a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1

VOORJAAR 2017 D 5,95

VERRASSINGEN VAN DE IBERISCHE ZUIDKUST

TOEREN LANGS DE MOOISTE PARADORES VAN ANDALUSIË

ONZE EILANDEN TOP 10

RECEPTEN UIT ROME

DROOMEILANDEN • PANTELLERIA • LANZAROTE • MILOS, KIMOLOS & SIFNOS

BP


M

voorwoord

Mediterraan smullen medewerkers Sascha Schalkwijk, fotograaf p. 38 Voor dit nummer maakte Sascha in Andalusië een sfeervolle fotoreportage van een toer langs paradores, de fraaie Spaanse staatshotels op historische plekken. ‘Ik vind de Moorse invloeden in Andalusië prachtig, maar ik ben sowieso dol op Spanje, het lekkere eten en de leuke mensen. Mijn favoriete plek is de Mezquita, de kathedraal van Córdoba. Je waant je hier in een sprookje uit Duizend-en-een-nacht. Als je hier vroeg in de ochtend gaat hardlopen, ben je er vaak helemaal alleen. Magisch!’

© gerald bruneau

Jesper Storgaard Jensen, journalist-fotograaf, p. 16 Al twintig jaar woont de Deense journalist en fotograaf in Italië. ‘Als noorderling ben ik altijd al gefascineerd geweest door de warmte van het Middellandse Zeegebied. Het was een plek waar ik van droomde en naar verlangde, en nu is het mijn thuis.’ Jesper reisde voor Méditerranée naar het Italiaanse eilandje Pantelleria – gelegen tussen Sicilië en Tunesië – waar hij al meer dan vijftien jaar komt.

elise dujardin, stagiaire o.a. p. 36 Elise studeert in Leiden Italiaanse taal en cultuur en volgt de minor Journalistiek en Nieuwe Media. ‘Ik kom minimaal één keer per jaar in Italië, maar ook andere landen in de Méditerranée spreken mij erg aan. Zo ga ik dit voorjaar naar Malta, waar ik als vierjarig meisje al eens ben geweest, en staan Griekenland en Portugal nog hoog op mijn verlanglijstje.’ Voor dit nummer interviewde Elise onder andere de Griekse danseres Dimitra Kolokouri voor de rubriek Mijn Mediterrane Gevoel.

Op onze kookboekenplank staat een heel eenvoudig, hopeloos ouderwets vormgegeven (haast weer lekker retro) kookboek met de titel Rome. Het bevat simpele recepten voor pure klassiekers, zo kenmerkend voor de Romeinse keuken. Met rechttoe rechtaan pasta’s als spaghetti cacio e pepe, met slechts wat versgeraspte pecorino romano, de pittige streekkaas, en versgemalen zwarte peper. Of bucatini all’amatriciana, een favoriet van manlief. Maar ook veel (Joodse) gerechten met artisjok. En natuurlijk de klassieker saltimbocca alla romana. En niet te vergeten trippa (pens), al heb ik me daar nooit aan gewaagd. Allemaal niet erg verfijnd, maar nogal stoere kost en groots in eenvoud. Voor ons is het een nostalgische herinnering aan de tijd dat we in de Eeuwige Stad woonden en bijna dagelijks in trattoria’s deze heerlijkheden nuttigden, al was het maar omdat je voor de prijs die je er betaalde voor een of twee gangen en een karafje huiswijn zelf niet kon koken. En dan kreeg je er vaak na afloop nog een limoncello van het huis bij ook. Maar, dacht ik toen ik het boek weer in handen had, het is wel tijd voor een eigentijdse versie van de gerechten uit Rome. En dat is precies wat de sprankelende Romeinse Eleonora Galasso gedaan heeft in haar kookboek Verrukkelijk Rome: lichte, zonnige en visueel aantrekkelijke gerechten maar gelukkig nog wel met de vertrouwde ingrediënten als basis. Wij geven vanaf pagina 64 een voorproefje. Over smullen gesproken: hoewel ik heel wat heb gereisd in de Méditerranée en de illusie heb – want dat blijkt het telkens weer – het gebied goed te kennen, blijft het elke keer weer leuk om verrast te worden door de verhalen en foto's van onze reizende journalisten. Mijn lijst met must see-bestemmingen wordt zo wel steeds langer, maar laat ik dat maar als een luxeprobleem beschouwen. In dit nummer weer veel eilandgeluk. Niet alleen presenteren we onze eigen eilanden-top-tien maar we hebben ook uitgebreide reportages over een aantal eilanden. Zo neemt Jesper Storgaard Jensen ons mee naar het exotische Pantelleria, en ontdekt Hans Avontuur het woeste noorden van Lanzarote, dat naast ruig ook lieflijk en ultiem relaxed blijkt te zijn. Een eind naar het oosten doen we een Grieks Cycladen-trio aan, waar Toenke Berkelbach zich op Milos kan voorstellen dat de beroemde Venus de Milo na haar verscheping altijd een beetje heimwee heeft gehouden naar haar mooie eiland. Maar ook op het vasteland waren er weer genoeg schatten te ontdekken, dit keer vooral in het Iberische zuiden. Zoals de wat verborgen zuidkust tussen Huelva en Faro. Waar de meesten vanaf deze steden respectievelijk oost- en westwaarts reizen, ‘pakte’ Jeroen Jansen juist het stuk ertussenin, aan weerszijden van de SpaansPortugese grens. Ten slotte toerden we in Andalusië langs de mooiste paradores (de sfeervolle logeeradressen op historische plekken), met als kers op de taart het machtige Alhambra. Genoeg lekkers op het menu dus voor dit voorjaar!

Mariëtte van de Sande, hoofdredacteur m.vandesande@creditsmedia.nl

M éditerranée

3


M INHOUD VOORJAAR 2017 M ÉDITERRANÉE 15DE JAARGANG NUMMER 2

Reizen

7 M Weg

Logeeradresjes, reisgidsen, apps & andere tips voor trips naar de Méditerranée.

16 Pantelleria

38 30

74

Tussen Sicilië en Tunesië ligt ‘kappertjeseiland’ Pantelleria, waar vulkanen en de Arabische overheersing een indrukwekkende erfenis hebben nagelaten in het landschap.

30 Top 10 droomeilanden

Voor elk wat wils in de Middellandse Zee: van feesteiland Ibiza tot het exclusieve Cavallo en van het culturele Cyprus tot het meest authentieke eiland: het Kroatische Vis.

38 Paradijselijke paradores

De Spaanse keten van staatshotels verzorgt al sinds jaar en dag prachtverblijven op de mooiste plekken. Een rondreis langs Zuid-Spaanse cultuursteden als Granada, Córdoba en Ronda.

54 Lanzarote

Het ruige noorden van dit Canarische eiland is heerlijk ontspannen en verrassend authentiek.

76 Trio Hellenique

Drie fijne Griekse Cycladen waar u misschien nog nooit van heeft gehoord: Milos, Sifnos en Kimolos.

98 Van de Algarve naar Andalusië

86

7

Tussen het Portugese Faro en het Spaanse Huelva bevindt zich een prachtig stuk Iberische zuidkust. Jeroen Jansen laat ons meegenieten.

113 COLUMN Eilandgevoel

‘Islomaan’ Jan Ligthart houdt een pleidooi voor de kleine eilanden, zoals Gozo, het kleine broertje van Malta.

Mensen & wonen

36 Mijn Mediterrane Gevoel

Danseres Dimitra Kolokouri houdt van Nederland, maar vooral in de expressie op het podium zie je haar Griekse roots terug.

86 Een landhuis in Umbrië

Twee Nederlanders vonden hun paradijs in de heuvels van Umbrië en sloegen er verwoed aan het bouwen. Met respect voor authentieke 16de-eeuwse details, uiteraard.


28

16

Beauty & shopping

28 M Beauty, Fashion & Accessoires

64

Alles wat de (mediterrane) lente nóg mooier maakt.

53 M Shopping

‘Ik kom terug uit Italië en neem mee...’

Culinair

64 La dolce vita aan tafel

Lichte zomerse gerechten van Eleonora Galasso uit verrukkelijk Rome.

74 M Culi

Kookboeken uit Turkije en Galicië, een mini-botanische tuin uit Frankrijk en een ijsfestival in Florence.

Cultuur

54

96 M Cultuur

Nieuwe films, exposities en voorstellingen voor een inspirerend voorjaar.

109 M Boeken

Zinderende zomerliefde op Sicilië, herinneringen aan Libanon, een pelgrimstocht naar Santiago en meer: een rijke oogst van mediterrane letteren.

98

En verder...

114 Volgend nummer & Colofon

M ÉDITERRANÉE

5


Gastronomische wachttoren Op het zuidelijkste puntje van het Griekse vasteland vind je Tainaron Blue. Vroeger hield deze toren indringers buiten de deur, tegenwoordig worden gasten met open armen ontvangen – al is er weinig ruimte, er zijn maar drie suites. Zoals te verwachten is het uitzicht fantastisch. Ook op culinair gebied zit je hier goed: in het bijbehorende restaurant eet je lokale delicatessen als siglino (gezouten varkensvlees) en chylopites (pasta met zongedroogde tomaten, olijven en gerookte kaas). Vanaf K 160 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt bij een verblijf van minimaal vier nachten en één driegangendiner per persoon. Tainaron Blue, Vathia Mani, Peloponnesos, Griekenland, +30 2733 30 0461, www.tainaron-blue.com.

M WEG De beste tips voor logeeradressen, reisgidsen en bijzondere reisideeën rond de Méditerranée.

Tussen de olijfbomen Liodentra komt van het Griekse woord Elaiodentra, dat ‘olijfbomen’ betekent. Een toepasselijke naam voor deze twee huizen die praktisch opgaan in de olijfboomgaard van Kardamili. Ideaal voor een vakantie met meerdere gezinnen: de twee villa’s bieden elk plaats aan vijf personen en het losse appartement kan eventueel worden gebruikt door grootouders

of een stel zonder kinderen. De ommuurde tuin en het zwembad vormen een perfect speelterrein. Vanaf c  100 voor twee personen per nacht, de villa’s kosten vanaf c  300 per nacht voor maximaal vijf personen. Liodentra, Ritsa Beach, Kardamili, Messinia, Griekenland, +30 2721 02 2942, www.liodentra.gr.

Onbekend aragón

Uitersten op Mallorca

Van midden in de stad…

In de voormalige arbeiderswijk Santa Catalina in hoofdstad Palma de Mallorca, bevinden zich de appartementen van Stay Catalina. Een traditioneel huis, ooit gebouwd en bewoond door een ijzerhandelaar en zijn familie. Veel van het originele smeedwerk is uitermate goed bewaard gebleven. Vanaf c  95 voor twee personen per nacht. Stay Catalina, C/Bayarte 14, Santa Catalina, Palma de Mallorca, Mallorca, Spanje, +34 601 182 881, www.staycatalina.com.

….tot verscholen op het platteland!

Componist Frédéric Chopin en zijn muze, schrijfster George Sand, brachten de winter van 1838 door in het bergdorp Valldemossa. In het seizoen worden in het Palacio del Rey Sancho nog dagelijks concerten gegeven met Chopins muziek. Son Viscos heeft vijf ruime kamers en een heerlijke tuin. Vanaf c  110 voor twee perso­ nen per nacht. Son Viscos, Carratera Viejo de Valldemossa, Valldemossa, Mallorca, Spanje, +34 971 616 380, www.sonviscosvalldemossa.com.

Met bijna altijd helder weer en vrijwel geen lichtvervuiling is La Torre del Visco in hartje Aragón de ideale plaats om

sterren te kijken. Op het speciale ‘sterrenkijkterras’ staan een comfortabele sofa, een krachtige telescoop en een vuurplaats voor de nodige warmte in heldere nachten. De directe omgeving van dit rondom een toren uit 1449

gebouwde hotel is bovendien prachtig om in te wandelen. Met een speciaal wandelarrangement ontdek je dit relatief onbekende stukje Spanje te voet. Het wandelarrangement is te boeken in de maanden april, mei, juni, september en oktober en kost K 990 voor twee personen, inclusief drie overnachtingen, ontbijt, elke avond een driegangendiner, gedetailleerde routebeschrijvingen en een picknicklunch op een dag naar keuze. La Torre del Visco, Fuentespalda, Teruel, Spanje, +34 978 769 015, www.torredelvisco.com.

>

tekst & samenstelling Amélie Dufour M éditerranée

7


M WEG Mode met een missie

Gevluchte vrouwen uit onder andere Afghanistan, Irak en Sub-Sahara Afrika, hervinden met het in Marokko gevestigde modelabel Migrants du Monde hun waardigheid. In een atelier werken ze samen met Marokkaanse borduursters en naaisters aan kleding en accessoires. Voor elke collectie laat de styliste zich

inspireren door een ander traditioneel borduurwerk uit de herkomstlanden van de vrouwen. Zoals deze tuniek désert, gemaakt van katoen en zijde. Met je aankoop steun je deze vrouwen direct: winkelen voor het goede doel dus! De tuniek ‘désert’ kost c 324 en is te koop via www.migrantsdumonde.com.

VOORJAARSScHOOnMAAk Met de zomer in aantocht kan je lijf wel een flinke schoonmaakbeurt gebruiken. Bij 1711 – Ti Sana Detox Retreat & Spa kun je terecht voor een complete ‘voorjaarsdetox’. Je ondergaat uiteenlopende behandelingen die je lichaam tot in de puntjes reinigen. Het resort huist in een stijlvol gerenoveerd pand uit 1711.

8

M éditerranée

De Voorjaarsdetox is te boeken van 21 maart tot en met 21 juni en kost J 1499 per persoon voor vier dagen of J 2299 voor zeven dagen, inclusief overnachtingen. 1711 – Ti Sana Detox Retreat & Spa, Via Fontana 5, Arlate Calco, Lecco, Italië, +39 039 992 0979, www.1711.it.

Sterren van de hemel

Wie het lekkere eten en de fijne wijntjes (heel verstandig) niet wil laten staan tijdens een wellnessbreak, is aan het juiste adres bij Villa Joya. De Oostenrijkse chef Dieter Kochina kookte er twee Michelinsterren bij elkaar en zorgde ervoor dat het restaurant in de top vijftig van beste restaurants ter wereld terechtkwam. In de wijnkelder vind je samen met sommelier Arnaud Vallet een bijpassende wijn uit de regio. Ach, dat zweet je er morgen wel weer uit in de sauna… Vanaf c 305 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. Een diner in het restaurant kost c 100 per

persoon als je het voor aan­ komst boekt, ter plekke betaal je c 175.Villa Joya, Estrada da Galé, Albufeira, Algarve, Portugal, +351 128 959 1795, www.villajoya.com, Portugal.


TRADITIOnEEL VAnBUITEn, MODERn VAnBInnEn Baden in wijn The Vine Hotel op het Portugese Madeira ademt wijn: van het kleurgebruik in de kamers die de vier seizoenen symboliseren, tot de vinotherapie die wordt aangeboden in de spa. Zo kun je hier terecht voor een massage met Madeira-wijn of een bubbelbad met extracten

van druivenpitten en wijnbladeren, dat huidveroudering zou moeten tegengaan. Vanaf c 130 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. The Vine Hotel, Rua das Aranhas, Funchael 27a, Madeira, Portugal, +351 291 009 000, www.hotelthevine.com.

MENORCA TE PAARD De camí de cavalls is een pad van 186 kilometer dat rondom Menorca loopt. Het is aangelegd om de wachttorens, forten en kanonnen langs de kust van het eiland met elkaar te verbinden. Soldaten op menorquina’s, een inheemse paardensoort, bewaakten het pad. Vandaar ook de naam: cavalls is catalaans voor ‘paarden’. Bij Torralbenc, een tot luxe accommodatie verbouwde

traditionele boerderij, zijn arrangementen te boeken waarbij je te paard de sporen van deze soldaten volgt. Dit arrangement is te boeken vanaf K 850 voor twee personen, inclusief twee overnachtingen met ontbijt, een paardrijtocht, picknick en diner met bijpassende wijn. Torralbenc, Ctra. Maó, Cala’n Porter, Alaior, Menorca, Spanje, +34 971 377 218, www.torralbenc.com.

Aan de buitenkant lijkt ca na Xini met de witgele muren en donkergroene luiken op een traditionele Menorcaanse boerderij, maar vanbinnen is het een heel ander verhaal: minimalisme ten top. Op de naastgelegen boerderij Hort Sant Patrici maakt men wijn en kaas. Je kunt hier uiteraard een kijkje (en proefsessie!) in de keuken krijgen. En mocht je een-

maal thuis heimwee krijgen? Alle producten zijn via de website te bestellen. Vanaf K  145 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. Ca Na Xini, Hort Sant Patrici, Camí de Sant Patrici s/n, Ferreries, Menorca, Spanje, +34 971 374 512, www.canaxini.com.

Hideaway op Formentera

Formentera is het kleinste bewoonde eiland van de Balearen. Je kunt er alleen per boot komen, waardoor het een stuk rustiger is dan op de andere eilanden van deze archipel. Villa Can Bosc ligt bovendien verscholen in een privébos, dus rustzoekers kunnen hun geluk hier niet op. Toch liever wat meer reuring? Op www.villasformentera.com vind je een zorgvuldig uitgezochte collectie villa’s op het eiland – voor twee tot veertien personen.

Vanaf c 6600 voor acht personen per week. Can Bosc, Es Calo, Formentera, Spanje, +44 778 937 8970, www.villasformentera.com. >

M éditerranée

9


M WEG

Avontuur in de Atlas Op iets meer dan een halfuur rijden van Marrakech, vind je Hotel capaldi. Je kunt je dagen hier slijten op een ‘stelletjes-proof’ ligbed aan een van de twee zwembaden, maar met het Atlasgebergte op een steenworp afstand is dit hotel ook een ideale uitvalsbasis om hier op avontuur te gaan. Huur een lokale gids die je naar kleine Berberdorpjes brengt en geniet van de spectaculaire landschappen. Wil je ook

een paar dagen naar de stad? Eigenaren Ed en Tara runnen ook een hotel in hartje Marrakech, op een paar stappen van de soeks en de restaurants van de medina. Vanaf K  170 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. In het laagseizoen zijn er bovendien speciale aanbiedingen. The Capaldi Hotel, Route d’Azmizmiz, Laila Takerkoust, Marokko, +212 524 484 759, www.thecapaldi.com.

Eilandgevoel Omdat een vakantie op een eiland altijd nét dat beetje extra vakantiegevoel geeft. Drie bijzondere eilanden waar je waarschijnlijk nog nooit aan hebt gedacht om naartoe te gaan:

• Akdamar – Turkije

eiland in het Van-meer, een mysterieuze binnenzee op 1670 meter hoogte in het Anatolisch gebergte. Akdamar is nog geen vierkante kilometer groot, maar er staat wel een belangrijke Armeense kathedraal uit de 10de eeuw.

• Lastovo – Kroatië

een van de meest afgelegen

10

M éditerranée

eilanden in de Adriatische Zee. Er zijn geen hotels en de veerboot doet er vanaf het vasteland vier uur over om hier te komen.

• Elephantine – Egypte

dit eiland bij de eerste stroomversnelling van de Nijl was ooit een overslaghaven voor ivoor, waaraan het waarschijnlijk zijn naam dankt. Anderen vinden de vorm van het eiland van bovenaf op een olifant lijken. Hoe dan ook, Elephantine is een groene oase van rust in de drukke stad Aswan, waar het deel van uitmaakt.

Onder één hoedje Ideaal voor een middag op een mediterraan strand naar keuze, deze hoed uit de voorjaarscollectie van het Franse merk Mademoiselle Chapeaux. Hand-

gemaakt in het atelier in Parijs en verkrijgbaar in de kleuren naturel, zwart en bordeaux. ‘Joséphine’ kost c 125 en is te koop via www.made­ moisellechapeaux.com.

HET SPOOR BIJSTER Het station Marvão-Beirã was tot 2012 het laatste station voor de Spaanse grens, daarna verloor het zijn oorspronkelijke functie. nu kun je er slapen – zonder voorbijrazende treinen, maar mét het hele jaar door culturele evenementen. Denk aan concerten op het niet langer gebruikte spoor, georganiseerd door Train Spot. Vergeet niet een bezoek te brengen aan het vestingstadje Marvão, de

hoogste plaats van Portugal. Vanaf een granieten klif op 856 meter hoogte werd vroeger de Spaans-Portugese grens bewaakt tegen ongenode gasten. Vanaf K  40 voor twee personen per nacht, incl. ontbijt. Trainspot Guesthouse, Estação ferroviária de Beirã/Marvão, Largo da Alfândega, Beirã, Alentejo, Portugal, +351 963 340 221, www.trainspot.pt. >


GORINCHEM NEWTONWEG 18 | 4207 HK | T. 0183 646353 | INFO@VANDERDONKINTERIEUR.NL | WWW.DESIGNMEUBELS.NL NOORDWIJK JONCKERWEG 11 | 2201 DZ | T. 071 4080008 | INFO@NOORTINTERIEUR.NL | WWW.NOORTINTERIEUR.NL FREEMAN SEATING SYSTEM RODOLFO DORDONI DESIGN


M WEG

Mañana Mañana In het Spaans klinkt alles beter, dat vinden althans de dames achter Poca Boca. Mooie woorden zijn mooier, lieve nog liever en vrolijke kreten klinken nog vrolijker.

Ze maken daarom T-shirts van biologisch katoen met Spaanse teksten erop. De T-shirts kosten c 27,50 en zijn te koop via www.pocaboca.nl.

