Page 1

การวิเคราะห์ขีดความสามารถและความเปราะบาง ที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ

CVCA

โครงการเสริมสร้างชุมชนชายฝั่งเข้มแข็งเพือ ่ ลดผลกระทบการเปลีย ่ นแปลง ี – BCRCC Project ภูมอ ิ ากาศในประเทศไทยและอินโดยนีเชย


การวิเคราะห์มีความหมายว่าอะไร 

เป็ นการรวบรวม เรียบเรียง และสังเคราะห์ขอ้ มูลใน บริบทของโครงการ  ต้องพิจารณาถึงปั จจัยแวดล้อมทางด้านสังคม การเมือง เศรษฐกิจ และสภาวะแวดล้อม  บางครั้งเรียกว่าการประเมินโครงการ การประเมิน โดยรวม หรือการวิเคราะห์ และการสังเคราะห์


ทาไมการวิเคราะห์จงึ มีความสาคัญ 

ช่วยให้เกิดความเข้าใจในสภาพปั ญหา ความต้องการและ โอกาสต่างๆ  เป็ นข้อมูลในการเลือกกลุม ่ เป้าหมาย  เป็ นการรับรองว่ากิจกรรมโครงการมีความเหมาะสมกับ ปริบท  ทาให้เกิดการหารือกันระหว่างกลุม ่ ผูม้ ีสว่ นได้สว่ นเสียใน พื้นที่ (ชุมชนและสถาบันต่างๆ)  ให้ขอ ้ มูลพื้นฐานของโครงการ


การวิเคราะห์ขีดความสามารถและความเปราะบางที่ เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ CVCA 

CVCA เป็ นวิธีการวิเคราะห์ขีดความสามารถและความเปราะบางในการ ปรับตัวต่อผลกระทบการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศในระดับชุมชน ท้องถิ่น โดย กระบวนการได้ตระหนักถึงความสาคัญของคนในท้องถิ่นในการกาหนดและ ขับ เคลื่ อ นอนาคตของตนเองเพื่ อ ให้เ กิ ด การบรู ณ าการประเด็ น ความ เปราะบางที่เสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ และการลดผลกระทบเข้า ไว้ใ นการวางแผนกิ จ กรรมต่ า งๆในชุ ม ชน ที่ จ ะสามารถวางแผน และ ดาเนิ นการแก้ไขปั ญหาที่เกิดขึ้ นได้


คู่มือ CVCA วัตถุประสงค์หลักของคู่มือ CVCA : •

วิ เ ค ร า ะ ห์ ค ว า ม เ ป ร า ะ บ า ง ต่ อ ก า ร เป ลี่ ย น แ ป ล ง ส ภ า พ ภู มิ อ า ก า ศ แ ล ะ ศักยภาพในการปรับตัวที่ระดับชุมชน ผสมผสานภู มิ ปั ญญาชุ มชนกั บ ข้ อ มู ล วิท ยาศาสตร์ เพื่อให้เกิ ดความเข้าใจมาก ที่ สุ ด เ กี่ ย ว กั บ ผ ล ก ร ะ ท บ ข อ ง ก า ร เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อชุมชน


คู่มือ CVCA 

มีรายการคาถามที่เสนอแนะให้ใช้ ส าหรั บ กา รวิ เ ครา ะห์ ข ้ อ มู ล ที่ ระดับ ชาติ ระดับ ท้อ งถิ่ น /ชุ ม ชน และระดั บ ครั ว เรื อ นหรื อ ระดั บ บุคคล ให้แนวทางการทางานเพื่อช่วยใน การทางานกับกลุ่มผูม้ ีส่วนได้ส่วน เสียในลักษณะที่ ทุกฝ่ ายเข้ามีส่วน ร่ ว มเพื่ อ ให้เ กิ ด การวิเ คราะห์แ ละ การเรียนรูร้ ่วมกัน


คู่มือ CVCA 

ออกแบบมาเพื่อให้นาข้อมูล ที่ ไ ด้ ไ ปใช้ใ นกระบวนการ วางแผนต่อไป  ส่ ง เ ส ริ ม ใ ห้ มี เ ว ที เ ส ว น า ภายในชุมชน และระหว่าง ชุ ม ชน และกลุ่ ม ผู้มี ส่ ว นได้ ส่วนเสียอื่นๆ


แนวทางปฏิบตั ิตามคู่มือ CVCA 

คาถามและเครื่องมือที่แนะนาให้ใช้ มีพนฐานมาจากกรอบแนวคิ ื้ ด เรื่องการสร้างปั จจัยเกื้ อหนุ น เพื่อให้เกิดการปรับตัวในลักษณะที่ ชุมชนเป็ นศูนย์กลาง

ผสมผสานเทคนิ คการวิจยั แบบต่างๆ รวมทั้งเครื่องมือที่ทาให้ทุกกลุ่ม มีส่วนร่วม

เครื่องมือเก็บข้อมูลและวิเคราะห์ชุมชน จะใช้เป็ นพื้ นฐานในการ อภิปรายกันเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

พิจารณาถึงเรื่องระดับความเปราะบางที่มีระดับแตกต่างกันออกไป ภายในชุมชนและครัวเรือนต่างๆ


กรอบการวิเคราะห์ระดับชาติ 

ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิอากาศของประเทศที่สงั เกตพบและที่ คาดการณ์วา่ จะเกิดขึ้ น

บูรณาการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิอากาศให้อยูใ่ นนโยบาย

การวางแผนบริหารจัดการด้านภัยธรรมชาติ ภาพการประชุมประสานนโยบายระดับชาติดา้ นชุมชนชายฝั่งปรับตัวต่อ การเปลีย่ นแปลงภูมิอากาศ – มูลนิ ธิรกั ษ์ ไทย (รวมถึงเรื่องระบบแจ้งเตือนภัยล่วงหน้า) ศักยภาพของรัฐบาลเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

การเข้ามีส่วนร่วมและการกระจายอานาจ

ความตระหนักถึงมิติทางสังคม-เศรษฐกิจในเรื่องความเปราะบาง


กรอบการวิเคราะห์ระดับหน่วยงานท้องถิ่น/ชุมชน 

ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของภาคหรือพื้ นที่ใด พื้ นที่หนึ่ ง ที่สงั เกตพบและที่คาดการณ์วา่ จะเกิดขึ้ น

บูรณาการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศให้อยูใ่ นแผนและ นโยบายท้องถิ่น

ศักยภาพของทุกภาคส่วนและทุกหน่ วยงานวางแผนในระดับท้องถิ่นที่ จะนาเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไปบูรณาการต่อไป

การวางแผนบริหารจัดการภัยธรรมชาติระดับท้องถิ่น

การวางแผนแบบมีส่วนร่วม

สิทธิของกลุ่มที่มีความเปราะบาง


กรอบการวิเคราะห์ระดับหน่วยงานท้องถิ่น/ชุมชน 

การสังเกตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในท้องถิ่น

ทรัพยากรในการดารงชีวติ และกลยุทธ์ในการรับมือกับปั ญหา

ภัยอันตรายที่เกี่ยวเนื่ องจากสภาพอากาศ

ศักยภาพในการจัดการกับความเสี่ยง

มาตรการปกป้องทางสังคม

การเข้าถึงสารสนเทศ ทรัพยากรและบริการต่างๆ

ลักษณะพลวัตรของอานาจในชุมชนและครัวเรือน


การวิเคราะห์ระดับชุมชน สนั บสนุ น ให้กลไกในท้องถิ่นมีบทบาท ส าคั ญ ส่ ง เสริ ม การตั ด สิ น ใจโดยใช้ เหตุผลเน้นการประสานและระดมพลัง ความคิด ความเสมอภาคเชื่อมัน่ ในขีด ความสามารถของคนในชุ มชน เรียนรู ้ จากสถานการณ์ที่เป็ นจริง และใกล้ตวั


การสัมภาษณ์ผใู ้ ห้ขอ้ มูลหลัก  

 

ผูน้ าท้องถิ่น ผูแ้ ทนขององค์กรชุมชน เช่น กลุ่มเกษตรกร คณะกรรมการน้ าและสุขาภิบาล กลุ่มออม ทรัพย์และสินเชื่อ ผูแ้ ทนของกลุ่มสตรี หรือกลุ่มอื่นๆ ผูแ้ ทนขององค์กรพัฒนาเอกชนที่ดาเนิ นงาน โครงการ หรือที่ทางานส่งเสริมการ เปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายอยูใ่ นพื้ นที่เป้าหมาย สถาบันการศึกษา/สถาบันวิจยั ที่เข้ามาทางาน ในพื้ นที่เป้าหมาย


การทาแผนที่สถาบัน 

       

องค์กรไหน (หน่ วยงานราชการ องค์กรพัฒนาเอกชน และองค์กร/กลุ่มชุมชน) ที่ถกู ดึงเข้ามาทางานแก้ไขประเด็นปั ญหาสาคัญที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ องค์กรเหล่านั้นทาอะไร องค์กรเหล่านั้นทางานที่ไหน องค์กรเหล่านั้นมีความสัมพันธ์กบั ประชากรเป้าหมายอย่างไร มีการทางานซ้าซ้อนกับองค์กรอื่นๆ ในด้านใดบ้าง ความสามารถด้านใดบ้างที่ยงั ขาดอยู่ องค์การบางองค์กรอาจเป็ นอุปสรรคกีดขวางการทางานของผูอ้ ื่นได้อย่างไร องค์กรเหล่านั้นมีแผนระยะยาว สาหรับการทางานในพื้ นที่เป้าหมายนี้ อย่างไร จุดแข็งและจุดอ่อนขององค์กรเหล่านั้นมีอะไรบ้าง


แหล่งที่มาของข้อมูล     

รายงานการประเมินขององค์กรพัฒนาเอกชน หรือองค์การสหประชาชาติ การประเมินผลการปฏิบตั ิการรับมือภัยพิบตั ิต่างๆ ในอดีต โครงการติดตามความเปราะบางต่างๆ เช่น ระบบเตือนภัย รายงานการคัดกรองด้านสิ่งแวดล้อมสาหรับพื้ นที่เป้าหมาย เอกสารของหน่ วยราชการ ได้แก่ ยุทธศาสตร์การลดภาวะความยากจน แผนพัฒนา สถิติต่างๆ ของทางราชการ ฯลฯ การปรึกษาหารือกับหน่ วยงานต่างๆ (ภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชน) ที่ ทางานอยูใ่ นพื้ นที่เป้าหมาย ข้อมูลพยากรณ์อากาศตามฤดูกาล


คู่มือส่งเสริมปฏิบตั ิงานภาคสนาม: วิธีใช้เครื่องมือวิเคราะห์แบบมีส่วนร่วม Field Guides for Participatory Tools


ข้อเด่นของการใช้เครื่องมือวิเคราะห์แบบมีส่วนร่วม 

เป็ นวิธีการที่เรียบง่าย เน้นการใช้สญ ั ลักษณ์ ช่วยให้มองเห็นเป็ น รูปธรรม  ใช้ได้ดีกบ ั กลุม่ เป้าหมายที่มีการศึกษาค่อนข้างจากัด  คนในชุมชนมีส่วนร่วมอย่างเสมอภาค  เรียนรูข ้ อ้ มูลชุมชนได้รวดเร็ว ข้อมูลเชื่อถือได้  ข้อมูลสะท้อนภาพที่เป็ นจริง เพราะมาจากมุมมองของคนใน ชุมชน  ส่งเสริมศักยภาพของคนในชุมชน ในการศึกษาวิเคราะห์ขอ ้ มูล ชี้ชัดปั ญหา และมองเห็นแนวทางแก้ไขปั ญหาด้วยตนเอง


การใช้เครื่องมือวิเคราะห์แบบมีส่วนร่วม


ตารางวิเคราะห์ความเปราะบาง


ตารางวิเคราะห์ความเปราะบาง 

เพื่อกาหนดให้ได้วา่ ภัยอันตราย ใดที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรที่ สาคัญต่อวิถีชีวติ ท้องถิ่นมากที่สุด เพื่อกาหนดให้ได้วา่ ทรัพยากร เพื่อการดารงชีวติ ประเภทใดมี ความเปราะบางมากที่สุด เพื่อระบุยุทธศาสตร์ที่ใช้อยูใ่ น ปั จจุบนั สาหรับการรับมือกับภัย อันตรายที่ได้ระบุไว้

