Page 1

Etc5_cover

25-07-2006

11:41

Pagina 1

Tijdschrift voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte

nr. 5 | juli 2006

Ondersteuning beheer vliegveldverhardingen

De toekomst van collectief onderzoek

Waterschap op naar ĂŠĂŠn moederbestek in RAW

Anders aanbesteden: het kan en het moet


AE_330

03-07-2006

11:26

Pagina 2


Etc5_inhoud

25-07-2006

15:10

Pagina 3

nr. 5 | juli 2006

CROW et cetera praat u acht keer per jaar bij over CROW-activiteiten en zo veel meer. In CROW et cetera vindt u nieuws uit de zeven thema’s, een overzicht van nieuwe CROWpublicaties, cursussen en congressen, achtergronden over onze kennisproducten en de toepassing ervan in de praktijk, interviews met deskundigen uit de praktijk, praktijkvoorbeelden, informatie over de activiteiten van CROW-commissies, et cetera. CROW et cetera is de opvolger van magazine ‘Wegen’ en wordt gratis verspreid onder professionals op het gebied van infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Via www.crow.nl/etcetera kunt u zich aanmelden.

Over CROW CROW is het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Deze not-for-profitorganisatie ontwikkelt, verspreidt en beheert praktisch toepasbare kennis voor beleidsvoorbereiding, planning, ontwerp, aanleg, beheer en onderhoud. Dit gebeurt in samenwerking met alle belanghebbende partijen, waaronder Rijk, provincies, gemeenten, adviesbureaus, uitvoerende bouwbedrijven in de grond-, water- en wegenbouw, toeleveranciers en vervoerorganisaties. De kennis, veelal in de vorm van richtlijnen, aanbevelingen en systematieken, vindt haar weg naar de doelgroepen via websites, publicaties, cursussen en congressen.

Algemeen

Openbare ruimte

Mobiliteit & Transport

Verkeerstechniek

Oproep: hoe krijg ik grip op het totale netheidsbeeld? Congres: Ruimte & Mobiliteit gebundeld

6 7

Uniforme opleidings- en exameneisen parkeercontroleur

8

Duidelijke regels voor werken aan het spoor

10

Bij het werk aan spoorwegovergangen geldt zowel weg- als spoorregelgeving. De CROW-werkgroep ‘Werk in uitvoering bij spoorwegovergangen’ onderzoekt waar beide vormen van regelgeving elkaar kruisen, en breidt vervolgens zowel weg- als spoorregelgeving zodanig uit dat zij goed op elkaar afgestemd zijn.

Infrastructuur

Start werkgroep ‘Agressie bij werk in uitvoering’

11

Thema Infrastructuur slaat nieuwe weg in

12

De Raad voor de Infrastructuur heeft met het opstellen van zijn strategische visie een kader geschapen voor het thema. Met deze grote lijnen kunnen de coördinatiecommissies aan de slag om hun kennisprogramma’s uit te werken. Reeks CROW-rapporten over vliegveldverhardingen ondersteunt beheer 14 Volop discussie over toekomst collectief onderzoek 16 Gemarkeerd asfalt (3) 18

Besteksregelgeving

Waterschap Rivierenland naar één moederbestek in RAW

20

Het Waterschap Rivierenland, gevestigd in Tiel, heeft een aantal fusies achter de rug. Veel processen zijn de afgelopen jaren onder de loep genomen, onder meer op het gebied van bestekken. Het waterschap ontwikkelt één moederbestek, in RAW.

Contractvormen

Past Performance: resultaten uit het verleden tellen mee

22

Een aannemer wil graag via geslaagde projecten uit het verleden aantonen waartoe hij in staat is. Een opdrachtgever wil graag met zulke gegevens selecteren. De Past Performance Toolbox moet het mogelijk maken.

Bouwprocesmanagement

Perestrojka in aanbestedingsland

24

Hoe graag iedereen het ook zegt te willen, het komt nog onvoldoende van de grond: anders aanbesteden. Toch kan het, sterker, móet het. Om betrokken partijen op weg te helpen, zijn hulpmiddelen in ontwikkeling, zoals een internetbibliotheek met praktische tools en een model dat het kiezen van de meest geslaagde bouworganisatievorm ondersteunt.

Contractvormen Structureert, harmoniseert en schept kaders voor moderne contractvormen die zich kenmerken door betrokkenheid van de aannemer bij ontwerpwerkzaamheden. Bouwprocesmanagement Schept voorwaarden voor de projectorganisatie en de communicatie tussen bouwpartners, brengt hier structuur in en verhoogt daardoor de efficiency. Wilt u meer informatie over deze thema’s, ga dan naar www.crow.nl.

6

Parkeercontroleur is een veeleisend en lang niet altijd dankbaar beroep. Daarbij komt dat taken en functieniveau onderling verschillen. Met de nu verschenen opleidings- en exameneisen parkeercontroleur worden meer uniformiteit en een hogere kwaliteit van de controle nagestreefd.

Verkeerstechniek Houdt zich bezig met de vormgeving, inrichting en uitrusting van de weg en de omgeving.

Besteksregelgeving Biedt hulpmiddelen voor bestekken en contracten met als uitgangspunt een duidelijke scheiding in verantwoordelijkheden tussen ontwerp en uitvoering.

Stedelijk Interieur Waardering 2007: doe mee

Volgend jaar tijdens Urban Design wordt hij weer uitgereikt: de Stedelijk Interieur Waardering 2007. Een oproep om mee te dingen naar deze prijs.

Openbare ruimte Bevordert de kwaliteit van ontwerp, beheer en gebruik van de fysieke openbare ruimte.

Infrastructuur Zorgt voor technische hulpmiddelen voor de constructeur en beheerder van stedelijke en lijninfrastructuur.

4

Wie bij CROW producten of diensten afneemt, kan voor vragen terecht bij een helpdesk. Voor alle zeven thema’s worden vragen per e-mail of telefoon beantwoord.

CROW heeft zijn activiteiten gebundeld in de volgende zeven thema’s:

Mobiliteit & Transport Is gericht op de bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid voor zowel personen- als goederenvervoer.

Helpdesks voor alle zeven thema’s actief

Minder claims met de ‘Risicoverdeling Geotechniek’

En verder... Op deze website is meer te vinden over dit onderwerp.

Hier kunt u informatie vragen.

Column: Collectief onderzoek 5 Themacolumn: Auto wassen 27 Nieuwe uitgaven 28 Cursussen en Congressen 29 Servicepagina 30

27


Etc5_0-Algemeen

25-07-2006

12:06

Pagina 4

Algemeen www.crow.nl

“95 procent van de vragen direct beantwoord”

Helpdesks voor alle zeven thema’s actief

Ludolf Schouten: “Via de helpdesk blijf ik bij en krijg ik het hele scala op mijn bord”

Auteur: Tim Oosten

Afnemers van CROW-producten en -diensten die met vragen zitten, kunnen terecht bij een helpdesk. Voor alle zeven thema’s worden vragen via de e-mail of per telefoon beantwoord. Mirjam Veen, consulent cluster Openbare Ruimte & Infrastructuur, en Ludolf Schouten, consulent cluster Infrabouwproces, aan het woord. Vragen beantwoorden gebeurt bij CROW al jaren. Vooral op het gebied van RAW-bestekken is dit al sinds jaar en dag het geval. “Op een gegeven moment bleek de telefoon nogal vaak te gaan. Voor ons reden om maar eens wat te regelen”, blikt Ludolf Schouten, consulent voor het cluster Infrabouwproces, terug op het ontstaan van de helpdesk. Onder dit cluster vallen de thema’s Besteksregelgeving, Contractvormen en Bouwprocesmananagement.

RAW-helpdesk “Zo is een aantal jaren geleden de RAW-helpdesk ontstaan”, vervolgt hij, “waarbij we per toerbeurt aan de telefoon beschikbaar waren. Aanvankelijk ging dat nog via het centrale nummer, maar we zijn al jaren rechtstreeks bereikbaar, ook per e-mail. Veel voorkomende vragen hebben van 1998 tot vorig jaar een rubriek gevormd in het vakblad Wegen, de voorloper van CROW et cetera. Die rubriek werd erg goed gelezen en wij hoorden van veel lezers dat ze deze ‘RAWeetjes’ verzamelden. Voor ons was dit reden om deze rubriek te bundelen en in boekvorm uit te brengen. Rond deze tijd verschijnt de bundel.”

Veel tijd Maar niet alleen op het gebied van bestekken grijpen mensen regel-

4 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

matig de telefoon, ook de vele kennisproducten afkomstig van de thema’s Openbare ruimte, Mobiliteit & Transport, Verkeerstechniek en Infrastructuur blijken vragen op te roepen. Dit vormde de aanleiding om ook voor deze thema’s mensen met vragen op weg te helpen. “Eind 2003 zijn we vanuit het documentatiecentrum begonnen de helpdesk op deze gebieden in deze vorm op te tuigen”, vertelt Mirjam Veen, consulente. “De helpdesk is voortgekomen uit de vragen die binnenkwamen naar aanleiding van onze publicaties. Al deze vragen bleken te veel tijd te vergen van de projectmanagers die, zoals hun functie al aangeeft, in de eerste plaats met hun projecten bezig moeten zijn. En daar komen ze onvoldoende aan toe als ze veel telefoontjes of mailtjes moeten beantwoorden.”

wordt er al een vierde persoon geworven. “Men weet ons steeds beter te vinden, steeds vaker ook worden we rechtstreeks gebeld, al zijn we natuurlijk ook via het algemene nummer bereikbaar. De meeste vragen komen trouwens nu per e-mail binnen, een ontwikkeling die heel snel gegaan is.” Het beantwoorden van vragen is niet de enige taak van de consulenten, ze houden zich ook bezig met het actualiseren van cursussen, het beheren van websites die onder de thema’s vallen en met projectassistentie van werkgroepen.

De wereld aan stukken “De helpdesk Infrabouwproces”, vervolgt Ludolf Schouten, “is ontstaan vanuit de RAW-helpdesk zoals die al jaren bestaat. Zo is daar de laatste jaren de aanbestedingskalender bijgekomen, maar ook zijn steeds meer vragen gerezen rond de UAVgc – de Uniforme Aanbestedingsvoorwaarden voor geïntegreerde contractvormen – de standaardsystematiek kostenramingen en VISI, Voorwaarden scheppen voor Invoeren Standaardisatie ICT in de bouw.”

Algemeen aanspreekpunt

Vlot trekken

“In 2004 zijn we daadwerkelijk begonnen met een algemeen aanspreekpunt voor de vier genoemde thema’s. Enige uitzondering vormde Werk in Uitvoering, waarvoor we het beantwoorden van vragen hebben uitbesteed.” Inmiddels mag wel van een succes gesproken worden; kon Mirjam Veen aanvankelijk alle vragen nog alleen behappen, inmiddels staan twee collega’s haar terzijde en

Wat voor soort vragen komen er zoal binnen en wat voor antwoorden zijn te verwachten? Schouten: “Vragen zijn vaak behoorlijk uitgebreid en we krijgen de wereld aan stukken erbij; complete bestekken komen binnen over de fax. Ons principe is: wij geven algemene antwoorden op algemene vragen. Wij moeten oppassen dat we geen partij worden in mogelijke conflicten en dat men met onze antwoorden gaat wappe-


Etc5_0-Algemeen

25-07-2006

12:06

Pagina 5

Mirjam Veen: “Wij helpen mensen de plek te vinden waar de informatie is”

ren. Wij bieden een algemeen kader en wijzen mensen erop waar ze informatie kunnen vinden. Is er toch sprake van twee partijen die het niet eens kunnen worden, dan zijn wij bereid een rol te spelen. Dan gelden er wel een paar voorwaarden. Zo moeten beide partijen het eens zijn met onze inbreng en moeten ze er allebei ook bij betrokken zijn. En er zijn kosten aan verbonden. We herleiden dan het traject en bekijken ieders aandeel. Mensen zien dan hun eigen en andermans fouten. Vaak is dat voldoende om het proces vlot te trekken, want dat is wat we dan doen. We zijn niet als juristen bezig iemands gelijk te halen. Vaak is het ook allemaal niet zo heftig, het gaat natuurlijk wel om geld.”

Geen adviesbureau De helpdesks voor de vier thema’s Openbare ruimte & Infrastructuur geven in beginsel geen advies. “Wij helpen mensen de plek te vinden waar de informatie is”, verduidelijkt Mirjam Veen. “En we geven uitleg over de wijze waarop de informatie is toe te passen. Maar we zijn nadrukkelijk geen verkeerskundig adviesbureau.” Wat voor soort vragen komen er op jullie af? “De meeste vragen zijn op verkeerskundig gebied. Vaak gaat het om praktische problemen en zijn het de professionele wegbeheerders die ons benaderen. Ook particulieren bellen nog wel eens, maar daar zijn we in beginsel niet voor. Deze mensen komen via zoekmachines op internet bij CROW

terecht. Van alle vragen die binnenkomen kunnen we 95 procent meteen beantwoorden. Maar soms zijn er heel inhoudelijke of technische vragen en moeten wij naar de projectmanagers voor het antwoord. Dan nog antwoorden we meestal dezelfde dag. Of we melden dat we op zoek zijn naar het antwoord en wanneer ze dat kunnen verwachten.”

‘Gevoed’ De helpdesks helpen niet alleen mensen op weg, ook CROW steekt er wat van op. Mirjam Veen: “Laatst kreeg ik een vraag over bewegwijzering voor brommobielen. Moeten bestuurders de borden voor fietsers of voor gemotoriseerd verkeer volgen? Dat blijkt onduidelijk te zijn. Deze vraag wordt ingebracht in een platform, om dat binnenkort te regelen.” Ook Ludolf Schouten wordt ‘gevoed’ door de helpdesk: “Ik blijf bij en krijg het hele scala op mijn bord. Mij ligt dat wel. Maar dat geldt niet voor iedereen, je moet het wel leuk vinden om mensen op weg te helpen.”

Foto: Arjan van Bruggen

Column

Collectief onderzoek De vraag ‘is er toekomst voor collectief onderzoek’, was het centrale thema van de eind juni weer gehouden Wegbouwkundige Werkdagen in Doorwerth. De verhoudingen in de bouw zijn veranderd, daar waren de bijna tweehonderd deelnemers het wel over eens. En dat er ook in de nieuwe marktverhoudingen plaats moet zijn voor collectief onderzoek, daar was ook wel consensus over. Maar wat collectief onderzoek nu precies is, en welke rol daarvoor in de toekomst is weggelegd? Door innovatie ontstaat concurrentievoordeel, dus zet collectieve kennis en collectief onderzoek maar overboord, zou je denken. Maar als je niet alleen een paar sterke bedrijven wilt, maar ook een sterke sector, dan ontkom je niet aan het innoveren van de hele bedrijfsketen. Dat lukt alleen met collectieve kennis en onderzoek. Op de Wegbouwkundige Werkdagen kwam ook aan de orde dat innovaties in individuele bedrijven vaak zo moeizaam tot brede acceptatie en toepassing in de markt komen. Ontbreekt wellicht een kader van normen en criteria om de innovatie op zijn waarde te schatten? Collectief onderzoek kan een basis scheppen waarop innovaties wel soepel kunnen landen. CROW is een organisatie die al vele decennia zo’n kennisbasis ontwikkelt en onderhoudt. Uitdagend voor ons is ervoor te zorgen dat er zo’n collectief kader blijft, zonder dat dit door te vroeg en te strak geformuleerde eisen de innovatie remt.

Helpdesks: • Openbare ruimte: openbareruimte@crow.nl • Mobiliteit & Transport: mobiliteit@crow.nl • Verkeerstechniek: verkeer@crow.nl • Infrastructuur: infra@crow.nl (0318) 69 53 10 • Werk in Uitvoering: helpdeskwiu@crow.nl • Besteksregelgeving: rawhelpdesk@crow.nl • Contractvormen: contractvormen@crow.nl • Bouwprocesmanagement: bpm@crow.nl (0318) 69 53 17 Zie ook de servicepagina achter in dit blad.

Mijn persoonlijke conclusie uit de discussie op de Wegbouwkundige Werkdagen is dat innovatieve kracht, creativiteit, kortom toegevoegde waarde enerzijds en collectief onderzoek anderzijds elkaar niet hoeven te bijten. Sterker nog: ik ben ervan overtuigd dat ze elkaar hard nodig hebben en elkaar versterken. Iman Koster directeur CROW

Reageren? koster@crow.nl nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 5


Etc5_1-OpenbareRuimte

25-07-2006

11:12

Pagina 6

Openbare ruimte www.crow.nl/openbareruimte

Oproep: hoe krijg ik grip op het totale netheidsbeeld? Zou het niet mooi zijn als de praktijkervaringen met het schoon en netjes maken van de openbare ruimte op één plek te halen zijn? Want over zwerfafval wordt wel veel gepubliceerd, maar hoe pak je grof vuil het beste aan? Wat werkt tegen graffiti of wildplakken? Wie heeft goede ervaringen met het verwijderen van kauwgom? Wat maakt beleid tegen hondenpoep tot een succes? Wat zijn goede ervaringen met onkruidverwijdering? De NVRD (de vereniging voor afvalen reinigingsmanagement) bundelt samen met de Vereniging Stadswerk Nederland en CROW ervaringen met het schoonmaken: van afval en hondenpoep tot en met

graffiti, wildplakken en onkruid. De NVRD is op zoek naar ervaringen uit de praktijk. Deze praktijkervaringen worden gebundeld in een handreiking schoon, een ‘kookboek’ waar beheerders en beleidsmedewerkers in kunnen bladeren om inspiratie op te doen voor hun eigen toepassing. Geen voorgeschreven blauwdruk, maar een praktisch en inspirerend bladerboek, als basis voor lokaal maatwerk. In het najaar komt

de rapportage via de NVRD-site beschikbaar. Hebt u een best practice, of ervaringen die u wilt delen met anderen, meld u dan aan bij Marcel Aarnink van de NVRD, tel. (026) 377 13 33, e-mail aarnink@nvrd.nl

Stedelijk Interieur Waardering 2007: doe mee Als vervolg op de succesvolle eerste Stedelijk Interieur Waardering, reiken CROW en het tijdschrift Stedelijk Interieur tijdens de vakbeurs Urban Design 2007 in de RAI in Amsterdam opnieuw deze prijs uit.

De Stedelijk Interieur Waardering is dé prijs voor de ruimte die goed blijft. Hierbij wordt gekeken naar het doel en het beheer van de openbare ruimte; dit is immers van belang voor de daadwerkelijke gebruikers. De jury let op gebruiks-

6 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

gemak en op meer beleidsmatige zaken zoals het onderhoudsniveau in verhouding tot de gemaakte kosten. De waarderingsprijs wordt toegekend aan het team van opdrachtgever en opdrachtnemer. De kunst

is immers alle gebruikerswensen in één ontwerp te verenigen, wat inzet van alle partijen vraagt.

Voor het inschrijfformulier en meer informatie: www.stedelijkinterieur.com


Etc5_1-OpenbareRuimte

25-07-2006

11:12

Pagina 7

Foto: Herman Stöver

Openbare ruimte

Congres: Ruimte & Mobiliteit gebundeld Op 12 oktober organiseert het Programma Ruimte & Mobiliteit (R&M) het congres ‘Ruimte & Mobiliteit gebundeld’. Met de uitreiking van de R&M-prijs 2006, het eerste exemplaar van de publicatie ‘50 jaar bundeling’, workshops en debatten wordt dit congres een dag vol denken en doen. Dit jaar is het vijftig jaar geleden dat in de ruimtelijke ordening het principe van bundeling werd geïntroduceerd. Sinds die tijd is ‘bundeling’ de rode draad in het ruimtelijk beleid met als belangrijkste doel: het behoud van de open ruimte. Het gaat om bundeling van economische activiteiten, verstedelijking en infrastructuur. Heeft bundeling als planningsconcept haar langste tijd gehad, of moeten we bundeling vooral als kwaliteit inzetten? Hoe pakt de decentrale overheid de opgave op om ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur te bundelen? Tijdens het congres ‘Ruimte & Mobiliteit gebundeld’ komen deze vragen uitgebreid aan bod. Meer informatie en online aanmelden: www.ruimte-mobiliteit.nl

advertentie

Voor het Infopunt verkeer en vervoer zoekt CROW

Verkeerskundigen

CROW is het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Deze not-for-profitorganisatie

De functie Als consulent bij het Infopunt verkeer en vervoer werkt u actief mee aan de juiste toepassing van verkeerskundige kennis en richtlijnen door overheden en bedrijfsleven. U behandelt vragen die digitaal of telefonisch bij de helpdesk binnenkomen, u ontwikkelt en beheert verschillende CROW-websites en u geeft en ontwikkelt mondelinge cursussen. Daarnaast verzorgt u het secretariaat van werkgroepen en assisteert u projectmanagers bij projecten.

is gevestigd in Ede en heeft circa zeventig medewerkers. CROW ontwikkelt, verspreidt en beheert praktisch toepasbare kennis voor beleidsvoorbereiding, planning, ontwerp, aanleg, beheer en onderhoud. De kennis, veelal in de vorm

Uw profiel U hebt een afgeronde hbo-opleiding Verkeerskunde, of een gelijkwaardig werk- en denkniveau door ervaring. U hebt bij voorkeur enkele jaren ervaring. Vereisten zijn: een klantgerichte en dienstverlenende instelling en goede communicatieve vaardigheden, zowel mondeling als schriftelijk.

van richtlijnen, aanbevelingen en systematieken, vindt haar weg naar de doelgroepen via publicaties, websites, cursussen en congressen. Voor meer informatie: www.crow.nl

Ons aanbod Behalve een marktconform salaris en goede secundaire arbeidsvoorwaarden, biedt CROW u de mogelijkheid om u volop in het verkeersvak te ontplooien. U werkt met de nieuwste richtlijnen en bent actief betrokken bij recente ontwikkelingen. Het werk is gevarieerd en bedient de hele breedte van het vak.

(m/v)

U hebt veel externe contacten met praktijkmensen, zowel vakgenoten als andere belanghebbenden. Geïnteresseerd? Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Coen van Haasteren, manager cluster Openbare Ruimte & Infrastructuur: vanhaasteren@crow.nl, (0318) 69 53 69 en 06 20 65 05 59 of met Hillie Talens, projectmanager: talens@crow.nl, (0318) 69 53 13 en 06 20 65 87 39. Sollicitaties met cv kunt u tot 21 augustus a.s. richten aan: Directie CROW, Postbus 37, 6710 BA EDE, of per e-mail aan tienstra@crow.nl, onder vermelding van ‘Sollicitatie’.


Etc5_2-M&T2

25-07-2006

15:14

Pagina 8

Mobiliteit & Transport www.crow.nl/mobiliteitentransport

Foto: Herman Stöver

Uniforme opleidings- en exameneisen p Auteur: Tim Oosten

De ene parkeercontroleur is de andere niet. Dat wil zeggen: taken en functieniveau verschillen nogal. Om de parkeercontrole duidelijker en uniformer te maken, is twee jaar geleden de Richtlijn parkeercontrole uitgebracht. Als aanvulling hierop zijn de Opleidings- en exameneisen parkeercontroleur verschenen. Parkeercontroleur, het is een veeleisend beroep. Commentaar, zeuren, schelden: je moet stevig in je schoenen staan als gezag niet vanzelfsprekend is en de mensen niet op hun mondje gevallen zijn. Het beroep van parkeercontroleur vraagt veel verbale en communicatieve vaardigheden. Onderwijl is het imago niet al te best (“Lekker makkelijk zeg, een bon schrijven, terwijl ik gewoon mijn auto in een parkeervak zet”). Toch is er veel uit te halen, als het vak meer kwaliteit krijgt. Bovendien – en dat wordt nog wel eens vergeten – krijgt een parkeercontroleur heel wat voor elkaar: het verkeer verloopt ordelijk, iedereen komt aan de beurt met parkeren en er komt meer ruimte. Publicatie 176 uit 2004 (Richtlijnen parkeercontrole) helpt gemeenten om parkeercontrole op een hoger plan te tillen. Door de parkeercontrole ten eerste een goede plek in de organisatie te geven en ten tweede professioneel aan te pakken.

Vernieuwde opleiding De nu verschenen ‘Opleidings- en exameneisen parkeercontroleur’ vormen een vervolg op de ‘Richtlijn parkeercontrole’. Een aantal

8 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

opleidingsinstituten is onlangs begonnen met de vernieuwde opleiding tot parkeercontroleur. Met het verschijnen van de opleidings- en exameneisen zijn nu niet alleen meer uniformiteit en een hogere kwaliteit van parkeercontrole mogelijk, ook kunnen kandidaten nu landelijk geëxamineerd worden. De examens worden afgenomen door het Bureau Examinering Politieacademie. Zowel de richtlijn als de opleidingsen exameneisen zijn opgesteld door een CROW-werkgroep in samenwerking met de Vexpan, platform voor parkeren in Nederland.

Nieuwe opleiding In de nieuwe opleiding is sprake van twee soorten parkeercontroleurs; de controleur met alleen fiscale bevoegdheden en degene die niet alleen fiscaal heffingsambtenaar is, maar ook bevoegdheden heeft als buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) voor parkeren en stilstaan. De opleiding is verdeeld in vier modules. Modules 1 en 2 handelen over communicatie en parkeerbelasting en leiden op tot parkeercontroleur met alleen fiscale bevoegdheid. Modules 3 en 4 gaan over verkeerswetgeving en

de Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften (ook wel de Wet Mulder geheten). De parkeercontroleur met BOAbevoegdheden moet alle vier de modules met goed gevolg hebben afgerond.

