Issuu on Google+

De zorg voor kwaliteit, onze (voortdurende) zorg Ir. Jan van der Zwan, Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart Ir. Berwich Sluer, MNO Vervat

Samenvatting Voor de Infradagen 2010 hebben bovenstaande auteurs een paper ingediend onder de titel, “De zorg voor kwaliteit, onze zorg� [1]. De paper beschreef de transitie die RWS en de markt doormaken gezien de wijziging van verantwoordelijkheden, het overstappen van gedetailleerde RAW bestekken naar contracten op een hoger prestatieniveau, het introduceren van DBFM contracten en prestatiecontracten voor het vast en variabel onderhoud. Geconstateerd werd dat in ontwerp en uitvoering de nodige zaken mis gaan, die niet in een contractuele relatie worden beheerst. Deze paper beschrijft de acties die in gang gezet zijn om te komen tot een verbetering van de geconstateerde onvolkomenheden. Er is een structureel overleg tussen RWS en de asfaltwegenbouwmarkt gestart en op basis van prioriteiten wordt in eerste instantie gewerkt aan het verbeteren van het ontwerp van asfaltverhardingen en het nader analyseren van de tekortkomingen in de uitvoering.

1


1. Inleiding Citaat van de paper uit 2010: In de GWW sector is sprake van een transitie. Ingegeven door verschillende overwegingen waarop nu niet zal worden ingegaan, is er sprake van een verschuiving van verantwoordelijkheden van de (vaak overheids)opdrachtgever naar de markt. De markt krijgt hierdoor steeds meer vrijheden in het ontwerp, realisatie en beheer en onderhoud van infrastructuur. Zelfs in de planvorming wordt steeds meer gestreefd naar het betrekken van de markt in het proces. Kortheidshalve wordt voor verdere achtergronden verwezen naar de eerder genoemde paper [2]. 2.

Acties

Naar aanleiding van de paper en de daarop volgende discussies tijdens en na de CROW Infradagen is nagegaan op welke wijze gekomen kan worden tot een verbetering van de tekortkomingen. In het licht van de verschuiving van verantwoordelijkheden van opdrachtgever naar markt is het van belang dat de communicatie tussen partijen verbetert. Hiervoor is gezocht naar een overlegstructuur passend binnen al bestaande overlegstructuren tussen markt en RWS. Er is voor gekozen om het overleg te plaatsen onder het periodieke overleg tussen RWS en Bouwend Nederland en het te structureren op een tweetal niveaus, te weten een tactisch/operationeel niveau en een bestuurlijk/strategisch niveau. In het overleg participeren technische en inkoopdeskundigheid van RWS naast technische en markttechnische deskundigheid van de markt. Het overleg richt zich met name op vraagpunten van technische aard: hoe beheersen we de technische kwaliteit; wat is daar voor bij beide partijen nodig; hoe functioneren instrumenten; wat zijn mogelijke verbeteringen?

Het tactische niveau heeft tot doel knelpunten te benoemen en daarvoor oplossingen aan te (laten) dragen, bijvoorbeeld door het uit laten werken van vraagpunten in specifieke ad-hoc groepen. Indien de aard en complexiteit van voorliggende vraagstukken daarom vragen, kan worden opgeschaald naar het bestuurlijk/strategisch niveau. De verantwoordelijkheden van partijen blijven hierbij overeind. RWS acht het van belang dat de kaders die zij hanteert zo effectief mogelijk zijn en de inbreng van de markt is daarbij onontbeerlijk. RWS wil een open dialoog met de markt hierover om te komen tot een voor alle partijen goed en eenduidig kader. Uiteraard besluit RWS vanuit haar verantwoordelijkheid uiteindelijk zelf wat er in de haar contracten wordt opgenomen. Van de andere kant heeft de markt leren omgaan met de vrijheden die haar geboden worden. Het initiatief voor onderzoek, innovatie en ontwikkeling van technische kaders heeft het naar zich

2


toegetrokken. Echter, voor acceptatie en contracten die ruimte bieden aan daadwerkelijke toepassing van innovatieve producten en procesvernieuwing is goede communicatie met de opdrachtgever onmisbaaar. De aannemerij neemt kennis van de wensen en zienswijzen van RWS en verwerkt die, waar relevant, onder haar eigen verantwoordelijkheid in haar processen. Vanuit de aannemerij is behoefte aan duidelijkheid over het technisch kader waarbinnen generieke afspraken worden gemaakt anders dan geconfronteerd te worden met onvoldoende gecommuniceerde projectspecifieke afspraken. Het is dan ook van belang dat het overleg met voldoende mandaat vanuit de diverse achterbannen besluiten kan nemen. Dit moet in de structuur en de manier van terugkoppeling zijn gewaarborgd. Enerzijds is dit te bereiken door in het overleg vertegenwoordigers te betrekken van aannemers die voldoende affiniteit hebben met het werken in opdracht van RWS, anderzijds hecht RWS er waarde aan om het overleg via het kanaal van VBW-Asfalt te laten lopen om te komen tot breed gedragen standpunten binnen een level playing field. Het is de verantwoordelijkheid van beide partijen om de eigen achterban te raadplegen en tijdig te informeren. Op basis van een aandachtspuntenlijst zijn twee prioritair aan te pakken onderwerpen benoemd: -

Het constructief ontwerpen van asfaltconstructies, zowel bij bestaande en te versterken verhardingen als voor nieuwbouw. Hieronder vallen zaken als de Componentspecificaties, de wijze waarop RWS omgaat met het nieuwe Ontwerp Instrumentarium Asfaltverhardingen (OIA), bepaling draagvermogen bestaande constructies, functionele eigenschappen standaardmengsels en toetsingsprocedures. -

Beheersing en beoordeling technische kwaliteit in uitvoering Hieronder vallen o.a. de uitvoering, de toepassing van SCB, deskundigheid op werkvloer, conflicterende eisen in contracten (bijv. snelheid van uitvoeren versus technische kwaliteit), externe kwaliteitstoetsing (TIS), et cetera.

3. Voorlopige resultaten uitgevoerde activiteiten Voor de twee genoemde onderwerpen zijn twee ad-hoc groepen verder gegaan met de analyse van de problematiek. 3.1 Ad constructief ontwerp Dit onderwerp richt zich op het constructief ontwerpen van een (asfalt)verharding. Met andere woorden het proces om te komen tot een constructie op basis van materiaalgegevens, ontwerpmodellen en inputparameters als verkeersbelasting. RWS hanteert hiervoor een verificatie ontwerpmodel en heeft zijn contracteisen geformuleerd in de Componentspecificaties Bovenbouw. (CSB). Deze componentspecificatie verwijst waar nodig door naar onderliggende documenten. Voor verificatie van het verhardingsontwerp verwijst de CSB door naar de Specificaties Ontwerp Asfaltverhardingen welke onder meer het toepassingskader geven voor het Ontwerp Instrumentarium Asfaltverhardingen van CROW In deze CSB zijn vrijheden en beperkingen aangegeven waaraan een aannemer zich dient te houden. De achtergrond van het stelsel heeft uiteraard te maken met risicobeheersing. Het evenwicht tussen vrijheden en beperkingen wordt mede be誰nvloed door de contractvorm. Bij een 3


DBFM contract waar een aannemer gedurende een lange tijd een verantwoordelijkheid draagt zijn andere vrijheden mogelijk dan in een prestatiecontract of een D&C contract met slechts een relatief beperkte periode van (een andere) verantwoordelijkheid. De volgende zaken zijn in behandeling; Specificaties ontwerp asfaltverhardingen (SOA) en componentspecificaties bovenbouw (CSB) Er is in een opendialoog gewerkt aan de verbetering van deze documenten. Door het wegnemen van onduidelijkheden en voorkomen van verkeerde interpretaties is een voor alle partijen helder kader gecreĂŤerd. Uitgangspunt is geweest dat het een RWS document is en blijft. Variatie in mengseleigenschappen en gevolg voor het ontwerp Nu er een aantal jaren ervaring is opgedaan met het functioneel karakteriseren van asfaltmengsels komen er ook de nodige vragen naar voren (meten is weten en met name weet je daarna beter wat je dus niet weet). Er is discussie dat kleine mengselwijzigingen aanleiding kunnen geven tot grote afwijkingen in meetresultaten. Ook discussie over op het eerste gezicht vergelijkbare mengsels (bijvoorbeeld STAB met 50% hergebruik), die aanzienlijke verschillen te zien geven in functionele eigenschappen. Omdat er nu in het constructief ontwerp direct gerekend wordt met de gevonden waarden (er wordt overigens wel rekening gehouden met spreidingen en dergelijke), gaat er toch een concurrentie aspect spelen. Geconstateerd is dat het vraagstuk complex is. Zijn het proeftechnische problemen, of is de binnenmengselspreiding groot, zijn er toch aanzienlijke invloeden van kleine variaties in bouwstoffen en productievariabelen? Besloten is hiervoor een aparte workshop te gaan houden met een geselecteerd aantal specialisten. Vooraf zal het nodige huiswerk moeten worden gemaakt om veel gegevens te verkrijgen en statistisch te bewerken. Enkel op die manier kan een beeld verkregen worden van de respectievelijke bijdrage van spreidingsbronnen. Het is belangrijk dat concurrentieverstorende aspecten zoveel mogelijk uit het systeem worden geband, zodat de markt kan concurreren op onderscheid in echte productkwaliteit. Betrouwbaarheid meetresultaten door middel van ringonderzoeken Onder auspiciĂŤn van RWS heeft een aantal jaar geleden een eerste ringonderzoek plaats gevonden van de functionele proeven. Noodzaak is om dit te structureren. RWS verlangt dat de betrouwbaarheid van de meetgegevens, gezien de grote consequenties voor het constructief ontwerp, moet worden aangetoond. De VBW Asfalt neemt het voortouw in het organiseren van deze ringonderzoeken. . Innovatieve producten Er is nog steeds onduidelijkheid hoe RWS omgaat met de acceptatie van innovatieve producten. Een duidelijk protocol ontbreekt nog. Er is ook behoefte aan een actuele lijst van gevalideerde en geaccepteerde producten (zie ook [3]). 3.2 Ad kwaliteit van uitvoering Kijkend door de bril van technische kwaliteit zijn de volgende punten als maatgevend voor het gebrek aan beheersing van de technische kwaliteit naar voren gekomen: Helderheid vraagspecificaties (Schijnbaar) Conflicterende contractbepalingen 4