ประโยชน์  ตารางวิเคราะห์ความเปราะบาง จะทาให้สามารถมองเห็น ความสัมพันธ์ระหว่างภัยกับปั จจัย ทั้งด้านกายภาพ ทรัพยากร สังคม และการเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศ ในเชิงปริมาณ ทาให้สามารถช่วยในการจัด ความสาคัญของปั จจัยต่างๆกับ ผลกระทบที่จะเกิดกับชุมชน


ปฏิทินฤดูกาล


ปฏิทินฤดูกาล 

เพื่อระบุช่วงเวลาที่เกิดภาวะของภัย ที่สะสมมาตามกาลเวลา ภัย อันตราย โรคต่างๆ ความอดอยาก หนี้ สิน ความเปราะบาง ฯลฯ เพื่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับวิถี ชีวติ /การประกอบอาชีพ และ ยุทธศาสตร์การรับมือ เพื่อวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงที่ เกิดขึ้ นกับกิจกรรมต่างๆ ตาม ฤดูกาล เพื่อประเมินผลการใช้ขอ้ มูลทาง ภูมิอากาศสาหรับการวางแผน

ประโยชน์  ปฏิทินตามฤดูกาล ทาให้เห็นภาพ การเปลี่ยนแปลงกิจกรรมในชุมชน ตามการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล และสภาพดิน ฟ้ า อากาศ ซึ่งช่วยใน การหาเวลาที่เหมาะสมในการ ดาเนิ นโครงการร่วมกับชาวบ้าน


การทาแผนที่ภยั อันตราย


การทาแผนที่ภยั อันตราย 

เพื่อให้เกิดความคุน้ เคยกับชุมชน รวมทั้งความคิดเห็นเกี่ยวกับชุมชนใน สายตาของกลุ่มต่างๆ ภายในชุมชน เพื่อระบุทรัพยากรที่สาคัญต่อวิถีชีวติ / การประกอบอาชีพในชุมชน และค้นหา ว่าใครเข้าถึงและควบคุมทรัพยากร เหล่านั้น เพื่อระบุพื้นที่และทรัพยากรที่มีความ เสี่ยงต่อภัยอันตรายทางภูมิอากาศ เพื่อวิเคราะห์ภยั อันตรายที่มีการ เปลี่ยนแปลงไป และวางแผนลดความ เสี่ยง

ประโยชน์  การวาดแผนที่ ทาให้มีนาเสนอความรู ้ และความเข้าใจต่อสภาพแวดล้อมที่ เป็ นอยูข่ องชุมชน การมีส่วนร่วมของ ชาวบ้านจากหลายๆ กลุ่ม สามารถ ชี้ ให้เห็นการมีความเห็นที่ไม่ตรงกันที่ เกิดขึ้ น


แผนภูมิความสัมพันธ์ (Venn Diagram)


แผนภูมิความสัมพันธ์ (Venn Diagram) 

เพื่อทาความเข้าใจเกี่ยวกับ สถาบันต่างๆ ที่มีความสาคัญต่อ ชุมชนมากที่สุด เพื่อวิเคราะห์การมีส่วนร่วมของ กลุ่มต่างๆ ในกระบวนการ วางแผนของท้องถิ่น เพื่อประเมินผลการเข้าถึงบริการ ต่างๆ และโครงการหรือระบบ การคุม้ กันทางสังคมที่มีอยู่

ประโยชน์  แผนผังเวนน์เป็ นวิธีที่เร็ว และมี ประสิทธิภาพ ทาให้รวู ้ า่ ใครเป็ น ผูท้ ี่มีความรู ้ ความชานาญพิเศษ ในด้านต่างๆ หรือรูถ้ ึงทรัพยากร ที่คนส่วนใหญ่ให้ความสาคัญ ซึ่ง บุคคลดังกล่าวนับว่ามี ความสาคัญ ในด้านที่เกี่ยวกับ ทรัพยากรแผนผังเวนน์จะช่วยให้ เห็นภาพรวมและเป็ นแนวทางใน ทางานต่อไป


การลาดับเหตุการณ์สาคัญในอดีต


การลาดับเหตุการณ์สาคัญในอดีต 

เพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างถ่องแท้ เกี่ยวกับภัยอันตรายในอดีต ลักษณะของภัย ความรุนแรง และ พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป เพื่อให้คนได้รบั รูถ้ ึงแนวโน้มของภัย อันตราย และการเปลี่ยนแปลงของ ภัยตามกาลเวลาที่ผ่านไป เพื่อประเมินผลขอบเขตของการ วิเคราะห์ความเสี่ยง การวางแผน และการลงทุนเพื่ออนาคต

ประโยชน์  ลาดับเหตุการณ์สาคัญในอดีตทาให้ สามารถเข้าใจภาพรวมของ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้ นในอดีตได้ง่าย และสามารถชี้ ให้เห็นจุดที่ชาวบ้าน ยังไม่มีความชัดเจนในเหตุการณ์ นั้นๆ การเรียงลาดับเหตุการณ์ ตามลาดับเหตุการณ์สาคัญในอดีต ช่วยให้มองเห็นว่า เหตุการณ์ใด เหตุการณ์หนึ่ ง มีผลกระทบอย่างไร ต่ออีกเหตุการณ์หนึ่ ง


วิเคราะห์ปัญหา ผลกระทบ และ แนวทางแก้ไข   

P = Problem ปั ญหา I = Impact ผลกระทบ S = Solution แนวทางแก้ไขปั ญหา


วิเคราะห์ปัญหา ผลกระทบ และ แนวทางแก้ไข 

แผนภูมิแสดงปั ญหา เป็ น แผนภาพเฉพาะที่แสดงให้เห็น ทางเลือกในการจัดการกับปั ญหา ซึ่งอาจจะเป็ นปั ญหาที่กาลัง เกิดขึ้ นในหมูบ่ า้ นหรือเป็ นการตั้ง สมมุติฐานเพื่อดูวา่ ชาวบ้านมี ปฏิกิริยาอย่างไรต่อการ เปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม

ประโยชน์  แผนภูมิทาให้คนในชุมชนได้มี โอกาสกาหนดทางเลือกในการ จัดการกับปั ญหาที่เกิดขึ้ นได้ และ กาหนดแนวทางในการแก้ปัญหา นั้นๆ


ผลจากการใช้คมู่ ือ CVCA 

 

กระบวนการจะช่วยให้เกิดการคิดล่วงหน้า (คาดว่าจะเกิดในอนาคต) เพื่อ รับมือกับการเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศมีผลกระทบต่อการประกอบอาชีพ ชุมชนชายฝัง่ อยูใ่ กล้ทะเลมีการเปลี่ยนแปลงไป แต่ชุมชนชายฝัง่ ยังไม่เกิด การปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลง กระตุน้ ให้เกิดการมีส่วนร่วมมากขึ้ น ทาให้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลง ภูมิอากาศมากขึ้ น กระบวนการกระตุน้ ให้ชาวบ้านเกิดการเรียนรูม้ ากขึ้ น


เสียงสะท้อนจากการใช้คมู่ ือ CVCA 

 

 

ทาให้ทราบว่าการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศต้องเกิดขึ้ น บางอย่างสามารถใช้ภมู ิ ปั ญญาในการคาดการณ์ได้ แต่ปัจจุบนั อาจใช้ไม่ได้ เป็ นการสร้างกระบวนการให้ชุมชนช่วยเหลือ และพึ่งพาตนเอง ทาให้เข้าใจเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้ น (ไม่เคยพบเห็นมาก่อน) เช่น น้ าท่วม ฉับพลัน ฝนตกผิดฤดูกาล กระตุน้ ให้เกิดการรับมือ การวางแผนดาเนิ นชีวิตจะช่วยลดผลกระทบต่อการประกอบอาชีพ ที่ไม่ สามารถคาดการณ์ได้เนื่ องจากเกิดการเปลี่ยนแปลงภูมิอกากาศ การปรับตัวของคนในชุมชนยังมองไม่เห็น แต่เครื่องมือCVCA ช่วยให้ มองเห็นมากขึ้ น


การนาข้อมูล CVCA มาใช้ในการวิเคราะห์ผลกระทบกับ วิถีชีวิตและการประกอบอาชีพของชุมชน 

 

