Issuu on Google+

#2 2012 THEMA VERDUURZAMEN • In gesprek met... Jeroen van der Voort Deze Lente: Theehuis Jansland • Terugblik: Blikopener Ontkiemt • Burgerinitiatieven


2

magazine

actueel Stad: klant van het ommeland

in samenwerking met de Gemeente Den Haag. De eerste

De boerenproducten uit de streek, zó op het bord bij de

editie werd in 2006 gehouden. Inmiddels staat het festival

burgers uit de regio. Vroeger heel gewoon, maar door

financieel op eigen benen en weten steeds meer mensen

de toegenomen mobiliteit heb je tegenwoordig nog eerder

het te waarderen. Vorig jaar trok het festival, ondanks het

een biefstuk uit Argentinië op je bord liggen dan een stuk

slechte weer 42.000 bezoekers. Dat aantal zal dit jaar

vlees van een koe die bij jou in de buurt heeft gegraasd.

waarschijnlijk weer wat hoger liggen. Toch is het bestaan

Maar het tij is aan het keren. Steeds meer mensen

van een dergelijk cultureel festival in deze economisch

willen weten waar hun voedsel vandaan komt en er is

moeilijke tijden altijd broos. Daarom steunt Fonds 1818

in toenemende mate behoefte aan streekproducten.

dit mooie initiatief voor de derde keer.

Stichting Land van Wijk en Wouden wil met het project

Festival Classique vindt dit jaar plaats van 12 tot 17 juni.

‘Stad: klant van het ommeland’ ervoor zorgen dat boeren

Meer informatie: www.festivalclassique.nl

en burgers elkaar weer direct vinden, zonder dat er dure tussenhandel aan te pas komt.

Aandelen Stadslab Leiden

Een verbetering van de distributie van de producten

Het Stadslab Leiden bestaat sinds 2009 en heeft de

uit de regio (Land van Wijk en Wouden en de regio rond

Sleutelstad op de kaart gezet als creatieve en onder­

Leiden) naar de stad is een wens van veel partijen:

nemende stad van kennis en cultuur. Meer dan zeventig

gemeenten, De Groene Klaver, Groene Hart-organisaties,

actieve leden uit diverse disciplines zijn actief in project-

de Ideewinkel in Leiden en de Provincie Zuid-Holland.

groepen en meer dan driehonderd enthousiaste

Het project houdt in dat er een digitaal bestel- en infor-

Leidenaren zijn op andere manieren betrokken. Niet voor

matiesysteem wordt ontwikkeld. De vraag van burgers/

niets ontving het Stadslab vorig jaar uit handen van

bedrijven aan de ene kant en het aanbod van de boeren-

staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten (VWS)

bedrijven uit de regio aan de andere kant, worden zo bij

de landelijke vrijwilligers award ‘Meer dan handen’.

elkaar gebracht. De producten die besteld worden,

Het Stadslab is een atelier voor ontmoetingen, een

kunnen worden bezorgd of bij een centraal punt worden

laboratorium waar creatieve ideeën opbloeien, een

opgehaald. Verder wordt op de site informatie gezet

broedplaats voor vernieuwing. Om dat inspirerende werk

over bij welke winkels er producten uit de streek te koop

voort te kunnen zetten, is geld nodig. Daarom kunnen

zijn en welke restaurants met streekproducten werken.

bedrijven en particulieren aandeelhouder worden van

Meer informatie: www.landvanwijkenwouden.nl

Stadslab. Met één aandeel in Stadslab worden de ­projecten en de missie van Stadslab gesteund.

Festival Classique Den Haag

Het aandelengeld gaat in de ‘Lefpot’. Deze pot geld is

Dat Den Haag niet alleen Beatstad is, maar ook klassieke

binnen de begroting van Stadslab gelabeld om nieuwe

muziek weet te waarderen, bewijst Festival Classique.

projecten een vliegende start te geven. Een aandeel

Tijdens dit zesdaagse klassieke muziekfestival, worden

kost 710 Euro. Fonds 1818 steunt graag initiatieven die

op diverse locaties in de stad klassieke concerten,

uit de wortels van de samenleving naar boven komen.

workshops en optredens gegeven. Door kinderen die net

Daarom kocht het fonds vijftien aandelen Stadslab.

zijn begonnen met een muziekinstrument te bespelen tot

Meer informatie: www.stadslableiden.nl

gevestigde musici uit binnen- en buitenland. De blik­ vanger van het festival is het grote podium op de Hofvijver. Festival Classique is een initiatief van IDTV en de AVRO


3

beste lezer, Verduurzamen. Het thema van dit Magazine zou zo uit een ambtelijke notitie kunnen komen. Ik hou niet zo van ambtelijke notities. Toch is het lastig om er een beter woord voor te bedenken. Het draait er allemaal om dat je een project dat op zichzelf niet direct iets met duurzaamheid te maken heeft, toch duurzaam maakt: Verduurzamen. Wie een beter woord weet mag het roepen. In de afgelopen jaren is het denken over duurzaamheid doorgedrongen tot in de diepste vezels van Fonds 1818. We vragen u er naar in ons aanvraagformulier, we belonen organisaties die zelf duurzaamheid in hun ideeĂŤn verwerken en bieden een helpende hand bij het denken over een duurzame aanpak. Daar gaat het thema-artikel van dit magazine over. Hopelijk zet het u ook weer aan tot denken en vooral ook tot doen. Verder aandacht voor Theehuis Jansland in Voorschoten. Een monumentale maar vervallen boerderij werd omgetoverd tot een leer-werkplaats voor jongeren met autisme. Wat begon in het voorzien van een behoefte van de eigen kinderen is uitgegroeid tot een prachtig initiatief voor een grote groep jongeren. De komende tijd gaat Fonds 1818 op zoek naar burgerinitiatieven. We krijgen regelmatig de vraag waarom we kleine initiatieven van groepen burgers niet steunen. In antwoord daarop starten we een klein experiment. U leest alles hierover op de achterpagina.

Carien Janssen van Raay Fonds 1818

Stad: klant van het ommeland

inhoud 2 Actueel: lopende projecten

10 Deze Lente: Theehuis Jansland

3 Voorwoord en inhoud

11 Vitrine: Diverse projecten in het kort

4 Thema: Verduurzamen

14  Terugblik: Blikopener Ontkiemt

7  In het bijzonder: Heemtuin Lisse

15 Het Nutshuis dit kwartaal

8  In gesprek met: Jeroen van der Voort

16 Burgerinitiatieven


Verduurzamen

4

magazine

thema:

Verduurzamen ‘Duurzaamheid moet je dóen’ De termen duurzaamheid en duurzaam gebruik komen

Bij Fonds 1818 is duurzaamheid al lang niet meer iets dat uitsluitend milieufreaks aangaat. Het wordt organisatiebreed gedragen en uitgedragen. Bij álle aanvragen voor nieuwbouw, verbouw en inrichting kijken de adviseurs of het duurzamer kan.

van oorsprong uit de bosbouw. Later zijn ze ook in de visserijbiologie gebruikt. In beide gevallen was de betekenis verwant met begrippen uit de ecologie. Het ging er om de natuur zodanig te beheren dat de natuurlijke structuren en processen niet principieel werden aan­ getast. Concreet: aan visgronden en bossen mocht niet méér vis of hout worden onttrokken dan er door natuurlijke aanwas vanzelf weer bij zou komen. Het respecteren

Tot een paar jaar geleden ging adviseur Carien Janssen

van deze ‘gebruiksruimte’ betekent dat ook toekomstige

van Raay vooral over milieuaangelegenheden.

generaties er gebruik van kunnen blijven maken.

Tegenwoordig is het alles duurzaamheid wat de klok slaat.

“Bij duurzame ontwikkeling is dus sprake van een ideaal

Haar portefeuille behelst nu ‘natuur, milieu én duurzaam-

evenwicht tussen ecologische, economische en sociale

heid’. Carien vindt het allemaal best. “Het zijn maar

belangen. Alle ontwikkelingen die op technologisch,

woorden, ik doe in grote lijnen hetzelfde.” Maar die

economisch, ecologisch, politiek of sociaal vlak bijdragen

woorden geven wel een ontwikkeling in het denken weer.

aan een gezonde aarde met welvarende bewoners en

“Duurzaamheid is een breder begrip en misschien ook

goed functionerende ecosystemen zijn duurzaam.”

wat zakelijker.” Zelf vindt ze het Engelse ‘Sustainability’ de lading nóg beter dekken. “Ik heb geen beter Nederlands

Recessie

woord voor duurzaamheid, dus laten we het hier gewoon

Dat Nederland weer officieel in een recessie verkeert,

maar bij laten. Het begrip is nu wel goed in de samen­

vindt Carien daarom niet alleen maar slecht nieuws.

leving geland en dat is het belangrijkste.”

“Natuurlijk is het verschrikkelijk voor al die mensen die hun baan dreigen te verliezen. Maar voor het milieu

Brundtland

is het alleen maar goed dat we met zijn allen een paar

De definitie van duurzaamheid werd in 1987 gelanceerd

stapjes terug moeten doen.” De projectadviseur ziet

door de VN-commissie Brundtland. Die commissie

bovendien de creativiteit in de samenleving toenemen

omschreef het als volgt: ‘Duurzame ontwikkeling is

door de crisis. “In een consumptiemaatschappij zie je

ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden

vaak dat de vindingrijkheid verdwijnt. Door de recessie

zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

zie je die weer terugkeren. Er worden op buurtniveau

hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen’.

veel meer ruilbeurzen gehouden. Waarom altijd alles

Een omschrijving die volgens Carien nog steeds staat

nieuw kopen? Niet drie keer per jaar stedentrips met

als een huis. “Duurzaamheid gaat over de schaarste van

het vliegtuig, maar weer eens ouderwets kamperen

de hulpbronnen waarmee welvaart wordt voortgebracht,

in eigen land.” Wat haar betreft mogen de vliegtickets

zowel nu als in de toekomst. De oppervlakte van de aarde

weer veel duurder worden. “Als je nu kijkt tegen welke

is eindig; grondstoffen kunnen op raken; en de opname-

bodemprijzen je kunt vliegen. Daar kun je bijna niet

capaciteit van de atmosfeer en onze natuurlijke omgeving

tegenop treinen of zelf rijden.”

kent haar grenzen.”


5

Verbouwing Museum Rijswijk

Geitenwollensok

Sceptici

Zelf is Carien Janssen van Raay niet zo’n geitenwollensok die alleen

Echt chagrijnig kan ze worden van klimaatsceptici die na drie koude

maar op een softe manier aan het milieu kan denken. Integendeel,

winters op rij meteen aan de opwarming van de aarde gaan twijfelen.

haar visie en aanpak zijn uitermate praktisch. “Duurzaamheid moet

“Dat is zo kortzichtig, op de lange termijn zie je toch echt dat de

je dóen. Het werkt pas als je er iets mee kunt. Ondernemers hebben

temperaturen structureel oplopen. Het merendeel van de weten-

op zichzelf vaak niets met duurzaamheid, die willen omzet draaien.

schappers die zich daarmee bezighouden, is ervan overtuigd dat de

Waarom zou je die twee niet combineren. Duurzame oplossingen zijn

CO2-uitstoot hier de belangrijkste veroorzaker van is. Dat is natuurlijk

vaak innovatief, met slimme ideeën kun je geld verdienen. Dan gaat

een probleem dat wij hier in Nederland niet even op gaan lossen.

duurzaamheid echt werken. Wij zien hier bij het Fonds de laatste jaren

Daar moeten we op mondiaal niveau afspraken over maken.” Dat zijn

tal van vernieuwende initiatieven voorbij komen. Neem bijvoorbeeld

lastige processen. Zeker in opkomende economieën als China en

de elektrische TukTuk, daar zijn we aandeelhouder van geworden.

India. “Wij hebben ook onze Industriële Revolutie gehad. Wij kunnen

Of het bedrijfje Greenfox dat energiezuinige TL-buizen ontwikkelt.

die van hen niet dwarsbomen. In China komt er per dag zowat een

Dat levert ook weer werk op, want voor die nieuwe TL-buizen moet

stad bij. Gelukkig wordt er daar wel slim gebruik gemaakt van alle

de armatuur worden aangepast. Dat wordt gedaan door mensen van

technologieën om bijvoorbeeld CO2-uitstoot te verminderen.

de sociale werkplaats. Duurzaamheid en maatschappelijk onder­

Daardoor blijft de schade enigszins beperkt.” Maar vrolijk wordt

nemen gaat hier hand in hand. Van die projecten word ik echt blij.”

ze niet echt van wat er op wereldniveau allemaal gebeurt.


6

thema: Verduurzamen

Museum: we hebben vanaf de tekentafel mee mogen denken toegankelijk te maken voor stadsbewoners.” Hierbij ligt de nadruk op thema’s waar ieder dagelijks mee te maken heeft: eten, drinken, huis en tuin. “Wij laten ons leiden door de uitspraak van Confucius: ‘Ik hoor het en ik vergeet het, ik zie het en ik herinner het, ik doe het en ik maak het me eigen’.”

Museum Deelstra is de afgelopen jaren betrokken bij tal van inspirerende voorbeelden. Recent nog bij de plannen voor een nieuwbouwvleugel aan Museum Rijswijk. “Bij die plannen hebben we vanaf de teken­ tafel mee mogen denken over duurzame oplossingen. Het was een heel vruchtbare samenwerking met architectenbureau Braaksma en Roos. Overal in het pand is aanwezigheidsdetectie. Het licht gaat pas aan bij beweging. “Los van de besparing die dat oplevert, maakt het mensen ook bewust”, aldus Deelstra. In het museum werd een huishoud watercircuit aangebracht. Regenwater wordt opgevangen in grote tanks en gebruikt voor het besproeien van het groene Kassen Hortus

sedum­dak en het spoelen van de toiletten. De raamkozijnen zijn van Canadees ongelakt ceder. De parketvloer is van duurzaam hout en

“Duurzaamheid delft bijna altijd het onderspit omdat welvaart op

de menukaart van het restaurant zal ook zoveel mogelijk natuurlijke

korte termijn voorrang krijgt.”

streekproducten bevatten. Margriet Lestraden, directeur van Museum Rijswijk, is er blij mee. “Museum Rijswijk is straks weer helemaal

Duurzaamheidcoach

up-to-date en klaar voor een duurzame toekomst.” De deuren gaan

Liever kijkt ze daarom naar kleine, positieve ontwikkelingen in haar

in september voor de Papier Biënnale weer open en in december

directe omgeving. Binnen Fonds 1818 staat duurzaamheid hoog op

is de officiële opening.

de agenda. “Niet alleen bij mij, maar ook bij andere adviseurs, organisatiebreed. Bij alle aanvragen – van de verbouwing van een

Verkassen

buurthuis tot de nieuwbouw van een museum – kijken we of we iets

Ook bij de renovatie van de tropische kassen van de Hortus Botanicus

met duurzaamheid kunnen. Als dat zo is, zetten we een van onze

in Leiden was Deelstra betrokken. “De tropische kassen dateren uit

duurzaamheidcoaches in om samen met de organisatie een plan op

1938 en zijn dringend aan vernieuwing toe. Alles is nog van glas,

maat te maken.” Als er niet genoeg geld is om dat plan uit te voeren,

het is gammel en het tocht. Dat kan natuurlijk veel energiezuiniger.”

kunnen organisaties een duurzaamheidsbonus van Fonds 1818 krijgen.

Geen eenvoudige klus want alle bijzondere planten moeten dan eerst

“Want aan mooie plannen die niet kunnen worden uitgevoerd, heeft

verkassen. Kaschef Rogier van Vugt is betrokken bij deze operatie.

niemand iets”, vindt Janssen van Raay.

“We doen het in etappes. De grote Victoriakas is net ontruimd, alle

Tjeerd Deelstra, van Stichting De Witte Roos in Delft, is een van de

tropische bomen die daar in stonden hebben we flink teruggesnoeid,

coaches die het Fonds inzet. “Er wordt veel kennis ontwikkeld op

zodat ze tijdelijk in kleinere kassen passen. Tropische bomen groeien

het gebied van duurzaam leven. Veel daarvan is voor de gemiddelde

gelukkig snel.” Het is een verantwoordelijke klus. “Van sommige

burger onbekend, onbegrijpelijk of anderszins onbereikbaar. We zien

soorten is er nog maar één op de wereld. Van de struik Daphania

het als onze taak om de beschikbare kennis over duurzaamheid

bijvoorbeeld.” Als alles volgens plan gaat, zijn de tropische kassen


7

eind dit jaar weer voor bezoek toegankelijk. “Maar het zou best eens uit kunnen lopen, liever zorgvuldig en later dan haasten met een aantal bijzondere planten die dat

Heemtuin Lisse

niet overleven”, vindt Van Vugt. Ook bij het Joods Bejaardencentrum in Den Haag viel

De Heemtuin in Lisse verzamelt en beheert sinds 1990 een collectie

voor duurzaamheidcoach Tjeerd Deelstra met een paar

inheemse planten waaronder een aantal bij de wet beschermde

relatief eenvoudige ingrepen winst te behalen. In het

soorten. “De tuin is in de Duin- en Bollenstreek de enige plek

restaurant van het bejaardenhuis is tweedehands meubi-

waar natuur- en milieueducatie wordt aangeboden in de buiten-

lair gebruikt dat met nieuwe bekleding weer jaren mee

lucht. Per jaar bezoeken ongeveer 1500 bezoekers de tuin waarvan

kan. Als vloerbedekking is voor een volledig recyclebaar

1100 kinderen”, vertelt Laurens Bijl, van de Heemtuin. Met het

product gekozen. Er wordt gewerkt aan het terugbrengen

organiseren van vrij toegankelijke themamiddagen en het verzorgen

van afval en schadelijke uitstoot. Daarvoor is een nieuwe

van natuurlessen voor (school-) groepen, wordt de aandacht

afzuigkap geïnstalleerd.

gevestigd op het belang en de noodzaak van een goede zorg voor

Bij de bouw van een nieuw clubhuis voor de Haagse

de natuur.

voetbal- en cricketvereniging Quick is een heel aardige

De vrijwilligers van de Heemtuin Lisse hadden een eenvoudige

benadering van duurzaamheid ontwikkeld: van water­

blokhut tot hun beschikking om de natuureducatieve materialen

besparende douches tot vloerverwarming en warmte­

ten toon te stellen en op te bergen. Na vele jaren dienst te hebben

terugwinning uit ventilatielucht. Door de naadloze vloeren

gedaan was de blokhut aan vervanging toe. Ook was er behoefte

en wanden is 60 procent minder zeep nodig voor het

aan een ruimere behuizing om aan de groeiende vraag naar

schoonmaken. Het denken over duurzaamheid zit nu goed

natuurlessen te kunnen voldoen. Omdat de Heemtuin Lisse een

tussen de oren bij de sportvereniging.“Dat is belangrijk.

zuiver vrijwilligersproject is (zonder structurele subsidies) moesten

Bewustwording is in dit soort processen de eerste

donaties worden aangevraagd om de nieuwbouw te realiseren.

belangrijke stap.”

Fonds 1818 steunde de nieuwbouw niet alleen financieel, maar

“Mensen willen vaak wel, maar hebben een zetje in de

gaf ook adviezen om het zo duurzaam mogelijk te doen. “Voor

goede richting nodig.”Een voorbeeld is het programma

de zuivering van afvalwater werd een helofytenfiltersysteem

EcoHuis Fix dat De Witte Roos samen met de TU Delft

aangelegd. Dat is een filter van zand en schelpen waardoor het

en HBO instellingen is begonnen. “Studenten gaan bij

afvalwater van afvoer en toilet op een natuurlijke manier wordt

mensen thuis langs om te kijken hoe ze tientjes per

gezuiverd en daarna wordt afgevoerd in de sloot.” Uit de kraan

jaar kunnen besparen op elektriciteitsgebruik door het

van het nieuwe informatiehuisje van de heemtuin komt regen­

nemen van een aantal goedkope of gratis maatregelen.

water en de energie wordt opgewekt door zonnepanelen op het

Het advies is gratis, alleen de eventuele materiaalkosten

dak. “Daarmee kunnen we onszelf helemaal bedruipen, dat is

zijn voor eigen rekening. Het project loopt fantastisch.

een goed gevoel.” Uiteraard wordt door de vrijwilligers van de

Als je maar over het voetlicht brengt dat duurzaamheid

Heemtuin Lisse alleen gepoetst met afbreekbare schoonmaak-

loont, zijn mensen er echt wel voor te porren.” Daar zou

middelen. Het nieuwe informatiehuisje werd niet geïsoleerd met

de overheid een voorbeeld aan kunnen nemen.

de gebruikelijke glas- of steenwol maar met vlas. “Een natuur-

Deelstra: “Dit kabinet heeft weinig oog voor duurzaam-

product dat net zo goed isoleert, maar totaal niet schadelijk is

heid. Ze voert bijvoorbeeld 130 kilometer per uur in voor

voor het milieu.” Laat de lente nu maar komen. De Heemtuin

het autoverkeer waardoor de luchtkwaliteit achteruit

Lisse is er helemaal klaar voor!

gaat. Maar de ontwikkeling van een nieuw snel railnet, waarmee volgens het Koninklijk Instituut van Ingenieurs vijf miljard euro per jaar aan energiekosten kan worden bespaard, met een tijdwinst voor woon-werkverkeer dat leidt tot een productiviteitsstijging van nog eens vijf miljard? Vergeet het maar. Het is maar welke prioriteiten je stelt.”

Meer informatie: www.heemtuinlisse.tk


8

magazine

thema: Verduurzamen

“De jongeren waren snel te porren voor meer duurzaamheid in het centrum�


9

In gesprek met...