Familiespa Terwijl jij in de watten wordt gelegd in de spa, vermaken de kinderen zich in de kinderclub. Epic Sana in de Algarve is er voor de hele familie. Er zijn vijf zwembaden, waarvan twee speciaal voor kinderen. Het prijswinnende strand van Falésia vind je net buiten de deur en de centrale ligging is

CHEF’S TABLE Dichter bij het vuur kom je niet: bij L’Albereta in het Italiaanse Lombardije kun je dineren aan een tafel middenin de keuken. Chef Fabio Abbatista onthult bij dit bijzondere zesgangendiner de geheimen van zijn recepten en vertelt de achterliggende verhalen van elk gerecht. ’s Avonds duik je een paar meter verderop je bed in. Iets speciaals te vieren? Zorg dan dat je de Cabriolet Suite boekt: met één druk op de knop opent het dak zich zodat je direct

onder de sterrenhemel slaapt. Om de verwennerij compleet te maken kun je de volgende dag voor een behandeling terecht in de bijbehorende spa. Het ‘Aan tafel bij de chefarrangement’ is te boeken vanaf K 485 voor twee personen, inclusief overnachting, ontbijt en zesgangendiner met wijnarrangement. L’Albereta Relais & Chateaux, Via Vittorio Emmanuele 23, Erbusco, Brescia, Italië, +39 030 776 0550, www.albereta.it.

Stijlvol Ibiza ideaal om de rest van de Algarve te ontdekken. Vanaf K 160 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. Epic Sana Algarve Hotel, Pinhal do Concelho, Praia da Falésia, Olhos de Água, Albufeira, Portugal, +351 289 103 300, algarve.epic.sanahotels.com.

Hier geen halve liters bier en schuimparty’s, maar een flesje Moët in de minibar en ontspannen in de jacuzzi. Can Curreu bevindt zich in het rustige noordoosten van Ibiza. Ontbijten doe je tussen de limoen- en sinaasappelbomen, terwijl je uitkijkt over het omringende platteland.

Je kunt ook een boot huren inclusief kapitein, die je het hele eiland laat zien. Vanaf K 195 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. Hotel Rural & Spa Can Curreu, Ctra. San Carlos, Santa Eulàlia del Río, Ibiza, Spanje, +34 971 335 280, www.cancurreu.com. >

M ÉDITERRANÉE

13


M WEG Op chic in espadrilles Het woord espadrille komt van het Occitaanse woord espardanya, dat weer is afgeleid van espart, het Catalaanse woord voor esparto: een sterke mediterrane grassoort die gebruikt wordt om touw van te maken. Nog altijd is de touwen zool (eventueel verstevigd met een rubberen laag eronder) het belangrijkste kenmerk van de espadrille, de schoen die in het voorjaar en in de zomer vooral in Catalonië en Frankrijk in

groten getale wordt gedragen door zowel mannen als vrouwen. De bovenkant van de schoen kan van elk materiaal gemaakt worden, zoals deze chique leren variant van het Spaanse merk Pikolinos. Model Cadamunt kost c 99,95 en is te koop via www.pikolinos.com.

Bloemenfestijn Het Portugese eiland Madeira is dé plek om het begin van de lente te vieren: elk jaar na Pasen viert men hier het Festa da Flor, een bloemenfeest. Door het subtropische klimaat groeien bloemen op Madeira nog weelderiger dan op het Portugese vasteland. Er is een grote bloemenoptocht, duizenden kinderen bouwen een bloemenmuur en er zijn wedstrijden voor de beste etalagedecoraties (uiteraard van bloemen). Goedkoop en leuk overnachten

doe je in de Casas da Levada, in het ‘Wilde Westen’ van Madeira. Ooit begonnen met een buitenhuis voor een stel uit de hoofdstad Funchal, is het project snel uitgegroeid. Nu staan er zes huizen die stuk voor stuk verschillend zijn ingericht. Vanaf K 60 voor twee personen per nacht. Casas da Levada, Rua da Lombadinha – Corujeira 20, Ponta do Pargo – Calheta, Madeira, Portugal, +351 291 148 277, www.casasdalevada.com.

VOORZOMEREN OP CORSICA Beneduttu, bij Porto-Vechhio. Alles is hier geïnspireerd op het strandleven. Vanaf K 510 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. La Plage Casadelmar, Presqu’île du Benedettu, Lecci de Porto-Vecchio, Zuid-Corsica, Frankrijk, +33 495 710 230, www.laplagecasadelmar.fr.

MAROKKO MEETS INDIA

FOTO: © SERGE DETALLE

Kun je niet wachten tot de zomer begint? Op Corsica is het in april al gemiddeld twintig graden aan zee – en in mei zelfs nog een paar graden warmer. Optimaal genieten van deze fijne temperaturen doe je bij La Plage Casadelmar, pal aan het strand in een ongerepte inham op het schiereiland

14

M ÉDITERRANÉE

Toen Khalid Boukhima in aanraking kwam met de oude Indiase geneeswijze Ayurveda, ontdekte hij veel parallellen met traditionele Berberse tradities, waaronder de krachten van de natuur, de keuken en medicinale kruiden. In het Atlasgebergte begon hij daarom een gasthuis gebaseerd op de Ayurvedische filosofie. Je kunt hier yogalessen volgen, wandelingen maken

in de omgeving en genieten van rustgevende massages. Vanaf c 75 voor twee personen per nacht, inclusief ontbijt. Compleet arrangement met volpension, hamam, massage en wandelexcursie, c 130 per persoon op basis van een tweepersoonskamer. Salama Ayurveda, National Park Toukbal, 45 km Route Oukaïden, Hoge Atlasgebergte, Marokko, +212 650 755 118, www.salamaayurveda.com.


STAR CLIPPERS

Unique Sailing Adventures

Droomcruises in de Middellandse Z ee

Ontdek de parels van Middellandse Zee aan boord van de Star Flyer en Royal Clipper (170 en 228 passagiers). Verken eeuwenoude ommuurde steden in Kroatië, de rijke cultuur van Italië, overblijfselen uit de klassieke oudheid in Griekenland en enkele van de kleinste Griekse eilanden. Star Clippers, de specialist voor ontspannende zeilcruises, stelt 7, 10 & 11 nachten cruises vanuit Rome, Venetië of Athene, langs Italië, Kroatië en de Cycladen. Laat U betoveren door een romantische omgeving, beleef unieke momenten in geraffineerd comfort en geniet van de legendarische charme van een authentiek zeiljacht. Star Clippers biedt het hele jaar door ook unieke cruises aan in Indonesië, Thailand, in de Caraïben en Cuba.

Brochure, informatie en reservatie bij uw reisadviseur

www.starclippers.com


16

M ĂŠditerranĂŠe


Pantelleria Waar Italië en Afrika elkaar ontmoeten

Het vulkanische eiland Pantelleria heeft veel te bieden: magnifieke natuur, kristalhelder water, onvoorspelbare wind en een exotische keuken met smakelijke zoete wijnen. Om echt van het eiland te genieten, moet je iedere notie van tijd uit je hoofd zetten en het meest flexibele deel van je karakter aanspreken. En dat is precies wat Méditerranée deed.

tekst en foto’s Jesper Storgaard Jensen M éditerranée 17


’H

et lijkt ergens tussen Italië en het Afrikaanse continent te bungelen, zoet en dramatisch tegelijk. Het is zo zwart als de lavasteen, zo groen als de Zibibbo-druiven en zijn kappertjes, zo blauw als zijn eigen meer en zo indigo als de zee. Pantelleria is inderdaad een eiland van extremen.’ Zo beschrijft de Italiaanse schrijver Giosuè Calasciura het eiland Pantelleria in zijn zeer poëtische reisverslag Pantelleria, het laatste eiland, over het vijfde grootste eiland van Italië. Gelegen in de driehoek tussen Sicilië en Malta, slechts zeventig kilometer van de kust van Tunesië, lijkt het bijna verborgen achter de verste Europese grens. Als je Pantelleria met het vliegtuig nadert, weet je meteen wat Calasciura bedoelt. Hier, hoog in de lucht, zie je honderden kleine witte stippen contrasteren met de groene vegetatie en de zwarte lavastenen. Even later, na de landing, realiseer je je dat dit de beroemde dammusi-huizen zijn, verspreid over het fascinerende landschap. Zelfs op de meest onbegaanbare heuveltoppen staan ze. Dit was mijn eerste verrassing toen ik Pantelleria voor het eerst bezocht, vele jaren geleden. Maar het was zeker niet de laatste. Je kunt al snel met eigen ogen vaststellen waarom Pantelleria een reputatie heeft van het

18

M éditerranée

De witte dammusi-huizen drukken harmonie uit tussen de architectuur en de omringende natuur Italiaanse eiland met de meest Arabische sfeer. De dammusihuizen zijn slechts een van de vele voorbeelden. Met de koepeltjes op hun daken lijken ze op kleine moskeeën die perfect in de natuurlijke omgeving opgaan. De koepels en de dikke muren zorgen voor een koele binnentemperatuur, zelfs op de heetste zomerdagen. Een klein wonder!

Dochter van de wind De dammusi drukken harmonie uit omdat ze een brug slaan tussen de architectuur en de omringende natuur. En nu we het toch over harmonie hebben: het lijkt erop dat dit veertien kilometer lange en negen kilometer brede eiland met een oppervlakte van 83 vierkante kilometer, ervoor gemaakt is om harmonie te creëren voor zijn slechts achtduizend inwoners en de duizenden bezoekers die de bevolking verdubbelen in de zomermaanden. De strategische ligging van Pantelleria in de Straat van Sicilië maakte het eiland eeuwenlang tot een >


Openingspagina’s: uitzicht vanaf de top van de heuvel in Cadaqués. Linkerpagina, linksboven: het station van Portbou; overig: nauwe straatjes, witte huizen en blauwe luiken zijn karakteristiek voor Cadaqués.

Openingspagina’s: myriaden verdelen de akkertjes over het eiland. Linkerpagina: palmboom naast traditioneel dammusi-huis. rechterpagina, met de klok mee: ontspannen een krantje lezen op Pantelleria; italiaanse pasta met arabische smaken; koraalkleurige zeester; felgekleurde vissersboot in kraakhelder water.

M éditerranée

19


gewild doelwit voor buitenlandse veroveringen. Militair gezien bevindt het eiland zich op een bijna ideale positie en vele jaren was het ook in commercieel opzicht een perfecte aanleghaven voor schepen die zeilden tussen Europa en Noord-Afrika. Om die reden werd het eiland achtereenvolgens veroverd door de Feniciërs, de oude Romeinen, de Arabieren, de Noormannen, de Spanjaarden en de Oostenrijkers, totdat de Italiaanse staat uiteindelijk in 1860 de Italiaanse tricolore op het eiland kon hijsen. Vooral de Arabische kolonisering van 835 tot 1123 legde het fundament voor de fascinerende Arabisch-Italiaanse sfeer van tegenwoordig. Dat zie je in de unieke architectuur van het eiland, zoals gezegd. Het merendeel van de dammusi is gebouwd met zwarte en grijze lavastenen, restanten van vulkaanuitbarstingen uit het verleden. Veel lavastenen zijn ook gebruikt om myriaden – duizenden kilometers lang – van stenen muren over het hele eiland aan te leggen, die de terrassen afperken waar druiven, olijfbomen en kappertjesplanten vruchtbaar kunnen groeien. Ook in linguïstisch oogpunt kom je de Arabische historie van Pantelleria tegen. Luister maar eens naar de mooie klank van vele exotische plekken als Benikulà, Mueggen, Sibà, Bukkuram of Kattibuale, enkele van Pantelleria’s buurtschappen. Het waren ook de Arabieren die Pantelleria haar naam gaven. De originele naam is Bint Ar-Riàh, dochter van de wind.


Linkerpagina, met de klok mee: de lokale zibibbo-druif geeft zoete wijn; zonnen kun je op vlakke stukken lava; dessert als kleurexplosie. Boven: Lago delle Ondine, een beschut privébad aan de kust.

Later werd dat Pantelaream en daarna Pantelleria. De wind, ja, dat is wel een gespreksonderwerp op Pantelleria, want die kan koud zijn, ruig, bloedheet en alles daartussenin. En als je in contact wilt komen met de lokale bevolking tijdens een feestelijk diner, is de wind een perfect gespreksonderwerp om een bescheiden klimaatanalyse te beginnen!

Impact De eerste keer dat ik Pantelleria bezocht was ik nogal verrast door het aantal locals dat me vroeg wat voor ‘impact’ Pantelleria op me had. Het duurde even voor ik doorhad waarom. Pantelleria is zeker niet zo’n glad ansichtkaarteiland dat het je koste wat kost naar de zin wil maken. Integendeel, het is een ruig eiland met een harde ziel en een ‘neem-me-zoals-ik ben-of-laat-me-met-rust’-attitude. Dus je moet absoluut de gejaagde stadsmentaliteit thuislaten en in plaats daarvan je meest flexibele kant laten zien. Je moet er klaar voor zijn om je door het eiland te laten leiden en zijn ritme te volgen. Als dat lukt, zul je rijkelijk worden beloond. Onthoud dat, vooral als je naar zee gaat. Het eiland gaat prat op 51 kilometer kustlijn, maar het heeft geen enkel traditioneel zandstrand. Dus hoe kun je in hemelsnaam naar het strand gaan (zoals de eilandbewoners toch zeggen) op een eiland dat geen stranden heeft? Het meest belangrijke instrument dat je hebt is je wijsvinger. Lik eraan en steek hem in de lucht om uit

Die wind is wel een gespreksonderwerp. Koud, ruig, bloedheet en alles daartussenin te vinden uit welke richting de wind waait. Daarna kun je, om inlandse wind te vermijden, kiezen waar je heen moet. En dan zijn er talloze mogelijkheden, zoals Punta Kharuscia aan de noordkant van het eiland, waar je mooi van de rotsen kunt springen. Of het ondoordringbare Balata dei Turchi dat ook nog een geweldige natuurervaring in petto heeft. Of misschien Marina di Suvaki aan de westkant. Deze plekken, en vele andere, bieden ook geweldige mogelijkheden om te baden op de lavarotsen. Een plek die je niet mag missen is het Lago delle Ondine, het waternimfenmeer, dat verstopt ligt tussen zwarte en grijzige gestolde-lavastenen. Het kleine meer ligt op Punto Spadillo, vanwaar je kunt afdalen naar de zee. Je hebt daar wel een flinke dosis bravoure en klimkwaliteiten voor nodig om je een weg te banen door een bijna surreëel rotsenlandschap, geschapen door de lava. Maar je inspanningen en moed worden >

M éditerranée

21


Boven: Scauri, traditioneel gebouwd op een heuvel met myriaden. rechterpagina, met de klok mee: een verfrissende duik; Mariabeeld in het kerkje van Sibà; met een boot naar afgelegen lagunes; vrolijk geverfde huizen in smalle straatjes.

's Avonds, als de zon laag boven Fabrizio's wijngaarden hangt, word je verleid door Basile's witte wijn ruimschoots beloond als je dit kleine juweel bereikt waar een sterke noordenwind op sommige dagen het kleine meer op indrukwekkende sproeiregens uit zee trakteert. Nu we het toch over de scheppingen der natuur hebben, Pantelleria heeft veel verrassingen in de vorm van ongebruikelijke verschijnselen. Mijn absolute persoonlijke favoriet is omhoog te lopen naar het Favare-gebied in de wijken Favarelle en Serraglia. Vandaar kun je aan de ‘beklimming’ beginnen van de Gibele, een berg met een top van 700 meter boven zeeniveau. Als je dit plateau bereikt, ontdek je een ongelooflijk maanlandschap met honderden lavastenen, kleine paadjes en kokende stoom die tussen de rotsen door omhoogkomt. Verder kun je in Benikulà, niet ver van Sibà, aan de voet van de berg Montagna Grande la sauna naturale bezoeken, een natuurlijke sauna. Je hoeft het pad maar te volgen en al snel wordt het panoramische uitzicht van het Monastero-plateau bijzonderder naarmate je de rots nadert waar de sauna zich

22

M éditerranée

bevindt. Wurm jezelf de grot binnen en je komt er achter dat de constante hete stoom zulke hoge temperaturen veroorzaakt dat de grot gemakkelijk kan wedijveren met de heetste Finse sauna. Deze sauna zou helende krachten bezitten, en de eilandbewoners komen hier dan ook al sinds mensenheugenis om reumatische pijnen en jicht te genezen.

Casanova Als je toevallig in augustus op Pantelleria bent, mag je hét wijnevenement van het jaar niet missen: Calici di Stelle, dat plaatsvindt in Castello Barbacane, in het centrum van Pantelleria Stad. Hier kun je veel lokale producenten ontmoeten en hun producten proeven, waarvan het merendeel is gemaakt van de zoete zibibbo-druif. Het is best indrukwekkend hoeveel producenten erin slagen wijnbouw te bedrijven op zo’n beperkt oppervlak. Een wijnervaring die ik nooit wil missen is een bezoek aan de Cantina Basile in de wijk Bukkuram, niet ver van het vliegveld. Deze ‘cantina’ wordt gerund door Fabrizio Basile en zijn vrouw Simona en hun proeverijen zijn zo populair dat je moet reserveren om zeker te zijn van een plaatsje. Als je gaat zul je merken waarom: tijdens de aperitivo worden de wijnen begeleid door zoveel eten dat je haast het gevoel hebt dat je in een echt restaurant bent. En ’s avonds, als de zon laag boven Fabrizio’s wijngaarden hangt, word je waarschijnlijk verleid door Basile’s witte wijn Sora Luna, gemaakt van uitsluitend >


M ĂŠditerranĂŠe

23


24

M ĂŠditerranĂŠe


Linkerpagina met de klok mee: helder azuurblauw zwemwater; het kappertje is de culinaire ster; visser op de lavarotsen; passito, de lokale dessertwijn. Boven: fraai bloeiende tropische begroeiing op de vruchtbare lavagrond.

zibibbo. Voor mij staat deze wijn voor de smaak van Pantelleria. Cantina Basile is een vrij kleine producent, maar je kunt ook grotere en bekendere wijnhuizen bezoeken. Een daarvan is de Cantina Donna Fugata, die een productiefaciliteit heeft op Pantelleria, bij Khamma. Daar kun je de hele range van de productie van het bedrijf proeven, inclusief de veelgeprezen zoete dessertwijn passito, al jaren de topwijn van het eiland. Hij heeft smaaknoten van dadels en honing, abrikoos en rijp fruit. Na een glas koude, amberkleurige passito ben je bereid de legende te geloven dat de befaamde Casanova een glas van deze wijn aan zijn vrouwen aanbood. Op die manier hielp il passito hem bij zijn verleidingskunsten!

Smaakexplosies Vreemd genoeg is deze wijn echter niet het meest populaire product van Pantelleria. Hij wordt verslagen door een klein groen mirakel, het kappertje, dat bekendstaat als de echte culinaire superster van het eiland. Volgens lokale geschiedenisboeken worden kappertjes op Pantelleria al systematisch gekweekt vanaf het midden van de 19de eeuw. In 1996 kregen de kappers van Pantelleria ook internationale erkenning dankzij het prestigieuze PGI-keurmerk, het enige dat in Italië aan kappertjes is toegekend. Maar dat is nog niet alles, want in 2014 werd de manier waarop het kappertje wordt gekweekt op Pantelleria – ad alberello – erkend als Immaterieel Unesco

Een klein groen mirakel, het kappertje, is de echte culinaire superster van het eiland Erfgoed. In de praktijk betekent dat men de kappertjesplant snoeit als een kleine boom om hem te beschermen tegen de gure wind. In de heerlijke keuken van Pantelleria, die Italiaans is met heel veel Arabische invloeden, kom je de kapper tegen in verschillende gerechten. En als je van dit soort smaakexplosies houdt, zal het receptenboek van dé kappertjesexpert van Pantelleria, Rosario Cappadona, je misschien interesseren. De titel is In de keuken met kappertjes en het bevat honderden recepten. Op mooie dagen kun je de punt van Kaap Bon in Tunesië zien liggen, vooral als de zon ondergaat. Als ik dit zie denk ik vaak aan de zogenoemde ‘Afrikaanse ziekte’, het gevoel van verlangen naar Afrika. Als ik die zonsondergang op Pantelleria aanschouw met een glas passito in mijn hand weet ik dat ik lijd aan de ‘Pantelleria-ziekte’: ik wil hier niet weg. • >

M éditerranée

25


tips & adressen Wijn proeven

• Donna Fugata, http://visit.donnafugata.it/it-it/ pantelleria-it-IT • Cantina Basile, www.cantinabasile.com

• La Cossira, www.lacossira.com

Duiken op Pantelleria

• Pantelleria In, www.pantelleriain.it

Lokale specialiteiten van het eiland

• Pantelleria Link, www.pantellerialink.com

www.greendivers-sub.com

Boven: de grillige kust van Pantelleria is een paradijs voor zowel zonaanbidders als snorkelaars.

26

M éditerranée

Dammusi house rentals

• Emporio del gusto, Via Catania 49, www.emporio-gusto.com

• Dammusi Sciuvechi Resort, www.dammusisciuvechi.it


(weer) studeren, iets voor jou? www.itv-hogeschool.nl

FRANS

ENGELS Studeren in combinatie met werk of gezin. In je eigen tempo, wekelijks of maandelijks, in studiegroepen of op afstand met het online studiesysteem. In verkorte cursussen of een vierjarige bacheloropleiding. Met inspirerende colleges en docenten.

SPAANS

DUITS

Wij maken werk In je eigen van jouw tempo: wekelijks of maandelijks passie!

RUSSISCH

ITALIAANS


M

BEAUTY, FASHION & ACCESSOIRES

KLASSIEKER De handgemaakte sieraden van het Italiaanse merk Rosantica zijn geïnspireerd op traditionele Griekse en Romeinse juwelen. Deze prachtige ketting in blauwtinten is gemaakt van

agaat, kwarts en angelite; een echte eyecatcher. Rosantica, Antica gold-tone multi-stone necklace, c 640, www.net-a-porter.com.

De zon achterna

Deze knalgele leren shopper van Bimba Y Lola is groot genoeg voor al je (strand)spullen en maakt

het voorjaar nóg zonniger. Bimba Y Lola, Yellow leather shopper, K 285, www.bimbaylola.com.

Shaken, not stirred Na de introductie van de Juicy Shaker uit 2016 komt Lancôme nu met de Matte Shaker: een vloeibare lipstick die je voor gebruik moet schudden. Na het opbrengen zorgt deze lip-

stick voor een matte tint die aanvoelt als een tweede huid. Lancôme, Matte Shaker, verkrijgbaar in diverse kleuren, c 25, www.lancome.nl.

