Page 1

Uncovered #1

Magazine

Een makerspace in elke gemeente? INTERVIEW

Martijn Gys

Meer publiek met livestreaming

digitaal strateeg Stad Antwerpen

“ Lokale cultuurhuizen hebben twee grote troeven: de echte ontmoeting en de lokale dimensie.”

DOSSIER ‘Games

in het cultuurhuis’ Lezen in digitale tijden


2017 in beeld

Leuven Leest

Inspiratiedag Dig It Up

Experiment 2 ‘livestreaming van cultuurhuis naar woonzorgcentrum’ 1 april

24 februari

Meer dan 150 cultuurprofessionals zakten af naar Antwerpen om de nieuwste inzichten en interessante ideeën omtrent digitale kunst­ en cultuurbeleving te verzamelen.

21 juni

Samen met 30cc en bibliotheek Leuven lanceren we een literaire community in Leuven, online én offline.

Workshop Bibster

In woonzorgcentrum De Wending genoot een minder mobiel publiek via livestreaming van een voorstelling, op dat moment live in de Warande.

6 juni

Bibliotheekmedewerkers gaan aan de slag met het digitale bibliotheekintroductiespel Bibster.

Electronic Arts festival Linz (Oostenrijk) 13 september

Project eengemaakt bibliotheeksysteem 25 september

Samen met Gwendolien Sabbe (cc De Spil, Roeselare) op werkbezoek naar een van de grootste en meest vooruitstrevende digitale kunstenfestivals.

Het projectteam EBS maakt een planning op en verdeelt de taken.

Lancering e-boekenplatform 15 mei 5 Vlaamse bibliotheken (ARhus, Munt­ punt, Bibliotheek De Krook en de biblio­ theken van Oostende en Mechelen) bieden samen een kennismakings­ selectie van e­boeken aan om van thuis uit te ontlenen op een eigen toestel.

Trefdag

12 oktober

Een ritje op de Cultuurconnect­ rollercoaster in virtual reality.

Experiment digitale cultuureducatie 8 december

Digitale Week

Samen met CC Brasschaat en Curious Cats testen we een theaterspel als voorbereiding op een school­ voorstelling met het derde leerjaar van het Mater Dei.

Meisjes van 7 tot 13 jaar oud leren hun leeftijdsgenootjes programmeren (ism CoderDojo4Diva’s).

19 oktober > 4 november

2018

Arabische collectie in Brusselse bibs 15 oktober De Brusselse bibliotheken startten in het najaar van 2017 met een Arabische boekencollectie, ter plaatse ingevoerd door ons Bibliografisch Centrum.


Uncovered Magazine #1

woord vooraf 2017 was op veel vlakken een interessant en uitdagend jaar voor Cultuurconnect. En dat hebben we niet in het minst te danken aan alle lokale partners en andere samenwer­ kingspartners, waarmee we samen konden brainstormen, onderzoeken, testen, vallen en weer opstaan, ontwikkelen, leren en eva­ lueren. Maar ons engagement ging verder dan het ontwikkelen en testen van nieuwe producten en diensten voor bibliotheken en cultuurcentra. We inspireerden en lieten ons inspireren. Met het hele team probeerden we elke dag met toewijding inspiratie te ver­ zamelen, trends op te volgen, het debat aan te zwengelen en samen met de sector een eigen positie te verwerven in de digitale samenleving. Via onze website, nieuwsbrief en sociale media deden we ons best jullie het voorbije jaar op de hoogte te houden van inzichten en resultaten uit onze projecten en dienstverlening. Met de start van dit nieuwe jaar, zijn we alweer veel ervaringen rijker. We zijn meer dan ooit overtuigd van de voordelen van de aanpak van onze experimenten binnen een concrete, lokale context. Door tests met low­ tech prototypes komen we tot de essentie van een product en dat verhoogt de kans op een succesvolle opschaling. Als uit de proef­ tijd in die context blijkt dat er geen behoefte

is, sparen we niet alleen veel geld uit, maar leren we hier ook uit voor andere project­ ideeën. De lokale aanpak weerhoudt ons er niet van samen te werken met gespeciali­ seerde technologiebedrijven, bijvoorbeeld bij de uitbouw van een degelijke, stabiele infrastructuur voor het eengemaakte biblio­ theeksysteem. Daarnaast willen we ook in 2018 cross­ overs tussen nieuwe technologieën en cultuur aanmoedigen, om nieuwe vormen van cultuur­ beleving te creëren. Innovatieve start­ups en techbedrijven triggeren we om mee te denken over thema’s uit onze sector: cultuureducatie, cultuurbeleving, publiekswerking, sociale inclusie, participatie van moeilijk bereikbare doelgroepen. Cultuurhuizen kunnen zo techno­ logie inzetten vanuit hun eigen kernwaarden. Zit jij vol frisse ideeën voor het nieuwe cultuurjaar, met veel goesting om problemen om te buigen tot kansen of uitdagingen? Hou ze dan zeker even vast. Deze lente komt er weer experimenteerruimte vrij om samen nieuwe digitale projecten te ontwikkelen. Zo gaan we ook het komende jaar voor cultuur en kunst zoals je die morgen kan beleven. Maar liefst al vandaag.

team Cultuurconnect 1


Uncovered Magazine #1

12

Interview met Martijn Gys, digitaal strateeg Stad Antwerpen

Samenleving, technologie en cultuur : het speelterrein van de cultuursector.

DOSSIER Lezen in digitale tijden

2

7

1

Voorwoord

4

Cultuur zoals je die morgen kan beleven. Maar liefst al vandaag.

6

Voor de show – Digitaal theaterspel in de klas

6

Het hele regionale cultuuraanbod op 1 plaats?

10

Wat betekenden onze diensten voor jou in 2017 ?

20

Meer publiek met livestreaming

22

The making of‌ de nieuwe bibliotheekwebsite


Uncovered Magazine #1

14

Een makerspace in elke gemeente

16 DOSSIER Games in een cultuurcentrum of bibliotheek

24 E­mail, een krachtige communicatietool Elke gemeente lokaal digitaal ! Digitale technologie in kunst­ en cultuurbeleving Zes handige dingen die je kan doen met het nieuwe een­ gemaakte bibliotheeksysteem

19 3 trends voor 2018

3


Uncovered Magazine #1

Nooit eerder ging het met de samenleving zo hard. Alledaagse dingen veranderen razendsnel en technologie is daarbij vaak een van de grootste drijvende krachten. Digitale ontwikkelingen grijpen in op traditionele productieprocessen, commu­ nicatiekanalen en consumptiepatronen. Ook de lokale cultuursector wordt uitge­ daagd om zijn meerwaarde te herdenken. Vanuit Cultuurconnect willen we steden en gemeenten hierin ondersteunen.

Cultuur zoals je die morgen kan beleven. Maar liefst al vandaag. Cultuurconnect is een organisatie van de Vlaamse overheid, ontstaan in 2016 uit een fusie tussen Bibnet en Locus. Onze nieuwe missie com­ bineert vandaag de sterktes van beide organisaties. We treden op als gids en begeleiden bibliotheken, cul­ tuur­ en gemeenschapscentra in het scherp stellen en waarmaken van hun doelen in een digitale samenle­ ving. Digitale diensten die vroeger door Bibnet werden aangeboden, blijven beschikbaar bij Cultuurcon­ nect. Zo zijn er de bibliotheekweb­ sites (bv. Mijn Bibliotheek­functio­ naliteit, zoeken in de catalogus), de organisatie van de Vlaamse centrale catalografie in Open Vlacc en het grote project rond een eengemaakt bibliotheeksysteem. 4

Bottom­up Daarnaast nodigen we cultuurprofessionals uit om digitale noden voor te leggen. Dit biedt kansen aan steden en gemeenten om bottom-up digitale vernieuwing te introduceren. Samen gaan we vervolgens op zoek naar oplossingen voor de digitale uitdagingen in het lokale cultuurveld. Cultuurconnect zet maximaal in op cocreatie, waarbij projectteams worden samengesteld en geleid door Cultuurconnect, in nauwe samenwerking met indieners en experten. Zo slaat Cultuurconnect een brug tussen lokale cultuurhuizen, overheden, technologiespelers en kleine initiatieven om samen te experimenteren met digitale vormen van kunst- en cultuurbeleving.


Uncovered Magazine #1

Lean­methodiek Als deze experimenten succesvol blijken, testen en evalueren we ze op schaalbaarheid. Is een opschaling realistisch en haalbaar, dan ontwikkelen we het projectresultaat tot een bovenlokale dienst die aan alle Vlaamse steden en gemeenten wordt aangeboden. Via al onze communicatiekanalen delen we de vergaarde kennis en oplossingen met de hele sector. In het beste geval groeien ideeën, projecten en experimenten uit tot producten en diensten die mensen aanzetten om op nieuwe manieren cultuur te ontdekken en te beleven.

“ Cultuurconnect treedt op als gids en begeleidt bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra in het scherp stellen en waarmaken van hun doelen in een digitale samenleving.”

Een project zoekt in een experimentele omgeving naar een antwoord op een lokale digitale behoefte. Van bij de opstartfase en kick-off van ieder project maakt het projectteam gebruik van een specifieke aanpak om ruimte te creëren voor experiment. De werkmethodiek is vernieuwend: in het vakjargon de lean start-upmethodiek genoemd. We zetten kleinschalige processen op om bepaalde hypotheses onmiddellijk te testen bij het eindpubliek, zodat we kunnen detecteren wat werkt en niet werkt. De leanfilosofie stelt cocreatie met burgers centraal en start met het bepalen van de toegevoegde waarde voor de burger. Vervolgens brengen we de waardenstroom in kaart, waardoor duidelijk wordt waar verspillingen zitten en welke dingen geoptimaliseerd kunnen worden. Servicedesign is een continu proces in de diensten van Cultuurconnect.

Failure is an option We gebruiken de methodologie van het Waarde Propositie Ontwerp (Osterwalder, Pigneur, Smith en Bernarda) om met ideeën te experimenteren in reële situaties, en pas te investeren in een grootschalige uitrol als alle stappen zijn gezet. Hoe ontwikkel je producten en diensten die klanten echt willen? Iets ontwikkelen waar niemand op zit te wachten, heeft weinig kans op slagen. Maar ook als je iets bouwt waar mensen wel op zitten te wachten, is er nog steeds een degelijk business model nodig. Deze methodiek verplicht je om met jouw idee naar de buitenwereld te stappen en meteen te gaan experimenteren met gebruikers. Het is een proces van trial en error, maar dat is net cruciaal om succes te boeken.

Meer lezen? www.cultuurconnect.be

5


Uncovered Magazine #1

Voor de show – Digitaal theaterspel in de klas Met een interactief spel in de klas leerlingen en leerkrachten voor­ bereiden op een theatervoorstelling? Dit theaterspel in wording zit momenteel in een belangrijke testfase. “Voor de show” is een spel dat Cultuurconnect en Curious Cats samen met Cultuurcentrum Brasschaat ontwikkelen voor het lager onderwijs. Leerlingen en leerkrachten gaan samen op virtuele ontdekkingsreis in het theatergebouw via het digibord of smartboard in de klas. Ze krijgen zin om naar de voorstelling te gaan, zonder dat we al te veel verklappen. Ze leren ‘onderweg’ en via doe-opdrachten over theatervormen, codes, de inspiratie van de makers, emoties, theateretiquette, en veel meer. Een prototype van het spel testten we in het najaar van 2017 enkele keren in het 3de en 4de leerjaar van Mater Dei in Brasschaat. Leerkracht en leerlingen reageerden alvast erg enthousiast. Leerkrachten hebben met dit spel amper voorbereidingstijd nodig en kunnen meteen gebruik maken van audiovisueel materiaal dat het gezelschap of cultuurhuis vooraf integreerde in het spel, zoals een trailer, een affiche, een synopsis, een foto... Een cultuurhuis kan het spel idealiter zélf aanpassen en promoot hiermee zowel de inhoud van een voorstelling als het eigen huis, door middel van een virtueel bezoek. Leerlingen leven zich al helemaal in en proeven de magie van het theater. In 2018 verzamelen we feedback van gezelschappen en cultuurcentra op dit spelconcept en berekenen we de financiële haalbaarheid van de productontwikkeling.

6

Het hele regionale cultuuraanbod op 1 plaats? Ja, graag! Tijdens een publieksbevraging voor het project RegioCC gaf de overgrote meerderheid aan baat te hebben bij een digitale plek die het cultuuraanbod uit de regio bundelt. De communicatieve insteek om gebruikers naar deze plek te leiden kan verschillen. De gebruikers staan opvallend positief tegenover 2 initiatieven: voor een vaste prijs per maand onbeperkt toegang tot een deel van het aanbod en last-minute tickets aan de helft van de prijs. Ongeveer de helft van de gebruikers heeft interesse in een regionaal abonnement. Een 14-daags overzicht van de nog beschikbare tickets spreekt vooral jongere gebruikers zonder kinderen aan. Het aanbod hoeft niet gepersonaliseerd te worden, daarover zijn gebruikers het unaniem eens. Ten slotte vormen ook ambassadeurs geen echte meerwaarde: de meerderheid zou zich niet laten beïnvloeden door de mening van een ander. Lees meer: www.cultuurconnect.be/regiocc


Uncovered Magazine #1

DOSSIER

Lezen in digitale tijden Boeken lezen is en blijft een van de favoriete bezigheden van veel Vlamingen, ook in tijden van toenemende digitalisering. Uit verschillende participatiesurveys, die sinds 2004 onderzoeken hoe Vlamingen participeren aan cultuur en vrije tijd, blijkt dat het lezen van romans en poëzie zelfs licht stijgt. Afgelopen jaar lanceerde de Vlaamse overheid een Actieplan Leesbevordering waarin leesplezier centraal staat en waaraan we met Cultuurconnect actief bijdragen. Digitalisering heeft de liefde voor het boek nog niet verdrukt, ondanks bezorgde stemmen die soms de kop opsteken. Meer nog, wij geloven dat digitalisering kansen biedt om leeservaringen te delen en leesbevordering te stimuleren.

Leescommunity’s

Leuven Leest-ambassadeur Lena op haar favoriete leesplek.

Hoe kan het digitale lokale leesbevorderings­ netwerken versterken en de leeservaring nog verrijken? En hoe kunnen we hierop inspelen vanuit een lokale context, maar ook vanuit Vlaan­deren? Experimenten als ‘Bookmine’ en ‘Leuven Leest’ bouwen eigen sociale netwerken voor plaatselijke lezers en bieden mogelijkheden voor nieuwe ontmoetingen. 7


Uncovered Magazine #1

DOSSIER

Samen met Cultuurconnect lanceerde Leuven Leest in juni een webplatform waarop lezers alle informatie over lezen in Leuven vinden, van evenementen tot leesplekken, leestips van ambas­ sadeurs en ander nieuws over lezen en literatuur. In dit stadsbreed initiatief bundelen zowel bib, cc, boekenliefhebbers, boekhandelaars als schrijvers de krachten. De voorlopige resultaten zijn bemoedigend. De Facebookgroep ‘Leuven Leest’, enkele jaren geleden opgericht maar nog niet echt interactief, kende sinds de lancering van de website een boost. Sindsdien komen er ook meer vragen van lezers zelf. Zo ontstaat er een interessant samenspel tussen ideeën die aangebracht worden via de website en de interactie met lezers. Er vormt zich een enthousiast redactieteam dat artikels aanmaakt. Leesclubs die voorheen amper zichtbaar waren, melden zich aan. De leestips die ambassadeurs delen zijn bijna allemaal uitgeleend in de bibliotheek. Ook andere steden en gemeenten experimenteren volop. In Antwerpen werd midden juni Bookmine gelanceerd. Een platform waarop inwoners hun persoonlijke favoriete boeken online delen en uitlenen. Het experiment liep tijdens de zomermaanden en wordt wegens succes met enkele maanden verlengd.

Lijstjes lijstjes lijstjes Onze leners zijn lijstjesmensen. Losse papiertjes in de portefeuille, strakke Exceltabellen om scores bij te houden... Eén ding is duidelijk: onze aanbevelingen moeten op die lijstjes terechtkomen, of ze worden vergeten. We zien het als een kans om meer te doen met onze ‘Mijn Lijsten’-functie. Ook bij de ontwikkeling van de nieuwe bibliotheekwebsite gaan we hiermee aan de slag. Tijdens de gesprekken werd vaak aangegeven dat mensen het interessant zouden vinden om tips te krijgen van een bibliothecaris of kenner. Leuven Leest komt daar alvast aan tegemoet. Aanbevelingen horen niet thuis in onze catalogus, maar landen best in Mijn Bibliotheek. Daar kan de gebruiker ook zijn leesprofiel beheren, en optioneel geattendeerd worden via een maandelijkse mail. Voor de meeste mensen is het belangrijker dat een aanbeveling goed en relevant is, dan dat ze recent is. Al mogen recente titels niet helemaal uit het zicht verdwijnen: iedereen is wel graag ‘een beetje mee’. Ook de beschikbaarheid is ondergeschikt aan de kwaliteit: wat niet beschikbaar is zetten mensen – jawel – op hun lijstje.

8

Leesinspiratie voor bibgebruikers Met het project Recommendation engine zoekt Cultuurconnect samen met de bib van Brugge en regio BibArt een manier om een zo goed mogelijke match tussen bibliotheekgebruikers en -boeken te maken. We bekijken hoe we op basis daarvan aanbevelingen aan de gebruiker kunnen presenteren. Trouw aan de filosofie van Cultuurconnect, doen we dit door met hen in gesprek te gaan, snel ideeën te testen en hun input mee te nemen.

Bieblo: Knd zkt Bk Hoe vinden kinderen een boek dat hen aanspreekt? Ze grasduinen door de bib en halen hier en daar lukraak een boek uit de rekken, bekijken de cover, lezen de achterflap en beslissen. Dit is vaak een lang en willekeurig zoekproces, bovendien worden ze overweldigd door het grote aantal boeken. Of ze zoeken in de online catalogus,


Uncovered Magazine #1

E­boeken

Op basis van al de resultaten van de lopende projecten rond e-lezen zal Cultuurconnect in het voorjaar een aanbesteding doen bij een commerciële leverancier voor een gemeenschappelijk e-boekenplatform voor de Vlaamse openbare bibliotheken.

Leuven Leest­ambassadeur Lieselotte op haar favoriete leesplek.

een nuttig middel om efficiënt iets op te zoeken. Maar wat met kinderen die nog geen idee hebben van wat ze willen lezen?

Op 15 mei 2017 ontleende minister Sven Gatz in kenniscentrum ARhus het eerste e-boek met cloudLibrary, een nieuw pilootproject om Engelstalige e-boeken te lenen op je eigen toestel. CloudLibrary is een samenwerking tussen Kenniscentrum Arhus, Bibliotheek De Krook, Bibliotheek Mechelen, Muntpunt, Bibliotheek Oostende en Cultuurconnect. Het project werkt volgens het single use-principe: een e-boek wordt aan één lener tegelijk uitgeleend. Momenteel bieden de 5 bibliotheken deze dienst gratis aan. Ze werken met een bestaand en stabiel platform, cloudLibrary, dat zijn effectiviteit al bewees in de Angelsaksische wereld. Alles verloopt voorlopig vlot. De 5 collecties vullen elkaar aan en leners vinden intuïtief de weg naar titels van andere bibliotheken. Met het experiment ‘E-boeken in de klas’ testen we samen met de bibliotheken en scholen in Beringen, Bilzen en Westerlo of het e-boekenplatform van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag een meerwaarde kan betekenen voor jongeren in het secundair onderwijs. In dit multiple use -model is de volledige collectie steeds beschikbaar voor alle leners. Zo toetsen we wat de belangstelling is van leerkrachten en leerlingen voor dit model bij leesopdrachten. De eerste fase van het project leert dat koplopers bij de leerkrachten middelbaar onderwijs enthousiast zijn. Leerlingen beoordelen het project wisselend, maar voldoende positief. In een tweede fase ontwikkelden we kant-en-klaar lesmateriaal en animatievideo’s om leerkrachten maximaal te ondersteunen. Zo kunnen de leerlingen direct op een fijne manier kennismaken met digitaal lezen.

Een vernieuwende manier waarop kinderen leesinspiratie kunnen zoeken is Bieblo, een uniek digitaal spel dat we ontwikkelden samen met Bibliotheek De Krook. Het laat kinderen toe op een leuke manier boeken te vinden die aansluiten bij hun interesses en leeftijd. Bieblo is een soort “Kinder Tinder”: op basis van afbeeldingen gaat het programma op zoek naar de interesses van een kind en zo elimineert het problemen met zoektermen en spelling. Vervolgens geeft Bieblo een resultaat van 8 boeken die op dat moment beschikbaar zijn in de bib. Vooral dat laatste is de grote kracht ten opzichte van andere webtools om leesinspiratie te zoeken. De resultaten die op het einde worden weergegeven, kunnen enigszins gestuurd worden door de bib. Zo krijgen zij de kans om boeken in de kijker te zetten. 9


Uncovered Magazine #1

Wat betekenden onze diensten voor jou in 2017 ? 43%

16

53.018

nieuwe beschrijvingen

458

minimale eisen en kwaliteitsvragen in het bestek

experten woonden de product­ demonstraties bij

77

experten leden van de keken mee stakeholdersgroep naar het bestek roadshows

475

deelnemers in totaal

1 infosessie in elke provincie 01-06 2018 |

proof of concept

PBS Limburg | 07-12 2018

01-06 2019 |

PBS WestVlaanderen

PBS OostVlaanderen

| 07-12 2029

3

1528

pagina’s tekst, formulieren en bijlagen

01-06 2020 |

PBS Vlaams- 01-06 2021 Brabant

PBS Brussel

| 07-12 2020

|

PBS Antwerpen

6655

159

6191 teams speelden 2462 spellen

9 vormingen met in totaal

234

deelnemers

10

13%

boeken andere materialen

Vernieuwingstraject Cata2020

70

gebruikers namen deel aan een gebruikersonderzoek over inhoudelijke ontsluiting

offertes ingediend =

gemaakte vragen en opdrachten

bibs deden een aanvraag om in te tekenen

44%

211 bibliotheken drukten samen van de info 822.419 etiketten op basis in Open Vlacc mensen werkten mee aan Open Vlacc

30 + 25

cd’s & dvd’s

Voor het eengemaakte bibliotheek­ systeem was het een belangrijk jaar. Het projectteam verzette heel wat werk voor het bestek. We analyseerden en evalueerden de 3 ingediende offertes en hakten uiteindelijk de knoop door om dit grootse project te gunnen aan OCLC | HKA. De migratievolgorde voor de provinciale systemen (PBS) is inmiddels bekend. Bibliotheken die niet aangesloten zijn op een PBS en willen aansluiten op EBS vragen we een moment voor te stellen waar ze ten vroegste kunnen aansluiten op EBS. Op basis van die informatie zullen we de volledige puzzel leggen. Het maken van de nieuwe bibliotheekwebsite gunden we in 2017 aan Wunderkraut. Op basis van input van de gebruikers – zowel bibliotheek­ medewerkers als bibgebruikers – is de ontwikkeling van deze bibliotheekwebsite volop aan de gang. In 2018 starten 3 bibliotheken met het testen van een prototype.


Uncovered Magazine #1

CATALOGUS 3.432.000 bezoekers 616 uitleenadressen in 295 bibliotheken

verlengingen

334.043

reserveringen

abo’s op Gopress archief + kiosk

32.521

NIEUWE BIBLIOTHEEKWEBSITE

55 gebruikersinterviews 14 bibliotheken

in

abo’s op Gopress archief

515 scholen en

lijsten

educatieve partners hebben toegang tot Gopress via de bib

45 bibliotheekmedewerkers namen deel aan 5 workshops

101

een abonnement op Gopress

113.384 profielen gemaakt in 287 gemeenten

MIJN BIBLIOTHEEK

7.817.032

233 bibliotheken hebben

473 42

62 startpagina’s

werden vervangen

In totaal werden er

452.051

artikels gelezen in Gopress

scholen educatieve partners

2018

3 bibliotheken testen 1 werkend prototype

Dat onze bibliotheekbezoekers ook erg actief zijn, bewijzen dan weer de mooie cijfers over het gebruik van de diensten van Mijn Bibliotheek en de catalogus. Het Bibliografisch Centrum deed ook in 2017 waar het goed in is en hield met veel enthousiasme Open Vlacc up-to-date. Gopress en Fundels bezorgden bibgebruikers weer veel digitaal leesplezier. Met het nieuwe promotiemateriaal van 2017 kunnen de bibliotheken de dienst Gopress en Fundels op een fijne manier bekendmaken aan hun publiek en in het bijzonder leerkrachten enthousiasmeren. In 2018 staat een aantal investeringen in Fundels op til. Last but not least: de nieuwe dienst Bibster nam in 2017 een vliegende start! Er kwam veel interesse van bibliotheken in binnenen buitenland voor hét digitale bibliotheek­ introductiespel. Ondertussen was team Bibster druk in de weer met het organiseren van vormingen voor de ingetekende bibliotheken en er werd een apart Jeugdboekenmaand-spel ontwikkeld.

138

bibliotheken hebben een abonnement op digitale Fundels

abo’s op Fundels prentenboeken abo’s op Fundels prentenboeken + AVI

18.308 digitale

93%

Fundels werden uitgeleend

7%

138 42

prentenboeken AVI-boekjes

Meer lezen? www.cultuurconnect.be/diensten

11


Uncovered Magazine #1

Cultuurconnect schoof aan tafel bij Martijn Gys, digitaal strateeg van Stad Antwerpen, om het te hebben over samenleving, technologie en cultuur.

“Het digitale is heel onze maat­ schappij aan het veranderen. Ik ver­ gelijk het vaak met de veranderin­ gen die het schrift teweegbracht. Die digitale transformatie zal ook een weerslag hebben op cultuur en cultuurbeleving, en op de taak die bibliotheken en cultuurcentra zullen opnemen”, zegt Martijn Gys. Hij kijkt naar de kansen en gevaren van de digitale transformatie voor het cultu­ rele veld in Antwerpen. Martijn is lang niet de enige die zich bezighoudt met digitale transformatie. Steeds meer steden, gemeenten, cultuurhuizen, artiesten, freelancers en startups komen samen rond het onderwerp. Hierdoor wint het aanbod en de inhoud van het debat aan kwaliteit. 12

Samenleving, technologie en cultuur : het speelterrein van de cultuursector Steeds meer mensen houden zich professioneel bezig met digitale transformatie en technologie. Wat houdt dit vak concreet in?

Aan de uiterste kant van het spectrum heb je de digital artists. Ze gaan met computers aan de slag en maken digitale kunst. Soms komt daar zelfs artifi-

ciële intelligentie bij kijken. Het gaat tot computers die zelf kunst of muziek maken. Dat leidt tot een interessant debat over wat kunst is. Maar de digitale transformatie gaat evengoed over de sociale media, waarbij het cultuurcentrum en de bibliotheek hun bezoekers op een heel andere manier


Uncovered Magazine #1

“ Het digitale is heel onze maatschappij aan het veranderen. Ik vergelijk het vaak met de veranderingen die het schrift teweegbracht. Die digitale transformatie zal ook een weerslag hebben op cultuur en cultuurbeleving, en op de taak die bibliotheken en cultuurcentra zullen opnemen.”

Er zit veel digitale kennis bij burgers, verenigingen, bedrijven. Hoe kan je die aanspreken?

aanspreken. De technologie maakt veel meer participatie, interactie en betrokkenheid mogelijk. Participatie gaat voor mij ook over doelgroepenwerking, over het bereiken van andere doelgroepen dan de blanke man of vrouw van middelbare leeftijd. Het digitale kan daarbij helpen.

“ Lokale cultuurhuizen hebben twee grote troeven: de echte ontmoeting en de lokale dimensie.”

Door te netwerken en te zoeken naar samenwerking. Je moet zeker niet alles zelf willen doen. Onlangs hebben verschillende partners zoals CoderDojo, Digitale Wolven, de AP Hogeschool en City Pirates de handen in elkaar geslagen. Onder de noemer Digitale Helden hebben ze een digitaal vrijetijdsaanbod voor kinderen uitgewerkt, ze hebben alle activiteiten in één kalender gebundeld. Een fantastisch initiatief waaraan ook bibliotheken en cultuur­ centra meewerken. Nog een belangrijke speler in de stad is onze IT-dienst Digipolis. Die organiseert regelmatig meet-ups met Antwerpse start-ups. Daar ga ik dan heen om op de hoogte te blijven van de nieuwste ontwikke­ lingen. Hoe kunnen lokale cultuurhuizen hun plek opeisen tussen giganten als Apple, Facebook en Google?

Wij hebben twee grote troeven: de echte ontmoeting en de lokale dimensie. Ik ben ervan overtuigd dat het nodig zal blijven een plek te hebben waar mensen samenkomen, waar hun creativiteit wordt gestimuleerd, waar ze samen dingen doen. Kijk naar de studenten die massaal naar de bib afzakken om te studeren. De tweede troef is het lokale aanbod. Een cultuurcentrum geeft nu al meer dan vroeger ruimte aan lokale artiesten in allerlei disciplines. Dat is een goede

evolutie, daar heeft een cultuurcentrum of een bib een streepje voor op de grote spelers in de digitale transformatie. Laat je het digitale best links liggen als je er weinig of geen middelen voor hebt?

Neen, je moet keuzes durven te maken. Bovendien is digitale technologie zeer betaalbaar geworden. En je moet niet alles zelf doen. Het heeft weinig zin om als cultuurcentrum te investeren in artificiële intelligentie. Het is beter om mensen of organisaties te zoeken die erin investeren en met hen tot een samenwerking te komen. Onlangs was de inspiratiedag ‘Digital Arts Uncovered’ over nieuwe vormen van theater. Ik maakte er kennis met het Brusselse gezelschap CREW, dat voorstellingen maakt met virtual reality. Zij beschikken over de technologie en de expertise, maar ze wachten op goede ideeën en zoeken samenwerking. Daar liggen mogelijkheden voor cultuurcentra. Ideeën kosten geen geld, wel tijd. We mogen niet in de val trappen dat we zelf een 3D-printer of een virtual­ realitybril moeten hebben om mee te kunnen. De vraag dringt zich op: wat willen we blijven doen, wat niet meer en wat komt ervoor in de plaats? Een theatervoorstelling minder en een interactieve voorstelling extra? Een auteurslezing minder en een workshop mediawijsheid in de plaats? Het wordt, denk ik, een verhaal van kill your darlings. 13


Uncovered Magazine #1

Een makerspace in elke gemeente De makersbeweging klopt op de deur van de Vlaamse bibliotheek­ en cultuursector. Mensen uit alle sectoren — ook de culturele — zijn op zoek naar een antwoord op de vraag: Wat kan onze organisatie betekenen in de makersbeweging? Vanuit Cultuurconnect willen we inzoomen op de relevante vragen en bekijken welke rol de bibliotheek­ en cultuur­ sector kan spelen in het wereldwijde netwerk van de makersbeweging. Bibliotheken en cultuur­ huizen kunnen vanuit hun opdracht linken leggen met partners en sectoren om de makersgemeenschap binnen hun lokale context relevant te ondersteunen, zowel van­ uit een educatief, een eco­ nomisch en een cultureel perspectief. Hoe begin je daaraan? We zetten je op weg met deze 10 basis­ beginselen.

De 10 geboden van de maakbeweging 1 — Makerspaces bestaan in alle maten

4 — Zeker als je als bibliotheek of cul-

en gewichten: creatieplekken voor jongeren, werkplekken voor artiesten, creatieve hubs voor academici en studenten, coöperatieve labs in de buurt, mobiele fablabs, computerclubs voor nerds en geeks, initiatieworkshops voor kinderen en jongeren, noem maar op! Die diversiteit is een grote troef, waarbij iedere cultuurwerker en organisatie een eigen rol kan opnemen.

tuurhuis de expertise nog niet in huis hebt, kun je samenwerken met partners. Haal bijvoorbeeld een CoderDojo in huis of huur een expert in voor een train-the-trainer-traject.

2 — Ga op verkenning en laat je inspireren door anderen. Bestaande initiatieven, zoals Coderdojo, Medialab en FabLab BeNeLux, ontvangen je met open armen. 3 — Focus op de lokale gemeenschap:

denk na over de rol die je organisatie wil spelen in deze context. Welke expertise heb je in huis of kan je in huis halen? Wat is er al en – vooral – wat ontbreekt er nog?

14


Uncovered Magazine #1

Enkele voorbeelden Mobiele makerspaces Gent heeft in De Krook ruimte voor innovatieve labs, maar ze willen ook hun wijken meenemen in de wondere wereld van de makerspaces. Daarom ontwikkelden ze samen met Cultuurconnect en verschillende andere partners een mini mobiel lab dat in een bakfiets past.

5 — Het is niet nodig om te wachten tot

alle vragen beantwoord zijn of tot er een volledig uitgerust lab ingericht werd. Je kunt starten met een kleinschalig traject dat focust op lokale doelgroepen en de ontwikkeling van digitale skills.

Makerspaces met een vaste stek In Londerzeel stripten ze het fablabgegeven tot de essentie en schaften ze een lasercutter aan. Voor hun Londerlab palmden ze hiervoor een aparte ruimte in. Het Fablab’ke in Brussel is een initiatief van kunstencentrum iMal en een bredeschoolen sociaal project. Zij voorzien een – zoals de naam het zegt – minifablab in een klein voormalig klaslokaal. De bibliotheek van Puurs bood de initiatiefnemers van FabLab Klein-Brabant een vaste stek. Dit zorgt dadelijk voor een nieuwe dynamiek. In Nederland zien we ook dat bibliotheken investeren in uit de kluiten gewassen maakplekken.

7 — Kennis delen met anderen behoort

tot de essentie van de makersbeweging.

6 — Al doende leert men: falen is een deel van het leerproces. Bekijk stroompannes en een computer die het even laat afweten als een uitdaging.

“De diversiteit in soorten makerspaces is een grote troef, waarbij iedere cultuurwerker en organisatie een eigen rol kan opnemen.”

10 — Start klein, maar bekijk zeker hoe

je de ideeën van makerspaces op een structurele en strategische manier kan verankeren in jouw organisatie.

De meeste projecten zijn we momenteel aan het afronden. Begin 2018 bekijken we met de lokale partners en de betrokken experten welke formats we kunnen opschalen naar andere steden en gemeenten. In de loop van 2018 delen we wat we leerden met de brede sector.

Meer lezen? www.cultuurconnect.be/makerspaces

Een makerspace is een digitale, coöperatieve werkplaats waar mensen met behulp van opensourcehardware kunnen experimenteren. Iedereen is uitvinder, iedereen is ontwik­ kelaar, iedere droom kan wer­ kelijkheid worden. In de wereld van makerspaces bestaan er geen patenten. Makers werken samen via het internet en technologie. Zo leren ze van elk project en van elkaar.

8 — Ga tewerk met de passie van kin-

deren die de wereld ontdekken: vol nieuwsgierigheid en onbevangen. 9 — Centraal in de makersbeweging

staat het out of the box-denken, de maatschappij herdenken. Dit is het kruispunt waarop makersbeweging en cultuursector elkaar ontmoeten en versterken.

15


Uncovered Magazine #1

DOSSIER

Games in een cultuurcentrum of bibliotheek Gamen vormt een belangrijk onderdeel van de leefwereld van jongeren, dat blijkt uit zo goed als alle onderzoek naar hun vrijetijdsbesteding. Met andere woorden: games zouden wel eens hét middel kunnen zijn om een brug te maken tussen deze doelgroep 8- tot 18-jarigen en het cultuurhuis of de bibliotheek, om actief en cocreatief met hen te werken.

Cultuurconnect en het lokaal cultuurbeleid in Deurne gingen de uitdaging aan. Het resul­ taat? Tussen krokus en Pasen 2017 tourde een prachtige, mobiele arcadehal met handge­ maakte houten arcadekasten en kunstige games door cultureel Deurne. In de vier ver­ schillende locaties was de publieksopkomst goed. Uit bevragingen blijkt dat de jonge en iets oudere deelnemers dit retroconcept met de coöperatieve spellen zeer smaakten.

16

Het effect van de game-installatie op een cultuurhuis Zowel op het openingsevent ‘Push the Button’, waar CC Deurne alle gameregisters opentrok, als tijdens de daaropvolgende tour, liet de doelgroep jongeren zich niet onbetuigd. Verder was de opkomst vooral goed in de bibliotheeklocaties: het laagdrempelige format lijkt natuurlijk bij de werking van de bib aan te sluiten, waarvan het publiek weet dat die (altijd) open is. Maar ook in


Uncovered Magazine #1

het cultuur- of gemeenschapscentrum vindt de bruisende dynamiek van de arcadehal zeker zijn plaats. De arcadehal bleek erg waardevol wanneer ze werd ingezet in het kader van bijvoorbeeld een mediawijstraject of in samenwerking met scholen of jeugdhuizen. In Deurne werd zo via twee workshops aansluiting gezocht bij het lessenpakket van enkele klassen van de Spectrumschool: een workshop Elektromechanica, met uitleg rond de techniciteit van de spellen, en een workshop Houtbewerking, met uitleg over de creatie van de arcades.

10 mainstream games om mee te starten 1. a lle LEGO games (populair, familie­ vriendelijk en kwaliteitsvol) 2. Fifa 17 3. Nier Automata 4. Horizon Zero Dawn 5. Dark Souls III 6. Minecraft 7. Metal Gear Solid V 8. Batman – Return to Arkham 9. The Witcher III Wild Hunt

Enkele cijfers

Tijdens het project in Deurne werden enquêtes afgenomen van de deelnemende jongeren.

65% 

van de bevraagden kwam voor de eerste keer in een cultuur­ centrum/gemeenschapscentrum

30%  72% 

van de bevraagden was nooit eerder in een bibliotheek

van de bevraagden keert graag terug naar bib of cc/gc voor zo’n aanbod van games

82% 

van de bevraagde jongeren zou vrienden uitnodigen om mee te komen naar de arcadehal

Wat ze het leukste vinden aan de arcadehal? Dat ze moeten samenwerken tijdens de spellen.

Een arcadehal met artistieke, coöperatieve spellen De games uit de arcadehal Co-op Runner stelt je communicatieskills op de proef. Voor de game Doom Buttons beschik je dan weer best over een flinke portie teamspirit en goede reflexen. Uniek aan de Spelfabriek is hoe de grens tussen de digitale en de niet-digitale wereld wordt overschreden. Artistic Arcade is een internationale game die zich ver buiten de verwachtingen en vooroordelen bevindt die we hebben omtrent videogames. In de Belgian Arcade vind je verschillende games die ontworpen zijn door Belgische ontwikkelaars.

10. Rocket League

“Games zijn op een bepaalde manier kunst: het design, de strategie van de vijand... Bijvoorbeeld de manier waarop de spookjes in pacman zich gedragen.”  — een Brusselse scholiere

Voor het arcadehalproject werkten we nauw samen met Devillé Arcade, een bedrijfje dat bestaat uit Hannes en Thomas Devillé. Zij ontwikkelden niet alleen de games, maar ook de kasten eromheen zijn van hun hand. De broers streven ernaar games te maken die boeiend zijn voor alle soorten spelers. Jong en oud, van doorgewinterde gamer tot cultuurliefhebber, ieder vindt er z’n gading. Door rond te trekken van cultuurhuis naar cultuurhuis kwam inderdaad een heel ander publiek dan enkel echte gamers in aanraking met de spellen. De Devillés zien de game dan ook als een artistiek medium dat mensen samenbrengt: “De game is een heel rijk medium waarmee je veel kanten op kan. Het heeft een goed verhaal, het beoogt interactie, je kan alles zelf mee vorm­geven, er zit muziek in… Voor de games die wij ontwikkelen moet je samen spelen met andere mensen om je doel te bereiken. Wij zien gamen dan ook vooral als een sociaal gebeuren, je deelt de ervaring met iedereen.” Tijdens de uitvoering van het arcadehalproject viel op dat dit samenwerkings­ aspect hoog scoorde. Jongeren konden dit erg appreciëren, het vormt een belangrijk verschil ten opzichte van de games die ze in hun eigen vrije tijd spelen. 17


Uncovered Magazine #1

DOSSIER

10 indie games om mee te starten 1.

Owlboy

2.

Super meat Boy

3.

Inside

4.

Abzu

5.

Shovel Knight

6.

Transistor

7.

Torchlight 2

8.

Never Alone

9.

Nidhogg

10. Nuclear Throne

Starten met een spelcollectie in de bib Kriebelt het om zelf te starten met een gamecollectie in je bib? Je hoeft hiervoor zelf geen gamer of expert te zijn. In een artikel op onze website deelde Kortrijks bibmedewerker Jürgen Van Lerberghe alvast enkele tips.

“Indie games zijn ideaal om mee te starten voor een bib, onder andere om budgettaire redenen.” — Jurgen Van Lerberghe

Het is bijvoorbeeld financieel interessant om de nieuwste titels wat later in huis te halen, aangezien de prijs bijna altijd daalt ongeveer een half jaar na het verschijnen van een nieuw spel. Dat vindt je publiek geen punt. Cultuurhuizen met een beperkt budget kunnen enerzijds investeren in het aanleggen van een mooie collectie en die uitleenbaar stellen, maar als je voor de belevingsbib wil gaan, kan je anderzijds ook investeren in een gamezone met spelcomputers en/of spelconsoles, bijvoorbeeld een Playstation. 18

In Kortrijk merken ze dat de gameroom vooral jonge bibbezoekers van 8 tot 14 jaar aanspreekt, al komen er tijdens de examenperiodes ook wel ouderen op af. De consoles zijn druk bezet, zeker op woensdagen en zaterdagen. De spelcomputers met indie games spreken een ruimer publiek aan: van jongeren, tot kinderen en hun ouders of grootouders. Vanaf 150 titels kan je spreken van een mooie collectie en heb je vlotte circulatie. Zorg in je collectie voor een goede mix tussen commerciële en minder bekende games. Jurgen Van Lerberghe: “Indie games zijn ideaal om mee te starten, onder andere om budgettaire redenen: vaak kan je ze voor een prikje aanschaffen via online platforms als Humble Bundle. Meestal betaal je wat je zelf wil en gaat het geld naar een goed doel. Zo heb je in een mum van tijd een interessante collectie.” In Antwerpen tourde de Arcadehal ondertussen van district tot district. Op basis van alle bevin­ dingen onderzoeken we op welke manier dit een zo geschikt mogelijk aanbod voor bibliotheken en cultuurcentra kan worden. Leer het festival­ concept van de arcadegames alvast kennen op Dig It Up (19­20 februari, Antwerpen).

Meer lezen? www.cultuurconnect.be/arcadegames


Uncovered Magazine #1

3 trends voor 2018 Digitale technologie verandert de wereld rondom ons sneller dan ooit. Wij denken alvast dat deze 3 trends nog aan belang zullen winnen in 2018.

Alles wordt artificieel intelligent De komende jaren zal de artificiële intelligentie van elk digitaal product, van elke app blijven groeien. De toenemende hoeveelheid data in deze informatie­ maatschappij zal steeds slimmer ingezet worden om de kloof tussen mens en technologie te dichten. Voor het project Recommendation Engine onderzoe­ ken we bijvoorbeeld hoe we bibliotheekgebruikers artificieel intelligente aanbevelingen kunnen geven op basis van hun leenhistoriek.

Mixed reality is het nieuwe normaal

Virtual reality en augmented reality zijn technolo­ gieën die ons in een andere wereld brengen via ver­ schillende apparaten. Mixed reality is het summum van deze trend. Kunstenaars, dramaturgen, game­ ontwikkelaars gaan hier steeds vaker mee aan de slag. Zo experimenteerden we met mixed reality tijdens het project Livestreaming om de betrokken­ heid van het publiek te vergroten. Patiënten van de kinderafdeling oncologie in het UZA volgden live de theatervoorstelling Sunjata vanuit HETPALEIS en konden interactief applaudisseren op het grote scherm via een webplatform.

De chatbot als gesprekspartner

Er breekt een tijdperk aan waarin we conversaties aangaan met slimme stukjes software, vaak binnen messaging apps. De betere chatbots kunnen een gepersonaliseerde, interactieve communicatie bieden. Zoals de chatbot van het Anne Frank Huis via Facebook Messenger, die vragen over het huis en de Tweede Wereldoorlog beantwoordt.

19


Uncovered Magazine #1

Meer publiek met livestreaming Het voorbije jaar verkenden we samen met cultuurhuis de Warande de mogelijkheden van livestreaming voor cultuurcentra om hun publiek te verruimen en kennis te maken met een publiek dat ze anders moeilijk bereiken, in dit geval een minder mobiel publiek dat graag ook van cultuur wil genieten. Het project Livestreaming geeft inzicht in noden en verwachtingen van deze nieuwe doelgroepen.

Publieksverruiming door livestreaming

Les petites histoires des grandes dames © Sien Verstraeten

Van cultuurhuis naar woonzorgcentrum

In de grootschalige enquête ‘From Live to Digital’ onderzocht AEA Consulting de impact van digitale ontwikkelingen zoals livestreaming op theater (publiek, productie en verspreiding). Een voorstelling volgen via livestreaming beschouwen de respondenten als een kans om op een andere manier cultuur te kunnen beleven. Deze alternatieve manier van cultuurbeleving kan het gevoel van de fysieke aanwezigheid niet vervangen, waardoor er geen sprake is van een verlies aan live publiek. Door livestreaming kunnen ook andere doelgroepen proeven van jouw aanbod.

20

Een belangrijke nieuwe doelgroep die je met livestreaming kunt bereiken, zijn minder mobiele senioren. Dit is een publiek dat een cultuurhuis op de klassieke manier moeilijk of zelfs niet (meer) bereikt. We deden 3 experimenten met de focus op deze doelgroep in 2017. ‘Slumberland’, Zonzo Compagnie, 14/2

Zo’n 100 leerlingen uit het eerste en tweede leerjaar zagen de voorstelling in de Warande. Op hetzelfde moment bekeek 1 klasje samen met 20 rusthuisbewoners de captatie van Slumberland in woonzorgcentrum De Wending. Zowel voor als na de voorstelling gingen beide publieken in gesprek met elkaar via een live connectie.

‘Gedeelde Smart: levenslappen en smartliederen’, Jan Desmet, Lien Van de Kelder en Pieter-Jan Desmet, 21/4

In de cafetaria van het woonzorgcentrum werden de bewoners onthaald zoals in een cultuurcentrum. Jan Desmet heette de rusthuisbewoners welkom en sprak hen enkele keren aan tussen de nummertjes door. Nadien gingen de bewoners via Google Hangouts in gesprek met de artiesten. ‘Les petites histoires des grandes dames’, Eddy et les Vedettes, 31/10

Cultuurhuis de Warande livestreamde dit optreden naar 8 Kempische woonzorgcentra tegelijk. Deze keer stapten ook de andere cultuurcentra van ’t Pact mee in het project: CC Zwaneberg (Heist o/d Berg), CC ’t Getouw (Mol), CC De Werft (Geel), CC ’t Schaliken (Herentals). Zij gebruikten hun


Uncovered Magazine #1

“Ze had ons gezegd; je komt er niet in zonder ticket. En dat vond ik wel ferm! Ge ging eigenlijk echt naar de Warande op die manier.” — bewoner woonzorgcentrum De Wending

baar dat ze dankzij de techniek van het livestreamen (opnieuw) deel kunnen uitmaken van het Warandepubliek: “Het toegangsticket geeft echt de indruk: ik ga naar theater. Ze had ons gezegd; je komt er niet in zonder ticket. Dat vond ik wel ferm! Ge ging eigenlijk echt naar de Warande op die manier.” Ook de interactie die we telkens hebben opgezet tussen beide locaties, bleek een grote meerwaarde.

Van cultuurhuis naar ziekenhuis

Slumberland © Lien Wevers

Nog een mogelijke nieuwe doelgroep zijn langdurig zieke patiënten in ziekenhuizen. Op 27 december konden de patiënten van de kinderafdeling oncologie van het UZA de voorstelling Sunjata volgen, die op dat moment in HETPALEIS (Antwerpen) plaatsvond. Het was een echt familiegebeuren: ouders, broers en zussen waren welkom om via livestream mee te volgen. Ook hier zetten we in op interactie om een sterkere betrokkenheid te creëren.

Wat brengt 2018 ? ‘Brief aan mijn kind’, Maelstrom, 3/5

Acteur Thomas speelt in CC De Kern (Wilrijk), acteur Jorre speelt simultaan in het woonzorgcentrum. Met een stream in 2 richtingen volgt het publiek de voorstelling.

expertise op vlak van cultuurbeleving om bij te dragen aan de sfeercreatie en de totaalbeleving in ieder woonzorgcentrum. In de 8 woonzorgcentra volgden gemiddeld 60 bewoners de voorstelling – dat geeft een kleine 500 bewoners in totaal. Dat is een duide-

lijke verruiming van het publiek dat ze in de Warande bereiken.

We onderzoeken ook welk business model ontwikkeld kan worden om livestreaming vanuit cultuur- en gemeenschapscentra naar minder mobiel publiek op te schalen voor heel Vlaanderen.

We voerden vele gesprekken met de bewoners van woonzorgcentrum De Wending én met hun begeleiders. Zij zijn in eerste instantie heel dank-

Meer lezen? www.cultuurconnect.be/livestreaming

21


Uncovered Magazine #1

The making of… de nieuwe bibliotheekwebsite Met de ontwikkeling van de nieuwe, responsieve biblio­ theekwebsite willen we de digitale dienstverlening ver­ beteren door de catalogus, Mijn Bibliotheek en de biblio­ theekwebsites aan te bieden in één platform. Wunderkraut is de technische partner die dit websiteplatform op Vlaamse schaal realiseert.

De nieuwe bibliotheekwebsite wordt ontwikkeld op maat van de lokale bibliotheek en we plaatsen de gebruiker van die bib meer dan ooit centraal. Door lenersgegevens, bevragingen, gebruikscijfers, obser­ vaties en input van de bibliotheken samen te leggen, proberen we de noden en het gedrag van de biblio­ theekgebruiker in kaart te brengen. Op basis daarvan nemen we beslis­ singen doorheen het design- en ont­ wikkelproces.

Wie is de bibgebruiker? Het is een open deur intrappen, maar dé bibgebruiker bestaat eigenlijk niet en daardoor is het een extra grote uitdaging om goede (online) diensten te ontwikkelen, geschikt voor elke gebruiker. In de eerste plaats spelen we hierop in door een zo eenvoudig mogelijke taakgerichte website te maken en dus niet voor elke mogelijke gebruiker specifieke extra functies in te bouwen. 22

Toch gaan we ook aan de slag met bepaalde statistische gegevens om groepen gebruikers te definiëren. De BIOS-statistieken, een gebruikersonderzoek uit 2004 en andere bronnen leren ons bijvoorbeeld dat het bibliotheekpubliek overwegend vrouwelijk is, dat kinderen veel gebruik maken van de bib, dat er genrelezers zijn… Zo deelden we de bibgebruikers op in gebruikerssegmenten, op basis waarvan we persona’s creëerden: type­ gebruikers zoals Gwen, een jonge moeder van 2 meisjes die de bib vooral bezoekt voor haar dochters. Die per­ sona’s houden we in het achterhoofd bij het ontwerpen van de website. Bibliotheekmedewerkers vormen natuurlijk een niet te verwaarlozen groep gebruikers van de bibliotheekwebsite. Hun dagelijkse noden zijn soms dezelfde als die van de eindgebruikers, maar soms zijn ze ook erg verschillend. Als we knopen moeten doorhakken omdat deze noden strijdig zijn, dan kiezen we voor het perspectief van de eindgebruiker.

Wat wil de bibgebruiker? Wat verwacht een gebruiker van de bibliotheekwebsite? Uit online bevragingen viel op dat een groot aandeel van het catalogus­gebruik schoolgere-

lateerd is. De toptaken blijken het consulteren van de beschikbaarheid en het verlengen van uitleningen: samen goed voor 80% van alle websitegebruik. We leerden bovendien dat gebruikers over het algemeen tevreden zijn over de huidige dienstverlening. De gegevens uit alle verschillende bevragingen dienden als input voor een workshop met bibmedewerkers, waarbij we de persona’s gebruikten om realistische scenario’s uit te tekenen van acties die gebruikers op de website ondernemen. De W-vragen stonden centraal: wat zoeken ze, waarom, wanneer, enzovoort.

Wat doet de bibgebruiker? Uit bevragingen kan je heel wat leren. Wat de gebruiker zegt is één ding, maar wat hij doet is soms nog iets anders. Dankzij Google Analytics krijgen we een globaal overzicht van het echte gebruik van de bibliotheekwebsite. We zien ook hier de eerder genoemde toptaken terugkomen. Wat verder opvalt in de statistieken: gebruikers benutten maar een heel beperkte set van alle opties zoals verfijnen, sorteren... In de praktijk klikken ze op de eerst aangeboden opties, bijna nooit op de andere. Die analyse ondersteunt


Uncovered Magazine #1

“Zodra er een werkend prototype is van de nieuwe website, observeren we opnieuw gebruikers terwijl ze ermee aan de slag gaan.”

om enkele taken uit te voeren. Door te observeren begrijpen we nog beter hoe gebruikers met de website omgaan, wat duidelijk is en wat voor verwarring of zelfs frustratie zorgt. het uitgangspunt dat de website vooral niet overladen moet worden met allerlei features. We observeerden verder individuele gebruikers bij hun gebruik van de bibliotheekwebsite. Zowel in 2015 als in de zomer van 2017 gingen we naast gebruikers zitten en vroegen we hen

Samen met de bibliotheken We leggen dit proces niet alleen af met het projectteam en de leverancier, maar we betrekken de bibliotheken van in het begin zoveel mogelijk. Een

veertigtal medewerkers uit Vlaamse en Brusselse bibliotheken van verschillende grootte delen tijdens workshops hun kennis en ervaring met elkaar en met ons. Hun dagelijkse contact met de gebruiker levert een onmisbaar extra perspectief. Ze helpen ons bij het opstellen van realistische gebruikers­ scenario’s, werpen een kritische blik op lay-out en functionaliteiten van de eerste ontwerpschetsen en helpen actief mee met het uitvoeren van gebruikerstests.

Samen met de gebruikers

“De nieuwe bibliotheekwebsite wordt ontwikkeld op maat van de lokale bibliotheek en we plaatsen de gebruiker van die bib meer dan ooit centraal.”

Acht strategische uitgangspunten 1. Flexibele interfaces op een duurzame onderbouw 2. De lokale bibliotheekwebsite als hoofdproduct 3. De interfaces zijn gebruiksvriendelijk en taakgericht 4. Een dienstenomgeving voor fysieke en digitale bibliotheekcollecties

In 2018 doen we nog meer testen waarbij gebruikers en bibs direct betrokken zijn. Zodra er een werkend prototype is van de nieuwe website, gaan we testen, aanpassen en opnieuw testen. Dit vindt plaats voor de definitieve oplevering. Samen met de leverancier sturen we het design nog bij waar nodig. Deze samenwerking met gebruikers willen we helemaal integreren in onze werking. Ook na het live gaan van de eerste versie van de nieuwe bibliotheekwebsite blijven we het gebruik observeren en analyseren. Zo werken we continu met en voor onze gebruikers aan een goede en gebruiksvriendelijke bibliotheekwebsite.

5. Integratie met zoekmachines, sociale netwerken en websites 6. Een lokale invulling geënt op een gedeelde contentbasis 7. Verzameling van alle openbare bibliotheekcollecties en -diensten 8. Gebouwd met open en toegankelijke technologie

Meer lezen? www.cultuurconnect.be/diensten/ bibliotheekwebsites

23


Uncovered Magazine #1

E-mail, een krachtige communicatietool

Digitale technologie in kunst- en cultuurbeleving

Mensen schrijven zich in voor je nieuws­ brief en kiezen ervoor om op de hoogte te blijven over jouw organisatie. Nieuwsbrie­ ven vanuit de culturele sector worden veel en graag gelezen. Een goede reden om er wat meer aandacht aan te besteden ! 1. schrijf een prikkelend onderwerp & eerste regel 2. vermeld als naam van de afzender eens een medewerker 3. kies goed verzendmoment 4. personaliseer: spreek je ontvanger aan met de voornaam (*|FNAME|*) 5. maak je mail leesbaar op elk apparaat (responsive) 6. KISS: keep it simple and short 7. doe A/B-testing 8. analyseer je resultaten en ga ermee aan de slag Lees meer: www.cultuurconnect.be/ uitgezocht-datagestuurde-marketing

24.10.2017   Op de inspiratiedag Digital Arts Uncovered doken we in het vraagstuk welke rol cultuurcentra kunnen spelen op vlak van digitale kunst- en cultuurbeleving.

Een vlag die vele ladingen dekt Digitale kunst- en cultuurbeleving gaat over educatie rond digitale technologie en de connectie met het artistieke, maar evengoed over creatie en presentatie van digitale kunst, nieuwe technologieën als element in een kunstwerk, of als dramaturgische elementen binnen podiumkunsten. Volgens Diana Raspoet (iMAL) is er nood aan een gemeenschappelijk begrippenkader. Waardecreatie mbv digitale technologie Kunst en cultuur moeten mee aan het roer van digitale innovatie. Volgens Joris Weijdom is het hoog tijd dat de cultuursector meedoet aan het debat over hoe technologie zich moet verhouden tot mens en maatschappij. Wat is de mogelijke impact van nieuwe digitale technologie op dramaturgie en theaterbeleving? Gezamenlijke zoektocht en experiment Met een slim partnerschap tussen artistieke gezelschappen, kunst- en cultuurhuizen en het Vlaamse beleid gaan we voor een innovatief netwerk met ruimte voor experiment – waarbij het artistieke proces en de culturele beleving van het publiek centraal staan.

Elke gemeente lokaal digitaal ! De Digitale Week is een campagne in Vlaanderen die mensen digitale vaardigheden bijwww.digitaleweek.be brengt, media­ wijzer maakt en volop laat genieten van de mogelijkheden van digitale cultuurbeleving en -creatie. De campagne loopt in 2018 van 19 oktober tot 4 november. Digitale evoluties gaan razendsnel: prangende vragen rond privacy, democratie, innovatie, educatie en creativiteit dringen zich steeds meer op. 2018 is een verkiezingsjaar en dus een belangrijk jaar voor de lokale organisa­ toren van de Digitale Week: bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra, welzijns­ organisaties… Met de campagne moedigen we lokale overheden aan om in te zetten op de vele educatieve, creatieve en spannende initiatieven.

24

Zes handige dingen die je kan doen met het nieuwe eengemaakte bibliotheeksysteem 1. Leenregels op voorhand aanmaken en ze vanaf een bepaald moment laten ingaan of eindigen. 2. Hulp bij het afvoeren: je kan aangeven dat iets tot de canon behoort en nooit afgevoerd mag worden. 3. Bepaalde exemplaren blokkeren tegen herindelen, eventueel met een einddatum erbij. 4. Aanbieden van een abonnement voor een jaar, of een tijdelijk abonnement dat automatisch vervalt, of zelfs tienbeurtenkaarten. 5. Omlabelfunctie: snel een nieuwe barcode of een nieuw RFID-label geven. 6. De lener wordt – als hij dat wil – bij de balie verwittigd als hij iets leent dat hij al eerder leende. Dit is uiteraard maar een greep uit een heleboel handige functionaliteiten. Schrijf je in op de nieuwsbrief EBS om op de hoogte te blijven van alle nieuws en informatie!


Niet te missen: de Dig It Up inspiratiedagen Voor het derde jaar op rij is er Dig It Up: dĂŠ inspiratiedagen bij uitstek voor cultuurprofessionals. Leer de digitale pioniers uit het kunst- en cultuurlandschap beter kennen en ontdek de mogelijkheden voor jouw lokale context.

Volg alle nieuws van Cultuurconnect op de voet via onze nieuwsbrief Connected of via onze sociale media.

@ Cultuurconnect

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Herman Lauwers, Priemstraat 51, 1000 Brussel HOOFDREDACTEUR

Lieselot Van Maldeghem, lieselot.vanmaldeghem@cultuurconnect.be REDACTIE

De komende editie wordt een inspiratietweedaagse, die je naar keuze gedeeltelijk of helemaal volgt. Op maandag 19 februari maak je kennis met nieuwe trends en tools. Dinsdag 20 februari zoomen we in op kansen voor een strategisch beleid rond digitale cultuur.

Team Cultuurconnect: Hannes Cannie, Ianthe De Boeck, Herlinde De Vos, Kris De Winter, Evi Gillard, Klaar Leroy, Liesbeth Thiers, Koen Vandendriessche, Hannes Vanhaverbeke, An Vanlierde, Lucy Vereertbrugghen REDACTIEADRES

Cultuurconnect Uncovered Magazine Priemstraat 51, 1000 Brussel 02 213 10 20 info@cultuurconnect.be www.cultuurconnect.be COVERFOTO

Sien Verstraeten FOTOGRAFIE

Sien Verstraeten, Lien Wevers, Cultuurconnect ONTWERP & DRUK

Karakters.be JAAR VAN UITGAVE:

Het gedetailleerde programma van elke dag vind je op www.cultuurconnect.be/ dig-it-up-2018. Inschrijven kan nog tot en met 12 februari 2018 of tot alle workshops volzet zijn. Je bent er dus best op tijd bij. Tot dan !

2018

Uncovered Magazine is een jaarlijks magazine van Cultuurconnect dat verschijnt in januari.

Uncovered Magazine wordt uitgegeven met de steun van de Vlaamse overheid.


Iedereen storyteller

Timeline

timeline.knightlab.com Een verhaal op een tijdlijn, geïllustreerd met video, tweets en afbeeldingen — Presenteer je programma of activiteiten op een originele manier.

12 gratis online tools

Storymap

Izi Travel

Kaarten & plattegronden verrijken met tekstfragmenten, video en foto — Voor berichten over events die plaatsvinden op verschillende plekken in de stad.

www.videoscribe.co

Een eigen audiogids op basis van GPS — Wandel door de stad/gemeente en beluister informatie op basis van locatie.

Powtoon Geanimeerde powerpoints en filmpjes, met grappige cartoonfiguurtjes — Aan de slag met kinderen, voor boekbesprekingen of eigen verhalen. www.powtoon.com

storymap.knightlab.com

Bookcreator

bookcreator.com

Videoscribe

Audiofragment, visueel ondersteund door afbeeldingen en geschreven woorden — Voor handleidingen of uitleg over een moeilijk of complex onderwerp.

izi.travel/nl

Zelf een e­book maken — Naverwerking bij schoolvoorstellingen, in plaats van een zoveelste schrijfopdracht of presentatie.

Joomag

Phrase it

Hands­on toevoegingen doen aan een pdf: een trailer, YouTube­ of Vimeofilmpje, muziek via mixcloud of soundcloud… — Je schoolbrochure zowel op papier als digitaal bezorgen aan leerkrachten. www.joomag.com

Voeg tekstballonnen toe aan foto’s — Met weinig moeite een originele post voor op de sociale media.

phraseit.net

Animoto

Soundcite

animoto.com Breng foto’s, video en muziek samen in 1 video — Stel het team van je organisatie voor of voor een sfeerfilmpje van een event.

Voeg korte geluidsfragmenten toe aan een online tekst — Breng verslag uit van een optreden met fragmenten uit interviews en uit het concert zelf (muziek of de artiest die het publiek toespreekt).

soundcite.knightlab.com

Aurasma Chatterpix

www.aurasma.com

Verrijk analoge materialen met digitale informatie (tekst, foto, video) — Voeg tekst, foto of video toe aan je affiche, brochure, flyer...

Laat een zelf gekozen afbeelding spreken, met een mond die echt beweegt — Tijdens een rondleiding vertelt een afbeelding haar geschiedenis zelf.

www.duckduckmoose.com/ educational­iphone­itouch­apps­for­kids/chatterpix

Lees meer: www.cultuurconnect.be/cultuureducatie-goes-digital

Uncovered Magazine 1 (Cultuurconnect)  

In dit jaarlijkse magazine van Cultuurconnect geven we een overzicht van al wat we het voorbije jaar aan digitale projecten op touw zetten m...

Uncovered Magazine 1 (Cultuurconnect)  

In dit jaarlijkse magazine van Cultuurconnect geven we een overzicht van al wat we het voorbije jaar aan digitale projecten op touw zetten m...

Advertisement