Issuu on Google+

tLO

Rozwój felietonistyki na święcie

"^ c o —

-------

Historia felietonistyki liczy prawie trzy wieki. Pierwsze teksty, noszące ślady „stylu felietonowego^, jednak jeszcze nienazwane felietonam i, znalazły się w"1 periodyku „Spectator’Fw latach 1711-1714 - ich autorami byli J. Addison i R. Steele1. j ~ 1' Termin felieton zaczął być używany w 1803 roku, kiedy|dufow <LouiojGeoffroy we H 3

.

francuskim czasopiśmie „Journal des debatś^ przeprowadził eksperyment, któryś'1

<^W u,

polegał na fp fzodłużoniu/Ioą dodatkow^ ka rtkft^olumny gazetyJ na której zam ieścił^dodatek literacko-rozrywkowy2. Termin felieton pochodzi od francuskiego feuille, co

^

oznacza^Iiść7 feuilleton natomiast to „kartka złożona na czworof Nazwa\(na związek

i "

F"

z faktem, iż ów dodatek był oddzielony od górnej części tekstu typograficzną kreską i funkcjonował jako odrębna graficznie i redakcyjnie całość3. Nazwa felieton dotyczyła

; ,— ,

zatem pewnego fragmentu czasopisma, w którym^naleźćjsięjmogły^określone treści. Wkrótce pojawiły się autonomiczne teksty, któ re~dalejfunkcjo nowały w tej odciętej kreską przestrzeni gazety, ale już same nazywane były felietonami. Były to przede wszystkim relacje z podróży, opowiadania, recenzje, repertuar teatrów, przegląd mody, ogłoszenia4Vstasiński5 wspomina, że na początku XIX wieku felietony były stałym działem w gazecie codziennej, w którym ^ zamieszczano dla rozrywki czytelników/wiadomości kulturalne, podawane w lekki sposób. Zapotrzebowanie na ten rodzaj tekst^ rosło, ponieważ w prasie (stawaTsię) powolp4)dczuwalny nadmiar*? 0 ^ © " " ^ informacji. Ponadto felieton, z racji swojego lekkiego^^rzyjemnego charakteru,H v

Vcw z

przyciągał nowych czytelników. Zaczęła się też ^wkfóteej zmieniać tematykaj: poruszana w felietonach - zaczął dominować model mozaikowości, co czyniło felieton

nieprzewidywalnym

i Tjrozwałato^-^ezęstof dawa^ wrażenie

nowości,

zapobiegając znudzeniu.t-Bawałc| to także wrażenie wolności, ponieważ dobór tematu był dowolny i zależny od autora. Felieton był teżjHjak piszeV/Stasiński - in t r y g u j ą c y j j , ^ ^ ^ przez to, że łamał linearność lektury - wymagał rozkładania ciągów tekstowych zgodnie z graficznymi

sugestiami

i ponownego

ich składania

na ^nowych, \l\^ u !x

Możdżonek A., Mistrzowie felietonu, Warszawa 1999, s. 5. 2 Ibidem. 3 Por. Chudziński E., Felieton. Geneza i ewolucja gatunku, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, red. Bauer Z., Chudziński E., Kraków 2000, s. 197. 4 Por. Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin 2004, s. 203. Wojtak pisze tu, że forma i tematyka ówczesnych felietonów odbiegały znacznie od dzisiaj znanych. Dziś zapewne tego typu teksty opatrzono by nagłówkiem „Rozmaitości”. 3 Stasiński P., op.cit., s. 6.


.

.. sKStualnych zasacjaehi w celu zrozumienia całości. Felieton pozwalał także H

/X

złamać instytucjonalność i sformalizowanie tekstów zamieszczanych w prasie. Odcięcie felietonu kreską sugerowało^ tak było w rzeczywistośc^jego nieoficjalny charakter.

