Page 9

Waterproject W.N. Rose (1860)

zwemmen in het noorderkanaal (1931)

Noordsingel

Onteigeningskaart Bergpolder (1917)

Bergpolderflat (1934)

Berkelschelaan (1938)

Insulindestraat

Teilingerstraat

Agniesestraat

DaF-Architecten Februari 2005

Transformatorstation (1929)

Vlaggenmanstraat

gevels van ‘t Hoffinstituut (1924)

Eudokiaplein (2004)

Hofpleinlijn-viaduct (1906)

Stratenplan Agniesebuurt (1887)

Transformatorenstation GEB (1929)

Eudokiaziekenhuis (1930)

Parallel aan het Hofpleinlijntracé loopt de Noordsingel/Bergsingel als groenblauwe contramal. In de singelaanleg komen infrastructuur, stadsschoon en stedelijke recreatie samen. De Noordsingel werd rond 1860 aangelegd als onderdeel van het Waterproject van stadsingenieur W.N. Rose. Het Waterproject was een integraal saneringsplan voor de stedelijke waterhuishouding, dat voorzag in twee singels ter weerszijden van de oude stadsdriehoek. Het landschappelijk ontwerp met wandelpromenade en sierlijke bruggetjes was van de hand van landschapsarchitectenfirma Zocher uit Haarlem. Bijna 60 jaar na de Noordsingel werd de Bergsingel aangelegd als onderdeel van het stedenbouwkundig ontwerp voor het Liskwartier (1915). Langs de Noordsingel/Bergsingel staan door particulieren gebouwde herenhuizen, kleinschalige wooncomplexen en bijzondere gebouwen, zoals het Van ’t Hoffinstituut, gebouwd als H.B.S. in 1925 door gemeentelijk architect D.B. Logemann. Nu is daar de Islamitische Universiteit gevestigd. Daarmee heeft de singel een hele andere bebouwingstypologie dan de omliggende stad. De singel biedt, in tegenstelling tot de Schieweg/Schiekade aan de andere zijde van het Hofpleinlijnviaduct, een onthaaste route met betekenis voor Rotterdam-Noord. Door de statige groene ruimte van de singel in samenhang met de hoogwaardige bebouwing, hebben beide singels een tijdloze kwaliteit die uitstijgt boven de omgeving.

Dit kaartfragment valt pas sinds 1903 onder het Rotterdamse grondgebied. Vóór die tijd behoorde de Bergpolder tot de gemeente Hillegersberg. Begrensd door de Schieweg, de Gordelweg, het Hofpleinlijnviaduct en de Troelstrastraat ligt een gebied dat aan het begin van de jaren dertig vanuit één visie ontwikkeld werd door de N.V. Volkswoningbouw. Deze vooruitstrevende corporatie, in 1928 opgericht door ir. A. Plate, gaf bekende Rotterdamse architecten opdracht om alternatieven voor het traditionele gesloten bouwblok te ontwerpen om zo de massawoningbouw te moderniseren. Diverse prototypes van nieuwe vormen van stedelijke woningbouw waren het resultaat. Niet toevallig zijn de straten vernoemd naar de juristen die de Woningwet van 1901 maakten. Rond de Fransen van de Puttestraat ontwierp Verhagen in 1934 een wooncomplex voor zowel arbeiders als bejaarden in strokenbouwverkaveling met een gemeenschappelijke tuin. Aan de Borgesiusstraat ligt de Bergpolderflat, de eerste vrijstaande galerijflat van Nederland, gemaakt van gewapend beton en bestemd voor arbeidersgezinnen. Architect Van Tijen typeerde de flat in 1934 als een gebouw ‘waarin we verwantschap voelen met de functionele grijpers en kranen in de haven.’ Het stadsfragment bevat de meeste groene ruimtes van de Hofpleinlijncorridor: De lommerrijke Bergselaan en een T-vormig plantsoen dat de stedelijke compositie tot aan de Troelstralaan bijeenhoudt. De flankerende woonblokken zijn van architect Ten Bosch, die later in Blijdorp en Jaffa aan andere vernieuwende woningbouwprojecten werkte. Het gehele stadsfragment straalt rust uit en kent, na 70 jaar nog steeds een hoge woonkwaliteit.

SCHAKELSTUK

Het stadsfragment ‘schakelstuk’ wordt begrensd door de Schieweg, Bergselaan, Noordsingel en Bergweg. De Bergweg vormde tot de annexatie van de Bergpolder in 1903 de noordgrens van de stad. In het ‘schakelstuk’ lagen dan ook typische stadsrandfuncties. In 1910 stonden vijf houtzaagmolens langs de Rotterdamse Schie. Aan de Insulindestraat lagen chocolade- en suikerfabriek ‘Unitas’, een stalhouderij en een steenkolenhandel. Ten oosten van het Hofpleinlijnviaduct lag ziekenhuis Eudokia. Op de kaart van 1915 zijn alle molens gesloopt en is het Galgeveld op het huidige Stadshoudersplein opgeruimd om plaats te maken voor stadsuitbreiding. Het beding op vrij uitzicht van de eigenaar van de voormalige buitenplaats Walenburg, het windrecht van de poldermolen van Schieland en een tegenwerkende grondeigenaar deden het uitvoeren van het uitbreidingsplan stagneren. Tot eind jaren twintig bleven de koeien grazen en bouwde de gemeente in arren moede het Gemeentelijk Elektriciteitsbedrijf, de Telefooncentrale Noord en de garage voor de Postdienst aan de Vlaggemanstraat. Aan de Nootdorpstraat bouwden architecten Pierre en Jos Cuypers de Heilige Familiekerk in 1927. Sinds eind jaren veertig doet station Bergweg van architect Van Ravesteyn ook haar invloed gelden. Het schakelstuk is door haar ontstaansgeschiedenis rafelig van opbouw, functie en verschijningsvorm. Juist hier bestaat, dankzij het hybride karakter, ruimte voor bedrijvigheid en bijzonder programma.

NEGENTIENDE EEUWS WEEFSEL

Teilingerstraat (ca. 1921)

Hofje,Vijverhofstraat

8 STADSFRAGMENTEN deel 1 Aan de Schie vòòr de demping

DE SINGEL

WONINGBOUW EXPERIMENTEN

Berkelselaan (2004)

Fransen v.d. Puttestraat

Fransen v.d. Puttestraat (1934)

Bedongen uitzicht (1915)

van ‘t Hoffinstituut

Houtzaagmolen de Vlaggeman (1890)

De oorspronkelijke Agniesebuurt, tussen Schie en Noordsingel, werd vanaf 1890 bebouwd volgens een rechthoekige stratenplan met gesloten bouwblokken van stadsingenieur De Jongh. Het Hofje Vrouwe Groenevelt Liefdegesticht uit 1892 van architect Hooykaas jr. vormt op dit patroon de enige uitzondering. De aanleg van de Hofpleinlijn zorgde voor gedeeltelijke sloop en een grove doorsnijding van het stedelijk weefsel. Een van de ontwerpers van de lijn, ir. Beversen, betreurde de sloop niet: de buurt bestond ‘op enkele uitzonderingen na uit vervallen arbeiderswoningen, sloppen en stegen, een dark Londen, waarvan de aankoop niet overmatig duur is geweest en waarvan de opruiming tevens een grote verbetering kan genoemd worden voor dat gedeelte van Rotterdam’. In de spoorbogen vestigde zich bovendien bedrijfjes zoals een bierbottelarij, een kleermaker, paardenslachter en pakhuizen. In 1924 hadden een drukker, meubelhandel, metaaldraaierij en leesbibliotheek ’t Viaduct hier een plek gevonden. Het bombardement van mei 1940 vernietigde de Agniesebuurt ten zuiden van de Teilingerstraat. Met de stadsvernieuwing van de jaren zeventig en tachtig ontstond ten westen van de Hofpleinlijn een geheel nieuwe verkaveling. Van de oorspronkelijke Agniesebuurt is alleen een klein gedeelte nog intact. Ook hier zijn woonblokken met de stadsvernieuwing vervangen, waardoor dit stadsfragment enigszins geërodeerd is. Toch is het dankzij de nabijheid van de singel, de goede voorzieningen en de kleine schaal een redelijk functionerende concentratie van goedkope woningen.

SCHIEKADE INFRA

De route Schiekade/Schieweg vormt de oostelijke grens van de Hofpleincorridor. De Schiekade volgt de loop van de Rotterdamse Schie, die in 1343 werd gegraven en in 1939 werd gedempt. Met de demping, en al eerder met de aanleg van de Hofpleinlijn, verdween de rustige groene voorstad van buitenplaatsen langs de Schie. De Schieweg is aangelegd op het ‘Paadje van duizendtree’ dat



Profile for DaF Architecten

Hofpleinlijn 1898-2005  

Ruimtelijke en historisch onderzoek naar het verhoogde spoor in zijn veranderende omgeving Onderzoek samen met Steenhuis Stedenbouw / Landsc...

Hofpleinlijn 1898-2005  

Ruimtelijke en historisch onderzoek naar het verhoogde spoor in zijn veranderende omgeving Onderzoek samen met Steenhuis Stedenbouw / Landsc...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded