Issuu on Google+

Bouwprocesmanagement

Programmacommissie specificeren en systems engineering herijkt ambities

Nieuwe initiatieven met focus op Auteur: Petrick de Koning

De afgelopen periode bleek het implementeren van systems engineering over de volle breedte voor de doelgroep nog een brug te ver. Om niet te ver voor de sector uit te lopen, zijn de ambities herijkt. Mede hierom is de ontwik­ keling van de functiebibliotheek gestaakt. De nieuwe plannen sluiten beter aan bij de wensen van de gebruikers. In het alge­ meen ligt het zwaartepunt de komende periode bij het toepassen van systems engineering (SE) in de zogenaamde ‘papieren’ ontwik­ kelfase; het integraal plan van idee tot uitvoeringsgereed ontwerp. Juist in dit specificatieproces is nog veel winst te behalen. Een her­ zien programma boordevol nieuwe

24 | CROW etcetera nr. 3 | april 2010

Foto: Herman Stöver

Systems engineering (SE) heeft een enorme potentie voor de gww-sector. Deze methodiek leidt tot een hogere kwaliteit van bouwwerken, betere communicatie tijdens het ontwerp­ proces en effectieve procesbewaking. Dit alles vergroot de efficiency en vermindert (faal)kosten. De programma­commissie ‘specificeren en systems engineering’ zet zich al enkele jaren in om SE over de volle breedte in Nederland te implemen­ teren. CROW richt zich daarbij op het uitdragen van het SE-gedachte­ goed naar decentrale overheden en hun samenwerkingspartners.

initiatieven moet zorgen dat SE op termijn daadwerkelijk uitgroeit tot dé standaard.

Behoefte neemt toe De behoefte aan de inzet van geïn­ tegreerde contractvormen neemt hand over hand toe volgens de voorzitter van de programma­ commissie ‘specificeren en systems engineering’ Marieke Duineveld. “Opdrachtgevers

willen de kennis en innovatie­ kracht van de markt benutten en opdrachtnemers stellen hun kennis en ervaring daarvoor beschikbaar. Deze ontwikkeling is duidelijk in gang gezet en steeds meer decentrale opdracht­ gevers doen concrete ervaringen op. Zij redeneren nu meer vanuit functionele wensen dan vanuit een gedetailleerd bestek. De over­ stap naar functioneel specificeren


Column

specificeren

Begrotingstekort minus faalkosten in de bouw ≠ belastingverhoging? Ik zit tussen twee werelden. De ene wereld heeft het over tekorten en crisis. Er zit een groot gat in de staatsbegroting van 29 miljard euro. In de andere wereld, mijn werk, houd ik me bezig de gww-sector te verbeteren. Net zoals mijn collega’s van bouw­ procesmanagement werk ik aan methodieken met als belangrijk doel de faalkosten te verlagen. De faalkosten in de bouw liggen zo om en nabij (per deelsector verschillend) de 10%, op een jaaromzet van 54 miljard euro. Dat is grofweg 5 miljard per jaar. Ik houd me bezig met systems engineering (SE). Ik schat in dat SE de bouw op termijn enkele miljarden per jaar kan schelen. Mijn collega’s van VISI en risico­ management denken ongeveer hetzelfde en we strijden onderling over de effectiviteit. Hoe dan ook, als je de boel combineert dan scheelt het nogal. Uitgaande van de gulden 80-20-regel, is dit 4 miljard per jaar. Me opstellend als technisch opgeleid burger, rolde de formule uit de titel eenvoudig uit mijn mouw: 29 miljard minus 7 * 4 miljard = 1 miljard. We kunnen dus in zeven jaar het begrotingstekort dichten door ons werk beter te doen. Stemt tot nadenken, niet? Ik twijfel wel of in dat begrotingstekort rekening is gehouden met niet-begrote faalkosten (het stemt mij trouwens tot nadenken dat we ook wél-begrote faalkosten in de bouw hebben). Of is dit een éxtra tekort dat bovenop de het begrotingstekort komt? Ach, hoe het ook zij, laten we maar gewoon ons best doen. Eén ding weten we zeker: als we aan SE doen, onze risico’s beter beheersen, beter communiceren, beter ramen, beter plannen, betere bouwcontracten maken enzovoort, worden de faalkosten lager. Mogelijk krijgen we daardoor zelfs wat krediet!

vraagt echter extra vaardigheden en daarbij gaan we niet over één nacht ijs. Bovendien moeten opdrachtnemers aantoonbaar kunnen aansluiten op hun wen­ sen. SE maakt dat traject transpa­ rant. Als commissie zoeken we de balans tussen de belangen van de partijen en proberen we dicht bij hun behoeften te blijven. Door gericht te ondersteunen met een uitgebalanceerd programma,

willen we het draagvlak voor SE verder verstevigen. In het pro­ gramma nemen we de ervaringen van de stuurgroep SE – Rijkswater­ staat, ProRail, Bouwend Neder­ land, NLingenieurs en Vereniging van Waterbouwers – mee. Zo sluiten beide programma’s goed op elkaar aan. Dat is ook vorm­ gegeven in een samenwerkings­ verband tussen stuurgroep en programmacommissie.”

Arjan Visser projectmanager Bouwprocesmanagement, CROW

Reageren? visser@crow.nl

PS Columnist is geen econoom, handelswetenschappen op de middelbare school was het laatste wat aan theorie op dit gebied gevolgd is.

nr. 3 | april 2010 CROW etcetera | 25


Bouwprocesmanagement

Handboek Specificeren Het Handboek Specificeren is de spil van de activiteiten. De com­ missie wil voor de zomer een ver­ nieuwd handboek presenteren. Dit nieuwe handboek is beter onder­ bouwd, praktischer en sluit beter aan op de SE-methodiek. Alle erva­ ringen van de afgelopen drie jaar zijn hierin meegenomen. Ook is aansluiting gezocht bij de ‘Lei­ draad systems engineering voor de gww-sector’. Bij toepassing van het handboek wordt gewerkt met een­ duidige uitgangspunten en kun­ nen alle betrokken partijen dezelfde taal spreken. Het vorige handboek Oplossingsvrij Specifice­ ren was uitdrukkelijk bedoeld voor UAVgc-contracten. Het nieuwe handboek is breed inzetbaar voor alle contractvormen, ook bestek­ ken. Tot slot verschaft het nieuwe handboek inzicht in de relatie met methodieken zoals risicomanage­ ment en kostenramen (SSK).

nieuwe handboek en richt zich op een brede doelgroep van opdrachtgevers, opdrachtnemers of adviseurs die betrokken zijn bij het opstellen of uitvoeren van specificaties van bouwwerken. In de tweedaagse cursus is veel aandacht voor praktijkvoorbeel­ den. Daarnaast komt er een volle­ dig nieuwe introductiecursus ‘SE voor de gww’, voor beginnende systems engineers. Om het uitwisselen van kennis en ervaring verder te stimuleren, krijgt de gebruikersgroep een nieuwe impuls. Deze groep bestaat inmiddels uit zo’n 170 leden uit alle geledingen van de gww-sector. Het eerste tastbare bewijs van deze vernieuwde ambi­ tie is de gebruikersdag die 15 april is gehouden. Door geregeld contactmomenten te creëren, blijft een brede groep betrokkenen op de hoogte van relevante ontwikkelingen. Naast

kennisontwikkeling biedt het delen van praktijkervaringen een goede voedingsbodem om de inzet van SE verder te laten groeien. CROW werkt op dit vlak samen met INCOSE-NL. Marieke Duineveld: “Steeds meer de­centrale overheden redeneren nu meer vanuit functionele wensen”

Kennisoverdracht Voor de concrete toepassing van de methodiek is kennisoverdracht essentieel. Om de praktische implementatie van SE te onder­ steunen, komt er een vernieuwde cursus ‘Specificeren in de infra­ sector’. Deze is gebaseerd op het

Leer-coachtraject Projectgroepen die met nieuwe methodieken aan de slag gaan, lopen tegen allerlei problemen op. Hierdoor ontstaat het risico in ‘oude gewoontes’ te vervallen. Reflectie is dan nuttig om weer op het juiste spoor te komen. CROW zal hiervoor een leer-coachtraject in het leven roepen. Immers, specificeren blijkt in de praktijk nog steeds lastig. Het is moeilijk om de scope goed te bewaken en het proces gestructureerd aan te pakken. Door teams van verschillende projecten en organisaties in een ongedwongen setting bij elkaar te brengen, kunnen zij ervaringen en knel­ advertentie

Systems engineering leidt tot hogere kwaliteit

Super-Rail, een ‘doorbraak’ op niveau…

Bovenstaande situatie kan worden vermeden door Super-Rail. De Super-Rail valt in de zwaarste klasse geleiderail en is de enige in zijn soort. De rail heeft H2 en H4b niveau en is uitvoerig getest met voertuigen tot maar liefst 38 ton. Daarmee is Super-Rail dé oplossing bij verkeersongevallen. Juist het zware transportverkeer wordt door de constructie op afdoende wijze gekeerd. • Geluidsschermen • Geleiderail • Aanrijbeveiliging • Plaatstalen duikers

Vóór verkeersveiligheid, tégen verkeerslawaai

sinds 1978

26 | CROW etcetera nr. 3 | april 2010

Eurorail BV Postbus 62 8060 AB Hasselt tel: 038 – 477 3340 fax: 038 – 477 2594 info@eurorail.nl www.eurorail.nl


Bouwprocesmanagement

punten uitwisselen. Het is de bedoeling om onder begeleiding van een coach gezamenlijke knelpunten te bepalen en hier­ voor oplossingen te bedenken. Zo kunnen deelnemers profiteren van de ervaringen van anderen en die meteen in de dagelijkse praktijk toepassen.

