Issuu on Google+

Page 1

1 of 1 DOCUMENT

Trouw 10 mei 2013 vrijdag

Sensoren checken meneer Leenders BYLINE: Alwin Kuiken SECTION: Gezondheid en Zorg; Blz. 6 LENGTH: 1100 woorden

Kwetsbare ouderen kunnen vallen, dwalen en ontregeld raken. Elektronisch toezicht biedthun bescherming, denken onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam. Sensoren in de wc, sensoren in de koelkast, in de zithoek; bijna niemand wordt beter in de gaten gehouden dan Thon Leenders (84). Zijn woning in verpleeghuis Naarderheem vlakbij Naarden-Vesting hangt vol sensoren. Leenders doet mee aan een experiment dat de Hogeschool van Amsterdam sinds enkele jaren in verpleeghuizen uitvoert. Het doel: als het leefpatroon van de deelnemers wijzigt, dan kan dat reden zijn om te kijken wat er aan de hand is. Gaat meneer Leenders bijvoorbeeld ineens 's nachts niet één, maar drie keer naar de wc, dan kan dat duiden op diabetes. Ook in de hal van de gesloten afdeling hangen bewegingssensoren. Gaan dementerenden dwalen, dan kan er ingegrepen worden. In Amsterdam, waar ook enkele woningen met de sensoren zijn uitgerust, is de hogeschool in gesprek met de stichting ATA die uitrukt als ouderen op hun alarmknop drukken. "Dit systeem heeft potentie", zegt Ben Kröse, hoogleraar aan de Universiteit van

Amsterdam en lector digital life aan de Hogeschool van Amsterdam. "Uit onderzoek weten we bijvoorbeeld dat de helft van de ouderen hun alarmknop niet bij zich draagt als ze vallen. Vooral vrouwen vinden die button om hun nek lelijk en stigmatiserend. Maar bewegingssensoren registreren het bijna altijd als iemand valt, vooral als je ze laag ophangt." Gea Broekema-Procházka, directeur-bestuurder van Alzheimer-Nederland is enthousiast: "Het is de wens van de meeste mensen met dementie om zo lang mogelijk thuis te wonen. Hoe snel het ziekteproces vordert, verschilt per persoon. Soms gaat iemand zo hard achteruit dat hij een gevaar wordt voor zijn omgeving en zichzelf. De zorg voor iemand met dementie is heel zwaar, 24 uur per dag. Voor de patiënt en de mantelzorger kan het een veilig gevoel zijn dat sensoren 'meehelpen' bij het signaleren van onveilig gedrag, zodat er tijdig ingegrepen kan worden." De bewegingssensoren aan de muren en stroommeters aan elektrische apparaten kosten per woning zeshonderd euro. In het geval van verpleeghuis Naarderheem trekt directeur Marco Wisse de portemonnee. "De voordelen zijn groot", zegt hij. "Een deel van onze cliënten woont relatief zelfstandig. Stel: er staat 's avonds iemand aan de deur. Als je opendoet met zo'n alarmknop om je hals, zie je er erg kwetsbaar uit. Voor veel ouderen is dat heel onprettig." De sensoren hebben meer in hun mars. Neem het bezoek van de ergotherapeut die elke maand inventariseert hoe goed meneer Leenders, herstellende na drie beroertes, nog kan bewegen. Feitelijk is dat niet meer nodig, ontdekte hoogleraar Kröse. "De data van de sensoren blijken nagenoeg overeen te komen met de bevindingen van de therapeut. Natuurlijk is het jammer als zo'n