-1 (

O

Rozwój felietonistyki w Polsce W Polsce, podobnie jak we Francji, stosowano termin felieton na określenie zarówno różnych „drobiazgów? zamieszczonych pod kreską w czasopismach, jak też"? konkretnych tekstów, dających się wyodrębnić spośród innych na podstawie specyficznych cech zewnętrznych i wewnętrznych6. ^ iwgwky^M itzner7 podaje, że pierwsze teksty, mające charakter felietonów, ale r t * nieHwystępujące jeszcze pod tą nazwą, to utworyVKrasickiego i'^Bohomolca,

^

,A

drukowane na łamach „Monitorał (1765-1784). Te żartobliwe utwory łączyły w sobie”” ! 11 tematykę rozrywkową, anegdoty i przeglądy mód paryskich. Podobne formy

i" felietonowe znalazły się w „Kuźnicy^, piśmie z okresu Sejmu Wielkiego. W 1 ,\N „Wiadomościach Brukowych^ (Wilno, 1816-1822) zamieszczano teksty felietonowe, f które dotyczyły już nie tematów rozrywkowych, ale politycznych, obyczajowych,

filozoficznych i oświatowych8. W połowie XIX wieku felieton był już znanym terminem. Został także stałym elementem prasy satyrycznej. Obecny był w takich tytułach jak „Pszonka” na emigracji, „Wolne Żarty”, „Mucha” i „Sowizdrzał” w Królestwie, „Diabeł” w Krakowie9. Felietony o tematyce niesatyrycznej zamieszczały „Dziennik Literacki” ^Wlncłysfaw ^ Łoziński), „Dziennik Poznański” (powieści ^Kraszewskiego w odcinkach, felietony

VI•

Rabskiego ilstunkfaiiMa jKoźmiana), „Prawda”, „Goniec Polski”10. T e n ^ f l / . H S . ostatni zasługuje na szczególną uwagęj^ake-ż^w nim w 1851 roku^ y pńo^ Norwid

1H

opublikował tekst pt.^O ^J0etonie^Jelietor^ w którym próbował charakteryzować^- i

((*

gatunek. Do ważnych pozycji należą także: „Kurier Warszawski”, „Niwa”, „Kurier Codzienny” oraz „Tygodnik Ilustrowany”, w których przez 37 lat publikował swoje

6 Por. Chudziński E., op.cit., s. 198. 7 Mitzner Z., Felieton, [w:] Teoria i praktyka dziennikarstwa, red. Gołka B., Kafel M., Mitzner Z., Warszawa 1964, s. 130. 8 Ibidem, s. 131. 9 Ibidem, s. 132. 10 Rudziński E., op.cit., s. 198.


L ~ i

- i=3

2

,

T ^ T * . Delcstewi^ Prus11j Ktui liki Presa ibrały pod uwagę aktualne tematy, które mogły/ ~ A* interesować czytelników,ffa pisane były lekkim, dowcipnym językiem. Gatunek u V5? uprawiany przez tego pisarza był(form^ bardzo zbliżony do tego, czym jest dzisiejszy 5 felieton. Nawet samVprus, wypracowawszy już swój warsztat, zawarł jego główne 1/ D .y, f io założenia wltJwagachjiad pisaniem felietonu f. " t

' •'

r

XX wiek to dalszy rozwój polskiej felietonistyki. Na jego początku felietony zamieszczano przede wszystkim w „Liberum Veto” w Krakowie. W dwudziestoleciu międzywojennym felietony pisano1^ „Szczutku”, „Cyruliku” i w końcu w „Szpilkach”, które również przodowały w satyrze w^Pols^wLudowej. Felietony $ | Polsce Lttdowe j^ 6'1^ ^ odnaleźć można także w „Trybunie Ludu”, „Życiu Warszawy”, „Przekroju” i wielu innych.

PYTANIA DO TEKSTU:

Zaznacz te zdania, w których mowa o niekonsekwencjach występujących w przytoczonym tekście:

a) d pomieszanie cudzysłowów: w tekście są zastosowane różne ich rodzaje b) Ei/ niekonsekwentnie zastosowane są pochylenia - nie wszystkie słowa w metatekście (te, o których się mówi) są pochylone c) □ niekonsekwentnie podawane są liczebniki porządkowe (z kropką, bez kropki itd.) d) □ panuje pomieszanie w podawaniu tytułów naukowych autorów e)

niekonsekwentna pisownia nie z imiesłowami odmiennymi

f) H7 panuje pomieszanie przy podawaniu tytułów czasopism (cudzysłów, pochylenia) g) 'd niekonsekwencja w wyróżnianiu pewnych fragmentów tekstu (np. nagłówków: bold, podkreślenie, zwykła czcionka)

11 Ibidem, s. 204. 12 Tridem.

1— ( r c L


h) d panuje pomieszanie przy sposobie podawania imion i nazwisk (raz samo nazwisko, raz imie i nazwisko itd.) i) □ niekonsekwentnie podawane są skróty lub całe nazwy słów (rok, wiek, r., w.)

tu d o "

b & M 0

-


Korekta rafał majewski