Zachte geuren De Soft Perfumes van Sabé Masson zijn door het kleine formaat en de balsemachtige substantie ideaal om mee te nemen in je strandtas of handbagage. Bovendien zijn ze vrij van

28

M ÉDITERRANÉE

door Elise Dujardin

alcohol en parabenen, dus geschikt voor alle huidtypes. Sabé Masson, Soft Perfume, verkrijgbaar in diverse geuren, K� 22, www.skins.nl.

LA VIE EN BLEU Een zomeroutfit is niet compleet zonder trendy zonnebril op je neus. Dit mooie donkerblauwe exemplaar van MiuMiu is door

de ranke lijnen toch bescheiden. Miu Miu, zonnebril, K 254,95, www.miumiu.com.


Kleurenspel Het Spaanse merk Desigual staat bekend om zijn kleurrijke ontwerpen. Dit luchtige jurkje kun je zowel op het strand als tijdens een diner dragen. Desigual, jurk Madrid, K 109,95, www.desigual.com.

GENERATIE Y De naam van het Spaanse parfummerk 27 87 slaat op de geboortedag en -jaar van oprichtster Romy Kowalewski. Als een echte millennial creëerde zij drie verschillende geuren gebaseerd

op het bruisende leven van haar digitale en reislustige generatie. 27 87 Perfumes Barcelona, verkrijgbaar in de geuren #hashtag, elixir de bombe en wanderlust, 87 ml, c 145, www.skins.nl.

Pretty in pink Combineer deze speelse sandaaltjes van Aquazzura met je favoriete jurk en je steelt gegarandeerd de show!

Zomerfruit Wanneer de zomer nog ver weg lijkt, laat dit fleurige telefoonhoesje van Prada met watermeloenprint je het druilerige meteen vergeten. Prada, Printed texturen-leather iPhone 6 Plus case, K 150, www.net-a-porter.com.

Aquazzura, Tropicana Sandal 105, c 695, www.aquazzura.com.

Vamos a la playa!

Ideaal voor op het strand, deze bandana met tropische print van Mango. Behalve functioneel ook

zeer stijlvol en hij geeft je outfit net dat beetje extra. Mango, diadeem, c 6,99, www.shop.mango.com.

M ÉDITERRANÉE

29


TOP 10

DROOMEILANDEN Wat zijn de tien ‘beste’ eilanden in de Middellandse Zee? Het is natuurlijk een nogal onzinnige vraag, waarop iedereen een ander antwoord zal geven. Het is maar net wat je zoekt. Toch kun je per categorie tot een legitiem lijstje komen, namelijk als een eiland zich duidelijk onderscheidt of ergens ‘meer’ van heeft dan andere eilanden. De top tien van Méditerranée.

30

M ÉDITERRANÉE


IBIZA Het BESTE FEESTEILAND Weinig verrassend, maar dat is natuurlijk Ibiza. Het Griekse Mykonos is de laatste jaren ook sterk in opkomst als feestbestemming. Toch kan het nog lang niet tippen aan Ibiza. Geen eiland in Europa – niet eens in de wereld – heeft zo’n sterke partyreputatie als Ibiza. Al sinds jaar en dag komen jongeren en ‘oudere jongeren’ uit de hele wereld om hier de klok rond te feesten. Het begon eigenlijk al met de hippies in de jaren zestig toen Ibiza

synoniem was voor vrijheid en blijheid, love and peace in een zonnige omgeving. De hippies en de hasj verdwenen en maakten in de jaren tachtig plaats voor house en xtc. Inmiddels zijn de extreemste kantjes er wel af en is Ibiza gewoon dé plek om een dans- en muziekvakantie te vieren. Met bijbehorende scene: de hele zomer lang staan hier de allerbeste dj’s van de wereld achter draaitafels in de verschillende gigantische clubs op het eiland.

Sicilië

OPENINGSFOTO © HOLLANDSE HOOGTE

Het GROOTSTE Er zijn genoeg redenen om Sicilië op nummer 1 te zetten als je een eilandentop-tien wilt maken. Maar er is één kenmerk dat Sicilië onbetwistbaar koploper maakt van alle eilanden in de Middellandse Zee: het is met afstand het grootste eiland. Sicilië heeft bijna tweederde van het landoppervlak van Nederland. Van alle andere eilanden komt alleen het naastgelegen Sardinië aardig in de buurt.

Nu zegt formaat natuurlijk nog maar weinig: Groenland is vijftig keer groter dan Nederland, maar er valt ook vijftig keer minder te beleven. Van Sicilië kun je veel zeggen, maar niet dat het saai is. Met een overdaad aan geschiedenis, een herkenbare eigen cultuur en cuisine, fraaie natuur en een hartverwarmend gastvrije bevolking kan het in bijna alle categorieën om een podiumplaats wedijveren. >

tekst Jan Ligthart M ÉDITERRANÉE 31


Formentera De MOOISTE STRANDEN Vraag mensen die op eilandvakantie in ZuidEuropa zijn geweest hoe het was en grote kans dat ze zullen zeggen: ‘Fantastisch blauwe zee en de mooiste stranden die ik ooit gezien heb!’ De Middellandse Zee is inderdaad prachtig, al zijn er ook talloze andere mooie zeeën. Maar de mooiste stranden? Daarover is elke discussie eigenlijk uitgesloten: dan moet je op Formentera zijn. Klein maar fijn biedt dit Balearen-eilandje vlak onder Ibiza iets waar de meeste andere eilanden jaloers op mogen zijn: geen kiezels maar ragfijn

32

M ÉDITERRANÉE

wit zand. Een langzaam in zee aflopend strand dat je eerder in tropische contreien verwacht dan hier. Langs de hele westkust liggen mooie stranden, maar de blikvanger is Playa de Ses Illetes. Deze landstrook in het noorden van Formentera is smaller dan een snelweg met strand aan beide kanten, zodat je de zon zowel kunt zien opkomen als in zee kunt zien ondergaan. Het enige nadeel aan Ses Illetes: het kan er in het hoogseizoen erg druk worden. Dus voor alle beachcombers onder eilandliefhebbers: plan je reis wijs.

CYPRUS De RIJKSTE CULTUUR Sicilië heeft een rijke geschiedenis, Malta idem dito. Corsica heeft een unieke volkscultuur en ook een handvol Griekse en Kroatische eilanden mogen trots zijn op hun monumenten. Maar wie gaat voor cultuur in de diepte én de breedte, die kiest voor Cyprus. Geen eiland heeft zoveel monumentale kerkjes en zoveel prachtige antieke mozaïekvloeren. Geen groter eiland kent zo’n lange, onafgebroken menselijke bewoning. Geen ander eiland is Europees, terwijl het tot het Aziatische continent behoort en vlak bij Afrika

ligt. En dit eiland wordt ook nog eens gespleten door een ‘staatsgrens’. Het mag dan zowel een Grieks als Turks gedeelte hebben, maar eigenlijk is Cyprus vooral een enorm openluchtmuseum. De gigantische Byzantijnse ruïne van Kourion, het kruisvaarderskasteel Sint Hilarion of de resten van Salamis, de stad waar Grieken, Perzen en Romeinen de scepter zwaaiden tot de Arabieren de boel in puin sloegen. Om er maar een paar te noemen. Wie op Cyprus rondloopt, wandelt letterlijk door duizenden jaren geschiedenis heen.


Santorini

Het MEEST FOTOGENIEK

ILE DE CAVALLO Het EXCLUSIEFST

Als je een stereotype zou moeten kiezen voor een eiland in de Middellandse Zee, dan is dat toch een Grieks eiland. Je ziet de ansichtkaart zo voor je: het intense blauw van de zee, heuvels vol witte gebouwtjes, een schattig steegje met daarin een traditioneel gekleed Grieks vrouwtje. En waar komt die kaart dan vandaan? Santorini, of Thera in het Grieks. Geen ander eiland is zo fotogeniek als deze parel van de Cycladen. Eye candy zoals de Engelse taal alles wat het

oog zeer behaagt noemt. Santorini is zonder meer het visuele snoepje van de mediterrane eilanden. Die oogverblindend witte huizen met hun helblauwe koepeldaken. De felgekleurde deuren en luiken en de prachtige kerkjes. Maar ook fantastische kliffen en een zee die in kleurintensiteit wedijvert met de blauwe koepels. Ga dan ook nog eens met de camera op pad tijdens zonsondergang en je krijgt als bonus alle kleurfilters gratis en voor niets van Moeder Natuur.

Er zijn eilanden in de Middellandse Zee waar Jan Modaal alleen van kan dromen: de privé-eilanden waar de rijken der aarde hun optrekjes hebben. Geld, glamour, luxe en vooral exclusiviteit: dan kom je toch al snel op een Frans eiland uit. Wie de Franse Rivièra nog te weinig exclusief vindt, gaat naar Corsica en maakt vanaf het zuidelijkste puntje de korte oversteek per boot naar Ile de Cavallo. Dit piepkleine eilandje is onbedreigd het meest exclusieve van alle ‘openbare’ eilanden van de Méditerranée. Cavallo

kent een viersterrenhotel en een driesterrenrestaurant. Alle andere sterren lopen gewoon rond, zoals Catherine Deneuve, prinses Caroline en Beyoncé. Ze lopen alleen niet in het zicht maar achter de omheiningen van hun peperdure villa’s. Want de eigenaren, een conglomeraat miljardairs, afficheren hun eiland niet voor niets als ‘een oase van gegarandeerde veiligheid, discretie en rust’. Daarom zul je die sterren ook niet op de veerboot aantreffen. Zij landen hier uiteraard op het privéluchthaventje van het eiland.

>

M ÉDITERRANÉE

33


Marettimo De MOOISTE NATUUR Hoe een heel klein eiland groots aan kan voelen, ervaar je op Marettimo. En dat grootse zit hem maar in één ding: de overweldigende natuur. Niet voor niets is het grootste deel van het eiland en alle zee er omheen beschermd natuurgebied. Dit pittoreske maar ook woeste eiland ligt op een uurtje varen vanuit de westkust van Sicilië. Pittoresk vanwege het enige maar schattige dorpje, woest vanwege de grillige, ontzagwekkende bergen die tot 700 meter hoogte reiken. Bergen die van grote diepte uit de zee oprijzen en op vloedlijnniveau talloze

34

M ÉDITERRANÉE

grotten herbergen. Die grotten en het kristalheldere water dat daar doorheen stroomt, vormen voor snorkelaars en duikers de topattractie van Marettimo. Maar de ware schoonheid zit evenzeer in het eiland zelf. Waar de ruige en grillige kliffen torenhoog reiken om landinwaarts langzaam plaats te maken voor bossen vol zeldzame planten en kruiden, wilde geiten en talloze vogelsoorten. Wandelen is in de zomerhitte een helse uitdaging omdat vrijwel alle routes hier naar boven leiden. Maar het is alle moeite en transpiratie meer dan waard.

ÎLE DE PORT CROS

De FIJNSTE WANDELINGEN Er zijn talloze eilanden die zich prima lenen voor een wandelvakantie. Wie de tijd heeft, gaat naar Corsica. Wie geen bezwaar heeft tegen een fikse klim en hittebestendig is, moet Marettimo proberen. Maar wie gewoon een of twee dagen in alle rust wil wandelen zonder al te veel kilometers of heftige stijgingspercentages, moet op Île de Port Cros zijn, een van de drie eilanden van de Îles d’Hyères.

Het ligt aan de Franse zuidkust en kent drie volwaardige wandelroutes. Het eiland is in zijn geheel officieel natuurgebied. Auto’s, scooters en zelfs fietsen zijn verboden. De wandelaar heeft dus het rijk helemaal alleen hier. En dat rijk is niet alleen rustig, vol prachtige paadjes door bossen en langs wilde kusten, het heeft ook nog eens vijf oude forten uit de 16de eeuw in de aanbieding.


Vis Het AUTHENTIEKSTE

STROMBOLI

Het AVONTUURLIJKSTE

Er zijn nog bewoonde eilanden in de Middellandse Zee die niet volledig zijn aangetast door massatoerisme. Het mooiste voorbeeld daarvan is het Kroatische Vis. Het uitgaansleven is zeer beperkt. De stranden zijn mooi en vooral leeg. De natuur is ongerept en nodigt uit tot heerlijke fietstochten en wandelingen. Vis is geen standaard toeristische trekpleister en juist dat maakt het weer tot een attractie. De Kroaten zijn zich daarvan bewust en houden het aantal bezoekers kunstmatig laag om Vis zo authentiek mogelijk te houden.

Hoe lang dat nog lukt, is natuurlijk de vraag. Vooral als Vis steeds vaker in toptienlijstjes opduikt… Wie Vis bezoekt moet zeker ook een bootje met schipper huren om het eiland vanaf het water te bekijken. Vaar dan meteen ook even door naar het verderop gelegen Bisevo. Dit nóg rustiger eiland kent slechts een handvol bewoners en is nog minder door de moderne tijd aangetast. De grootse attractie van Bisevo is puur natuur: de Modra špilja oftewel de Blauwe Grot, zo genoemd vanwege de spectaculaire kleur van het zeewater in de grot.

Een echte avonturier leeft graag ‘op het randje’: het mag gevaarlijk zijn. Veel spannender dan een actieve vulkaan kun je het nauwelijks hebben. Italië heeft er drie: de Vesuvius, de Etna en de gelijknamige vulkaan van Stromboli. Deze laatste zou de minst gevaarlijke zijn omdat de Stromboli permanent actief is. Dat maakt de kans op een explosieve uitbarsting heel klein. Het zal best. Maar loop je rond op Stromboli dan ontkom je nergens aan die vulkaan. Dat is ook niet zo

gek, want het eiland is de vulkaan. Stromboli kent alleen zwarte stranden en er zijn slechts twee stadjes. Wie van het ene naar het andere stadje wil, moet het water op. De weg die er ooit lag, is namelijk door vulkanische erupties weggevaagd. Nog niet bang? Dat word je wel als je het eiland vanaf het water ziet. Een klassiekere vulkaanvorm bestaat er niet. Ter geruststelling: als je toch ooit eens had willen dansen op een vulkaan, dan is Stromboli een veilige optie.

M ÉDITERRANÉE

35


M

MIJN MEDITERRANE GEVOEL Of je er nu bent geboren of niet: als de liefde voor de Méditerranée je eenmaal heeft gegrepen, laat zij je nooit meer los.

De Griekse Dimitra Kolokouri (1984) kwam in 2004 naar Nederland voor de liefde, maar ook vanwege haar passie voor dans. Ze volgde een dansopleiding in Tilburg, danste in verschillende shows van choreografe moderne dans Isabelle Beernaert, en geeft regelmatig lessen en workshops. Klaar met optreden is ze nog lang niet: ‘Op het podium kan ik écht Dimitra zijn’.

‘Mijn hart zal altijd Grieks blijven’ Waar kom je vandaan? ‘Ik kom uit Thessaloniki, in het noorden van Griekenland. Dat is na Athene de grootste stad van het land. Ik ben daar geboren en ben er tot mijn vijftiende gebleven. Mijn familie woont er nog steeds, dus ik probeer minimaal twee keer per jaar terug te gaan om hen te bezoeken. In de zomervakantie ga ik ook altijd naar een bestemming in Griekenland waar ik nog nooit ben geweest. Met duizenden eilanden om uit te kiezen is dat niet zo moeilijk.’

Wat bracht jou naar Nederland? ‘Nadat ik op mijn vijftiende de eerste prijs won tijdens een nationale danswedstrijd in Griekenland, wist ik zeker dat ik verder wilde in de danswereld. Maar destijds was er in Thessaloniki nog geen professionele opleiding. Ik ben toen naar de balletacademie in München gegaan en daarna heb ik in Athene de opleiding voor moderne dans afgerond. Vervolgens ben ik in 2004 voor de liefde naar Nederland gekomen en heb ik de dansopleiding in Tilburg gevolgd.’

Je woont nu in Den Bosch. Waarom heb je voor Brabant gekozen? ‘Ik ben dol op de Brabantse gezelligheid en ik denk dat Den Bosch wat beter bij mijn zuidelijke temperament past. Sinds ik naar Nederland ben gekomen heb ik in verschil-

36

M ÉDITERRANÉE

lende steden gewoond, waaronder ook Amsterdam en Rotterdam. Die steden vind ik heel mooi, maar daar is men veel directer.’

ik Griekenland, mijn familie, de zon en het eten wel. En als ik daar ben mis ik mijn huis in Nederland en mijn vrienden hier.’

Voel je je na dertien jaar hier nu Grieks of Nederlands?

Hoe is jouw danscarrière tot stand gekomen?

‘Mijn hart zal altijd Grieks blijven, maar mijn leven is in Nederland. Ik vind het heel leuk om nieuwe culturen te ontdekken, dus toen ik hier voor het eerst kwam wonen, was ik als een spons die alles in zich opnam. Daardoor voel ik me nu zeer thuis in Nederland. Toch verkeer ik altijd in een soort tweestrijd. Als ik in Nederland ben mis

‘Ik wist al vrij jong dat ik graag op het podium wilde staan. Daar voel ik me meer thuis dan waar dan ook en kan ik écht Dimitra zijn. Vanaf mijn negende ben ik begonnen met dagelijkse danstrainingen. Voor die tijd danste ik ook al, maar was het nog niet zo serieus. Die trainingen hebben de bal aan het rollen gebracht. Voor ik het

tekst Elise Dujardin foto’s © Rachid Pardo (bij het strand); © Bob Karman (met het raam) en privébezit


wist zat ik op de dansopleiding, stond ik op het podium en gaf ik zelf dansles.’

Hebben je roots invloed op jouw manier van dansen? ‘Absoluut! Zuidelijke dansers zoals ik dansen heel temperamentvol en explosief. Bij modern werkt dat in ons voordeel, omdat we dan vaak heftige emoties moeten overbrengen. Dat is ook de reden dat ik geen ballerina wilde worden. Ik vind klassiek ballet heerlijk, maar met modern kan ik mezelf veel beter uiten.’

Je hebt al veel mooie dingen bereikt in je carrière. Is er iets wat je graag nog zou willen doen? ‘Ik wil heel graag zelf een keer een voorstel-

ling creëren. Ik ben nog lang niet klaar met dansen en performen, dus ik zou het wel heel verleidelijk vinden om dan zelf ook mee te doen, maar ik vind dat je als choreograaf van een afstand moet kunnen kijken naar wat je creëert. Toch zou ik een combinatie van die twee geweldig vinden!’

Wat is jouw ultieme mediterrane gevoel? ‘Ik voel me overal in de Méditerranée thuis omdat we verbonden worden door de warmte, de gastvrijheid en de manier van communiceren. Maar ook door onze onvoorspelbaarheid die mooi is, maar ook gevaarlijk kan zijn. Het is wat ons als mensen flexibel maakt en als samenleving toegankelijker. Deze verbintenis is voor mij het ultieme mediterrane gevoel.’ •

GOUDEN TIP ‘In het zuiden van Griekenland ligt het historische stadje Monemvasia. Deze stad, eigenlijk een mini-eilandje, is via een brug verbonden met het vasteland. Het heeft een prachtig oud gedeelte waar je rustig kunt rondwandelen omdat auto’s er niet zijn toegestaan. Ik heb hier heel fijne herinneringen aan!’

M ÉDITERRANÉE

37


38

M ĂŠditerranĂŠe


Langs de paradores van Andalusië Lokale folklore en de erfenis van de Moren Wie in Spanje als een vorst wil logeren voor een redelijke prijs vindt in de keten van Paradores precies wat hij zoekt. De staatshotels zitten op de mooiste plekken in steden met een rijke cultuur en gastronomie. Zo ook in Andalusië, waar de erfenis van de Arabische overheersing meer is dan een verre herinnering.

tekst Lennaert van der Vlugt foto’s Sascha Schalkwijk M éditerranée 39


A

ndalusiĂŤ, dat is toch die Zuid-Spaanse landstreek van castagnetten, zon en olijven? Inderdaad. En van de erfenis van de Moren die het hier Al-Andalus noemden, vandaar de naam. Vanaf het vliegveld van Malaga is het maar anderhalf uur rijden naar Granada, de stad van het Alhambra. En het mooiste is dat onze parador pal naast het gigantische Moorse complex zit! Wij zijn bepaald niet de eersten die er hun intrek nemen, want ooit was dit hotel het paleis van een Arabisch heerser, en daarna werd het achtereenvolgens een franciscaner klooster, een onderkomen voor soldaten van Napoleon, een opslag voor het leger, een armenhuis, een ezelstal en een graanschuur, en tijdens de Spaanse Burgeroorlog fungeerde het als veldhospitaal. Geheel uitgewoond werd het in 1945 tot parador getransformeerd, en in de laatste decennia is het nog een paar keer opgeknapt. Vanuit mijn luxueuze kamer heb ik een schitterend uitzicht op het Moorse zomerpaleis, de Generalife. Het hotel heeft een patio met arcaden en een >


Openingspagina’s: in het Generalife in Granada, ‘de tuin van het hemelse paradijs’. Linkerpagina, met de klok mee: een kamer in de parador van Granada; uitzicht over Granada; patio van de parador van Granada. deze pagina: blik op de Patio de los Leones (Hof van de Leeuwen) in het alhambra.

M éditerranée

41


comedor romántico, en buiten strekken zich groene tuinen met een vijver uit. En dan zijn er ook nog een baño arabe, een eigen hamam dus, een cafetaria en een ander uitstekend restaurant. De artists in residence die zich ook nog ergens in het paleis moeten bevinden, hebben geboft.

Het Alhambra Het Alhambra – al Qal‘at-al-hamrá, ‘het rode Paleis’ in het Arabisch – was een stad op zich met zijn elegante paleizen en tuinen. Het diende verschillende Moorse heersers tot het in 1492 werd ingenomen door de Spaanse reyes católicos, het koningspaar Isabella I van Castilië en Ferdinand II van Aragon. Helaas heeft hun nazaat Karel V in 1526 zijn eigen renaissancepaleis midden in het Alhambra laten neerzetten, als een

Op ieder uur van de dag zie je oude vrouwtjes over het plein stiefelen naar de strenge kapel van San Salvador

opgestoken middelvinger van de Reconquista naar de overwonnen Moor, maar dat wordt meer dan gecompenseerd door de onwaarschijnlijk subtiel gedecoreerde Moorse binnenhoven, koepels, torens en patio’s met waterpartijen waarvan het gekabbel meditatief werkt. Het verlaten haremverblijf van de sultan is een stille getuige van een nieuwe katholieke moraal. Na de bezichtiging wandelen we naar de Mirador de San Nicolás in de oude Moorse wijk El Albaicín om in de verte de vorstelijke sneeuwkraag van de Sierra Nevada onder de helderblauwe hemel te bewonderen.

Een eigen museum Na deze overvloed aan indrukken komen we tot rust in Úbeda, een stadje in de Andalusische binnenlanden van de provincie Jaén. Het Palacio del Déan Ortega huisvest de op een na oudste parador van Spanje, met alweer zo’n sprookjesachtig binnenhof waar je kunt peinzen en luieren onder het genot van een cocktail. De parador heeft zelfs een eigen museum over de geschiedenis van het gebouw en de stad. Onze kamer is uitgerust met een mooi hemelbed en rustiek meubilair uit grootmoeders tijd en biedt uitzicht over de Plaza Vázquez de Molina, met zijn statige 16de-eeuwse gebouwen ook al op de Unesco Werelderfgoedlijst. Op ieder uur van de dag zie je hier oude vrouwtjes naar de strenge kapel van San Salvador stiefelen. Een prachtig monumentaal stadje, vintage Spanje. Dan is het tijd voor een van de hoogtepunten van iedere reis door Andalusië, een van de meest indrukwekkende getuigen van die acht eeuwen Moorse overheersing, die vrede, poëzie, wetenschap en filosofie brachten: de Mezquita van Córdoba. Binnen ben je je bewust van de vergankelijkheid als je door het Arabische woud van pilaren dwaalt, een tijdloos labyrint dat de eeuwen heeft overleefd. Moorse recycling overigens, want ze hebben er Romeinse zuilen voor hergebruikt. In het hart van dit honderden meters grote doolhof duikt ineens een katholieke kathedraal op, een statement in de trant van het paleis van Karel V in het Alhambra. Diezelfde Karel V was dan ook de opdrachtgever, maar het resultaat stemde hem bijzonder droef, en hij zei tegen de architecten: ‘Jullie hebben alles vernietigd wat men nergens anders ziet, en er iets voor in de plaats gebouwd wat men overal kan zien.’ Maar die miskleun doet aan de schoonheid van de hele Mezquita gelukkig weinig af. Prachtig is ook de Patio de los >

Met de klok mee: een van de gezellige pleinen van Úbeda; buitengevel van het hotel; snuffelend door de straatjes van het oude centrum van Úbeda; de patio van de parador.

M éditerranée

43


Alles draagt het stempel van de paradores. De P is een keurmerk, het bewijs dat we in goede handen zijn Naranjos, met fonteinen waar de moslims zich reinigden en een geordend woud van zoetgeurende sinaasappelbomen die door de christenen zijn geplant. Vandaar slenteren we in Spaans tempo naar de gezellige Plaza de la Corredera, het hart van de stad, voor een kop krachtige koffie en het levenslustige geroezemoes van de Spanjaarden van het zuiden.

Voornaam en een beetje streng De jasjes en vestjes van het personeel, het glimmend gepoetste bestek, de hagelwitte tafelkleden en de dikke tapijten, de gladgeboende vloeren, de glazen douchewand: overal die letter P. Alles draagt het stempel van de Paradores. Alsof er nog twijfel was waar we ons bevinden of iemand het in zijn hoofd zou halen met een ongemerkte badkuip naar buiten te glippen. Wie iets snoods in de zin heeft, zal zich door een P ook niet laten weerhouden. Daarvoor is hij dan ook niet bedoeld. De P is een keurmerk, een bewijs dat we in goede handen zijn. >


Linkerpagina, met de klok mee: dressuur in Cรณrdoba ecuestre; eetzaal van de parador van Cรณrdoba; verwennerij in de hamam. deze pagina: in de tuinen van het alcรกzar.

>


De parador van Cordoba ligt gelukkig een eind van het toeristische gewriemel rond de Mezquita. Het is een atypisch gebouw, al is het zoals de meeste paradores van riante afmetingen. Maar waar de meeste zijn gevestigd in monumentale kloosters, kastelen en vestingen, is dit een staatshotel zoals je het verwacht, grimmig en basic bruin, alsof het uit een reusachtige staatsbouwdoos uit de jaren zestig komt. Maar binnen is de vertrouwde ambiance er weer, voornaam en een beetje streng, typisch Spaans. Zoals altijd zijn de lange gangen en de kamers ruim, licht en smetteloos schoon. Ze bieden eigentijds comfort en een mooi uitzicht over Córdoba. En dan hebben we het nog niet over het grote zwembad, de heerlijke tuin en de goed geprepareerde tennisbaan, of het heerlijke terras waar je ’s avonds in alle rust je carajillo (koffie met brandewijn) kunt drinken.

Comida tipica Lunchtijd. De salmorejo, een specialiteit van Andalusië, smaakt weer uitstekend. Een romige tomatensoep met veel knoflook, geserveerd op kamertemperatuur, met een gekookt ei en knapperige spekjes. Een glaasje sherry of wijn mag er best bij. Comida tipica. Als je ergens lekker en hartig kunt eten, is het wel in Andalusië. Dwalend door de smalle steegjes kom je overal wel een tapasbar tegen, waar je kunt smullen van jamón iberico, boquerones (ansjovis in azijn) of polpo (inktvis), druipend van de goddelijke olijfolie. En met een beetje mazzel komt er een ranke dame uit de coulissen die, begeleid op de gitaar door een jammerende man met overgewicht en borstelsnor, de flamenco gaat dansen. Na het eten is het tijd voor een detox-sessie in een andere verworvenheid van de Moorse bezetting: de Hammam Al Andalus, een authentiek Arabisch (stoom)badhuis in een monumentaal gebouw vlakbij de Mezquita. Vandaar is het niet ver naar het Alcàzar Viejo, waar we een gratis dressuurshow zien op de binnenplaats van het prachtige gebouw van Córdoba Ecuestre, een hippisch centrum waar het befaamde Andalusische paard wordt getraind. Afwisselend is onze tocht langs de Andalusische paradores zeker. We hebben nu wel weer zin in een van die romantische kleinere stadjes en kiezen voor Carmona, niet ver van Sevilla. Daar wordt nog maar eens bevestigd dat de paradores op bevoorrechte plekken liggen, want deze zit in een 14de-eeuws fort bovenop een heuvel. Aan onze voeten ligt het stadje, dat

Hiernaast: de parador van Carmona zit in een middeleeuws fort. rechterpagina, met de klok mee: locals genieten van hun sherry; een van de smalle straatjes van het centrum van Carmona; salmorejo, een andalusische specialiteit; de prachtige patio van de parador van Carmona.

46

M éditerranée

een mooi historisch centrum heeft met veel kerken en een citadel. We scharen ons daar al snel bij de joviale lokale macho’s op leeftijd, die zich met een sherry’tje prepareren voor de siësta.

Stad van Rilke’s dromen Sevilla bewaren we voor een volgende keer, nu toeren we genoeglijk naar Ronda. Een stad die iedereen gezien moet hebben, al was het maar om de verbluffende ligging aan de rand van een diep ravijn. Ronda was de favoriete stad van de Duitse dichter Rainer Maria Rilke, die het omschreef als ‘de stad van mijn dromen’, de stad die hij overal had gezocht. En als je die stad ergens goed kunt zien, is het wel vanuit >

Dwalend door de smalle steegjes kom je overal wel een tapasbar tegen, waar je kunt smullen van hartige lokale lekkernijen


onze parador, die aan de rand van de afgrond ligt. Na een stevige wandeling hebben we echt zin in een menú del dia en gaan op aanraden van de receptionist naar restaurante Pedro Romero. Een typisch Andalusische ervaring, met opgezette stierenkoppen en talloze stierenvechtersaffiches aan de muur. De robuuste geuren beloven een calorierijke cocina tradicional. En – deze passage is niet voor vegetariërs! – je kunt er dan ook rabo de toro eten, gestoofde stierenstaart. Maar gelukkig hebben ze ook amandelsoep. • >

De paradores Het woord parador betekent halte (of halteplaats) in het Spaans. Dat klinkt iets te prozaïsch, als een bushalte of een spartaans onderkomen voor een pelgrim of een vertegen­ woordiger. Maar zo zijn ze niet bedoeld, want de paradores zijn begonnen als overheidsinitiatief om het toerisme te bevorderen en zijn altijd met veel zorg omringd, als officieel visitekaartje van de Spaanse overheid. In 1928 verrichtte de laatste vooroorlogse koning Alfonso XIII de opening van de eerste parador in het nietige Gredos, aan de rand van een natuurreservaat onder Ávila, zo’n tweeënhalf uur westelijk van Madrid. Vooral onder generalissimo Franco werd het netwerk enorm uitgebreid, en nu heb je er 93, niet alleen in Spanje, maar ook op de Spaanse eilanden en overzeese steden als Ceuta en Melilla. En ze zitten niet alleen in de grote steden, maar ook in kleinere steden met interessant historisch en cultureel erfgoed. Gaandeweg zijn door de staat steeds luxueuzere etablissementen aangeworven en kun je er ook op vijfsterrenniveau logeren, maar dan met een budget dat binnen het redelijke blijft. In de paradores verblijven steeds meer buitenlandse toeristen, maar ook veel Spanjaarden die van rust, cultuur en kwaliteit houden. Een tweepersoonskamer heb je al vanaf K  66, oplopend tot K  395 in de parador van het Alhambra. Het is alleen te hopen dat het noodlijdende staatsbedrijf niet wordt opgekocht door een grotere keten en daarmee de identiteit verwatert. www.parador.es

deze pagina's, met de klok mee: doorkijkje vanuit de parador; terrasjes in ronda; muurschildering van een Moor; bij de Plaza del Socorro in ronda; de beroemde kloof van ronda, gezien vanuit de parador. Volgende pagina: op de Plaza de la Corredera in Córdoba; het imposante interieur van de Mezquita in Córdoba.

48

M éditerranée


tips & adressen • Granada Wie het Alhambra op z’n mooist wil fotograferen, moet bij het krieken van de dag opstaan, anders word je overlopen door de toeristenmeute. Om alles met aandacht te zien moet je geruime tijd uittrekken. Vergeet het Generalife niet, het Arabisch paleis met zijn tuinen en waterpartijen. En bestel je kaarten ruim van tevoren, bijvoorbeeld via internet op: www.alhambra-tickets.es. Algemene informatie: www.alhambra-patronato.es.

• Córdoba Het Plaza de la Corredera is het grootste plein van de stad. De oude Joodse wijk, La Judería, maakt met zijn nauwe bruisende straatjes en pleintjes deel uit van Unesco’s Wereld­

50

M éditerranée

erfgoed. Natuurlijk mag je de Mezquita niet missen. De kathedraal van Córdoba is van 8.30 tot 10 uur niet open voor groepen, dus dat is een uitstekende bezoektijd. Voor tapas kun je terecht in vele barretjes, zoals gastrobar El Bocao. Calle de la Luna 2, www.elbocaogastrobar.com. Córdoba Ecuestre is een paardrijschool met spectaculaire shows in het Alcázar Viejo, een Moors paleis met mooie patio’s en tuinen aan de Rio Guadalquivir. Normaliter betaald, maar de training is gratis te aanschouwen. Rey Heredia 22, Cordoba, +34 957 497 843, www.cordobaecuestre.com. Je ‘baadt in de historie’ met kabbelende Zuid­Spaanse

muziek en weldadige massage in de Moorse Hammam Al Andalus. Calle Corregidor Luis de la Cerda 51, Córdoba, +34 902 333 334, www.hammamalandalus.com.

• Andalusische specialiteiten zijn bijvoorbeeld: salmorejo, casuela de fideos (vermicelli­ soep met zeevruchten en aard­ appel) of berenjenas fritas con miel (gefrituurde aubergine met honing en suiker, lijkt een beetje op churros).

• Ronda Na een stevige wandeling door het stadje en de kloof is het goed lunchen in Restaurante Pedro Romero. Virgen de la Paz 18, Ronda, +34 952 871 110, www.rpedroromero.com. Het interieur is compleet gewijd aan de corrida. Restaurante Duquesa de Parcent heeft een mooi terras met vistas panoramicas op de parador en de kloof van Ronda. Calle Tenorio 12, +34 952 871 965.

• De lente en de herfst zijn de beste jaargetijden om naar Andalusië te reizen. In de zomermaanden is het te heet en zijn de bezienswaardigheden te drukbezocht, in de winter kan het in het binnenland vrij guur en koud zijn. Een tocht langs de paradores in Andalusië levert de mooiste autoritten op, over perfecte snelwegen door afwisselende landschappen, en de meeste etappes vergen slechts anderhalf tot tweeënhalf uur rijden.


Verkrijgbaar bij Vandyck Stores, de betere linnenshops en beddenspeciaalzaken. Voor verkooppunten bij u in de buurt en de volledige collectie zie www.vandyckshop.nl TE ZIEN OP BED: WASHED EN CRISPY LINNENGOED UIT DE VANDYCK PREMIUM COLLECTION


WORD ABONNEE

ontvang het kookboek Verrukkelijk Rome bij een jaarabonnement

t.w.v. D2 4, 95

Verrukkelijk Rome, authentieke en hedendaagse gerechten Eleonora Galasso is een Romeinse in hart en nieren. Naast het geven van kooklessen en het schrijven van recepten geeft zij in Verrukkelijk Rome een levendig beeld van de typisch Romeinse eetcultuur én natuurlijk tal van authentieke recepten uit deze pure en smakelijke keuken. Van de klassiekers van la nonna tot moderne snacks: waan jezelf op een bruisend terras of in een drukke trattoria met dit kookboek dat door Britse kranten tot een van de tien beste kookboeken is uitgeroepen!

ABONNEMENT

Een jaarabonnement op Méditerranée (4 edities) kost D 20. Als bijdrage in de verzendkosten wordt eenmalig D 5 in rekening gebracht. Deze aanbieding is geldig zolang de voorraad strekt.

KORTING

In plaats van het cadeau kun je ook kiezen voor een eenmalige korting. Je betaalt dan maar D 15 voor een jaarabonnement.

AL ABONNEE?

Ben je al abonnee en wil je toch het kookboek ontvangen? Geef dan een abonnement cadeau aan iemand anders en ontvang zelf het kookboek.

GA NAAR www.mediterranee.info OF BEL 088 2266635 (op werkdagen van 9.00 -17.00 uur)


M

Azzurro

De kleur van deze speelse oorbellen uit de voorjaarscollectie van het merk Athena Gioielli doet denken aan de azuurblauwe zee en de

paradijselijke Italiaanse kustlijn. Athena Gioielli, Paraiso orecchini in argento naturale e smalti, K 78, www.athenagioielli.com.

SHOPPING ‘IK KOM TERUG UIT ITALIË EN NEEM MEE NAAR HUIS...’

Fris & fruitig Met deze felgekleurde bodywash met frisse granaatappelgeur waan je je weer even in de zomerse Méditerranée. Het product is te gebruiken als badschuim en

douchegel en de verpakking is door het prachtige ontwerp al een souvenir op zich! Ortigia Sicilia, Bagno Schiuma Melograno 250 ml, c 25, www.ortigiasicilia.com.

Vacanze Romane Wie aan Italië denkt, denkt aan de Vespa. Bij Fabriano Boutique koop je er een in sleutelhangervorm, gemaakt van Toscaans leer en

verkrijgbaar in drie verschillende kleuren. Fabriano Boutique, Portachiavi Animals Vespa, c 10, www.fabrianoboutique.it.

DE BLOEMETJES BUITEN Dit fleurige exemplaar uit de voorjaarscollectie van het tassenmerk Carpisa is ontworpen in samenwerking met Penélope en Monica Cruz en maakt je zomeroutfit helemaal af. Carpisa, Kanika bag, K 59,99, www.carpisa.it.

Goedgemutst Missoni staat bekend om zijn kleurrijke creaties. Zoals deze hoed, waarmee je jezelf stijlvol tegen de

(Italiaanse) zomerzon beschermt. Missoni, Beach Hat, c 300, www.missoni.com.

door Elise Dujardin M ÉDITERRANÉE 53


54

M ĂŠditerranĂŠe


Lanzarote Betoverd door het woeste noorden

Exotische lagunes, witte vissersdorpen, stille stranden en een droomvallei vol palmbomen. De dunbevolktste kant van Lanzarote – het woeste noorden – is precies waar je als liefhebber van puur en authentiek blij van wordt.

éditerranée 55 tekst en foto’s Hans Avontuur M éditerranée


W

e lopen op blote voeten door een azuurblauwe zee. Om ons heen een surrealistisch landschap van zandduinen en lava­ formaties. Aan de horizon staan de witte huisjes van het dorp Orzola, met pal daarachter de contouren van gedoofde vulkanen die tot bijna zevenhonderd meter hoog gaan. De lagune Charca de la Novia is een van de verborgen parels in het ongepolijste noorden van Lanza­ rote. Zo liggen er langs de rotskust meer fraaie baaitjes en kleine stranden en

56

M éditerranée

ademt Orzola de ontspannen sfeer die in het zuiden van het eiland nauwelijks nog te vinden is. Vandaag is vandaag, morgen is morgen. In de vroege ochtend of avond is Charca de la Novia op z’n mooist. Dan kabbelt het water en fluistert de wind. Bij eb waden we dwars door de lagune richting de Atlantische Oceaan terwijl de vissen voor onze voeten wegschieten. Na afloop leggen we de handdoeken achter een muurtje van lavastenen. Ons eigen kleine universum. Bezoekers die vanuit het diepe zuiden naar het noorden rijden, komen er vooral voor de ferry naar het eilandje La Graciosa en voor de Mirador del Río, het


uitkijkpunt dat kunstenaar en architect César Manrique (1912­1992) in een 474 meter hoge rotswand liet uithakken. Daarover later meer. Eerst nog een duik.

Cool en hip Onze uitvalsbasis bevindt zich in het vissersdorp annex badplaatsje Arrieta. Op het terrein van Finca de Arrieta staan enkele huisjes en Mongoolse yurts, die met behulp van wind en zon van elektri­ citeit worden voorzien. Nee, geen geitenwollen sokken, maar cool en hip. Met onder meer een honesty shop (zelf opschrijven wat je hebt gehaald) en een vloot met hybride huurauto’s. Terwijl ’s ochtends de eerste zonnestralen over de horizon glippen, ritselt de zeewind zacht door het doek van onze yurt. Als we heel goed luisteren horen we de branding in de verte. Dat is nog eens wakker worden. Dan komt mijn jongste zoon enthousiast door het poortje gerend: ‘Ik ben bij de kippen geweest, we hebben verse eieren!’ We ontbijten in de keuken die tussen onze prachtig ingerichte yurts in staat. En dan plannen maken voor de dag, altijd lastig. Zoon wil voetballen, dochter wil bodyboarden, papa en mama zouden graag eerst een dorp bezoeken. Eén ding staat echter

vast. We blijven in het heerlijke noorden. Een compromis is snel gevonden, want alles ligt dicht bij elkaar. Dus beginnen we in Punta Mujeres, een dorpje dat een paar kilometer verderop ligt. Geen ligbeddenverhuur, timeshare accommoda­ tie of kant­en­klaar toeristenvermaak. Op zee pruttelt slechts de motor van een kleine vissersboot en op de rotspunt staat een eenzame hengelaar zijn geluk te beproeven. Junior is blij met het voetbal­ veldje bij de haven. De bal rolt nog maar nauwelijks of er komen al kinderen uit het dorp aangerend. ‘Partido, partido?’

De beste golven In tegenstelling tot Punta Mujeres heeft Arrieta wel een behoorlijk strand dat vooral bij surfers geliefd is. Toch over­ heerst ook hier de rust. Bovendien komen er bijna uitsluitend Spanjaarden. Vooral mensen uit de hoofdstad Arrecife die hier hun vrije tijd doorbrengen op het strand en – belangrijker nog – in de visrestaurants, die tot de beste van het eiland behoren. We zitten aan een tafel vol tapas met alleen maar Spaanse families om ons heen. We genieten, tijd is hier relatief. Zodra er een schaaltje leeg is, bestellen we er nog eentje. Gegrilde inktvis, >

Terwijl ’s ochtends de allereerste zonnestralen over de horizon glippen, ritselt de zeewind zacht door het doek van onze yurt

Openingspagina’s: het uitkijkpunt bij Mirador del rio. Linkerpagina, met de klok mee: Jameos del agua, ontworpen door César Manrique; Charca de la novia; historische kern van arrecife; vissersbootjes bij Punta Mujeres. Onder: logeren in een ingerichte yurt.


Wij schenken nog maar eens in en kijken uit over de zee. Als dit het paradijs niet is, komt het er toch knap dichtbij

Boven: de binnenhaven van arrecife; onder: prachtig bloeiende cactussen. rechterpagina met de klok mee: kanon voor het Castillo de San Gabriel; kerk van teguise; tapas op een terras; bijzondere architectuur in Lagomar; Jameos del agua staat bekend om de albinokreeft.

garnalen, viskroketjes, aardappeltjes met mojo (Canarische saus), en kip met verse groente. Kinderen rennen tussen de tafels door, oma’s kijken tevreden toe, en af en toe waait er een vleugje knoflook met de zilte zeelucht mee. Zitten, eten, praten, drinken en kijken. Meer is er niet nodig voor alweer een geslaagde middag. Vanaf de metershoge pier springen kinderen het water in en op zee proberen de surfers de beste golven te pakken. Mijn dochter pakt een body­ board en leeft zich uit. En wij? Wij schenken nog maar eens in – de viskroketjes nog een keer? – en kijken uit

over zee. Iedereen gelukkig. Als dit het paradijs niet is, komt het er toch knap dichtbij.