Praktijk in beeld Een ander nieuw initiatief om beschikbare kennis effectief te delen, is ‘Praktijk in beeld’. Veel ervaringen van opdracht­ gevers en opdrachtnemers met specificeren en SE vinden hoofd­ zakelijk intern plaats. Dat is jammer omdat ervaringen met projecten van anderen zeer waar­ devol kunnen zijn. Vaak worstelt men binnen projecten met dezelfde knelpunten en door deze te delen kunnen anderen hiervan profiteren. Door praktijkervarin­ gen vast te leggen en voor de doel­

groep te publiceren, wil CROW deze trend doorbreken. Hoewel elk project uniek is, kunnen deze concrete voorbeelden zeker bij­ dragen aan de bredere inzet van SE. Binnenkort verschijnt de eerste ‘Praktijk-in-beeldcase’ over de toepassing van SE voor het project ‘Ontwikkeling stations­ gebied’ door de gemeente Heerhugowaard.

Aspecten expliciet gespecificeerd Bouwwerken moeten duurzaam, verkeersveilig, betrouwbaar, en onderhoudbaar zijn. Die aspecten zijn van groot belang, maar veelal vaag beschreven. Wat is duur­ zaam eigenlijk, wanneer is het sociaal veilig, wat bedoel je met onderhoudbaar? Expliciet specifi­ ceren van aspecten verbetert de kwaliteit van de vraag die direct vanuit de bestuurslaag komt. De relatie tussen bestuur en project wordt duidelijk vastgelegd. Het

verhogen van de kwaliteit van specifi­caties van aspecten ver­ dient dus extra aandacht. In een reeks van projecten worden de aspecten met behulp van SE expli­ ciet gedefinieerd. Dat betekent eisen formuleren en aandacht voor de verifieerbaarheid van de eisen. Het eerste aspect dat in de reeks ‘hoe beschrijf je dat?’ wordt uitgewerkt is duurzaamheid. Hier­ bij wordt aangesloten bij de actua­ liteit van duurzaam inkopen. Dit zijn slechts de hoofdpunten van het nieuwe programma. Door de herijkte ambities staat er nog meer op stapel. De inhoud van het gehele programma is binnenkort beschikbaar op de CROW-website. 

 rjan Visser, projectmanager Bouwproces­ A management, visser@crow.nl

 ww.leidraadse.nl w www.crow.nl/specificeren

advertentie

Organisaties die anticiperen op razendsnelle ontwikkelingen doen steeds vaker een beroep op zakelijke dienstverlening. Als organisatie moet de focus gericht blijven op de eigen ‘core business’ en wordt externe deskundigheid ingeschakeld om zich te laten adviseren over, en te laten begeleiden bij noodzakelijke processen. Deze externe deskundigen bieden een ander perspectief en voegen door hun achtergrond en ervaring de juiste waarde toe in deze processen. MAN consultants ondersteunt sinds 1992 op persoonlijke en doortastende wijze opdrachtgevers (publiek en privaat) met interim management, project- en procesmanagement en projectbeheersing voor infrastructuur, gebouwen en gebieden. Van procesontwikkeling tot en met realisatie en beheer. Uitvoerend, ondersteunend en oplossend. Voor kortere of langere tijd. Of opdrachtgevers nu een adviseur, een ondersteunende expert of een compleet team voor een project noodzakelijk achten; MAN consultants biedt deskundig maatwerk, precies op het moment dat het nodig is, altijd met de menselijke touch als uitgangspunt. Voor nadere informatie en/of vacatures bezoek onze website www.manconsultants.nl

Interim management, project- en procesmanagement en projectbeheersing voor infrastructuur, gebouwen en gebieden

DTBO is een zelfstandig opererende afdeling binnen MAN consultants b.v. Bekijk de website van deze afdeling op www.dtbo.nl

Boslaan 2c

Max Euwelaan 79

2132 dx Hoofddorp

3062 ma Rotterdam

tel: 023 5670066

tel: 010 4535747

info@manconsultants.nl

info@manconsultants.nl

nr. 3 | april 2010 CROW etcetera | 27


Oplossingsvrij_specificeren__herijking_programma_Specificeren_en_SEpdf