Page 2 Sensoren checken meneer Leenders Trouw 10 mei 2013 vrijdag

gezellig uurtje verdwijnt, maar er kan ook iemand komen die gewoon een uurtje kletst." Met sensoren kan in theorie bijvoorbeeld beginnende dementie opgespoord worden. Ook daarvoor kijken de onderzoekers naar afwijkende patronen. Als iemand ineens 's nachts de planten water geeft, kan dat een reden zijn om een kijkje te nemen. Volgens Kröse kunnen de sensoren vreemde patronen eerder oppikken dan familieleden. "Je ziet dat oude mensen zich vaak mentaal oppeppen voor het wekelijkse uurtje familiebezoek. Dan denken de kinderen, vaak geheel onterecht: vader is nog aardig kwiek." Hoewel het project zich nog in de experimenteerfase bevindt, heeft meneer Leenders, sinds enkele jaren weduwnaar, er vertrouwen in dat de kleine witte bewegingsmelders zijn leven kunnen verlengen. "Laatst ben ik gevallen in de badkamer. Het is dat ik mijn alarmknop om had, maar anders had ik een groot probleem gehad. Gelukkig registreren de sensoren het als iets misgaat. Ik wil hier nog zeker zestien jaar wonen. Dan ben ik net zo oud als mijn moeder. Die is bijna honderd geworden." Toch is het nog niet zover dat die apparaatjes aan de muur hem kunnen redden als dat nodig is. De data worden weliswaar verzameld en bestudeerd, maar als zich vreemde zaken voordoen, hoort het verpleeghuis dat niet. Directeur Wisse zou de koppeling liever 'gisteren dan vandaag' maken, maar daarvoor moeten de puntjes nog op de i worden gezet. "Want wat doe je als iemand 's nachts niet één maar twee keer naar de wc gaat? Als wij dan elke keer voor de deur staan, gaan mensen ons vervelend vinden. Dat soort dingen moeten we nog verder uitwerken." Als dat gelukt is en het systeem breed beschikbaar komt, moeten de verpleeghuisbewoners in Naarderheem de kosten zelf gaan betalen. Meneer Leenders is geen klaagtype. De oud-militair (Seedorf, commando speciale troepen) vindt het mooi dat hij iets kan bijdragen aan de wetenschap. Als studenten bij hem langskomen om te zien hoe de sensoren hem in de gaten houden, maakt hij altijd een praatje. Onlangs nog sprak hij tijdens een congres een hele zaal toe over zijn ervaringen. "Ik vertelde dat er ook een sensor onder mijn matras ligt.

Als ik er 's nachts uit ga, wordt het bijgehouden als ik er niet binnen tien minuten weer in lig. Een vrouw uit het publiek vroeg: 'Registreert die sensor het ook als je met z'n tweeën in bed ligt?' Ik kreeg geen kans meer om te antwoorden. De hele zaal lag plat van het lachen." Dat hij zijn privacy deels heeft opgegeven, deert hem niet. Want de sensoren zien niets, ruiken niets en horen niets. "In het begin zeiden sommige bewoners: 'Ik voel er niets voor om bespioneerd te worden. Ik zei: 'De sensoren registreren alleen mijn bewegingen. Daar heb ik geen problemen mee. Ik vind het een veilig idee'." Hoogleraar Kröse denkt dat de gegevens in Naarderheem nog dit jaar voor medische doeleinden bruikbaar zijn. Ook in Blaricum, waar tien verpleeghuisbewoners Kröse uit zichzelf benaderden, gaat het snel. Rond de zomer hoopt hij zover te zijn dat huisartsen de beschikking over de gegevens krijgen. Patiënten uit het AMC die een heupoperatie achter de rug hebben, kunnen binnenkort ook meedoen. "Als je bijhoudt hoeveel ze bewegen, heb je een goede indicatie van hun herstel. Vordert dat te langzaam, dan kun je ingrijpen." En als de willekeurige krantenlezer in, zeg Zwolle, zich afvraagt of ook zijn woning volgehangen kan worden met sensoren? "Over een paar jaar kan dat misschien. De leverancier denkt eraan om het systeem gewoon bij een winkel als de Gamma te verkopen. In de Verenigde Staten liggen ze al bij de Walmart. De familie houdt de leefpatronen dan in de gaten. Maar als mensen er snel mee aan de slag willen, kunnen ze het beste bij hun zorgverleners aan de bel trekken." Straks kun je de sensoren gewoon bij de Gamma kopen LOAD-DATE: 9 May 2013 LANGUAGE: DUTCH; NEDERLANDS GRAPHIC: Sensoren in de badkamer en onder het matras. Thon Leenders vindt dat 'een veilig idee.'foto Maarten hartman PUBLICATION-TYPE: Krant JOURNAL-CODE: Trouw


Page 3 Sensoren checken meneer Leenders Trouw 10 mei 2013 vrijdag

Copyright 2013 De Persgroep Nederland BV All Rights Reserved


Sensoren checken meneer Leenders