Wonderwereld De invloed van de eerdergenoemde César Manrique is nog overal merkbaar. Zonder vals sentiment wordt hij beschouwd als de redder van het eiland. Hoewel het, zeker in het zuiden, niet overal even goed gelukt is, mag je het toerisme voor Canarische begrippen bescheiden noemen. Zijn aanbevelingen over bijvoorbeeld de maximale hoogte van gebouwen en de kleuren, worden nog


altijd gevolgd. We beginnen bij Jameos del Agua, een wondere wereld van gangen, sculpturen en baden in een onderaardse lavagang van een oude vulkaan. Daarna ‘doen’ we de Mirador del Río met zijn fenomenale uitzicht, gevolgd door het Museo LagOmar in Nazaret. Deze laatste – van oorsprong een woonhuis – is de minst bekende van het stel, maar ook de meest verrassende. De kinderen kijken hun ogen uit en wanen zich in een James Bond­film. Een huis kun je het niet noemen, meer een spannend labyrint vol kruip­door­sluip­ door­gangen met verrassende hoekjes. Zo voert een witte tunnel met stapstenen

over een smalle vijver naar een binnen­ tuin, waar een trap naar boven leidt voor het uitzicht, gevolgd door een bocht richting een zitkamer. Fantasie als hoogste vorm van architectuur. Het verhaal wil dat acteur Omar Sharif het huis precies één dag in zijn bezit heeft gehad. Nog dezelfde avond zou hij het tijdens een potje poker hebben verloren.

Duizend palmen Het noorden van Lanzarote pakt ons stukje bij beetje in. Met uitzondering van de badplaats Costa Teguise – deels door Manrique bedacht als voorbeeld voor de

ontwikkeling van het toerisme – regeert de kleinschaligheid in dorpen als Arrieta, Punta Mujeres, Orzola, Haría, Los Valles en Guatiza. Elke tocht door het binnen­ land is weer verrassend. We ontdekken een uitkijkpunt dat honderden meters boven het Famara­strand ligt, bezoeken een heus piratenkasteel en zien hoe wijnstokken worden beschermd door opgestapelde lavastenen. Het landschap is misschien nog wel het meest intrigerend van allemaal. Het is kaal, ruig en duidelijk gevormd door vulkanen. Overal waar je rijdt krult het asfalt over de flanken van kegels en > kraters. Met enige regelmaat klinkt


vanaf de achterbank de vraag: ‘Doet die vulkaan het nog?’ We maken een tussen­ stop in Haría, het dorp in de Vallei van de Duizend Palmen. We hebben ze niet geteld, maar het lijkt allerminst overdre­ ven. Het is fijn slenteren langs vierkante witte huizen met groene en bruine luiken. Het tempo lijkt er de afgelopen vijftig jaar nauwelijks te zijn veranderd. Tijd voor koffie en fris op het pleintje. De bezoekers die er zijn, komen voor het graf en het museum van Manrique, die de laatste jaren van zijn leven in Haría woonde. Toch is het vooral de serene sfeer die beklijft. In de straatjes, de traditionele Ney­Ya bar of op een terras

60

M éditerranée

onder de bomen van het Plaza León y Castillo, ’s zondags het decor van een alternatieve markt.

Tapas als kunstwerkjes Architectuur, kunst, Manrique, Lanza­ rote. Ze vloeien als vanzelf in elkaar over. Dat geldt voor de Mirador del Río, Jameos del Agua, Museo LagOmar, het kleine oude centrum van Arrecife, de Jardín de Cactus, Casa del Campesino en ook voor het stadje Teguise. Het is stil in deze voormalige hoofdstad. Alleen op zondag, wanneer het markt is, wordt het overspoeld door dagjesmensen. Nu niet. We lopen door de straatjes rondom de


We maken een tussenstop in Haría, in de Vallei van de Duizend Palmen. We hebben ze niet geteld, maar het lijkt allerminst overdreven kerk en voelen het rijke verleden: de kathedraal, patriciërshuizen, fraaie straatverlichting. In het Casa Museo Palacio Spinola mogen we dwalen door vertrekken met hoge plafonds, grote houten ramen en prachtige vloeren. De kinderen rennen door de lege straten. Hun voetstappen weerklinken tussen de witte rechte gevels. Bij bar Loris eten we tapas die als kleine kunstwerken op een plank worden geserveerd. Oké, oké, genoeg cultuur. We willen het water in. Daarvoor dalen we af naar het Famara­strand. De woeste branding is al van verre te zien en de strandwacht rijdt

druk met quads op­en­neer om zwem­ mers te waarschuwen. Na de overweldi­ gende golven, zoeken we een plek uit de wind. Afgezien van een verdwaald bungalowpark is er aan het strand geen accommodatie of horeca te vinden. Kilometerslang is er niets anders dan strand. Het spel van eb en vloed trekt voren in het zand, maakt eilandjes en waterpartijen. Rechts rijst een enorme rotswand op uit zee, links zijn de vulkaan­ kegels te zien van het Timanfaya National Park. Voor grootse schoonheid hoef je op Lanzarote soms niets anders te doen dan je ogen te openen. • >

Linkerpagina, met de klok mee: Haría; teguise; zwembad van Lagomar; leugenbank bij arrecife. deze pagina, boven: tapas­ restaurant op de kade van arrieta; onder: vanaf de pier van arrieta het water in.


tips & adressen Logeren • Finca de Arrieta is een eco - retreat met luxe, sfeervolle huisjes en Mongoolse yurts, die half in de openlucht een eigen badkamer en keuken hebben. Het complex beschikt bovendien over een klein zwembad met loungeruimte eromheen. Kinderen vinden het vooral leuk om de dieren (kippen, eenden, ezels) te voeren en eitjes te rapen. Vanaf € 110 per nacht, www.lanzaroteretreats.com. • Rural Villa’s biedt prachtige huizen aan op verschillende plaatsen in het noorden, waaronder in de omgeving van Haría. De accommodaties, vaak in eeuwenoude finca’s, verschillen in grootte en luxe. www.rural-villas.com. • Casa Iside B&B ligt aan de rand van het gezellige Teguise en biedt twee kamers. De Superior-kamer is het leukst met onder meer een eigen terras. De B&B beschikt over een klein zwembad en enkele fijne hoekjes in de tuin. Vanaf € 60 per nacht. casaisideteguise.wixsite. com/lanzarote. • Dorpshuizen in onder meer Arrieta en Puerto Mujeres zijn ook via Lanzaroteretreats te huur. Voor een echt ‘onder de Spanjaarden’-gevoel. Let wel op de locatie. Zo bevindt de Fisherman’s Cottage zich naast een barretje waar de mensen tijdens het seizoen tot

62

M éditerranée

laat op het terras zitten. Er zijn rustiger gelegen opties. Lekker eten • Restaurante Amanecer is een van de goede visrestaurants van Arrieta. Wat is er mooier dan verse vis eten op een terras boven zee? Op zondagen staat er vaak een lange rij locals voor de deur. Meer aanbeveling is niet nodig. Calle Garita 44, +34 928 84 8390. • El Chiringuito staat boven het strand van Arrieta en zo eenvoudig kan het dus zijn. Het is niet meer dan een strandbarretje met een keuken. Zoek een plaatsje op het no - nonsenseterras en geniet van de verrukkelijke tapas. Playa Garita, +34 626 62 7813. • Loris bevindt zich in het hart van Teguise, de voormalige hoofdstad. Hier zijn de tapas kleine kunstwerkjes. Relaxte sfeer, goede wijn en regelmatig livemuziek. Plaza Clavijo y Fajardo 1, +34 690 82 4501. • Pizzeria La Villa in Teguise, omdat dit misschien wel de beste van het eiland is. Ambachtelijk gemaakt met Spaanse invloeden. Proeven is geloven. Calle José Betancort 12, +34 928 84 5904. • Bar Cafeteria El Rincón De Quino voor een kop koffie in de ochtend. Het is

vooral de locatie die het ‘m doet: het mooie pleintje van Haría. Plaza Léon y Castillo 1, +34 637 10 6389. • Mirador del Río, inderdaad hèt bouwwerk van Manrique, heeft de meest bijzondere bar van het eiland. Uitgehouwen in de rotsen met grote ovale ramen die uitzicht bieden op zee en het eilandje La Graciosa, waar alleen zandpaden zijn. Uitstapje • La Graciosa Vanuit Orzola gaat er verschillende keren per dag een ferry naar La Graciosa, het kleinste bewoonde eiland van de Canarische Eilanden. Er zijn slechts twee dorpen, waar je mountainbikes kunt huren om het eiland te verkennen. Wie wil blijven slapen moet reserveren: overnachtingsmogelijkheden zijn beperkt aanwezig. Vervoer • Er zijn dagelijks directe vluchten van Nederland naar Lanzarote met onder meer Ryanair, Transavia en Tui. Tickets vanaf ruim B 100 voor een retourvlucht. Het vliegveld ligt nabij Arrecife en wie het noorden wil ontdekken, doet dat het best met een huurauto. informatie www.turismolanzarote.com www.turismoteguise.com www.cesarmanrique.com www.fcmanrique.org www.spain.info/nl


CAPITOOL LAAT JE DE WERELD ZIEN!

Capitool laat zien in 123 gidsen: • 45 landen • 43 steden • 38 streken / eilanden • 53.417 foto’s • 3.292 illustraties

Capitool biedt al meer dan 20 jaar het allergrootste reisplezier: • De vijf sterren-reisgids voor levensgenieters • Zorgvuldig samengestelde, kwalitatief hoogwaardige inhoud • Schitterende foto’s en illustraties • Bestand tegen intensief gebruik voor, tijdens en na je reis • De gids die je nog lang zult bewaren samen met je herinneringen

Voor het complete aanbod allergrootste reisplezier zie capitool.nl Verkrijgbaar bij alle (online)boekhandels


Zeeduivel met citroen & venkel met snijbonen in een dressing van walnoot, mango & granaatappel

64

M ĂŠditerranĂŠe


Voorbereiding: 15 minuten Bereiding: 25 minuten

Voor 6 personen

• 100 g bloem • 6 zeeduivelfilets, in blokjes van 1 cm • 4 el extra vergine olijfolie • 50 g boter • 2 venkelknollen, in blokjes van 1 cm, loof apart • 120 ml water • 4 el citroensap • 2 tl venkelzaad • zout en witte peper

Snijbonen

• 1 teentje knoflook, gepeld • 600 g snijbonen, schoongemaakt • zout en peper • 25 g bieslook, fijngehakt • 8 walnoten, gepeld • 1 el Parmezaanse kaas, geraspt • 2 el wittewijnazijn • 4 el extra vergine olijfolie • ¼ grote mango, geschild en in blokjes • 100 g granaatappelpitjes Vul voor de snijbonen een grote pan voor de helft met water, doe het teentje knoflook erin en breng aan de kook. Voeg wat zout toe en kook hierin de snijbonen in 5 minuten gaar. Giet af, vang daarbij 3 eetlepels van het knoflookkookvocht op en spoel de bonen af onder koud water. Zet ze apart. Meng de bieslook met de walnoten, de Parmezaanse kaas, de azijn, de olijfolie, de mango, de granaatappelpitjes en het opgevangen kookvocht in een kleine kom. Breng op smaak met zout en peper en zet apart. Doe de bloem met de zeeduivel in een grote diepvrieszak en schud tot de vis volledig met bloem is bedekt. Verhit de olie en de boter samen in een grote braadpan. Voeg de venkel en het water toe, zet het vuur hoger en laat 10 minuten zachtjes koken. Roer de zeeduivel met het citroensap en het venkelzaad erdoor. Breng op smaak met zout en witte peper. Laat nog 10 minuten koken en draai de stukjes vis af en toe zodat ze allemaal even gaar worden. Bestrooi met het venkelloof, sprenkel de dressing over de snijbonen en serveer direct.

Delizie di

Roma

Prachtig om te zien en bomvol smaak. De Romeinse Eleonora Galasso vertaalde haar ‘dolce vita’ naar een veelzijdig en toegankelijk kookboek. Deze recepten zijn perfect voor een vrolijke avond met goede vrienden.

‘Verrukkelijk Rome: authentieke en hedendaagse gerechten’, Eleonora Galasso, GoodCook, ISBN 9789461431639, I� 24,95.

M éditerranée

65


Ingepakte groentetaart

Voorbereiding: 40 minuten Bereiding: 1 uur en 40 minuten

Voor 6 personen

• 50 g gezouten boter • 500 g prei, schoongemaakt en in dunne ringen • een handvol basilicum, grofgehakt • een handvol salie, grofgehakt • zout en peper • 500 g snijbiet, schoongemaakt en steeltjes verwijderd • 3 eieren • 200 ml slagroom • 1 wortel, in blokjes van 5 mm • 1 stengel bleekselderij, in blokjes van 5 mm • 200 g radijs Smelt de boter in een grote pan op laag vuur, doe de prei erbij en laat 1 uur regelmatig roerend zachtjes garen, tot de prei zacht en glazig is en uit elkaar valt. Roer de basilicum en de salie erdoor, breng op smaak met zout en peper en haal de pan van het vuur. Zet apart. Doe intussen de snijbietblaadjes in een grote pan lichtgezouten, kokend water en blancheer 2 tot 3 minuten. Giet af en laat tussen twee schone theedoeken drogen. Verwarm de oven voor tot 180 °C. Maak een vel bakpapier met wat water vochtig en bekleed hiermee een springvorm van 18 cm. Klop de eieren in een kom licht en luchtig. Voeg de slagroom eraan toe en klop tot het eimengsel iets stevig is. Bestrooi met zout en peper en roer de prei, de wortel en de bleekselderij erdoor. Verdeel de snijbietbladeren, op een paar na, overlappend over de bodem en zijkanten van de springvorm. Schenk het groentemengsel erin, vouw de overhangende bladeren naar het midden en leg de rest van de bladeren erop, zodat de vulling volledig bedekt is. Dek de taart losjes af met bakpapier en bak 40 minuten in de oven, tot de vulling is gestold. Haal uit de oven, verwijder het bakpapier en draai voorzichtig om. Snijd de radijsjes met een mandoline of een scherp mes in dunne plakjes en garneer hiermee de taart. Serveer warm of koud.

66

M éditerranée


Gevulde pastaschelpen op een bedje van basilicum (voor recept zie pagina 70)

M ĂŠditerranĂŠe

67


Gevulde courgettebloemen (voor recept zie pagina 70)

68

M ĂŠditerranĂŠe


Gestoofd konijn met druiven & olijven

Voorbereiding: 10 minuten Bereiding: 1 uur

Voor 6 personen

• 4 el extra vergine olijfolie • 1 konijn à 1,5 kg, in 8 stukken • 1 grote witte ui, gesnipperd • 1 teentje knoflook, geperst • 2 laurierblaadjes, plus extra ter garnering • een handvol salie, grofgehakt • zout en peper • 120 ml jonge rode wijn • 150 g ontpitte zwarte olijven • ongeveer 250 ml groentebouillon • 100 g blauwe druiven • 60 g wilde rucola, plus extra ter garnering Verhit de olie in een grote pan met dikke bodem op laag vuur. Voeg het vlees toe en bak in 10 minuten, halverwege kerend, aan alle kanten licht goudbruin. Voeg de ui, de knoflook, de laurierblaadjes en de salie toe en breng op smaak met zout en peper. Bak al roerend 10 minuten, tot de ui zacht is. Schenk de wijn erbij, voeg de olijven toe en breng zachtjes aan de kook. Laat 30 tot 35 minuten zonder deksel op de pan af en toe roerend op laag vuur koken. Voeg een soeplepel bouillon toe als het vlees dreigt uit te drogen. Roer de druiven en de rucola erdoor en laat nog 10 minuten koken, tot de saus dik en glanzend is en het vlees van het bot valt. Strooi een handvol rucola op een ovale serveerschaal. Schep het stoofvlees erop en garneer met wat extra rucola. Garneer één kant van de serveerschaal met de laurierblaadjes, zodat je stoofschotel een ‘kroon’ krijgt. Serveer met een eenvoudige groene salade en voldoende brood om in de saus te dopen.

>

M éditerranée

69


Gevulde pastaschelpen op een bedje van basilicum

Gevulde courgettebloemen

Voorbereiding: 15 minuten Bereiding: 15 minuten

Voorbereiding: 15 minuten Bereiding: 5 minuten

Voor 4 personen als hoofdgerecht

Voor 4 personen

• 5 kleine pruimtomaten • 1 avocado • 1 el gezouten kappertjes (capperi sotto sale, o.a. Italiaanse delicatessenwinkels), afgespoeld • 6 el extra vergine olijfolie • 3 ansjovisfilets in olijfolie • 350 g tonijn op water uit blik, uitgelekt • 100 g ontpitte zwarte olijven, fijngehakt • 1 stengel bleekselderij, fijngehakt • 1 rode ui, fijngesnipperd • een grote handvol basilicum, grofgehakt, plus hele blaadjes ter garnering • 2 kleine handen vol salie, grofgehakt • zout en witte peper • 400 g conchiglioni (grote pastaschelpen) • 1 teentje knoflook, gepeld • een grote hand vol bladpeterselie • 2 el broodkruim • 1 el gedroogde oregano Leg de tomaten in een kom, schenk er kokend water over en laat 1 tot 2 minuten staan. Giet de tomaten af, snijd ze aan de bovenkant kruiselings in en verwijder het vel. Snijd in blokjes van 5 mm. Halveer de avocado, schep het vruchtvlees er met een lepel uit en snijd in blokjes van 5 mm. Hak de helft van de kappertjes fijn. Verhit 1 eetlepel olijfolie met de ansjovisfilets in een grote pan op middelhoog vuur. Voeg de tonijn toe, maak grote stukken wat kleiner en bak al roerend 5 minuten. Roer de tomaat, de avocado, de gehakte kappertjes, de olijven, de bleekselderij, de ui, het basilicum, de salie en 3 eetlepels olijfolie erdoor. Breng het geheel op smaak met een snufje witte peper en haal van het vuur. Breng een grote pan licht gezouten water aan de kook, voeg de conchiglioni toe en kook zoals aangegeven op de verpakking al dente. Giet de pasta af en spoel snel onder koud water af om te voorkomen dat de pasta verder gaart. Bak de knoflook in de resterende 2 eetlepels olijfolie in een grote pan bruin. Haal de knoflook uit de pan, doe de conchiglioni in de pan en meng goed met de knoflookolie. Schep de vulling in de pastaschelpen. Serveer in een grote schaal op een bedje van basilicumblaadjes, bestrooid met de gehakte peterselie, het broodkruim, de oregano en de rest van de kappertjes.

70

M éditerranée

• extra vergine olijfolie, om in te vetten • 12 grote courgettebloemen (o.a. groothandel of groenteboer) • 250 g ricotta • 100 g taleggio of fontina (o.a. de betere kaasboer of Italiaanse delicatessenwinkels) of een andere halfzachte kaas • 1 tl nootmuskaat • 1 tl witte peper • 3 el geraspte Parmezaanse kaas • zout • 50 g broodkruim Zolang ik me kan herinneren spelen courgettebloemen een belangrijke rol in de Romeinse eetcultuur. Ja, het is een pietepeuterig werkje om hun meeldraad en stamper te verwijderen voordat je ze kunt eten, maar laat je daardoor niet tegenhouden. Achter hun schijnbaar moeilijk hanteerbare verschijning schuilen zalige bloemen die zacht en toch knapperig zijn, uitermate geschikt om te frituren of als topping op een pizza te gebruiken. In dit recept worden ze gevuld met een combinatie van heerlijke kazen. Serveer bij deze gevulde bloemen een glas chianti voor een perfect voorgerecht. Verwarm de oven voor tot 180 °C. Vet een grote bakplaat licht in met olie. Snijd met een scherp mes eventuele oneffenheden rond de onderkant van de courgettebloemen weg en verwijder de steel op 1 cm na (hierdoor blijft de courgettebloem niet alleen heel, maar het ziet er ook mooi uit). Snijd de courgettebloemen in de lengte open en zorg ervoor dat ze niet stukgaan. Verwijder de meeldraad en de stamper. Je kunt de bloemblaadjes ook voorzichtig openvouwen in plaats van de bloemen open te snijden. Meng in een kom de ricotta met de taleggio, de nootmuskaat, de witte peper en de helft van de Parmezaanse kaas en breng op smaak met zout. Vul de courgettebloemen met behulp van een spuitzak of een theelepel met het kaasmengsel. Sluit de bloemen door de uiteinden van de bloemblaadjes een slag te draaien en leg op de bakplaat. Bestrooi met het broodkruim en de rest van de Parmezaanse kaas en bak 5 minuten in de oven, tot de courgettebloemen licht goudbruin zijn. Serveer warm.


Semifreddo van amandelkoekjes & zoete wijn

Voorbereiding: 30 minuten plus invriezen

Voor 8 personen

• 3 grote eieren, gesplitst • 50 g suiker • snufje zout • 400 ml slagroom • 1 el citroensap • 400 g cantucci, verkruimeld • 120 ml Vin Santo, marsala of madera • 170 g bramen (optioneel), vers of diepvries Bekleed een broodbakvorm voor een brood van 900 gram met plasticfolie en laat aan de zijkanten overhangen (zo kun je de semifreddo straks eenvoudig uit de vorm halen). Klop de eidooiers met de suiker in een grote kom, tot het eidooiermengsel licht, romig en in omvang bijna verdubbeld is. Klop in een andere kom de eiwitten met een snufje zout tot stijve pieken. Klop in een derde kom de slagroom tot zachte pieken. Voeg de eiwitten aan het eidooiermengsel toe, vervolgens de slagroom en spatel alles van boven naar beneden door elkaar. Spatel voorzichtig het citroensap en een kwart van de koekkruimels erdoor. Doe de rest van de koekkruimels in een kleine kom, schenk de Vin Santo erover en meng goed. Vul de vorm eerst met een laagje geweekte koekkruimels, gevolgd door een laag slagroommengsel. Maak op die manier nog meer laagjes tot alle ingrediënten gebruikt zijn en zorg dat je eindigt met een laag cantucci. Zet 4 uur in de diepvries, tot de semifreddo stevig aanvoelt. Haal de semifreddo 10 tot 15 minuten voor het serveren uit de diepvries zodat hij iets zachter wordt. Keer de vorm om op een ovale schaal. Bestrooi de semifreddo eventueel met wat bramen, snijd in dikke plakken, serveer en geniet ervan!

