Pokolenie solo szostak okładka wywiad stopka

Page 1

Pokolenie Solo



,]D 6]RVWDN

Tancerka, choreografka. Absolwentka Szkoły Baletowej w Warszawie oraz Codarts – Rotterdam Dance Academy w Holandii. Obecnie studentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, holenderskiego Corrie Hartong Fonds, programu Alternatywnej Akademii Tańca oraz Solo Project 2011. Odbyła staż w Belgii w zespole Jana Fabre’a/Troubleyn. Współpracowała m.in. z Michaelem Schumacherem, Amy Raymond, Anną Holter, Wojtkiem Ziemilskim, Marią Stokłosą, Edytą Kozak i Kayą Kołodziejczyk. Stworzyła i współtworzyła spektakle, które były wystawiane w Holandii, Niemczech, Portugalii, Chinach i Polsce. Autorka spektakli: Karmi-go, Feedback, From culture to nature, The glass jar next to the glass jar i RE/MIX Merce Cunningham. Współpracuje z artystą wizualnym i eksperymentalnym muzykiem Kubą Słomkowskim. Stypendystka wspieranego przez Unię Europejską międzynarodowego projektu dla młodych choreografów SPAZIO. Współtworzy warszawskie Centrum w Ruchu. W swojej praktyce powołuje się na ruch autentyczny, analizę ruchu Labana oraz elementy improwizacji Forsythe’a.


The glass jar next to the glass jar choreografia, koncepcja, wykonanie: Iza Szostak performerka: Monika Morawska muzyka: Kuba Słomkowski światło: Karolina Gębska scenografia: Kasia Nocuń producent: Fundacja Ciało/Umysł partnerzy: Art Stations Foundation Stary Browar Nowy Taniec, Fundacja Burdąg Zrealizowano w ramach Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. premiera: Warszawa 2012 fot. Jakub Wittchen na zdjęciu: Monika Morawska, Iza Szostak


,]D 6]RVWDN XU

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP

&R ZSÄ„\QÛĄR QD WZRMÇ GHF\]MĂ› Z\MD]GX ]DJUDQLFĂ› SR XNRĆF]HQLX ZDUV]DZVNLHM V]NRÄ„\ EDOHWRZHM" Nie wyjechaĹ‚am od razu po ukoĹ„czeniu szkoĹ‚y baletowej, aczkolwiek miaĹ‚am takÄ… moĹźliwość. DostaĹ‚am siÄ™ do szkoĹ‚y w Londynie i we Frankfurcie nad Menem. Nawet zaczęłam pakować juĹź walizkÄ™ i dostaĹ‚am stypendium. ByĹ‚am jednak zmÄ™czona po latach spÄ™dzonych w szkole baletowej i czuĹ‚am, Ĺźe skok do kolejnej bÄ™dzie ograniczeniem. WiedziaĹ‚am, Ĺźe nie skorzystam na tej edukacji, bo jestem tak zmÄ™czona, Ĺźe mogĹ‚abym zostać tylko odtwĂłrcÄ…. CzuĹ‚am, Ĺźe to nie jest odpowiedni moment. ChciaĹ‚am sobie w koĹ„cu potaĹ„czyć. Minęły dwa lata, zanim zadecydowaĹ‚am siÄ™ na kolejne lata edukacji. W miÄ™dzyczasie uczestniczyĹ‚am w komercyjnych projektach. Najpierw byĹ‚ to show taneczny Opentaniec w Gdyni w choreograďŹ i JarosĹ‚awa StaĹ„ka. To byĹ‚a taka mĹ‚odzieĹ„cza przygoda. MiaĹ‚am wtedy dziewiÄ™tnaĹ›cie lat i dostaĹ‚am gĹ‚ĂłwnÄ… rolÄ™. ByĹ‚am niezwykle dowartoĹ›ciowana, nie musiaĹ‚am siÄ™ niczym martwić. To byĹ‚o takie szybkie przejĹ›cie: od szkolnej harĂłwki, gdzie trzeba być przede wszystkim perfekcyjnym, do pracy, gdzie poznajesz nagle trzydzieĹ›ci osĂłb, a kaĹźdy jest z innego Ĺ›wiata taĹ„ca i jednak moĹźemy razem coĹ› zrobić, tworzy siÄ™ pewnÄ… spoĹ‚eczność. Nikt nie wymaga takiego perfekcjonizmu jak w szkole. To byĹ‚o teĹź w pewnym sensie speĹ‚nienie moich ambicji na tamtym etapie kariery. Nie chcÄ™ teraz zatrzymywać siÄ™ nad estetykÄ… tego musicalu. Zgoda, to byĹ‚a pierwsza oznaka taĹ„ca komercyjnego w Polsce, ktĂłry teraz jest tak bogato reprezentowany przez programy takie jak You Can Dance czy Taniec z gwiazdami, tam chodziĹ‚o o efekciarstwo, o show dance, rĂłwnieĹź o pompatyczność. Po prostu taniec sprzedawaĹ‚ siÄ™ w bardzo efektowny sposĂłb. :\GDMH PL VLĂ› Ĺ€H MHGQDN Z\F]XZDP G\VWDQV NLHG\ PÂľZLV] R WDĆFX NRPHUF\MQ\P R MHJR HVWHW\FH" Nie, to byĹ‚o Ĺ›wietne doĹ›wiadczenie! Jestem caĹ‚y czas otwarta na róşne rzeczy. Obok moich autorskich projektĂłw czÄ™sto pracujÄ™ przy duĹźej

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


iloĹ›ci chaĹ‚tur. Wcale siÄ™ tego nie bojÄ™. LubiÄ™ znajdować siÄ™ w takich sytuacjach, być obok tancerzy, ktĂłrzy pragnÄ…, aby przedstawienie byĹ‚o Ĺ‚adne, pobudzaĹ‚o emocje i podobaĹ‚o siÄ™ publicznoĹ›ci. LubiÄ™ siÄ™ temu przyglÄ…dać z pozycji antropologa, jako obserwator uczestniczÄ…cy patrzeć, jak tancerze siÄ™ miÄ™dzy sobÄ… zachowujÄ…, sĹ‚uchać, o czym rozmawiajÄ…. Ĺšrodowisko tancerzy komercyjnych jest nieco inne od Ĺ›rodowiska niezaleĹźnych choreografĂłw, niezwiÄ…zanych na staĹ‚e z instytucjami. PracujÄ™ przy chaĹ‚turach z przymruĹźeniem oka, i teĹź dla pieniÄ™dzy. Tak wyglÄ…daĹ‚y pierwsze dwa lata, zanim pojechaĹ‚am do Rotterdamu. 2VWDWQLR SU]HSURZDG]LÄ„DP Z\ZLDG ] 5DPRQÇ 1DJDEF]\ĆVNÇ NWÂľUD Z\PLHQLÄ„D L Z\EUDÄ„D GRNÄ„DGQLH WH VDPH V]NRÄ„\ FR W\ ORQG\ĆVNÇ L IUDQNIXUFNÇ 6NÇG WR SRGRELHĆVWZR" &]\ ZDUV]DZVND V]NRÄ„D EDOHWRZD ZVS¾ĄSUDFRZDÄ„D ] W\PL RÄ?URGNDPL" Nie, my po prostu przyjaĹşnimy siÄ™ z RamonÄ… od jedenastu lat. SiedziaĹ‚yĹ›my razem w Ĺ‚awce, razem dojrzewaĹ‚yĹ›my i wybraĹ‚yĹ›my podobne szkoĹ‚y z powodu wspĂłlnych zainteresowaĹ„. Gdzie pojawiĹ‚a siÄ™ informacja o tych audycjach? JuĹź nie pamiÄ™tam, czy w szkole jÄ… uzyskaĹ‚yĹ›my, czy ktoĹ› nam powiedziaĹ‚ ze starszych znajomych. Nie pamiÄ™tam, z jakiego ĹşrĂłdĹ‚a czerpaĹ‚yĹ›my. PojechaĹ‚yĹ›my razem do Londynu. Wtedy Polska byĹ‚a przed wejĹ›ciem do Unii Europejskiej, co oznaczaĹ‚o, Ĺźe czesne za szkoĹ‚Ä™ byĹ‚o horrendalne, nie chcÄ™ przesadzać, ale to byĹ‚o okoĹ‚o czterdzieĹ›ci tysiÄ™cy funtĂłw brytyjskich. NaprawdÄ™ nie chcÄ™ strzelać, ale byĹ‚o bardzo drogo! Obie zrezygnowaĹ‚yĹ›my. Ramona wybraĹ‚a Frankfurt, a ja w ostatnim momencie siÄ™ wycofaĹ‚am i zostaĹ‚am w Polsce. WĹ‚aĹ›ciwie trochÄ™ odpoczywaĹ‚am. Później po OpentaĹ„cu pracowaĹ‚am teĹź w knajpie jako kelnerka. Przez pół roku zostaĹ‚am z daleka od taĹ„ca, weszĹ‚am w inne towarzystwo i nie chciaĹ‚am mieć z tym nic wspĂłlnego! $ MDN RFHQLDV] HGXNDFMĂ› Z SROVNLHM V]NROH EDOHWRZHM" 1D NRQIHUHQFML RUJDQL]RZDQHM SU]H] ,0L7 NV]WDÄ„FHQLH Z SROVNLFKď€ V]NRÄ„DFK EDOHWRZ\FK ]RVWDÄ„R SRGVXPRZDQH MDNR Z\VRFH ď€ QLH]DGDZDODMÇFH = WHJR FR PÂľZLV] Z\QLND Ĺ€H SR]LRP E\Ä„ EDUG]R Z\VRNL GRVWDÄ„\Ä?FLH VLĂ› SU]HFLHĹ€ GR ZV]\VWNLFK UHQRPRZDQ\FK V]N¾Ą GR NWÂľU\FK ]GDZDÄ„\Ä?FLH ď€ Nie wiem, jak jest teraz w warszawskiej szkole baletowej. My byĹ‚yĹ›my bardzo dobrze przygotowanie do pracy zawodowej, jednak dziewięć lat robi swoje. MiaĹ‚yĹ›my solidne, Ĺ›wietne techniczne wyksztaĹ‚cenie!

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


1R WDN DOH G]LVLDM ZLHOH RVÂľE QDU]HND QD UDG]LHFNÇ WHFKQLNĂ› NODV\F]QÇ MDN VLĂ› SU]\MÛĄR SRGNUHÄ?ODÉ %UDN ]DMÛÉ ] WDĆFD ZVS¾ĄF]HVQHJR , WX WHĹ€ E\WRPVND V]NRÄ„D SU]RGXMH QDG ZDUV]DZVNLP RÄ?URGNLHP -DN WR SRJRG]LÉ ] WZRMÇ RSLQLÇ" 7\ WHĹ€ NV]WDÄ„FLÄ„DÄ? VLĂ› ZHGÄ„XJ WHFKQLNL :DJDQRZHM SUDZGD" Tak. -DN E\Ä? RNUHÄ?OLÄ„D ED]Ă› EDFNJURXQG RVRE\ VWDUWXMÇFHM SR ď€ SROVNLHM SDĆVWZRZHM EDOHWÂľZFH QD DXG\FMDFK GR ]DJUDQLF]Q\FK V]N¾Ą" 7R E\Ä„ URN ByĹ‚yĹ›my bardzo dobrze wyksztaĹ‚cone i wtedy bez problemu dostawaĹ‚yĹ›my siÄ™ do wszystkich szkół. W Rotterdamie przenieĹ›li mnie z pierwszego roku na trzeci, uznali, Ĺźe nie ma sensu, abym straciĹ‚a kolejne cztery lata na szkoĹ‚Ä™, kiedy mogÄ™ jÄ… szybciej skoĹ„czyć. W Warszawie miaĹ‚yĹ›my maĹ‚o taĹ„ca współczesnego. Technika Hortona, Cunninghama i Graham. UczyĹ‚a nas tancerka Teatru Wielkiego koĹ„czyĹ‚a mistrzowskie warsztaty, jeĹşdziĹ‚a do Poznania i Bytomia, przywoziĹ‚a zapamiÄ™tane kombinacje, ktĂłre potem kopiowaĹ‚a na zajÄ™ciach i w ten sposĂłb przekazywaĹ‚a nam wiedzÄ™. Takie miaĹ‚a wyksztaĹ‚cenie w obszarze taĹ„ca współczesnego. KiedyĹ› nawet traďŹ Ĺ‚yĹ›my na te same warsztaty, a potem na zajÄ™ciach powtarzaĹ‚yĹ›my kombinacje, ktĂłre tam byĹ‚y pokazane. Teraz taĹ„ca współczesnego uczy absolwentka pedagogiki taĹ„ca po Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina, teĹź osoba, ktĂłra nie ma zbyt wielkiego wyobraĹźenia o taĹ„cu współczesnym. Na pewno czynnikiem ograniczajÄ…cym rozwĂłj w szkole baletowej byĹ‚ brak improwizacji i technik wspomagajÄ…cych (joga, pilates), ktĂłre wzmacniaĹ‚yby ciaĹ‚o w inny sposĂłb. Balet jest bardzo kontuzyjnÄ… technikÄ…, a rosyjska technika jest koszmarna, wykrÄ™ca stawy, wĹ‚aĹ›ciwie caĹ‚e ciaĹ‚o na wszystkie sposoby, a jeĹ›li nie moĹźesz trzeba stosować inne techniki wspomagajÄ…ce. Najgorsze jest jednak podejĹ›cie nauczycieli do dzieci. Mam traumy, koszmary z tym zwiÄ…zane. Bardzo Ĺşle wspominam szkoĹ‚Ä™. To psychiczne znÄ™canie siÄ™ na dzieciach, kreowanie ambicji przez wytwarzanie sztucznej konkurencji. Owszem zdarzajÄ… siÄ™ nauczyciele z wiÄ™kszÄ… charyzmÄ… lub bardziej ludzcy. NiektĂłrzy to niemal z biczem do mnie podchodzili. -DN WDP WUDĆƒÄ„DÄ?" To jest historia! Najpierw fascynowaĹ‚am siÄ™ taĹ„cem towarzyskim, taĹ„czyĹ‚am w PaĹ‚acu Kultury i dobrze mi szĹ‚o‌ Bardzo podobaĹ‚y

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


mi siÄ™ kostiumy, te wszystkie suknie do taĹ„ca, miaĹ‚am wtedy osiem lat. Moja mama wrobiĹ‚a mnie w szkoĹ‚Ä™ baletowÄ…! =DFKĂ›FLÄ„D FLĂ›" Nie, wrobiĹ‚a mnie. Nie powiedziaĹ‚a mi, Ĺźe idziemy na audycjÄ™ do szkoĹ‚y, tylko na zwykĹ‚e zajÄ™cia. W wielkiej auli dowiedziaĹ‚am siÄ™, Ĺźe zostaĹ‚am przyjÄ™ta. WpadĹ‚am w histeriÄ™, bardzo nie chciaĹ‚am. To byĹ‚ jej podstÄ™p. 'RW\FKF]DV QDMF]Ă›Ä?FLHM VÄ„\V]DÄ„DP R WUDJHGLDFK G]LHZF]\QHN NWÂľUH PDU]Ç R V]NROH EDOHWRZHM DOH VLĂ› WDP QLH GRVWDMÇ ER PDMÇ QLH WH SURSRUFMH FLDÄ„D VÄ„DEH VWDZ\ LWG Ze mnÄ… byĹ‚o inaczej. Przez pierwsze pół roku nic mi siÄ™ tam nie podobaĹ‚o. Bardzo chciaĹ‚am dalej uczyć siÄ™ w jednej szkole z mojÄ… koleĹźankÄ… z Ĺ‚awki. ByĹ‚am obraĹźona na mamÄ™, aĹź mi obiecaĹ‚a, Ĺźe zabierze mnie ze szkoĹ‚y baletowej, jeĹ›li mi siÄ™ w koĹ„cu nie spodoba. $ MHGQDN VSRGREDÄ„R VLĂ›" NiezupeĹ‚nie. ByĹ‚am po prostu adorowana, doceniana przez nauczycieli i‌ tym mnie kupili. PodobaĹ‚o mi siÄ™, Ĺźe wszyscy mnie chwalÄ…, bo jestem dobra. I zostaĹ‚am. :U¾ÉP\ GR ZÇWNX ] 5RWWHUGDPHP Kiedy dostaĹ‚am siÄ™ do Rotterdamu, to byĹ‚ rok przeĹ‚omowy dla tej szkoĹ‚y, pojawiĹ‚ siÄ™ nowy dyrektor, on wprowadziĹ‚ liczne reformy, ktĂłre ďŹ nalnie doprowadziĹ‚y do tego, Ĺźe szkoĹ‚a staĹ‚a siÄ™ miejscem narybku dla zespoĹ‚u Jiří KyliĂĄna. W szkole byĹ‚ nacisk na balet, ale juĹź nie oparty na technice Waganowej. Poza klasykÄ… byĹ‚ teĹź: jazz, Cunningham, Graham, Limon, release technique, oor work, improwizacja, counter technique i wielu innych nauczycieli goĹ›cinnych. OprĂłcz tego: historia i teoria taĹ„ca, anatomia, zajÄ™cia z aktorstwa, analiza ruchu Labana, muzyka i wiele innych wykĹ‚adĂłw, warsztatĂłw i coachingĂłw zorientowanych na konkretny temat. $ F]HPX Z\EUDÄ„DÄ? &RGDUWV" 3U]HFLHĹ€ ZF]HÄ?QLHM P\Ä?ODÄ„DÄ? R /RQG\QLH L )UDQNIXUFLH Po tym roku przerwy od taĹ„ca, myĹ›laĹ‚am, Ĺźeby zdawać teĹź do P.A.R.T.S., ale to nie byĹ‚ rok, w ktĂłrym odbywaĹ‚y siÄ™ egzaminy. To nie byĹ‚a bardzo przemyĹ›lana decyzja, bardzo chciaĹ‚am jechać do szkoĹ‚y taĹ„ca współczesnego na Zachodzie, wybraĹ‚am akurat Codarts.

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


&]\OL ZDĹ€Q\ E\Ä„ UÂľZQLHĹ€ VDP Z\MD]G ]DJUDQLFĂ› QLH W\ONR V]NRÄ„D" Codarts w Polsce byĹ‚a uznawana za bardzo prestiĹźowÄ…. Znajomi siÄ™ tam podostawali. To byĹ‚ odpowiedni moment, czuĹ‚am siÄ™ gotowa na kolejnÄ… porcjÄ™ wiedzy, ciekawa nowych wyzwaĹ„ tanecznych i przygody zwiÄ…zanej ze zmianÄ… miejsca zamieszkania. $ E\Ä„DÄ? XVDW\VIDNFMRQRZDQD F]\ UR]F]DURZDQD V]NRĄÇ" To siÄ™ zmienia. Raczej nie ĹźaĹ‚ujÄ™ swoich wyborĂłw, chociaĹź niektĂłre sÄ… podyktowane duşą dozÄ… intuicji. Nie byĹ‚a to szkoĹ‚a nastawiona na pracÄ™ twĂłrczÄ…, nie byĹ‚am w departamencie choreograďŹ i, chciaĹ‚am zdawać na tanecznÄ… część i tam teĹź siÄ™ dostaĹ‚am. Wiele zajęć byĹ‚o obowiÄ…zkowych, zwiÄ…zanych z naukÄ… techniki. W samej szkole moĹźna byĹ‚o pobierać dodatkowe zajÄ™cia i coachingi. Przede wszystkim ksztaĹ‚ciliĹ›my technikÄ™ i repertuar, współpracowaĹ‚am z Michaelem Schumacherem, Amy Raymond, KrisztinÄ… de Châtel , ktĂłrzy byli wtedy zatrudnieni jako nauczyciele goĹ›cinni. Spektakle szkolne byĹ‚y poprzedzone audycjami, wewnÄ™trznymi selekcjami, nie wszyscy w nich brali udziaĹ‚, mnie siÄ™ udaĹ‚o popracować z kilkoma osobami. ByĹ‚y teĹź zajÄ™cia typu special weeks, ktĂłre odbywaĹ‚y siÄ™ kilka razy do roku. MogĹ‚aĹ› wybrać zajÄ™cia, bardziej indywidualne, a ich temat nie byĹ‚ zwiÄ…zany z regularnym programem szkoĹ‚y. WybieraĹ‚am te zwiÄ…zane z technikÄ… Forsythe’a, Amy Raymond (z niÄ… teĹź zrobiĹ‚am krĂłtki projekt), to wszystko bazowaĹ‚o na improwizacji. OprĂłcz techniki, ktĂłra byĹ‚a podstawÄ… w tej szkole, moĹźna byĹ‚o skorzystać takĹźe z zajęć improwizacji, nie chodzi mi o kontakt improwizacjÄ™. TrochÄ™ szkoda, bo improwizacji kontaktowej w tej szkole nie byĹ‚o. MoĹźna byĹ‚o robić teĹź wĹ‚asne spektakle, mieliĹ›my dostÄ™p do studia. Dla mnie okazaĹ‚o siÄ™ cenne, Ĺźe po drugim roku trzeba byĹ‚o jeĹşdzić na staĹźe. :WHG\ Z\EUDÄ„DÄ? SUDFĂ› X -DQD )DEUHĹ D WDN" DostaĹ‚am siÄ™ do niego przez audycje. Przez dwa miesiÄ…ce byĹ‚am na staĹźu, to byĹ‚a trochÄ™ taka odskocznia od tego, co jest w szkole. Wpadasz w zespół, w innÄ… hierarchiÄ™. Do Codarts przyjmowano nie tylko absolwentĂłw szkół baletowych, byĹ‚o teĹź duĹźo b-boy’ów, ludzi po physical work, ow work, akrobatĂłw bardzo róşnorodnie. Poza tym multikulturowo. Mam znajomych w róşnych częściach Ĺ›wiata. To byĹ‚ taki Erasmus‌ kaĹźdy ceni takie wyjazdy. $ MDN E\Ä„R QD VWDĹ€X X )DEUHĹ D" 7R ]DSHZQH EDUG]R LQWU\JXMÇFH MDN UDG]LÄ„DÄ? VRELH ] WDNLP GHVSRW\F]Q\P WZÂľUFÇ NWÂľU\ GÇŀ\ ď€ GR SU]HNUDF]DQLD JUDQLF Z HNVSORURZDQLX FLHOHVQRÄ?FL -DN Z\JOÇGD

