Page 1

   

Crowdfunding   in  kunst  en  cultuur                       Een  onderzoek  van  Caecilia  van  Stigt  en  Jacek  Rajewski   2014  -­‐  2015         (afbeelding  gevonden  op  http://www.crowdmapped.com/crowdfunding-­‐trends-­‐and-­‐ statistics/,  10-­‐06-­‐2014)  

                     

1


Inhoudsopgave   Inleiding  

pag.3

Deel  1:  DEFENITIE,  KARAKTER,  MOTIVATIE  OM  TE  DONEREN,  INVENTARISATIE   CROWDFUNDINGPLATFORMS  EN  DE  TOEKOMST  VAN  CULTURELE  CROWDFUNDING   1.  Wat  is  Crowdfunding  

pag. 4  

2. Waarin  verschilt  crowdfunding  van  andere  vormen  van  fondsenwerving    

pag. 7  

3. Wat  is  de  motivatie  om  te  doneren  

pag. 9  

4. Crowdfunding  wereldwijd  en  in  Nederland  (incl.  crowdfunding  platforms)    

pag. 11  

5. Toekomst  van  de  crowdfunding        

pag. 15

Deel 2:  PRAKTIJVOORBEELD,  ORGANISATORISCHE  VOORWAARDEN,   SUCCESFACTOREN  EN  CONCLUSIES   1)  Praktijkvoorbeeld  –  Crowdfunding  door  Konrad  Kosseleck  Bigband  voor     Worldwar  One  Project  (WW1P)                 2)  Crowdfunding  is  niet  gezond  voor  iedereen-­‐  wat  moet  de  organisatie  in     huis  hebben  om  succesvol  te  zijn               (1)  Het  tem  –  Alle  neuzen  zelfde  kant  op             (2)  Communicatie  –  crowdfunding  is  communicatie         Met  praktische  tips  en  tools  social  mediakanalen           e e e (3)  Netwerk  –  ken  je  1 ,  2  en  3  kring             (4)  Tijdsinvestering  –  maak  een  prioriteit  van  je  campagne        

3) Wat  maakt  de  campagne  succesvol?           (1)  Word  een  echter  wereldverbeteraar           (2)  Doe  je  huiswerk  (verkenning,  het  plan,  campagne  en  afwikkeling)   (3)  Toon  emotionele  band  met  het  publiek           Voorwaarden  en  succesfactoren               4.  Conclusies                     Literatuurlijst                  

pag. 17   pag.  22   pag.  22   pag.  22   pag.  24   pag.  29   pag.  30  

       

Pag. 31   Pag.  31   Pag.  32   Pag.  33   Pag.  34  

Pag. 35  

Pag. 37

2


Inleiding In   dit   onderzoek   willen   we   een   helder   beeld   scheppen   van   het   fenomeen   crowdfunding.   Crowdfunding  is  een  snel  ontwikkelend  begrip  dat  in  de  afgelopen  tien  jaar  de  wereld  lijkt  te  hebben   veroverd.   Jong,   fris   en   online   lijkt   het   eindeloze   mogelijkheden   te   hebben   om   projecten   en   ondernemingen   te   financieren.   Crowdfunding   wordt   gezien   als   een   wondermiddel   bij   gebrek   aan   financiering  of  als  een  waardevolle  aanvulling  op  andere  vormen  van  fondsenwerving.  Het  wordt  niet   alleen   gebruikt   om   kleine   bedragen   binnen   eigen   netwerk   snel   te   verzamelen,   maar   ook   als   een   promotiemiddel  om  nieuwe  doelgroepen  te  veroveren.  Iedereen  doet  er  aan  en  het  lijkt  of  de  groei   van   bedragen   uit   de   crowdfunding   geen   plafond   heeft.   Tegelijkertijd   hoort   men   steeds   afwijzende   kritiek   binnen   de   culturele   sector;   er   wordt   gesproken   over   verzadiging   van   de   markt   voor   crowdfunding  en  over  monopolisering  door  sommige  crowdfundingplatforms.  Wie  zich  in  de   recente   statistieken   verdiept   kan   merken   dat   naast   de   groei   van   de   inkomsten   uit   de   crowdfunding,   het   aantal  afgewezen  projecten  ook  aanzienlijk  groeit.  Wat  is  de  waarheid?       Doel  van  dit  onderzoek  is  een  antwoord  te  geven  op  de  volgende  vragen:   -­‐ Wat  is  crowdfunding  precies  en  waarin  verschilt  het  van  andere  vormen  van  financiering?   -­‐ Hoe  is  crowdfunding  ontstaan  en  hoe  staat  het  er  wereldwijd  voor?   -­‐ Hoe  kan  crowdfunding  de  SMEs*  in  de  kunst-­‐  en  cultuursector  verder  helpen  en  hoe  verschilt   dit  van  andere  sectoren?   -­‐ Wat  zijn  doorslaggevende  factoren  voor  SMEs  in  de  kunst-­‐  en  cultuursector  om  succesvol  te   zijn   in   crowdfunding?   Dus   wanneer   is   crowdfunding   effectief   en   heeft   het   zin   een   campagne   te  starten?   -­‐ Hoe  zit  een  goede  crowdfundingcampagne  in  elkaar?                                         *  SMEs  –  Small  and  Medium-­‐sized  Enterprises  –  begrip  gebruikt  voor  kleine  en  middelgrote   ondernemende  organisaties.  

3


DEEL 1:  DEFENITIE,  KARAKTER,  MOTIVATIE  OM  TE  DONEREN,   INVENTARISATIE  CROWDFUNDINGPLATFORMS  EN  DE   TOEKOMST  VAN  CULTURELE  CROWDFUNDING    

1. Wat  is  crowdfunding?   Het  begrip  crowdfunding  is  terug  te  voeren  naar  het  begrip  crowdsourcing,  dat  in  2006  door  Howe   werd  geïntroduceerd  (Bannerman,  2013;  Belleflamme,  Lambert  &  Schwienbacher,  2013;  Nita,  2010;   Röthler  &  Wenzlaff,  2011).  Bij  crowdsourcing  wordt  aan  de  ‘crowd’  geen  geld  gevraagd,  maar  wordt   bijvoorbeeld  advies  of  feedback  gevraagd  of  worden  taken,  die  niet  geautomatiseerd  kunnen  worden   via  internet,  uitbesteed  aan  de  crowd.  Het  crowdsourcing-­‐fenomeen  krijgt  vrij  snel  eigen  plek  binnen   de   culturele   sector,   waar   aan   deelnemers   van   kunstprojecten   of   festivals   wordt   gevraagd   om   mee   te   doen  aan  het  creëren  van  een  artistiek  aanbod.  Ook  crowdfunding,  dat  ontstaan  is  in  de  Verenigde   Staten,   wordt   vooral   (en   in   de   beginjaren   zelfs   uitsluitend)   gebruikt   voor   artiesten   in   de   kunst,   literatuur,  film-­‐  of  muziekindustrie.     Sinds   het   begin   van   de   21e   eeuw   is   het   steeds   gebruikelijker   geworden   om   internet   in   te   zetten   voor   fondsenwerving,  omdat  het  met  internet  mogelijk  is  grote  groepen  mensen  te  bereiken.  Relatief  veel   donateurs,  die  relatief  weinig  geld  geven,  kunnen  toch  grote  bedragen  opleveren.  De  hoop  die  men   heeft   bij   crowdfunding   is   het   bieden   van   meer   kansen   aan   meer   mensen   en   het   vergroten   van   de   betrokkenheid  van  het  publiek  (Bannerman,  2013).     Er   zijn   verschillende   vormen   van   crowdfunding.   Mede   daardoor   zijn   er   ook   veel   verschillende   definities   voor.   Definities   zijn   altijd   op   een   bepaalde   manier   limiterend   en   in   het   geval   van   crowdfunding  betekent  het  dat  een  definitie  vrijwel  altijd  bepaalde  vormen  van  crowdfunding  uitsluit   (Mollick,  2013).  Een  in  de  wetenschap  veel  gebruikte  definitie  is  die  van  Schwienbacher  (2013):   Crowdfunding  involves  an  open  call,  mostly  through  the  Internet,  for  the  provision  of  financial   resources  either  in  the  form  of  donation  or  in  exchange  for  the  future  product  or  some  form  of   reward  to  support  initiatives  for  specific  purposes.     Alhoewel   definities   erg   op   elkaar   lijken,   zijn   er   vaak   subtiele   verschillen.   Hieronder   een   aantal   verschillende  definities:   Mollick  (2013):   Crowdfunding  refers  to  the  efforts  by  entrepreneurial  individuals  and  groups  –  cultural,  social   and   for-­‐profit   –   to   fund   their   ventures   by   drawing   on   relatively   small   contributions   from   a   relatively   large   number   of   individuals   using   the   Internet,   without   standard   financial   intermediaries.   De  Buysere  et  al.  (2012):   The   collective   effort   of   individuals   who   network   and   pool   their   resources,   usually   via   the   Internet,  to  support  efforts  initiated  by  other  people  or  organizations.   Van  Vliet  (2011):   Crowdfunding   representeert   de   mogelijkheid   om   voor   een   bepaald   project   via   een   open   oproep   –   met   behulp   van   het   internet   –   een   vooraf   bepaalde   hoeveelheid   financiële   middelen  

4


te vergaren   van   een   ongedefinieerd   (en   groot)   netwerk   van   mensen,   in   ruil   voor   een   immateriële,  dan  wel  materiële  beloning.   Röthler  &  Wenzlaff  (2011):   Crowdfunding   can   be   defined   as   a   form   of   financing   through   an   open   call   via   social   media/web   2.0.   The   objective   of   crowdfunding   is   to   finance   a   specific   project   or   enterprise.   Usually  contributors  are  promised  immaterial,  material  or  financial  rewards.   Wikipedia  (zoals  geciteerd  in  Röthler  &  Wenzlaff,  2011):   Crowdfunding  (sometimes  called  crowd  financing,  crowd  sourced  capital,  or  street  performer   protocol)  describes  the  collective  cooperation,  attention  and  trust  by  people  who  network  and   pool   their   money   and   other   resources   together,   usually   via   the   Internet,   to   support   efforts   initiated  by  other  people  or  organizations.  Crowd  funding  occurs  for  any  variety  of  purposes,   from   disaster   relief   to   citizen   journalism   to   artists   seeking   support   from   fans,   to   political   campaigns,  to  funding  a  startup  company  or  small  business  or  creating  free  software.     Praktisch  vindt  crowdfunding  meestal  plaats  via  online  crowdfundingplatforms.  Deze  platforms  zijn   meestal  gerelateerd  aan  een  specifiek  onderwerp  (voorbeelden  uit  de  creatieve  sector  in  Nederland:   Tenpages   voor   boeken,   CineCrowd   voor   film,   Voordekunst   voor   kunst-­‐   en   cultuurprojecten).   Op   zo’n   platform   wordt   dan   een   projectprofiel   aangemaakt   met   daarop   meestal   de   titel,   een   video,   een   beschrijving   van   hoe   het   geld   gebruikt   gaat   worden,   het   doelbedrag   en   de   duur   van   de   campagne   (Hui,   Greenberg   &   Gerber,   2014).   Een   belangrijk   element   bij   de   crowdfundingplatforms   is   de     urgentie   rondom   het   project   tegen   de   crowdfundingdeadline.   Bij   sommige   platforms   worden   projecten  alleen  gehonoreerd  indien  90%  of  meer  van  het  doelbedrag  binnen  de  aangegeven  termijn   wordt  gehaald.  Dat  dwingt  de  projecthouders  om  hun  projecten  een  extra  draai  te  geven  door  het   aantonen   van   een   bepaalde   (maatschappelijke)   urgentie.   Op   deze   manier   wordt   het   ‘nu   of   nooit’-­‐ gevoel  bij  donateurs  gewekt  waardoor  de  crowdfundingcampagne  op  een  spannend  online  spel  lijkt.       Crowdfunding  is  op  zich  geen  nieuw  fenomeen.  Zo  zijn  in  het  verleden  bijvoorbeeld  het  voetstuk  van   de   Liberty   Statue   in   New   York   en   composities   van   Mozart   en   Beethoven   door   crowdfunding   gefinancierd.  Wat  er  nieuw  aan  is,  is  dat  het  online  gebeurt,  waardoor  het  potentiële  netwerk  veel   groter  is  (Bannerman,  2013;  Röthler  &  Wenzlaff,  2011).   Volgens   de   Buysere   et   al.   (2012)   is   crowdfunding   noodzakelijk   ingegeven   door   de   crisis.   Alhoewel   de   crisis   waarschijnlijk   wel   voor   veel   mensen   een   motivatie   is   geweest   om   aan   crowdfunding   te   beginnen  is  de  populariteit  ervan  ook  al  in  de  jaren  voorafgaand  aan  de  crisis  enorm  toegenomen.   Mermiri  (2011)  zegt  inderdaad  ook  dat  er  door  de  crisis  financiële  problemen  in  de  culturele  sector   zijn,  maar  dat  er  tegelijk  al  in  de  afgelopen  tien  jaar  een  stijging  van  25%  boven  de  inflatie  zichtbaar  is   in   de   private   giften   die   naar   de   culturele   sector   gaan.   Daarbij   merkt   Mermiri   op   dat   de   culturele   sector   nog   een   hoop   te   leren   heeft   op   het   gebied   van   fundraising,   zeker   als   je   het   vergelijkt   met   bijvoorbeeld   de   liefdadigheidssector.   In   de   culturele   sector   is   er   altijd   geld   van   de   overheid   gekomen   en  is  er  dus  minder  kennis  over  fundraising.     In  Nederland  heerst  bovendien  momenteel  een  sterk  idee  dat  de  cultuur  minder  elitair  zou  moeten   zijn   en   gedragen   moet   worden   door   grotere   groep   uit   de   samenleving;   daar   past   de   trend   van   crowdfunding   goed   in   (Van   Vliet,   2011).   Crowdfunding   is   meer   dan   het   vergaren   van   geld,   het   vergroot   ook   het   draagvlak   en   de   betrokkenheid   van   het   publiek.   Het   is   een   alternatieve   marketingtool  of  een  alternatieve  vorm  van  marktonderzoek  (Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014;  Curtis,  

5


2012). Alhoewel   in   Amerika   naast   de   creatieve   sector   vooral   ook   ondernemers   gebruik   van   crowdfunding  maken,  is  het  in  Nederland  vanaf  het  begin  met  name  de  creatieve  sector  geweest  die   veel  gebruik  van  crowdfunding  maakte  (Van  Vliet,  2011).     Welke   vorm   gebruikt   wordt   hangt   af   van   het   doel   van   de   initiator,   maar   ook   van   de   vorm   van   de   tegenprestatie.   Die   twee   factoren   zijn   vaak   nauw   met   elkaar   verbonden.   Zoals   eerder   gezegd   is   crowdfunding   in   Nederland   vooral   bekend   als   middel   om   (culturele)   projecten   te   financieren.   Als   het   echter  wordt  gebruikt  om  ondernemingen  op  te  starten,  vraagt  dat  uiteraard  een  andere  benadering   (Belleflamme,  Lambert  &  Schwienbacher,  2013;  Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014).     Doelen  van  een  initiator  kunnen  de  volgende  zijn  (Mollick,  2013):   -­‐ relatief  kleine  bedragen  voor  eenmalige  projecten  (vaak  vooral  van  familie  en  vrienden);   -­‐ starten  onderneming  (geld,  maar  ook  advies,  naamsbekendheid);   -­‐ aantonen  van  de  vraag  naar  een  nieuw  product,  marketing  van  een  nieuw  product.   Bannerman  (2013)  en  Mollick  (2013)  (en  vele  anderen)  onderscheiden  de  volgende  vier  vormen  van   crowdfunding:   1. donation-­‐based  crowdfunding:  het  publiek  doet  een  donatie  zonder  daar  iets  voor  terug  te   krijgen,  dit  komt  vooral  voor  bij  culturele  projecten  en  liefdadigheid  voor;   2. reward-­‐based   crowdfunding   (ook:   incentive-­‐based,   Van   Vliet   2011):   tegenover   een   donatie   staat  een  materiële  of  immateriële  tegenprestatie,  dit  model  wordt  ook  veel  voor  culturele   projecten  gebruikt;   3. lending-­‐based  crowdfunding:  de  donatie  is  een  lening  en  wordt  later  met  rente  terugbetaald,   dit  is  een  vorm  die  vooral  bij  startende  ondernemingen  voorkomt;   4. equity-­‐based  crowdfunding:  ook  deze  vorm  komt  vooral  bij  startende  ondernemingen  voor,   Donateurs  zijn  aandeelhouders  en  krijgen  bijvoorbeeld  stemrecht.   Een   vijfde   vorm   die   door   o.a.   Röthler   en   Wenzlaff   (2011)   wordt   onderscheiden   is   pre-­‐selling.   Andere   auteurs   scharen   dit   onder   reward-­‐based   crowdfunding.   Wanneer   een   nieuw   product   wordt   ontwikkeld,   kan   dit   al   besteld   worden   voordat   het   op   de   markt   is,   vaak   zelfs   voor   meer   geld   dan   latere  consumenten  ervoor  betalen.  Zo  wordt  het  geld  voor  het  productieproces  bij  elkaar  gebracht   en  als  tegenprestatie  krijgt  de  donateur  het  product  wanneer  het  af  is.    

6


2. Waarin  verschilt  crowdfunding  van  andere  vormen  van  fondsenwerving?     Crowdfunding   verschilt   natuurlijk   vooral   in   de   praktische   uitwerking   van   andere   vormen   van   fondsenwerving.   In   plaats   van   grote   bedragen   aan   te   vragen   bij   een   of   enkele   ‘klassieke’   investeerders   wordt   veel   tijd   gestoken   in   het   opzetten   en   uitbreiden   van   een   zo   groot   mogelijk   netwerk,  dat  kleine  bedragen  doneert.  Crowdfunding  is  hierdoor  naast  fundraising  ook  een  vorm  van   marktonderzoek  en  marketing  (Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014;  Curtis,  2012).     Het   publiek   bepaalt   immers   welke   projecten   de   moeite   waard   zijn   om   doorgang   te   vinden.   Hierbij   verdwijnt   de   traditionele   ‘gatekeeper’   (Nita,   2010).   Deze   gatekeeper   kan   gezien   worden   als   de   theaterdirecteur  of  –programmeur  die  besluit  welke  projecten  door  het  publiek  gewaardeerd  zullen   worden  en  deze  programmeert.  Ook  klassieke  investeerders  (o.a.  fondsen)  hebben  van  oudsher  vaak   een  grote  stem  in  wat  er  wel  en  niet  ten  uitvoering  gebracht  wordt.  Nita  (2010)  beschrijft  dat  er  in   principe  altijd  een  zekere  afstand  is  tussen  kunstenaar  en  publiek,  omdat  de  kunstenaar  vaak  zijn  tijd   een  stuk  vooruit  is  en  (zeker  in  geval  van  experimentele  kunst)  het  publiek  dit  niet  altijd  kan  bijbenen.   De   gatekeepers   brengen   de   partijen   bij   elkaar,   maar   maken   vaak   voor   de   veiligheid   (of   uit   andere   beleidsoverweging)   wel   vrij   conservatieve   keuzes   in   hun   aanbod.   Met   crowdfunding   verdwijnt   de   gatekeeper  en  is  het  ineens  het  publiek  zelf  dat  beslist  welke  projecten  er  mogen  komen  en  welke   het  niet  redden.       Dit   vraagt   van   de   kunstenaar   een   andere   benadering.   Naast   de   intrinsieke   motivatie   om   kunst   te   maken  (die  het  meeste  tot  zijn  recht  komt  als  de  noodzaak  om  geld  te  verdienen  zo  laag  mogelijk  is),   ontstaat   er   ineens   een   extrinsieke   motivatie   om   hun   kunst   ook   zelf   te   financieren.   De   kunst   moet   verkocht  worden  aan  het  publiek,  dat  de  betekenis  van  die  kunst  bepaalt.  Bij  de  crowdfunding  vindt   dat  proces  in  de  meeste  gevallen  plaats  nog  voordat  het  kunstproduct  tot  stand  komt.  Hierdoor  lijkt   de  kunstenaar  zijn  autonomie  kwijt  te  raken.  Er  ontstaat  namelijk  een  gevaar  dat  de  kwaliteit  van  zijn   product  wordt  verstoord  door  de  invloed  van  uiteenlopende  wensen  van  zijn  publiek.  Aan  de  andere   kant     kan   het   echter   ook   meer   vrijheid   opleveren.   Alleen   wanneer   de   kunstenaar   zijn   werk   goed   aan   de   man   weet   te   brengen   vallen   de   grenzen   die   door   de   gatekeepers   opgelegd   werden   weg   (Nita,   2010;   Barabas,   2012).   Bovendien   is   er   een   lange   aanlooptijd   naar   een   project,   waarin   marketing   al   door  middel  van  crowdfunding  plaatsvindt.  Hierdoor  heeft  een  project  veel  meer  tijd  om  draagvlak   bij   het   publiek   te   vinden.   Een   crowdfundingplatform   fungeert   dus   ook   als   leeromgeving   voor   kunstenaars   om   te   ontdekken   wat   werkt   en   wat   niet   werkt   (Nita,   2010).   Alhoewel   er   veel   concurrentie  is  op  de  grote  crowdfundingplatforms,  is  er  ook  een  open  en  geïnteresseerd  publiek  dat   over  het  algemeen  wel  bereid  is  te  geven  (Curtis,  2012).     Het  meest  essentiële  verschil  tussen  crowdfunding  en  andere  vormen  van  fondsenwerving  is  dat  de   financiering   direct   door   het   publiek   gebeurt.   Een   gevolg   daarvan   is   dat   de   financiering   van   projecten   ineens   een   transparant   en   democratisch   proces   wordt   (Röthler   &   Wenzlaff,   2011).   Een   paar   door   Röthler  en  Wenzlaff  onderscheiden  voordelen  van  crowdfunding  zijn:   -­‐ democratisering  van  wat  er  in  de  cultuur  gebeurt   -­‐ nieuwe  inkomsten  genereren   -­‐ innovatieve  oplossingen  en  start-­‐ups   -­‐ funding  wordt  transparant  en  legitiem   Ook   Hussey   (2012)   benoemt   de   democratisering   die   ontstaat.   Dat   is   met   name   op   het   Crowdfundigplatform   op   Kickstarter   heel   zichtbaar.   Dit   platform   heeft   zich   vanaf   het   begin   niet   op   ‘kunst’,   maar   op   ‘creativiteit’   gericht.   De   meest   succesvolle   projecten   blijken   nu   creatieve,   nieuwe  

7


producten te  zijn,  meer  dan  traditionele  kunstprojecten.  Door  het  publiek  een  stem  te  geven  wordt   ineens  duidelijk  wat  er  op  dit  punt  in  de  wereldgeschiedenis  als  belangrijk  wordt  gezien.   Curtis  (2012)  noemt  de  volgende  voordelen  van  crowdfunding:   -­‐ crowdfunding  is  een  perfect  marketinginstrument  en  vergroot  betrokkenheid  op  de  sociale   media   -­‐ crowdfunding  is  een  methode  waarbij  het  mogelijk  is  feedback  te  krijgen  van  je  publiek   -­‐ kosten   zijn   aanzienlijk   lager   dan   bijvoorbeeld   rente   die   aan   een   bank   zou   moeten   worden   terugbetaald   Een  ander  groot  verschil  tussen  crowdfunding  en  andere  vormen  van  financiering  wordt  beschreven   door  Barabas  (2012).  Als  beginnend  artiest  of  kunstenaar  is  het  praktisch  onmogelijk  om  financiering   te   krijgen   van   klassieke   investeerders.   Geen   enkel   bedrijf   zal   bereid   gevonden   worden   om   de   allereerste  film  te  financieren  van  een  filmmaker  waar  nog  nooit  iemand  van  gehoord  heeft.  Voordat   crowdfunding  bestond  waren  beginnende  artiesten  dus  afhankelijk  van  eigen  vermogen,  vrienden  en   familie,  of  leningen.  Crowdfunding  biedt  hiervoor  een  goed  en  haalbaar  alternatief.  

8


3. Wat  is  de  motivatie  om  te  doneren?   Veel  van  de  onderzoeken  naar  crowdfunding  richten  zich  op  de  motivatie  van  donateurs  om  geld  te   geven.  Het  begrijpen  van  dit  mechanisme  is  uiteraard  behulpzaam  als  het  gaat  om  het  ontwikkelen   van   de   beste   crowdfundingscampagne   (Van   Vliet,   2011).   Daarom   hier   een   overzicht   van   de   bevindingen  uit  verschillende  onderzoeken.     Een   van   de   belangrijkste   redenen   voor   mensen   om   geld   aan   een   project   te   doneren   is   het   feit   dat   ze   daardoor   bij   een   bepaalde   community   horen   (Belleflamme,   Lambert   &   Schwienbacher,   2013;   Hui,   Greenberg   &   Gerber,   2014;   Klaebe   &   Laycock,   2012;   Röthler   &   Wenzlaff,   2011;   Van   Vliet,   2011;   Nagymihaly,   2013).   Dit   principe   kent   verschillende   aspecten.   Ten   eerste   is   het   een   soort   sociale   groep   waar   je   door   je   eigen   keuze   bij   kunt   horen,   wat   een   bijzonder   gevoel   geeft   (Belleflamme,   Lambert  &  Schwienbacher,  2013).  Daarnaast  is  deze  groep  waar  je  bij  hoort  een  groep  die  dezelfde   soort  dingen  ondersteunt  die  jij  ook  belangrijk  vindt  (Belleflamme,  Lambert  &  Schwienbacher,  2013):   “Crowdfunding  creates  new  social  interactions  that  motivate  the  crowd  to  participate  in  the   funding  of  projects,  offering  ‘feelings  of  connectedness  to  a  community  with  similar  interests   and   ideals’   for   crowdfunders”   (Gerber,   2012,   zoals   geciteerd   in   Belleflamme,   Lambert   &   Schwienbacher,  2013).   Een  derde  factor  is  een  gevoel  van  betrokkenheid  bij  het  maakproces.  Mensen  die  kunst  en  cultuur   een  warm  hart  toedragen,  maar  zelf  niet  als  kunstenaar  actief  zijn,  voelen  zich  ineens  heel  betrokken,   en   als   een   project   succes   heeft   voelt   dat   ook   een   beetje   als   hun   eigen   succes   (Klaebe   &   Laycock,   2012).     Lesonsky   (2012)   stelt   dat   de   kracht   van   crowdfunding   niet   ligt   in   het   verzamelen   van   geld,   maar   juist   in  het  creëren  van  een  community  die  enthousiast  is  over  een  product  of  project  en  daar  achter  staat.   Donateurs  voelen  zich  ‘part  of  something  new  and  exciting’.   Om  als  projectinitiator  in  te  spelen  op  dit  gevoel  van  betrokkenheid  bij  een  project  of  het  horen  bij   een  community  zijn  de  volgende  strategieën  mogelijk  (Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014):   -­‐ Als  organisator  persoonlijk  contact  met  donateurs  maken.   -­‐ Duidelijke  en  easy-­‐act-­‐on-­‐berichtgeving.   -­‐ Het  winnen  van  vertrouwen  van  donateurs  (zie  ook  hieronder).     -­‐ Duidelijk  weten  te  maken  dat  het  goed  voor  de  community  is  als  deze  persoon  lid  wordt.   -­‐ Er  moet  een  bepaalde  urgentie  zijn  om  mee  te  doen  (bijv.  tijdsdruk).     Een   heel   andere   motivatiefactor   is   de   indruk   van   kwaliteit   die   een   project   maakt.   Kwaliteit,   of   tenminste  de  uitstraling  daarvan,  roept  vertrouwen  op  en  dat  blijkt  ook  een  belangrijke  factor  te  zijn   die   een   potentiële   donateur   over   de   streep   kan   trekken   (Van   Vliet,   2011;   Stemler,   2013;   Mollick,   2013).   Een   indruk   van   kwaliteit   kan   ontstaan   door   eerdere   ervaringen   met   de   initiator   (Van   Vliet,   2011),   maar   ook   door   een   professionele   website   en/of   filmpje   (Mollick,   2013),   naamsbekendheid,   of   al  een  groot  aantal  donateurs  (Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014).  Het  vertrouwen  dat  door  kwaliteit   ontstaat  is  belangrijk,  omdat  dit  de  donateur  de  indruk  geeft  dat  de  initiator  in  staat  is  het  project  tot   een  goed  einde  te  brengen  (Mollick,  2013;  Nita,  2010;  Goudsmit,  2013).     Andere  factoren  die  een  donateur  motiveren  zijn  de  volgende:   -­‐ De   tegenprestatie.   Alhoewel   deze   veel   minder   belangrijk   voor   het   publiek   is   dan   initiators   vaak  denken,  wordt  dit  wel  gewaardeerd.  Vaak  wordt  een  tegenprestatie  meer  gewaardeerd  

9


-­‐

-­‐

-­‐

-­‐

-­‐

als het  meer  persoonlijk  is  (bijv.  iets  wat  speciaal  voor  die  ene  donateur  gemaakt  is,  of  een   meet&greet)   (Klaebe   &   Laycock,   2012).   Het   werken   met   tegenprestaties   voor   vastgelegde   bedragen   heeft   echter   ook   een   nadeel:   mensen   geven   met   name   bij   kleine   donaties   bijna   nooit   een   bedrag   dat   tussen   twee   prijscategorieën   in   ligt,   omdat   de   tegenprestatie   niet   groter  wordt  dan  wanneer  ze  het  laagste  bedrag  uit  die  categorie  geven  (Van  Vliet,  2011).   Een  verzoek  om  te  doneren.  In  Nederland  bestaat  meestal  ongeveer  85%  van  de  donateurs   van   een   project   uit   vrienden   en   bekenden   van   de   initiator   (Van   Vliet,   2011)   (zie   ook   hoofdstuk  7).   Het   gevoel   dat   de   eigen   donatie   het   verschil   maakt.   Dit   speelt   vooral   wanneer   het   doelbedrag  bijna  bereikt  is  en  verklaart  de  vlucht  die  projecten  vaak  op  het  allerlaatst  nemen   (Van  Vliet,  2011).   Kosten/baten.   De   donateur   investeert   tijd   en   moeite   in   het   uitvinden   of   dit   project   iets   is   waar   hij   of   zij   echt   achter   staat.   Als   het   moeilijk   is   om   informatie   over   de   organisator   of   over   het  project  te  vinden,  zal  een  donateur  minder  snel  geld  geven.  De  baten  zijn  eigenlijk  alle   hierboven  beschreven  motivaties  (Van  Vliet,  2011).   Altruïsme   (Van   Vliet,   2011),   of   het   willen   helpen   van   creatieven   (Klaebe   &   Laycock,   2012),   met  name  wanneer  deze  nog  niet  commercieel  succesvol  zijn.   Sociale   status   in   het   eigen   netwerk   door   betrokken   te   zijn   bij   hippe,   nieuwe   projecten   (Klaebe  &  Laycock,  2012),  of  juist  sociale  druk  uit  het  eigen  netwerk  om  ook  te  doneren  (Van   Vliet,  2011).  

                         

10


4. Crowdfunding  wereldwijd  en  in  Nederland   De   crowdfundingplatforms   kunnen   grofweg   opgedeeld   worden   in   twee   categorieën:   algemene   en   nicheplatforms   (Martijn   Arets,   Ronald   Kleverlaan,   Marije   Lutgendorff   &   Koen   van   Vliet,   2014   Crowdfunding:   de   hype   voorbij).   Het   allereerste   online   crowdfundingplatform   was   KIVA   (Bannerman,   2013),  dat  bedoeld  was  om  door  middel  van  microfinanciering  startende  ondernemingen  te  helpen.   In  Amerika  was  het  tot  2012  illegaal  om  equity-­‐based  crowdfunding  toe  te  passen.  In  2012  werd  de   JOBS-­‐Act   (Jumpstart   Our   Business   Startups   Act)   doorgevoerd,   wat   deze   vorm   van   crowdfunding   mogelijk   maakte   (Stemler,   2013;Openshaw,   2014;Lesonsky,   2012).   Inmiddels   is   het   voor   zowel   ondernemingen   als   (culturele)   projecten   in   Amerika   ontzettend   populair   om   crowdfunding   te   gebruiken.   Het   platform   Kickstarter   (voor   creatieve   projecten)   heeft   sinds   de   oprichting   in   2009   24.000   geslaagde   projecten   gekend,   waarbij   een   totaal   van   60   miljoen   dollar   bij   elkaar   is   gebracht   (Röthler  &  Wenzlaff,  2011).  Wereldwijd  was  er  in  2011  1,5  biljoen  dollar  bijeengebracht  (Le,  2013)  en   in  2012  al  2,7  biljoen  dollar  (Nagymihaly,  2013;  Massolution,  2013).  De  schatting  voor  2013  is  zelfs   5,1  biljoen  (Goodman,  2013).  Zowel  wereldwijd  als  ook  in  Nederland  wordt  er  in  de  afgelopen  jaren   elk   jaar   door   middel   van   crowdfunding   tenminste   tweemaal   zoveel   opgehaald   als   het   jaar   ervoor   (Douw,  zoals  geciteerd  in  Van  Essen,  2013).     Crowdfunding   vindt   met   name   in   de   Westerse   wereld   plaats   (Amerika,   Australië,   Nieuw   Zeeland,   Europa)   (Clifford,   2013).   Daarbij   moet   wel   opgemerkt   worden   dat   een   platform   als   KIVA   (in   eerste   instantie   Amerikaans,   maar   nu   internationaal)   veel   projecten   in   ontwikkelingslanden   stimuleert,   maar  vaak  komt  het  initiatief  (en  de  donaties)  toch  uit  Westerse  landen.  Inmiddels  is  crowdfunding   ook  in  Latijns-­‐Amerika  populair  aan  het  worden  (Le,  2013).       •••  Wereldwijd  zijn  de  volgende  crowdfundingplatforms  belangrijk:     Kickstarter   Kickstarter   richt   zich   op   de   creatieve   sector   en   werkt   met   reward-­‐based   crowdfunding.   Het   is   opgericht   in   2009.   Sindsdien   zijn   er   63.796   succesvolle   projecten   met   een   totaalbedrag   van   $1.168.122.151   gefinancierd.   Kickstarter   wordt   wereldwijd   als   het   grootste   platform   gezien.   Vanaf   2014  is  Kickstarter  ook  in  Nederland  beschikbaar  (NOS,  2014).     Indiegogo   Indiegogo  is  iets  vrijer  dan  Kickstarter,  minder  kritisch  op  welke  projecten  zich  aan  kunnen  melden.   Bovendien  hoeft  niet  het  hele  doelbedrag  behaald  te  worden  maar  mag  een  project  al  het  geld  dat   gedoneerd  is  sowieso  houden.     Sponsume   Sponsume   is   gevestigd   in   London   en   is   volgens   Curtis   (2012)   het   grootste   Europese   platform   voor   de   creatieve  sector.  Ook  hier  is  het  niet  nodig  het  doelbedrag  te  halen  om  donaties  te  mogen  houden.       In  Europa  is  crowdfunding  nog  veel  kleiner  dan  in  Amerika,  maar  alleen  al  in  2012  groeide  het  met   300%  (Le,  2013).  In  2011  zijn  in  Europa  200  crowdfundingplatforms  geteld  en  tegenwoordig  zijn  er  30   van  zulke  platformen  in  Nederland.  Wetgevingen  die  fraude  zouden  moeten  tegengaan  zitten  vaak  in   de   weg   en   daarnaast   is   het   ingewikkeld   om   Europa-­‐breed   te   opereren   doordat   de   wetten   in   ieder   land   weer   anders   zijn   (De   Buysere   et   al.,   2012;   Röthler   &   Wenzlaff,   2011).   Om   crowdfunding   in  

11


Europa even  groot  te  laten  worden  als  in  Amerika  zou  het  wel  nodig  zijn  om  in  heel  Europa  samen  te   werken.  Over  het  algemeen  bestaat  er  ook  wel  een  wens  om  de  wettelijke  restricties  zoveel  mogelijk   te   beperken   en   het   internationaal   online   betalingsverkeer   gemakkelijk   en   kosteloos   te   maken   (Röthler  &  Wenzlaff,  2011;  Le,  2013).     In  Nederland  haalden  crowdfundingprojecten  in  2013  in  totaal  32  miljoen  euro  op  (NOS,  2014).  Het   grootste  crowdfundingplatform  in  Nederland  is  Geldvoorelkaar.nl.  Op  deze  website  kan  geld  geleend   of   uitgeleend   worden   tegen   meer   flexibele   voorwaarden   dan   traditioneel   bij   de   bank.   Veel   beginnende   ondernemingen   proberen   hier   hun   startkapitaal   bij   elkaar   te   krijgen.   Deze   vorm   van   crowdfunding  wordt  in  Nederland  in  hoog  tempo  steeds  populairder  (Eufin,  2013).     Mikhaylova   (2013)   waarschuwt   echter   ook   voor   mogelijke   negatieve   kanten   van   crowdfunding.   Vanwege  de  marketing  die  een  crowdfundingproject  oplevert  is  er  bijvoorbeeld  de  mogelijkheid  dat   grote  bedrijven  een  nepcampagne  opzetten  waarvan  de  donaties  uit  het  bedrijf  zelf  komen,  puur  om   marketing   en   media-­‐aandacht   te   creëren   en   naar   de   buitenwereld   het   beeld   te   scheppen   dat   er   met   crowdfunding  gewerkt  wordt.  Hoe  groter  crowdfunding  wordt,  hoe  groter  logischerwijs  ook  de  kans   wordt   dat   projecten   die   door   crowdfunding   worden   gefinancierd   niet   doorgaan   of   een   slechtere   kwaliteit  blijken  te  hebben  dan  verwacht.  Dit  zal  leiden  tot  teleurstelling  bij  het  publiek  en  mogelijk   een  negatieve  invloed  hebben  op  crowdfunding  in  de  toekomst.       •••  De  top-­‐5  van  Nederlandse  crowdfunding-­‐sites:   (bron:  http://www.nrc.nl/nieuws/2014/04/29/neemt-­‐kickstarter-­‐crowdfunding-­‐in-­‐nederland-­‐over/)     http://www.geldvoorelkaar.nl   Geld  voor  elkaar  is  het  eerste  en  grootste  platform  in  Nederland  waar  je  ‘peer  to  peer’-­‐leningen  kunt   regelen.  Ze  richten  zich  vooral  op  crowdfunding  voor  het  MKB,  maar  ook  verenigingen,  stichtingen  en   particuliere   kredietbehoeftes   zijn   welkom.   Het   aangeboden   type   crowdfunding   zijn   leningen.   Ze   werken  volgens  het  alles-­‐of-­‐niets  principe.  De  investeerders  blijven  anoniem.  Betaling  vindt  plaats  via   een  eenmalige  incasso.     http://www.voordekunst.nl/   Voordekunst   is   het   eerste   crowdfundingplatform   voor   kunstprojecten   in   Nederland.   Voordekunst   richt  zich  op  kunstenaars,  instellingen  en  artiesten  uit  verschillende  disciplines,  zoals  film,  literatuur,   muziek,   creativiteit   en   beeldende   kunst.   De   beloning   voor   donateurs   is   een   bedankje   of   een   cadeau,   geen  geld.     http://symbid.nl/   Door  het  investeren  in  Nederlandse  bedrijven  of  nog  op  te  richten  start-­‐ups,  wordt  de  donateur  de   mede-­‐eigenaar.     https://www.crowdaboutnow.nl   Op   deze   site   kunnen   ondernemers,   die   op   zoek   naar   werkkapitaal   zijn,   hun   plannen   plaatsen.   De   investeerders  worden  beloond  met  rente  of  aandelen.    

12


http://www.oneplanetcrowd.nl/ Platform   voor   ondernemers   met   milieuvriendelijke   plannen   of   projecten   met   sociaal-­‐ maatschappelijke   meerwaarde.   Investeerders   worden   beloond   met   een   cadeau,   rente   of   met   aandelen.       •••   Andere   crowdfundingplatforms   in   Nederland   (bronnen:   Douw   &   Koren,   2014   (www.douwenkoren.nl/crowdfunding-­‐in-­‐nederland/   en   Martijn   Arets,   Ronald   Kleverlaan,   Marije   Lutgendorff  &  Koen  van  Vliet.  “Crowdfunding:  de  hype  voorbij.”2014  ).     https://www.kickstarter.com/   Kickstarter  is  een  internationaal  crowdfundingplatform  voor  creatieve  projecten.  Donateurs  kunnen   een  beloning  krijgen  voor  hun  donatie.  Kosten:  5%  van  het  opgehaalde  bedrag  en  transactiekosten.   Met   ruim   een   miljard   dollar   aan   opgehaald   geld,   door   ruim   zes   miljoen   backers   (onder   wie   32.000   Nederlanders),   is   Kickstarter   de   grootste   in   zijn   soort.   Door   vijf   procent   commissie   te   vragen   kreeg   het  bedrijf  de  afgelopen  vijf  jaar  zo’n  46  miljoen  dollar  binnen,  bijna  pure  winst.  Voordat  de  site  in   Nederland   was   gelanceerd,   werden   al   zo’n   honderd   Nederlandse   projecten   via   Kickstarter   gefinancierd,  samen  goed  voor  ongeveer  anderhalf  miljoen  dollar.     www.onepercentclub.com/nl     De  1%  Club  is  een  internationaal  crowdfundingplatform  voor  internationale  projecten  met  een  goed   doel.   Het   aangeboden   type   crowdfunding   zijn   donaties.   Er   is   geen   alles-­‐of-­‐niets   constructie.   Het   platform  heeft  een  ANBI-­‐status.  Betaling  vindt  plaats  via  iDEAL  en  creditcard.       www.collincrowd.nl   Collin  Crowdfund  is  een  crowdfundingplatform  voor  kredietwaardige  ondernemingen  die  minimaal  2   jaar   bestaan.   Ze   zijn   in   juni   2014   van   start   gegaan.   Ze   werken   volgens   het   alles   of   niets   principe.   Betaling  gebeurt  via  iDeal.       https://www.sellaband.com/   Via   SellaBand   kunnen   artiesten   geld   ophalen   voor   de   opname   van   een   album.   In   ruil   voor   een   investering  krijgen  de  investeerders  bijvoorbeeld  een  CD  of  (bij  grotere  bedragen)  een  gesigneerde   CD   of   een   meet   &   greet.   Investeren   kan   vanaf   10   dollar.   In   februari   2010   werd   Sellaband   failliet   verklaard.  Twee  dagen  later  werd  Sellaband  overgenomen  door  een  Duits  bedrijf  en  sindsdien  gaat   het  op  de  oude  voet  verder.     http://www.cinecrowd.nl/   CineCrowd   is   een   platform   waarop   filmmakers   en   cinefielen   elkaar   ontmoeten   om   samen   films   te   produceren.     www.doorgaan.nl   Doorgaan   is   een   initiatief   van   De   Amersfoortse   (verzekeraar).   Het   is   een   platform   voor   starters   en   bestaande  sociale  ondernemers.  Het  aangeboden  type  crowdfunding  is  voorverkoop.  Ze  werken  met   een   alles-­‐of-­‐nietsconstructie.   De   Amersfoortse   investeert   zelf   beperkt   mee   door   middel   van  

13


achtergestelde leningen  die  je  door  likes  en  shares  van  je  netwerk  ophaalt.  Betaling  vindt  plaats  via   iDEAL.     www.kapitaalopmaat.nl   Kapitaal   Op   Maat   is   een   crowdfundingplatform   voor   ondernemers   met   een   financieringsbehoefte   vanaf   25.000   euro.   Ze   richten   zich   vooral   op   het   MKB.   Het   aangeboden   type   crowdfunding   zijn   leningen.  Ze  werken  volgens  een  aangepast  alles-­‐of-­‐niets  principe:  90  procent  van  je  doelbedrag  is   voldoende.   De   investeerders   blijven   indien   gewenst   anoniem.   Betaling   vindt   plaats   via   iDEAL   en   overschrijving.       www.seeds.nl   SEEDS  is  een  crowdfundingplatform  van  ABN  AMRO.  Het  is  een  platform  voor  ondernemers  die  een   maatschappelijke  impact  willen  realiseren.  Crowdfunding  gebeurt  in  twee  rondes;  na  een  stemronde   mag  je  gaan  crowdfunden.  De  aangeboden  types  crowdfunding  zijn  voorverkoop  en  winstuitkeringen   met  een  maximum  van  drie  keer  je  inleg.  Ze  werken  volgens  het  alles-­‐of-­‐niets  principe.  Betaling  vindt   plaats  via  iDEAL.       www.share2start.com   Share2start   is   een   crowdfundingplatform   voor   ondernemingen   en   projecten   op   het   gebied   van   duurzaamheid.   De   aangeboden   types   crowdfunding   zijn   donaties,   voorverkoop   en   leningen.   Ze   werken  volgens  het  alles-­‐of-­‐nietsprincipe.  Betalingen  vinden  plaats  via  iDEAL.       www.voorjebuurt.nl   Voor  je  Buurt  is  een  crowdfundingplatform  voor  projecten  in  de  buurt  of  wijk  met  als  doel  de  sociale   cohesie   te   vergroten.   De   aangeboden   types   crowdfunding   zijn   donaties   en   voorverkoop.   Het   is   voldoende   om   80   procent   van   je   doelbedrag   op   te   halen,   mits   je   donateurs   akkoord   gaan   met   aanpassing  van  je  plannen.  Voor  je  Buurt  heeft  een  ANBI-­‐status.  Betaling  gebeurt  via  iDEAL.       www.wijzijnsport.nl   Wij  zijn  Sport  is  een  crowdfundingplatform  voor  topsporters.  Sportliefhebbers  kunnen  hier  hun  team   of   individuele   sportheld   financieel   steunen   in   ruil   voor   tegenprestaties.   De   aangeboden   types   crowdfunding   zijn   donaties   en   voorverkoop.   Ze   werken   volgens   het   alles-­‐of-­‐nietsprincipe.   Betaling   gebeurt  via  IDEAL  en  creditcard.       www.Tenpages.com   Tenpages   was   een   crowdfundinplatform   voor   boeken.   In   februari   2014   is   door   de   rechtbank   in   Amsterdam   het   faillissement   van   Tenpages   uitgesproken.   TenPages.com   had,   zo   blijkt   uit   de   jaarrekening   over   2012,   die   onlangs   is   gedeponeerd,   op   dat   moment   een   schuld   opgebouwd   van   meer  dan  een  miljoen  euro.     http://www.micromecenaat.nl/   MicroMecenaat   is   een   uniek   crowdfundingplatform   geweest   waar   6   kunstenaars   130   ‘micromecenasen’   hadden   verzameld.   Per   31   december   2014   wordt   Micromecenaat   ontbonden   en   stopt   met   haar   activiteiten.

14


5. Toekomst  van  de  crowdfunding   Crowdfunding  is  in  de  lift,  wereldwijd  en  in  bijzondere  mate  in  Nederland.  Maar  wat  is  de  toekomst   daarvan,  in  het  bijzonder  in  de  culturele  sector?  Als  onderdeel  van  ons  onderzoek  hebben  wij  aan   drie  experts  op  het  gebied  van  crowdfunding  onze  onderzoeksvragen  kunnen  stellen.  De  experts  zijn:   Ronald  Kleverlaan  –    crowdfundingtrateeg  en  een  veelgevraagd  spreker  op  (internationale)   congressen  en  bijeenkomsten.  Daarnaast  is  hij  jaren  bezig  met  het  professionaliseren  van    de   internationale  crowdfundingsector.  Hij  is  initiatiefnemer  van  de  Crowdfunding  Hub,  het  Nederlandse   crowdfunding-­‐kenniscentrum,  mede-­‐oprichter  en  vice-­‐chairman  van  het  European  Crowdfunding   Network,  adviseur  voor  de  Europese  Commissie  en  betrokken  bij  het  jaarlijkse  Nationaal   Crowdfunding  Onderzoek.  Tevens  is  hij  aangesloten  bij  The  Next  Speaker  als  spreker  voor   internationale  congressen  en  workshops  over  crowdfunding.   Douw&Koren  -­‐  is  een  internationaal  toonaangevend  adviesbureau  op  het  gebied  van  crowdfunding.   Ze  dragen  met  onderzoek,  lezingen  en  opleidingen,  (strategisch)  advies,  ontwerp  en  implementatie   van  crowdfundingcampagnes  en  -­‐publicaties  bij  aan  de  opkomst  van  crowdfunding.     Voordekunst  -­‐  een  initiatief  van  het  Amsterdams  Fonds  voor  de  Kunst,  faciliteert  kunstenaars,   artiesten  en  organisaties  die  financiering  zoeken  om  hun  projecten  te  kunnen  realiseren.   Geïnteresseerde  particulieren  of  bedrijven  kunnen  bijdragen  en  daarmee  direct  betrokken  raken  bij   het  realiseren  van  deze  projecten.  Vaak  krijg  je  ook  nog  iets  verrassends  terug  voor  je  bijdrage.  Het   platform  legt  een  nieuwe  verbinding  tussen  kunstenaars,  particulieren,  fondsen  en  bedrijven  en   vergroot  het  draagvlak  voor  kunst.     We  hebben  de  volgende  vragen  gesteld:     Vraag  1:  In  welke  richting  zal  de  crowdfunding  in  de  Nederlandse  cultuursector  zich  volgens  jou  in   de  toekomst  ontwikkelen?   Crowdfunding  zal  een  vast  onderdeel  gaan  worden  binnen  het  pakket  van  fondsenwervingsmiddelen.   Veel  organisaties  zullen  dit  op  kleine  of  grote  schaal  in  gaan  zetten.  Kleine  via  bestaande  platformen   en  grote  fondsen  zullen  uiteindelijk  zelf  of  in  samenwerking  met  enkele  concullega's  hun  eigen   platforms  gaan  starten.  Dit  zal  helemaal  geïntegreerd  worden  in  eigen  websites,  CRM-­‐systemen  en   social-­‐mediastrategieën.  (Ronald  Kleverlaan).   -­‐  Het  groeit  de  afgelopen  jaren  steeds  verder   -­‐  Het  kan  een  onderdeel  worden  van  het  totale  pakket  aan  fondsenwerving/financiering   -­‐  Het  kan  ook  voor  grotere  organisaties  een  interessante  tool  zijn  (Gijsbert  Koren  van  Douw&Koren)     Crowdfunding,  of  het  betrekken  van  je  publiek  bij  de  totstandkoming  van  projecten  en  evenementen,   zal  steeds  meer  gewoon  worden.  Als  culturele  instelling  zal  je  dus  ook  al  in  het  ontwikkelproces   publiek  blijven  betrekken  bij  je  producties.  Dit  zorgt  enerzijds  voor  meer  cultureel  draagvlak,  maar   ook  voor  een  beter  contact  tussen  publiek  en  kunst(instellingen)  (Kristel  Cassander  en  Roy  Cremers   van  Voordekunst).  

15


Vraag 2:  Gaat  de  crowdfunding  steeds  meer  de  functie  van  cultuurfondsen  overnemen?   Nee,  het  kan  elkaar  juist  versterken.  Projecten  die  via  crowdfunding  geld  hebben  opgehaald  kunnen   aanvullende  financiering  krijgen  van  fondsen.  Hierdoor  hoeft  het  fonds  geen  selectie  te  maken  "op   papier",  maar  kunnen  ze  op  basis  van  de  successen  van  de  campagne  bepalen  waar  er  interesse  voor   is  en  wie  het  publiek  het  beste  kan  bereiken.  Daarnaast  zullen  voor  bepaalde  sectoren  die   moeilijk/niet  crowdfundable  zijn,  subsidies  verstrekt  blijven  worden  door  cultuurfondsen.  (Ronald   Kleverlaan).   Dat  denk  ik  zeker  niet;  fondsen  financiering  ook  tegen  interesse  van  de  markt/consumenten  in  en  die   rol  blijft  ontzettend  relevant.  (Gijsbert  Koren  van  Douw&Koren)   Crowdfunding  is  niet  voor  iedereen  weggelegd.  Het  is  een  manier  van  funding  waarbij  het  contact   met  publiek  centraal  staat.  Je  moet  willen  communiceren  en  mensen  blijven  betrekken  bij  waar  je   mee  bezig  bent.  Idealiter  is  crowdfunding  een  mooie  basis  voor  of  aanvulling  op  een  mogelijke   bijdrage  van  een  cultuurfonds.  (Kristel  Cassander  en  Roy  Cremers  van  Voordekunst)     Vraag  3:  Welke  invloed  heeft  de  crowdfunding  op  toekomstige  organisatiestructuur  van  de   financieringszoekende  culturele  SMEs  ?   Veel.  Ze  zullen  veel  meer  project-­‐gebaseerd  moeten  gaan  opereren  met  gelabeld  geld.  Ook  zal  de   huidige  verzuiling  met  "fondsenwervers"  en  projectmanagers/uitvoerders  gaan  veranderen.   Organisaties  zullen  teams  gaan  krijgen  rond  projecten.  (Ronald  Kleverlaan)   Een  matrixorganisatie  wordt  steeds  relevanter;  samenwerking  op  basis  van  kunde,  netwerk,  etc.  En   minder  streng  in  rollen/staven/afdelingen.  (Gijsbert  Koren  uit  Douw&Koren)   Crowdfunding  is  één  van  de  verschillende  mogelijkheden  om  projecten  te  financieren.  Het  kan   daarom  gezien  worden  als  een  aanvulling  op  de  bestaande  financieringsmix  voor  SMEs.  (Kristel   Cassander  en  Roy  Cremers  uit  Voordekunst).  

16


DEEL 2:  PRAKTIJVOORBEELD,  ORGANISATORISCHE   VOORWAARDEN,  SUCCESFACTOREN  EN  CONCLUSIES    

1. Praktijkvoorbeeld   –   Crowdfunding   door   Konrad   Koselleck   Big   Band   voor   World  War  One  Project  (WW1P)   Tijdens  het  schrijven  van  onze  paper  hebben  we  ervoor  gekozen  om  onze  bevindingen  in  de  praktijk   te   testen.   In   april   2014   nam   Jacek   Rajewski/Cultuurarchitect   Consultancy   het   initiatief   om   een   crowdfundingcampagne  voor  de  bigbandleider  Konrad  Koselleck  en  zijn  stichting  op  te  zetten  en  te   coördineren.  De  campagne  is  via  Voordekunst.nl  succesvol  uitgevoerd.     Wat  is  Konrad  Koselleck  Big  Band  en  Stichting  Konrad  Koselleck  Music?   Arrangeur,  componist  en  pianist  Konrad  Koselleck  is  in  1971  geboren  in  Duitsland.  In  1992  ging  hij   muziek  studeren  in  Nederland.  In  2005  formeerde  hij  samen  met  17  topmusici  zijn  bigband  in   Amsterdam  (KKBB).  De  band  begeleidt  bekende  artiesten,  zoals  Claron  McFadden,  Edwin  Rutten,   Ellen  ten  Damme,  Mathilde  Santing,  Ronald  Douglas,  Jeroen  Zijlstra,  Lydia  van  Dam,  Hind,  Pigor,  Sven   Raske,  Greetje  Kaufeld,  Izaline  Calister,  Esra  Daldifan,  Deborah  Carter,  Mapi  Quintana,  Freek  de   Jonge  en  Osama  Abdulrasol.  In  2010  werd  de  eerste  CD  van  de  Konrad  Koselleck  Big  Band   geproduceerd.  Momenteel  treedt  KKBB  om  de  maand  op  in  het  Bimhuis.  Regelmatig  maakt  de  band   deel  uit  van  theatershows.     De  activiteiten  van  de  Konrad  Koselleck  Big  Band  zijn  sedert  2011  ondergebracht  in  de  stichting   Konrad  Koselleck  Music  (KKM).  In  2013  heeft  de  stichting  de  culturele  ANBI-­‐status  toegekend   gekregen.  Doelstellingen  van  de  stichting,  zoals  vermeld  in  de  statuten,  zijn:  het  bevorderen,   uitvoeren  en  verspreiden  van  muziek  in  de  breedste  zin  van  het  woord  enhet  verrichten  van  alle   verdere  handelingen  die  met  het  vorenstaande  in  de  ruimste  zin  verband  houden  of  daartoe   bevorderlijk  kunnen  zijn.     In  de  praktijk  onderscheidt  de  bigband  zich  van  andere  Europese  bigbands  door  grensverleggende   concerten  te  organiseren  waarin  verrassende  combinaties  worden  gemaakt  tussen  culturen,  solisten   en  genres.  Het  resultaat  is  telkens  weer  een  samenkomst  van  ideeën  en  stijlen  die  steeds  weer   nieuwe  geïnteresseerden  weet  aan  te  trekken.  Daarnaast  kiest  KKM  regelmatig  een  maatschappelijk   thema  waaraan  KKBB  een  artistieke  invulling  probeert  te  geven.  In  2014  zal  dat  thema  de  herdenking   van  100  jaar  Eerste  Wereldoorlog  zijn  (World  War  One  Project).  Door  samen  te  werken  met   maatschappelijke  partners,  zoals  bijvoorbeeld  Huis  Doorn  (de  laatste  verblijfplaats  van  de  Duitse   Keizer)  probeert  Stichting  KKM  op  een  muzikale  manier  invulling  te  geven  aan  dit  thema,  waarbij  de   stichting  een  zo  groot  mogelijk  publiek  hoopt  te  bereiken.     Zie  ook  de  website:  http://www.koselleck.com.     Wat  is  World  War  One  Project  (WW1P)?   Konrad  Koselleck,  heeft  het  gewaagd  om  één  van  de  bloedigste  en  ingrijpendste  gebeurtenissen  uit   de   vorige   eeuw   als   vertrekpunt   te   nemen   voor   een   nieuw   muzikaal   drama.   Een   persoonlijke  

17


geschiedenis was   de   aanleiding   voor   het   World   War   One   Project.   De   oudoom   van   componist   en   muzikant  Konrad  Koselleck  was  19  jaar  oud  toen  hij  in  de  Grote  Oorlog  ging  vechten  voor  de  Keizer.   Net   als   miljoenen   andere   jonge   soldaten   sneuvelde   hij.   Samen   met   acteur   en   trompettist   Hans   Dagelet,  zangeres  Ellen  ten  Damme  en  regisseur  Thibaud  Delpeut  vervaardigde  Konrad  Koselleck  een   theatraal  concert  met  het  karakter  van  een  documentaire,  waarin  geschiedenis,  actualiteit,  locatie,   muziek,  woord  en  samenlevingsbewustzijn  hand  in  hand  gaan.       Voor   dit   muzikale   drama   heeft   Konrad   Koselleck   naast   muziek   gebruik   gemaakt   van   verschillende   literaire   bronnen.   Vooral   het   boek   ‘Europeanea’   van   Patrik   Ouredník   vormde   voor   hem   een   belangrijke  inspiratiebron,  maar  ook  het  werk  van  dichters  als  Ernst   Jandl   en   Yvan   Goll  heeft  hij  in   zijn  voorstelling  verwerkt.  Konrad  Koselleck  zegt:   “Ik  heb  vooral  gezocht  naar  teksten  die  voor  mij   de   essentie   van   deze   oorlog   en   zijn   plaats   in   de   geschiedenis   van   de   twintigste   eeuw   weergeven.   Daar  zitten  uiteraard  ook  veel  teksten  uit  de  tijd  zelf  bij  zoals  brieven,  speeches  en  nieuwsberichten.”   Ook  Konrads  eigen  geschiedenis  keert  in  literaire  vorm  in  de  voorstelling  terug.  Zo  wordt  er  geciteerd   uit  het  oorlogsdagboek  van  zijn  oudoom,  die  in  1918  tijdens  de  laatste  slag  om  Ieper  is  gesneuveld.   http://www.koselleck.com/ww1p/index.html     Waarom  crowdfunding?   In   2013   heeft   KKM   een   subsidieaanvraag   voor   de   WW1P   bij   het   Fonds   Podiumkunsten   ingediend.   Van  de  4  beoordelingscriteria  werden  de  artistieke  kwaliteit  en  de  geografische  spreiding  beoordeeld   als   voldoende,   en   de   pluriformiteit   als   ruim   voldoende,   maar   de   aanvraag   is   afgewezen   op   gebied   van  het  ondernemerschap.  De  beoordelingscommissie  had  met  name  aanmerkingen  op  zaken  zoals   marketingstrategie,  focus  op  de  doelgroep,  grote  financiële  risico’s  en  weinig  concrete  afspraken  met   meerdere   podia.   Bovendien   stond   de   commissie   negatief   tegenover   het   voornemen   om   bij   een   kostbare  productie  als  deze  meerdere  concerten  gratis  aan  het  publiek  aan  te  bieden.     In   januari   2014   heeft   KKM   haar   bezwaarschrift   aan   Fonds   Podiumkunsten   ingediend   en   tegelijkertijd   gekozen   voor   crowdfunding   om   de   drie   gratis   concerten   op   bijzondere   locaties   toch   te   laten   doorgaan.   Locaties   als   Huis   Doorn   in   Utrecht,   de   Militaire   begraafplaats   van   Ysselsteyn,   en   in   het   buitenland   Gütersloh   en   Diksmuide   waren   al   geboekt.   KKM   koos   niet   alleen   uit   nood   voor   crowdfunding,  maar  ook  op  advies  van  het  Fonds.       Opstartfase   De  KKM  liet  zich  adviseren  over  het  opzetten  van  de  crowdfundingcampagne  door  Jacek  Rajewski/   Cultuurarchitect  Consultancy.  Een  reeks  initiële  gesprekken  met  Konrad  Koselleck  en  met  Arjan  Sas   (penningmeester  KKM)  vonden  eind  maart  en  begin  april  2014  plaats.  In  deze  gesprekken  werd  een   aantal  onderwerpen  geïnventariseerd,  zoals  samenstelling  van  de  organisatie,  communicatiekanalen   en   tijdsplanning.   Ook   het   project   zelf   werd   besproken   vanuit   het   oogpunt   van   maatschappelijke   urgentie  en  doeltreffendheid  qua  crowdfunding.  In  deze  gesprekken  kwam  het  volgende  naar  boven:   1. KKM  had  geen  eerdere  ervaring  met  crowdfunding,  individuele  leden  van  KKBB  wel;   2. Bestuursleden  van  KKM  en  leden  van  KKBB  hadden  zeer  drukke  agenda’s  en  niet  voldoende   focus   of   kennis   om   zelf   een   intensieve   crowdfundingcampagne   te   leiden.   Daarom   werd   er   snel  gekozen  voor  de  campagnecoördinator  (Jacek  Rajewski);   3. De   groep   mensen   rond   het   project   had   een   grote   communicatieve   potentie:   de   bigband   bestaande   uit   17   musici,   elk   met   eigen   Facebook-­‐   of   Twitteraccount,   en   bekende   solisten   zoals   Ellen   ten   Damme   en   Hans   Dagelet.   De   verwachting   was   dat   als   iedereen   binnen   het  

18


4. 5. 6. 7. 8.

eigen netwerk  zou  gaan  werven,  de  crowdfundingcampagne  goed  zichtbaar  zou  zijn  en  vlot   zou  verlopen;   KKBB  zelf  was  op  dat  moment  redelijk  goed  zichtbaar  via  sociale  media,  had  een  eigen  pagina   op  Facebook  met  bijna  1000  ‘likes’  maar  was  niet  echt  actief  op  Twitter  of  andere  platforms;   KKM  had  eigen  adressenbestand  met  circa  1200  geabonneerden  voor  een  nieuwsbrief;   Bestuurder  Arjan  Sas  is  een  ICT’er  en  was  op  dat  moment  bezig  met  de  voorbereidingen  voor   het  lanceren  van  de  nieuwe  KBB-­‐site  http://www.koselleck.com/index.html  ;   Kennis  en  apparatuur  om  eigen  clips  te  maken  waren  aanwezig;   KKBB   is   bekend   om   z’n   originele   en   tegelijkertijd   speelse   en   toegankelijke   repertoire.   Bij   WW1P  was  er    twijfel  of  de  urgentie  rondom  100  jaar  WW1  werkelijk  binnen  de  Nederlandse   maatschappij   aantoonbaar   was.   Het   thema   van   WW1   leeft   veel   meer   in   de   omringende   landen,   zoals   Duitsland,   België   en   Engeland   en   minder   in   Nederland   (vanwege   haar   neutraliteit   in   de   WW1).   Daarom   is   er   snel   gekozen   om   de   ‘pitch’   rondom   WW1P   op   te   bouwen   rondom   een   meer   algemene   pleit   tegen   alle   oorlogen   en   maatschappelijke   uitsluiting,  thema’s  die  beter  communiceren  binnen  Nederlandse  cultuur.  

Checklist   Om  de  crowdfundingcampagne  een  geordende  structuur  te  geven  heeft  Jacek  Rajewski  gekozen  voor   het  maken  van  een  checklist.  Bij  de  communicatie  rondom  het  opbouwen  van  de  campagne  en  het   kiezen   voor   optimale   deadlines,   is   een   overzichtelijke   en   alles   omvangende   checklist   een   goed   instrument  om  alle  betrokkenen  op  één  lijn  te  krijgen,  taken  goed  te  verdelen  en  snel  overzicht  van   de  noodzakelijke  werkzaamheden  te  krijgen.   Bovendien   is   de   checklist   een   goed   communicatie-­‐instrument   met   het   crowdfundingplatform   van   keuze.   In   het   geval   van   het   WW1P   is   er   gekozen   voor   Voordekunst.nl   als   het   meest   geschikte   platform.  De  toelatingsprocedure  bij  Voordekunst  is  gestandaardiseerd  –  de  projecthouders  worden   vanaf   de   eerste   aanmelding   aangestuurd   en   moeten   een   aantal   zaken   goed   regelen   voordat   de   campagne   van   start   kan   gaan.   Alle   communicatie   met   Voordekunst   loopt   via   de   website   en   via   email   of  telefoon  met  de  coördinator  (Kristel  Cassander).     De  checklist  is  een  resultaat  van  het  samenstellen  van  2  adviesbronnen:   1. interview   met   Douw&Koren   bij   nu.zakelijk   :  http://www.nu.nl/nuzakelijk-­‐ overig/2756736/crowdfunding-­‐maak-­‐succes.html   2. toelatingsprocedure  bij  Voordekunst.nl  en  gesprekken  met  Kristel  Cassander.     De  checklist  werd  gecomplimenteerd  door  Voordekunst  en  na  de  afloop  van  de  campagne  ook  door   Gijs   Koren   zelf.   De   checklist   is   zo   opgesteld   dat   elke   campagnehouder   (individu   of   organisatie)   de   checklist  kan  inzetten  bij  de  campagnevoorbereiding.  De  checklist  (blanco)  kunt  u  vinden  in  de  bijlage.    

19


Voorbereidingsfase Het   invullen   van   de   checklist   nam   ongeveer   1   maand   in   beslag.   In   die   maand   hebben   de   projecthouders  onder  leiding  van  de  campagnecoördinator  intensief  gewerkt  aan  het  volgende:   1. samenstelling   van   het   team,   tijdpad   voorbereidingsfase   en   synchronisatie   van   persoonlijke   agenda’s;   2. complete   begroting   van   de   crowdfundingcampagne   met   daarbij   de   kosten   van   de   coördinator;   3. heldere  doelstelling  van  de  campagne  met  een  duidelijke  propositie  en  het  doelbedrag;   4. planning  rondom  het  maken  van  een  clip  (locatie,  videocrew,  productie);   5. inventarisatie  van  promotiemogelijkheden;   6. het  schrijven  van  een  persbericht;   7. opstellen  lijst  projectambassadeurs;   8. aanschrijven  van  het  promotienetwerk  (voorstellingslocaties,  maatschappelijke  organisaties,   individuele  personen);   9. het  schrijven  van  een  pitch  voor  de  clip;   10. creëren  van  de  tegenprestaties  (bestellingen,  boekingen  etc.);   11. inventarisatie  van  de  3  kringen  binnen  je  netwerk  (uitleg  volgt  nog);   12. communicatie  met  Voordekunst.nl;   13. communicatieplan  en  tijdpad  campagne;   14. aanmaken  van  sociale  media  management  accounts  (in  Buffer  en  Hootsuite).     Start  en  verloop  campagne   De   campagne   ging   van   start   op   1   mei   en   is   nog   steeds   te   zien   op   de   website   van   Voordekunst   via   http://voordekunst.nl/vdk/project/view/2340-­‐world-­‐war-­‐one-­‐project.   Zoals   verwacht   kwamen   de   eerste  donaties  uit  de  1e  kring  van  KKM,  namelijk  vrienden  en  familie,  maar  ook  fans  van  KKBB.  Om   aandacht   voor   WW1P   te   trekken   zijn   er   verschillende   promotiemomenten   tijdens   de   campagne   gebruikt.  De  campagne  kreeg  een  extra  lift  door  promotie  tijdens  twee  concerten  van  KKBB  en  ook  is   de   nieuwe   website   van   KKM   tijdens   deze   campagne   in   de   lucht   gegaan,   met   een   speciale   pagina   rondom  crowdfunding  http://www.koselleck.com/ww1p/index.html.     De  campagne  verliep  niet  zonder  problemen   –  de  perslijst  van  KKM  was  op  het  moment  van  de  start   van  de  campagne  niet  compleet  en  KKM  had  ook  problemen  met  het  schrijven  van  een  persbericht   van  goede  kwaliteit,  waardoor  het  creëren  van  persmomenten  moeizaam  verliep.   Ook   de   betrokkenheid   van   meerdere   leden   van   KKBB   was   onder   de   maat.   Dat   kwam   door   twee   factoren:  WW1P  was  in  artistieke  zin  volledig  omarmd  door  alle  leden  van  KKBB,  maar  in  de  praktijk   hadden   maar   een   paar   musici   tijd   gemaakt   om   de   campagne   via   eigen   sociale   media   en   eigen   netwerk   te   promoten.   Dat   was   onverwacht   want   de   meeste   leden   van   KKBB   zijn   actief   op   sociale   media.   Bij   navraag   bleek   dat   drukte   met   ander   werk   en   moeite   met   aandacht   geven   aan   de   eigen   crowdfunding  (moeilijk  om  voor  jezelf  te  vragen),  de  meest  voorkomende  reden  hiervan  was.       Ook   aan   de   technische   kant   waren   er   een   paar   problemen,   met   name   rondom   de   website   van   Voordekunst.  De  foutmelding  van  de  donatieknop  was  niet  goed  zichtbaar,  waardoor  men  niet  zag   wanneer  een  betaling  was  mislukt.  Creditkaartbetalingen  waren  onmogelijk  en  er  waren  geen  andere  

20


talen dan  Nederlands  beschikbaar.  Wel  moet  opgemerkt  worden  dat  Kristel  Cassander  en  het  Team   van  Voordekunst  snel  waren  in  het  oppakken  van  de  problemen,  ze  reageerden  goed  op  suggesties   en  waren  zeer  effectief  in  het  oplossen  van  deze  kwesties.     Einde  campagne  en  afwikkeling   Het  doelbedrag  van  €8.000  euro  is  binnen  de  campagneperiode  niet  gehaald.  KKM  heeft  vervolgens   de   kosten   van   producties   rondom   WW1P   opnieuw   berekend.   Daaruit   bleek   dat   de   kosten   gedekt   konden  worden  met  een  bedrag  van  €7.030.  Op  verzoek  van  KKM  is  er  daarom  vanuit  Voordekunst   contact   met   alle   donateurs   geweest   om   te   kijken   of   ze   hun   beloofde   donaties   wilden   handhaven.   De   80   donateurs   reageerden   positief.   Beide   producties   zijn   vervolgens   met   groot   succes   uitgevoerd   http://voordekunst.nl/vdk/project/updates/2340-­‐world-­‐war-­‐one-­‐project.      

21


2. Crowdfunding   is   niet   gezond   voor   iedereen   -­‐   wat   moet   de   organisatie   in   huis  hebben  om  succesvol  te  zijn?   Uit  het  onderzoek  blijkt  dat  voor  een  organisatie  die  met  crowdfunding  aan  de  slag  wil,  een  aantal   organisatorische   voorwaarden   gelden.   Deze   voorwaarden   zijn   niet   specifiek   wat   betreft   de   grootte   van   de   organisatie   of   het   activiteitengebied.   Wij   zien   een   aantal   algemene   voorwaarden   die   altijd   gelden   voor   elke   soort   organisatie   die   met   crowdfunding   wil   beginnen.   Wij   hebben   deze   voorwaarden  hieronder  verzameld  in  de  vier  belangrijkste  aanbevelingen:    

(1) Het  Team  -­‐  Alle  neuzen  zelfde  kant  op   Crowdfunding   werkt   in   een   hechte   organisatie   met   een   intern   eenheidsgevoel,   een   organisatie   waar   alle  medewerkers  en  bestuurders  het  crowdfundingproject  omarmen  en  bereid  zijn  het  persoonlijk   te  ondersteunen  en  zelfs  toegang  tot  het  eigen  persoonlijke  netwerk  te  bieden.  Teamgevoel  en  een   goede  verdeling  van  taken  binnen  het  team  vormen  de  basis  van  succesvolle  crowdfunding.     Of   je   een   galerie   bent,   een   orkest   of   een   klein   kunstenaarsinitiatief   –   er   is   een   potentiële   rol   voor   iedereen   bij   een   crowdfundingcampagne.   Bij   de   campagne   gaat   het   om   het   genereren   van   een   besmettelijk  enthousiasme,  vaak  met  ludieke  kleuring,  en  juist  daarom  is  het  geen  vereiste  dat  leden   van   het   team   enige   ervaring   met   crowdfunding   hebben.   Juist   die   onervarenheid   is   een   pre,   op   voorwaarde   dat   alle   leden   van   je   organisatie   volledig   achter   het   crowdfundingproject   staan.   Het   enige   wat   nodig   is,   is   initiatief   durven   nemen,   durven   op   authentieke   en   innovatieve   manier   te   communiceren   en   vooral   durven   te   vragen.   Dat   laatste   is   doorslaggevend   bij   alle   crowdfundingcampagnes,   ook   bij   de   campagnes   die   door   organisaties   worden   uitgevoerd.   Durven   vragen   aan   je   familie,   je   vrienden,   collega’s,   zakelijke   contacten   en   alle   andere   mensen   en   organisaties   die   je   kunt   bereiken.   Niet   iedereen   kan   dat   en   als   je   organisatie   alleen   uit   introverte   mensen  bestaat,is  crowdfunding  niet  voor  jou  bedoeld.  Durven  vragen  is  niet  alleen  met  eigen  stem   namens  je  organisatie  spreken,  maar  ook  persoonlijke  verantwoordelijkheid  nemen  voor  het  succes   van   de   campagne.   Dat   kan   alleen   in   een   hecht   team   lukken,   een   team   waar   mensen   elkaar   respecteren,  stimuleren  en  zichzelf  durven  te  zijn.    

(2)  Communicatie  –  Crowdfunding  is  communicatie     Alhoewel  er,  zoals  eerder  genoemd,  al  crowdfundingprojecten  waren  ver  voordat  de  sociale  media   bestonden,   lijkt   het   nu   haast   ondenkbaar   dat   crowdfunding   zou   kunnen   bestaan   zonder   de   sociale   media.   In   de   wereld   van   vandaag   zou   dat   waarschijnlijk   ook   niet   meer   werken.   Vrijwel   alle   eerder   geciteerde   auteurs   noemen   sociale   media   als   doorslaggevende   succesfactor   (o.a.   Mollick,   2013;   Belleflamme,   Lambert   &   Schwienbacher,   2013;   Van   Vliet,   2011;   De   Haas,   2013;   Hui,   Greenberg   &   Gerber,  2014;  Röthler  &  Wenzlaff,  2011).       Sociaal   kapitaal   wordt   als   het   ware   omgezet   in   economisch   kapitaal   (Röthler  &   Wenzlaff,   2011;   De   Haas,  2013).  Hiervoor  is  het  van  essentieel  belang  het  online  en  offline  netwerk  zo  doeltreffend  en   efficiënt  mogelijk  te  maken  en  daarop  het  crowdfundingproject  zo  zichtbaar  mogelijk  te  maken,  een   proces   waarbij   sociale   media   als   Facebook,   Twitter,   LinkedIn,   YouTube   en   Vimeo   onmisbaar   geworden   zijn   (Klaebe   &   Laycock,   2012).   Ook   het   ‘vindbaar’   zijn   op   Google   is   essentieel   om   de  

22


kosten/baten die   eerder   zijn   genoemd   in   het   voordeel   van   het   project   te   laten   uitvallen   (Klaebe   &   Laycock,  2012).       Het  inzetten  van  sociale  media  door  een  organisatie  is  een  strategische  keuze  en  vraagt  veel  tijd  en   focus.   Niet   elke   organisatie   beschikt   over   juiste   mensen   en   voldoende   middelen   om   eigen   sociale-­‐ media-­‐activiteiten   optimaal   te   ontwikkelen.   Het   is   niet   genoeg   om   social-­‐media-­‐accounts   aan   te   maken  en  vervolgens  te  wachten  op  een  storm  van  ‘likes’.  De  vaardigheid  om  een  online  gesprek  te   creëren  of  aan  te  gaan  is  de  basis  van  het  succes  van  sociale  media.  Organisaties  die  op  dit  gebied   succesvol   zijn   kiezen   niet   voor   standaard   oplossingen,   maar   voor   sociale   media   die   bij   hen   passen,   waar  ze  dat  gesprek  op  persoonlijke  manier  voeren.  Het  geheim  van  sociale  media  is  persoonlijk  te   zijn.     Dat   geldt   ook   voor   de   crowdfundingcampagne  -­‐   voor   een   echt   opvallende   en   succesvolle   campagne,   moet  je  het  persoonlijk  maken.  Een  persoonlijk  verhaal,  eigen  mening  en  visie  met  eigen  stem  mogen   bij   een   campagne   niet   ontbreken.   Succesvolle   afronding   van   crowdfunding   zonder   persoonlijke   betrokkenheid   is   vrijwel   onmogelijk.   Organisaties   die   positieve   ervaringen   hebben   met   het   uitbesteden  van  fondsenwervingsaanvragen  aan  derden,  zullen  zeer  verrast  zijn  door  het  uitblijven   van   succes   wanneer   een   crowdfundingcampagne   volledig   aan   externe   professionals   wordt   uitbesteed.   De   oorzaak   hiervan   is   dat   de   sociale   media-­‐communicatie   tijdens   crowdfunding   niet   alleen   over   ideeën   gaat;   het   gaat   ook   over   mensen.   Over   zichtbaarheid   van   mensen   binnen   eigen   organisatie  en  over  persoonlijke  signatuur  van  de  projecteigenaren.  Alleen  degenen  die  het  project   bedacht  hebben  kunnen  met  volle  overtuiging  hierover  communiceren.  Het  laten  zien  en  horen  van   eigen  mensen  mag  bij  de  crowdfunding  niet  ontbreken.       Het   valt   aan   te   bevelen   om   je   bereik   uit   te   breiden   door   op   zoek   te   gaan   naar   nieuwere   social   media   die   populair   zijn.   Als   je   bijvoorbeeld   mikt   op   jonger   publiek   dan   moet   je   je   er   van   bewust   zijn   dat   Pinterest  en  Instagram  recentelijk  een  grote  groep  tieners  van  Facebook  hebben  weggesluisd.  Het  is   ook   van   belang   om   je   te   realiseren   dat   een   groot   deel   van   de   sociale   media   gebruikers   meer   aandacht  besteedt  aan  mobiele  apps.  Daarom  is  het  ontdekken  van  het  gebruikersgedrag  van  sociale   media  binnen  je  eigen  netwerk  een  cruciale  factor  in  je  succes.  Het  plaatsen  van  Facebook  en  Twitter   alleen,   zal   in   meeste   gevallen   niet   werken.   Hoewel   diversificatie   van   het   benutten   van   de   verschillende  sociale  media-­‐netwerken  misschien  omslachtig  lijkt,  is  het  eigenlijk  relatief  eenvoudig   te  onderhouden  en  zal  je  goede  resultaten  krijgen.     Net   als   de   rest   van   de   campagne   vraagt   het   gebruik   van   sociale   media   een   gedegen   voorbereiding   (Almerico,  2014).  Als  je  pas  actief  wordt  op  de  sociale  media  op  het  moment  dat  je  campagne  van   start   gaat,   ben   je   te   laat.   Vóór   die   tijd   moet   je   goed   gevulde   en   up-­‐to-­‐date   profielpagina’s   en   een   aanzienlijke  online  achterban  hebben  (Almerico,  2014).  Het  is  aan  te  raden,  als  je  als  organisatie  met   crowdfunding  wil  beginnen,  om  ten  minste  één  jaar  voor  de  eerste  crowdfundingcampagne  actief  op   sociale   media   te   zijn.   Binnen   dat   jaar   zou   de   organisatie   haar   eigen   sociale   media-­‐persoonlijkheid   en   een   goed   bereik   moeten   kunnen   ontwikkelen.   Een   goed   geschreven   en   uitgevoerd   sociale   media-­‐ plan  is  in  dit  geval  onmisbaar.  (Zie  een  voorbeeld  van  een  social  media-­‐plan  als  bijlage.  Het  plan  is   geschreven   voor   een   kleine   culturele   SME,   met   als   doel   de   ontwikkeling   van   de   totale   sociale   mediacommunicatie  die  in  de  toekomst  kan  leiden  naar  een  succesvolle  crowdfundingcampagne).    

23


Het scheelt   een   hoop   werk   tijdens   de   campagne   als   je   van   te   voren   al   contact   legt   met   de   belangrijkste  personen  uit  je  eerstelijnsnetwerk  en  de  content  die  je  op  de  sociale  media  gaat  delen   alvast  schrijft.  Updates  op  de  sociale  media  moeten  frequent  zijn  en  moeten  altijd  een  link  naar  de   campagnepagina  bevatten.  Om  zoveel  mogelijk  mensen  te  bereiken  is  het  bovendien  handig  om  ze   op   verschillende   tijden   van   de   dag   te   posten   (Almerico,   2014).   Foto’s,   video’s   en   updates   over   het   gedoneerde  percentage  zorgen  voor  betrokkenheid  en  interesse  bij  het  publiek.  Wat  Twitter  betreft   raadt   Almerico   aan   op   het   hoogtepunt   van   de   campagne   zeker   een   tweet   per   uur   te   publiceren,   zodat  bijna  iedereen  die  online  komt  het  in  zijn  newsfeed  langs  ziet  komen.  LinkedIn  is  vooral  handig   om  geïnteresseerden  uit  dezelfde  branche  te  bereiken.     Almerico  (2014)  benadrukt  het  belang  van  interactie:  reageren  op  berichten  is  nog  belangrijker  dan   informatie   posten.   Het   gevoel   van   betrokkenheid   en   vertrouwen   wordt   enorm   vergroot   wanneer   volgers  het  gevoel  hebben  echt  contact  met  de  organisator  te  hebben.  Dat  bereik  je  niet  met  alleen   video-­‐updates.  Daarnaast  spelen  sociale  media  een  belangrijke  rol  als  het  gaat  om  het  verwerven  van   kennis   over   crowdfunding.   Ervaringen   worden   gedeeld   en   er   kan   gemakkelijk   contact   gezocht   worden  met  andere  projectinitiators  (Hui,  Greenberg  &  Gerber,  2014).     •••Praktische   tips   en   tools   bij   inzetten   van   belangrijkste   social   mediakanalen   (o.a.   van   het   nieuwe   crowdfunding  platform  Phundee.com):     Facebook   Facebook   heeft   in   de   afgelopen   jaren   een   enorme   vlucht   genomen   en   heeft   de   potentie   om   ontzettend   veel   mensen   te   bereiken.   Een   van   de   eerste   stappen   in   een   crowdfundingcampagne   is   dan  ook  het  aanmaken  van  een  Facebookpagina  die  gevuld  kan  worden  met  leuke  en  interessante   informatie.  Phundee  (2014)  raadt  aan  echt  een  paar  dagen  te  besteden  aan  het  vullen  van  de  pagina,   omdat   mensen   niet   geïnteresseerd   zijn   in   een   pagina   met   weinig   informatie.   Belangrijk   is   dat   video’s   die  op  de  pagina  komen  van  goede  kwaliteit  zijn,  omdat  het  publiek  de  kwaliteit  van  video’s  direct   associeert  met  de  kwaliteit  van  het  project  en  zoals  eerder  gezegd  is  vertrouwen  in  de  kwaliteit  van   het  project  van  essentieel  belang.   Nodig  je  hele  netwerk  uit  om  de  pagina  te  liken  en  te  delen  en  post  een  of  twee  keer  per  week  iets   inhoudelijks,  liefst  met  media  erbij.  Foto’s  en  video’s  roepen  veel  meer  interesse  op  dan  alleen  tekst.     Als  er  een  marketingbudget  beschikbaar  is  kan  dit  ingezet  worden  om  een  bericht  te  ‘boosten’  of  om   advertenties   op   Facebook   te   zetten.   Facebook   maakt   het   ook   mogelijk   om   precies   te   zien   waar   je   volgers  vandaan  komen,  wie  er  op  je  advertentie  heeft  geklikt.  Maak  hier  gebruik  van  om  steeds  je   content  en  je  doelgroep  te  specificeren.     Twitter   Twitter   is   een   sociaal   medium   met   een   enorm   bereik.   Om   er   succesvol   te   zijn   is   het   nodig   om   het   medium   goed   te   begrijpen   (Phundee,   2014).   Twitter   is   als   het   ware   een   gesprek   waaraan   de   hele   wereld  meedoet.  De  kunst  is  om  in  dit  gesprek  in  te  voegen  zonder  het  te  verstoren.  Hiervoor  zijn  de   volgende  dingen  belangrijk:   -­‐ maak  tweets  interessant,  relevant  en  persoonlijk;   -­‐ maak   goed   gebruik   van   hashtags.   Zorg   dat   je   steeds   dezelfde   hashtag   gebruikt   zodat   je   informatie  goed  te  vinden  is;   -­‐ zorg  dat  het  niet  per  ongeluk  verkeerd  gelezen  kan  worden;  

24


-­‐ zorg dat  elke  tweet  duidelijk  aan  je  project  gerelateerd  is;   -­‐ houd  het  kort  maar  creatief;   -­‐ maak  altijd  gebruik  van  (afgekorte)  links;   -­‐ volg  trending  topics  en  zoek  naar  eigen  verbinding  met  trending  hashtags;   -­‐ aarzel  niet  om  mensen  direct  aan  te  schrijven  –  maak  goed  gebruik  van  de  @  functie.   Een   ander   voor   crowdfunding   essentieel   punt   is   de   retweet:   je   eigen   tweets   bereiken   alleen   je   eigen   achterban   en   die   weet   waarschijnlijk   al   van   het   project.   Zorg   dat   tweets   interessant   zijn   om   te   retweeten  (wat  met  name  door  foto’s  en  filmpjes  gebeurt,  maar  je  kan  altijd  ook  een  prijs  uitreiken   voor  degene  die  het  meeste  retweet  o.i.d.)  (Phundee,  2014).   Als  anderen  je  tweeten,  tweet  dan  terug.  Dit  vergroot  het  gevoel  van  contact  en  vertrouwen.  Als  er   meer  beheerders  zijn  van  de  twitteraccount,  zorg  dan  dat  de  stijl  van  tweeten  vergelijkbaar  is.     LinkedIn   Terwijl   voor   sommigen   Facebook   en   Twitter   het   meest   natuurlijk   zijn   (en   dat   zijn   zeker   de   meest   beschikbare  en  populaire  sociale  media-­‐instrumenten),  biedt  LinkedIn  een  specifieke  en  unieke  reeks   voordelen   die   effectief   kan   worden   gebruikt   om   je   crowdfunding   campagne   te   verbeteren.   Als   je   publiek  vooral  uit  B2B  (business  to  business)  bestaat,  in  plaats  van  B2C  (business  to  consumers),  of   gericht   is   op   mensen   die   werk   zoeken,   is   LinkedIn   het   ideale   sociale   netwerk.   LinkedIn   heeft   een   grote   zoekmachine   waarmee   je   kunt   zoeken   naar   gebruikers   op   basis   van   allerlei   attributen.   Dit   is   vooral   handig   voor   crowdfunders   die   een   zeer   specifiek   doel   hebben.   LinkedIn   maakt   het   ook   mogelijk  om  te  zoeken  naar  een  juist  contact  met  behulp  van  het  1e,  2e,  en  3e  graad  hulpmiddel.  Bij   de  2e  en  3e  graad  kun  je  nieuwe  contacten  maken  via  introducties  door  je  bestaande  contacten.  Het   voordeel   hiervan   is   dat   je   veel   meer   vertrouwen   opbouwt   als   je   door   een   gezamenlijke   zakelijke   kennis  geïntroduceerd  wordt,  in  plaats  van  alleen  met  persoonlijke  vrienden  in  contact  te  kommen   (Facebook)  of  alleen  onbekenden  te  gaan  volgen  of  door  hen  gevolgd  te  worden  (Twitter).     De   meest   onderschatte   en   onderbenutte   eigenschap   van   LinkedIn   is   misschien   wel   “Groups”.     Vind  en  word  lid  van  de  LinkedIn  groepen  waar  je  affiniteit  mee  heb  of  van  de  groepen   die  je  directe   crowdfundingdoelgroepen   bevatten.   Start   groepsgesprekken,   post   discussies   en   commentaren   en   zorg  voor  zichtbaarheid.  Hoe  meer  je  deel  uitmaakt  van  groepen,  hoe  meer  connecties  je  opbouwt,   die  je  kunt  aanspreken  wanneer  het  tijd  is  om  je  campagne  uit  te  rollen.       Vimeo  en  YouTube   Terwijl   het   maken   van   een   video’s   bij   de   meeste   crowdfundingplatforms   niet   verplicht   is,   hebben   de   campagnes   met   videoboodschap   een   significant   hogere   kans   op   succes   dan   degenen   die   er   geen   gebruik  van  maken;  tot  122  procent  meer!  Niet  alleen  kunnen  video's  een  publiek  trekken  dat  niet  de   neiging  of  het  geduld  heeft  om  je  schriftelijke  verhaal  te  lezen,  maar  ze  hebben  ook  de  macht  om  je   crowd  sterker  te  engageren  en  te  motiveren.     Veel   crowdfunders   raken   in   paniek   bij   de   gedachte   aan   het   maken   van   een   video.   Maar   met   het   huidige   aanbod   van   mobiele   telefoons   met   de   mogelijkheid   een   video   van   hoge   kwaliteit   te   produceren,   met   hulp   van   video-­‐   en   editing-­‐apps   en   goede   software   die   te   verkrijgen   is,   is   het   produceren  van  een  campagne  video  veel  bereikbaarder  dan  je  denkt.   Om  bezoekers  te  trekken  is  het  belangrijk  om  een  goede  case4support/elevator  pitch  te  hebben  en   die  op  video  op  te  nemen.  Bezoekers  blijven  alleen  op  je  pagina  als  je  binnen  30  tot  60  seconden  hun   belangstelling  kunt  wekken.    

25


In januari   2014   kondigde   Vimeo   haar   partnerschap   aan   met   crowdfundingplatforms   Indiegogo,   Kickstarter   en   Seed   &   Spark.   Deze   afspraak   geeft   filmmakers   de   mogelijkheid   om   een   selectie   van   crowdfunding-­‐filmprojecten   (die   ten   minste   $   10.000   hebben   verzameld)   te   presenteren   in   een   exclusief   digitaal   premièrevenster   op   Vimeo   on   Demand.   De   filmmakers   kregen   gratis   Vimeo   Pro-­‐ accounts   en   toegang   tot   een   $   500.000   Audience   Development   Fund   te   gebruiken   voor   marketingdoelen.     Ondertussen   heeft   YouTube   in   september   2014   stilletjes   een   crowdfundingfunctie   opgezet   in   Australië,  Japan,  Mexico  en  de  VS.  Dit  zou  de  noodzaak  voor  de  secundaire  crowdfundingplatforms,   zoals   Patreon   en   Kickstarter,   voor   de   YouTubegebruikers   overbodig   maken.   YouTube   noemt   haar   nieuwe   beta-­‐functie   "Fan   Funding".   Zodra   Fan   Funding   op   het   YouTubekanaal   is   ingeschakeld,   verschijnen   de   ondersteuningsknoppen   op   de   pagina   en   op   de   afzonderlijke   video's.   Gebruikers   kunnen  tussen  doneren  $  1  -­‐  $  500  per  dag.     •••Andere  sociale  media   Buffer     Buffer   is   een   ‘social   media-­‐management-­‐tool’   dat   een   briljante   gratis   oplossing   biedt   voor   het   publiceren  op  sociale  media.  Je  hoeft  je  alleen  maar  aan  te  melden  en  het  schema  van  de  inhoud  die   je  wil  posten  in  te  voeren  en  Buffer  zorgt  er  automatisch    voor  dat   de  updates  gepubliceerd  worden   op   Facebook,   Twitter,   LinkedIn   of   Google+.   Zo   zorgt   Buffer   voor   een   consistente   sociale   aanwezigheid  op  de  verschillende  media  over  een  langere  periode.  Daarnaast  biedt  Buffer  je  meer   statistieken   dan   wanneer   je   rechtstreeks   op   deze   netwerken   plaatst,   en   je   kunt   ook   extra   sociale   accounts,  teamleden  en  extra  functies  toevoegen.     Hootsuite   Hootsuite  is  een  social  media-­‐managementsysteem  voor  brand  management  (merkmanagement).  De   gebruikersinterface   van   het   systeem   heeft   de   vorm   van   een   dashboard,   en   ondersteunt   socialenetwerkintegraties   voor   Twitter,   Facebook,   LinkedIn,   Google+,   Foursquare,   MySpace,   WordPress,   TrendSpottr   en   Mixi.   Extra   integraties   zijn   beschikbaar   via   Hootsuite's   App   Directory,   inclusief  Instagram,  MailChimp,  Reddit,  Storify,  Tumblr,  Vimeo  en  YouTube.     Backercamp     Backercamp   is   een   ’project   management   tool’   voor   promotie   en   ondersteuning   voor   je   campagne.   Het  creëren  van  een  succesvolle  campagne  is  deels  kunst,  deels  wetenschap  en  gaat  over  de  algehele   ervaring  van  je  projecten  vanaf  de  start:  dat  is  hard  werken  en  je  kunt  er  makkelijk  een  fulltime  baan   van   maken.   Backercamp   is   een   full   service   partner   voor   je   crowdfundingcampagne,   die   raad   geeft   over   PR,   marketing,   communicatie   en   branding,   om   makers   te   ondersteunen   bij   het   verkrijgen   van   meer  donateurs  en  betere  projecten.  Backercamp  heeft  bijgedragen  aan  meer  dan  2.700  Kickstarter-­‐   en  Indiegogoprojecten  met  promotie,  ondersteuning  en  succesvolle  financiering.  Backercamp  werkt   ook  prima  in  de  voorbereidingsfase  van  je  campagne.     Basecamp     Basecamp   is   een   andere   ‘project   management   tool’   dat   het   gemakkelijk   maakt   voor   mensen   in   verschillende   rollen   met   verschillende   verantwoordelijkheden   om   te   communiceren   en   samen   te  

26


werken. Het   is   een   plek   om   bestanden   te   delen,   discussies   te   hebben,   samen   te   werken   aan   documenten  en  taken  toe  te  wijzen.  Basecamp  slaat  alles  veilig  op  en  kan  worden  geraadpleegd  op   elk  moment  vanaf  elke  locatie.     Blog     Bij  veel  projecten  wordt  gebruik  gemaakt  van  een  blog  om  de  campagne  te  ondersteunen,  met  als   voordeel  dat  de  campagne  persoonlijker  wordt  en  spannender  is  om  te  volgen.  Sommige  organisaties   blijven  hun  blogs  gebruiken  nadat  de  campagne  is  voltooid.     Tumblr  -­‐  nu  onderdeel  van  Yahoo  -­‐  is  geweldig  als  er  veel  van  beeldmateriaal  gebruik  wordt  gemaakt.   WordPress  is  het  meest  geschikt  als  er  gebruik  gemaakt  wordt  van  open  source  cms  platforms  (de   online   content   management   systems   waarmee   websites   gebouwd   kunnen   worden.   WordPress   biedt   gratis   of   betaalde   web   sjablonen   aan   breed   publiek.   Andere   populaire   open   source   cms   platforms   zijn    Drupal  en  Joomla!).     Google  Docs  en  Dropbox   Een  plaats  waar  je  al  je  campagnedocumenten  kunt  voorbereiden,  opslaan  en  delen.     WeTransfer   Onmisbaar  voor  het  delen  van  grote  bestanden  zoals  films  en  fotoalbums.     Eventbrite   Dit  is  een  zeer  handig  instrument  op  het  moment  dat  je  evenementen  als  aanvulling  op  je  campagne   organiseert.   Eventbrite   is   een   wereldwijde   markt   voor   live-­‐ervaringen   en   een   online   kaartverkoopdienst.   Hiermee   is   het   mogelijk   evenementen   niet   alleen   te   communiceren,   maar   ook   de  kaartverkoop  en  event  management  op  te  zetten.     Twubs   Twubs,  of  hashtag  hubs,  geeft  hashtag-­‐gebruikers  de  mogelijkheid  om  hun  eigen  foto's,  video's  en   tweets  te  integreren  in  een  overzichtelijke  en  informatieve  webpagina  met  als  doel  de  hashtag  te   bewerken  en  een  uitgebreider  overzicht  van  de  activiteitenstroom  te  krijgen.  Gebruikers  kunnen  ook   hun  favoriete  hashtags  zoeken  om  de  laatste  tweets,  Twitpics  en  Twubs  (hashtags)  van  de   campagnemedewerkers  te  bekijken.  Ze  kunnen  ook  hashtag-­‐informatie  aan  een  volledige  naam,   beschrijving,  logo/afbeelding,  gerelateerde  links,  feeds  en  tags  toevoegen  en  bewerken,  zie   voorbeeld:  http://twubs.com/WW1P      

Klout Dit  is  een  internationale  standaard  voor  het  meten  van  de  online  invloed,    en  helpt  contact  te   houden  met  je  beïnvloeders.  De  onderliggende  gedachte  bij  Klout  is  dat  invloed  hebben  de   voorwaarde  is  om  de  actie  succesvol  aan  te  drijven.  Klout  is  een  geweldig  hulpmiddel  om  online   beïnvloeders  in  je  directe  digitale  omgeving  te  identificeren.  Zoals  Tim  Ferriss  in  zijn  blog  zegt:“alles   dat  je  hoeft  te  doen  is  te  verbinden  met  Facebook  of  Twitter,  "vrienden"  te  selecteren  uit  het  drop-­‐ down  menu  in  de  rechterbovenhoek  van  het  scherm,  en  dan  op  "top  Klout  score"  te  klikken”.  Klout   zal  dan  al  uw  contacten  verzamelen  en  een  score  tussen  0-­‐100  geven.  Iedereen  boven  de  60  kan  

27


worden beschouwd  als  een  beïnvloeder.  Het  is  zeker  de  moeite  waard  om  de  beïnvloeders  in  je   directe  omgeving  te  benaderen  en  hen  te  vragen  om  je  project  via  hun  Facebook  en  Twitter  te  delen.

•••Direct mailing   MailChimp:  Mooie  groeps-­‐emails   Om   de   rest   van   je   database   te   bereiken,   is   MailChimp   de   beste   aanpak.   Daarmee   kun   je   goed   uitziende  massa-­‐e-­‐mails  versturen  en  het  is  gratis  als  je  minder  dan  2000  abonnees  hebt  en  minder   dan   12.000   e-­‐mails   per   maand   verstuurd.   Je   kunt   je   eigen   e-­‐mails   ontwerpen,   of   één   van   hun   templates   kiezen   en   bewerken.   Ook   MailChimp   biedt   mogelijkheden   om   te   zien   hoe   je   mailing   is   verlopen:   je   kunt   bijhouden   hoeveel   mensen   je   mailing   openden   en   waar   ze   op   hebben   geklikt.   Statistieken  zijn  een  belangrijk  onderdeel  van  een  crowdfundingcampagne  en  deze  rapporten  geven   veel  waardevolle  informatie  om  u  te  helpen  uw  campagnes  te  verbeteren  voor  de  toekomst.     •••Publiciteit   Het   publiek   wil   precies   weten   wat   er   met   het   geld   gebeurt   en   daarvoor   is   een   grote   openheid   noodzakelijk.   Dat   geldt   niet   alleen   voor   hoe   de   sociale   media   binnen   de   organisatie   worden   gebruikt   maar   ook   voor   andere   vormen   van   communicatie   en   PR.   Traditioneel   zijn   ondernemers   juist   erg   gesloten  om  concurrentie  tegen  te  gaan.  Deze  openheid  kan  voor  concurrentie  een  nadeel  zijn  (Hui,   Greenberg  &  Gerber,  2014).   Heldere   communicatie   is   vanzelfsprekend   ook   belangrijk.   Dit   om   de   bovengenoemde   openheid   te   ondersteunen,   maar   ook   om   de   drempels   laag   te   houden   en   de   informatie   makkelijk   vindbaar   te   maken.  Ook  is  dit  in  het  belang  van  de  storytelling:  waarom  is  nou  juist  dit  project  zo  bijzonder  dat   het  een  donatie  verdient  (Van  Vliet,  2011)?  Ook  dit  draagt  bij  aan  het  vertrouwen  van  de  donateur.   Crowdfundingprojecten   die   een   sterke   publiciteit   genereren   profiteren   van   extra   steun,   maar   ook   van   naamsbekendheid   die   op   deze   manier   wordt   opgebouwd.   Als   gevolg   daarvan   kunnen   zij   extra   mogelijkheden,   aanbiedingen   van   begeleiding,   investeringen   en   strategische   samenwerking   ontvangen.     Als  campagnehouder  wil  je  ruim  van  te  voren  voldoende  tijd  investeren  in  het  onderzoeken  en  het   bereiken   van   relevante   bloggers   en   andere   persprofessionals.   Bovendien   wil   je   dat   je   campagne   nieuwswaardig  is  om  de  media-­‐aandacht  te  kunnen  trekken.  Door  een  uniek  verhaal  te  creëren  rond   een   gebeurtenis   of   project   kun   je   de   aandacht   van   journalisten   trekken.   Daarom   is   verbeelding,   vaardigheid  en   doelgericht  schrijven  van  groot  belang.  Kijk  naar  je  verhaal  vanuit  het  perspectief  van   een   verslaggever   die   dagelijks   gebombardeerd   wordt   met   verhalen.   Hij   of   zij   is   op   zoek   naar   iets   interessants  om  te  kunnen  melden.  Ook  als  je  verhaal  alleen  voor  een  kleine  lokale  markt  relevant  is,   bijvoorbeeld   je   stad,   zal   de   media   geen   aandacht   aan   je   campagne   geven,   tenzij   een   zeer   sterke   lokale  band  evident  is.  Daarnaast  gaat  een  zeer  lokaal  verhaal  geen  aandacht  van  de  nationale  media   trekken  zonder  een  dwingende,  zelfs  bizarre  wending  aan  het  verhaal.       •••  GeefGratis  -­‐  eigen  fundraisingplatform   Een  van  de  beste  manieren  om  het  aantal  donaties  binnen  de  crowdfundingcampagne  te  verhogen  is   het  opzetten  van  een  donatiewebsite  om  het  gemakkelijker  te  maken  online  donaties  te  verzamelen.   GeefSamen   via   Geef.nl   is  een   gemakkelijke   en   simpele   manier   om   geld   te   geven   en   op   te   halen   voor   liefdadigheid.  Iedereen  in  Nederland  kan  nu  zijn  of  haar  eigen  actie  ten  behoeve  van  een  goed  doel  

28


starten. GeefSamen  via  Geef.nl  van  initiatiefnemer  Stichting  GeefGratis  was  het  eerste  crowdfunding   en   Online   Social   Network   Fundraising-­‐concept   in   Nederland   voor   meerdere   goede   doelen.   Dit   platform  is  nu  toegankelijk  gemaakt  voor  goede  doelen,  evenementen  en  het  bedrijfsleven.  

(3)  Netwerk  -­‐  ken  je  1e,  2e  en  3e  kring       In   eerste   instantie   komen   donaties   altijd   uit   het   eigen   netwerk   –   het   netwerk   van   de   organisatie,   maar  ook  van  de  individuele  netwerken  van  de  organisatieleden.  Daarom  is  het  handig  om  als  eerste   je  1e  kring  te  identificeren  en  inventariseren  en  vervolgens  je  2e  en  de  3e  kring.       1e  kring   De  1e  kring  van  vrienden  en  kennissen,  oftewel  het  offline  netwerk,  is  essentieel  voor  het  opstarten   van   een   crowdfundingproject.   Uit   onderzoek   blijkt   dat   gevraagd   worden   een   donatie   te   doen,   een   grote  motivatie  is  om  ook  daadwerkelijk  te  doneren  (Van  Vliet,  2011;  Goudsmit,  2013).  Hierbij  komt   zo’n   vraag   natuurlijk   meestal   van   een   bekende.   Eerder   genoemde   barrières   zoals   het   winnen   van   vertrouwen   of   het   vinden   van   informatie   over   een   project   spelen   bij   de   eerste   groep   vrienden   en   kennissen  geen  rol;  ze  weten  immers  uit  de  dagelijkse  omgang  al  waar  het  over  gaat  (Van  Vliet,  2011;   De  Haas,  2013;  Goudsmit,  2013).     Ervaring   leert   dat   de   1e   kring   je   campagne   kan   maken   of   breken.   Dat   gebeurt   meestal   op   twee   momenten  in  je  campagne  –  aan  het  begin  en  aan  het  einde.  De  eerste  donateurs  komen  altijd  uit  je   offline   netwerk   en   in   meeste   gevallen   zie   je   je   donateurs   uit   de   2e   kring   niet   voordat   de   1e   kring   tussen  10  en  20%  van  de  doelbedrag  in  de  eerste  twee  weken  van  je  campagne  heeft  gedoneerd.  Dat   is  de  gouden  regel  wat  betreft  de  start  van  de  campagne.  Bij  sommige  campagnes  wordt  de  eerste   10%  al  bereikt  voordat  de  campagne  online  gaat.     De   1e   kring   is   ook   zeer   belangrijk   aan   het   einde   van   de   campagne;   het   offline   netwerk   wordt   vaak   gemobiliseerd  om  als  ambassadeurs  van  het  project  te  zorgen  voor  extra  donaties.  Het  komt  ook  niet   zelden  voor  dat  het  ontbrekende  bedrag  op  het  laatste  moment  wordt  aangevuld  door  een  familielid.     2e  kring   De   2e   kring,   oftewel   je   database,   is   een   combinatie   van   alle   contactgegevens   binnen   verschillende   netwerken   van   je   organisatie.   Bij   de   2e   kring   horen   contacten   die   je   vaak   bereikt   via   verschillende   externe   communicatiekanalen   van   je   organisatie:   dat   kunnen   mensen   zijn   die   ingeschreven   staan   voor  je  nieuwsbrief,  of  contacten  die  je  bereikt  via  je  Facebookpagina  of  andere  sociale  media.  Echter,   ook  een  belangrijk  onderdeel  van  de  2e  kring  zijn  de  contacten  van  de  donateurs  uit  de  1e  kring.  Dat   zijn  dus  onbekenden  binnen  je  eigen  organisatie,  die  je  toch  op  persoonlijke  manier  wil  bereiken   via   de   crowdfundingcampagne.   Directe   mailing,   mond-­‐op-­‐mondreclame   en   persoonlijke   berichten   via   sociale  media  zijn  uitstekende  manieren  om  het  vertrouwen  te  winnen  van  deze  2e  kring  kennissen.   Een  persoonlijke  boodschap  of  een  live  gesprek  blijkt  in  bijvoorbeeld  politiek  stemgedrag,  maar  ook   bij  crowdfunding,  veel  invloedrijker  dan  (online)  berichtgeving  via  de  massamedia  (Goudsmit,  2013).   De   eerste   kring   doneert   na   een   vraag   en/of   uit   altruïstische   overwegingen.   Dit   handelen   delen   donateurs   graag   met   het   eigen   netwerk.   Door   middel   van   sociale   media   gaat   deze   mond-­‐op-­‐ mondreclame  heel  snel,  maar  hiervoor  is  de  eerste  kring,  waarbij  het  vertrouwen  al  bestaat,  dus  wel   onmisbaar  (Goudsmit,  2013).  Eerstelijns  donateurs  fungeren  als  ambassadeur  van  de  campagne.    

29


3e kring   De   3e   kring   noemen   wij   vaak   een   ‘massa’,   en   het   zijn   de   mensen   die   zich   bij   de   start   van   de   crowdfundingcampagne   buiten  het   netwerk   van   de   organisatie   bevinden.   Of   je   je   3e   kring   voldoende   kun   bereiken   hangt   af   van   het  communicatiesucces   met   de   1e   en   de   2e   kring,   maar   ook   van   de   juiste   voorbereiding  op  gebied  van  pers-­‐  en  andere  mediacontacten.  De  3e  kring  begint  pas  te  doneren  op   moment  dat  het  sneeuwbaleffect  het  kritische  punt  bereikt;  bijvoorbeeld  door  het  inzetten  van  een   bekende   journalist   op   moment   dat   de   80%   van   de   doelbedrag   is   bereikt,   of   door   een   publieke   figuur   te  vragen  om  een  re-­‐tweet.  Er  kan  geen  betekenisvol  donatiebedrag  uit  de  3e  kring  kommen  zonder   cumulatief  succes  van  de  1e  en  2e  kring  en  niet  zonder  de  zichtbarheid  van  de  project  op  sociale  en   andere  media.    

(4)  Tijdsinvestering  –  maak  een  prioriteit  van  je  campagne   Een  grote  investering  van  tijd  en  energie  is  niet  alleen  een  succesfactor,  het  is  zelfs  noodzakelijk  om   een  crowdfundingproject  tot  een  goed  einde  te  brengen  (De  Haas,  2013;  Van  Vliet,  2011;  Klaebe  &   Laycock,   2012;   Hui,   Greenberg   &   Gerber,   2014;   Lesonsky,   2012).   Crowdfunding   lijkt   misschien   een   leuke  en  makkelijke  manier  van  geld  verdienen,  maar  dat  is  het  absoluut  niet.  Het  is  noodzakelijk  om   er  voortdurend  bovenop  te  zitten  en  te  zorgen  dat  het  project  met  name  op  de  sociale  media  goed   zichtbaar   is.   Dit   kost   een   hoop   tijd   en   energie,   maar   is   absoluut   noodzakelijk.   Uiteraard   is   dit   gemakkelijker   wanneer   er   een   goede   voorbereiding   is   geweest   (Klaebe   &   Laycock,   2012).   Zo   is   het   zinvol   om   van   tevoren   al   na   te   denken   over   bijvoorbeeld   professionele   video-­‐updates,   tegenprestaties   en   de   relatie   met   de   donateurs   (Klaebe   &   Laycock,   2012).   Wanneer   er   in   de   organisatie  al  geld  aanwezig  is,  is  het  natuurlijk  ook  mogelijk  om  dit  in  te  zetten  voor  producten  of   diensten  die  een  crowdfundingproject  vooruit  kunnen  helpen  (De  Haas,  2013).   In   de   praktijk   blijkt   echter   toch   dat   het   publiek   bepaalde   voorkeuren   heeft   die   door   een   grote   tijdsinvestering   van   een   projectinitiator   niet   veranderen   (Van   Vliet,   2012).   Op   Voordekunst   valt   volgens  Van  Vliet  (2012)  op  dat  projecten  in  de  categorieën  cultuureducatie,  talentontwikkeling  en   ook   theater   minder   vaak   succesvol   gefinancierd   worden   dan   muziek,   beeldende   kunst   en   film/video.   Ook   de   meer   experimentele   en   onderzoekende   kunst   blijft   op   deze   site   ondervertegenwoordigd.   Toegankelijke  en  concrete  projecten  hebben  het  meeste  baat  bij  crowdfunding.  De  kunstenaar  moet,   als  hij  van  deze  vorm  van  financiering  gebruik  wil  maken,  dus  water  bij  de  wijn  doen  en  meedenken   met   wat   het   publiek   wil   zien.   Volgens   Van   Vliet   is   de   relatie   die   daardoor   tussen   kunstenaar   en   publiek  ontstaat  dit  ruimschoots  waard.  

30


3. Wat  maakt  de  campagne  succesvol?     Crowdfunding   is   geen   methode   om   op   gemakkelijke   manier   inkomsten   te   generen.   Voor   een   succesvolle  campagne  gelden  een  aantal  strikte  voorwaarden.  De  bovengenoemde  organisatorische   voorwaarden   liggen   aan   de   basis   van   een   succesvolle   crowdfundingcampagne.   Het   is   nadrukkelijk   niet  zo  dat  organisaties  die  een  project  op  een  crowdfundingplatform  plaatsen,  achteroverleunen  en   wachten   op   geld.   De   crowdfundingcampagne   vraagt   om   een   intensieve   benadering   van   de   gehele   organisatie,  niet  alleen  tijdens,  maar  ook  ruim  voorafgaand  aan  de  campagne.       Het  creëren  en  beheren  van  een  succesvolle  crowdfundingcampagne  is  veel  werk.  De  voorbereiding   vergt   vooraf   weken   of   zelfs   maanden   van   planning.   Het   beheren   van   een   actieve   campagne   is   een   marathon  van  betrokkenheid  die  veel  aandacht  voor  detail  en  constante  interactie  met  je  supporters   vraagt.      

(1) Word  een  echte  wereldverbeteraar   Welk  maatschappelijk  probleem  worden  door  crowdfunding  opgelost?  Dat  klinkt  misschien  als  een   rare  vraag,  maar  je  moet  je  crowdfunding  zien  vanuit  het  perspectief  van  de  donateur  om  te   begrijpen  dat  de  ideële  boodschap  vaak  fundamenteel  is  voor  het  succes  van  een  campagne.  Bij   crowdfunding  worden  donateurs  vaak  bewogen  door  het  ideële  doel  van  de  campagne:  het  is  niet   voldoende  om  te  zeggen  dat  je  een  mooie  CD  of  een  bijzonder  boek  wil  uitgeven  of  dat  je   theaterstuk  of  je  tentoonstelling  echt  fantastisch  wordt.  De  meeste  donateurs  worden  bewogen   door  de  maatschappelijke  urgentie  rondom  een  goed  verhaal  en  als  die  urgentie  in  je  campagne   ontbreekt,  zal  je  veel  potentiële  donateurs  verliezen.     Bij  de  crowdfunding,  maar  ook  steeds  vaker  bij  andere  vormen  van  fondsenwerving,  is  de  innovatie   van  het  aangeboden  product  de  absolute  voorwaarde  van  een  succesvolle  campagne.  De   projecteigenaar  moet  aan  zijn  crowd  kunnen  bewijzen  dat  het  aangeboden  product  innovatief  is  en   dat  deze  innovatie  de  maatschappelijke  urgentie  rond  het  project  oplost.   "Het  is  je  verantwoordelijkheid  om  een  oplossing  te  produceren  voor  een  probleem,"  adviseert   Adam  Sager,  wiens  huisbeveiligingsapparaat  “Kanarie”,  meer  dan  $  1.900.000  opbracht  op  Indiegogo.   "Je  moet  in  staat  zijn  om  mensen  te  vertellen  hoe  het  product  direct  hun  probleem  zal  oplossen."  Als   je  de  essentie  van  je  product  en  wat  het  doet  niet  in  één  zin  of  twee  zinnen  kan  communiceren,  dan   ga  je  geen  grote  belangstelling  van  donateurs  genereren”  (A.Diallo,  Forbes).   Wat  geldt  voor  de  culturele  sector,  staat  niet  ver  af  van  de  commerciële  markt.  Veel  ondernemers   hebben  gekeken  naar  hun  eigen  persoonlijke  ervaringen  om  wereldproblemen  te  herkennen  die   mogelijkheden  in  de  markt  bieden.  Peter  Dering,  een  fervent  reiziger  en  fotograaf,  kwam  met  het   idee  voor  zijn  originele  Capture  Camera  Clip  –  zijn  creatie  oogstte  meer  dan  $  800.000  op  Kickstarter.   Omdat  hij  moe  werd  van  zijn  gevaarlijk  swingende  camera  op  zijn  nek,  al  backpackend  in  Azië,  kwam   hij  op  het  idee.  "Ik  dacht  dat  dit  een  probleem  was  dat  veel  meer  mensen  hadden  ,"  zegt  hij,  "en  dat   mijn  idee  dat  probleem  kon  oplossen”.  Het  identificeren  van  een  probleem,  en  het  ontwerpen  van   een  duurzame  oplossing  heeft  succes.      

31


(2) Doe  je  huiswerk   Een   goede   voorbereiding   is   de   helft   van   succes.   Het   hebben   van   een   goed   doordacht   plan,   begroting   en  tijdpad;  het  voorbereiden  van  de  tegenprestaties  die  de  organisatie  ook  waar  kan  maken  is  een   essentiële   stap   (Stemler,   2013).   Ook   blijkt   dat   projectorganisatoren   die   zich   van   te   voren   hebben   verdiept  in  crowdfunding  vaker  succesvol  zijn  (De  Haas,  2013).  Wanneer  een  initiator  zich  verdiept  in   de   verschillende   typen   donateurs   die   er   bestaan   is   het   bovendien   mogelijk   de   pijlen   in   eerste   instantie   op   de   specifieke   groep   te   richten   die   voor   het   project   het   meest   geschikt   lijkt   (Van   Vliet,   2011)  (zie  hiervoor  ook  hoofdstuk  8).     Op  ieder  crowdfundingplatform,  op  de  sociale  media  en  op  talloze  andere  plekken  op  internet  staat   beschreven   hoe   een   goede   crowdfundingcampagne   eruit   ziet   en   wat   er   nodig   is   voor   succes.   Hierboven  is  al  een  aantal  keer  een  punt  genoemd  dat  door  heel  veel  auteurs  onderstreept  wordt:   een  goede  voorbereiding  is  het  halve  werk.  Een  goed  plan  maken,  bedenken  wat  je  waar  kunt  maken,   plannen  wanneer  je  wat  doet,  je  doelgroepen  specificeren,  zorgen  dat  je  achterban  al  bij  het  begin   van  je  campagne  groot  genoeg  is…  met  name  het  (denk)werk  dat  vóór  het  begin  van  de  campagne   wordt  gedaan,  lijkt  het  verschil  uit  te  maken  tussen  succes  en  falen  (De  Haas,  2013).     Doe  je  huiswerk  Stap  1:  de  verkenning   De  eerste  stap  van  de  voorbereiding  begint  met  verdieping  in  wat  crowdfunding  inhoudt  en  wat  er   allemaal  mogelijk  is.  Welke  platforms  komen  in  aanmerking,  wat  is  daar  het  verschil  tussen,  wat  past   bij  de  campagne?  Hoe  hebben  andere  projecten  het  aangepakt?  Wie  waren  er  succesvol  en  wie  niet?   Hierbij   is   het   verstandig   ook   na   te   denken   over   facetten   van   crowdfunding   die   eerder   in   dit   onderzoeksverslag   aan   bod   zijn   gekomen.   Wat   is   de   motivatie   van   mensen   om   te   doneren   en   hoe   speel   je   daar   als   organisator   op   in?   Hoe   wek   je   het   vertrouwen   van   potentiële   donateurs?   Kun   je   alvast   je   eigen,   directe   achterban   warm   maken   zodat   je   verzekerd   bent   van   de   eerste   lichting   donaties  en  je  eerste  ambassadeurs?   Een   ander   belangrijk   punt   om   over   na   te   denken   is   de   storytelling   (Van   Vliet,   2011).   Welk   verhaal   wil   je  met  je  project  vertellen?  Waarom  moet  dit  project  er  komen,  en  hoe  kun  je  het  publiek  daarvan   overtuigen?       Doe  je  huiswerk  Stap  2:  het  plan   Vervolgens   begint   de   praktische   voorbereiding.   Er   moet   een   video   gemaakt   worden   waarin   het   project  op  een  pakkende  manier  wordt  uitgelegd.  Ook  moet  er  een  goede  projectbeschrijving  komen   die   op   de   projectpagina   komt   te   staan.   Het   doelbedrag   moet   vastgelegd   worden,   evenals   de   prijscategorieën  voor  de  donaties  en  de  bijbehorende  tegenprestaties.  Wat  het  doelbedrag  betreft:   het   helpt   niet   om   dit   uit   haalbaarheidsoverwegingen   te   laag   in   te   schatten,   want   dat   komt   het   vertrouwen   van   de   donateur   niet   ten   goede.   Een   geloofwaardig,   realistisch   en   hoger   bedrag   is   eigenlijk  haalbaarder  (Curtis,  2012).  Mogelijk  is  ook  om  niet  het  volledige  project,  maar  een  concreet   gedeelte   door   crowdfunding   te   financieren   (bijvoorbeeld:   het   decor,   het   vervoer   o.i.d.).   Daarnaast   moet   er   een   heldere   tijdsplanning   gemaakt   worden.   Komen   er   video-­‐updates,   dan   moeten   die   filmpjes   alvast   gemaakt   worden   of   moet   het   maken   daarvan   ingepland   worden.   Ook   kan   het   verstandig  zijn  de  sociale-­‐media-­‐updates  ook  alvast  vast  te  leggen.    

32


In deze  fase  zijn  vaardigheden  nodig  die  niet  iedereen  in  huis  heeft,  zoals  bijvoorbeeld  het  editen  van   een   video.   Als   informatiebron   worden   vaak   sociale   media   of   andere   projecten   gebruikt.   Crowdfundingplatforms   bieden   vaak   tips,   maar   die   worden   veel   minder   gebruikt   dan   bijvoorbeeld   blogs  of  pagina’s  op  de  sociale  media  over  ervaringen  van  anderen.     Het  is  belangrijk  om  vóór  de  publicatie  al  feedback  uit  het  eigen  netwerk  te  vragen  en  mogelijk  ook   beloftes   voor   donaties.   Hoe   meer   feedback   er   wordt   gevraagd   hoe   groter   vaak   het   succes   is   (Hui,   Greenberg  &  Gerber,  2014).  Hierdoor  wordt  het  directe  publiek  ook  al  betrokken  bij  het  succes  van   het   project.   Voor   de   betrokkenheid   van   je   eerste   kring   donateurs   –   en   ambassadeurs!   –   is   dit   een   belangrijke  stap.     Voor  het  maken  van  je  plan  en  alle  andere  voorbereidende  werkzaamheden  kun  je  de  checklist  van   Cultuurarchitect  Consultancy  gebruiken;  zie  bijlage  1.     Doe  je  huiswerk  Stap  3:  het  publiceren  van  je  campagne   Dit   kost   zoals  gezegd  veel   tijd,   want  als  organisator   moet   je   er   eigenlijk   permanent   mee   bezig   zijn.   Je   moet  het  project  steeds  blijven  promoten  via  netwerken  van  vrienden  en  online  niche  communities   (zie   ook   eerder   in   dit   rapport).   De   achterban   moet   geloven   dat   je   dit   project   waar   gaat   maken.   Mislukte   projecten   zeggen   zelf   niet   goed   in   staat   te   zijn   geweest   het   online   publiek   te   bereiken.   Artiesten   hebben   hier   een   voorsprong   vanwege   hun   ervaring   met   het   werven   van   publiek   (Hui,   Greenberg  &  Gerber,  2014).   Het  is  verstandig  ook  een  begroting  te  publiceren  (Curtis,  2012).  Als  er  iets  is  dat  vertrouwen  wekt   van  het  publiek,  dan  is  het  wel  dat  ze  precies  kunnen  zien  wat  er  met  hun  geld  gebeurt.   Als  het  nodig  is,  is  het  goed  om  niet  bang  te  zijn  alle  gemaakte  plannen  overboord  te  gooien  en  de   strategie  aan  te  passen,  nieuwe  video’s  te  gaan  maken  et  cetera  (Curtis,  2012).     Doe  je  huiswerk  Stap  4:  de  afwikkeling  van  je  campagne   Als  je  succes  hebt  gehad  is  dit  onderdeel  vaak  overdonderend.  Het  regelen  van  alle  tegenprestaties  is   veel  werk.  Dit  wordt  vaak  uitbesteed,  en  komt  vaak  te  laat  aan  bij  donateurs.  Er  zijn  digitale  tools  die   het  managen  hiervan  helpen,  maar  daar  wordt  in  de  praktijk  weinig  gebruik  van  gemaakt  omdat  er   relatief  weinig  kennis  van  is.   In  de  cultuur  die  rond  crowdfunding  is  ontstaan,  is  het  normaal  geworden  dat  je  ook  wat  teruggeeft   aan   de   community.   Dit   is   vaak   advies   over   hoe   je   crowdfunding   kunt   aanpakken   door   middel   van   bijvoorbeeld  een  Pinterest  Board  waarop  te  zien  is  hoe  jij  het  hebt  aangepakt.  In  crowdfunding  is  een   klimaat   ontstaan   dat   veel   ondersteunender   en   minder   competitief   is   dan   in   het   traditionele   ondernemen.    

(3) Toon  emotionele  band  met  je  publiek   Communicatie   onderhouden   met   je   publiek   en   ze   bij   je   project   betrekken   is   een   intensief   proces.   Voor   de   cultuursector   telt   nog   één   extra   complicatie:   het   product   waar   het   over   gaat   is   tastbaar,   maar  in  tegenstelling  tot  de  commerciële  markt  is  de  beleving  meestal  immaterieel.  Bij  de  culturele   crowdfunding  gaat  het  vaak  over  een  concert,  theatervoorstelling  of  een  tentoonstelling  en  dat  zijn   allemaal  producten  die  de  donateur/bezoeker  kan  beleven  maar  niet  naar  huis  meenemen.  Juist  die   immateriële  beleving,  de  emotie,  heeft  kracht  en  vormt  de  bindende  factor  tussen  de  maker  en  zijn   publiek.    