Jeroen van der Voort Jongerencentrum Fascinus Fascinus, de Romeinse god van de jeugd is een toepasselijke naam voor een jongerencentrum. Het centrum bestaat twintig jaar en zit al twaalf jaar op de huidige locatie in Sassenheim. Jeroen van der Voort is er al sinds zijn veertiende kind aan huis. Eerst als vrijwilliger voor de tieneractiviteiten, nu werkt hij er zelf. “Het doel van Fascinus is om jongeren, op wat voor manier dan ook een zinvolle en boeiende vrijetijdsbesteding te bieden. We proberen jongeren op een speelse wijze voor te lichten en te stimuleren zelf deel te nemen aan de activiteiten waar zij hun energie en tijd in willen steken”, vertelt hij. Dat doel is tijdloos en dus nog altijd actueel. Jeroen ziet wel een duidelijk verschil met nu en toen hij zelf als jongere naar Fascinus ging om te chillen. “Dat begrip bestond toen niet eens. Het publiek was toen echt anders. Veel hardcore gabbers, de grenzen tussen bepaalde muziekstromingen en kledingstijlen van de jongeren waren heel scherp. Dat is tegenwoordig veel minder duidelijk, alles loopt een beetje door elkaar en ze gaan gemoedelijker met elkaar om.” De jeugd van tegenwoordig is gemakkelijker in beweging te krijgen, vindt Jeroen. “Je hoeft ze maar een zetje te geven en ze gaan aan de slag. Dat maakt het jongerenwerk heel leuk.” De jongeren waren dan ook snel te porren voor meer duurzaamheid in het centrum. Ze trokken Vanessa Verhoeven van Fonds 1818 aan haar jasje en zij zorgde ervoor dat het jongerencentrum praktische adviezen kreeg voor een duurzame verbouwing. Er kwam een nieuw kassahok van duurzaam hout en ook de kozijnen zijn duurzaam, er wordt schoon­ gemaakt met milieuvriendelijk schoonmaakmiddel en de jaloezieën bevatten geen pvc. De grootste winst was te behalen met andere verlichting rond het podium. “De grote energie­ slurpers zijn eruit gegooid. We zijn nu twee keer zo zuinig. Het zou nog beter kunnen als we álle gloeilampen in het centrum zouden vervangen voor ledspots.” Dat is een investering van vijfduizend euro. Geld dat het jongerencentrum nog niet helemaal bij elkaar heeft. Jeroen: “Ik weet, de kost gaat voor de baat uit, maar je moet het wel hebben. Wij zijn in deze moeilijke tijden helaas vooral bezig om ons hoofd boven water te houden. Zodra we wat meer vet op de botten hebben, gaan we zeker verder met de duurzaamheid. Het leeft heel erg onder de jongeren. Ze zijn bijvoorbeeld thuis gewend om afval te scheiden. Bij ons gaat alles in één grote afvalbak. Het scheiden doet de afvalverwerker voor ons. Jongeren hebben daar toch moeite mee. Dat geeft aan hoe gewoon het al is voor deze generatie om bewust om te gaan met dit soort dingen. Dat vind ik heel positief.”


10

magazine

deze Lente

Theehuis Jansland Van de nood een deugd maken. Daar is Petra Jansma-Harland een

een heel bescheiden kaart gestart. Onze stagiaires moeten het

kei in. Als trotse moeder van vier zonen weet ze sowieso wel wat

stapje voor stapje leren. Eerst leren hoe je thee, koffie, chocomelk

handen uit de mouwen steken is. Toen twee van haar zonen autisme

met slagroom en een stuk taart bereidt en serveert. Deze zomer

bleken te hebben en een spraak-taal-stoornis, liepen zij en haar man

zijn we er helemaal klaar voor om dagjesmensen te onthalen op

tegen heel wat grenzen op. Bijvoorbeeld bij het vinden van werk­

een heerlijke lunch of high tea.” Het theehuis wordt uitsluitend door

ervaringplekken voor hun zonen. “Die zijn er gewoon niet, terwijl

vrijwilligers gerund. Zij krijgen eerst een tweedaagse training van

deze kinderen met de juiste aansturing en wat geduld prima aan de

GZ-psycholoog Bob van Eerd om met jongeren met autisme of

slag kunnen”, weet Petra als geen ander. Maar het is niets voor de

taal-spraak-stoornis om te gaan, en ze krijgen de belangrijkste

familie Jansma-Harland om bij de pakken neer te zitten. Ze besloten

horeca-regels uitgelegd. “Het is heel leuk om te zien hoe je samen

het heft in eigen handen te nemen en richtten drie jaar geleden de

een team wordt en hoe de jongeren meer zelfvertrouwen krijgen.”

Stichting Jansland – een combinatie van hun beider achternamen –

Na een periode van werken ontvangen de jongeren een getuigschrift,

op. “Doel van die stichting is het creëren van een werkervaringplek

waarmee ze een keuze voor de toekomst kunnen gaan maken.

speciaal voor jongeren met een stoornis op het autistische spectrum.

Nog een droom van Petra en haar man is het geschikt maken en in

Ook kinderen met een andere handicap zijn van harte welkom”,

stand houden van één of meerdere woonhuizen (ergens in Voorschoten)

vertelt Petra enthousiast. Ze lieten al snel hun oog vallen op het

voor het bewonen door jongvolwassenen vanaf 18 jaar. “Belangrijk

Oude Koetshuis in Park Rosenburgh in Voorschoten, een prachtig

is dat beide projecten kleinschalig blijven, want deze jongeren zijn

gemeentelijk monument. “Daarin wilden we een theehuis beginnen,

erg gesteld op regelmaat, rust en consequent handelen, waardoor

waar deze jongeren stage zouden kunnen lopen en zo het horecavak

begeleiding veel energie kost. Maar als ik iedereen zie stralen, weet

in de vingers krijgen.”

ik dat we goed bezig zijn.”

Na een renovatie, waaraan onder andere Fonds 1818 financieel bijdroeg, is het theehuis begin februari open gegaan. “We zijn met

Meer informatie: www.theehuisjansland.nl


11

vitrine De Kinderkelder Voor jonge kinderen in de Haagse buurt de Kampen in Mariahoeve worden in 2012 iedere woensdagmiddag activiteiten georganiseerd. De kinderen kunnen deze middagen met elkaar spelen en ze maken kennis met kunst, klassieke muziek en de verschillende culturen die in de wijk aanwezig zijn. Een keer per maand is op zaterdag een grote activiteit of workshop. Zo kunnen de kinderen in april paas­ eieren verven en worden in mei met kunstenaars van KunstPost cadeautjes voor Moederdag gemaakt. Tijdens de zomervakantie zijn er onder andere uitstapjes naar verschillende musea. Voor het volledige programma zie: www.dekampen-mariahoeve.nl

Seks in de provincie Kunstgebouw Zuid-Holland organiseert ‘Seks in de provincie’, een educatief project voor jongeren tussen de 13 en 18 jaar. Op 25 scholen in Leiden en Delft nemen leerlingen deel aan een theaterstuk waarin de seksuele moraal bespreekbaar wordt gemaakt. Thema’s als groepsdruk, rollenpatronen, grenzen stellen, homoseksualiteit, seks als ruilmiddel en (on)gewenste intimiteiten komen in de voorstelling aan de orde. De jongeren zijn geen passieve toeschouwers maar nemen actief deel aan rollenspellen. De leerlingen gaan vervolgens met het thema seksualiteit als uitgangspunt aan de slag met het schrijven van gedichten of het maken van filmpjes voor YouTube. Kunstgebouw wil met dit project kennis over seksualiteit verbreden en tolerantie voor verschillen vergroten.

Midden-Delfland evenementen De Midden-Delfland Vereniging organiseert dit jaar vier evenementen die zich richten op de stadsbewoners uit de omliggende gemeenten. De organisatie wil de mogelijkheden van Midden-Delfland voor stille recreatie (wandelen, fietsen en varen) en haar vooral kleinschalige en agrarische ondernemers op de kaart te zetten. Op 21 april vindt het eerste evenement ‘Midden-Delfland Open’ plaats. Op boeren­ erven kunnen bezoekers de verschillen en overeenkomsten zien die elke boerderij en boer weer uniek maken. Ook kunnen ze hier de ruimte en rust van het gebied ervaren. Tijdens het tweede evenement ‘Midden-Delfland Dag’ op 16 juni zijn er lezingen over het gebied, fiets- en wandeltochten, muziekoptredens en is er een markt met streekproducten. Voor het volledige programma zie: www.middendelflandvereniging.nl


12

magazine

Haganum Festival Zaterdagavond 21 april 2012 is het pas gerenoveerde Gymnasium Haganum in Den Haag weer de locatie voor het Haganum Festival. Dit festival, waarbij taal centraal staat, biedt jong talent en professionele woordkunstenaars de gelegenheid elkaar te ontmoeten. Honderd leerlingen van middelbare scholen uit Den Haag kregen voorafgaand aan het festival workshops aangeboden. Daar leerden ze van professionals de fijne kneepjes van de schone woordkunsten. Tijdens het festival krijgen deze leerlingen een podium waarop ze kunnen laten zien wat ze in huis hebben. Ze brengen verhalen, songs en poëzie, rap, debat en cabaret. www. haganumfestival.nl

Plus Project Welzijnsorganisatie Factor W begeleidt en ondersteunt vrijwilligersorganisaties. Met het Plus Project wil Factor W de participatie­ mogelijkheden van mensen met een psychische handicap verbeteren in het Katwijkse vrijwilligerswerk. Het project bestaat uit een cursus en trajectbegeleiding voor aspirant-vrijwilligers. Daarnaast krijgen Katwijkse organisaties een voorlichtingsbijeenkomst en extra begeleiding bij de plaatsing van een vrijwilliger met een psychische handicap. Factor W wil de vooroordelen over deze mensen met een beperking wegnemen en organisaties motiveren mee te doen aan dit project.

TamTam Festival Van 30 mei t/m 3 juni 2012 staat de omgeving van buurtcentrum ’t Spoortje in Leiden-Noord weer in het teken van het TamTam Festival. In een grote tent aan de Bernhardkade zijn er voor jong en oud vijf dagen lang uiteenlopende activiteiten. Op een laagdrempelige wijze kunnen wijkbewoners, maar ook mensen van daarbuiten, kennismaken met verschillende culturele disciplines als theater, muziek, dans en beeldende kunst. Bij het festival worden zoveel mogelijk inwoners en organisaties uit Leiden betrokken. Het doel is de sociale samenhang en daarmee de leefbaarheid van Leiden-Noord te vergroten. www.tamtamfestival.nl

Movies that Matter Van 22 t/m 28 maart 2012 vond in Theater aan het Spui en Filmhuis Den Haag de vierde editie van het jaarlijkse Movies that Matter Festival plaats. Dit internationale film- en debatfestival presenteerde 70 speelfilms en documentaires van inspirerende filmmakers die het debat over mensenrechten aanwakkerden. De films gaan in op de totstandkoming en gevolgen van revoluties. De Arabische Lente is een van de opstanden die in beeld werden gebracht. Bij de sommige films werd aansluitend een verdiepingsprogramma georganiseerd met debatten en talkshows. Hieraan namen internationale gasten deel als mensenrechtenactivisten, filmmakers, politici en journalisten.


13

Dolhuys Kermis Het voormalige NEBO-sanatorium aan de Scheveningseweg in Den Haag staat leeg. Het Haagse podiumkunstgezelschap OPERA2DAY ziet dit als een uitgelezen kans om dit voorjaar het project ‘Dolhuys Kermis’ te realiseren dat een psychiatrische inrichting als ideale locatie heeft. De voorstelling laat een reeks ontroerende portretten zien van patiënten die in melancholie en waanvoorstellingen verzonken zijn. Onderdeel van de voorstelling is een rondleiding door de inrichting waar de patiënten tegen betaling bekeken en aan­ geraakt mogen worden. Van de 15e tot de 18e eeuw speelde dit zich werkelijk af in de zogenaamde dolhuizen, tijdens de jaarlijkse ‘Dolhuys Kermis’. OPERA2DAY brengt dit wonderbaarlijke historische fenomeen opnieuw tot leven als muziektheatervoorstelling van 21 t/m 24 juni. www.opera2day.nl

Leg lekken bloot met infrarood Het Haags Milieucentrum heeft in het kader van zijn twintigjarig jubileum in september 2011 aan 100 Haagse huiseigenaren een gratis infrarood gevelscan aangeboden. De scan laat direct zien waar eventuele energielekken zitten. Huiseigenaren worden aangespoord isolatiemaatregelen te treffen en zo energie te besparen. De verminderde CO2-uitstoot draagt bij aan het indammen van de klimaatcrisis. Gezien het succes van de aanmeldingen heeft Fonds 1818 aangeboden de actie te verdubbelen zodat nog eens 100 huishoudens gebruik kunnen maken van deze gratis scan.

Kinderjournaal Heesterbuurt Het Wijkberaad Heesterbuurt in Den Haag gaat in samenwerking met bibliotheek Segbroek en basisschool De Drie Linden een Kinder­ journaal opzetten. Groepjes kinderen van De Drie Linden gaan, onder begeleiding van een coördinator van het wijkberaad en Bureau Samen, korte nieuwsitems maken over wat er in de wijk speelt. Dit alles vanuit het gezichtspunt van de kinderen. De kinderen raken zo meer betrokken bij de wijk en er komt meer aandacht voor de dingen die zij in de wijk belangrijk vinden. Fonds 1818 heeft een bijdrage geleverd aan de filmapparatuur. De filmpjes zijn te zien in de bibliotheek en op www.wijkberaadheesterbuurt.nl

Holi Zoetermeer De stichting voor Surinamers in Zoetermeer, Insaniyat, organiseerde op 10 maart 2012 in Zoetermeer het jaarlijks terugkerend Holi-festival. Dit lentefeest is het nieuwjaarsfeest van de Hindoes, waarbij de overwinning van het goede op het kwade wordt gevierd. Het is een spektakel, waarbij mensen elkaar bestrooien met gekleurde poeders en besprenkelen met vloeistoffen. Dit zorgt voor een kleurrijk geheel en symboliseert de in bloei staande natuur. Na alle feestelijkheden bezoeken de jongeren hun ouders en grootouders om zegeningen te halen.


14 14

magazine

terugblik Hoe is het verder gegaan met projecten die Fonds 1818 ­steunde? Werd het een succes, zijn de doelen gehaald of is het nog steeds hard werken? We kijken terug naar…

Blikopener Ontkiemt Twaalf jaar lang was Blikopener onderdeel van het

We hopen een zo breed mogelijk publiek te verleiden.

overkoepelende straattheater festival Mooi Weer Spelen

Als je niet van dans houdt, dan ga je niet snel naar een

in Delft. Vorig jaar besloot Blikopener om als zelfstandig

dansvoorstelling. Als je op deze manier een beetje dans

festival verder te gaan. “We zijn voorzichtig begonnen,

krijgt voorgeschoteld, raak je misschien onverwacht

iets kleiner dan we voorheen onder de vleugels van de

toch gegrepen. In elk geval is er voor elk wat wils.”

Mooi Weer Spelen gewend waren. Twee in plaats van

Komende zomer is Blikopener al minder bescheiden.

drie dagen en ook iets minder acts. Vandaar ook de

“Vorig jaar was onze speelruimte heel compact, maar

naam: ‘Blikopener Ontkiemd’. Je moet als zelfstandig

dit keer gaan we Delft echt overwoekeren, net als klimop.

festival toch weer even wortel schieten”, vertelt voorzitter

Overal zal je ons tegenkomen. Vandaar ook de naam:

Jeroen Molenaar. De Delftse grond in en om het Rietveld

Blikopener Wildgroei.” Het festival duurt dit keer drie

Theater bleek vruchtbaar. Er was van alles te doen en te

dagen: van 23 tot en met 25 augustus: data om in de

zien: twaalf theateracts, vijftien installaties, muziek, een

agenda te zetten. “We laten Delft op een andere manier

Drijf-in bioscoop, dans, films van jonge kunstenaars die

zien. We openen en verruimen de blik.”

je vanaf bootjes in de Delftse grachten kon zien. “Blikopener is bewust een multidisciplinair festival.

Meer informatie: www.blikopener.net


15

www.nutshuis.nl April Dag van de Haagse Geschiedenis Zaterdag 14 april, 11.00-17.00 uur Toegang is gratis Waar liggen de wortels van Den Haag

Mei ADHD VIII Actueel Den Haag Debat Woensdag 23 mei, 20.00 uur Toegang is gratis

Juli Kamera Kultura Cultureel café Zondag 1 juli, 11.00 uur Toegang € 5,-

en de Hagenaars? Ruim dertig culturele

Alert, levendig en actief maakt ADHD

Een speciale tuineditie in de ochtendzon

en erfgoedinstellingen geven ieder hun

de laatste ontwikkelingen in de Haagse

met o.a. een interview met hoog­leraar

eigen antwoord op die vraag met rond-

stedelijke ontwikkeling bespreekbaar.

theoretische fysica Erik Verlinden over

leidingen, workshops en lezingen.

ADHD is een gezamenlijk initiatief

verbluffend nieuw inzicht in de oorsprong

De Grote Markt is het middelpunt van

van BNA Kring Haaglanden, Haags

van de zwaartekracht en muziek van

alle activiteiten met een historische

Architectuur Café, Het Nutshuis en

Ensemble Tango. Een heerlijk ontbijt

markt. In Het Nutshuis ziet u onder

Stroom Den Haag. Het debat over

wordt verzorgd door Pètrix van ’s-Peer

andere historisch Den Haag in film en

De tijdelijke inwoners van Den Haag,

Catering. De presentatie is in handen

werk van fotograaf Guus Rijven over

staat onder leiding van Ruben Maes.

van Jellie Brouwer (NTR Kunststof).

de ontwikkeling van het Haagse

De locatie van ADHD wordt te zijner

straatbeeld.

tijd bekend gemaakt.

Het Nutshuis – voor lokale kunst en maatschappij. Het Nutshuis biedt een platform aan iedereen in Den Haag die zich betrokken voelt bij culturele en maatschappelijke ontwikkelingen in de stad. Het Nutshuis is gevestigd in het voormalige hoofdkantoor van de Nutsspaarbank, midden in de binnenstad. In de Bankhal, de Commissarissenzaal en de Filmkluis bieden wij u een programma vol lezingen, debat, muziek, documentaires en tentoon­stellingen. De activiteiten zijn heel divers maar hebben vaak een cultureel karakter en zijn altijd op een of andere manier maatschappelijk betrokken. De nadruk ligt op lokale Haagse ontwikkelingen. U vindt Het Nutshuis aan de Riviervismarkt 5 in Den Haag. Kijk voor meer informatie en het volledige programma op www.nutshuis.nl.

algemene informatie over Fonds 1818 Colofon

Aanvraagprocedure

Fonds 1818 Magazine is een uitgave van Fonds 1818 en verschijnt vier maal per jaar.

Aanvragen voor een donatie kunnen ruim voor aanvang van het project schriftelijk bij Fonds 1818 worden ingediend. Fonds 1818 geeft alleen donaties aan stichtingen of verenigingen. De behandeling van uw aanvraag duurt 6 tot 8 weken. Meer informatie: www.fonds1818.nl.

Redactie: Corien Bosch Redactionele ondersteuning: Martine Vinkesteyn Interviews: Floor de Booys Fotografie: Eva Hofman, Inge Stolwijk en diverse fotografen en bruikleen­ gevers van de beschreven projecten Concept en vormgeving: Ontwerpwerk Lithografie en druk: Drukkerij ANDO, Den Haag

<24 Voor jongeren tot 24 jaar geldt een speciale, eenvoudige procedure. Deze jonge aanvragers hoeven voor een donatie tot € 3.000,- geen stichting

of vereniging te zijn! Voor meer ­informatie: www.fonds1818-24.nl

Gratis cursus fondsenwerving Fonds 1818 geeft een cursus fondsenwerving voor medewerkers en ­vrijwilligers van non-profitorganisaties en jongeren die geen of weinig ervaring hebben met het werven van fondsen. Voorwaarde is dat de organisatie actief is in de regio van Fonds 1818. De eerst volgende cursus wordt gegeven op donderdag 10 mei. Inschrijven kan via www.fonds1818.nl.

Meer informatie Heeft u vragen over de criteria voor een donatie, over het opstellen en indienen van een aanvraag bij Fonds 1818 of over fondsenwerving in het algemeen? Kijk dan op www.fonds1818.nl of neem contact op met onze afdeling Communicatie op 070 375 49 57 of info@fonds1818.nl Wilt u het Fonds 1818 Magazine ieder kwartaal ontvangen? Stuur dan een e-mail met uw adresgegevens naar info@fonds1818.nl of meldt u aan via de website. Een abonnement is gratis.


16

Fonds 1818 op zoek naar burgerinitiatieven Wilt u een aanvraag bij Fonds 1818 indienen? Dan is daar

In de praktijk betekent dit dat Fonds 1818 in de komende

een stichting of een vereniging voor nodig. Dat betekent

maanden serieus gaat kijken naar projecten die worden

dat initiatieven van groepen enthousiaste burgers buiten

ingediend door informele groepen burgers uit de regio.

de boot vallen. Dat is jammer. Zeker omdat we steeds

De eerste tien zullen we ook echt in behandeling nemen

vaker de vraag krijgen voor steun aan informele groepen.

en als het plan ons overtuigt, een donatie toekennen

Met de Lenteprijs, de Herfstpremie en Fonds 1818<24

van maximaal € 3.000,-. Op basis van deze ervaringen

hebben we in de afgelopen jaren al wat ervaring opgedaan

bepalen we of burgerinitiatieven een vaste plek krijgen

met donaties aan projecten van groepen zonder formele

in het beleid van Fonds 1818.

rechtspersoon. Over het algemeen gaat dat heel goed.

Kortom: Fonds 1818 daagt u uit! Meer informatie en

Reden om verder te experimenteren met donaties aan

voorbeelden vindt u op onze website.

dergelijke burgerinitiatieven.

Burger initiatieven

kijk op www.fonds1818.nl

Hillegom

Noordwijk

Noordwijker hout Lisse

Fonds 1818 steunt maatschappelijke en culturele Teylingen

projecten in de regio Den Haag, Delft, Zoetermeer, Leiden en de Bollenstreek.

Katwijk

Oegstgees t

U kent uw buurt, wijk, stad of regio het beste en weet wat

Leiden

nodig is. Dankzij u worden woonwijken weer leefbaar,

W assenaar Voor schoten

leren allochtone vrouwen fietsen, worden monumenten gerestaureerd, worden er theatervoorstellingen gemaakt, leren jongeren met elkaar discussiëren en kunnen met

LeidschendamVoorburg

Den Haag

olie besmeurde vogels weer vliegen. Wij nodigen u van

Den Haag

harte uit om uw ideeën en projecten met ons te delen. U het project, wij het geld.

RIVIERVISMARKT 4

POSTBUS 895

2513 AM DEN HAAG

2501 CW DEN HAAG

070 364 11 41

INFO@FONDS1818.NL

Rijswijk PijnackerNootdorp Delft

Midden Delfland

Zoeterwoude

Zoetermeer

Leiderdor p


Fonds 1818 Magazine - April 2012