M éditerranée

71


t.w.v. D1 49, 95


WORD ABONNEE Vandyck-dekbedovertrekset bij een tweejaarabonnement ABONNEMENT

Botanical Garden Haal de natuur in huis met deze prachtige bloemen, planten en kruiden in verschillende tinten groen, paars en roze. De achterkant van het dekbedovertrek is effen wit. Dit dekbedovertrek is gemaakt van 100% katoensatijn waardoor het heerlijk zacht en soepel aanvoelt. Bij de set ontvang je ook twee kussenslopen. Neem nu een abonnement op Méditerranée en ontvang de dekbedovertrekset in de maat van je keuze: • 2 x eenpersoons 140 x 200/220 • 1 x tweepersoons 200 x 200/220 • 1 x lits - jumeaux 240 x 200/220

Een abonnement op Méditerranée (8 edities) kost D 45, inclusief de eenmalige verzendkosten van het geschenk. Deze aanbieding is geldig zolang de voorraad strekt.

KORTING In plaats van het cadeau kun je ook kiezen voor een eenmalige korting. Je betaalt dan maar D 30 voor 8 edities.

AL ABONNEE? Geef dan nu een abonnement cadeau en ontvang zelf de dekbedovertrekset.

KIJK OP

www.mediterranee.info

OF BEL

088-2266635 (op werkdagen van 9.00 - 17.00 uur)

LEVEN IN FRANKRIJK 73


M

CULI

Tropische tuinen Haal de natuur in huis met de Jardins Extraordinaires-collectie van het Franse merk Gien. Het fleurige thema roept beelden op van de prachtige botanische tuinen die je vaak in het Middellandse Zeegebied tegenkomt. Gien, Jardins Extraordinairescollectie, vanaf c� 30, www.gien.com.

Aan tafel bij Fidan

Fidan’s Family Food is niet alleen een kookboek met fijne recepten. Het boek is ook een biografie met de familie van Fidan in de hoofdrol. Aan de hand van anekdotes en herinneringen geeft ze je een kijkje in haar leven en neemt ze je mee in

74

M ÉDITERRANÉE

door Elise Dujardin

de Turkse keuken. Hoe verder je in het boek komt, hoe meer het voelt alsof je Fidan persoonlijk kent. Fidan Ekiz, ‘Fidan’s Family Food’, Uitgeverij Unieboek| Het Spectrum, ISBN 9789000352982, K 22,50 (verschijnt op 10 april).

Lekkers uit Galicië De gerechten in het kookboek Mijn keuken van Galicië zijn geïnspireerd op de jeugdherinneringen van auteur Isabel Meniño, die haar zomers doorbracht bij haar oma in Galicië. Het boek bevat een aantal Spaanse klassiekers zoals de tortilla española en een recept

voor sangría, maar komt ook zeker verrassend uit de hoek met bijvoorbeeld het recept voor Ropa Vieja (‘oude-klerenstoofpot’). Isabel Meniño, ‘Mijn keuken van Galicië’, Uitgeverij Terra, ISBN 9789089897350, K� 29,99.

Gelato per tutti! Op 21 april wordt in Florence de aftrap gegeven van de achtste editie van het Gelato Festival. Tijdens dit evenement laten verschillende gelatieri hun meest bijzondere smaken aan het publiek en de jury proeven. Het festival reist vervolgens gedurende de zomer door Europa waarna het in

september weer terugkeert naar Florence voor de grote finale! ‘Gelato Festival’, o.a. 21 t/m 25 april, Piazzale Michelangelo, Florence, www.gelatofestival.it.


Ontdek met het unieke Prinos-concept het authentieke Griekenland Nu bij Prinos Reize n: Eilandhoppen op M

ykonos, Paros en

Naxos

En ook: Geheimtip Poros, ideaal uitgangspunt voor het ontdekken van de Peloponnesos

www.prinosreizen.nl tel. 0252-349890


openingsfoto Šhollandse hoogte: de KerK van de Zeven Martelaren, Kastro


MILOS, KIMOLOS & SIFNOS

De heimwee van Venus

tekst Toenke Berkelbach foto’s Alessandro Calligaro M éditerranée 77


Stranden in bijna alle kleuren van de regenboog, octopussen die te drogen hangen in de zon – je vindt het op het prachtige Griekse eilandje Milos, waar ooit de wereldberoemde Venus van Milo werd gevonden. In de buurt liggen Kimolos, Sifnos, en het onbewoonde Polyaigos. Het eten en de natuur zijn er even goddelijk als de mythische geschiedenis.

W

at zou de Venus van Milo gedacht hebben toen ze in 1820 het eiland Milos, dat toen nog Milo heette, verliet? Waarschijnlijk heeft ze op het schip waarop ze weggevoerd werd met een marmeren brok in haar keel omgekeken naar haar prachtige eiland. Ze had er immers eeuwenlang gewoond, heel knus in een onderaardse nis. Tot ze op 8 april 1820 opgegraven werd door de boer Yorgos die op zoek was naar stenen om een hutje te bouwen. Yorgos stond aan de grond genageld en

slaakte een kreet van bewondering. Niet zozeer vanwege de artistieke waarde van Venus maar waarschijnlijk vooral omdat hij nog nooit zo’n mooie naakte vrouw had gezien. Want op Milos gingen de vrouwen in 1820 nog dag en nacht gekleed in zwarte wollen kleding en bleef het voor de mannen altijd maar raden wat daaronder allemaal schuilging. Het lot van Venus werd verder bepaald door de Franse marineofficier Olivier Voutier die toevallig even verderop aan het graven was. Hij hoorde Yorgos’ schreeuw, rende ernaartoe, zag Venus en begreep meteen dat het om een unieke kunstschat uit de Griekse oudheid ging. Venus belandde na wat getouwtrek met de

'Milos is geen groot eiland, maar er zijn zo'n 75 stranden. Het bijzondere is de enorme variëteit aan kleuren' Russen op een Frans fregat en werd als kado voor Koning Lodewijk XVIII ingescheept naar Parijs. En wat zou Venus in het Louvre, waar ze nu al bijna tweehonderd jaar eenzaam op een sokkel staat, het meest missen van haar eiland? De zon, de zee of de prachtige stranden? Of de warme gastvrijheid van de bewoners van Milos? Er is veel geschreven over Venus’ blik en de mysterieuze uitdrukking op haar witmarmeren gezicht. Maar als je een keer op Milos geweest bent begrijp je dat die blik eigenlijk maar een ding kan betekenen: heimwee naar haar eiland.

Zilveren randje Yorgos heet onze gastheer op Milos. Nee, hij is geen afstammeling van de

78

M éditerranée


Yorgos die Venus opgroef, het is een veel voorkomende naam op Milos. Yorgos runt zijn mooie kleine B&B op een heel persoonlijke manier. Hij is trots op zijn eiland en de eerste dag ‘peilt’ hij altijd zijn gasten, vertelt hij later. Wat zal hen het meest interesseren? De prachtige stranden van Milos? Het heerlijke eten? En vlees- of visgerechten? Of zou er belangstelling zijn voor het net gerestaureerde amfitheater van Milos? Met ons treft Yorgos het want we zijn zowel

culinaire als culturele omnivoren. Met wel graag wat ontspannende stranden om van die overdaad bij te komen. Yorgos grinnikt. ‘Laten we dus maar beginnen met de stranden. Bovendien zijn de stranden van Milos een hoofdstuk op zich. Milos is geen groot eiland maar er zijn zo’n 75 stranden. Het bijzondere is de enorme variëteit aan kleuren.’ Inderdaad zagen we dat al toen we op Milos af kwamen varen. Het was alsof we door een regenboog heen >

Openingspagina’s: het eftamartyres-klooster op Sifnos. Linkerpagina, met de klok mee: hagelwit kapelletje; het zonovergoten dorpje Klima; de witte rotsen van Sarakiniko (alle Milos). Boven, met de klok mee: het dorp Mandrakia; bougainville; het Firiplaka-strand (eveneens alle Milos).

M éditerranée

79


Boven: bij restaurant Medousa in Mandrakia op Milos hangen de inktvissen in de zon te drogen; het strand van Psathi op Kimolos; de baai van de haven van Kimolos. rechterpagina, met de klok mee: eenvoudige decoratie voor een huis op Kimolos; het agia Kiraki strand op Milos; ook op Sifnos versiert men de huizen.

80

M éditerranée

voeren. Dan weer werd het water goudgeel, daarna rood, toen weer groen en tot besluit ineens weer schitterend wit alsof iedere golf een zilveren randje had. ‘Met de stranden van Milos is het maar net voor welke kleur je die dag in de stemming bent’, zegt Yorgos. Wij zijn die dag in de stemming voor wit. Yorgos wijst ons het witste strand. ‘En als je daar toch bent, ga dan lunchen bij Medousa, een eenvoudig visrestaurant maar het meest verfijnde van Milos. Als je aan zee

inktvissen aan een waslijn ziet wapperen in de wind, daar is het.’ De heuvelachtige binnenlanden van Milos zijn glooiend intact gebleven. Alle witte boerderijen die er verlaten in het landschap staan zijn authentiek. Dan de bocht om en ineens zien we de zee. Op het verlaten witte strand is het net of het warme zand je masseert. Het zwemmen is er een unieke belevenis want door het hoge zoutgehalte in het water lijk je erop te drijven. Dan ineens zien we vanuit de


‘Als je aan zee inktvissen aan een waslijn ziet wapperen in de wind, heb je het restaurant gevonden’ zee in de verte inktvissen aan een waslijn wapperen in de wind. Diezelfde inktvissen worden later door een beeldschoon jong meisje voor ons neergezet. Ons voorgerecht. Na afloop ben ik sprakeloos. Hoe doet dit restaurant het? Ik wandel de keuken in om het daar te vragen, maar zelf weten ze het eigenlijk ook niet. ‘We maken het gewoon klaar’, zegt de oma-kokkin bescheiden. ‘Maar waar toveren jullie die smaak vandaan?’ Ze kijkt verlegen naar de punten van haar versleten pantoffeltjes. ‘Ik doe het gewoon altijd net als mijn oma het deed. Die vertelde het aan mijn moeder en ik vertel het weer aan mijn dochters en kleindochters. Zo doen we het.’ Het raffinement aan smaak heeft zich zo binnen de generaties opgestapeld, en wie hier eet mag daarvan meegenieten. Ondanks haar eenvoudige kaart is Medousa een van de beste visrestaurants op de Griekse eilanden. Yorgos grinnikt. ‘Ja, dat zei ik toch? Hoe ze het doen weet ik ook niet. Kennen jullie de uitdrukking “vlees noch vis”? Op Milos is het vlees èn vis. Vanavond verwacht het vleesrestaurant Oh! Hamos! jullie. Alles wat ze klaarmaken komt uit de heuvels hier. Van de tomaten tot de muntblaadjes.’ Terwijl we buiten op de patio eten groeit gestaag de rij aan de poort van Oh! Hamos! Griekse fijnproevers hebben er rustig een uur in de rij voor over om hier te mogen eten. En terecht, ‘Pappou’s Snack’, gebakken lamslever met ui en eieren, is er een culinaire belevenis op zich. De dagen daarna bezoeken we alle rode, groene, blauwe en zwarte rotsstranden en Yorgos krijgt gelijk. Iedere kleur strand heeft weer zijn eigen karakter. En zelfs als de straffe Meliti-wind waait is er altijd wel een strand te vinden waar je ertegen beschut bent. Het is moeilijk afscheid te nemen van Milos, en Yorgos vraagt wat

onze volgende etappe zal zijn. Yorgos fronst: ‘Sifnos? En Kimolos dan?’ Daar hebben we nog nooit van gehoord. ‘Inderdaad. Wij noemen Kimolos het vergeten eiland’, zegt Yorgos. ‘Want niemand komt er ooit. Het is net alsof iedereen Kimolos is vergeten.’ Terwijl we kort daarop wegvaren naar Kimolos, kijken we om naar Milos waar Yorgos wuift. En net als Venus voelen we nu al heimwee.

>

Kimolos & polyaigos Wat moet je je voorstellen bij een vergeten eiland? Inderdaad, dat iedereen het vergeten is. Het haventje van Kimolos binnenvarend wordt dat meteen duidelijk. Het lijkt net of de tijd op Kimolos is stil blijven staan ergens begin jaren vijftig van de vorige eeuw. Alles lijkt er langzamer te bewegen. De oude auto’s en brommers en ook de mensen. Kimolos heeft negenhonderd bewoners en slechts 78 daarvan zijn van de jongste generatie. We zijn dus niet verbaasd dat het de opa van onze gastfamilie is die ons ophaalt in een auto die ongeveer >

M éditerranée

81


Of je er nou in een cocktailbar bent, in een klooster of een winkeltje, overal op Sifnos heerst een soort evenwicht van levendigheid en rust net zo oud is als hijzelf. We tuffen door het landschap. Bij iedere bocht buigt hij zich grimmig voorover, alsof we in een botsautootje zitten, en onderwijl zingt hij een liedje van Nana Mouskouri uit 1962. Omdat het toerisme nog niet echt doorgedrongen is op Kimolos word je er voor honderd procent als gast behandeld. We gaan dan ook aan de andere kant van het eiland over in de handen van kleinzoon Dimitri, die tijd heeft vrijgemaakt om ons als gastheer, zowel van ons appartement als van hun heerlijke familierestaurant Taverna Kalamitsi, wegwijs te maken op zijn eiland. Kimolos heeft prachtige stranden en natuurgebieden en het Archeologisch Museum maakt laat je kennismaken met het veelbewogen verleden waarin Kimolos de inzet was bij oorlogen tussen Athene en Sparta. Maar misschien willen we nog een stapje verder terug in het verleden? De volgende dag vaart Dimitri

met ons naar het eiland Polyaigos, voor de kust van Kimolos. Op Polyaigos regeert nog slechts de gevarieerde natuur en de naam betekent letterlijk ‘veel wilde geiten’. Ooit was er een klooster, maar sinds de 18de eeuw is Polyaigos een van de grootste onbewoonde eilanden van de Middellandse Zee en in ecologisch opzicht het best geconserveerde. De enige bewoners van Polyaigos zijn dieren. Een van de meest zeldzame daarvan woont in de grotten rond het eiland: de Mediterrane monniksrob, een zeehondensoort waarvan op de hele wereld maar vijfhonderd exemplaren bestaan. Maar ook de adder Microvipera die alleen op Milos, Kimolos, Polyaigos en Sifnos voorkomt, schiet voor onze voeten weg en de zeldzame valk Falco eleonorae cirkelt boven ons hoofd. Griekenland is trots op Polyaigos en het is dankzij deze unieke status van de natuur wereldwijd ook een geliefde bestemming voor staatshoofden bij staatsbezoeken.

Uitgebalanceerd sifnos Op foto’s lijken alle Griekse eilanden op elkaar. Met witte huisjes, een blauwe zee en prachtige stranden. Maar elke keer als je er voet aan wal zet, blijkt ieder van die eilanden weer anders. Dat geldt ook voor Sifnos. Wat zou Sifnos zo bijzonder maken? Je voelt meteen al iets in de wind op de kade als je van de boot stapt. Zou het de keuken van Sifnos zijn, zoals alle reisgidsen ons vertellen? Sifnos is immers beroemd vanwege zijn aardewerk. In dat aardewerk moest al van oudsher gekookt worden en daarom zou Sifnos culinair een neuslengte voorliggen op alle andere Cycladen. Maar de keuken van Milos en Kimolos staat nog vers op onze papillen gegrift. Dus dat kan niet het

82

M éditerranée


enige zijn en je kunt de persoonlijkheid van een eiland nu eenmaal niet alleen toedichten aan eten. Sifnos heeft vooral een erg uitgebalanceerd karakter. Dat is er van oudsher geweest en heeft zich gaandeweg uitgekristalliseerd naar de normen van vandaag. Er bestaat een discreet en chic nachtleven in de verschillende clubs en discotheken, en er zijn uitstekende restaurants, met als toppers Kafeneio

Drakakis in Apollonia en O Argyris in Kamares. Maar het wordt nooit snobistisch of luidruchtig op Sifnos, want overal heerst een soort evenwicht tussen levendigheid en rust. Of je er nou in een cocktailbar bent, in een klooster of een simpel winkeltje in het binnenland, elke keer valt op hoe alles er in balans lijkt. Misschien is de verklaring dat er op Sifnos 365 kerken zijn. Je kunt zo iedere dag van het jaar weer even een andere >

Linkerpagina: een steeg, een antieke zuil en een prachtig doorkijkje in het dorpje Kastro op Sifnos. Boven: in Kastro vind je tal van overblijfselen uit de antieke tijd; bomvol terras van een restaurant in apollonia op Sifnos; Kamares Bay op Sifnos.

M ĂŠditerranĂŠe

83


heilige in zijn kerk aanspreken op zijn specialiteit. Het idee dat je zo op Sifnos beschermd wordt geeft een gevoel van vertrouwen. In de Kerk van de Zeven Martelaren trouwen daarom veel mensen, waarschijnlijk omdat ze daar binnen een dag in een klap zeven beschermheiligen voor hun huwelijk hebben. Ons appartement is net tegenover de allermooiste van al die 365 kloosters en kerken, Panagia Chryssopigi. Overdag is het er druk maar vroeg in de ochtend heb je het klooster en de kerk helemaal voor jezelf. Het klooster en de

kerk tref je dan zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren, totaal verlaten en gehuld in stilte. De kerk ligt verloren op een landtong tussen land en zee, en het ruisen van de golven en de wind begeleidt je met zijn oeroude gezang terwijl je naar de 14de-eeuwse iconen staart. Een oude monnik schuifelt langs, verwisselt wat kaarsen en knikt vriendelijk. Dan is de kerk weer helemaal verlaten. Sommige kerken op Sifnos zijn gebouwd op de fundamenten van oude Griekse tempels. De twee belangrijkste vormen de grondslag van de twee stadjes op het eiland, Apollonia en Artemonas, naar de goden Apollo en Artemis (broer en zus). Ook hier heerst de harmonie die immers een bepalend deel was van het karakter van Apollo en Artemis. Of je nou door de heuvels in de binnenlanden rijdt, of even ronddwaalt in de witte steegjes van Apollonia, of net dat ene unieke strand weet te vinden: alles lijkt te kloppen op Sifnos. De dagen glijden zo weg in de heuvels en op de stranden en op de terrassen dienen de avonden zich levendig aan. Maar hoe gestrest je er mag zijn aangekomen, je komt er dankzij die balans altijd tot rust. En als je wegvaart van Sifnos is het ook niet zoals bij de Venus van Milo die met pijn in het marmeren hart wegvoer van Milos. Je weet namelijk zeker dat je er vroeg of laat weer zult terugkomen. •

tips & adressen Milos

• Taverna Medousa Mandrakia 848 00 + 30 228 702 3670

84

M éditerranée

• Taverna Kalamitsi Chorio 840 04 +30 6972 22 6789

• Restaurant

sifnos

Papakinou Beach Adamas 846 00 +30 228 702 1672

Panagia Chryssopigi

Oh! Hamos!

Op Kimolos is de ezel bij de oudere generatie nog zeer populair; heerlijk dineren aan zee in Kamares Bay op Sifnos; de familie die restaurant Kalamitsi op Kimolos bestiert.

Kimolos

• Restaurant Ergina Trypiti 848 00 +30 2287 022524

• Klooster

25008 Chryssopigi

• De Kerk van de

Zeven Martelaren

Kastro 840 03

• Restaurant

Kafeneio Drakakis

Apollonia 840 03 +30 697 212 3571

• Restaurant O Argyris Kamares 840 03 +30 2284 032352


86

M ĂŠditerranĂŠe


L’Arco niEUW LEVEn VOOr EEn 16DE - EEUWs LAnDHUis in Umbrië In 2006 worden twee Nederlanders, Jeroen Macco en Rob Landeweerd, verliefd op een eeuwenoude boerderij in Umbrië. Het uitzicht op het middeleeuwse stadje Piegaro en het panorama over de vallei naar Montepulciano en het Meer van Trasimeno geven het meteen het hemel-op-aardegevoel waar ze naar zochten.

CocoFeatures.com: foto’s Pia van Spaendonck styling Claudia de Kanter M éditerranée 87


H

et huis zelf is een echte historische boerderij met muren van een meter dik, originele houten binten, opengewerkte stenen muren in het interieur en aan de buitengevel en handgemaakte terracotta vloeren. Het originele karakter van het huis was nog helemaal bewaard gebleven toen ze het voor het eerst bezochten. In die tijd, in 2006, besloten ze in dezelfde stijl, naast de boerderij waar de oude varkensschuur stond, een nieuw verblijf voor henzelf te bouwen. In 2008 werd dat de plek waar ze permanent gingen

88

M éditerranée

wonen. Toen besloten ze ook dat het tijd was voor een nieuwe loopbaan, en ze begonnen een vastgoedbedrijf in Umbrië, Special Umbria. De afgelopen negen jaar ontwierpen en bouwden ze ongeveer dertig vakantievilla’s en appartementen voor hun klanten, die vooral uit het buitenland komen. Rob is de ontwerper en verantwoordelijk voor het interieurdesign van de projecten, Jeroen de makelaar die alle financiële en bureaucratische aspecten voor zijn rekening neemt. In 2012 kochten Jeroen en Rob samen met hun familie het landhuis waar ze nog steeds verliefd op waren. Ze begonnen onmiddellijk met de restauratie, met het idee het nieuw leven in te blazen en te transformeren tot twee comfortabele vakantieappartementen met een gezamenlijk zwembad tussen de oude olijfbomen. Een van die appartementen, L’Arco, werd omgetoverd tot een licht, functioneel en tegelijkertijd gezellig vakantiehuis. De open woonkeuken komt uit op een patio met een eenvoudige veranda en de kleine ‘industrieel chique’ keuken heeft metalen planken boven een betegelde werkplek. Een slaapkamer met een tweepersoonsbed en een badkamer – in de vroegere broodoven! – bevinden zich op de begane grond, terwijl als je de open trap opgaat je een


De terracotta tegels van het plafond en de blootliggende steen worden gecombineerd met 21ste-eeuws comfort masterbedroom en een badkamer en-suite aantreft onder een balkendak. Van de gebruikelijke somberheid die veel oude stenen boerderijen kenmerkt is hier geen sprake omdat de plafonds ongebruikelijk hoog zijn en de ramen groot. Het goed uitgedachte ontwerp houdt het beste van de traditionele stijl van Umbrië in ere. Zo worden de terracotta tegels van het plafond en de deels blootliggende steen boven de deurlijst gecombineerd met het comfort en de smaak van de 21ste eeuw, van de glad gestuukte muren in gebrokenwitte tinten tot de efficiënte moderne douches en wasbakken op eenvoudige, functionele standaards. Het andere appartement, Il Granaio, werd in 2017 hun kantoor, nadat ze het een aantal jaren hadden verhuurd.

Lokale antiekmarkten Tijdens de restauratie probeerden Rob en Jeroen het originele gevoel van het historische landhuis vast te houden om

>

Linkerpagina: rob Landeweerd (l), Jeroen Macco (r) en zakenpartner domenico Casamassima zittend met hond totò; marmeren tegels uit assisi en keukenrek gemaakt door de lokale smid. deze pagina, met de klok mee: fris blauw en geel in de slaapkamer; de oude boerderij met de portico; de kleurrijke woonkamer.

M éditerranée

89


Voor het interieur maakte de favoriete plaatselijke timmerman tafels, kasten en keukendeuren iets te creëren dat eruit zou zien zoals het vroeger geweest moest zijn. Maar ze voegden wel in iedere kamer veel kleur toe. Het resultaat is een stijl die in de eerste plaats huiselijk aanvoelt. De moderne elementen en de oude structuur maken het samen tot een prettige plek om te verblijven. Voor het interieur werkte Rob samen met zijn favoriete plaatselijke timmerman, die de tafels, enkele kasten en de keukendeuren maakte. Andere meubelstukken werden gevonden op websites als zara.com, cultfurniture.com en lovethedesign.com. Maar je komt ook IKEA tegen in het huis, net als voorwerpen die zijn gevonden op lokale antiekmarkten en websites als ebay.com en het Nederlandse Marktplaats. In al die jaren hebben ze oog gekregen voor bijzondere elementen die net het verschil kunnen maken in een interieur. • >

Umbrië Umbrië, in het groene hart van Italië, kun je zien als Toscane maar dan intenser. De bergen zijn er groter, de valleien dieper en het landschap is minder ‘tam’. Maar essentiële ingrediënten als olijfgaarden, wijngaarden en middeleeuwse dorpjes op een heuveltop heb je hier ook. Waarom kozen Rob en Jeroen voor Umbrië? ‘Je bent binnen twee uur rijden bij twintig procent van het westerse culturele erfgoed: Florence, Siena en Rome, bijvoorbeeld’, zegt Rob. ‘En je hebt het internationale jazzfestival van Perugia, veel thermale baden en binnen een halfuur ben je bij het Lago Trasimeno. In deze streek worden bijzondere lokale producten geproduceerd zoals de truffels van Fabro en wijnen als Montefalco en Orvieto. En je kunt volop hiken en fietsen in de Apennijnen en de vele natuurparken.’


Linkerpagina: het bed gemaakt door de lokale smid, de vlinder aan de muur is van de Zuidafrikaanse schilder izac niemann; eetkamer en stoelen in eames-stijl, en lamp van Muuto. deze pagina: naast het huis ligt het zwembad.

M ĂŠditerranĂŠe

91


TiPs VAn JErOEn & rOb

Olijfbomen, wijngaarden en middeleeuwse dorpjes op een heuveltop bepalen het landschap in Umbrië

Linkerpagina, met de klok mee: de badkamer; de blauwe stoelen contrasteren mooi met het rode tafellaken; de lokale timmerman maakte deze knalgroene kast voor de slaapkamer, de eames-stoel maakt het af; de felle kleuren zijn ook in de woonkamer een thema. Boven: de tuinen bieden uniek uitzicht rondom.

• trattoria Bruno Copetta (Città della Pieve) Het favoriete lokale restaurant van Jeroen en rob. Deze recentelijk gemoderniseerde trattoria zit iedere lunch en avond vol. Het moderne interieur en de traditionele keuken maken het tot het beste avondje uit in de buurt. in de zomer hebben ze een terras voor het restaurant. mis de bistecca Fiorentina niet. Via Pietro Vanucci 90, 06062 Città della Pieve, +39 057 829 8108. • nUn assisi relais & Spa (assisi) Een wit modern hotel-restaurant met een unieke spa in de kelders van een oud klooster.

De perfecte plek voor een lunch met een moderne touch als je de bekende stad Assisi bezoekt. De restauratie van dit complex is met maximale zorg uitgevoerd. Via Eremo delle Carceri 1A, +39 758 155 150, www.nunassisi.com. • Porte Senese (Castiglione del Lago) Een modern klein restaurant met de sfeer van een echte bistro, gerund door de jonge generatie van het wijnbedrijf Cantina madrevite. Ze focussen op alle aspecten van het lokale rundvlees. Zo staan ze bekend om hun sashimi van biefstuk. > Probeer ook hun wijnen!

M éditerranée

93


Wel van tevoren reserveren. Ristorante-Bistrot-Wineshop, +39 075 953 331, www.portasenese.it. • Ferretti, Ponte San Giovanni (Perugia) Een traditionele melk- en kaasboerderij is door de jonge generatie tot een modern bedrijf getransformeerd, met bijzondere aandacht voor kaas. Van versgemaakte mozzarella waarvan het maakproces in de winkel te zien is, tot sterke lokale en andere italiaanse kazen en zelfgemaakt ijs. Je kunt er niet kiezen. Ponte san Giovanni bevindt zich net buiten het belangrijkste regionale

94

M éditerranée

knooppunt van Umbrië, Perugia. in Ponte san Giovanni kun je goed winkelen, zelfs beter dan in het centrum van Perugia. Via Nino Bixio 79 (Centraal Station-wijk), +39 075 372 4819, www.caseificioferretti.it. • La cucina di San Pietro a Pettine (trevi) Een mooie truffelboerderij net buiten Trevi, een prachtig oud Umbrisch stadje. Hier draait het helemaal om Umbrische truffels. Het terras dat uitkijkt over de vallei van de Tiber is de beste plek voor de lunch of het diner. Voor ongeveer 35 euro krijg je een zesgangen-

truffelmenu dat je nooit zult vergeten. Località San Pietro a Pettine, +39 074 238 1480, www.lacucinadisanpietroapettine.com. • tenuta Castelbuono (Cantalupo, Bevagna) Het wijnbedrijf van de familie Lunelli bij montefalco, in de wijnstreek van Umbrië. Hun wijnen zijn van uitzonderlijk goede kwaliteit. Het mooiste deel is het gebouw van het wijnbedrijf, een omgekeerde koperen kom die eruitziet als een ruimteschip dat per ongeluk in dit groene landschap van alleen maar wijngaarden is geland.

Vocabolo Castellacio 9, +39 046 197 2490, www.tenutacastelbuono.it. • il Giardini dei Lauri (Città della Pieve) moderne conceptuelekunstcollectie van Angela en massimo Lauro. Deze collectie is absoluut uniek en staat opgesteld in de groene heuvels tussen Citta dellà Pieve en Chiusi. Openingstijden: vrijdag en zaterdag 10 -13 en 15.30 -18.30 uur, of op afspraak. +39 338 109 0572, www.ilgiardinodeilauri.com.


M

CULTUUR

Voce Italiana

Zwoele klanken

De Portugese zangeres Lula Pena komt na een lange pauze met een nieuw album: Archivo Pittoresco. De titel van het album verwijst naar 19de-eeuwse schilders die hun atelier verlieten om de natuur te ontdekken. Lula heeft voor dit album verschillende muzikale culturen verkend

en dat hoor je. De nummers zijn een smeltkroes van mediterrane stijlen en hebben een bijzondere sound. Het album is de perfecte soundtrack voor een luie dag op het strand of een zwoele zomeravond in mediterrane oorden. Lula Pena, ‘Archivo Pittoresco’, Crammed Discs.

In de zomer van 2015 scoorde Giusy Ferreri samen met Baby K een megahit met het nummer ‘Roma-Bangkok’, dat maar liefst acht keer platina kreeg in Italië. Daarna was het

even stil rond de Siciliaanse Giuseppa, zoals Giusy eigenlijk heet, maar begin maart bracht ze haar vijfde album uit, genaamd Girotondo. De titel van het album refereert, net als bovengenoemde zomerhit, aan reizen en rondtrekken. We mogen veertien nummers lang genieten van Giusy’s bijzondere stemgeluid, dat hier en daar doet denken aan Shakira. Giusy Ferreri, ‘Girotondo’, Sony Music Entertainment Italy S.p.A.

reizen na hun missie in Afghanistan samen met hun eenheid af naar een resort op het eiland Cyprus. Hoewel de vriendinnen en hun collega’s genieten van alle aanwezige luxe, bestaat deze tussenstop niet alleen uit zon,

96

M ÉDITERRANÉE

door Elise Dujardin

zee en strand. De soldaten zijn namelijk op het eiland voor een debriefing. De vrouwen en mannen moeten hun traumatische ervaringen aan het front onder ogen zien. Hierdoor ontstaan al snel spanningen en felle discussies binnen de groep. ‘Voir du pays’, vanaf 6 april in de bioscoop.

NIJLREIZIGERS Het Huis Marseille Museum voor Fotografie dook voor de tentoonstelling In Egypte in verschillende collecties van andere Nederlandse musea, waaruit ze foto’s en geïllustreerde boeken over Egypte mochten lenen. Dit beeldmateriaal werd gemaakt door Nederlanders die in de 19de eeuw, vlak na de uitvinding van de fotografie, afreisden naar het land om er fotoreportages te maken. Als bezoeker van de tentoonstelling reis je mee: van de straten van Caïro tot aan de piramides en mummies. Dromerige beelden uit een tijd dat reizen nog een heel andere dimensie had. ‘In Egypte’, t/m 4 juni, Huis Marseille Museum voor Fotografie, Amsterdam, www.huismarseille.nl.

© J. PASCAL SÉBAH (1823-1886) OR JEAN PASCAL SÉBAH (1872-1947): EGYPTISCHE VROUW OP EEN EZEL, CA. 1880-1898. RIJKSMUSEUM, AMSTERDAM, RP-F-1997-27-18

Voir du pays is een verfilming van de gelijknamige roman van Delphine Coulin en won de prijs voor Beste Scenario op het filmfestival van Cannes. De militairen Aurore en Marina

© HENRI BÉCHARD: BEKLIMMING VAN DE GROTE PIRAMIDE, CA. 1860–1880. RIJKSMUSEUM, AMSTERDAM, RP-F-F80372-A

Leven na het front


Mediterrane muziek in Muziekgebouw Eindhoven VR 28 APR ’17

Toñi Fernández flamenco

ZA 29 APR ’17

Mor Karbasi Sefardische muziek

ZA 03 JUN ’17

Totó La Momposina

Afro-latin / cumbia

VR 10 NOV ’17

Dorantes flamenco / jazz

DO 30 NOV ’17

Mariza fado

WO 28 FEB ’18

I Muvrini Corsicaanse folk

TICKETS & INFO | MUZIEKGEBOUWEINDHOVEN.NL | 040.244 2020


Tussen Huelva en Faro Andalusië en de Algarve zijn twee populaire bestemmingen, maar het deel tussen Huelva en Faro komt er vaak nogal bekaaid vanaf. Ten onrechte, zo ondervindt journalist en fotograaf Jeroen Jansen tijdens zijn reis van oost naar west. Hij bezocht de leuke kustplaatsen en genoot er van de betrekkelijke rust aan weerszijden van de Spaans-Portugese grens.

98

M éditerranée


tekst & foto’s Jeroen Jansen M éditerranée éditerranée 99


D

Huelva, de stad met de meeste zonuren per jaar, en van de sinaasappelbomen en fonteinen op de pleinen

100 M éditerranée

e stad van Columbus geeft haar schoonheid niet meteen prijs. Huelva wordt omgeven door havens en industrie. De echte schoonheid zit vanbinnen, op en rond de Plaza de las Monjas, waar Cristóbal Colón zijn arm heft richting de Atlantische Oceaan. Colón is de Spaanse naam van Christoffel Columbus, die hier begon aan zijn ontdekkingsreis naar Amerika. Dat wil zeggen: het echte vertrekpunt is enkele kilometers naar het zuiden, bij Palos de la Frontera. Daar ligt, aan de monding van de rivier Tinto, de Muelle de las Carabelas, een haventje met een museum en replica’s van Columbus’ vloot. Onderweg naar Palos passeer je het Monumento a Colón. Het 37 meter hoge standbeeld heet bezoekers die over zee komen welkom in de stad. Het centrum van Huelva weerspiegelt het rijke verleden van deze handelsstad, met statige herenhuizen aan elegante pleinen

en brede avenues. Het is misschien wel de minst populaire (semi-)grote stad van Andalusië, gelegen in een uithoek van Spanje die vaak wordt overgeslagen. Maar voor ons is dit het vertrekpunt van een ontdekkingsreis over land, tot aan het Portugese Faro. Een verkenning van het Spaans-Portugese grensgebied dat vaak wordt onderschat. Immers, ook in de Algarve concentreert het massatoerisme zich verder weg van de grens, maar daarover straks meer.

Gekleurde palacios Huelva, dus. Stad met de meeste zonuren per jaar, van de sinaasappelbomen en fonteinen op de pleinen en zijn gekleurde palacios achter hoge palmbomen. We lopen via de Plaza Monjas richting de Plaza de la Constitución, langs het fraaie stadhuis, en verder over de Gran Via, naar het ‘huis van Columbus’. Casa de Colón is een villa met terracota façade en groene binnenplaats. Columbus heeft hier overigens nooit gewoond. Het statige pand werd in 1893 gebouwd als hotel en doet nu dienst als


expeditieruimte en onderkomen van het jaarlijkse filmfestival. Huelva is niet groot en binnen een uur lopen we langs alle bezienswaardigheden in het centrum; van Casa de Colón en het Gran Teatro naar de Catedral de la Merced en Palacio de las Conchas. We vergapen ons aan de vele winkels en maken ons de rest van de dag schuldig aan terrashopping. Culinair gezien biedt Huelva het beste van twee werelden, dat van de kust en het vruchtbare achterland, zodat het

eenvoudig is een goede tapasbar of restaurant te vinden. We laten ons tippen door lokale foodies en gaan naar Azabache (Calle Vázquez López, 22), een tapasbar met de lekkerste pimientos de padrón (groene pepers), gamba’s en conquilhas (in knoflook gebakken schelpjes) die we in tijden hebben geproefd.

Rivaliserende grensplaatsen De volgende dag rijden we binnen een kwartier naar de grens. Nog voor de

>

Openingspagina’s: Praça do Marques Pombal, in de grensplaats Vila real de Santo antonio. Linkerpagina: Plaza de la Monjas in Huelva. deze pagina, boven: sinaasappelbomen op het Plaza de la Lagune in ayamonte. Onder: replica’s van de vloot van Columbus; onder de palmen in Huelva; het standbeeld van Colón (Columbus).


brug over de Guadiana, de rivier die Spanje van Portugal scheidt, slaan we linksaf richting Ayamonte. Het witte dorp is in trek bij dagjesmensen aan weerszijden van de grens en het is goed te zien waarom. We parkeren de auto aan de rivierkade, waar op dat moment net een markt aan de gang is, en lopen dieper het dorp in. Ook al zitten we letterlijk op een steenworp afstand van Portugal, Ayamonte is zo Spaans als wat. Of eerder Andalusisch, met zijn witge-

kalkte huizen, palacios en pleintjes vol terrassen. Op de Plaza de la Lagune, tegenover het stadhuis, vinden we een tafel voor de lunch, naast twee Ierse dames die hier elk jaar komen overwinteren. Hun winter duurt ongeveer tot mei, zo gezellig vinden ze het hier. En gezellig is het. Ayamonte ademt de sfeer van een levendige grensplaats. Bezoekers komen met de auto, de fiets of per boot. Elk half uur vaart er een ferry van en naar Vila Real de Santo

Antonio in Portugal. Wij nemen de auto en reizen terug in de tijd: vanwege het uur tijdsverschil komen we drie kwartier vóór ons vertrek aan de overkant aan. Zo Spaans als Ayamonte is, zo Portugees is Vila Real. Ook hier zijn de huizen wit, maar ze zijn lager en hun daken zijn oranje. De straten zijn belegd met kasseien en lopen volgens een symmetrisch patroon. Vila Real dateert van 1774 en werd binnen een halfjaar gesticht, om Ayamonte naar de kroon


te kunnen steken. Daar moest dan wel eerst een vissersdorp voor wijken. Naar verluidt werd het naastgelegen dorp Monte Gordo afgebrand om voldoende inwoners te trekken. Het centrale plein, Praça do Marques de Pombal, is vernoemd naar de genadeloze stichter, de markies van Pombal. Het is een bijzonder plein, met sinaasappelbomen en zwartwitte strepen die vanaf de centrale obelisk alle kanten oplopen.

Scheepskerkhof Vila Real wordt omringd door zoutpannen, een bekend gezicht langs de oostelijke kust van de Algarve. De kuststrook tot Faro is een aaneenschakeling van (schier)eilanden, zoutpannen, slikken, schorren en moerassen. Om die reden is de kust hier lang niet zo populair als in de westelijke Algarve. Dat wil zeggen: voor zonaanbidders. Wel voor wandelaars, vogelaars en rustzoekers. Wie naar het strand wil, moet soms net

iets meer moeite doen. Lees: de watertaxi nemen naar een van de uitgestrekte zandeilanden voor de kust, of enkele honderden meters afleggen over een houten loopbrug door de Ria Formosalagune. Zoals bij Tavira, waar we over een drijvende brug naar het eilandje Ilha de Tavira lopen. Daar wacht ons een bijzonder zandstrand, met meer dan honderd verroeste ankers. De brede uiteindes wijzen als eerbetoon aan de tonijnvangst richting zee. Het strandje is ook met een boemeltje bereikbaar en telt een aantal winkels/bars die het hele jaar door geopend zijn. De avond en nacht brengen we door in Tavira, een van de mooiste stadjes aan de Portugese zuidkust. We lopen langs de westelijke oever van de Rio Gilão en zien de laatste vissersboten terugkeren van de Atlantische Oceaan. Twee loopbruggen overspannen de rivier. Eén daarvan is gebouwd op de resten van een 12deeeuwse Moorse overspanning. >

Twee loopbruggen overspannen de rivier. Eén is gebouwd op de resten van een Moorse overspanning

Linkerpagina, boven: windmolen in Castro Marim. Onder: de haven van tavira; kerktoren van de igreja de Santa Maria do Castelo; het centrum van Vila real. Onder: de Ponte romana in tavira.

M éditerranée103


De andere Algarve Remco en Lieselot Donkers wonen en werken in de Algarve. Ze verhuren er ruim zeventig vakantiehuizen, waarvan een aantal tussen de Spaanse grens en Faro. Volgens hen is het oostelijke deel van de Algarve met een inhaalslag bezig. ‘De meeste toeristen trekken nog steeds naar het centrale deel van de Algarve’, vertelt Lieselot in hun quinta bij Boliquieme. ‘Daardoor is het in het oosten relatief rustig. Enerzijds tref je hier nog echt de sfeer van dertig jaar geleden, zoals in Fuseta en São Brás de Alportel. Anderzijds zie je ook veel leuke horecainitiatieven ontstaan. In de haven van Olhão vind je zowel kleine visrestaurants als hippe tapasbars en ook Faro en Tavira bieden een mooie mix van trendy en traditioneel.’

Twee werelden

Af en toe steken Remco en Lieselot de grens over, bijvoorbeeld voor een stedentrip naar Sevilla. Het verschil tussen beide landen valt ook hen op.

104 M éditerranée

‘Portugal is wat kneuteriger’, zegt Lieselot. ‘Maar op een aangename manier. Met antieke tractors op smalle landwegen, kuddes schapen, sinaasappelverkopers en kleine eethuizen waar je voor weinig geld een prato do dia (dagschotel, red.) bestelt. Het binnenland is voor de boeren, de kust voor de vissers. In Spanje is alles groter, strakker en georganiseerder.’ Het Nederlandse paar verhuurt huizen via allinportugal.nl. Hun aanbod verschilt van landelijk gelegen quintas tot een luxe appartement en huizen aan zee. Het stel beperkt zich bewust tot de Algarve. ‘We wonen hier nu ruim tien jaar’, vertelt Remco, die hier bovendien een deel van zijn jeugd doorbracht. ‘We kennen het gebied op ons duimpje. Het contact met onze gasten, voornamelijk huurders uit Nederland en België, verloopt heel persoonlijk. We tippen ze graag over de leukste stranden, dorpen en adressen.’ www.allinportugal.nl


De Ponte Romana uit 1655 heeft zeven bogen en is een geliefde ontmoetingsplaats voor dorpelingen. Ook het parkje aan de kade en het nieuwe amfitheater voor de brug zijn zeer in trek als ‘hangplek’. In het amfitheater worden ’s zomers openluchtconcerten en toneeluitvoeringen gegeven. Nu speelt het openbare leven zich vooral af op de terrassen aan het water. Wij kiezen voor het terras van Tavira Lounge (Rua Gonçalo Velha, 14),

met uitzicht op de Romeinse brug en de prachtig gekleurde herenhuizen aan de oostelijke oever.

Stad van de kerken De volgende ochtend duiken we wat dieper het stadje in. Al snel wordt duidelijk waarom Tavira ook wel cidade das igrejas genoemd wordt. Binnen een half uur tellen we een dozijn kerken, wat ongeveer de helft van Tavira’s religieuze nalatenschap blijkt te zijn. De witte >

Linkerpagina, met de klok mee: remco en Lieselot donkers van allinportugal.nl; het zwembad van Quinta Gorjoes; het interieur van dezelfde quinta bij São Brás de alportel. Boven: het terrasrijke Praça do alfonso iii in Faro. Onder: driemaal Faro, met ooievaars op de arco da Vila; het Largo da Sé-plein in de oude binnenstad; Portugese tapas op het terras van tertúlia algarvia.


Er waait een frisse wind door de studentenstad. Gebouwen worden opgeknapt en het aantal hippe bars en restaurants groeit snel

Onder: de gekleurde gevels van Faro; winkelstraat in het centrum van Faro; het terras van Chelsea Bistro. rechterpagina: de kapel van Santo antónio bij Castro Marim.

Igreja de Santa Maria do Castelo werd in de 13de eeuw gebouwd op de resten van een moskee. De aardbeving van 1755, voor de kust van Lissabon, spaarde de hoofdkerk niet, maar gelukkig staan het gotische portaal en de klokkentoren nog overeind. Bijzonder is de positie van de toren, aan de achterzijde van de kerk. We lopen naar binnen en stuiten op de graftombes van zeven reconquistadores, die vochten tegen de Moorse overheersing, en een fraai azulejos-tafereel van handgeschilderde blauwwitte tegels.

Het oude Faro Nadat we ook het kasteel naast de kerk hebben beklommen, wordt het tijd voor ons laatste reisdoel: Faro. De meeste toeristen kennen de hoofdstad van de Algarve alleen van het vliegveld. Na aankomst waaieren ze in hun huurauto’s uit over de Algarve. En eerlijk is eerlijk, zodra we de stad naderen, geven we ze geen ongelijk. Maar wat voor Huelva geldt, waar we onze reis begonnen, geldt ook voor Faro: never judge a book by its cover. Voorbij de buitenwijken ontpopt zich een sfeervol centrum, met een unieke dorpskern vlakbij de haven. De Vila Adentro is een dorp binnen de stad, afgeschermd door eeuwenoude muren. We lopen onder de Arco da Vila naar binnen. De sierlijke boog steunt op een Arabische poort uit de 9de eeuw. Een kwartet ooievaars waakt hier over

zijn kroost. Daarachter begint een doolhof van geplaveide straatjes. Even verderop betreden we het Largo da Sé, een plein aan de voet van de Sé-kathedraal. Rondom liggen de witte gebouwen van het bischoppelijk paleis. Het is een heerlijk plein, met sinaasappelbomen en een terras in de schaduw van de kathedraal.

Portugese koning Op het Praça Alfonso III, een plein verderop, bevindt zich een voormalig nonnenklooster. Nu zit daar het Archeologisch Museum van de Algarve. Tegenover het standbeeld van de eerste Portugese koning, vinden we een plekje op het terras van Tertulia, waar we genieten van de lunch. In de middag verkennen we het moderne Faro, met zijn centrum vol winkelstraten, pleintjes en terrassen. Hoewel nog lang geen Lissabon of Porto zit ook Faro middenin een revisie. Er waait een frisse wind door de studentenstad, die afrekent met de malaise van weleer. Gebouwen worden opgeknapt en het aantal hippe horecazaken groeit snel. Na het shoppen keren we terug naar de oude stad, voor een wijntje op het mooiste terras van Faro, dat van O Castelo Bar (Rua do Castelo, 11). De oranje gloed van de ondergaande zon weerkaatst op het water in de Ria Formosa, waar de vissersboten liggen te wachten op de dag van morgen. •


tips & adressen 1. Fuseta is een van de kleinste en leukste vissersdorpen in de Algarve. Het ligt naast het waterrijke natuurgebied Ria Formosa, een paradijs voor vogels en wandelaars. Vanaf de haven loop je zo het nationale park in, over de dijken naast de zoutpannen. Wil je naar het strand, dan kun je onder andere met de watertaxi. Die vaart op en neer naar het duineiland Ilha Fuseta (Ilha de Armona), waar je in alle rust kunt zonnebaden. 2. Olhão verandert langzaam van authentiek havenstadje in bedrijvige kustplaats, met behoud van zijn (vissers)tradities. Het witte dorp met Moorse invloeden heeft een gezellige boulevard, twee

historische markthallen en een drukke visafslag. Een sirene luidt zodra de vissers hun vangst op de kade tillen. In Petiscaria Casa de Pasto (Rua Alexandre Herculano, 48) eet je de lekkerste tapas, niet alleen van dagverse vis, maar ook van vlees en groenten. 3. Ruim 10 kilometer ten noorden van Faro ligt estoi, een dromerige plaats met veel kleine blikvangers (onder meer een 16de–eeuwse kerk en de romeinse ruïne van Milreu) en één grote: het centraal gelegen palacio. Het roze paleis in sierlijke rococostijl doet nu dienst als hotel en beschikt over een openbare tuin met terrassen.

4. Voor de lekkerste cocktails van Faro moet je vlakbij de haven zijn. Daar zit Columbus Cocktail & Wine bar, dus ook goed voor een glas wijn. Met livemuziek en overdekt terras. Kijk op hun (redelijk spectaculaire) website voor het menu. De cocktails van de bar slepen overigens al jaren internationale prijzen in de wacht. Praça Dom Francisco Gomes, 13, Faro, www.barcolumbus.pt. 5. el rocio is een bijzonder bedevaartsoord ten zuidwesten van Huelva. In het Pinksterweekend komen hier een miljoen pelgrims samen, maar voor de rest maakt het witte dorp een vrijwel uitgestorven indruk.

Door de vele zandwegen ademt El Rocio de sfeer van een westerndorp, met houten palen om de teugels van je paard aan vast te binden. 6. Ten westen van Tavira ligt Santa Luzia, het dorp van de polvo (octopus). Elke ochtend tillen de vissers hun vangst op de kade, die meteen zijn weg vindt naar de restaurants en de markten. Casa do Polvo serveert octopus in allerlei soorten bereidingen en dagschotels, van octopusspaghetti en carpaccio tot krokant gebakken inktvis. Avenida Engenheiro Duarte Pacheco, 8, Santa Luzia, www.casadopolvo.pt.

M éditerranée107


Neem of geef nu een abonnement op een van deze prachtige bladen

4 edities

voor ma ar

â‚Ź15

Meld je aan via www.creditsmedia.nl/kortingsabo of bel 088 2266635. Dit abonnement stopt automatisch.


M MEESLEPEnD MySTERiE Jessie Burton baseerde haar debuutroman Het huis aan de Gouden Bocht op het poppenhuis van Petronella Oortman uit het Rijksmuseum. Dit leverde haar een wereldwijde

italiaanse liefde bestseller op. Ook voor haar nieuwste boek De muze liet ze zich inspireren door een kunstwerk: een schilderij van Francisco Goya. We volgen twee verhaallijnen. Eerst dat van de emigrant Odelle Bastien uit Trinidad, die in 1967 in Londen woont. Zij ontdekt een bijzonder schilderij met een geheimzinnige geschiedenis. Tegelijkertijd volgen we Olive, die dertig jaar eerder tijdens de Spaanse Burgeroorlog in Zuid-Spanje leeft, en is aangenomen op de kunstacademie. Op meeslepende wijze beginnen deze verhaallijnen zich stilaan met elkaar te vervlechten, wat uiteindelijk leidt tot een aangrijpende ontknoping. Jessie Burton, ‘De muze’, Luitingh-Sijthoff, ISBN 9789024574704, K 19,99.

Traditie in Málaga De Nederlandse auteur Mariët Meester schreef verschillende boeken over de reizen die ze maakte. Haar nieuwste nonfictieverhaal, De tribune van de armen, gaat over haar reizen naar Andalusië, waar ze in aanraking kwam met bijzondere processies tijdens de Semana Santa, de week voor Pasen. Tijdens een reis die ze in 1987 maakte, leest ze in een krant over een wel heel bijzondere traditie. In Málaga wordt sinds de tijd van Karel III elk jaar tijdens de Semana Santa iemand door Jezus De Rijke vrijgelaten uit de gevangenis. Mariët is geïntrigeerd door deze traditie en vestigt zich in Málaga om er meer over te weten te komen. Door haar gedetailleerde en boeiende schrijfstijl is het

BOEKEn

alsof je er zelf bij bent. Mariët Meester, ‘De tribune van de armen’, Uitgeverij De Arbeiderspers, ISBN 9789029509305, c 19,99.

Stefan van Dierendonck, een voormalig priester, bracht in 2012 met succes zijn eerste boek uit. Begin maart is zijn tweede roman En het sneeuwde in Rome uitgekomen. Een jonge priester

wordt door zijn mentor verwelkomd op het Pauselijk Instituut in Rome, waarna hij verder aan zijn lot wordt overgelaten. Om toch enigszins wegwijs te raken in de grote stad, besluit de priester om een cursus Italiaans te volgen. Hij vindt de taal prachtig, maar ook van zijn docente Arianna Girasole kan hij zijn ogen niet afhouden. De twee beginnen buiten de lessen om af te spreken, wat de kerkelijke carrière van de jonge priester in gevaar brengt. Wint zijn liefde voor de kerk het van zijn liefde voor deze Italiaanse schoonheid? Stefan van Dierendonck, ‘En het sneeuwde in Rome’, Uitgeverij Thomas Rap, ISBN 9789400400603, c 19,99.

Schrijversparadijs Voordat toeristen de Balearen overstroomden, waren de eilanden een toevluchtsoord voor veel schrijvers en kunstenaars. in de nieuwe literaire bundel Illes Balears, samengesteld onder redactie van Hans van der Klis en Hein Aalders, wordt de invloed van deze eilanden op hun werk beschreven. Het boek is onderverdeeld in de eilanden Mallorca, Menorca, ibiza en Formentera. Per hoofdstuk komt een van deze eilanden aan bod, gezien door de ogen van steeds een andere schrijver. Wat deden ze daar? Hoe ondergingen ze de nieuwe omgeving? En welke invloed had het op hun werk? Boeiend omdat elke schrijver op zijn eigen wijze door de plek geïnspireerd raakte.

Hans van der Klis & Hein Aalders (red.), ‘Illes Balears’, Uitgeverij Bas Lubberhuizen, ISBN 9789059374713, K 24,99.

>

door Elise Dujardin M éditerranée109


M

BOEKEn

Zinderende ZoMerliefde Het boek De rode anjer neemt ons mee naar het warme Sicilië van 1924, waar we de levens volgen van de scholieren Alessio Mainardi en zijn vriend Tarquinio. De zestienjarige Alessio is

110

smoorverliefd op de twee jaar oudere Giovanna. Als zij hem een rode anjer stuurt, besluit hij om haar na school te kussen. Giovanna laat daarna nooit meer iets van zich horen. Uiteindelijk gaat Alessio ervandoor met de grote liefde van zijn vriend Tarquinio, wat hem niet in dank wordt afgenomen. Elio Vittorini schreef deze zomerse roman al in de jaren dertig, maar door de invloed van het fascistische regime in Italië werd het boek pas in 1948 uitgegeven. Samen met Gesprekken op Sicilië is De rode anjer tot op de dag van vandaag een van zijn meest beroemde werken. Elio Vittorini, ‘De rode anjer’, Uitgeverij Cossee, ISBN 9789059366930, c 22,99.

Herinnering en werkelijkheid

Wanneer Arjeta verhuist naar een nieuw huis in Berlijn, krijgt ze van haar moeder een aantal oude foto’s mee. Zittend aan de kersenhouten tafel van haar grootmoeder uit istrië, haalt ze

herinneringen op. Ze denkt terug aan haar jeugd in istrië en aan haar studietijd in Parijs, maar ook aan haar vlucht voor de oorlog in Joegoslavië. Door het trauma dat ze hierdoor opliep, weet ze niet goed meer of ze zich alles wel herinnert zoals het ook daadwerkelijk gebeurde. Auteur Marica Bodrožic´ werd in 1973 geboren in Kroatië, maar woont sinds haar tiende in Duitsland. Ze ontving voor haar boeken meerdere prijzen. Voor Kersenhout en oude gevoelens mocht ze de Literatuurprijs van de Europese Unie in ontvangst nemen. Marica Bodrožic´, ‘Kersenhout en oude gevoelens’, De Geus, ISBN 9789044536461, K 10,99.

Getekende levens

EEn niEUW BEGin

Hoda Barakat werd geboren in Libanon en schreef vijf boeken waarvoor ze verschillende prijzen kreeg. Koninkrijk der aarde is haar eerste boek dat in het nederlands verschijnt. Het verhaal speelt zich af in de 20ste eeuw in een klein, oosterskatholiek bergdorpje in het noorden van Libanon. De vertellers zijn Salma en haar broertje Tannoes. Op jonge leeftijd verloren zij beide ouders, wat hen voor het leven getekend heeft. Zo is Salma nog nooit verliefd geweest en weet Tannoes niet goed hoe hij zijn emoties moet uiten. De Libanese Burgeroorlog zorgt daarbij ook nog voor allerlei conflicten in hun samenleving, onder meer op het gebied van geloof. Het maakt de levens van de twee nog gecom-

Fioly Bocca begon haar carrière als redacteur bij de Italiaanse uitgeverij Einaudi. In 2015 schreef ze haar eerste boek, dat meteen een groot succes werd. Ook haar tweede boek, Waar ik ook heen ga, werd door de Italiaanse pers lovend ontvangen. Dit boek gaat over Alma, die door haar grote liefde Bruno is verlaten. Ze besluit om haar verleden achter zich te laten en begint aan de pelgrimstocht naar Santiago de Compostella. Hier kruist haar pad met dat van Frida, die recentelijk haar man heeft verloren. De vrouwen raken bevriend en reizen samen verder, maar Alma weet niet dat Bruno spijt heeft gekregen en haar achterna is gereisd. Via flashbacks en dagboekfragmenten word je meegesleept in het

M éditerranée

pliceerder dan ze al waren. Hoda Barakat, ‘Koninkrijk der aarde’, De Geus, ISBN 9789044537024, K 12,99.

gevoelsleven van twee vrouwen die nog maar één doel hebben: de pelgrimstocht uitlopen. Fioly Bocca, ‘Waar ik ook heen ga’, Xander Uitgevers, ISBN 9789401606295, c 19,99.


PRAIA DA ROCHA - ALGARVE - PORTUGAL T E H U U R O P TO PLO C AT I E LUXE APPARTEMENTEN & STR ANDVILL A

APAR TA M E N TOS R I OM AR w w w . a l g a r v e r i o m a r. c o m

V IV E N DA FLE AU E PLEUNTJ E w w w . v i v e n d a fl e a u e p l e u n t j e . c o m

i n f o @ a l g a r ve r i o m a r. c o m


n e z i u h e i t n a k a v 0 0 0 . 0 2 n a d r ĂŠ ! ĂŠ a p M o r u E d i u Z n i r u u te h

novasol.nl


M

COLUMN Jan Ligthart

Jan Ligthart is eilandengek. Hij belicht voor Méditerranée de mooiste, vreemdste en opmerkelijkste eilanden in de Middellandse Zee. Zie ook: allaboutislands.com.

Kleiner is fijner in ieder van ons schuilt een eilandliefhebber. duikers, surfers, cultuur- en natuurliefhebbers, romantici of beachcombers: iedereen heeft een eigen reden om eilanden te bezoeken. en dan zijn er nog de islomanen: mensen met een onbedwingbare liefde voor en/of honger naar kennis over eilanden.

Klagen dat ze deed. Het hield niet op. Daar op dat grote eiland, het was allemaal niks. Al die toeristen! Iedere eilandbewoner leek een pension of hotel te hebben en had er anders wel een in aanbouw. Dat ze daar geen paal en perk aan stelden. Alsof geld alles is. Nee, zij moest er niets van hebben. De zij in kwestie was de eigenaresse van het hotelletje waar ik verbleef – meer pension dan hotel trouwens. ‘Maar,’ zo formuleerde ik voorzichtig, ‘u verdient uw geld toch op dezelfde manier?’ Dat zag ik toch echt verkeerd: ‘Wat ik doe is persoonlijk. En dat geldt voor iedereen op ons eiland.’ De logica van dat ‘persoonlijke’ ontging me, maar zo zien veel bewoners van kleine eilanden zichzelf tegenover de buren van het grotere eiland: kleinduimpje versus de reus. Ik heb een zwak voor deze kleintjes. Misschien sympathiseer ik te veel met de underdog. Maar dat is het niet alleen. Ik vind de kleinere eilanden bijna per definitie altijd fijner dan de grotere. Dat geldt voor archipels in de hele wereld en zeker ook voor de eilanden in de Middellandse Zee. Sicilië is prachtig, Favignana is fijner. Ibiza is leuk, Formentera leuker. La Palma én La Gomera in plaats van Tenerife. Niet Kreta of Rhodos maar Karpathos. Natuurlijk, een kleiner eiland heeft in de regel minder te bieden. Maar smaken verschillen en het is maar net waar je naar op zoek bent. Als je op Ibiza niet elke dag tot voorbij het ochtendgloren feest wilt vieren in een club, waarom dan niet

oversteken naar Formentera en van daaruit een of twee keer op stap gaan in Ibiza? De kleintjes hebben eigenschappen die niet alleen ik maar heel veel mensen hoog op hun verlanglijstje hebben staan. De natuur is ongerepter, de stranden leger, de keuken authentieker en de bevolking – niet altijd maar wel vaak – vriendelijker. Dat heeft vooral één reden: de toeristen hebben die kleinere eilanden nog niet overgenomen. Veel meer dan rust en natuur hebben die postzegels niet te bieden, krijg ik dan vaak te horen. Soms is dat zo. Maar net zo vaak niet. Mijn favoriete voorbeeld is het kleinere broertje van Malta, het charmante Gozo. Malta zelf is ook niet zo groot, maar het is wel een van de meest dichtbevolkte plekken ter wereld. En daar komt dan jaarlijks nog een miljoen toeristen bovenop. Geen wonder dat een groot deel van het eiland tjokvol is gebouwd. Gozo is niet leeg, verre van, maar er woont slechts een fractie van wat er op Malta woont. Hier is het niet moeilijk te ontsnappen aan de drukte. Wie wil wandelen, snorkelen of duiken, is hier beter af dan op Malta. Verhoudingsgewijs heeft het eiland ook cultureel net zo veel te bieden met de 5000 jaar oude tempel van Ggantija, de basiliek en de Cittadella. En de bevolking van Gozo? Die haalt haar inkomen bijna volledig uit toerisme. Toch wil geen enkele bewoner dat het eiland net zo populair wordt als de grote buur. Het laatste wat ze willen op Gozo is op ‘die van Malta’ lijken. Dat zal wel iets persoonlijks zijn. •

M éditerranée 113


M

VoLGEND NuMMER

dromen in de zon... Het zomernummer ligt begin juli in de winkel!

colofon

Voorjaar 2017, jaargang 15, nummer 2 Alicudi, Eolische Eilanden (Sicilië), Italië © Hollandse Hoogte

coverfoto

is een uitgave van Joie de Vivre BV, van Slingelandtstraat 63, 1051 CG Amsterdam, www.mediterranee.info

méditerranée

hoofdredactie

Mariëtte van de Sande

eindredactie Sanne de Boer, Binja Mager, Willy van de Riet, Fabian Takx,

Suzy Benjamin (artdirector), Debby Linders, Sefanja Nods

vormgeving

Hans Avontuur, Toenke Berkelbach, Alessandro Calligaro, Cocofeatures.com, Amélie Dufour, Elise Dujardin, Hollandse Hoogte, Jeroen Jansen, Claudia de Kanter, Jan Ligthart, Sascha Schalkwijk, Pia van Spaendonck, Jesper Storgaard Jensen, Lennaert van der Vlugt

medewerkers

tel. 020 5302583, fax 020 5302585, redactie@creditsmedia.nl

redactie

uitgever

Eugen van de Pas

& traffic Daniëlle Wiersema, tel. 020 5302571, communicatie@creditsmedia.nl

marketing

Julien Frouin, Paola Lara, Rogier Welling, tel. 020 5302570, fax 020 5302585, advertising@creditsmedia.nl

sales

druk

Corelio Printing NV Betapress

distributie

Voor het opgeven, beëindigen van en vragen over abonnementen: MijnTijdschrift.com, Artemisweg 101, 8239 DD Lelystad, 088 2266635, mediterranee@mijntijdschrift.com.

abonnementen

Nederland B 20 per jaar (4 nummers).* Abonnementen in andere landen hebben een speciaal tarief, op te vragen bij MijnTijdschrift.com. Het abonnement wordt automatisch verlengd tegen de dan geldende tarieven, tenzij u minimaal drie maanden voor het einde van de lopende abonnementsperiode opzegt. Cadeauabonnementen lopen automatisch af. *Prijs bij automatische incasso. Betaalt u per acceptgiro, dan komen er B 2,50 administratiekosten bij. adviesprijs losse verkoop B 5,95 abonnementsprijs

Verkrijgbaar via diverse apps. Los nummer B 3,99, abonnement (4 nummers) B 14.

méditerranée op ipad

© FoTo’S: JESPER SToRGAARD JENSEN

rechten Méditerranée heeft zijn best gedaan om de rechten van rechthebbenden te respecteren. Van sommige beelden kunnen wij misschien niet alle rechthebbenden achterhalen. Meent u rechthebbende te zijn, neem dan contact op.

114

M éditerranée

© Joie de Vivre BV, onderdeel van Credits Media. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen en/of op enigerlei wijze worden gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.


Porquerolles island

Toulon HyEres

Saint-Tropez

Provence Franse RiviEra

Meer informatie www.toulon-hyeres.aeroport.fr/en www.facebook.com/AeroportdeToulonHyeres

&

Agence

met

- 02/2017 - Crédit photos : ©Thinkstock

VLIEGEN VAN ROTTERDAM EN CHARLEROI


Profile for Credits Media

Méditerranée 02 2017  

Méditerranée is the best-selling Dutch travel glossy, providing inspiration and advice for travelling in the countries surrounding the Medit...

Méditerranée 02 2017  

Méditerranée is the best-selling Dutch travel glossy, providing inspiration and advice for travelling in the countries surrounding the Medit...

Advertisement