33


Voor kleine   culturele   SMEs   is   het   publiek   de   eigen   community.   Het   gaat   om   een   duurzame   en   veelzijdige  band  met  leden  van  het  eigen  publiek.  Het  herkennen  van  de  emotionele  factor  en  focus   op  de  beleving  van  je  project  binnen  je  eigen  community  kan  doorslaggevend  zijn  voor  je  culturele   crowdfunding.  Ironisch  genoeg  is  de  sleutel  tot  culturele  crowdfunding  of  online  fondsenwerving  niet   vragen  om  geld.  Het  is  niet  het  streven  naar  de  rijke  1%.   In  plaats  daarvan   gaat  het  over  het  bouwen   aan   en   het   duurzaam   betrekken   van   de   eigen   community;   het   eigen   publiek.   Je   moet   je   crowdfunding   kunnen   vertalen   in   deelname   aan   een   gemeenschap   die   gelooft   in   je   ideeën   en   klaarstaat  om  je  te  helpen  de  wereld  te  veranderen.     Recentelijk   zijn   er   veel   interessante   stappen   gezet   op   het   gebied   van   publieksontwikkeling.   Van   Europese   congressen   en   studies   tot   kleine   lokale   experimenten   op   gebied   van   co-­‐creatie.   Publieksontwikkeling  richt  zich  daarbij  niet  louter  op  het  doen  stijgen  van  publiekaantallen,  maar  op     het  verdiepen  en  het  diversifiëren  van  het  publiek.  Publieksontwikkeling  is  geen  doel  op  zich,  maar   speelt   in   op   de   verantwoordelijkheid   van   een   culturele   instelling   in   de   bredere   civil   society:   de   verantwoordelijkheid   om   een   draagvlak   bij   de   burgers   op   te   bouwen   (Fonds   Podiumkunsten   K.   Deventer,  European  Festivals  Association).  In  deze  zin  kan  de  culturele  crowdfunding  gezien  worden   als  een  middel  van  een  duurzame  publieksontwikkeling.     De   vraag   voor   elke   culturele   organisatie   die   met   crowdfunding   bezig   is   moet   zijn:   welke   interactie   bestaat  er  met  het  publiek?     Of:  welke  draagvlaak  bestaat  er  bij  het  publiek?     Of:  hoe  vormt  mijn  organisatie  de  betrekking  met  het  publiek  om  dit  draagvlak  te  creëren?      

•••  CROWDFUNDING  IN  DE  CULTUURSECTOR:     VOORWAARDEN  EN  SUCCESFACTOREN  OP  EEN  RIJ     VOORWAARDEN   (1)  Het  Team  -­‐  Alle  neuzen  dezelfde  kant  op   (2)  Communicatie  –  Crowdfunding  is  communicatie     (3)  Netwerk  -­‐  ken  je  1e,  2e  en  3e  kring     (4)  Tijdsinvestering  –  maak  een  prioriteit  van  je  campagne     SUCCESFACTOREN   (1)  Word  een  echte  wereldverbeteraar   (2)  Doe  je  huiswerk   (3)  Toon  emotionele  band  met  je  publiek        

34


4. Conclusies     Crowdfunding   is   een   vorm   van   fundraising   waarbij   een   relatief   groot   aantal   mensen   een   relatief   kleine  bijdrage  levert,  vaak  in  ruil  voor  een  tegenprestatie.  Dit  gebeurt  meestal  online  en  levert  niet   alleen  geld  op,  maar  ook  marketing  en  draagvlak  bij  het  publiek.  Andersom  kan  gezegd  worden  dat   het   ontbreken   van   draagvlak   ertoe   leidt   dat   een   crowdfundingcampagne   niet   succesvol   is.   Het   feit   dat   het   publiek   zelf   financier   wordt   van   de   kunst   is   meteen   ook   het   grootste   verschil   met   andere   vormen   van   fondsenwerving,   naast   praktische   verschillen.   Het   publiek   bepaalt   zelf   wat   er   geproduceerd   wordt   en   de   traditionele   gatekeeper   of   programmeur   verdwijnt.   Dit   is   voor   de   kunstenaar  tegelijk  limiterend  en  bevrijdend.     Crowdfunding   is   ontstaan   in   Amerika   en   werd   in   eerste   instantie   ingezet   om   via   microkredieten   startende  ondernemingen  op  weg  te  helpen.  De  uitbreiding  naar  de  culturele  sector  werd  echter  snel   gemaakt.   Crowdfunding   is   nog   steeds   aan   een   enorme   groei   bezig.   Experts   voorspellen   dat   het   steeds   gewoner   gaat   worden   en   steeds   meer   een   vast   onderdeel   van   de   fondsenwerving   van   instellingen   en   projecten.   Er   wordt   echter   niet   verwacht   dat   het   andere   vormen   van   fondsenwerving   compleet  zal  vervangen.     Omdat   de   markt   bepaalt   welke   projecten   het   halen   en   welke   niet   is   marketing   een   onmisbaar   onderdeel   van   crowdfunding.   Als   organisator   of   projectinitiator   is   het   essentieel   precies   te   weten   welke  doelgroepen  er  zijn  en  hoe  die  te  bereiken.  Daarnaast  is  het  belangrijk  om  de  motivaties  om  te   doneren   te   begrijpen   en   daarop   in   te   spelen.   Crowdfunding   vraagt   dus   van   de   kunstenaar   een   fundamenteel  andere  houding  tegenover  het  publiek,  de  afstand  wordt  kleiner,  de  kunstenaar  wordt   proactiever   in   het   contact   met   het   publiek   en   in   het   ideale   geval   komen   kunstenaar   en   publiek   in   dialoog.     In   de   praktijk   betekent   dit   dat   crowdfunding   een   zeer   gedegen   voorbereiding   en   een   enorme   tijdsinvestering  vraagt  wil  het  succesvol  zijn.  Eensgezindheid  binnen  het  team,  goede  communicatie   intern  én  naar  buiten  toe,  het  effectief  inzetten  van  sociale  en  andere  media  en  het  in  kaart  brengen   van   het   netwerk   zijn   broodnodig.   Vervolgens   is   het   essentieel   om   ‘er   bovenop   te   blijven   zitten’.   Tijdens  de  campagne  mag  de  aandacht  geen  moment  verslappen.  Er  moet  een  constante  stroom  aan   updates   en   informatie   op   gang   gehouden   worden.   Hiervoor   is   het   effectief   om   de   urgentie   van   de   campagne  onder  de  aandacht  te  brengen;  zowel  de  tijdsdruk  als  het  ‘wereld  verbeterende’  aspect.   Het  publiek  moet  begrijpen  dat  juist  dít  project  belangrijk  is.  Het  vooraf  opstellen  van  een  goed  en   uitgebreid   plan   zorgt   ervoor   dat   dit   tijdens   de   drukke   looptijd   van   de   campagne   ook   echt   lukt.   Tenslotte   is   de   emotionele   band   met   het   publiek   essentieel.   De   dialoog   die   tussen   kunstenaar   en   publiek   kan   ontstaan,   moet   zichtbaar   worden   op   de   sociale   media   en   in   het   verloop   van   de   campagne.  Het  creëren  van  een  ‘community’  rond  een  project  is  daarbij  onmisbaar.     We   hebben   met   dit   onderzoek   uitgebreid   antwoord   gegeven   op   de   vraag   hoe   een   goede   crowdfundingcampagne   in   elkaar   zit   en   hoe   je   je   campagne   moet   plannen.   Ook   maakte   we   een   checklist  die  als  plan  van  aanpak  gebruikt  kan  worden  en  vele  tips  over  de  mogelijkheden  binnen   de   huidige  sociale  media.    

35


Onze belangrijkste   onderzoeksvraag   was   “wanneer   is   crowdfunding   effectief   en   heeft   het   zin   een   campagne   te   starten”.   Afgaande   op   wat   we   hebben   ontdekt   over   wat   er   nodig   is   voor   een   goede   campagne   blijkt   uit   gesprekken   met   kunst-­‐   en   culturele   organisaties   dat   ze   vaak   niet   de   kennis,   de   tijd  en  de  juiste  mind-­‐set  hebben  om  een  campagne  naar  behoren  uit  te  voeren.       Vaak   moet   er   eerst   een   slag   gemaakt   moet   worden   m.b.t.   (product)innovatie,   marketing,   publieksontwikkeling   en   opbouw   van   een   netwerk.   Er   zit   behoorlijk   wat   werk   aan   vast   en   ensembles   en   andere   kleine   culturele   en   artistiek   collectieven   die   niet   structureel   gesubsidieerd   zijn   hebben   vaak  geen  of  weinig  personeel  om  een  dergelijk  proces  voor  te  bereiden  en  te  ondersteunen.     Daarnaast  is  het  zo  dat  de  feitelijke  campagne  veel  vraagt  van  het  artistieke  team  zelf.  ZIJ  vragen  hun   publiek  om  een  donatie  en  niet  het  management.  Dit  blijkt  in  de  praktijk  voor  veel  artiesten  moeilijk;   ze  moeten  vaak  eerst  leren  om  te  durven  vragen.  Ook  moeten  ze  een  blijvende  band  opbouwen  met   de  donateurs/hun  publiek,  welke  verantwoordelijkheid  ze  niet  altijd  aankunnen.       Ten  slotte  is  ook  niet  ieder  project  geschikt.  Hoe  tastbaarder  en  hoe  urgenter,  hoe  beter!  Daarom  is   lang   niet   voor   elke   organisatie   crowdfunding   haalbaar.   Voor   veel   succesvolle   kunst-­‐,   en   culturele   projecten   is   de   crowdfunding   de   sluitsteen   op   een   project   en   is   er   in   een   eerder   stadium   al   een   deel   van  de  financiering  verkregen.       Als  een  organisatie  succesvol  een  crowdfundingcampagne  kan  voeren  is  er  veel  gewonnen  voor  de   organisatie   m.b.t.   bewustwording   van   de   marketing   van   de   organisatie   in   de   huidige   tijd.   In   de   praktijk  komen  wij  als  fondsenwervers  in  de  culturele  sector  vaak  met  organisaties  in  aanraking  die   nog   niet   in   staat   zijn   om   op   een   verantwoorde   wijze   een   crowdfundingcampagne   te   voeren.   Wel   kunnen  we  hen  nu  vertellen  wat  er  aan  voorbereiding  nodig  is  om  over  bijvoorbeeld  een  jaar  wel  een   campagne   te   kunnen   voeren.   Een   organisatie   moet   dan   de   afweging   maken   of   de   publieksontwikkeling  en  de  inkomsten  tegen  de  kosten/inspanningen  opwegen.       Dat   crowdfunding   belangrijk   is   wordt   duidelijk   gemaakt   door   subsidienten,   vermogensfondsen   en   leiders  van  crowdfundingplatforms.  Zij  verwachten  dat  culturele  organisaties  aan  crowdfunding  doen.   Niet   in   de   laatste   plaats   omdat   de   mogelijkheden   om   via   sponsoring,   subsidienten   en   fondsen   financiering   te   bemachtigen   steeds   moeilijker   wordt   (meer   aanvragen   en   minder   budget).   Daarnaast   is   het   ook   een   trend   dat   publieksontwikkeling   en   betrokkenheid   van   publiek   een   belangrijkere   rol   gaat   spelen:   ook   voor   subsidienten   en   fondsen!   We   kunnen   er   dus   in   deze   tijd   van   schaarste   en   terugtredende  overheid  niet  meer  omheen  dat  het  publiek  mede  bepaalt  of  een  kunst  of  cultureel   project  legitiem  is.    

36


Literatuur Almerico,  K.  (2014).  Your  crowdfunding  campaign  is  doomed  without  this.  Gevonden  op:  http://www.   entrepreneur.com/article/231882,  17-­‐06-­‐2014   Bannerman,  S.  (2013).  Crowdfunding  Culture.  Journal  of  Mobile  Culture   Barabas,  R.  L.  (2012).  Crowdfunding:  Trends  and  Developments  Impacting  Entertainment   Entrepreneurs.  Entertainment,  Arts  &  Sports  LAW  Journal,    Zomer  2012,  Deel  23,  no.2     Belleflamme,  B.,  Lambert,  T.,  &  Schwienbacher,  A.  (2013).  Crowdfunding:  Tapping  the  right  crowd.   Journal  of  Business  Venturing   Buysere,  K.  de,  Gajda,  O.,  Kleverlaan,  R.,  Marom,  D.  (2012).  A  Framework  for  European  Crowdfunding.   Curtis,  J.  (2012).  Crowdfunding:  an  overview  of  alternative  funding.  Gevonden  ophttp://quotient.net     /blog/2012/6/22/crowdfunding-­‐an-­‐overview-­‐of-­‐alternative-­‐funding/,  17-­‐06-­‐2014   Clifford,  C.  (2013).  Crowdfunding  industry  on  fire:  trends  to  watch.  Gevonden  op  http://www.   entrepreneur.com/article/226302,  17-­‐06-­‐2014   Eufin  (2013).  Crowdfunding  neemt  snelle  vlucht  in  Nederland.  Eufin,  Financieel  Nieuws.  Gevonden  op       http://www.eufin.nl/32072-­‐-­‐crowdfunding-­‐neemt-­‐een-­‐snelle-­‐vlucht-­‐in-­‐nederland,  17-­‐06   2014   Essen,  B.  van  (2013).  Crowdfunding:  de  8  beste  sites  op  een  rij.  Telegraaf,  24-­‐12-­‐2013.  Gevonden  op:     http://www.telegraaf.nl/mijnbedrijf/22163418/__Crowdfunding__de_8_beste_sites_op_ee   _rij__.html,  17-­‐06-­‐2014.   Goodman,  M.  (2013).  Investing  trend  for  2014:  equity  crowdfunding.  Gevonden  op:  http://www.   entrepreneur.com/article/229847,  10-­‐06-­‐2014   Goudsmit,  A.  (2013).  Zonder  vrienden,  geen  succes  in  crowdfunding.  Een  onderzoek  naar  de  invloed   van  het  offline  netwerk  in  het  slagen  van  een  online  crowdfundingcampagne  met  een   cultureel  doel.  Gevonden  op:  http://www.aramgoudsmit.nl/wp-­‐content/uploads   /2013/08/Bachelorthesis-­‐Crowdfunding.pdf,  17-­‐06-­‐2014   Haas,  M.  de  (2013).  De  kunst  van  het  geven  en  nemen.   Hui,  J.  S.,  Greenberg,  M.  D.,  &  Gerber,  E.  M.  (2014).  Understanding  de  Role  of  Community  in   Crowdfunding  Work.  CSCW  2014   Hussey,  P.  (2012).  How  is  crowdfunding  changing  culture?  Gevonden  op:  http://www.theguardian.   com/culture-­‐professionals-­‐network/culture-­‐professionals-­‐blog/2012/aug/17/crowdfunding   changing-­‐culture-­‐kickstarter-­‐projects,  17-­‐06-­‐2014   Klaebe,  H.,  &  Laycock,  R.  (2012).  How  to  work  the  Crowd:  A  snapshot  of  barriers  and  motivations  to   crowdfunding.  Artsupport  Australia   Kleverlaan  R.,  Arets  M.,  Lutgendorff  M.  &van  Vliet  K.  (2014).  Crowdfunding,  de  hype  voorbij  –  Haal   maximale  waarde  uit  jouw  crowdfundingcampagne.  Uitg.  Eburon   Le,  Y.  (2013).  The  State  of  Crowdfunding  Worldwide.  Gevonden  op:http://www.crowdsourcing.org   /editorial/the-­‐state-­‐of-­‐crowdfunding-­‐worldwide/23801,  10-­‐06-­‐2014   Lesonsky,  R.  (2012).  It’s  time  to  join  the  crowd.  Gevonden  op:  http://smallbusiness.foxbusiness.com   /biz-­‐on-­‐main/2012/12/11/it-­‐time-­‐to-­‐join-­‐crowd/,  10-­‐06-­‐2014   Massolution  (2013).  2013CF  Industry  Crowdfunding  Reports.  Gevonden  op  http://research.crowd   sourcing.org/2013CF-­‐Crowdfunding-­‐Industry-­‐Report?utm_source=store&utm_medium=page   &utm_campaign=2013CF+Launch,  10-­‐06-­‐2014   Mermiri,  T.  (2011).  Private  investment  in  Culture:  the  sector  in  and  post-­‐recession.  Cultural  Trends  

37


Mikhaylova, E.  (2013).  Crowdfunding  trends  2014.  Gevonden  op:  http://www.business2community.   com/strategy/crowdfunding-­‐trends-­‐2014-­‐0724170?tru=WVSD3#XZmIRIhR5GiOdjjp.99,     10-­‐06-­‐2014   Mollick,  E.  (2013).  The  dynamics  of  crowdfunding:  an  exploratory  study.  Journal  of  Business     Venturing,  Deel  29,  Uitgave  1,  januari  2014,  Pag.  1–16     Nagymihaly,  G.  (2013).  Crowdfunding:  Drivers  and  Barriers  in  an  International  Perspective.   Nita,  A.  (2011).  The  Social  Crowdfundnetwork.   NOS  (2014).  Kickstarter  komt  naar  Nederland.  Gevonden  op:  http://nos.nl/artikel/606150   kickstarter-­‐komt-­‐naar-­‐nederland.html,  17-­‐06-­‐2014   NOS  (2014).  Waar  kennen  we  crowdfunding  van?  Gevonden  op:  http://nos.nl/artikel/606235-­‐waar   kennen-­‐we-­‐crowdfunding-­‐van.html,  17-­‐06-­‐2014   Openshaw,  J.  (2014).  How  to  use  crowdfunding  to  invest  in  real  estate.  Gevonden  op:   http://www.marketwatch.com/story/how-­‐to-­‐use-­‐crowdfunding-­‐to-­‐invest-­‐in-­‐real-­‐estate   2014-­‐02-­‐07?link=sfmw,  10-­‐06-­‐2014   Phundee,  J.  (2014).  Making  social  work  for  you.  Gevonden  op:  http://phundeeblog.wordpress.com   /2014/06/06/making-­‐social-­‐work-­‐for-­‐you-­‐twitter/,  10-­‐06-­‐2014   Röthler,  D.,  &  Wenzlaff,  K.  (2011).  Crowdfunding  schemes  in  Europe.  European  Expert  Network  in   Culture.   Stemler,  A.  R.  (2013).  The  JOBS-­‐Act  and  crowdfunding:  Harnessing  the  power  –  and  money  –  of  the   masses.  Business  Horizons  56(3),  pag.  271–275   Vliet,  K.  van  (2011).  Crowdfunding:  waarom  doen  we  mee?  (Masterthesis)   Vliet,  K.  van  (2012).  Kunst  zoekt  crowd.  In  Rektoverso.  Gevonden  op:  http://www.rektoverso   .be/artikel/kunst-­‐zoekt-­‐crowd,  17-­‐06-­‐2014  

 

                     

38


Bijlage 1:  Checklist  Crowdfunding  van  Culturarchitect.nl  –   blanco   CULTURRARCHITECT  CONSULTANCY  /  CROWDFUNDING  CHECKLIST  GEBASEERD  OP  DOUW   EN  KOREN  +  NU.ZAKELIJK     Concreet  en  tastbaar:  Het  eindproduct  moet  zo  concreet  mogelijk  zijn.  De  zangeres  Hind   haalde  voor  het  opnemen  van  haar  CD  in  een  week  tijd  40.000  euro  op.  Maar  voor  haar  -­‐   minder  tastbare  -­‐  marketing  kreeg  zij  de  benodigde  30.000  euro  niet  voor  elkaar.  Daarnaast   werkt  het  vaak  goed  om  ook  de  campagne  zelf  zo  concreet  mogelijk  te  maken:  Een   Rotterdams  kunstcentrum  liet  via  crowdfunding  bijvoorbeeld  microfoons,  deuren  en   luidsprekers  financieren.  Kortom:  hoe  concreter  hoe  beter.     wat  is  het  eindproduct?           -­‐

hoeveel is  er  nodig?        

hoe snel?        

-­‐

Persoonlijk en  handgemaakt:  Vergeet  gelikte  commerciële  types  die  met  strakke  grafieken   hun  businessplannen  tonen.  Het  best  werkt  de  authentieke  clip  van  de  buurjongen  die  een   briljant  idee  heeft,  nog  niet  precíes  weet  hoe  hij  het  gaat  doen,  maar  wel  de  passie  en  de   ‘brains’  heeft  om  het  te  realiseren.  En  daarom  ook  al  een  proof-­‐of-­‐concept  heeft  om  te   tonen:  hij  weet  waar  hij  het  over  heeft.  

wie gaat  het  verhaal  vertellen?      

welke idee  voor  een  leuke   filmpje/oproep  hebben  wij?      

39


Het verhaal:  Mensen  investeren  graag  in  een  aansprekend  verhaal  achter  het  idee  of   product.  Wat  is  jouw  inspirerende  verhaal?  Waarom  zouden  mensen  zich  door  dit  verhaal   verbonden  voelen  met  jouw  project?  Vergeet  niet  te  vermelden  wat  er  nieuw,  of   revolutionair  aan  is.     wat  is  je  verhaal?  (in  1  zin!         -­‐

wat is  bijzonder,  nieuw,   revolutionair  in  je  verhaal?    

waarom vind  je  het  belangrijk?    

   

waarom zouden  anderen  het   belangrijk  moeten  vinden?    

-­‐

Urgent: Je  donateurs  of  investeerders  aanspreken  met  “jongens,  we  hebben  nog  zestig   dagen”,  klinkt  urgenter  dan,  “we  hebben  nog  een  jaar”.  Waarom  heb  je  juist  nu  financiële   hulp  nodig?  Houd  het  dus  kort.  Het  is  bijna  onmogelijk  om  mensen  een  jaar  geboeid  te   houden.    

wat is  de  urgentie?  

wat is  de  deadline?  

             

40


-­‐

Beloning: Als  je  crowdfundt  door  middel  van  een  lening  of  investering  wordt  je  voorstel   aantrekkelijker  door  goede  rendementen.  Maar  vergeet  niet  dat  de  meeste  van  je  financiers   toch  echt  in  je  plan  stappen  omdat  ze  affiniteit  hebben  met  het  verhaal;  er  deel  van  willen   worden.  Verzin  daarom  extra  (in  natura-­‐)beloningen  die  de  deelnemers  het  verhaal  mee   laten  ervaren.    

welke tegenprestaties  bied  je?          

-­‐

Verspreid: Sommige  crowdfunders  in  spe  denken  nog  dat  als  je  je  plan  online  zet,  het  geld   vanzelf  binnenrolt.  Fout.  Je  zal  de  crowd  continu  je  verhaal  moeten  vertellen,  en  je  moet   luisteren  naar  en  reageren  op  hun  reacties.  En  dat  begint  bij  je  eigen  kring.  Een   crowdfundingcampagne  begint  vaak  met  vrienden  en  familie,  voordat  het  breder  om  zich   heen  grijpt.  Een  project  dat  erin  slaagt  om,  meestal  via  een  vaste  kern  van  aanhangers,  10   procent  van  zijn  financiering  binnen  te  halen,  heeft  vaak  al  een  goede  kans  van  slagen.                                                          

41


-­‐

Mobiliseer: Vind  manieren  waarop  je  investeerders  of  donateurs  ambassadeurs  worden:  hoe   mobiliseer  je  hen?  Een  goed  voorbeeld  was  Wakawaka,  een  met  crowdfunding  gefinancierde   led-­‐lamp.  De  mensen  achter  dit  project  verzamelden  een  groep  mensen  in  de  eerste  weken   en  ze  bleven  die  crowd  benaderen.  Toen  ze  het  benodigde  bedrag  net  niet  dreigden  te  halen,   konden  ze  die  groep  opnieuw  benaderen  voor  een  eindsprint.  Blijf  je  achterban  dus   berichten  en  vraag  ze  indien  nodig  om  hulp.  Tot  slot,  het  kan  helpen  om  je  donateurs  in   levenden  lijve  te  ontmoeten.  Dat  kan  meerwaarde  bieden,  buiten  het  virtuele  aspect  om.  

noem de  1ste  kring     noem  de  2de  kring     noem  de  3de  kring     hoeveel  contacten  in  de  1ste   kring?     wie  gaat  ze  bereiken?       met  welke  middelen  ga  je  hun   bereiken  /  mobiliseren?     hoeveel  donaties  verwacht  je   van  je  1ste  kring?  (totaal)     hoeveel  per  persoon?     wat  is  de  minimum  dat  je  moet   werven?    

hoeveel contacten  in  de  2ste   kring?   wie  gaat  ze  bereiken?  

met welke  middelen  ga  je  hun   bereiken  /  mobiliseren?  

hoeveel donaties  verwacht  je   van  je  2ste  kring?  (totaal)  

hoeveel per  persoon?     wat  is  de  minimum  dat  je  moet   werven?    

             

42


hoeveel contacten  in  de  3ste   kring?   wie  gaat  ze  bereiken?       met  welke  middelen  ga  je  hun   bereiken  /  mobiliseren?         hoeveel  donaties  verwacht  je   van  je  3ste  kring?  (totaal)  

hoeveel per  persoon?     wat  is  de  minimum  dat  je  moet   werven?    

 

-­‐

Heb meerdere  aanjaagmomenten  (acties)  klaar  staan  die  je  direct  kunt  inzetten  zodra  de   campagne  een  boost  kan  gebruiken.  Denk  aan  de  crowdfundingactie  als  een  campagne  met   meerdere  fases:  voor  iedere  fase  dien  je  een  plan  paraat  te  hebben  om  ht  woord  met  nieuwe   energie  verder  te  verspreiden.  

tijdpad  campagne         FASE  1       FASE  2       FASE  3       FASE  4       FASE  5      

       

   

43


-­‐

-­‐

Kies het  juiste  crowdfundingplatform.  Blijf  je  binnen  de  grenzen,  of  ga  je  internationaal?   Alleen  al  het  feit  dat  Nederlandse  platforms  met  Nederlandse  betaalmethodes  werken,  kan   daarbij  een  rol  spelen.  En  kies  vervolgens  een  manier  waarop  de  crowd  kan  participeren:   lenen,  investeren  of  doneren.  Culturele  projecten  maken  vaak  gebruik  van  donaties,   ondernemers  gebruiken  vaker  leningen  en  investeringen.  Tot  slot:  bepaalde   donatiecampagnes  kunnen  ook  zonder  platform,  maar  dit  vergt  vaak  meer  werk.       wat  is  de  platform  van  je     keuze?     wat  zijn  je  alternatieven?           Deelprojecten:  Bij  een  grotere  campagne  kun  je  In  plaats  van  in  een  keer  200.000  euro  te   willen  ophalen,  een  teaser-­‐campagne  lanceren  om  het  concept  te  testen.  Bij  de  volgende   ronde  heb  je  dan  een  vaste  kern  aanhangers  waar  je  op  kan  terugvallen.  Doe  dit  vooral  als  je   weet  dat  je  langer  de  tijd  hebt.  Een  eerste  ronde  kan  immers  in  een  paar  weken  succes   boeken;  een  gemiddelde  campagne  duurt  60  tot  90  dagen.  Als  het  dan  niet  lukt  om   voldoende  geld  binnen  te  halen,  kun  je  beter  opgeven.  

gaat  het  over  een  deelproject   campagne?    

als wel,  wat  is  de   eindcampagne?    

Wat  je  vooral  niet  moet  doen:   -­‐  Een  project  online  zetten  en  wachten  tot  het  geld  binnenkomt   -­‐  Vergeten.  Neem  je  crowd  niet  voor  lief.  Als  iemand  wat  voor  je  doet,  vergeet  hen  dan  niet  -­‐  al  dan   niet  publiekelijk  -­‐  in  het  zonnetje  te  zetten  en  houd  contact.   -­‐  Doelgroepen  identificeren  en  je  vooral  daar  op  richten.  Dit  kan  een  aanvulling  zijn,  maar  een   campagne  begint  meestal  met  je  eigen  netwerk;  stap  op  hen  af!   -­‐  Vaag.  Vraag  het  publiek  liever  niet  om  geld  voor  “vage”  activiteiten  als  marketing,  training  en   consultancy.   -­‐  Gelikt.  Maak  geen  te  gelikte  filmpjes  met  strakke  statistieken,  stropdassen  en  reclameslogans.   Vertel  je  verhaal  zelf,  zonder  al  te  veel  opsmuk.   -­‐  Bloedserieus  zijn  werkt  bij  crematies,  maar  niet  bij  crowdfunding.  Heb  plezier,  dat  doet  je  crowd   immers  liefst  ook.      

   

44


Bijlage 2:  Resultaten  Enquête  over  crowdfunding  in  de   culturele  sector       TEKST  ENQUETE   Wij  zijn  Caecilia  van  Stigt  en  Jacek  Rajewski,  twee  onafhankelijke  fondsenwervers  in  de  culturele   sector.     In  verband  met  het  onderzoek  dat  wij  in  samenwerking  met  het  Instituut  Fondsenwerving  in  Utrecht   verrichten,  willen  we  je  graag  aantal  vragen  stellen  om  zo  een  beeld  te  krijgen  van  de  actuele  stand   van  zaken  rondom  crowdfunding  in  kunst  en  cultuur.   Naast  deze  enquête  doen  we  literatuurstudie  en  vinden  er  interviews  plaats  met  verschillende   crowdfundingprofessionals.  Uiteraard  behandelen  wij  je  gegevens  en  alle  bevindingen  met  uiterste   discretie.  Je  privacy  is  gewaarborgd  en  geen  details  van  je  organisatie  worden  gepubliceerd.  Indien   gewenst  willen  we  onze  bevindingen  graag  met  je  delen.     Onze  onderzoeksvraag  is  tweevoudig:     1. Wat  zijn  de  algemene  organisatorische  voorwaarden  voor  Crowdfunding  in  de  culturele   sector?   2. Welke  investeringen  (organisatorisch  en  financieel)  moet  de  organisatie  doen  en  wat  levert   het  op?  Dus  wanneer  is  Crowdfunding  effectief?       Wij  zijn  vooral  benieuwd  naar  wat  crowdfundingsacties  succesvol  maakte,  waar  kansen  liggen  en   welke  valkuilen  men  tegenkwam.  Ons  doel  is  om  genoeg  inzicht  te  vergaren  waardoor  wij  onze   klanten  in  de  toekomst  beter  kunnen  infomeren  over  de  kansen  en  mogelijkheden  van  crowdfunding   voor  hun  organisatie  binnen  het  pakket  van  de  totale  fondsenwerving.       RESULTATEN  ENQUETTE   We  hebben  in  totaal  circa  15  organisaties  benaderd  en  van  5  organisaties  volledig  ingevulde   enquêtes  terug  ontvangen.                

45


VRAGEN EN  ANTWOORDEN   1) Wat  is  de  rechtsvorm  van  je  organisatie?  (stichting,  VOF,  ZZP,  anders…)   organisatie  1   Stichting     organisatie  2   ZZP   organisatie  3   Stichting   organisatie  4   Stichting   organisatie  5   Eenmanszaak     2) Hoe  groot  is  je  organisatie  (hoeveel  mensen  werken  regelmatig  bij  je  organisatie)?   organisatie  1   3  mensen:  1  persoon  full  time,  1  persoon  2  dagen  in  de  week  (vrijwilliger)  1   persoon  parttime     organisatie  2   1  persoon   organisatie  3   geen  antwoord   organisatie  4   10   organisatie  5   1     3) Hoeveel  jaren  bestaan  jullie?   organisatie  1   25   organisatie  2   2   organisatie  3   4   organisatie  4   41   organisatie  5   3     4) Wat  is  de  voornaamste  ZAKELIJKE  activiteit  van  jullie  organisatie  (hoe  verdienen  jullie  geld?   Noem  je  producten  of  marktgebieden.  Als  je  alleen  subsidies  ontvangt,  noem  het  ook)   organisatie  1   subsidies  (structureel  meerjarig  door  gemeente  en  provincie,  de  rest   projectaanvragen)   organisatie  2   Impresario,  krijg  een  percentage  van  elke  boeking   organisatie  3   alleen  subsidie,  sponsoren  en  inkomsten  uit  kaartverkoop   organisatie  4   Vertonen  van  films.  Verhuren  van  zalen.  Educatie  basis-­‐  en  voorgezet  onderwijs.   Subsidies  en  fondsen.   organisatie  5   Concerten  geven,  workshops  geven,  doceren,  dirigeren     5) Hoeveel  crowdfundingacties  heeft  je  organisatie  in  totaal  verricht?   organisatie  1   1   organisatie  2   1   organisatie  3   1   organisatie  4   1   organisatie  5   1     6) Wat  was  de  naam  en  het  doelbedrag  van  je  laatste  crowdfundingsactie?   organisatie  1   Opera  Spanga  25  jaar  –  doelbedrag  €4000  ,=   organisatie  2   Grupo  del  Sur  live  in  het  Concertgebouw  –  doelbedrag  €  3500,=   organisatie  3   Torrentius    -­‐  doelbedrag  €5000,=   organisatie  4   ’t  Hoogt  Knapt  Op  –  doelbedrag  €7500,=   organisatie  5   The  Percussion  Canon  –  doelbedrag  €8000,-­‐  

46


7) Wat was  de  start-­‐  en  einddatum  van  deze  actie?   organisatie  1   21-­‐05-­‐2014  tot  10-­‐06-­‐2014,  duur  van  ongeveer  50  dagen   organisatie  2   27-­‐8-­‐2014  tot  10-­‐11-­‐2014,  duur  van  ongeveer  60  dagen   organisatie  3   Eind  september  tot  8  november  2014,  duur  van  ongeveer  40  dagen   organisatie  4   03-­‐10-­‐2014  tot  28-­‐11-­‐2014,  duur  van  ongeveer  55  dagen   organisatie  5   6-­‐11-­‐13  tot  23-­‐12-­‐2013,  duur  van  ongeveer  50  dagen     8) Staat  deze  actie  nog  steeds  online?  Dan  graag  een  link,  anders  omschrijf  je   crowdfundingactie  in  3-­‐5  zinnen  en  noem  de  crowdfundingplatform  dat  je  hebt  gebruikt   organisatie  1   http://www.voordekunst.nl/vdk/project/view/1892-­‐opera-­‐spanga-­‐25-­‐jaar     organisatie  2   http://www.voordekunst.nl/vdk/project/view/2690-­‐grupo-­‐del-­‐sur-­‐live-­‐in-­‐het-­‐ concertgebouw     organisatie  3   http://www.voordekunst.nl/vdk/project/view/2740-­‐torrentius-­‐triomf-­‐en-­‐ tragiek-­‐van-­‐een-­‐haarlemse-­‐schilder   organisatie  4   http://voordekunst.nl/vdk/project/view/2782-­‐t-­‐hoogt-­‐knapt-­‐op     organisatie  5   http://voordekunst.nl/vdk/project/view/1739-­‐the-­‐percussion-­‐canon     9) Hoe  lang  (en  hoeveel  uur  in  totaal)  was  je  voorbereiding?  (voordat  de  actie  van  start  ging)   organisatie  1   15  uur   organisatie  2   niet  bijgehouden   organisatie  3   niet  bijgehouden   organisatie  4   Geschat:  deskresearch  –  10  uur,  voorbereiding  opzetten  crowdfunding  pagina   etc:  8  uur   organisatie  5   50  uur     10) Hoeveel  uur  in  totaal  heeft  je  organisatie  geïnvesteerd  TIJDENS  de  actie?   organisatie  1   2  uur   organisatie  2   niet  bijgehouden   organisatie  3   niet  bijgehouden   organisatie  4   ongeveer  24  uur   organisatie  5   50  uur     11) Werd  je  bij  de  voorbereiding  en  uitvoering  door  een  externe  adviseur/expert  geholpen  of   deed  je  alles  binnen  je  eigen  organisatie?   organisatie  1   ja   organisatie  2   nee   organisatie  3   nee   organisatie  4   afstudeerstagiaire  en  connectie  uit  netwerk;  diegene  heeft  zelf  crowdfunding   ingezet  en  heeft  af  en  toe  meegedacht.   organisatie  5   ja        

47


12) Was de  actie  FINANCIEEL  succesvol?  (had  je  je  doelbedrag  verzameld  binnen  de  deadline,  of   anders…)   organisatie  1   nee   organisatie  2   ja   organisatie  3   ja  (niet  de  100%  gehaald,  wel  82%  zodat  het  toch  als  “succesvol”  werd   beschouwd)   organisatie  4   ja    (in  totaal  €8120,-­‐=  dus  boven  het  doelbedrag  van  €7.000,=)   organisatie  5   ja     13) Was  de  actie  op  ANDERE  GEBIEDEN  succesvol,  indien  ja,  op  welke  dan?   organisatie  1   nee   organisatie  2   ja,  vergroten  bekendheid  van  Grupo  del  Sur   organisatie  3   geen  mening   organisatie  4   betrokkenheid  van  de  doelgroep  is  hoog.   organisatie  5   ja,  meer  bekendheid  voor  het  project,  meer  interesse     14) *Noem  drie  dingen  die  uitstekend  gingen  bij  je  crowdfundingactie   organisatie  1   − formuleren  plan  en  waarvoor  we  precies  geld  gingen  ophalen   − communicatie  met  VoordeKunst   − noodzaak  creëren  voor  het  geld  ophalen  nu     organisatie  2   -­‐ De  hele  groep  heeft  meegewerkt  en  dat  bracht  een  positieve  energie  op   -­‐ Goed  om  te  voelen  dat  donateurs    vertrouwen  in  je  project  hebben   -­‐ We  hebben  het  bedrag  gehaald  dankzij  de  verdubbelaar  van  het   Amsterdamse  fonds     organisatie  3   -­‐ Medewerkers  bleken  bereid  om  zelf  mee  te  financieren  door  aan  de   crowdfunding  mee  te  doen  en  hun  eigen  achterban  hier  ook  toe  aan  te   zetten       organisatie  4   -­‐ Een  aparte  mailing  met  een  oproep  tot  doneren,  2  keer  verstuurd  en   daarmee  voor  het  grootste  deel  het  doelbedrag  binnen  gehaald.   -­‐ Minder  tijdrovend  dan  gedacht.   -­‐ Betrokkenheid  van  organisatie,  vrijwilligers  en  donateurs.     organisatie  5   -­‐ Samenwerking  met  voordekunst   -­‐ Social  media  exposure   -­‐ Uitwerking  tegenprestaties       15) *Noem  drie  dingen  die  fout  gingen     organisatie  1   − Regelmatig  bijhouden  van  de  site,  updates  plaatsen   − Het  persoonlijk  maken  en  houden   − Onze  eigen  trouwe  achterban  mobiliseren   organisatie  2   -­‐ We  hebben  veel  tijd  moeten  investeren  in  pr  en  acties,  meer  dan   gedacht   -­‐ Zonder  de  verdubbelaar  was  het  waarschijnlijk  niet  gelukt.     organisatie  3   -­‐ Het  was  erg  moeilijk  om  mensen  buiten  onze  eigen  kring  om  te  bereiken.  

48


-­‐

organisatie 4  

-­‐

organisatie 5  

-­‐ -­‐ -­‐

Plan van  aanpak  /  communicatieplan  niet  helemaal  uitgewerkt  i.v.m.   langdurige  ziekte  van  degene  die  het  project  zou  leiden,  waardoor   sommige  leuke  kansen  onbenut  bleven.   De  media  pikte  het  al  na  een  paar  dagen  op,  nog  niet  veel  geld  op  de   teller.  En  RTV  Utrecht  stuurde  iemand  die  kwalitatief  een  erg  slecht  item   maakte  waardoor  het  niet  uitgezonden  is  op  TV.     We  hadden  gedacht  meer,  dan  wel  sneller  geld  te  verzamelen.   Betrokkenheid  projectleden  werd  iets  minder   Veel  te  veel  tijd  geïnvesteerd  uiteindelijk,  en  stress  

  *bij  14)  en  15)  denk  aan;  betrokkenheid  alle  leden  organisatie  en/of  alle  projecthouders,  kwaliteit  van   je  crowdfundingidee,  je  verwachtingen  versus  resultaat,  verhouding  tijdinvestering  versus  resultaat,     reacties  vanuit  je  netwerk,  houding  van  de  donateurs,  uitwerking  van  de  tegenprestaties,  invloed  van   crowdfunding  op  je  organisatie  etc.)        

Caecilia van  Stigt   Advies  en  zakelijke  dienstverlening  voor  de  culturele  sector   www.caeciliavanstigt.nl     Gouw  2   1153  PK  Zuiderwoude   info@caeciliavanstigt.nl   mobiel  +31  (0)636  396  743     Skype:  Caecilia100   Blog;  Is  er  leven  na  Bach?  www.caeciliavanstigt.blogspot.nl   •••••  

Jacek M.  Rajewski    

Cultuurarchitect Consultancy  -­‐  projectbureau  voor  cultuur  en  maatschappij   www.cultuurarchitect.nl     Karimatastraat  32   1095XT  Amsterdam   jacek@cultuurarchitect.nl     mobiel  +31  (0)652  063  633     www.linkedin.com/in/jacekrajewski   www.twitter.com/JacekWork   www.facebook.com/cultuurarchitect      

49

Crowdfunding in kunst en cultuur (door caecilia van stigt en jacek rajewski)  

Voor ons werk als Fondsenwerver in de culturele sector is sinds enige tijd ook “Crowfunding” een onderdeel binnen ons totale pakket aan moge...

Crowdfunding in kunst en cultuur (door caecilia van stigt en jacek rajewski)  

Voor ons werk als Fondsenwerver in de culturele sector is sinds enige tijd ook “Crowfunding” een onderdeel binnen ons totale pakket aan moge...

Advertisement