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


SUDFD ] WDNÇ ZDPSLU\F]QÇ RVRERZRÄ?FLÇ NLHG\ MHVW VLĂ› Z PRPHQFLH IRUPRZDQLD VZRMHM RVRERZRÄ?FL VFHQLF]QHM" -DN WR Z\JOÇGDÄ„R" -DN VRELH UDG]LÄ„DÄ?" Chyba sobie nie poradziĹ‚am, (Ĺ›miech) choć ukoĹ„czyĹ‚am staĹź. To byĹ‚o dla mnie wstrzÄ…sajÄ…ce doĹ›wiadczenie. MiaĹ‚am dwadzieĹ›cia trzy lata. Teraz, jak o tym myĹ›lÄ™, to czujÄ™, Ĺźe nie byĹ‚am gotowa na takÄ… konfrontacjÄ™ z nim. Fabre byĹ‚ okropnym despotÄ…. PamiÄ™tam, Ĺźe irytowaĹ‚o mnie, Ĺźe stawiaĹ‚ siÄ™ zawsze wyĹźej, nie rozmawiaĹ‚ z nami z pozycji partnera. ByĹ‚ bezwzglÄ™dny. Wtedy bardzo wiele krÄ™ciĹ‚am materiaĹ‚Ăłw wideo o sobie i tym procesie, coĹ› w formie ďŹ lmu dokumentalnego, badania. OpowiadaĹ‚am, jak spÄ™dzaĹ‚am dzieĹ„. RobiĹ‚am wywiady z ludĹşmi stamtÄ…d, pytaĹ‚am teĹź koleĹźanek ze staĹźu, jak siÄ™ tam czujÄ…. PotrzebowaĹ‚am tego, celowo dokumentowaĹ‚am ten okres, czuĹ‚am, Ĺźe to moĹźe być później bardzo waĹźne. ChciaĹ‚am duĹźo zapamiÄ™tać. NagraĹ„ od tego czasu nie oglÄ…daĹ‚am. 1DGDO SRVWU]HJDV] )DEUHĹ D MDNR JHQLDOQHJR UHĹ€\VHUD" No, teraz to on sam powiela swoje pomysĹ‚y, wczeĹ›niej to rzeczywiĹ›cie byĹ‚a rewolucja! Jest bezwzglÄ™dny, wie, czego chce. GĹ‚Ăłwnie chciaĹ‚, ĹźebyĹ›my dochodzili do jakiejĹ› oczywistoĹ›ci, stanu emocjonalnego i ciÄ…gle przekraczali granice, mieliĹ›my dotrzeć najdalej, jak siÄ™ da‌ Ranienie swojego ciaĹ‚a, biczowanie‌ Jak jesteĹ› w takim ćwiczeniu przez kilka godzin, to zastanawiasz siÄ™ w koĹ„cu, po co to robisz, a jemu naprawdÄ™ chodziĹ‚o o to, Ĺźeby odczuć bĂłl. Nie byĹ‚am jeszcze zdesperowana, ani Ĺ›wiadoma tego, co siÄ™ dzieje. PodÄ…ĹźaĹ‚am wtedy za tym autorytetem. RobiĹ‚am to mechaniczne, chociaĹź to miaĹ‚o dla mnie bardzo emocjonalny charakter. Nie traktowaĹ‚am tego jako zadania, jemu to siÄ™ bardzo podobaĹ‚o, pewnie teraz bym tego nie zrobiĹ‚a. W sumie o to mu chodziĹ‚o, Ĺźeby tancerze wchodzili w te skrajne stany emocjonalne. Ja je osiÄ…gaĹ‚am. Non stop biegaĹ‚am tam na golasa. To byĹ‚a taka norma. ZaczynaĹ‚y siÄ™ ćwiczenia i od razu, ktoĹ› siÄ™ rozbieraĹ‚. Wszyscy z wszystkimi uprawiali seks niby na niby.

NLE\ QD QLE\ F]\OL MDN" Niby na niby, ale chyba niezupeĹ‚nie tak na niby. ByĹ‚o bardzo duĹźo pornograďŹ i, seksu, nagoĹ›ci i brutalnoĹ›ci. WchodziĹ‚am w to, potem przychodziĹ‚am do domu i czuĹ‚am, Ĺźe emocjonalnie jestem wstrzÄ…Ĺ›niÄ™ta, ale dochodziĹ‚o to do mnie z opóźnieniem, nie w trakcie prĂłb. Potem. PracowaliĹ›my wtedy nad scenami, ktĂłre weszĹ‚y do spektaklu Requiem for a metamorphosis. Fabre wprowadzaĹ‚ wiele elementĂłw zwiÄ…zanych z religijnoĹ›ciÄ…, duĹźo kpiĹ‚, obraĹźaĹ‚.

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


0LDÄ„R WR GOD FLHELH ]QDF]HQLH" Nie. WchodziĹ‚am w to w peĹ‚ni. W kaĹźdym razie on chciaĹ‚ rozwijać ten spektakl, ale ja doszĹ‚am do momentu, Ĺźe zaczęło mnie to mÄ™czyć, wiÄ™c nie chciaĹ‚am juĹź dĹ‚uĹźej w tym uczestniczyć. Fabre zaproponowaĹ‚ niektĂłrym z nas rolÄ™ w spektaklu, nie zgodziĹ‚am siÄ™, nie mogĹ‚am, nie miaĹ‚am juĹź siĹ‚y, osĹ‚abiĹ‚ mnie emocjonalnie. Na prĂłbach wciÄ…Ĺź pĹ‚akaĹ‚am albo krzyczaĹ‚am. To byĹ‚o istotne doĹ›wiadczenie, pamiÄ™tam do dziĹ› komentarze, ktĂłre dawaĹ‚ mnie i innym. Forma byĹ‚a dla mnie niezjadalna. Fabre bardzo obraĹźaĹ‚, chciaĹ‚ tym coĹ› osiÄ…gnąć, ale przechodziĹ‚ granice, maltretowaĹ‚ psychicznie, tworzyĹ‚ dziwnÄ… atmosferÄ™. PrzestaĹ‚a mnie wciÄ…gać praca z nim, zaczęłam brać do siebie jego uwagi i komentarze. Nie wytrzymaĹ‚am tego. Poza tym byĹ‚am za mĹ‚oda. 6DPD Z\EUDÄ„DÄ? WHQ VWDĹ€ F]\ E\Ä„ RQ ]DDUDQĹ€RZDQ\ SU]H] V]NRÄ„Ă›" ChciaĹ‚am u niego robić staĹź, dlatego pojechaĹ‚am na audycjÄ™. PrzeszĹ‚am jÄ…, to byĹ‚a audycja dla tancerzy, nie dla staĹźystĂłw. TrwaĹ‚a dwa dni i pomyĹ›lne jej przejĹ›cie byĹ‚o sukcesem. Ale nie polecam, choć teraz moĹźe jest inaczej. = WHJR FR PÂľZLV] WR FK\ED WU]HED E\É ]H VWDOL &KRFLDĹ€ SDPLĂ›WDP MDNLH ZLHONLH HPRFMH WRZDU]\V]\Ä„\ SU]\MD]GRZL )DEUHĹ D QD IHVWLZDO 0DOWD D WDNĹ€H SURZDG]RQ\P WDP ZDUV]WDWRP RUD] DXG\FML GR ]HVSRÄ„X Ĺ? WRWDOQ\ ]DFKZ\W 3¾ĞQLHM WHĹ€ SHZQHJR URG]DMX UR]F]DURZDQLH W\P UHDOQ\P VSRWNDQLHP ] PLVWU]HP ,]DEHOD &KOHZLĆVND ]RVWDÄ„D ]DSURV]RQD GR $QWZHUSLL DOH MHVWHP SU]HG UR]PRZÇ ] QLÇ QLH ]QDP MHM RSLQLL RozmawiaĹ‚yĹ›my o tym i ona chyba ma podobne odczucia, co ja. Nie wiem, co tobie o tym doĹ›wiadczeniu opowie. $ FR E\Ä„R GDOHM" SkoĹ„czyĹ‚am szkoĹ‚Ä™, miaĹ‚am zostać w Holandii, dostaĹ‚am siÄ™ do zespoĹ‚u deStilte, miaĹ‚am dostać tam etat. To zespół, ktĂłry robi spektakle dla dzieci, repertuarowy. Spektakle sÄ… tworzone przez choreografĂłw goĹ›cinnych we współpracy z tancerzami. Teatr znajduje siÄ™ w Bredzie. W Holandii jest bardzo dobrze rozwiniÄ™ty teatr dla dzieci, rĂłwnieĹź w nurcie taĹ„ca. MiaĹ‚am tam zostać i wĹ‚aĹ›ciwie decyzja byĹ‚a juĹź prawie podjÄ™ta. ZrezygnowaĹ‚am jednak. Ten zespół nadal istnieje, choć od kilku lat kultura w Holandii jest sĹ‚abiej doďŹ nansowana. Ostatnio wiele teatrĂłw zostaĹ‚o bez staĹ‚ych dotacji, co zakoĹ„czyĹ‚o siÄ™ najczęściej rozwiÄ…zywaniem zespoĹ‚Ăłw, doďŹ nansowana aktualnie zostaĹ‚a m.in. kompania Emio Greco. Ale wracajÄ…c jeszcze do czwartego (a trzeciego

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


dla mnie) roku szkoły, wszyscy wtedy na ślepo jeździliśmy na audycje. Baliśmy się, że zostaniemy na lodzie po szkole. Robiłam to samo. Dostałam się także do projektu w Monachium, choreografką była Anna Holter. Pracowaliśmy nad spektaklem Kitchen, miałam to samo odczucie, co po szkole baletowej, nie chciałam się związać z żadnym zespołem na stałe. Teraz było to bardziej świadome niż wtedy. Dlatego wyjechałam jednak do Monachium na niezobowiązujący i niezwiązany stałym kontraktem projekt. Zapomniałam wspomnieć, że po szkole baletowej dostałam też od Emila Wesołowskiego etat w Teatrze Wielkim w Warszawie. Miałam dziewiętnaście lat, Wesołowski widział mnie na dyplomie, kiedy tańczyłam wariację Czarnego łabędzia i etiudę z tańca współczesnego z szarfą, który przypominał bardziej taniec arabski, (śmiech) wtedy zaproponował mi kontrakt. Miałam to przemyśleć, poszłam więc na casting do Opentańca i do szkoły frankfurckiej. Wiedziałam, że nie chcę dłużej powtarzać kroków w balecie. Podobne odczucie obudziło się w Bredzie. Bałam się stabilności, powtarzalności, pracy w instytucji, gdzie obowiązuje hierarchia. Chyba mnie to nudzi, zwariowałabym. Jestem pewna, że mogłabym być sprawną wykonawczynią, ale nie byłabym szczęśliwa. Za to moja mama wciąż mnie pyta, kiedy będę miała kontrakt i ubezpieczenie. $OH MHVWHĝ QLH]DOHŀQD ƃQDQVRZR" Tak, od momentu wyjazdu do Gdyni do musicalu Opentaniec. Zresztą jak byłam w szkole, moja mama też mnie nie utrzymywała, owszem pomagała mi, ale w śladowych ilościach. Za szkołę zapłacił Robert Gamble, producent Opentańca, oraz pewien tajemniczy mecenas sztuki. Chyba jestem w czepku urodzona. (śmiech) $ F]HPX ]GHF\GRZDĄDĝ VLÛ ZUµFLÉ GR 3ROVNL" To były względy osobiste, miałam tu chłopaka i chciałam wrócić po szkole i po projekcie. Potem zrobiłam inny projekt w Utrechcie i mogłam zostać w Holandii. Nie miałam konkretnej pracy, ale chodząc na zajęcia (open class) i będąc dyplomowanym tancerzem, miałabym zapewniony system socjalny. Taniec jest dla mnie ważny, ale to tylko jedna z wielu rzeczy. -DN Z\JOÇGDĄR ] WZRMHM SHUVSHNW\Z\ SROVNLH ĝURGRZLVNR WDĆFD" %\ĄR GR F]HJR ZUDFDÉ" Nie oceniałam tego, po prostu szukałam ludzi do współpracy. Napisałam do Fundacji Ciało/Umysł i złożyłam im swoją ofertę. Chciałam z nimi współpracować, napisałam, że mogłabym opiekować




siÄ™ artystami, brać udziaĹ‚ w projektach, ktĂłre sÄ… powiÄ…zane z Festiwalem. Wtedy byĹ‚ organizowany spektakl O avesso do avesso Cie Alias. ZapytaĹ‚am, czy mogĹ‚abym z nimi współpracować. Potrzebowali teĹź lokalnych twĂłrcĂłw i performerĂłw. To byĹ‚ 2009 rok. UdaĹ‚o siÄ™, zaprosili mnie jako asystenta do prowadzenia prĂłb. Nie zrobiĹ‚am jeszcze nic swojego, ale szukaĹ‚am tych sieci powiÄ…zaĹ„. = PRMHM SHUVSHNW\Z\ Z\EUDÄ„DÄ? FK\ED QDMVLOQLHMV]HJR SDUWQHUD ZÂľZF]DV Z :DUV]DZLH NWÂľU\ SRQLHNÇG RUJDQL]RZDÄ„ WDPWHMV]H Ä?URGRZLVNR F]\ QDGDO MHVWHÄ? ] QLP ]ZLÇ]DQD" Ostatnio wyprodukowali mĂłj The Glass Jar Next to the Glass Jar. 7DN QR L WZÂľM XG]LDÄ„ Z Folk? A ja siÄ™ nie zgadzam I jeszcze Go! Go! Dance – w dawnej przestrzeni Krytyki Politycznej przez caĹ‚Ä… noc kilkoro artystĂłw przedstawiaĹ‚o swoje krĂłtkie etiudy. Wtedy z RamonÄ… NagabczyĹ„skÄ… zrobiĹ‚yĹ›my improwizowany duet, poszalaĹ‚yĹ›my. Po tym wystÄ™pie rozmawiaĹ‚am z EdytÄ… Kozak i ona zaprosiĹ‚a mnie do współpracy przy Folk. $ MDN E\Ä„R ] Karmi-go" Chyba Folk byĹ‚ rok później. RzeczywiĹ›cie, wczeĹ›niej trzy razy pokazywaĹ‚am Karmi-go, na Rewizjach [Rewizje Festival], podczas Go! Go! Dance (rok później po naszej etiudzie z RamonÄ…) i w zeszĹ‚ym roku na Warszawskiej Nocy TaĹ„ca [2011]. W miÄ™dzyczasie byĹ‚ Folk. Mieszkam w Warszawie, to chyba naturalne, Ĺźe współpracujÄ™ z FundacjÄ… CiaĹ‚o/UmysĹ‚. CeniÄ™ sobie tÄ™ współpracÄ™ i cieszÄ™ siÄ™, Ĺźe miaĹ‚am okazje wystawiać moje spektakle na Festiwalu CiaĹ‚o/UmysĹ‚ i w ramach WST [Warszawskich SpotkaĹ„ Teatralnych]. &R ĄÇF]\ DUW\VWÂľZ WDĆFD Z :DUV]DZLH" -DNLH LPSUH]\ PLHMVFD" MyĹ›lÄ™, Ĺźe Festiwal CiaĹ‚o/UmysĹ‚, RozdroĹźe, Festiwal Sic! Ilony TrybuĹ‚y. Wiele jest festiwali, ale nie ma tu takiego jednego miejsca, w ktĂłrym wszyscy siÄ™ spotykamy, pracujemy czy oglÄ…damy swoje prace. $OH F]\ Z WDNLP UD]LH LVWQLHMH Ä?URGRZLVNR ZDUV]DZVNLFK WZÂľUFÂľZ" Tak, ale ono nie ma swojego miejsca. Bardzo brakuje czegoĹ› takiego jak w Poznaniu‌ 7DNLHM SU]HVWU]HQL L RUJDQL]DFML MDN Z 6WDU\P %URZDU]H" Tak. Ostatnio, dwa tygodnie temu spotkaliĹ›my siÄ™ z RamonÄ…, MarysiÄ…

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


[StokĹ‚osÄ…], Wojtkiem Ziemilskim, MagdÄ… Ptasznik, OlÄ… Borys, AnnÄ… GodowskÄ… rozmawialiĹ›my o potrzebie stworzenia miejsce do prĂłb i pracy. To byĹ‚o takie spotkanie dotyczÄ…ce ustalenia zasad promocji, dbania o przestrzeĹ„, rachunki, graďŹ k pracy wypowiedzenie i okreĹ›lenie naszych oczekiwaĹ„. Szukamy przestrzeni, odwiedziĹ‚am wiele miejsc. Brakuje nam miejsca do pracy. -HVW WDN ZLHOH WHDWUÂľZ Z :DUV]DZLH Ĺ€DGHQ QLH PRĹ€H RWZRU]\É VLĂ› QD WDQLHF" -DN WR MHVW ] WÇ ZVS¾ĄSUDFÇ QLH PD RSFML" ZaleĹźy nam po prostu na posiadaniu przestrzeni do pracy. Na sali do prĂłb! Teatr to wielkie przedsiÄ™wziÄ™cie. Kiedy przygotowywaĹ‚am spektakl w ramach RE//MIX-u dla komuny//warszawa, cieszyĹ‚am siÄ™, Ĺźe mam przestrzeĹ„ tylko dla siebie i mogÄ™ tam w spokoju przygotować spektakl, nikt mnie nie wyrzuci, bo opĹ‚acony czas studio siÄ™ skoĹ„czyĹ‚, a kaĹźda godzina kosztuje czterdzieĹ›ci zĹ‚otych. MiaĹ‚am poczucie komfortu pracy, mogĹ‚am uczciwie zająć siÄ™ twĂłrczym dziaĹ‚aniem. WczeĹ›niej wynajmowaĹ‚am salÄ™ na sześć godzin, generowaĹ‚o to ogromne koszty i jednak ograniczenia. Mam nadziejÄ™, Ĺźe uda nam siÄ™ stworzyć miejsce dla taĹ„ca. Jestem bardzo zdeterminowana. 3ODQ\ VÇ WU]\PDP\ NFLXNL :VSRPQLDÄ„DÄ? R 6WDU\P %URZDU]H 1RZ\P 7DĆFX MDNLH ]QDF]QLH PLDÄ„ GOD FLHELH XG]LDÄ„ Z 6ROR 3URMHNFLH" Bardzo doceniam to, co robi od wielu lat Joanna LeĹ›nierowska, to ogromny sukces! SzanujÄ™ jÄ… za stworzenie programu Solo Projekt, ale jeszcze bardziej za AlternatywnÄ… AkademiÄ™ TaĹ„ca. ZauwaĹźyĹ‚am, Ĺźe miaĹ‚am bardzo duĹźo stĹ‚amszonej kreatywnoĹ›ci, ktĂłrÄ… dziÄ™ki tym zajÄ™ciom i spotkaniom udaĹ‚o mi siÄ™ obudzić. DziÄ™ki pierwszej edycji Akademii Alternatywnej TaĹ„ca zaczęłam robić swoje rzeczy jako choreograf, przeĹ‚amaĹ‚am siÄ™ i w pozytywnym sensie przeszĹ‚am granicÄ™. Alternatywna Akademia TaĹ„ca daje mĹ‚odym twĂłrcom wachlarz moĹźliwoĹ›ci do poszukiwaĹ„ i eksploracji, stwarza przestrzeĹ„ do doĹ›wiadczeĹ„ i eksperymentĂłw. To bardzo potrzebne, jak siÄ™ zaczyna; przez pracÄ™ z kompozycjÄ…, gĹ‚osem, muzykÄ…, czasem i oczywiĹ›cie ruchem masz szansÄ™ w komfortowych warunkach stawiać pierwsze kroki. MyĹ›lÄ™, Ĺźe to genialny program dla choreografĂłw, bo na dodatek tworzy grupÄ™ wokół tej inicjatywy. GrupÄ™ ludzi z róşnych zakÄ…tkĂłw Polski. Poznajemy swoje fascynacje, tendencje i metody pracy z ciaĹ‚em, moĹźemy siÄ™ stymulować i nawzajem sobie przyglÄ…dać. Bardzo wartoĹ›ciowe doĹ›wiadczenie, ktĂłre integruje Ĺ›rodowisko taĹ„ca. Solo Projekt byĹ‚

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


efektem mojego przekroczenia granicy jako choreograf. Teraz mam poczucie, Ĺźe juĹź trochÄ™ zostaĹ‚ za mnÄ…, bo stworzyĹ‚am juĹź dwie kolejne rzeczy; nie wiem, czy nie wprowadzÄ™ do nich jakiĹ› zmian, bo teraz bardzo trudno mi to powielać. To eksperyment, dość surowy w formie, mĂłj moment startu. To solo jest zbiorem doĹ›wiadczeĹ„ i wynikiem podjÄ™cia wielu decyzji. Estetyka, ktĂłrÄ… wykorzystujÄ™, to suma moich doĹ›wiadczeĹ„ w tamtym okresie. TraktujÄ™ to jako mĂłj poczÄ…tek. $ MDN GRV]Ä„R WR WZRMHM ZVS¾ĄSUDF\ ] NRPXQÇ ZDUV]DZD" ByĹ‚ konkurs, ale nie udaĹ‚o mi siÄ™ go wygrać, mimo Ĺźe mĂłj projekt zostaĹ‚ doceniony. Za jakiĹ› czas zadzwoniĹ‚a do mnie Magda GrudziĹ„ska, kuratorka projektu, z informacjÄ…, Ĺźe pojawiĹ‚y siÄ™ nowe Ĺ›rodki ďŹ nansowe i proponujÄ… mi przygotowanie wczeĹ›niej zgĹ‚oszonego remiksu. :LHOX SROVNLFK WDQFHU]\ Z\ELHUD GRUREHN DPHU\NDĆVNLFK RMFÂľZ DE\ JR SU]HSLVDÉ W\ WDN VDPR F]HPX Z\EUDÄ„DÄ? &XQQLQJKDPD" WczeĹ›niej w szkole uczyĹ‚am siÄ™ jego techniki, w sumie nie mogĹ‚am jej znieść, ale znam teĹź metodÄ™ pracy Johna Cage’a i Merce’a Cunninghama, polegajÄ…cÄ… na operacjach przypadkowych i to jest inspirujÄ…ce. Zawsze teĹź zdumiewaĹ‚a mnie ich konsekwencja i czystość wyborĂłw. CaĹ‚y czas podÄ…Ĺźasz za strukturÄ…, ktĂłra do ciebie przemawia, wymyĹ›lasz kroki lub dĹşwiÄ™ki, nie angaĹźujÄ…c emocji. ChciaĹ‚am rozliczyć siÄ™ z tym Cunninghamem. On jest nieznoĹ›ny w odbiorze, ale jest coĹ› teĹź pociÄ…gajÄ…cego w tym. Przez swojÄ… caĹ‚Ä… karierÄ™ nigdy nie odszedĹ‚ od tej idei. Jak czytaĹ‚am o tym, wydawaĹ‚o mi siÄ™ to zdumiewajÄ…ce, chciaĹ‚am siÄ™ z niÄ… zmierzyć, z tym caĹ‚ym doĹ›wiadczeniem, ktĂłre reprezentuje. Wiem, Ĺźe moje ciaĹ‚o, moje narzÄ™dzie pracy, jest bardzo dobrze przygotowane i moĹźe nieĹşle odtworzyć sekwencje ruchowe w jego technice. *Ä„ÂľZQLH SUDFXMHV] QDG VRORZ\PL SUDFDPL" NiezupeĹ‚nie. Merce Cunningham: RE//MIX akurat przygotowaĹ‚am z moim partnerem KubÄ… SĹ‚omkowskim, ktĂłry nie jest tancerzem. Jest bardzo zdolnym artystÄ…. Tworzy muzykÄ™, instalacje, maluje. Ostatnio interesuje mnie to, co jest autentyczne w sposobie poruszania siÄ™ i ekspresji ludzi, ktĂłrzy nie sÄ… skaĹźeni tym, czego ja doĹ›wiadczyĹ‚am, naukÄ… wyspecjalizowanego ruchu. Fascynuje mnie autentyzm ich sposobu poruszania siÄ™. Wiem, Ĺźe ja nie mogÄ™ pozbyć siÄ™ pewnych przyzwyczajeĹ„ ze szkoĹ‚y baletowej i taĹ„ca współczesnego, caĹ‚y czas sĹ‚yszÄ™ komentarze swoich nauczycieli, jak siÄ™ poruszać, jak to robić

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


(wiszÄ… mi nad gĹ‚owÄ…). Kuba SĹ‚omkowski i Monika Morawska, ludzie, z ktĂłrymi teraz współpracujÄ™, sÄ… od tego wolni. MajÄ… spontanicznÄ… ekspresjÄ™, dochodzenie do istoty rzeczy w sposĂłb intuicyjny. OczywiĹ›cie wszystko dzieje siÄ™ pod moim kierunkiem, ale sam sposĂłb wydobywania, powstawania ruchu nie dotykam tego, nie chcÄ™ tego zmienić, nie pracujÄ™ nad tym z nimi. Wstawiam tylko nowy kontekst do osadzenia ruchu Kuby i Moniki. Takie dojĹ›cie do natury w ich ruchu jest to powiÄ…zane z moim pierwszym solo From Culture to Nature – z antropologicznym spojrzeniem, poszukiwaniem, co jest naturalne, a co zwiÄ…zane z kulturÄ…. $ VNÇG WD IDVF\QDFMD DQWURSRORJLÇ" Interesuje mnie sam czĹ‚owiek w relacji wobec róşnych kultur. StudiujÄ™ teraz antropologiÄ™ na Uniwersytecie Warszawskim; myĹ›lÄ™, Ĺźe kolejne spektakle teĹź bÄ™dÄ… zwiÄ…zane z tym obszarem. $ MDND MHVW UROD .XE\ 6Ä„RPNRZVNLHJR" &]\ RQ MHVW WZRLP QLHIRUPDOQ\P GUDPDWXUJLHP" -HJR QD]ZLVNR SRMDZLD VLĂ› SU]\ NROHMQ\P WZRLP SURMHNFLH W ostatnim projekcie pojawia siÄ™ nawet ďŹ zycznie. Dramaturgiem to moĹźe bym go nie nazwaĹ‚a, jeszcze nigdy nie pracowaĹ‚am z dramaturgiem, ale to prawda, Ĺźe zawsze uczestniczy jako zewnÄ™trzne oko. Bardzo mu ufam. Ma szczegĂłlnÄ… wraĹźliwość, zajmuje siÄ™ od dawna performansem i czÄ™sto radzÄ™ siÄ™ go w kwestiach estetycznych. Kuba tworzy rĂłwnieĹź do wiÄ™kszoĹ›ci projektĂłw muzykÄ™ lub zbiĂłr dĹşwiÄ™kĂłw, szmerĂłw, piskĂłw, mlaskĂłw. Zapraszam teĹź KatarzynÄ™ NocuĹ„, ktĂłra jest po rzeĹşbie, jako kolejne zewnÄ™trzne oko. BÄ™dziemy moĹźe razem robić nowy spektakl. .LHG\ PÂľZLP\ MXĹ€ R JDOHULL ZVS¾ĄSUDFRZQLNÂľZ GUDPDWXUJÂľZ WR PRĹ€H ZDUWR ZVSRPQLHÉ MHV]F]H R WZRMHM ZVS¾ĄSUDF\ L SU]\MDÄžQL ] :RMWNLHP =LHPLOVNLP" -DN VLĂ› RQD ]DF]ÛĄD" PoszĹ‚am na audycjÄ™ do spektaklu Prolog (ktĂłry jeszcze nie miaĹ‚ tego tytuĹ‚u), wiÄ™c poznaliĹ›my siÄ™ w dość niecodzienny sposĂłb jak na te czasy, nie poznaĹ‚am go przy piwie, tylko na oďŹ cjalnym castingu. WybraĹ‚ mnie spoĹ›rĂłd wielu aktorek do roli, gdzie podstawowym narzÄ™dziem jest gĹ‚os. %\Ä„DÄ? ]DVNRF]RQD" %R PÂľZLV] Ĺ€H VSRÄ?UÂľG DNWRUHN W\ E\Ä„DÄ? MHG\QÇ WDQFHUNÇ ByĹ‚am z siebie bardzo dumna! JuĹź podczas audycji przy wykonywaniu kolejnych zadaĹ„, widziaĹ‚am, Ĺźe wszystkie dotyczÄ… gĹ‚osu, sĹ‚owa, jÄ™zyka.

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


OpowiadaĹ‚am róşne historie, relacjonowaĹ‚am, jakie mam skojarzenia i co widzÄ™, patrzÄ…c na róşne konstelacje osĂłb leşących na pufach. Później schowana szeptaĹ‚am o czymĹ›. :LHG]LDÄ„DÄ? Ĺ€H QLH MHVW FKRUHRJUDIHP Z WUDG\F\MQ\P VHQVLH" Jest zafascynowany Ĺ›rodowiskiem francuskich konceptualistĂłw, szczegĂłlnie minimalizmem JĂŠrĂ´me’a Bela, ma ogromnÄ… wiedzÄ™ o nich. NiezwykĹ‚e w pracy z Wojtkiem byĹ‚o jego podejĹ›cie kolektywne, gadanie stolikowe o strukturze. KonstruowaliĹ›my tÄ™ ĹźywÄ… instalacjÄ™ (jak jÄ… nazywam) przez kilka miesiÄ™cy. Przez wykorzystywanie sĹ‚uchawek jesteĹ›my bardzo blisko uczestnikĂłw. UczyĹ‚am siÄ™ intuicyjnie jak pracować sĹ‚owem. Praca z Wojtkiem jest wspaniaĹ‚a, bardzo jÄ… ceniÄ™. &]\ ZVS¾ĄSUDFXMHV] ]H Ä?URGRZLVNLHP UHĹ€\VHUÂľZ" WĹ‚aĹ›nie nie, a bardzo bym chciaĹ‚a. ChociaĹź nie chciaĹ‚abym zostać „paniÄ… od choreograďŹ iâ€?, czy jak oni to nazywajÄ…, ciekawa jestem tego doĹ›wiadczenia. $ MDN SR]QDÄ„DÄ? 'DUND /HZDQGRZVNLHJR" PoznaliĹ›my siÄ™ dziesięć lat temu, zrobiĹ‚am z nim kilka spektakli przed wyjazdem do Rotterdamu, teraz teĹź siÄ™ przyjaĹşnimy, ale metody pracy mamy odmienne. Darek jest zafascynowany teatrem Piny Bausch, Matsa Eka, Jiří KyliĂĄna. W swoich pracach doszukuje siÄ™ realnej narracji. Jego Kompania Primavera to teatr taĹ„ca. W jego pracach moĹźna sobie potaĹ„czyć, pobawić siÄ™ ruchem. Ostatnio pracowaliĹ›my nad spektaklem Panny z Wilka [2012 rok]. $ F]\ FKDUDNWHU ZDV]HM ZVS¾ĄSUDF\ PRĹ€QD RNUHÄ?OLÉ MDNR VWDÄ„\" Raczej jako okazjonalny. &]\ F]XMHV] VLĂ› F]Ă›Ä?FLÇ SRNROHQLD PÄ„RG\FK FKRUHRJUDIÂľZ NWÂľU\FK ĄÇF]\Ä„DE\ ZVSÂľOQD HVWHW\ND" Tak mi siÄ™ wydaje‌ MyĹ›lÄ™, Ĺźe to, co nas Ĺ‚Ä…czy, to chęć robienia swoich prac, dĹ‚ubania w nich i pokazywania. Wszyscy zauwaĹźajÄ…, Ĺźe do Polski wracajÄ… absolwenci szkół zagranicznych. Jednak w Polsce nie ma dla nas propozycji pracy jako tancerzy. Tak wyszĹ‚o, dlatego zajmujemy siÄ™ gĹ‚Ăłwnie choreograďŹ Ä…. Na to teĹź sÄ… granty. W Polsce Ĺ‚atwiej jest być choreografem niĹź tancerzem. (Ĺ›miech)

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


3DUDGRNVDOQH NieprawdaĹź? Tak to odczuwam. Nadal jestem gotowa do pracy jako tancerka i podejmujÄ™ teĹź takie wyzwania, ale mam teĹź potrzebÄ™, by realizować swoje rzeczy. Tym, co nas, to mĹ‚ode pokolenie, identyďŹ kuje to takie laboratoryjne podejĹ›cie do ruchu, szukanie go poprzez nowe metody zwiÄ…zane z kontakt improwizacjÄ…, improwizacjÄ…, technikami somatycznymi, autenthic movement, znaczÄ…cÄ… rolÄ… czasu w kompozycji tworzenia, prostotÄ… formy postmodernistycznej [odniesienie tyczy siÄ™ tradycji taĹ„ca post modern, a nie teatru postmodernistycznego]. Nie zaleĹźy nam na narratywnoĹ›ci ani podkreĹ›laniu muzykÄ… emocjonalnych czy ruchowych sytuacji. To teraz rzadko idzie w parze. Konsekwencja w rozwijaniu pomysĹ‚u i spĂłjnoĹ›ci jÄ™zyka ruchowego, to takĹźe coĹ› charakterystycznego. Tworzymy relacje i sytuacje w oparciu o ciaĹ‚o, ale to nie jest taka oczywista sytuacja. Ale moĹźe mĂłwiÄ™ tylko za siebie. (Ĺ›miech) 0ÂľZLÄ„DÄ? GXĹ€R R DEVWUDNF\MQ\P WDĆFX NWÂľUHJR HVWHW\ND ď€ MHVW FL EOLVND -DN WR SRĄÇF]\É ]H VSHNWDNOHP The Glass Jar Next to the Glass Jar ] URNX NWÂľU\ MHVW EDUG]R HPRFMRQDOQ\" Jest emocjonalny, bo wiÄ…Ĺźe siÄ™ z chorobÄ… mojego dziadka (Alzheimer). ByĹ‚am przez dziesięć lat Ĺ›wiadkiem jego zmagania z tÄ… chorobÄ…. 1LH ZLHG]LDÄ„DP R W\P 2SLHNRZDÄ„DÄ? VLĂ› Z W\P F]DVLH G]LDGNLHP" Dziadek mieszkaĹ‚ z mamÄ…, to gĹ‚Ăłwnie ona siÄ™ nim opiekowaĹ‚a, a ja sporadycznie. CzÄ™sto obserwowaĹ‚am jej wachlarz emocji, od tkliwoĹ›ci, troski, po ataki bezsilnoĹ›ci, zwiÄ…zane z oswajaniem choroby dziadka i pomaganiem mu w codziennoĹ›ci. ZaczynajÄ…c pracÄ™ nad tym projektem, uwzglÄ™dniĹ‚am udziaĹ‚ w nim Moniki Morawskiej. Na poczÄ…tku pracy nie myĹ›laĹ‚am o emocjach. Monika okazaĹ‚a siÄ™ bardzo wraĹźliwÄ… osobÄ… i zdecydowanie pojawiĹ‚y siÄ™ za tym emocje. Ten projekt poszedĹ‚ w zupeĹ‚nie innÄ… stronÄ™ wĹ‚aĹ›nie przez naszÄ… współpracÄ™. Zaczęło siÄ™ od rozmĂłw i zadaĹ„ podczas procesu, aĹź pokierowaĹ‚yĹ›my nim w stronÄ™, ktĂłrej siÄ™ nie spodziewaĹ‚yĹ›my, Ĺźe moĹźe nawet pĂłjść. Monika staĹ‚a siÄ™ kimĹ› waĹźnym. ZastanawiaĹ‚am siÄ™, kim ona jest w tym spektaklu, kim moĹźe być. OdpowiedĹş wyszĹ‚a z naszej relacji pozaprojektowej, ktĂłra później przeĹ‚oĹźyĹ‚a siÄ™ na spektakl. Nie wiem, czy ona jest moim alter ego, mojÄ… mamÄ… czy mną‌

ď ‰ď şď Ąď€ ď “ď şď Żď łď ´ď Ąď Ť


3RGF]DV RJOÇGDQLD VSHNWDNOX L 0RQLNL MDNR ZLG] RGQLRVÄ„DP ZUDĹ€HQLH Ĺ€H RQD MHVW WZRLP DOWHU HJR D F]DVHP SURMHNFMÇ ď€ FLHELH ]D NLOND ODW WXĹ€ SU]HG RGHMÄ?FLHP ChciaĹ‚am, Ĺźeby takie skojarzenia siÄ™ pojawiĹ‚y. MyĹ›lÄ™, Ĺźe jej rola jest zmienna.

Warszawa, listopad 2012

: 3ROVFH ĄDWZLHM E\É FKRUHRJUDIHP QLŀ WDQFHU]HP


Redakcja i korekta: Katarzyna Lemańska, Katarzyna Steńczyk Projekt okładki i opracowanie graficzne: Jakub de Barbaro Łamanie: Jakub de Barbaro, Agnieszka Wawro Indeks nazwisk: Katarzyna Lemańska, Katarzyna Steńczyk

© copyright for this edition – ��������� 2013 ISBN: 978-83-61213-09-3 Wydanie pierwsze, Kraków 2013

Wydawca: Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora ��������� ul. Szczepańska 2, 31-011 Kraków tel. (12) 421 69 75, faks (12) 421 28 40 e-mail: cricoteka@cricoteka.pl www.cricoteka.pl Druk i oprawa: Poligrafia Salezjańska Nakład: 500 egz. Cześć opublikowanych w książce wywiadów została przeprowadzona w ramach stypendium twórczego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2012 roku. Dziękujemy Michałowi Andrysiakowi, autorowi fotografii Anny Steller, za zgodę na publikację. Pozostałe zdjęcia zostały wykonane przez Jakuba Wittchena dla Art Stations Foundation. Na okładce: Janusz Orlik w spektaklu Insight, fot. Jakub Wittchen

Publikacja książki jest częścią programu „Maszyna choreograficzna” w ramach projektu „Kto inspiruje? Tadeusz Kantor!” realizowanego przez Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka w latach 2013–2014 i dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Cricoteka – Instytucja Kultury Województwa Małopolskiego

Sponsor projektu:

Patronat medialny: