырым қашықтықтан өзі қалқып шығыпты. Бірқатар ақпарат құралдары 27 наурыз күні Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Сарыбұлақ ауылында да бес жасар бүлдіршіннің каналға құлап кетіп, жазым болғанын жазды. Қазіргідей көктемгі тасқында күшіне мініп, сырын ішіне бүккен өзен-көлдер өте қауіпті екенін жұрт түсінсе дейміз.

АЛМАТЫ.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

Жарыстар кїнделігі

МƏНЕРЛЕП СЫРҒАНАУ. Абзал Рақымғалиев Словенияның Блед қаласында өткен Triglav Trophy жарысында күміс жүлдеге ие болды. Бұл сында алтын медальді ресейлік Артур Гачинскис, қола жүлдені жапон Дайсуке Мураками иеленді. 2009, 2011 жылдары қола жүлдегер атанған біздің отандасымыздың былтыр осы жарыстың жеңімпазы болғаны белгілі. ФРИСТАЙЛ. Италияның Валмаленко қаласында жасөпірімдер арасында өтіп жатқан əлем чемпионатында Павел Колмаков могулдың қоссайыс түрі бойынша қола жүлдені жеңіп алды. Алтын мен күміс медальді тиісінше америкалық Томас Роулей мен швециялық Людвиг Фжаллстром еншіледі. БОКС. Украинаның Херсон қаласында өткен халықаралық турнирде Қазақстан құрамасының боксшылары төрт жүлде жеңіп алды. Аса ауыр салмақтағы Жан Кособуцкий финалда өзбек боксшысын ұтып, жеңімпаз атанса, 69 килодағы Бақытжан Қожабеков пен 81 килодағы Алмат Серімов күміс медальге ие болды. Екеуінің де финалда қарсыластарын жеңуге мүмкіндіктері болды. Бірақ, Бақытжан бірінші раундта қолынан жарақат алып, жекпе-жекті жалғастыра алмады.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

«Егемен Қазақстан».

азаматтар марапатталды. Атап айтсақ, Нұр-Мұхаммед Əжіметұлы мен Зəмзəгүл Мұратоваларға «Құрметті қажы» алтын медалі, Мұратбек Тоқтағазин, Қуанышбек Ботабеков, Гүлжазира Əліпбаеваларға Шолохов атындағы медаль, Қайсар Əлім мен Жұмаділ Əділбаевқа «Бейбітшілік əлемі» алтын медалі, Елеусін Дүйсенов, Əбдіғани Ташқараев, Күлəш Назарбековаларға «Абылай хан» алтын медалі, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Бубенцов атындағы мектептің директоры Саягүл Нұрбековаға «Оқу ісінің көшбасшысы» медалі тапсырылды. Қазақстанның халық жазушысы Əзілхан Нұршайықовтың 90 жылдық мерейтойына байланысты мəдени шаралар мұнымен тоқтап қалмағанын айта кету керек. Жуырда əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің жоғары оқу орынына дейінгі білім беру факультетінің қазақ филологиясы кафедрасы жазушының шығармашылығы бойынша студенттер арасында ең үздік шығармаға байқау жариялаған болатын. Сонымен қатар, еліміздің əр өңірінде ынталы топтардың қолдауымен қазақтың көрнекті жазушысын жиі еске алып отыру мақсатында түрлі басқосулар мен мəдени шаралар ұйымдастырылып келеді.

 Жағымды жаңалық

Аягөзге келген жолаушы алыстан мұнартып тұратын Қозы мен Баянның кесенесіне соқпай кетпейді. Алайда, оған жетудің азабы қиямет-қайым

Ґзен-кґлдер кїшіне мініп тўр

Махаббат жаршысы Əз-аєа! Қанат ЕСКЕНДІР,

Павлодар облысы.

 Оқыс оқиға

Алматы қаласында Ұлы Отан соғысының ардагері, Абай атындағы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, А.Фадеев атындағы Бүкілодақтық сыйлықтың лауреаты жəне Қазақстанның халық жазушысы Əзілхан Нұршайықовтың туғанына 90 жыл толуына орай халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция өтті.

концерт баршаны баурады

Астанада Əміре Қашаубаев атындағы Семей мемлекеттік филармониясының ұйымдастыруымен «Махаббат космоформуласы» атты театрландырылған концерт өтті.

Баптаған алғыр тазы, бүркіт ұстап. Бес жүз жыл Керей қоныс еткен Сібір, Қорғаған жаудан халқын қару ұстап. Ертіске екі беттеп елім қонған, Төскейге қой мен жылқы, түйе толған...». Кереку өңіріне келген омбылықтардың айтуынша, қазір Омбыда 100 мыңға жуық қазақ бар. Тілдерін, əдет-ғұрыптарын, салтдəстүрлерін сақтап келеді. Шоқан, Əлихан Бөкейханұлы, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып, Мағжан, Сəкен, Қошке Кемеңгерұлы, Смағұл Сəдуақасұлы сынды қазақтың біртуар азаматтары оқыған, қоғамдық-мəдени, саясиағартушылық қызмет атқарған, бүкіл қазаққа аты киелі Омбы ғой. Өкініштісі, қазақ тілі

тек факультативті курс ретінде оқытылады екен. Қазақ тіліндегі мектептердің ашылуын омбылық қазақтар асыға күтуде. Ал, Алтай өлкесінде 8 мыңға жуық қазақ тұрып жатыр. Бұл жерде Благовещенка ауданында Байғамұт жəне Құлынды ауданында Керей деген екі қазақ мектебі бар. 2004 жылы Омбыда біздің еліміздің сыйы ретінде Шоқан ескерткіші орнатылып, ашылуына Елбасының өзі қатысқан-ды. Былтырғы жылы Новосібір, Омбы облыстарымен экономикалық, саудасаттық, рухани-мəдени байланысты нығайту мақсатында аймақ басшысы Ерлан Арынның бастамасымен бірнеше екіжақты кездесулер өтті. Омбылық, новосібірлік қазақтар жоғарыда біз айтып өткен қоржынға түскен ұлттық дүниелердің тапшылығын сол кезде айтқан бол атын. Омбыдағы қазақ ұлттық-мəдени орталығының төрағасы Əнуарбек Жүнісовтің айтуынша, орталық құрылғалы да он жылдан аса уақыт өтіпті. Халқымыздың салт-дəстүрлерін жаңғыртып, ұлттық құндылықтарымызды балаларымыздың бойларына сіңіріп үйретудеміз. Киіз үйлер, ұлттық киімдер, домбыра, кітап толы қоржынмен елге жақсы сыйлық алып қайтып бара жатырмыз, рахмет, дейді ол.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Соған қарамастан, ол турнирдің үздік боксшысы атанды. Қола жүлдені 49 килодағы Теміртас Жүсіпов иеленді. ТЕННИС. 5-7 сəуір күндері Астанада Қазақстан мен Чехия құрамаларының арасында өтетін Дэвис кубогының ширек финалдық кездесуіне қатысатын теннисшілердің есімдері белгілі болды. Бұл бəсекеде біздің құрамада Андрей Голубев, Михаил Кукушкин, Евгений Королев пен Юрий Щукин, Чехия сапында Радек Штепанек, Лукаш Росол, Иво Минарж пен Ян Гайек күш сынасады. ДЗЮДО. Осы күндері Түркияның Ыстамбұл қаласында өтіп жатқан Гран-при жарысында 60 кило салмақтағы Елдос Сметов күміс жүлдеге ие болды.

Жартылай финалда отандасы Асхат Телмановтан басым түскен ол ақтық сайыста моңғол Дашдава Амартувшинге есе жіберді. Асхат болса, бесінші орынды қанағат тұтты. Оның қола жүлде үшін тартыста жолы болмады. «Егемен-ақпарат».

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əмірхан АЛМАҒАНБЕТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №28 ek

02/04/2013  

0204201302042013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you