Vier modules De module over communicatie draait om vaardigheden en bekwaamheden voor de juiste houding tijdens contacten met het publiek. Klantvriendelijke com-

CROW-publicatie 176: ‘Richtlijn parkeercontrole’ Bestellen kan via www.crow.nl/shop


Etc5_2-M&T2

25-07-2006

15:14

Pagina 9

Mobiliteit & Transport

parkeercontroleur Dankzij parkeercontrole verloopt het verkeer ordelijk, komt iedereen aan de beurt en ontstaat ruimte

troleur immers ook opsporingsbevoegdheid krijgt op het gebied van parkeren en stilstaan. De vierde en laatste module richt zich op de genoemde Wet Administratiefrechtelijke Handhaving Verkeersvoorschriften. Nagenoeg alle overtredingen op het gebied van parkeren en stilstaan worden administratief via deze wet afgedaan. De parkeercontroleur moet deze wet dan ook goed beheersen. www.crow.nl/cursussen

advertentie

Materialen voor wegen-, water- en spoorwegbouw Breuksteen (2760 kg/m3) en Eklogiet (3150 kg/m3): voor alle waterbouwkundige constructies Gres d’Ardennes, KKW-split (steenslag 3, PSV>58): voor ZOAB, SMA, slijt- en dunne deklagen Cloburn red en Reflexing white: voor gekleurd asfalt

CROW-publicatie 445: ‘Opleidingsen exameneisen parkeercontroleur’ Bestellen kan via www.crow.nl/shop

municatie en vaardigheden staan centraal, ook als een conflict dreigt te ontstaan. De tweede module over parkeerbelasting gaat om kennis van wet- en regelgeving. Met name de gemeentewet en de plaatselijke belastingverordening behoren hiertoe, net als een deel van de verkeerswetgeving. Voor module 3 en 4 moet eerst het BOA-examen gehaald zijn. Bij module 3 gaat het om uitgebreidere kennis van de Wegenverkeerswetgeving. Dit is van belang omdat de parkeercon-

Gneis en Noors graniet: voor spoorwegbouw Gravier d’Or: een sprekende gele halfverharding Diverse decoratieve steensoorten voor tuinen, parken en schanskorven zoals Grès de Bouhaye, Grès d’Anthisnes, Mezzosplit, Juve-split en Noors wit

Uw partner in groevematerialen Rotim Steenbouw bv Julianaplein 31 5211 BB ‘s-Hertogenbosch www.rotim.com

Telefoon: 073 612 12 11 Telefax: 073 614 00 09 e-mail: info@rotim.com


Etc5_3-verkeerstechniek

25-07-2006

11:14

Pagina 10

Verkeerstechniek www.crow.nl/verkeerstechniek

CROW start nieuwe werkgroep ‘Werk in uitvoering bij spoorwegovergangen’

Foto: Herman Stöver

Duidelijke regels voor werken aan het spoor

Bij het werken op, aan en nabij spoorwegovergangen geldt zowel weg- als spoorregelgeving. Dit schept onduidelijkheid en daardoor risico op aanrijding voor baanwerkers, wegwerkers en weggebruikers. Om eenduidige regelgeving te creëren voor spoorwerkzaamheden, heeft CROW de werkgroep ‘Werk in uitvoering bij spoorwegovergangen’ opgericht. De werkgroep onderzoekt waar beide vormen van regelgeving elkaar kruisen, en breidt vervolgens zowel weg- als spoorregelgeving zodanig uit dat zij goed op elkaar afgestemd zijn. Rond het voorjaar van 2007 verwacht de werkgroep haar werk af te ronden met een deelpublicatie WiU 96b, ‘Maatregelen op spoorwegovergangen’.

10 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

Samenwerkende organisaties De volgende vakspecialisten zijn vertegenwoordigd in deze werkgroep: • CROW E. Westdijk, voorzitter • Grontmij Nederland B. Henzen, secretaris • Gemeente Eindhoven P. Claassen • MOT opleiden en trainen H. van Hofwegen • SAS/Strukton K. Meekma • Prorail F. Nobel • Vakvereniging Het Zwarte Corps G. Sebregts • Provincie Limburg J. van Tilburg

• Eddy Westdijk, CROW-projectmanger westdijk@crow.nl • CROW-publicatiereeks 96a/96b over ‘Werk in uitvoering’ geeft meer informatie over het afzetten van wegen, welke omleidingborden hiervoor te gebruiken en welke afzetting hoort bij welke situatie. Bestel de publicaties op www.crow.nl/shop Blijf op de hoogte van ontwikkelingen rond deze nieuwe werkgroep op www.crow.nl/wiu (onder werkprogramma 2006)

Rectificatie

@

In het vorige nummer van CROW et cetera is op pagina 14 abusievelijk een oude afbeelding van de site verkeerstekens.nl afgebeeld. Bijgaand de actuele versie van de startpagina van de website.


Etc5_3-verkeerstechniek

25-07-2006

11:14

Pagina 11

Verkeerstechniek

Veiligheid voorop bij wegwerkzaamheden

Start werkgroep ‘Agressie bij werk in uitvoering’

Komt de agressie voort uit verkeerd geplaatste wegafzettingen? Of ergert men zich simpelweg aan het feit dat er aan de weg gewerkt wordt? Hoe communiceer je effectief naar weggebruikers zonder agressie op te wekken en hoe dring

je agressie terug? Vragen als deze worden onderzocht door de werkgroep. Centraal bij dit onderzoek staat het ontwikkelen van nieuwe middelen om agressie te verminderen. De werkgroep verwacht haar werk begin 2007 af te ronden.

Samenwerkende organisaties De volgende vakspecialisten zijn vertegenwoordigd in deze werkgroep: • • • • • • • • • • • • • • •

CROW TNO Gemeente Eindhoven Vereniging Het Zwarte Corps FNV Bouw MOT opleiden en trainen Provincie Limburg RWS AVV Arbeidsinspectie Directie Bouw Hout- en Bouwbond CNV RWS VCNL IPC Groene Ruimte Bureau Verkeershandhaving OM ROVAE Bouwend Nederland

E. Westdijk, voorzitter T. Hof, secretaris P. Claassen K. van Dongen L. Elzinga H. van Hofwegen G. van Knippenberg M. Kusters F. Leerkers G. Lokhorst H. van de Pol J. Polman G. van Rhee J. Roskam P. Uilenbroek

• Eddy Westdijk, CROW- projectmanger westdijk@crow.nl • CROW-publicatiereeks 96a/96b over ‘Werk in uitvoering’ geeft meer informatie over het afzetten van wegen, welke omleidingborden hiervoor te gebruiken en welke afzetting hoort bij welke situatie. Bestel de publicaties op www.crow.nl/shop Blijf op de hoogte van ontwikkelingen rond deze nieuwe werkgroep op www.crow.nl/wiu (onder werkprogramma 2006)

Foto: Herman Stöver

Weggebruikers die wegafzettingen eigenhandig verzetten, die de wegwerker uitschelden, die blikjes uit de auto gooien of gewoon door afzettingen heen rijden om files te ontwijken. Dit soort situaties zorgen voor een onveilige werksituatie voor wegwerkers. CROW heeft daarom een werkgroep opgericht die wegbeheerders en aannemers manieren aanreikt om agressie bij wegwerkzaamheden terug te dringen.

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 11


Etc5_4-Infrastr1

25-07-2006

11:15

Pagina 12

Infrastructuur www.crow.nl/infrastructuur

Strategische visie voor thema Infrastructuur gereed

Thema Infrastructuur slaat nieuwe weg in Auteur: Caroline de Zoeten

“Het is voor de Raad voor de Infrastructuur een heel nieuw en uniek proces. Het opstellen van een strategische visie is toch heel wat anders dan het werk van een werkgroep of coördinatiecommissie. Het is de eerste keer dat een Raad een strategische visie voor de komende jaren heeft ontwikkeld. Met deze visie geven we ook aan wat we van alle betrokkenen verwachten. Zo’n strategische visie is eigenlijk een grote sprong in het diepe”, vertelt Floor de Groot, voorzitter van de Raad voor de Infrastructuur bij CROW.

De Raad voor de Infrastructuur is begin vorig jaar door CROW samengesteld. De eerste opdracht is inmiddels volbracht: ‘Nieuwe Wegen, de strategische koers van het CROW-thema Infrastructuur’ is gereed. “Met de strategische visie wil CROW een kader creëren voor het thema Infrastructuur. Het is als het ware een plan van aanpak; de grote lijnen. Met dit kader kunnen de coördinatiecommissies aan de slag om hun kennisprogramma’s uit te werken. De Raad zal de komende jaren de kennisprogramma’s en de behoeften uit de praktijk intensief volgen en stelt daarna, wanneer nodig, de kaders bij”, aldus Floor de Groot, in het dagelijks leven werkzaam bij Gemeentewerken Rotterdam.

waterstaat, waterschappen, aannemerij, advies- en ingenieursbureaus en de Technische Universiteit Delft. “We zijn begin vorig jaar gestart met een aantal pittige vergaderingen. We hebben onze strategische visie geformuleerd vanuit de praktijk. We hebben gekeken wat er speelt en wat van belang is en daarop geanticipeerd.” CROW heeft naast deze analyse ook een analyse gedaan van sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen (SWOT) voor het thema Infrastructuur. Uit al deze informatie zijn de hoofdlijnen duidelijk geworden. “Via de versnellingskamer, ook wel ‘group decision room’ genaamd, hebben we de strategische visie echt vorm gegeven. Dat was een interessante ervaring!”

Pittige vergaderingen

Speerpunten

De Raad is door CROW opgericht en bestaat uit vertegenwoordigers van gemeenten, provincie, Rijks-

“We hebben met deze strategische visie vooral gekeken naar waar we nu staan, waar we naartoe willen

12 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006


Etc5_4-Infrastr1

25-07-2006

15:15

Pagina 13

Infrastructuur

Strategische koers

“Strategische visie is eigenlijk een grote sprong in het diepe”

en hoe we dat willen doen met welke accenten en waar we beginnen. Een van de speerpunten is bijvoorbeeld het instellen van een kennisprogramma Stedelijke Infrastructuur. Met dit programma willen we een duidelijke beweging maken richting de gemeentelijke doelgroep. Dit onderwerp wordt nu opgezet door CROW, waarna de werkgroepen ermee aan de slag gaan. Een andere belangrijke verschuiving is dat CROW zich binnen het thema meer gaat richten op methoden voor bijvoorbeeld het ontwerp of het beoordelen van infrastructuur. De methoden moeten vooral transparant zijn en mogelijk maken dat zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer ‘dezelfde taal’ spreken.”

BV Nederland De meerjarige strategische visie voor het thema Infrastructuur loopt tot het jaar 2009. Floor de Groot: “We weten wat ons de komende jaren te doen staat. We hebben goed zicht gekregen op de behoefte uit de praktijk en kunnen de BV Nederland optimaal blijven voorzien van goede oplossingen en methoden. Als CROW verbinding blijft houden met de omgeving en blijft waarnemen wat er om ons heen gebeurt, blijven we op de juiste weg. Belangrijk daarin is de goede relatie met de andere thema’s bij CROW.”

Floor de Groot, voorzitter van de Raad voor de Infrastructuur bij CROW

De koers voor de komende jaren van het thema Infrastructuur is tot stand gekomen na een uitgebreide externe marktverkenning. Ook is er intern bij CROW een analyse gemaakt van de sterke en zwakke punten van het thema. Deze analyses leveren de volgende strategische koers op voor het thema: • De kenniscirkel, met daarin de ontwikkeling, het beheer en de verspreiding van kennis, is een speerpunt voor de komende jaren. Kenmerkend is dat de kennis collectief ontwikkeld en beschikbaar is en dat de kennis direct in de praktijk kan worden gehanteerd. Het zwaartepunt van de activiteiten ligt de komende jaren op de ontwikkeling en het beheer van kennis. • Bij de ontwikkeling van nieuwe kennisproducten vindt er een verschuiving plaats van het ontwikkelen van technisch-inhoudelijke producten naar methoden en systematieken voor het ontwerp van infrastructurele bouwwerken. Hierbij ligt de nadruk op het ontwikkelen van kennis op het gebied van geïntegreerde contracten,

risicomanagement, kwaliteit van de leefomgeving en stedelijke omgeving. De kennisproducten moeten beter aansluiten bij de praktijk van de verschillende doelgroepen. Vooral de gemeentelijke doelgroep is belangrijk. Daarnaast wordt ook meer aandacht besteed aan het ontwikkelen van producten die gericht zijn op het projectmanagement en het beleid. CROW blijft het platform voor alle partijen die actief zijn op het werkveld van het thema Infrastructuur. Wanneer door veranderingen in de markt partijen verdwijnen, gaat CROW actief op zoek naar nieuwe collectieven. CROW profileert zich als kennismakelaar: een instituut dat overzicht heeft en de samenhang kent van het werkveld. CROW biedt zelf kennis aan de doelgroepen aan of meldt waar kennis beschikbaar is. Behalve naar de overheid kijkt CROW ook naar andere financiering voor collectief onderzoek; ook het bedrijfsleven wordt aangesproken.

advertentie


Etc5_4-Infrastr2

25-07-2006

15:17

Pagina 14

Infrastructuur www.crow.nl/infrastructuur

Reeks CROW-rapporten over vliegveldverhardingen ondersteunt Auteur:Tim Oosten

De afgelopen tijd is bij CROW een reeks rapporten verschenen over vliegveldverhardingen. De rapporten ondersteunen de beheerder bij het vaststellen en handhaven van eigenschappen zoals stroefheid, langsvlakheid en draagkracht. Harry van Dijk, werkzaam bij de Inspectie Verkeer en Waterstaat en betrokken bij de coördinatiecommissie Vliegveldverhardingen en diverse CROW-werkgroepen op het gebied van vliegveldverhardingen, geeft tekst en uitleg. Harry van Dijk

“Als Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) houden wij toezicht op luchtvaartmaatschappijen en luchthavens. Beleid, uitvoering en toezicht zijn een aantal jaren geleden gesplitst”, vertelt Harry van Dijk, als adviseur/projectleider verbonden aan de IVW. “Voor dat toezicht gold voorheen een jaarlijkse inspectie van de kwaliteit van de verharding, belijning en obstakels. Nu ligt er meer verantwoordelijkheid bij de luchthavens zelf. Daar zijn procedures voor nodig waar we zelf mede gestalte aan geven. En omdat we alle betrokken partijen willen laten meepraten, ligt het voor de hand dat dit in CROW-verband gebeurt.”

Internationale normen Voor de veiligheid van het vliegverkeer is tijdens de Tweede

Onderstaande rapporten over vliegveldverhardingen zijn gratis te downloaden via www.crow.nl/shop. Op deze site zijn meer rapporten en publicaties over vliegvelden te vinden. • D06-05 Qualification Protocol for Candidate Self-wetting Frictionmeasuring Devices on Dutch Airfields • D06-02 Correlation Trial and Harmonisation Modelling of Friction Measurement on Runways • D06-01 Survey on Airport Pavement Roughness Assessment • D05-06 Guideline on PCN Assignment in the Netherlands

14 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

Wereldoorlog de International Civil Aviation Authority ICAO, onderdeel van de Verenigde Naties, opgericht, waar elk land bij is aangesloten. De ICAO stelt normen en procedures op, waar ieder land aan moet voldoen, maar die ieder land in sommige gevallen ook op zijn eigen manier kan invullen. Voor de normen op het gebied van verhardingen geldt Annex 14 van de ICAO. Het invullen van de Nederlandse normen volgens Annex 14 is de laatste jaren meermalen in CROW-verband gebeurd.

Sterkte “Een van de zaken die we onderling goed moeten regelen is het vaststellen van de sterkte van de verharding en de wijze waarop die sterkte uniform berekend en gerapporteerd wordt. Hiervoor is vorig jaar CROW-rapport D05-06 uitgekomen: Guideline on PCN Assignment in the Netherlands. PCN staat voor Pavement Classification Number, de sterkte van de verhardingsconstructie, uitgedrukt in een getal. De richtlijn gaat op voor nieuwbouw en voor bestaande verhardingen. Ze beschrijft de rekenprocedure en

“Verscheidene CROW-rapporten ondersteunen de vliegveldbeheerder bij het vaststellen en handhaven van eigenschappen zoals stroefheid, langsvlakheid en draagkracht” sluit aan op in Nederland gebruikte ontwerpsoftware voor vliegveldverhardingen en geeft ook voorbeelden. Het is een aanvulling voor Nederland op de internationale normen. Per land verschilt immers de ondergrond, het gebruikte asfalt en de toegepaste rekenregels. Door dit in CROW-verband te regelen zijn we er zeker van dat alle deskundigen meepraten en instemmen en de hele sector de uitkomsten draagt, kortom dat de richtlijn


Etc5_4-Infrastr2

25-07-2006

15:33

Pagina 15

Infrastructuur

t beheer

Langsvlakheid “Een aantal jaren geleden hebben we besloten alle functionaliteiten van een vliegveldverharding eens goed op een rij te zetten. Je komt dan uit op stroefheid, langsvlakheid en draagkracht. Over draagkracht hebben we het net gehad, daarvoor hebben we de PCNwaarde. Voor de langsvlakheid is rapport D06-01 opgesteld: Survey on Airport Pavement Roughness Assessment. Wordt een baan opgeleverd, dan is er een aanlegnorm voor langsvlakheid. Maar we willen ook dat de beheerder tijdens het gebruik de vinger aan de pols houdt. Er kan misschien een keer iets verzakken. Het is handig om dingen dan proactief aan te pakken. Het rapport brengt alle mogelijke meetsystemen systematisch in kaart om snel, eenvoudig en betrouwbaar het langsprofiel te meten. Verder beschrijft het de stand van de techniek en omvat het een literatuurverkenning.”

Stroefheid Dan zijn er recent nog twee rapporten verschenen op het gebied van

stroefheid: D06-02 over de uitwisselbaarheid van stroefheidswaarden en textuurdata en D06-05 over de toelating van stroefheidsmeetinstrumenten. “Hoe leg je de stroefheid vast, hoe is dat bij onderhoud geregeld? Er zijn internationale normen voor de apparaten die dit meten. Negen van die apparaten zijn in de Annex 14 genoemd. Het komt erop neer dat er een meetwagen over de verharding rijdt en de slipweerstand meet. Maar daar zijn nogal wat invloeden: onder andere het meetbandtype en bandspanning, de temperatuur, het oppervlaktype en de meetsnelheid hebben effect op de uitkomsten. Gevolg is dat je met verschillende apparaten verschillende waarden meet.

Rapport D06-02 beschrijft het vergelijkende onderzoek voor zeven stroefheidsmeetsystemen.” “Het andere rapport, D06-05, beschrijft de procedure voor de toelating van stroefheidsmeetinstrumenten voor onderhoudsmetingen aan vliegvelden. Uitgangspunt is dat de instrumenten hebben deelgenomen aan de periodieke, vergelijkende meting van CROW, maar er is ook een procedure voor het geval zich tussentijds een nieuw apparaat meldt. Op hoofdlijnen is in de bijlage van het rapport uiteengezet hoe de meetcijfers worden geanalyseerd en hoe de harmonisatieparameters worden bepaald.”

Toegepast De verschillende procedures, zoals ze in de rapporten beschreven staan, zijn bepaald geen dode letters. “Nee, het zijn stuk voor stuk rapporten die bij beheer en onderhoud van vliegvelden toegepast worden. Je hebt natuurlijk nooit alles in de hand, maar het hele proces is nu wel zichtbaar. De opdrachtgever/luchthavenbeheerder kan aan de hand van de rapporten goed toetsen. Het is duidelijk hoe getallen tot stand zijn gekomen. Hiermee zijn de rapporten ook een belangrijke ondersteuning bij het verlenen van vergunningen door IVW aan luchthavens.”

Foto: Herman Stöver

ook daadwerkelijk wordt toegepast. Als een van de partijen het alleen had opgepakt, was de kans groot geweest dat niemand verder wat met de uitkomsten zou doen.”

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 15


Etc5_4-Infrastr3

25-07-2006

11:17

Pagina 16

Infrastructuur www.crow.nl/infrastructuur

Wegbouwkundige werkdagen 2006

Volop discussie over toekomst collectief onderzoek Auteur: Caroline de Zoeten

Collectief onderzoek is en blijft nodig. Daar is iedereen het wel over eens. Maar de manier waarop het er in de toekomst aan toe moet gaan en welke rol het gaat spelen, daarover blijken de meningen te verschillen. Dit kwam duidelijk naar voren tijdens de tiende editie van de Wegbouwkundige Werkdagen, in juni in Doorwerth, die weer een schat aan informatie opleverden.

Een horizontale sectorale ordening van onderzoek met verschillend beleid per onderzoekssector zou een oplossing kunnen zijn.” Jan Wierenga van BAM Wegen beaamt deze verschuiving: “Met kennis krijg je macht en met kennis versterk je de positie van je bedrijf in de markt. Grote bedrijven kunnen dat inderdaad zelf.”

Tijdens de paneldiscussie op de eerste ochtend van de Wegbouwkundige Werkdagen geven vertegenwoordigers van de overheid en bedrijfsleven hun visie over de toekomst van collectief onderzoek.

Stimuleren Sieger Dijkstra, aannemer bij Koninklijke Sjouke Dijkstra, is van mening dat collectief onderzoek goed is voor actuele knelpunten, problemen en wensen. “Het is voor de overheid als grote opdrachtgever interessant om dit te stimuleren. De opdrachtgevers hebben er ook belang bij dat de opgedane ervaring door veel marktpartijen kan worden toegepast en doorontwikkeld.” Daarnaast vindt Dijkstra dat onderzoek en daaruit volgende innovatie aan de markt moet worden overgelaten. “De markt kan daarna zelf ook de vruchten plukken van de nieuw ontwikkelde ideeën. Om onderzoek door bedrijven te stimuleren zouden hulp en subsidie in de ontwikkelfase en de fase erna wenselijk zijn. De ondernemers, de opdrachtgevers en ook uiteindelijk de Nederlandse belastingbetaler hebben daar baat bij.”

Over de toekomst van collectief onderzoek is volop discussie Floor de Groot, Gemeentewerken Rotterdam: “Samenwerking verhoogt de kwaliteit van de publieke werken. Er is dus zeker een behoefte aan collectief onderzoek en daarmee is kennisverspreiding bijzonder belangrijk! Het evenwicht tussen de partijen zal met andere taken en verantwoordelijkheden blijven bestaan, alleen met andere actoren. De aanpak wordt professioneler, maar de resultaten zullen zeker in een behoefte blijven voorzien. Collectief onderzoek blijft dan ook van essentieel belang.” Bert Roelofs van IMG Consultancy ziet vooral veel behoefte aan collectief onderzoek bij het middenen kleinbedrijf: “De bouwenquête

16 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

Noodzakelijk is de markering geweest voor verandering van de focus van het grootbedrijf naar het MKB. Concurrentie speelt bij het grootbedrijf een grote rol. De grote bedrijven doen hun onderzoek om daarmee hun, vaak internationale, concurrentiepositie te verbeteren.

André Molenaar: “Er zijn juweeltjes langsgekomen tijdens 10 edities Wegbouwkundige Werkdagen”

Jan van der Zwan van de Dienst Weg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaat benadrukt dat kennisontwikkeling altijd nodig blijft. “Kennis is nooit uitontwikkeld en de noodzaak om kennis te ontwikkelen zal altijd blijven bestaan. Voor de gww-sector is altijd een gemeenschappelijke taal nodig.


Etc5_4-Infrastr3

25-07-2006

11:17

Pagina 17

Infrastructuur

Tiende editie van de Wegbouwkundige Werkdagen weer goed bezocht

Een gemeenschappelijke taal vertaalt zich in standaarden, normen en criteria. Kennis moet daarom ontwikkeld blijven worden. De rol van kennishouders is wel aan het veranderen.” Volgens Van der Zwan gaat RWS steeds meer over op het inkopen van die kennis en kennisontwikkeling. Marktpartijen maken een individualisatieslag door omdat zij menen zich te moeten onderscheiden op basis van producten en technieken ten opzichte van de concurrentie. De aard van onderzoek zal daarom gaan veranderen. “Rijkswaterstaat zal haar strategische kennisvragen gaan uitzetten bij andere spelers. Die moeten nog wel ontwikkeld worden. De belangen van het bedrijfsleven liggen niet in het ontwikkelen van algemene kennis. Voor de collectieve sector ligt er minder belang in het ontwikkelen van zaken die direct onder verantwoordelijkheid van een ondernemer liggen. Nederland als kennisland, innovatie als doelstelling in het regeringsbeleid, dit vraagt juist een sterke kenniscomponent”, concludeert Van der Zwan.

Tiende editie Behalve de centrale discussie over de toekomst van collectief onderzoek, werd er weer volop kennis uitgewisseld tijdens de werkdagen. “De Wegbouwkundige Werkdagen hebben in tien edities een schat aan informatie opgeleverd”, meldt André Molenaar, voorzitter van de begeleidingscommissie, in zijn

openingswoord tijdens de plenaire sessie van de eerste ochtend. Hij heeft een tijdje nodig gehad om 52,5 cm papier en 1 cd aan verzameld werk van de Wegbouwkundige Werkdagen door te lezen. “In 1988 hadden we het al over stofproblemen op woestijnwegen. Dat komt al erg dicht bij de huidige discussie over fijn stof en luchtkwaliteit.” Verder vond Molenaar juweel-

tjes van collectief onderzoek tussen de halve meter papierwerk. “Zo lopen wij in Nederland voorop met beheer en de SHRP-NL-systematiek daarvoor, ook met hergebruik, asfalt- en geluidonderzoek en harmonisatie van valgewichten. Al deze juweeltjes zijn langsgekomen in de tien edities van de Wegbouwkundige Werkdagen en dat is wel iets om trots op te zijn.”

advertentie


Etc5_4-Infrastr4

25-07-2006

11:18

Pagina 18

Infrastructuur

Gemarkeerd asfalt (3) Auteurs: Maarten Jacobs en Jaap Jager

Met ingang van 1 januari 2008 worden de Europese normen voor asfalt verplicht van kracht. Zowel wat proeven als wat mengselsamenstellingen betreft, zal er het nodige gaan veranderen. Omdat de Europese normen alleen van toepassing zijn op de mengselsamenstelling en de productie van asfalt, zullen daar de grootste veranderingen plaatsvinden. Echter, ook andere partijen (bestekschrijvers, wegbeheerders, adviseurs) zullen te maken krijgen met de nodige veranderingen. De Europese asfaltnormen zijn beschikbaar in het Engels, Duits en Frans. Om een goede implementatie te bewerkstelligen en om misverstanden te voorkomen, is het wenselijk dat deze normen ook in het Nederlands vertaald worden. De problemen hierbij zijn: • Er moet voor gezorgd worden dat er een uniforme vertaling wordt gerealiseerd van begrippen en procedures in alle normen. • De marktpartijen moeten zelf zorg dragen voor de financiering van de vertaling. Omdat het in totaal gaat om de vertaling van ruim 900 A4-tjes gaat het om een substantiële investering, waarvoor specifiek middelen moeten worden vrijgemaakt omdat er in Nederland geen algemene financieringsbronnen zijn die dit soort activiteiten ondersteunen. In Nederland worden de normen vertaald onder verantwoordelijkheid van de CROW-werkgroep Asfaltverhardingen (WGA), omdat deze werkgroep fungeert als NENcommissie. Het is de bedoeling dat alle relevante (delen van de) normen worden vertaald. Men is

18 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

begonnen met het vertalen van de mengselnormen (de NEN-EN 13108-serie). Deze normen zullen vervolgens via NEN verkrijgbaar zijn voor marktpartijen. Daarna zullen de proefomschrijvingen (de NEN-EN 12697-serie) worden vertaald; deze zullen begin 2007 beschikbaar zijn. Zoals al eerder is aangegeven kiest Nederland wat de continu gegradeerde mengsel (dicht-, open, steenslag- en grindasfaltbeton) betreft voor de functionele benadering. Dit betekent dat die mengsels gekarakteriseerd zullen worden met de eigenschappen: watergevoeligheid, stijfheid, weerstand tegen permanente vervorming en weerstand tegen vermoeiing. Deze eigenschappen moeten bereikt worden binnen een aantal algemene randvoorwaarden wat samenstelling, korrelverdeling, holle ruimte en bindmiddelgehalte betreft. Het zal duidelijk zijn dat deze keuze een grote verandering met zich meebrengt. Gekozen is voor deze functionele benadering om de relatie tussen verhardingsontwerp en mengselkeuze te benadrukken.

Foto: Herman Stöver

www.crow.nl/infrastructuur

De CROW-werkgroep CIENA heeft voorstellen ontwikkeld op basis waarvan de overgang van de huidige eisen (op basis van een receptbenadering met eisen aan de Marshalleigenschappen) naar mengselbeschrijvingen op basis van genoemde functionele eigenschappen zal worden ingevuld. In de tweede helft van 2006 zal deze invulling ter kritiek gepubliceerd worden. Voor gietasfalt, steenmastiekasfalt en zeer open asfaltbeton voorzien de normen alleen in een empirische benadering; voor deze mengsels is de functionele benadering nog niet mogelijk. Dit wil echter niet zeggen dat er voor deze mengsels geen verschillen met de tot nu toe gebruikelijke methoden zijn. Ook bij deze mengsels wordt bijvoorbeeld naar de watergevoeligheid gekeken of worden eisen gesteld aan de waterdoorlatendheid. Daarnaast zijn bijvoorbeeld de proefmethoden voor het bepalen van de holle ruimte en verdichtingsgraad afwijkend van de tot nu toe gebruikelijke methoden. Ook hiervoor worden gevolgen op basis van de rapportage van de werkgroep CIENA in kaart gebracht en zullen dit najaar voorstellen ter kritiek gepubliceerd worden. De voorstellen zullen uiteenvallen in een nationale invulling van keuzemogelijkheden die in de Europese normen aanwezig zijn. Deze zullen in een Nederlandse norm worden aangegeven in aanvulling op de Europese norm. Dit is een zogenaamd Nationaal ToepassingsDocument (NTD). Zo zal bijvoorbeeld aangegeven


Etc5_4-Infrastr4

25-07-2006

11:18

Pagina 19

worden dat vermoeiingsonderzoek conform NEN-EN-12697-24 in Nederland uitgevoerd moet gaan worden met de vierpuntsbuigopstelling. De randvoorwaarden voor de mengselspecificaties zullen in de contractuele sfeer worden ingevuld. Deze zullen bijvoorbeeld in de Standaard RAW Bepalingen ingevuld worden. Ook is er vaak in de Europese proefomschrijvingen sprake van meer dan één proefuitvoering. Soms leiden deze proeven tot nage-

noeg dezelfde resultaten, soms betreft het compleet afwijkende proeven die ook tot afwijkende proefresultaten kunnen leiden. Zo is er bijvoorbeeld bij de bepaling van het bitumengehalte sprake van tien verschillende manieren om tot één resultaat te komen. Om misverstanden te voorkomen zal er in Nederland per proef een aanbeveling gedaan worden voor één bepaling per eigenschap. De keuze van deze bepaling alsmede de manier waarop de proef moet wor-

den uitgevoerd wordt opgenomen in een nieuwe uitgave van de Standaard RAW Bepalingen. Deze zal waarschijnlijk in het najaar van 2007 verschijnen. Voor vragen en opmerkingen over de Europese asfaltnormen en CE-gemarkeerd asfalt: asfalt@crow.nl

advertentie

Ruimtelijke Ontwikkeling

Projecten die om een deskundig advies vragen, legt u in handen van de oplossingsgerichte allrounder: Akertech.

De visie en ervaring van het eigen team en een sterk netwerk van gespecialiseerde partners zorgen voor daadkracht en flexibiliteit Civiele Techniek

Verkeer

Planontwikkeling

bij elke opdracht, voor totaaloplossingen én deelopdrachten. Dat is -vanzelfsprekend- Akertech.

Ruimtelijke Ontwikkeling

Akertech Zuid, Berkel-Enschot, Telefoon: 013-535 77 64, Akertech Oost, Nijmegen, Telefoon: 024-372 18 90, www.akertech.nl


Etc5_5-Besteksregelg.

25-07-2006

11:36

Pagina 20

Besteksregelgeving www.crow.nl/besteksregelgeving

Waterschap Rivierenland naar één moederbestek in RAW Auteur: Tim Oosten

Na de nodige fusies de afgelopen jaren, heeft Waterschap Rivierenland het gebied tussen de grote rivieren onder zijn hoede vanaf de grens bij Millingen aan de Rijn tot aan Kinderdijk. Bij een dergelijke fusie komt heel wat kijken en moeten medewerkers her en der in de organisatie toegroeien naar uniforme werkwijzen. Zo ook op het gebied van bestekken. Het waterschap ontwikkelt één moederbestek, in RAW. Het Waterschap Rivierenland bestrijkt sinds begin vorig jaar een uitgestrekt gebied tussen de grote rivieren: vanaf de grens in het oosten tot aan de Alblasserwaard en de Biesbosch in het westen. De Gelderse waterschappen in dit gebied waren een paar jaar geleden al samengevoegd en in 2005 zijn daar gedeelten van Zuid-Holland en Noord-Brabant bijgevoegd. Binnenkort is de centrale huisvesting ondergebracht in één gebouw in Tiel. Bij een dergelijke fusie komen allerlei processen onder de loep te liggen en worden ze in veel gevallen samengevoegd. Eén zo’n proces vormt het stroomlijnen van de vele bestekken die geschreven worden. Twee betrokkenen, Walter van der Veen, coördinator kunstwerken, en Gijsbert Derksen, medewerker cultuurtechniek en weg- en waterbouwkunde, belichten wat hierbij zoal komt kijken.

wat is er gemakkelijker dan wanneer iedereen over hetzelfde moederbestek kan beschikken? Op die manier is een min of meer uniforme werkwijze mogelijk en worden niet telkens opnieuw dezelfde dingen uitgeschreven. Goed idee, maar hoe pak je dat aan? Van der Veen: “Niet overal was sprake van een moederbestek en niet iedereen werkte met RAW. Soms werden bestekken zelf geschreven, soms werd het uitbesteed. Een heel divers beeld, kortom. De mensen zelf die bestekken schrijven, willen graag één moederbestek, maar de organisatie vraagt er ook om. We willen slagvaardiger worden, zijn aan het opschalen, willen ons gezicht laten zien. Om een voorbeeld te noemen: in een kleine organisatie kan beleid en uitvoering bij één persoon zijn ondergebracht. Dat gaat niet meer, daar zijn we nu te groot voor.”

Divers beeld

Bestaande patronen

In het verleden zijn in de verschillende waterschappen her en der moederbestekken ontstaan. Maar

“We zijn er al gauw achtergekomen dat we niet met een van de bestaande bestekken aan de slag

20 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

moeten”, vervolgt Derksen. “We willen af van de bestaande patronen en iets nieuws opbouwen. Gelukkig zitten we met een jonge club mensen en is iedereen overtuigd van de noodzaak tot verandering. Al snel is de conclusie getrokken dat we een moederbestek in RAW nodig hebben. We hebben een werkgroep opgesteld waar ik ook deel van uitmaak om dit op te stellen. Het resultaat hebben we aan CROW voorgelegd, waar Jacques Teunissen dit kritisch nagekeken heeft. Met zijn opmerkingen hebben wij het moederbestek weer verfijnd. Nu staat het op het intranet en hebben we allemaal duidelijk uitgesproken: mensen, ga ermee werken, leer automatismen af en laat het oude bestek vooral in je la liggen.”

Specifieke situatie “We werken met heel verschillende bestekken”, legt Van der Veen uit. “Beton-staalwerk is heel wat anders dan natuurvriendelijke oevers, wat weer belangrijk verschilt van leidingen. Maar dat is nu juist het


Etc5_5-Besteksregelg.

25-07-2006

11:36

Pagina 21

Foto: Herman Stöver

Besteksregelgeving

ontstaan van een moederbestek is dat je teruggaat naar af. Waarbij je je telkens afvraagt: hoe is het hier geregeld en waarom? Overal in het moederbestek zijn zaken nu heel bewust en overdacht geregeld. Daarmee hebben we een belangrijke slag op weg naar verdere professionalisering gemaakt.”

Afzonderlijke moederbestekken

mooie van een moederbestek: je pakt eruit wat van je gading is en verder vul je het precies zo in als nodig is voor jouw specifieke situatie. Er zit veel vrijheid in. Daarbij komt, dat nadrukkelijk sprake is van een dynamisch bestek. Komen we erachter dat iets beter of handiger kan, dan passen we het moederbestek aan. Blijkt iets overbodig? Dan gaat het eruit. Missen we iets? Dan moet het erbij. Maar daar komen we pas in het gebruik achter. In de praktijk kan en moet het moederbestek zich bewijzen.”

Waterschap Rivierenland: iets nieuws opbouwen in plaats van bestaande bestekken

Beoordelen “We hebben graag gebruikgemaakt van de mogelijkheid om bestekken bij CROW te laten beoordelen”, besluit Van der Veen. “Dat was voor ons in het begin heel leerzaam: overal waren hele passages doorgestreept. Waarom? We bleken van alles vast te leggen in onze bestekken waar de Standaard RAW Bepalingen in voorzien. Zonde van alle inspanningen natuurlijk en overbodig, want het is in de Standaard allemaal goed geregeld; daar ligt vast hoe we vinden dat we in Nederland moeten werken. En willen we ervan afwijken, dan kan dat en gebeurt dat ook. Maar er is dan wel een duidelijke reden voor en er is goed over nagedacht. Een volgende stap is het toevoegen van de calculatie volgens de RAWsystematiek. Wat is de productie, hoe bouw je een prijs op? Doel hiervan is een geïntegreerd systeem van een goed bestek met een onderbouwde kostencalculatie.”

“In de praktijk kan en moet het moederbestek zich bewijzen”

Terug naar af Een moederbestek kent nog een belangrijk voordeel. Derksen: “Heb je geen moederbestek, dan dijt het bestek al gauw uit. Je hebt dan de neiging om steeds meer aan een bestaand bestek toe te voegen, zonder je af te vragen of er ook iets uit moet. Wij hebben nu alles uit het verleden eruit gehaald wat we niet nodig hebben. Een bestek moet natuurlijk volledig zijn, maar er moet ook niets overbodigs in staan. Het leuke van het proces van het

Komen er nu ook afzonderlijke moederbestekken voor de verschillende soorten werken? “Dat moet de praktijk uitwijzen”, legt Van der Veen uit. “Blijkt dit handig te zijn, dan ontstaat dat vanzelf. Het is niet zo dat het moet, of dat het juist niet mag. Er verandert trouwens van alles: zo hebben we nu ook het ARW 2005 opgenomen en besteden we aan via de aanbestedingskalender. We hebben een standaardlayout voor de aankondigingen en zorgen dat het juridisch traject steeds gelijk is. Deze gaan wel allemaal ter controle langs één persoon. Dit is anders dan bij het schrijven van bestekken. Daarbij is van een centrale regie geen sprake. Zit een bestekschrijver ergens mee, dan kijken we graag over zijn schouders mee en helpen hem zo mogelijk op weg. Maar het is niet zo dat elk bestek één centraal bureau passeert.”

deel schrijven we zelf bestekken, voor een deel besteden we dit ook uit. Gaat het om werk dat elk jaar terugkeert, waar we zelf goed in thuis zijn, waar we de locatie goed kennen, dan schrijven we zelf het bestek. Gaat het om specialistisch werk, om grote projecten, dan besteden we uit. Een voorbeeld is de renovatie van een gemaal waar 2 miljoen euro mee gemoeid is. Bulkwerk besteden we trouwens ook uit.”

Walter van der Veen

Uitbesteden Gijsbert Derksen

Wie schrijft alle bestekken van het waterschap? Derksen: “Voor een

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 21


Etc5_6-Contractvormen

25-07-2006

11:37

Pagina 22

Contractvormen www.crow.nl/contractvormen

Past Performance: resultaten uit het Auteur: Tim Oosten

Opdrachtgevers en opdrachtnemers willen graag lering trekken uit bouwprojecten uit het verleden. Opdrachtgevers kunnen ermee selecteren, opdrachtnemers kunnen benchmarken. De Past Performance Toolbox moet het allemaal mogelijk maken. Overheidsopdrachtgevers willen niet meer alleen op prijs gunnen; ze willen goede kwaliteit voor een redelijke prijs. Maar hoe kom je erachter of de beoogde kwaliteit ook geleverd wordt? De blauwe ogen van de aannemer zeggen niet genoeg. Geslaagde klussen uit het verleden al heel wat meer. Via het project Past Performance wordt een middel ontwikkeld om in het verleden geleverde prestaties deel te laten uitmaken van het selectieproces bij aanbestedingen. In het verleden behaalde resultaten bieden misschien geen garantie voor de toekomst, maar wel het nodige houvast.

Verfijnd Het kennisnetwerk PIANOo, Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers, is de initiator van het Platform Past Performance, waar CROW in participeert. Naast PIANOo nemen ook Bouwend Nederland, PSIB (netwerk van vernieuwers) en de Regieraad Bouw (door ministeries in het leven geroepen om vernieuwingen in de bouw van de grond te krijgen) deel aan het initiatief. Gijsbert de Jong, in dienst bij de Bouwdienst van Rijkswaterstaat en twee dagen in de week bij PIANOo werkzaam, is er nauw bij betrokken: “We zijn vorig jaar begonnen

22 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

te kijken of iets dergelijks mogelijk is en waar dit soort systemen werkt. Het blijkt te kunnen. In diverse landen werkt het en juridisch gezien kan het volgens de Europese richtlijnen bij selectie worden toegepast. Het onderzoek is vervolgens verfijnd naar een meetsysteem, naar de vraag hoe we een toolbox maken voor metingen in de bouwsector. Idee is dat je via projectevaluatie een dossier opbouwt waar een score uitkomt met proceskenmerken. Dit geeft aan hoe een aannemer procesmatig een project beheerst, maar zegt ook iets over houding en gedrag. Eisen die in het bestek aan producten worden gesteld worden niet gemeten, iets is geleverd of niet. En als het geleverd is wordt ervoor betaald.”

Zes instrumenten “De toolbox kan verschillende doelen dienen: ten eerste een terugkoppeling tussen samenwerkende partners: wat is goed gegaan, wat kan beter? Ten tweede een onderlinge vergelijking van projecten door benchmarking: wat kunnen we van elkaar leren? En ten slotte als instrument bij aanbestedingen: hoe kunnen we ervaringen gebruiken voor betere keuzes bij vraag en aanbod? De toolbox bevat zes instrumenten: het meetsysteem zelf, een digitaal rapportageformu-

Via projectevaluatie ontstaat een dossier dat een score bevat met proceskenmerken; dit geeft aan hoe een aannemer procesmatig een proces beheerst en zegt ook iets over houding en gedrag

Gijsbert de Jong: “In nieuwe contracten melden we bij Rijkswaterstaat dat we evalueren; we merken in de praktijk effect”


Etc5_6-Contractvormen

25-07-2006

15:18

Pagina 23

Contractvormen

verleden tellen mee

lier, een werkinstructie, een beschrijving van de toetsing, een instructie voor afhandeling en tot slot een evaluatieformulier.”

Evalueren “Eerstvolgende stap is evaluatie met de toolbox. Deze zomer gaan we het meetsysteem bij vijf projecten inzetten en evalueren. In het najaar komt de toolbox breed beschikbaar en worden honderd projecten onder regie van PIANOo op deze wijze gemeten. Het is de bedoeling dat in de toekomst elk bouwproject wordt afgesloten met een gestandaardiseerde Past Performancemeting, uit te voeren door een onafhankelijke, gecertificeerde instantie. De resultaten worden openbaar beschikbaar - wellicht via TenderNed - en bij aanbestedingen kunnen opdrachtgevers bij hun gestelde eisen toetsen aan resultaten uit het verleden.”

Borgen “Natuurlijk is het belangrijk om het proces te borgen. Wat meet je en

hoe meet je? Dat moet allemaal helder zijn. Het biedt de aannemers de mogelijkheid serieus werk te maken van klanttevredenheid. Als we ervan uitgaan dat we goede en betere aannemers hebben, dan moeten we nu helaas vaststellen dat een aannemer in zijn offerte niet duidelijk kan maken dat hij tot de laatste categorie behoort. Zijn kwaliteit staat er immers niet in vermeld. Straks is dat anders. En dan gaat die opdrachtnemer wel zijn stinkende best doen om de opdrachtgever te benaderen als een klant die koning is, in de wetenschap dat hij daar later weer klussen aan overhoudt. Hij raakt geprikkeld, gaat investeren en innoveren en wil voorop blijven lopen.”

Denkwerk en tijd “Uiteraard vergt de juridische toepassing denkwerk en tijd. Er zijn nogal wat praktische consequenties aan verbonden. In een overgangsperiode heb je straks misschien zes aannemers van wie er maar één met een rapportage op de proppen

Foto: Herman Stöver

komt. Dan moeten die andere vijf natuurlijk ook een eerlijke kans krijgen en heb je een soort intreeregeling nodig. Verder hebben we met nogal verschillende partijen te maken. Van opdrachtgeverszijde zijn dat het Rijk, maar ook provincies, gemeenten en waterschappen. En aan opdrachtnemerskant bouwers in de gww en de b&u, grote en kleine bedrijven. En hoe gaan we de metingen uitvoeren? Hoe financieren we die? Een mogelijkheid is een omslagstelsel à la RAW.”

Vertrouwen “Sinds vorig jaar melden we bij Rijkswaterstaat in nieuwe contracten dat we evalueren. We hebben het er dus over en de markt weet dat het er aankomt. We merken in de praktijk effect. Al met al hopen we dat het de faalkosten omlaag brengt, de kwaliteit verhoogt en we zo een stapje zetten in de richting van meer vertrouwen in de sector.” www.pianoo.nl

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 23


Etc5_7-Bouwprocesm

25-07-2006

11:37

Pagina 24

Bouwprocesmanagement www.crow.nl/bouwprocesmanagement

Anders aanbesteden: hulpmiddelen in ontwikkeling

Perestrojka in aanbestedingsland Anders aanbesteden: iedereen zegt het te willen, maar algemeen gebruik is het nog zeker niet. De gww lijkt wat meer vorderingen te maken dan de b&u, maar het zou mooi zijn als er marktbreed wat meer vaart kwam. Om de partijen in kwestie een duwtje in de rug te geven, zijn hulpmiddelen in ontwikkeling, zoals een internetbibliotheek met praktische tools en een model dat het kiezen van de meest geslaagde bouworganisatievorm ondersteunt. Twee betrokkenen aan het woord.

Anders aanbesteden kan kostenverspilling tegengaan

Auteur: Tim Oosten

“De bouw, gww én b&u, is flink in beweging. Iedereen wil wel anders aanbesteden, maar kennis en ervaring zijn beperkt beschikbaar. En dat terwijl een andere manier van aanbesteden de verhoudingen tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers positief kan beïnvloeden. En proberen we het een keer anders en lukt het niet, dan wordt er direct geroepen: zie je wel, het werkt niet, dat komt er nou van, van die nieuwe contracten. Maar ja, alles is ook nieuw: systemen, tools, kennis. En we doen het al honderd jaar op dezelfde manier, waarom moet het zo nodig anders? Er is bewust of onbewust altijd verzet.” Aan het woord is Frens Pries, als organisatieadviseur van Balance & Result betrokken bij de PSI Bouw-

24 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

projecten Leidraad Uit- en Aanbesteden en Gunnen op Waarde.

Niet hoopvol “Een bekende fout van opdrachtgevers is het eindeloos verlangen van allerhande accountantsverklaringen en het stellen van onmogelijke eisen en gunningscriteria. Aanbieders maken daardoor erg hoge aanbiedingskosten. Het gaat dus om enorme bedragen. Je ziet links en rechts hooguit suboptimalisatie van het aanbestedingsproces. Ook geschilbeslechting over aanbestedingen komt regelmatig voor. Dit klinkt allemaal niet erg hoopvol, maar het mag nog geen reden om niet aan design&construct te willen.” “Over kostenverspilling gespro-

ken: het offertecircus is er nog zo één. Een aannemer offreert een klus en vraagt, meestal omdat de aanbesteder hem daartoe dwingt, offertes aan bij verschillende onderaannemers. En dat doet dus iedereen die inschrijft op die opdracht. Al gauw worden op tientallen bureaus dezelfde rekensommetjes gemaakt. Dat geoffreer maakt al gauw vijf tot tien procent van de kosten van een werk uit. Daarnaast worden ook veel onnodige kosten gemaakt omdat er tijdens de uitvoering zo gefragmenteerd gewerkt wordt. Neem de metselaar en de voeger die om beurten een steiger opbouwen en weer afbreken. Zonde van tijd, inspanningen en kosten, dat snapt iedereen. En toch gebeurt het.”


Etc5_7-Bouwprocesm

25-07-2006

11:37

Pagina 25

Foto: Herman Stöver

Bouwprocesmanagement

Vraag om tools

“We willen anders aanbesteden om de faalkosten in te perken, het kwaliteitsbewustzijn te vergroten en de opdrachtgevers te ontzorgen”

Mee leren omgaan “Ook bij traditionele contracten doen deze problemen zich voor, alleen minder in relatie tot de inhoud van de aanbieding”, vervolgt Teun van Reeuwijk, namens CROW bij de projecten betrokken. “Het contract is dichtgetimmerd en de opdrachtgever heeft veelal van a tot z vastgelegd hoe hij het wil. Bij geïntegreerde contracten komt de aannemer eerder in de bouwfase in beeld en is er minder info beschikbaar. Hier moet de markt mee leren omgaan door de daaraan verbonden risico’s te onderkennen. Dit vraagt om een open communicatie tijdens het aanbestedingstraject, die waar nodig voldoende bescherming biedt aan voorgestelde (innovatieve) oplossingen. En juist met die oplossingen kunnen aanbieders zich van elkaar onderscheiden. Dit vraagt dan ook om een beoordeling op basis van de economisch meest voordelige inschrijving.” “Een opdrachtgever wil vaak best anders gunnen dan op prijs. Maar de onbekendheid levert zorgen op bij de – politiek – verantwoordelijken die vaak gefocust zijn op een scherpe prijs en geen gedoe.” “En toch willen we anders aanbesteden om de faalkosten in te perken, het kwaliteitsbewustzijn te vergroten en de opdrachtgevers te ontzorgen. Opdrachtgevers willen de markt uitdagen, hen ook inschakelen voor processen die eerder door de opdrachtgever zelf werden verzorgd of separaat uitbesteed. En opdrachtnemers willen graag uitgedaagd worden, willen graag hun expertise uitbouwen en

gebruiken. Ze roepen: geef ons ruimte, selecteer ons op kwaliteit, kwalificeer ons, geef ons de kans te laten zien hoe we ons onderscheiden. En daarbij past aanbesteden op de ouderwetse manier niet meer.”

Gunnen Pries: “Anders aanbesteden betekent dus ook gunnen op meer dan alleen prijs. De laagste prijs geeft niet per definitie het beste resultaat. Dan moet je gunnen op waarde. Maar wat is waarde? Om dat te kunnen vaststellen, moet je de opdrachtgever vragen wat voor hem belangrijk is. Moet het snel, wil hij blijven sturen, hoe gaat hij het traject in? Hoe stel ik vast dat een werk aan de gewenste waarde voldoet? Het verschilt ook per opdrachtgever en per soort opdracht.” “Ook moeten we goed naar de proportionaliteit kijken. Het omlaag brengen van de kosten die gepaard gaan met inschrijvingen zit hem niet zozeer in minder inschrijvingen. Nee, we moeten ervoor zorgen dat we niet allemaal precies hetzelfde zitten uit te rekenen. Als we ervan uitgaan dat inschrijvers in staat zijn het werk te kunnen maken, kun je hen beter een aanbieding laten voorbereiden waarmee ze zich van elkaar kunnen onderscheiden en ze duidelijk kunnen maken welke meerwaarde zij willen aanbieden.”

Workshop “Om het begrip gunnen op waarde nader te bepalen hebben we onlangs een tweetal workshops georganiseerd met, uiteraard, opdrachtgevers en opdrachtne-

Vanuit hun praktijk hebben enkele (grote) opdrachtgevers reeds hun tools aangereikt. Ook over de tools die u gebruikt zouden we graag informatie ontvangen. Het gaat om tools voor uit- en aanbesteden (modellen, projectgerelateerde voorbeelden, checklists/leidraden, evaluaties). U kunt ons zeer van dienst zijn bij: • tools voor strategische keuzes voorafgaand aan het aanbestedingsproces (vraagdefinitie; keuze bouwproces aanbestedingsvorm - contractvorm; keuze juiste adviseur; waarde- of risicotoetsen; procesontwerp) • tools voor aankondigen en aanmelden • tools voor kwalificeren en informeren (bijvoorbeeld tools voor vaststelling selectie-eisen, selectieprocedures) • tools voor inlichten en inschrijven • tools voor beoordelen en gunnen • tools voor contracteren Wij vragen u vriendelijk om in uw eigen organisatie of werkgebied na te gaan of bovenstaande tools beschikbaar zijn en om ons daarover te informeren (bij voorkeur per e-mail aan vanreeuwijk@crow.nl). Uw praktische kennis en ervaringen bij de keuze van geschikte aanbestedingsvormen zijn immers erg belangrijk voor efficiëntere samenwerking rond uit- en aanbesteden.

Frens Pries

Teun van Reeuwijk

mers”, vertelt Van Reeuwijk. “Dat heeft heel aardige uitkomsten opgeleverd. Zo spelen bouwtijd, functionaliteit en esthetica een rol en kun je elk van die factoren een bepaald gewicht meegeven. Maar er spelen ook zaken waar we misschien niet meteen aan denken, zoals aandacht en vertrouwen. We zijn nu bezig om de resultaten van die workshops verder uit te werken. Hierbij is ook de meetbaarheid van de verschillende waardebegrippen een belangrijk aspect.” “In de workshops klonk steeds de roep: help ons, geef ons tools. We zijn aan het werk met de uitwerking van gunnen op waarde. Belangrijk daarbij is dat de te hanteren aspecten vanuit de vraagdefinitie worden ingevuld, dus in de procesfase(n) voorafgaand aan het aanbesteden. En daarmee zijn we weer bij het project ‘Leidraad Uit- en Aanbesteden’ waarin de resultaten van gunnen op waarden een plek zullen krijgen.” Meer informatie: Teun van Reeuwijk, projectmanager Cluster Infrabouwproces, vanreeuwijk@crow.nl

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 25


AW_276

24-07-2006

11:32

Pagina 2

Eco Surmac de groene slijtlaag ®

Goed nieuws voor het milieu! Er is namelijk een nieuwe generatie gemodificeerde warme bindmiddelen voor oppervlakbehandeling

van

asfalt-

wegen. Latexfalt heeft nu één warm product voor oppervlakbehandeling van asfaltwegen, van fietspad tot autoweg. Surmac®Eco biedt u én het milieu vele voordelen:

• Eén product voor vele toepassingen. • Zonder fluxolie, dus geen verdamping van oplosmiddelen. • Bevat plantaardige olie, dus milieuvriendelijker. • Tenminste 25% langere levensduur. • Geen verweking bij warm weer. • Geen steenverlies in de winter. • Beter bestand tegen regenbuien kort na het aanbrengen. • Minder overlast voor verkeer. • Veilig voor de verwerkers.

04.151-2 Boom Kollektief

• Probleemloos recyclebaar.

Postbus 6, 2396 ZG Koudekerk aan den Rijn, Tel. 071 3419108, Fax 071 3415946, info@latexfalt.com, www.latexfalt.com


Etc5_7-Bouwprocesm

25-07-2006

11:37

Pagina 27

Themacolumn

CUR/CROW Aanbeveling 105

Minder claims met de ‘Risicoverdeling Geotechniek’ Bij het uitvoeren van bouwprojecten vormt de ondergrond vaak een bron van onzekerheden. De ‘Risicoverdeling Geotechniek’ (RV-G) maakt het mogelijk de geotechnische risico’s te identificeren en contractueel te verdelen over de bouwpartners. Deze methode wordt beschreven in de CUR/CROW Aanbeveling 105, die in april van dit jaar is verschenen. Met de RV-G kan het aantal conflicten en claims die voortvloeien uit afwijkende bodemcondities, worden verminderd. Uitgangspunt van de RV-G is dat de risico’s, in overleg tussen de bouwpartners, het beste gelegd kunnen worden bij de partij die de risico’s ook het best kan beheersen. De RV-G levert zo een bijdrage aan een kosteneffectieve vorm van risicoverdeling voor de ondergrond. De RV-G, die met behulp van de CUR/CROW Aanbeveling kan worden opgesteld voor een specifiek bouwproject, is geen adviesrapport, maar een document met een privaatrechtelijke status dat deel uitmaakt van de overeenkomst tussen de bouwpartners. Een docu-

ment dat aangeeft in welke gevallen de aansprakelijkheid, al dan niet volledig, bij de opdrachtnemer komt te liggen. De methode speelt daarmee in op de in opkomst zijnde geïntegreerde contractvormen (UAVgc), waarin de opdrachtnemer ook verantwoordelijkheid draagt voor het ontwerp.

CUR/CROW Aanbeveling 105 ‘Risicoverdeling Geotechniek (RV-G)’ kan worden besteld door overmaking van € 20,- (incl. BTW en verzendkosten) op postbankrekening 544328 ten name van de CUR te Gouda, onder vermelding van het publicatienummer. Voor het onderwijs geldt een korting van 25%.

Auto wassen Tring! Voor de deur staat onze buurjongen, een bijdehand kereltje van 11 jaar oud. - Heitje voor een karweitje, JeePee? - Goed idee, Kevin, auto wassen, twee euro, deal? - Deal. Twee minuten later gaat de bel weer. - Mag ik even vangen? - Hoezo? Ben je al klaar? - Allang. Ik bekijk mijn auto en inderdaad: hij is nat, er zit wat sop op zit, en hij is iets minder vuil. - Onder autowassen versta ik dat m’n auto van top tot teen grondig wordt schoongemaakt. Begrepen? Een half uurtje later slof ik naar buiten: Kevin ligt onder een opgekrikte auto. - Kevin, wat doe je nou! - “Grondig schoonmaken”, moppert hij zachtjes. - “Ik bedoelde dat de auto van top tot teen moet glimmen”, zeg ik kwaad. “Hij begint te pruilen, dus zeg ik snel: “Zeg Kevin, weet jij wat functioneel specificeren is?” - Tuurlijk, JeePee Dat heb je me al duizend keer uitgelegd. - O… uhm, juist, bedankt voor deze les, hier is je twee euro. Wil je dan nog één karweitje doen? Hij kijkt me twijfelend aan: “Zeg ’t maar”. - Wil je onze ramen zó goed wassen dat mijn vrouw je van blijdschap een kus geeft? 15 euro. - “No problem”, zegt hij opgelucht. Een kwartiertje later belt Kevin aan. - Wil je vrouw even komen? - Tuurlijk, ik roep ’r even… - … Ha Kevin, wat is er jongen? - Ik heb uw ramen gewassen en een bloemetje voor u meegenomen… omdat u de allerliefste buurvrouw van de hele straat bent. - Ooo Kevin, wat ben je toch een schat. Smak! Kevin kijkt me triomfantelijk aan over haar schouder. Ik stop twintig euro in zijn geopende hand, een fooi heeft hij wel verdiend voor deze snelcursus oplossingsvrij specificeren. Leuk hoor, dat specificeren. Als je er goed bij nadenkt is het kinderspel. Jan Pieter Eelants projectmanager cluster Infrabouwproces

www.cur.nl knol@crow.nl, vanreeuwijk@crow.nl Zie ook CROW et cetera 2006, nr. 2(februari/maart), blz. 27

Uw eigen ervaringen met specificeren zijn van harte welkom bij eelants@crow.nl Meer weten over functioneel specificeren? Kijk op www.crow.nl/bouwprocesmanagement

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 27


Etc5_8-Nieuwe uitgave

25-07-2006

Nieuwe uitgaven www.crow.nl/shop

11:39

Pagina 28

Een overzicht van alle CROW-uitgaven vindt u in de digitale winkel: www.crow.nl/shop. Hier kunt u ook eenvoudig publicaties bestellen (zie ook servicepagina 30). Bestellen is ook mogelijk per post (postbus 37, 6710 BA Ede) en per fax ((0318) 62 11 12). Abonnementhouders krijgen de genummerde publicaties automatisch toegezonden, afhankelijk van het abonnement. Prijzen gelden voor het jaar 2006.

CROW-rapport D06-06

CROW-rapport D06-07

Van parkeerbeheer naar mobiliteitsmanagement-brochure 20

Literature survey on existing design methods for flexible pavements

Handleiding geluidskartering tramverkeer

Parkeren en vastgoedwaarde

In dit rapport zijn alle dikteberekeningsmethoden van asfaltverhardingen op een rij gezet.

Dit rapport biedt gemeenten een handreiking om geluidsbelastingkaarten van tramverkeer op te stellen.

In opdracht van de CROW-werkgroep ‘Ontwerpinstrumentarium asfaltconstructies’ is een literatuurstudie uitgevoerd naar in binnenen buitenland bestaande ontwerpmodellen voor asfaltverhardingen, beschikbaar en bruikbaar onderzoek voor asfaltverhardingen en karakterisering van asfalt, en naar beschrijvende materiaal- en schademodellen. Dit alles in relatie tot het ontwerpproces van asfaltverhardingen in de praktijk. Wat betreft de modellen is daarbij alleen gekeken naar complete dimensioneringsmethodes en niet naar op zichzelf staande rekentools. Dit is een tussenrapportage van de werkgroep. De inhoud heeft voornamelijk een informatief karakter. De standpunten en besluiten van de werkgroep, die onder andere gebaseerd zijn op de resultaten van de literatuurstudie, worden in de eindrapportage, ‘Ontwerpinstrumentarium asfaltconstructies’, van de werkgroep opgenomen. Bij het rapport horen twee appendices. Artikelnummer D06-06 Prijs: gratis te downloaden

Als gevolg van de Europese richtlijn omgevingslawaai moeten de agglomeratiegemeenten in 2007 geluidsbelastingkaarten opstellen. Deze kaarten zijn gericht op de evaluatie van de geluidsbelasting ten gevolge van wegverkeer, railverkeer, luchtvaart en industrie. Op basis van de geluidsbelastingkaarten kunnen gemeenten actieplannen vaststellen om aan beoogde geluidswaarden te voldoen. Tramverkeer wordt in de Nederlandse rekenmethode voor omgevingsgeluid gezien als onderdeel van het wegverkeer, en zal naar verwachting worden opgenomen in de geluidsbelastingkaarten ten gevolge van wegverkeer. Voor de productie van geluidsbelastingkaarten is behoefte aan actuele gegevens van de emissie van tramverkeer. Deze handreiking is een hulpmiddel voor degenen die betrokken zijn bij het opstellen van geluidsbelastingkaarten van tramverkeer. Indien actuele meetwaarden ontbreken, kan vooralsnog gebruik worden gemaakt van de algemene emissiegetallen volgens het rekenen meetvoorschrift wegverkeerslawaai. De handreiking geeft aanbevelingen op welke wijze deze emissiegegevens kunnen worden toegesneden op een specifieke situatie. Tevens wordt een aantal opties gegeven voor een meer gedetailleerde beschrijving van geluidsemissie, terwijl op een aantal punten duidelijk wordt gemaakt hoe op een praktische wijze de geluidsemissie van trams in geluidsbelastingkaarten kan worden meegenomen. Artikelnummer D06-07 Prijs: gratis te downloaden

28 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

Parkeervoorzieningen beïnvloeden de waarde van gebouwen, zoals woningen, winkels en kantoren. Ze vertegenwoordigen zelf ook een waarde door de inkomsten die ze genereren. P+M-brochure 20 ‘Parkeren en vastgoedwaarde’ geeft inzicht in het effect van goede parkeervoorzieningen op de waarde van onroerend goed. De kwaliteit van een locatie is van grote invloed op de waarde van huizen, winkels en kantoren. Een locatie krijgt die waarde onder andere door de aanwezigheid van goede parkeervoorzieningen. Door de groei van het wagenpark, is ook

de vraag naar parkeeraccommodatie toegenomen. Hierdoor is een parkeervoorziening van kostenpost veranderd naar inkomstenbron en is het zelfs een zelfstandige, interessante vastgoedcategorie geworden. De brochure geeft een algemene introductie over vastgoed en vastgoedwaarde, waarna een specifieke uitleg volgt over het belang van parkeren en de rol van de verschillende spelers, zoals projectontwikkelaars en beleggers. Enkele voorbeelden geven de mogelijkheden aan om slimmer met vastgoed en gebouwde parkeervoorzieningen om te gaan. De brochure verschijnt half augustus. Artikelnummer: 579 Prijs: gratis te downloaden Prijs: € 15,- (gedrukt)

Nieuwe gezichten bij CROW: Ing. Chantal Schrijver is als consulent Infrabouwproces bij CROW komen werken. Hiervoor werkte ze bij Tauw Deventer. Ing. Leen Valk is in dienst getreden als consulent Infrabouwproces. Leen is afkomstig van ingenieursbureau Boot in Veenendaal. Ir. Ceciel van Iperen is bij CROW gekomen als projectmanager Openbare Ruimte. Hiervoor werkte ze bij ingenieursbureau Groenestein en Borst uit Wageningen.

Chantal Schrijver

Leen Valk

Ceciel van Iperen


Etc5_9-cursus&congres

25-07-2006

11:40

Pagina 29

Cursussen

Congressen

www.crow.nl/cursussen

www.crow.nl/congressen

Meld u nu aan voor de cursussen 2006/2007 De cursusbrochure 2006/2007 met het nieuwe programma is uit en ook op internet zijn alle cursussen van het komende jaar te vinden. U kunt zich gelijk op internet opgeven voor de cursus van uw keuze of de brochure aanvragen zodat u alle informatie nog eens rustig kunt lezen. www.crow.nl/cursussen

Nederlands Wegencongres 2006

Bouwen aan kwaliteit ‘Bouwen aan kwaliteit’, hét thema van het Nederlands Wegencongres op 7 december 2006. Met dit thema gaat het congres in op de rol van mobiliteit en infrastructuur in de samenleving. Daarbij biedt het een klankbord voor het denken over kwaliteit en innovatie, dat weer duidelijk meer aandacht krijgt nu de economie aantrekt. De Nederlandse ruimtelijke inrichting roept om de expertise van de GWW-sector, die een flinke impuls kan geven aan het samen bouwen aan een samenleving waar de kwaliteit centraal staat.

In het plenaire programma geeft trendwatcher Adjiedj Bakas zijn visie op ‘De toekomst van Nederland’. Hij verbindt algemene trends met de thema’s ‘Mobiliteit en ruimte’ en ‘Samen bouwen’, de twee inhoudelijke pijlers van het congres. Aansluitend gaat gespreksleider Felix Rottenberg in discussie met de sector over de vraag: “Is dit ook jullie werkelijkheid?” Het parallelprogramma heeft een nieuwe opzet met lezingen, workshops en debatten. Aan discussietafels kan men stelling nemen in de laatste actualiteiten en in onderwerpen als verkeersveiligheid, prestatiecontracten en de ‘rebellie van de jonge garde’. De pauzes vinden plaats op Expo Plaza, het ontmoetingsplein tijdens het Nederlands Wegencongres, waar bedrijven en deelnemers elkaar vinden.

Deelname Aanmelden voor het Nederlands Wegencongres kan via www.crow.nl/wegencongres. Deelnamekosten bedragen € 450,per persoon (exclusief BTW). Bij dit bedrag zijn inbegrepen: een congresmap, koffie/thee, lunch en een hapje en drankje na afloop. Vanaf de 3e deelnemer per organi-

Open Platformbijeenkomst IPG

Geluid… de basis van stilte Na de succesvolle Open Platformbijeenkomst IPG (Innovatieprogramma Geluid) van afgelopen januari vindt op 3 oktober 2006 de tweede bijeenkomst plaats. Langs rijkswegen neemt het aantal decibellen geluid alleen maar toe. Tijdens deze open platformbijeenkomst kunt u meepraten over het terugdringen van geluidsoverlast langs (rijks)wegen. Hoe kunnen deklagen en geluidsschermen bijdragen aan stillere wegen? Het programma brengt resultaten en ervaringen met de projecten van

het IPG, daarnaast komen ook beleidsmatige aspecten aan bod. Zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers komen aan het woord over onder meer dunne deklagen en Modulaire Geluidsschermen. Sprekers zijn onder andere Robbert Naus (Dura Vermeer Infrastuctuur), David Zelm (Eldik) en Maya Sule (RWS DWW).

www.crow.nl/congressen Inhoudelijke informatie over het IPG op www.innovatieprogrammageluid.nl

satie ontvangt u 15% korting bij gelijktijdige inschrijving. Gereduceerd tarief voor gepensioneerden: € 130,- en voor studenten: € 50,- (kopie van collegekaart opsturen).

Vroege-vogel-korting Bij inschrijving vóór 30 september 2006 ontvangt u € 55,korting per persoon op de deelnamekosten. Dit geldt niet voor de gereduceerde tarieven voor gepensioneerden en studenten.

wegencongres@crow.nl www.crow.nl/wegencongres

Verkeerskundige Werkdagen 13 en 14 juni 2007

Noteer alvast in uw agenda Op 13 en 14 juni 2007 organiseert CROW voor de veertiende maal de Verkeerskundige Werkdagen. In hotel Lapershoek te Hilversum komen professionals bij elkaar om kennis uit te wisselen en ervaringen te delen. Noteer de data nu al in uw agenda, zodat ook u mee kunt praten over nieuwe ontwikkelingen op het gebied van verkeerskunde en verkeerstechniek. Houd de website www.crow.nl/vwd in de gaten voor meer informatie.

Congresagenda 3 oktober 2006 Utrecht Tweede Open Platformbijeenkomst IPG

16-19 januari 2007 Infratech

Rotterdam

7 december 2006 Rotterdam Nederlands Wegencongres

13 en 14 juni 2007 Hilversum Verkeerskundige Werkdagen

nr. 5 | juli 2006 CROW etcetera | 29


Etc5_Servicepagina

25-07-2006

11:41

Pagina 30

Servicepagina Publicaties bestellen

CROW E-service

Bezoek onze digitale winkel op www.crow.nl/shop. Bestellen kan ook per fax: (0318) 62 11 12, of per post: Postbus 37, 6710 BA Ede. Indien voorradig, wordt uw bestelling binnen tien dagen afgehandeld. Met vragen over uw bestelling kunt u terecht bij de afdeling Uitgeverij van CROW: verkoop@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 27.

Kort, bondig, overzichtelijk en informatief: dat is de CROW E-service in een notendop. Deze maandelijkse, gratis digitale nieuwsbrief geeft een beknopt overzicht van nieuwe en verwachte publicaties, nieuwe software, cursussen, congressen en symposia. Wilt u de CROW E-service ook ontvangen? Een mailtje naar emailservice@crow.nl is voldoende.

Abonnementen

www.crow.nl

U kunt zich ook abonneren op diverse producten van CROW. U ontvangt dan automatisch de uitgaven die behoren tot dat abonnement. Op www.crow.nl/abonnementen staat een overzicht van alle abonnementen.

Met de CROW-website bent u niet alleen snel op de hoogte van de laatste ontwikkelingen, u treft hier ook grondige en gedetailleerde informatie aan over de verschillende vakgebieden waar CROW zich op toelegt. Kijkt u bijvoorbeeld eens op: • crow.nl/asvv De ASVV bundelt alle bestaande kennis over verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom. Van beleidsvoorbereiding tot beleidsuitvoering, van ontwerp en uitvoering tot beheer en onderhoud. • crow.nl/ehk Oftewel Essentiële Herkenbaarheidkenmerken. Het categoriseren van wegen en het per categorie weg opstellen van unieke kenmerken moet de weggebruiker duidelijkheid verschaffen. Dit is een gezamenlijke website van CROW en KpVV. • crow.nl/iks Op deze gezamenlijke website van CROW en KpVV staat de inrichting van kindvriendelijke straten centraal. Professionals, straatbewoners, beleidsmakers en belangenbehartigers kunnen hier hun kennis en ervaring uitwisselen. • crow.nl/wiu Werk in Uitvoering is een van de kennisprogramma’s van CROW. Hier wordt u op de hoogte gehouden van actualiteiten op het gebied van regelgeving en richtlijnen voor wegwerkzaamheden en kunt u discussiëren met vakgenoten. • aanbestedingskalender.nl Een zakelijke kalender waarop rijksoverheden en nutsbedrijven informatie over aan te besteden werken, diensten en leveringen kunnen plaatsen. Aannemers kunnen zien welke projecten waar worden aanbesteed. • stadspoort.com CROW en Vereniging STADSWERK Nederland hebben het initiatief genomen voor het opzetten en ontwikkelen van een website waar alle kennis en ervaring op het gebied van ontwerp, inrichting en beheer van de stedelijke openbare ruimte gestructureerd wordt aangeboden. • uavgc.nl Met de UAV-GC – de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor Geïntegreerde Contractvormen – is een juridisch fundament voor geïntegreerde contracten voor de hele bouw beschikbaar, dus zowel voor de GWW- als voor de B&U-sector. • crow.nl/duurzaamveilig Duurzaam Veilig Verkeer kenmerkt zich door een infrastructuur die is aangepast aan de mens en zijn beperkingen, voertuigen die taken van mensen vereenvoudigen en de kwetsbare mens beschermen en adequaat opgeleide en geïnformeerde verkeersdeelnemers. • crow.nl/wegontwerp Het Handboek Wegontwerp bevat richtlijnen voor verkeersvoorzieningen buiten de bebouwde kom. Het is bedoeld voor ontwerpers en beidt een instrument in het ontwerpen en (her)inrichten van wegen. • crow.nl/parkeren Alles over parkeerkencijfers, parkeerbebording, overstappunten en nog veel meer. • ruimte-mobiliteit.nl Het programma Ruimte & Mobiliteit is in het leven geroepen om decentrale overheden te ondersteunen bij het vormgeven en uitvoeren van beleid voor ruimtelijke ordening en mobiliteit. • crow.nl/raw RAW bundelt afspraken voor de realisering van projecten in de grond-, water- en wegenbouw door en voor marktpartijen in één systematiek. • verkeerstekens.nl De site geeft informatie over de toepassing, uitvoering en plaatsing van verkeerstekens, ofwel: verkeersborden, verkeerslichten en verkeerstekens op het wegdek. • crow.nl/visi VISI staat voor ‘voorwaarden scheppen voor invoeren van standaardisatie ICT in de bouw’. In VISI werkt de bouwsector aan de ontwikkeling en implementatie van standaarden (VISIraamwerken) voor digitale communicatie tussen samenwerkende projectpartners.

Cursussen en congressen Jaarlijks organiseert CROW diverse cursussen en congressen. Op www.crow.nl/cursussen vindt u een overzicht van alle schriftelijke en mondelinge cursussen die CROW verzorgt. Ook kunt u bij CROW terecht voor incompany- en maatwerkcursussen. Op www.crow.nl/congressen vindt u het laatste nieuws over congressen, symposia, bijeenkomsten en workshops die CROW organiseert. Heeft u vragen over onze cursussen en congressen, neem dan contact op met de afdeling Cursussen & Congressen van CROW: cursus@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 60 congressen@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 72

CROW-helpdesks Hebt u als gebruiker van onze producten vragen, zoekt u informatie? De consulenten van onze helpdesks staan voor u klaar. De helpdesks zijn dagelijks te bereiken van 9.00 tot 16.30 uur. Openbare ruimte Hebt u vragen over het beheer en gebruik van de openbare ruimte? • openbareruimte@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 10 Mobiliteit & Transport Hebt u vragen over mobiliteitsvraagstukken van zowel personen- als goederenvervoer? • mobiliteit@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 10 Verkeerstechniek Hebt u vragen over de vormgeving, inrichting en uitrusting van de weg en de omgeving of specifieke vragen over veilig werken aan wegen en tijdelijke verkeersmaatregelen (werk in uitvoering)? • algemene helpdesk: verkeer@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 10 • Werk in Uitvoering: helpdeskwiu@crow.nl (geen telefonische helpdesk) Infrastructuur Hebt u vragen over het ontwerp, de uitvoering, of het herontwerp van infrastructuur voor wegen, straten, pleinen, spoorwegen, trambanen, bedrijfsverhardingen en vliegvelden? • infra@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 10 Besteksregelgeving Hebt u vragen over toepassing of gebruik van de RAW? • rawhelpdesk@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 Contractvormen Hebt u vragen over nieuwe contractvormen in het algemeen of specifieke vragen over de UAVgc? • contractvormen@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 • uavgc@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 Bouwprocesmanagement Hebt u vragen over bouwprocesmanagement (bpm) in het algemeen of specifieke vragen over VISI, standaardsystematiek kostenramingen (SSK) of de aanbestedingskalender? • algemene helpdesk: bpm@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 • visi@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 • ssk@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17 • aanbestedingskalender@crow.nl of tel.: (0318) 69 53 17

30 | CROW etcetera nr. 5 | juli 2006

Colofon CROW et cetera is een uitgave van CROW, kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. CROW et cetera verschijnt acht keer per jaar. Redactie Tim Oosten (hoofdredacteur) tel. (0318) 69 53 02 e-mail oosten@crow.nl Godfried Lindijer tel. (0318) 69 53 20 e-mail lindijer@crow.nl Dimphy van der Zanden tel. (0318) 69 53 82 e-mail vanderzanden@crow.nl Harro Verhoeven (vakredacteur Openbare Ruimte) Mirjam Veen (vakredacteur Mobiliteit & Transport en Verkeerstechniek) Marc Eijbersen (vakredacteur Infrastructuur) Peter van Welsem (vakredacteur Besteksregelgeving, Contractvormen en Bouwprocesmanagement) Sjaak de Ligt (vakredacteur Besteksregelgeving, Contractvormen en Bouwprocesmanagement) Aan dit nummer werkten mee Maarten Jacobs Jaap Jager Marlies Martens Caroline de Zoeten Redactieadres Redactie CROW et cetera Postbus 37, 6710 BA Ede tel. (0318) 69 53 00 fax (0318) 62 11 12 e-mail redactie@crow.nl www.crow.nl/etcetera Abonnementenadministratie Afdeling Uitgeverij, CROW Postbus 37, 6710 BA Ede tel. (0318) 69 53 00 fax (0318) 62 11 12 e-mail abonnementen@crow.nl Adreswijzigingen Adreswijzigingen kunnen worden doorgegeven aan de abonnementenadministratie. Advertentie-exploitatie Molijn Sales Support Postbus 61, 5258 ZH Berlicum tel. (073) 503 35 44 fax (073) 503 11 95 e-mail crow@molijnsalessupport.nl Overname van artikelen Artikelen mogen alleen worden overgenomen na goedkeuring van de redactie en met bronvermelding. Vormgeving Inpladi BV, Cuijk Druk Drukkerij Salland de Lange, Deventer

ISSN 1872-0129 © Stichting CROW 2006


P-31

25-07-2006

11:49

Pagina 2

BASALT

nv

Basalt NV is leverancier van minerale bouwstoffen in de Benelux en onderdeel van Basalt AG, dé toonaangevende producent in Europa. Wij bieden een breed scala aan bouwgrondstoffen, zoals Basalt en Gramac® graukwartsiet. Even veelzijdig zijn we in onze mogelijkheden voor op- en overslag, laden en transport. Zo vinden onze producten hun weg naar talloze toepassingen in de industrie, weg-, water-, spoor- en betonbouw.

Kies voor veilig, stroef wegdek Door teveel stenen met rond korreloppervlak wordt ZOAB-wegdek glad, met alle ongewenste gevolgen van dien. Om dergelijke problemen te voorkomen, kiest u voor een stroevere steensoort, bijvoorbeeld onze Gramac® graukwartsiet. Dit is een hoogwaardig steenslag 3 groevemateriaal, met een polijstgetal van minimaal 60 en met een % gebroken oppervlak C 100/0. We leveren Gramac® graukwartsiet onder CE-markering NEN-EN 13043. Neem voor méér oplossingen contact op.

Basalt NV. Sterke bouwgrondstoffen voor een solide basis. Basalt NV

I

Zeven Eikenlaan 2b

I

5461 ED Veghel

I

T 00 31 (0)413 37 74 10

I

F 00 31 (0)413 35 52 03

Goed geregeld Onze uniform geklede en ervaren regelaars creëren een situatie waarbij uw medewerkers zich op hun werk kunnen concentreren. Elke regelaar beschikt daarbij over een volledige uitrusting waarbij veiligheidskleding, een portofoon en Streamlight niet ontbreken. Onze doorgewinterde organisatie staat garant voor een goede voorbereiding en een correcte uitvoering van elke opdracht. De snelle en correcte administratieve afhandeling zullen een efficiënte werkwijze bewerkstelligen. Daarnaast bewijst onze planningsafdeling graag haar flexibiliteit.

www.trafficsupport.nl Telefoon 0525-659107

• 80 gecertificeerde verkeersregelaars • Inzetbaar in diverse regio’s • 24-uurs bereikbaarheid

I

E info@basalt-nv.nl


AE_331

03-07-2006

11:28

Pagina 2

RAW+VISI Bakker & Spees biedt als enige in Nederland VISI aan

calculeert u uw begrotingen en administreert u al uw

in combinatie met RAW-software. VISI, het nieuwe

gegevens; met VISI draagt u zorg voor een nauwkeurige

protocol voor digitale informatie-uitwisseling in de

en transparante communicatie rondom uw project.

bouwsector, kan moeiteloos geïntegreerd worden met al

Hiermee biedt Bakker & Spees een compleet pakket aan

onze RAW-producten. Met RAW zet u uw projecten op,

voor een optimale beheersing van al uw projecten.

Raw-Bestek • Calculatie • Administratie • V&G plan • Keuringsplan • Beheer • VTA • Speeltoestellen • VISI

www.bakkerspees.nl

CROW_et_cetera_2006_nr_5  

http://www.crow.nl/nl/Binaries/PDF/PDF-Over_CROW/CROW_et_cetera_2006_nr_5.pdf

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you