Page 1

WETTERSKIP magazine 2-2013

DRAAIENDE MOLENS, wuivend riet. De wind zet water in beweging. En wij? Wij volgen de wind en bewegen mee.

~ 4 DALEND VEEN VRAAGT VISIE VOOR LANGE TERMIJN

~10 WERK IN UITVOERING ~12 ‘TERSCHELLINGERS

KEREN GENERATIES LANG DE ZEE’ 1


10 JAAR!

• Voorwoord Paul van Erkelens

3

• Dalend veen vraagt visie voor lange termijn

4

• Schoon, veilig én natuurlijkvriendelijk

6

• Innovatie: ‘Onderzoek naar slibindikking levert resultaat en spin-off op’

8

• Kort nieuws

9

• Werk in uitvoering

10

• ‘Terschellingers keren generaties lang de zee’

12

• ToenNu 14 • Evenementen & Wweetjes

COLOFON

15

Wetterskip | september 2013, jaargang 9, nummer 2 ~ Wetterskip is het relatiemagazine van Wetterskip Fryslân oplage 1.800 ~ redactie: Stafafdeling Communicatie, m.m.v. Schrijfburo Terwisscha & Wagenaar ~

redactieadres: Wetterskip Fryslân t.a.v. Communicatie, Postbus 36, 8900 AA Leeuwarden, 058 292 22 22,

www.wetterskipfryslan.nl ~ vormgeving & opmaak: Okkinga Communicatie, Bolsward ~ foto’s: Daniël Hartog, Wetterskip Fryslân ~ druk: Grafische Industrie de Marne, Leens

dijk

INHOUDSOPGAVE

GRAAF

Over enkele maanden bestaat Wetterskip Fryslân tien jaar. Op 1 januari 2004 zijn we gestart met het nieuwe waterschap na een fusie van de daarvoor nog aanwezige zes waterschappen. Er is in de afgelopen tien jaar veel gebeurd. Een willekeurige greep: - Er is continu gewerkt aan een verdere verbetering van de Waddenzee- en IJsselmeerdijken, zowel op de vaste wal als op de eilanden. Een voorbeeld is de indrukwekkende waterkering die langs de Harlingse haven is aangelegd. - Het omvangrijke herstelprogramma van de boezemkaden ligt goed op schema. Daarnaast is er in het boezemsysteem op veel plaatsen extra waterberging gerealiseerd. De kans op wateroverlast vanuit de boezem is daarmee sterk verkleind. - Het peilbeheer kan steeds beter afgestemd worden op de verschillende gebruiksfuncties. Ook de negatieve gevolgen van de bodemdaling zijn met technische maatregelen (extra stuwen en gemalen) en extra waterberging opgevangen. - Naast de chemische kwaliteit van het oppervlaktewater heeft de ecologische kwaliteit erg veel aandacht gekregen. Voor een verbetering van de flora en fauna zijn op veel plaatsen natuurvriendelijke oevers aangelegd. - Het omvangrijke innovatieprogramma kent een groot aantal projecten, waarmee we onderzoeken of we ons werk niet nog slimmer, beter en tegen lagere kosten kunnen doen. - Onze voortdurende zoektocht naar efficiency­mogelijkheden heeft ervoor gezorgd, dat de tarieven de afgelopen jaren maar beperkt zijn gestegen. Ondanks de vele kostbare nieuwe taken en ondanks alle grote investeringen die we moesten doen. Het belangrijkste wapenfeit is misschien wel dat dit waterschap na een turbulent begin nu alom geaccepteerd en gewaardeerd wordt als de waterbeheerder die op een goede, efficiënte en betrouwbare wijze zijn taken uitvoert. Dit geeft energie voor de komende periode, waarin opnieuw veel van ons gevraagd wordt. Twee voorbeelden. De veranderde neerslagpatronen vragen om nog meer berging in de polders om overlast door hevige regenbuien te voorkomen. En we zullen iets moeten veranderen aan ons fijnmazige systeem met heel veel kleine peilgebiedjes met evenzoveel stuwtjes en gemalen. Anders dreigt dit een te grote kostenpost te worden. Lastige onderwerpen, waarover we graag de noodzakelijke dialoog met alle betrokkenen in ons gebied gaan voeren. Paul van Erkelens Dijkgraaf Wetterskip Fryslân

2

Wetterskip nr. 2 | september 2013

3

3


DALEND VEEN VRAAGT VISIE VOOR LANGE TERMIJN

‘Wij kunnen niet in het hele gebied mee omlaag blijven gaan’ Het veen in het Veenweidegebied oxideert en daardoor daalt de bodem. Niet snel, maar wel gestaag, met zo’n centimeter per jaar. Een van de gevolgen is dat de belangen van verschillende gebruikers en functies steeds vaker botsen. Boeren willen het land bijvoorbeeld graag droog hebben, maar een laag peil kan schade veroorzaken aan woningen met houten funderingspalen. Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de veenweidegemeenten werken samen met bewoners en gebruikers aan een langetermijnvisie. ‘Tot nu toe hebben we als waterschap eigenlijk steeds de daling gevolgd’, vertelt adviseur waterbeheer Jos Schouwenaars. ‘We zijn voortdurend mee omlaag gegaan, vaak op basis van ad hoc beslissingen. Daarmee kwamen we aan de wensen van de boeren tegemoet. Maar er spelen meer belangen in het veenweidegebied. Denk aan de natuur, die het liever wat natter heeft en aan de gemeenten die door verzakking voortdurend problemen hebben met wegen, leidingen en riolering. De veenweidegemeenten zijn daaraan zo’n tien procent meer kwijt dan gemeenten in andere gebieden.’

CO2-UITSTOOT Niet onbelangrijk voor de discussie is volgens Schouwenaars ook dat het waterbeheer veel duurder zal worden. ‘Om het veen­ weidegebied zo droog te houden als het nu is, zijn we in 2050 dertig procent meer kwijt dan nu. Ook lopen we tegen technische grenzen aan.’ Daarnaast voorspelt hij dat de CO2uitstoot door de oxidatie van het veen steeds meer aandacht zal krijgen. Die uitstoot is vergelijkbaar met die van het hele wagenpark in Fryslân. Om dat te compenseren zijn circa honderd­vijftig windmolens nodig. Schouwenaars voorziet dat het milieuaspect een grotere rol gaat spelen in de afweging of ‘de functie het peil moet blijven bepalen of het peil de functie’.

4

Wetterskip nr. 2 | september 2013

‘Moet het peil de functie volgen of de functie het peil?’ Op die vraag moet de langetermijnvisie antwoord geven. Voor het opstellen van deze visie zijn eerst alle feiten op een rij gezet in een aantal factsheets. Naar ontbrekende informatie is onderzoek gedaan, bijvoorbeeld naar de kosten van daling en beheer. De gegevens zijn vervolgens tijdens een aantal gebiedsbijeenkomsten voorgelegd aan bewoners. ‘We wilden weten of ons beeld goed en compleet is en of belanghebbenden zich erin herkennen. Veel deelnemers waren geschokt over het oppervlakte veen dat de komende eeuw totaal verdwijnt.’ De uitkomsten van de bijeenkomsten worden in de verschillende toekomstbeelden verwerkt. Daarna kunnen keuzes worden gemaakt. ‘De veenweidevisie geeft richting aan ons toekomstige beleid. Zij zal bijvoorbeeld een belangrijke rol spelen in het nieuwe Waterbeheerplan dat wij in 2015 moeten vaststellen.’ Zolang de visie nog niet is vastgesteld, staat nog niets vast, maar Schouwenaars verwacht dat het waterbeheer in het veenweidegebied

gevarieerder zal worden. ‘In een mooi natuurgebied met hoge ecologische waarden zal het waterpeil wat hoger worden gehouden om op plaatsen waar de natuurwaarden relatief laag zijn, ruimte te bieden aan de boeren.’

‘Ik denk dat we een grotere variatie in waterbeheer krijgen in het veenweidegebied’

MEEDENKEN De visie is nog een discussiestuk. Ook bij het maken van definitieve keuzes spelen de deelnemers aan de gebieds­ bijeenkomsten een rol. Schouwenaars is zeer te spreken over hun bijdrage tot nu toe. ‘We hebben gericht mensen uitgenodigd om alle partijen aan tafel te hebben: boeren, dorpsbelangen, natuurbeherende organisaties, recreatieondernemers etc. Zowel de opkomst als de bijdragen van de deelnemers was goed. Het is belangrijk dat we samen tot oplossingen komen waarmee iedereen kan leven.’

Meer informatie over de veenweidevisie en de factsheets vind je op www.fryslan.nl/veenweidevisie. Je kunt daar ook je ideeën over de toekomst van het veenweidegebied kenbaar maken.