การบันทึก บริบทของชุมชน ข้อสังเกตการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ การวิเคราะห์ภาวะล่อแหลมและความเปราะบางต่อความเดือดร้อนใน ปั จจุบนั และการคาดการณ์ในอนาคต – การประกอบอาชีพของคนในชุมชน  การเปิ ดรับต่อความเสี่ยง – วิเคราะห์ปัจจัยที่เปิ ดรับกับผลกระทบจากการ เปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ  ความไวที่จะเดือดร้อน – ผลที่เกิดภายใต้การเปิ ดรับต่อความเสี่ยง และขนาด ความเสียหายที่เกิดขึ้ น  ความล่อแหลมเปราะบาง – ความสามารถในรับมือและปรับตัวของชุมชน  ภาคส่วนสาคัญในชุมชน


การนาข้อมูล CVCA มาใช้ในการวิเคราะห์ผลกระทบกับ วิถีชีวิตและการประกอบอาชีพของชุมชน 

ประเด็นพิจารณาบริบทอนาคตชุมชน – การวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงใน พื้ นที่ ในด้านเศรษฐกิจสังคม การดารงชีวติ ที่มีผลสืบเนื่ องมากจากการ เปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ


ตัวอย่าง การวิเคราะห์ขอ้ มูล หมูท่ ี่ 2 ตาบลตะเสะ อาเภอหาดสาราญ จ.ตรัง ภาคส่ วนที่สาคัญ การเปิ ดรับต่ อ ความเสี่ยงต่ างๆ พื ้นที่มีความเสี่ยง ที่ตงของต ั้ าบลเป็ น ต่อภัยสึนามิและ แหลมยื่นไปใน ทะเล มีชายหาดที่ การกัดเซาะ ยาวเป็ นพื ้นที่ เปิ ดรับต่อคลื่นสึนา มิ พื ้นที่ทางทิศ ตะวันตกได้ รับการ กัดเซาะชายฝั่ ง

ความไวที่จะ เดือดร้ อน พื ้นที่เป็ นที่ราบไม่มี ภูเขาสูงสามารถใช้ เป็ นที่หลบภัยได้

ขีดความสามารถ ในการรับมือ ยังไม่มีระบบเตือน ภัย ป้ายบอก เส้ นทาง และการ กระจายข่าวที่ ทัว่ ถึง มีแผนในการสร้ าง เขื่อนคอนกรี ดเพื่อ ป้องกันการกัดเซาะ ชายฝั่ ง

ความล่ อแหลม เปราะบาง พื ้นที่ตงของชุ ั้ มชน มีความเสี่ยงต่อภัย ธรรมชาติ


ตัวอย่าง การวิเคราะห์ขอ้ มูล หมูท่ ี่ 2 ตาบลตะเสะ อาเภอหาดสาราญ จ.ตรัง ภาคส่ วนที่สาคัญ

สวนยาง (รับจ้ างกรี ด ยางและเก็บยาง)

การเปิ ดรั บต่ อความ เสี่ยงต่ างๆ ช่วงระยะเวลาฤดูฝน  วันที่ฝนตกจะไม่ สามารถกรี ดยาง ได้ ทาให้ สญ ู เสีย รายได้

ความไวที่จะ ขีดความสามารถใน เดือดร้ อน การรั บมือ ช่วงเวลาที่ฝนตก  ชุมชนมีการ ต่อเนื่องยาวนานจะทา ประกอบอาชีพที่ ให้ สญ ู เสียรายได้ และ หลากหลายเป็ น อาจเกิดโรคกับ อาชีพเสริม เช่น ยางพารา ทาให้ ไม่ การเลี ้ยงสัตว์ การ ทาสินค้ า OTOP สามารถกรี ดยางได้ ผลิตภัณฑ์เตย ปาหนัน  มีพื ้นที่ในการทา การเกษตรอย่าง อื่นนอกจากสวน ยาง

ความล่ อแหลม เปราะบาง มีความเปราะบางน้ อย เนื่องจากทางชุมชนมี การประกอบอาชีพ เสริมและมีการ รวมกลุม่ กัน เช่น กลุม่ แม่บ้าน กลุม่ ออม ทรัพย์


ตัวอย่าง การวิเคราะห์ขอ้ มูล หมูท่ ี่ 2 ตาบลตะเสะ อาเภอหาดสาราญ จ.ตรัง ภาคส่ วนที่สาคัญ อาชีพประมงพื ้นบ้ าน เช่น อวน ไซ ลอบ

การเปิ ดรั บต่ อความ เสี่ยงต่ างๆ อาชีพประมงพื ้นบ้ าน มี ความเสี่ยงสูงต่อการ เปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมอิ ากาศ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งลมมรสุมและ พายุ ส่วนใหญ่คนใน ชุมชนมีการประกอบ อาชีพแบบประมงแบบ จับ ไม่มีการเพาะเลี ้ยง (มีการประกอบอาชีพ ประมงมากกว่า 50% ของคนในชุมชน)

ความไวที่จะ เดือดร้ อน หากเกิดพายุฝน ลม มรสุมที่รุนแรงจะไม่ สามารถออกทาการ ประมงได้

ขีดความสามารถใน การรั บมือ หันไปรับจ้ างทัว่ ไป แต่ ส่วนใหญ่จะไม่มีอาชีพ เสริม

ความล่ อแหลม เปราะบาง มีความเปราะบาง ค่อนข้ างสูง เพราะ ขึ ้นอยู่กบั สภาพอากาศ ที่เหมาะสม ถึงจะ สามารถทาการประมง ได้


ตัวอย่าง การวิเคราะห์ขอ้ มูล หมูท่ ี่ 2 ตาบลตะเสะ อาเภอหาดสาราญ จ.ตรัง ประเด็นการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ – เศรษฐกิจสังคม คนประกอบอาชีพประมงหันไปทาการ ท่องเที่ยวมากขึ้น โดยเฉพาะเรือขนส่ง โดยสารไปยังเกาะสุกร การประมง เรืออวนรุน เรือประมง พานิชย์ แผนการสร้างกาแพงคอนกรีดเพื่อ ป้องกันการกัดเซาะชายฝั ่ง

ผลสืบเนื่องที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลง ภูมิอากาศ เป็ นทางเลือกสาหรับผูป้ ระกอบอาชีพประมงที่จะ มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการท่องเที่ยว ทาให้สตั ว์น้ าลดลงมีผลกระทบต่อประมงพื้นบ้าน อาจส่งผลให้ผปู ้ ระกอบอาชีพประมงลดลงและไป รับจ้างในอาชีพการเกษตรแทน อาจป้องกันการกัดเซาะได้แต่ในอนาคตยังไม่ สามารถคาดเดาการเปลี่ยนแปลงได้เนื่องจาก เขื่อนคอนกรีดยังไม่ครอบคลุมทั้งพื้นที่ มีการทา เฉพาะบางจุดเท่านั้น


ตัวอย่างการวิเคราะห์ความเปราะบาง ต.ตะเสะ ภาคส่วนที่สาคัญใน ชุมชน

การเปิ ดรับ ผลกระทบ

พื้นที่เปิ ดรับกับมรสุม เป็ นชายหาด วิถีชีวิต ขึ้นอยูก่ บั สภาพอากาศในการประกอบอาชีพ

ประมงชายฝั ่งพื้นบ้าน ความอ่อนไหวที่จะ การประกอบอาชีพประมงเพียงอย่างเดียวและ ได้รบั ผลกระทบ ต้องอาศัยทรัพยากรธรรมชาติ และมีผลกระทบ โดยตรงต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศหากเกิด พายุฝน ลมมรสุมที่รุนแรงจะไม่สามารถออกทา การประมงได้ ความสามารถใน การปรับตัว กลยุทธ์ในการ ปรับตัว

มีรายได้ไม่แน่นอน รายได้ไม่พอกับรายจ่าย มี ปั ญหาหนี้สิน ทาให้หนั มาทาประกอบอาชีพใน ภาคการเกษตรเพิ่มขึ้น มีการรวมกลุม่ กัน เช่น กลุม่ ประมง กลุม่ ออม ทรัพย์ไว้ช่วยเหลือกันในสมาชิก การฟื้ นฟูฐาน ทรัพยากรทางทะเล ป่ าชายเลน การเพาะพันธุ ์ แหล่งที่อยูข่ องสัตว์น้ า


โครงการธนาคารปูมา้ ต.ตะเสะ   

จัดทาธนาคารปูมา้ แนวเขตอนุรกั ษ์ และ กฎระเบียบชุมชน การสร้างจิตสานึกแก่คนในชุมชน จุดเรียนรูช้ ุมชน ด้านการปรับตัว และ การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ

WS.CVCA Nakonsri  

การวิเคราะห์ขีดความสามารถและความเปราะบางที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