Kennisniveau bij opdrachtgever en opdrachtnemer Risicoafweging bij beide partijen resulterend in prioritair te beheersen aspecten. De problematiek is ook hier complex. Het heeft deels te maken met helderheid in contractspecificaties en een uniforme wijze van toepassing in contracten. Het stellen van kwaliteitseisen in een contract voor bijvoorbeeld snelheid van uitvoeren en verminderen van hinder voor het verkeer met daaraan gekoppelde hoge EMVI waarderingen leidt aan de andere kant tot een druk op de technische kwaliteit. Het spel van uitvoeren van een contract wordt bepaald door een risicoafweging. Waar liggen de belangen, waar liggen de risico’s en welke consequenties zijn daaraan gekoppeld. Aangezien technische kwaliteit niet als een projectrisico wordt gezien, wordt er binnen de systeemgerichte contract beheersing systematiek niet of beperkt naar dit aspect gekeken. Een relatief korte garantieperiode met in de praktijk relatief beperkte waarde van het garantieinstrument bepaalt de risico’s die een aannemer percipieert. Ook voor het aspect kwaliteit is besloten een workshop te houden met meerdere disciplines om na te gaan hoe te komen tot een nadere afbakening van kaders waarbinnen een oplossing moet worden gezocht. Hoe te komen tot een werkwijze, contractvoorwaarden en instrumenten die een ondernemer er toe brengen om technische kwaliteit weer prioritair te maken. Hoe belangrijk vindt een opdrachtgever dit en is de opdrachtgever bereid de daaraan verbonden consequenties te accepteren. 4. Conclusie Er is een gestructureerd overleg tussen de asfaltwegenbouw branche en RWS opgestart. Beide partijen herkennen en erkennen dat technische kwaliteit onder druk staat. Er vindt een verdiepingsslag plaats die moet leiden tot operationele verbeteringen (bijvoorbeeld de Specificaties ontwerp asfaltverhardingen, componentspecificaties). Daarnaast is het van belang dat bij de risicoafwegingen die spelen, zowel bij opdrachtgever als opdrachtnemer, het aspect technische kwaliteit sterker mee moet wegen in contractvoorwaarden, proces- en kwaliteitsbeheersing en in te zetten instrumenten. Een vermindering van de technische kwaliteit heeft grote consequenties voor de functionele levensduur van verhardingen. Verhardingen is een van de grootste kostendrivers bij RWS, maar naast kosten heeft de aan verminderde kwaliteit gekoppelde hogere onderhoudsfrequentie ook een direct negatief effect op de beschikbaarheid. Op de langere termijn beschouwd leidt dit tot onnodige hinder voor de weggebruiker.

5


1. Ir. Jan van der Zwan, Rijkswaterstaat, Dienst verkeer en Scheepvaart, ir. Berwich Sluer, dr. ir. Maarten Jacobs, beiden BAM wegen bv., De zorg voor kwaliteit, onze zorg, CROW infradagen 2010. 2. Ir.J.Th. van der Zwan, Rijkswaterstaat, Dienst verkeer en Scheepvaart,Risicobeheersing innovatieve contracten CROW infradagen 2008 3. Jan Voskuilen, Rijkswaterstaat, Dienst verkeer en Scheepvaart, Hoe Rijkswaterstaat omgaat met niet-standaardmengsels, CROW infradagen 2012.

Met opmaak: opsommingstekens en nummering

6


(055)%20Zorg%20voor%20technische%20kwaliteit%20def