5


FEESTELIJKE AFSLUITING Afronding van een bijzonder project en overdracht van een prachtig natuurgebied, geven reden tot een feestje. En zo geschiedde, op 1 juli. Nadat pers en genodigden van It Heidenskip naar De Wolvetinte voeren en schrijver Hylke Speerstra vertelde over de intrigerende ‘Oerpolder’, brachten twee ‘wolven’ gedeputeerde Jannewietske de Vries en dagelijks bestuurslid van Wetterskip Fryslân Roel de Jong per vlot naar een kunstwerk middenin het nieuwe water. Met een document onder de arm, zetten beiden weer voet aan wal. De Jong las voor wat daarin geschreven stond over het werk en het natuurgebied. Tot slot vertelden weidevogel­ onderzoeker Ysbrand Galama en Fouke de Vries over hun beheerplan, waarna de circa vijftig aanwezigen proostten op een succesvol project en prachtige middag.

Als Nederland halverwege jaren negentig kampt met wateroverlast, blijken ook diverse Friese oevers en kaden kwetsbaar. Onder meer aan de noordzijde van De Fluezen, nabij het dorp It Heidenskip. Hoewel van acuut gevaar geen sprake is, neemt Wetterskip Fryslân het gebied op in het Herstelprogramma Oevers en Kaden. De voorbereiding startte eind 2009. De werkzaamheden duurden van november 2011 tot dit voorjaar. ‘Het was een bijzonder project’, aldus projectleider van het waterschap Jan Sipma. ‘Het heeft Fryslân naast schoon en veilig water, ook een natuurgebied opgeleverd.’

OEVER- EN KADEPROJECT ‘IT HEIDENSKIP’ AFGEROND:

Schoon, veilig én natuurlijkvriendelijk

In oever- en kadeproject ‘It Heidenskip’ verbeterde het waterschap in totaal negentien kilometer oever. Er werd 53.000 kuub gebaggerd, een golfbreker aangelegd en zo’n negentien hectare land teruggeven aan het water door oevers te verplaatsen. Hiermee is ‘De Oerpolder’, zoals de Friese schrijver Hylke Speerstra het gebied tussen It Heidenskip en De Fluezen noemt in zijn gelijk­namige boek, voor twee tot drie decennia beschermd. Ook initieerde Wetterskip Fryslân de aanleg van een doorvaarbare kering in de Heidenskipster Feart. Daarmee blijft het dorp goed bereikbaar voor recreatievaart, zonder dat aanpassingen aan kaden in de historische kern nodig zijn.

6

Wetterskip nr. 2 | september 2013

ECOLOGISCH STEENTJE BIJDRAGEN Even ten zuiden van de Aent Lieuwespoel werd de boezem uitgebreid. ‘Hiervan profiteren mens en natuur’, vertelt Sipma. ‘De voormalige polder is namelijk ingericht als natuurgebied. Zo is er een meertje ontstaan dat door stroken grasland van De Fluezen wordt gescheiden. Binnen die poldertjes liggen ook weer kleine plassen. Dertien van de bijna twintig hectare staat onder water.’ Stimulans voor de natuurlijke inrichting is de Europese Kaderrichtlijn Water*. ‘Sinds deze richtlijn in 2010 concreet werd, kijken we bewuster naar mogelijkheden om ecologische waarden te versterken. Dus ook rondom De Fluezen.’ Zo inventariseerde de projectleider de bereidheid bij grondeigenaren om land te verkopen ten behoeve van boezemwater én natuur. ‘Die gesprekken verliepen over het algemeen heel prettig. Vooral omdat we niet pushen, maar simpelweg de (on)mogelijkheden willen bespreken. Een logische houding, je bent als waterschap immers te gast en kunt niet ‘zomaar’ een plan op tafel leggen.’

Sipma ging onder meer op de koffie bij de gebroeders Kampen. Voor hun boerenbedrijf aan de noordwestoever, zochten ze al enige tijd opvolgers. Tevergeefs. Wetterskip Fryslân kwam daarom als geroepen. Eind 2010 werd de overname van de percelen (ca. 35 hectare) afgerond. Net als drie kleinere stukken polder van naburige boeren. Begin 2011 startte de inrichting van het nieuwe natuurgebied dat de ‘De Wolvetinte’ ging heten. Vernoemd naar de nabijgelegen boerderij uit de 17e eeuw en beschreven in het boek van Speerstra.

‘WIIS’ MET KLEIN PARADIJS Op 1 juli werd De Wolvetinte officieel overgedragen aan gedeputeerde Jannewietske de Vries. De Provincie is volgens haar ‘hiel wiis’ met het gebied, dat past in de natuurdoelstelling van Het Friese Merenproject. Voor onderhoud en beheer staat weidevogelvereniging ‘Fûgelûntwyk It Heidenskip’ garant. ‘Een prachtige plek’, vindt ook Fouke de Vries, voorzitter van de vereniging. “Het gebied moet

er hetzelfde uit blijven zien; open, dus zonder wildgroei van planten en bomen. Daarmee houden we roofdieren als vossen op afstand en blijft het een mooie plek voor trek- en broedvogels.’ Maar ook voor amfibieën en vissen is De Wolvetinte een paradijs. ‘Zo’n twintig meter van het land is een golfbreker aangelegd. Het water ertussen is een zogenaamde natuurvriendelijke oever. Door de minimale stroming en beperkte begroeiing, ontstaat een fantastische plek voor jonge waterdieren’, legt Fouke de Vries uit. ‘Maar ook mensen kunnen genieten in De Wolvetinte. Zo is er een uitkijkplatform en een heuse kuierroute uitgestippeld.’

*Kaderrichtlijn Water (KRW) Een Europese wet die moet zorgen voor goede ecologische en chemische waterkwaliteit. Liefst al in 2015, maar uiterlijk in 2027. Lidstaten formuleren voor grote wateren ecologische doelen en voeren maatregelen uit.

7


NIEUWS BEKENDMAKINGEN WETTERSKIP FRYSLÂN DIGITAAL INNOVATIE

‘Onderzoek naar slibindikking levert resultaat en spin-off op’ Hoe kunnen we het percentage slib in het afvoerwater verhogen om de transportkosten te verlagen? Het onderzoek loopt nog, maar nu al is duidelijk dat het winst gaat opleveren. Projectleider Yede van der Kooij vertelt enthousiast over het experiment met drainagezuilen om het percentage droge stof in het zuiveringsslib van rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) te verhogen om de transportkosten te verlagen. De 28 rwzi’s van Wetterskip Fryslân zuiveren al het afvalwater in de provincie. Na zuivering wordt het gezuiverde water geloosd op het oppervlaktewater. Wat overblijft is het zuiveringsslib, dat voornamelijk uit dode micro-organismen bestaat en ca. 0,8 procent aan droge stof bevat. Deze waterige reststroom wordt vervoerd naar de slibontwateringsinstallatie in Heerenveen. Hier wordt het slib tot zogenaamde slibkoeken verwerkt, die gedroogd als brandstof dienen voor de cementovens in Maastricht. Om het transport naar Heerenveen zo goedkoop mogelijk te maken, is het belangrijk zo weinig mogelijk water te vervoeren en zo veel mogelijk droge stof. Brievenbuszuil Wetterskip Fryslân onttrekt nu ook al water aan de droge stof met zogenaamde friesland kisten in slikopslagbuffers. Dit systeem wordt handmatig bediend en werkt dus alleen als de klaarmeester (de operator van de rwzi) aanwezig is. Het waterschap zocht daarom naar een automatische manier om het proces te bedienen én te optimaliseren. Daarvoor werd drie jaar geleden een ‘brievenbuszuil’ ontwikkeld met fijne spleten. Alleen het water loopt hier doorheen, het slib blijft in de slibbuffer achter. De zuil werd met succes getest in Drachten. ‘Het leverde een besparing aan transportkosten op van 10.000 euro, waarmee we de zuil in twee jaar terugverdienen.’

8

Wetterskip nr. 2 | september 2013

Het experiment gaf aanleiding om het systeem verder te optimaliseren. ‘We weten bijvoorbeeld dat de samenstelling van het slib verandert met de seizoenen’, licht Van der Kooij toe. ‘Dat hebben we proberen in kaart te brengen. Maar hoe meer we gingen meten, hoe minder eenduidig de uitkomst werd. We moesten ons onderzoek bijstellen. Samen met het Centre of Expertise Water Technology (CEW), Rusthoven BV en Waterschap Noorderzijlvest hebben we de werking van de zuil in proefopstellingen op de rwzi Burdaard gemeten en geanalyseerd. Het leverde duidelijke resultaten op. We kunnen het percentage droge stof nu met ongeveer eenderde verhogen. Maar om met een gedegen advies te komen, voeren we het onderzoek nog een jaar uit.’ Goed onderzoek Het onderzoek leverde gegevens op die een spin-off kunnen hebben voor de hele waterzuivering. ‘Het systeem blijkt bijvoorbeeld effectiever als het water ‘dunner’ is. Dat kan betekenen dat we opslaan in de slibbakken misschien kunnen overslaan.’ Angela Snip, die van het onderzoek haar afstudeerproject maakte voor het CEW, heeft heel nauwgezet alle meetgegevens bijgehouden en geanalyseerd. Daarin zat volgens Van der Kooij de kern van deze innovatie. ‘Zij heeft gezorgd voor een goede structuur in het onderzoek. Zonder haar waren we niet te weten gekomen, wat we nu weten. En die kennis gaat ons geld opleveren.’

Wetterskip Fryslân is sinds 1 april 2013 overgestapt op digitale publicatie van officiële bekendmakingen in een elektronisch waterschapsblad op overheid.nl. Het waterschap publiceert deze bekendmakingen niet meer in huis-aan-huisbladen en regionale kranten in het beheergebied. Het gaat bijvoorbeeld om watervergunningen, schouwmededelingen, peilbesluiten etc. Uitnodigingen voor informatiebijeenkomsten, aankondigingen van openbare vergaderingen van het bestuur worden naast digitale publicatie voorlopig nog wel in de krant gepubliceerd. Hoe blijft u op de hoogte? Op www.wetterskipfryslan.nl/bekendmakingen kun je je aanmelden voor een abonnement op een gratis e-mail service. Na aanmelding ontvang je per e-mail meldingen van de officiële bekendmakingen van Wetterskip Fryslân. Uiteraard kun je ook op het waterschaps­ kantoor te Leeuwarden de stukken inzien. Advertenties van voor 1 april 2013 staan op de website van Wetterskip Fryslân.

Wat is een officiële bekendmaking? Het bestuur van Wetterskip Fryslân maakt geregeld bekend welke besluiten het heeft genomen of van plan is te nemen. Bijvoorbeeld over het afgeven van een watervergunning of een peil­besluit. Dit noemen we een officiële bekendmaking. Waarom digitaal? Het waterschap wil de belastingaanslag voor de inwoners en bedrijven in Fryslân en het Groninger Westerkwartier zo laag mogelijk houden. De digitalisering levert een grote besparing op. Verder is het actueel, overal raadpleegbaar en met een digitaal abonnement loop je als gebruiker niet langer het risico dat u een bekendmaking over het hoofd ziet. Zie voor meer informatie: www.wetterskipfryslan.nl/bekendmakingen

Extra inspecties (veen)kaden door aanhoudende droogte Veel zon, hoge temperaturen en weinig regen. Nederland deed deze zomer even niet onder voor vakantielanden als Italië en Frankrijk. Maar niet iedereen stond te juichen: agrariërs moesten veel en vaak sproeien om de gewassen te beschermen tegen uitdroging. De aanhoudende droogte was voor Wetterskip Fryslân aanleiding om de (veen)kaden extra goed te inspecteren op scheuren.

Vanaf midden augustus inspecteerden medewerkers van het waterschap steekproefsgewijs honderden kilometers (veen)kaden op eventuele beschadigingen. De kaden vertoonde op enkele plekken kleine droogtescheurtjes, maar er werden geen beschadigingen ontdekt die de stabiliteit kunnen aantasten. Wetterskip Fryslân blijft de kaden tijdens de droogte extra monitoren.

Beleid neerslagtekort Wetterskip Fryslân controleert bij een neerslagtekort van boven de 150 millimeter systematisch de (veen)kaden. Worden er diepe scheuren of plekken waar water doorheen sijpelt, geconstateerd dan verstevigt het waterschap de kade met klei. In totaal heeft Fryslân 3300 kilometer aan oevers en kaden. 1100 kilometer daarvan ligt op een ondergrond van veen.

9


Wetterskip Fryslân gebruikt bagger voor dijkverhoging bij Roordahuizen Net voor het broedseizoen kreeg Rudy Damstra het verzoek de vaart in Roordahuizen uit te baggeren. De baggerspecie wordt na indroging gebruikt voor het ophogen van de kade, die nu niet de vereiste hoogte heeft. ‘Dat scheelt veel geld, omdat je bijna geen grond hoeft aan te voeren’, vertelt Damstra, die als directievoerder alle onderhoudsbaggerwerkzaamheden voor Wetterskip Fryslân coördineert.

Het was even snel handelen voor Damstra en aannemersbedrijf Van der Meer uit Scharnegoutum. Ze hadden maar een week voordat het broedseizoen begon en de vaart in Roordahuizen gebaggerd moest zijn. En die zat ‘helemaal vol’. De bewoners van Roordahuizen hadden Wetterskip Fryslân gevraagd daar iets aan te doen, zodat zij weer met hun bootjes ‘achter huis’ konden varen. De vaart loopt dood in het dorp. Damstra zette extra kranen in om de klus op tijd te klaren. Dat lukte. De bagger werd op het naastgelegen land gelegd om te drogen. Die wordt namelijk gebruikt om de kade over een lengte van twee kilometer te verhogen. Een werkwijze die Wetterskip Fryslân eerder toepaste om kosten te besparen. ‘Grond aanvoeren is duur, bagger is vaak een goed alternatief’, licht Damstra toe.

40+ De kade was een van de knelpunten tijdens het hoge water in januari 2012 en stond op de lijst om te worden versterkt. De dijk wordt zo’n veertig centimeter verhoogd, zodat hij, volgens de huidige normen, weer een eeuw mee kan. ‘Bij een bewerkbare kade betekent zo’n verhoging automatisch een ander profiel. De kade komt daarmee naar achteren zodat de taluds bewerkbaar zijn’, vertelt Damstra. Uit die verschuiving komt extra werk voort, zoals het verplaatsen van tien dammen in de sloten die haaks op de kade staan en de aanleg van rijdammen achter de kade om beschadiging te voorkomen. ‘We willen niet over de kaden rijden voor onderhoud.’

GEDULD Moeilijker is de werkwijze volgens de directievoerder niet. Wel iets bewerkelijker. De bagger moet zo’n twee tot drie maanden indrogen en soms halverwege de droogtijd een keer worden omgezet om zo het rijpen (indrogen) van de baggerspecie te versnellen. De boeren krijgen een vergoeding voor de strook langs het water die het waterschap hiervoor gebruikt. Wetterskip Fryslân verwijdert de bovenste vruchtbare laag grond die de boeren willen behouden; de teelaarde. Daarna stort zij de bagger in de afgegraven strook en is het een kwestie van geduld.

Baggeren vaart Roordahuizen + herstel kade

PROJECT 

begin maart

AANNEMER

Van der Meer bv (herstel kade)

TOTALE KOSTEN

€ 94.000,-

GEREED

medio oktober 2013

www.wetterskipfryslan.nl

10

Wetterskip nr. 2 | september 2013

PROJECTINFORMATIE

T 058 292 22 22

UITVOERING

IN

START

‘In principe hadden we eind mei met het verhogen van de kade kunnen beginnen’, vertelt Damstra. ‘Maar met het oog op de Flora- en faunawet hebben we besloten de uitvoering over de bouwvak heen te tillen. We hebben een bestek gemaakt en drie partijen gevraagd voor een onderhandse aanbesteding. Van der Meer kwam als laagste uit de bus en is half augustus begonnen met de werkzaamheden aan de kade. De oplevering staat voor half oktober gepland.’

WERK

Een belangrijk deel van het werk van Wetterskip Fryslân wordt gerealiseerd in de vorm van projecten. Van dijkversterkingen, verbeteren van oevers en kaden, uitbreiding van waterbergingen tot de bouw van gemalen en aanleg van persleidingen. In ‘Werk in Uitvoering’ belichten we telkens een interessant project.

11


‘Ik was het meisje van het waterschap’

Als kind wilde ze al op Terschelling wonen. Voor Nienke Hamstra staat het eiland synoniem voor onthaasten, schitterende natuur en een kleine leefgemeenschap met een groot wij-gevoel. Dat ze tussen de eilanders woont, vindt ze een voordeel voor haar werk als administratiefjuridisch medewerker bij Wetterskip Fryslân. ‘Mij komt veel ter ore, waardoor ik vaak al in de beginfase bij een project wordt betrokken.’

NIENKE HAMSTRA, ADMINISTRATIEF-JURIDISCH MEDEWERKER

‘Terschellingers keren generaties lang de zee’ Tot haar achttiende woonde Nienke in Brabant. Van haar vader, die werkte als cultuurtechnisch ambtenaar ruilverkaveling, leerde ze respect op te brengen voor de watergangen in het landschap. ‘Als kind mocht ik niet over slootjes springen, want o wee, het talud kon beschadigd raken.’ Na haar opleiding tot jeugdwelzijnswerker verhuisde Nienke naar Terschelling om daar in de bakkerij van haar man te gaan werken. In 1997 kreeg ze een administratief-juridische functie in het kantoor van het waterschap in Midsland. ‘Toen ik net begon, was ik het meisje van het waterschap. In de jaren daarna heb ik veel geleerd.’ In 2001 betrokken Nienke en haar gezin het polderhuis, de voor­ malige dienstwoning van waterschap de Terschellinger Polder.

KIBBELEN Samen met collega’s Albert Kiers (technisch medewerker) en Max van der Heide (onderhoud) leidt Nienke het waterbeheer

12

Wetterskip nr. 2 | september 2013

op het eiland in goede banen. ‘Albert en ik zijn soms net een kibbelend echtpaar. We willen allebei het onderste uit de kan. Hij voor wat betreft de uitvoering, ik bewaak het beleid. Dat gekibbel leidt uiteindelijk tot de beste resultaten.’ Alle facetten van het waterschapswerk belanden op Nienkes bureau. In de herfst vraagt ze offertes aan bij bedrijven die de achtergebleven rommel op de dijk van het eiland kunnen afvoeren. Ze verzorgt de contracten met boeren die van het waterschap land op de dijk pachten of bestelt kunstmest voor de grasmat op de dijk. Ook regelt Nienke dat de 45 kilometer aan hoofdwatergangen op Terschelling worden gebaggerd en gehekkeld. Als schouwvoerder controleert ze de doorstroming van de watergangen en ze is vergunningverlener Keur voor de waterkwantiteit en de kering. Af en toe ervaart Nienke de beperkingen van het zitten op een eiland. ‘Als we bij het onderhoud aan sluizen en gemalen een bepaald onderdeel missen, moeten we wachten op de eerstvolgende veerboot.’

MEEDENKEN

SPREEKUUR

Nienke is vaak bij verschillende overleggen met Staatsbosbeheer en de gemeente Terschelling en ze heeft contact met de eilander boeren. ‘Ik denk met ze mee over hun wensen en problemen. Door het bestemmingsplan zijn de mogelijkheden vaak beperkt. Zo mag baggerspecie niet zomaar over het land worden gebracht vanwege het beschermde reliëf.’

Wetterskip Fryslân beheert op Terschelling onder andere 14 kilometer Waddenzeedijk. Het waterschap voert met Rijkswaterstaat gesprekken over de overname van het beheer en onderhoud van de duinwaterkering langs de Noordzee. Nienke ziet het als een uitdaging als het waterschap deze taak zou overnemen. ‘Je krijgt dan ook te maken met de vergunningverlening in een toeristisch duingebied, met Natura 2000-regels voor de bescherming van flora en fauna en vakantiewoningen.’

Bij gevaarlijk hoge waterstanden richt het waterschap op Terschelling een eigen actiecentrum in, dat Nienke als calamiteiten­coördinator aanstuurt. ‘Afgelopen september hadden we nog een grote oefening met onze vrijwillige dijkwachters.’ Volgens Nienke voelen de Terschellingers zich best veilig achter de duinen en dijken. ‘Al generaties lang keren ze de zee. Zand moet worden vastgehouden en met helm ingeplant, is de gedachte. Dynamisch kustbeheer, waarbij het beheer van de zandige kust op een natuurlijke manier plaatsvindt, is voor hen dan ook moeilijk te bevatten.’

Nienke vindt haar werk uniek. ‘Dat we met zo’n klein team zo’n berg werk verzetten. Natuurlijk hebben we veel contact met de collega’s van bijvoorbeeld planvorming op het hoofdkantoor in Leeuwarden, maar we doen veel zelf.’ Ook in haar vrijetijd laat Nienke het werk niet los. ‘Zelfs als ik baantjes trek in het zwembad, lijkt het soms wel spreekuur!’, lacht ze. ‘Dan beantwoord ik vragen van andere zwemmers over de waterschapsheffing!’

13


1931

WWEETJES

1

TOENNU

DAG VAN DE DIJK IN FRYSLÂN

VEILIGHEIDSTOETS

Kom zaterdag 21 september naar de Dag van de Dijk in Fryslân! Wetterskip Fryslân organiseert dan in samenwerking met het Fries Museum de Dag van de Dijk, een evenement voor jong en oud. Tussen 11.00 en 16.30 uur zijn er op het Wilhelminaplein voor Fries Museum in Leeuwarden allerlei gratis toegankelijke activiteiten die in het teken staan van de dijk. Zoals een gratis bezoek aan het Fries Museum, de film De Storm in Filmhuis Slieker, mee met de bus op dijkexcursie of dijken bouwen in een grote waterbak. www.wetterskipfryslan/dagvandedijk.nl

Wetterskip Fryslân beheert 200 kilometer dijken. Eén keer in de 5 jaar wordt gecontroleerd of de dijk sterk genoeg is. Dit noemen we een veiligheidstoets. Net zoals een auto een APK-keuring krijgt, zo krijgt een dijk een toets. Tijdens een dijktoets wordt gekeken: of de dijk hoog en breed genoeg is, of de graszoden op de dijk genoeg stevigheid bieden, of dieren gangen in de dijk graven en welke maatregelen we daartegen moeten nemen.

ZWAKKE DIJK Een dijk is zwak als ook maar 1 meter van de dijk niet sterk genoeg is. Dus als van een dijk van 100 meter, 1 meter zwak is, spreek je al van een zwakke dijk. De dijk is namelijk zo sterk als de zwakste schakel.

STENEN MAN SUITE CASPAR

DIJKWACHTER Een dijkwachter houdt de dijk in de gaten. Bij hoog water controleert hij of de waterkeringen goed functioneren en of er geen scheuren of andere beschadigingen zijn.

v a n d ed ij k .dag Het .n tember 2 ww levensverhaal l 01 w 21 sep 3 Poster_DagvdDijk_2013.indd 6

JAN ARENDZ EN HET FRYSK FANFARE ORKEST

CASPAR SPELEN

DE STENEN MAN SUITE

2013 DE EZUMAZIJL TOEN De Ezumazijl heeft eeuwenlang vooral gefunctioneerd als spuisluis voor de afvoer van overtollig water uit de Dongeradelen naar de Lauwerszee. Waterschap De Polder van Oost- en Westdongeradeel liet in 1930-1931 de sluis ingrijpend verbouwen. De foto is genomen op de dag dat de gerenoveerde sluis en het nieuwe gemaal Dongerdielen (niet op de foto) officieel geopend werden door een voorloper van de commissaris van de koning John Jorritsma.

NU Drie onderdelen zijn ondertussen rijksmonument geworden: de sluis, het bedieningsgebouw en de brug. De fotograaf staat ongeveer met zijn rug tegen het vierde rijksmonument: gemaal Dongerdielen. De sluis heeft zijn afvoerende functie vrijwel verloren en wordt met brug en bedieningsgebouw overgedragen aan de Stichting Waterschapserfgoed. Binnenkort wordt er een vispassage in de sluis aangelegd. En omdat er plannen zijn om de Súd Ie weer bevaarbaar te maken, wordt bekeken of de sluis en de brug zo aangepast kunnen worden dat de kleine recreatievaart gemakkelijk kan passeren.

14

Wetterskip nr. 2 | september 2013

van stadhouder Caspar de Robles krijgt in De Stenen Man Suite een muzikale en filmische vertolking. Samen met de filmbeelden voert Jan Arendz als Caspar je mee terug in de tijd. De muziek wordt uitgevoerd door het Frysk Fanfare Orkest. Op 15 september in de Broerekerk in Bolsward, op 21 en 22 september in de Noorderkerk in Sneek en op 29 september in het Baron theater in Opende. www.hetfilmverhaal.nl

WIELENWILLE

3

Gemeente Leeuwarden en Wetterskip Fryslân hebben jaren gewerkt aan de herinrichting van het Kleine Wielen-gebied. Het resultaat is een prachtig recreatiegebied met veel publieksvoorzieningen. Tijdens WielenWille op zaterdagmiddag 28 september is er van alles te zien en te doen! Je kunt wandelroutes lopen variërend van 2 tot 7 kilometer. Onderweg word je via je smartphone op de hoogte gebracht van de wetenswaardigheden over het gebied en de watertechnologie. Voor de kinderen is de wandel-, doe- en ontdekkingstocht. Op je blote voeten loop je een gedeelte van het spannende zwartevoetenpad en leer je over vogels, vissen en andere dieren in het gebied. www.kleinewielen.nl

Ontdek

29-07-13 14:34

het ‘ferhaal fan Fryslân’!

20% KORTING

2

Hare Majesteit Koningin Máxima opende vrijdag 13 september het nieuwe Fries Museum. Het Fries Museum gaat over de Friezen en Fryslân, een eigenzinnig stukje ‘buitenland in Nederland’. Het museum heeft een interessante expositie over De Dijk als onderdeel van de permanente tentoonstelling Ferhaal fan Fryslân. ‘De Dijk’ laat zien hoe de inwoners van Fryslân de strijd aanbinden met het water om het land bewoonbaar te maken en te houden. Bij inlevering van deze bon van Wetterskip Fryslân ontvangen volwassenen 20% korting op de vaste toegangsprijs van 10 euro p.p. Deze bon is geldig t/m 1 november 2013 en niet geldig in combinatie met andere acties. Maximaal 2 volwassenen per bon. Bezoekadres: Wilhelminaplein 92 8911 BS Leeuwarden www.friesmuseum.nl

15

138138 1 wette wetterskip magazine  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you