Issuu on Google+

;

: • • •

'

.

.

-

*

'

»

>

'

;

'

.

.

.

?

.

/

;

'

i

»

'

:

v

-

-

.

-

.

»

.

• .

. . • ; • . •

.f. ••.• „-V 1 . "

"

'

v

;

'•>• " V .

•«.-:.

"'•••V•'•-'•••^' ' • ^ - • o :

:

"

- : .

.

T

r.. • •; • »• x :

..-

.

/

.

••.'

•.

•.

.

-

:

.•?•>•,-

.

-

*;>«

/ ' •••^

^ V - : . . ; . :

c

.

;

»

!

••••••

. - . '

»

.

•.

* .

*

•"-•-

:

.

.

.

.

.

;

.

.

,

• • „ - "

f-;: "./ • • » • , ;

.

••

:.

• • •

.

. " ; • • .

V

-

.

'

• • , • . - .. •

..

v

'

-

.

"

.'


•yrufr.


N A T U U R L Y K

TOVERBOEK, BEHELZENDE DE

VERBAAZENDSTE GEHEIMEN V A N

NATUUR EN KONST, OPGEHELDERD MET

PLAATEN.

£ERSTE EN TWEEDE DEEL

TL AMSTERDAM EN HARLINGEN, BY

ALLART EN VAN DER PLAATS. . JU JD C C X C I ,


VOORREDE.

D.

' e Natuurlyke Magie of Toverkonst is eeile weetenfchap, welke leert, door vcelerleije middelen, uifvverkfelen te voorfchyn te brengen, die hunne zigtbaare oorzaaken verre te boven gaan, en dus, door minkiindigen, voor geheel ongemeene, ja zelfs bovennatuurlyke dingen en verrichtingen worden gehouden ; terwyl meer verlichte perfoonen , fchoon zy zich wel verzekerd houden, dat de konstenaars geene bovennatuurlyke vermogens bezitten, echter dik* wyls geen middel weeten , om de oorzaaken van 't gepleegde bedrog te ontdekken. Groot is het nut deezer fraaie Weetenfchap: want niet alleen lirekt zy tot verlustiging van een geheel gezelfchap, door het opleveren van eene onuitp端tbaare bron van allerhande vermaakelykheden ; maar leert ook veele Werktuigkundige , Scheikundige en andere geheimen, die een' grooten invloed hebben op de dagelykfche famenleeving, het gemak , de ziekten der menfehen enz. Dan 't voo誰naame nut deezer edeje Weetenfchap beftaat hier i n , dat zy het beste middel is , om. het menschdom tegen de fchadelyke pijlen des bygeloofs te wapenen; dewyldit groote fchand- en flrufkelblok der Menfchelykheid voornaanielyk zynea A oor-


z

V O O R R E D E .

oorfprong te danken heeft aan de onbelcliaafcïheic! der ftervelingen in de tyden der onweetenheid, en aan de loosheid van fommige bedriegers, die, otn zich van 't gehecle mcnschdom meester te maaken, hunne , in fchyn meer dan gewoone , werkftukken aan bovennatimrlykc oorzaaken tocfchreeven, en dus de uitvinders waren van Duivelen, werkzaame Spooken en Geleigccsten. Reeds in de oudfte gedenkftukken ziet men de toneclen der menfehelyke zwakheden, ten opzigte hunner bygeloovigheid, in 't voorzeggen uit den (tand der Planeeten, ten tyJe van der menfehen geboorte, in het onderzoeken der ingewanden van allerleie dieren, en 't ma aken van Prognosticatien uit de zelve ; gelyk ook in 't uitleggen van droomen en veeIe andere diergelyke dwaasheden, By de Pcrfiaanen betekende het WOOl'd MagUS eenen Godgeleerden; doch de tyd deed de konsten dcezer wyzen in verachting vallen, en om hun een* kwaaden naam te geven, was 'er geen gereeder mid« del , dan hunne verrichtingen aan bovennatuuiiyke , hun door de duivelen medegedeelde, vermogens toe te fchryvcn. Hier aan zyn ook de Toveraars hunnea oorfprong verfchuldigd, die nog heden eene zo aanzienlyke rol fpeelen by de Laplanders, Samojeeden en andere geheel onbefchaafde Noordfche volkeren, 't Ware inmiddels te wenfehen, dat men deeze dwaasheden maar alleen daar ter plaatfe te zoe» ken had; doch helaas ! in 't midden van 't verlichte Europa vindt men nog maar al te vcele overblyfzels der oude onbefchaafdheid. Onder anderen leest men in


V O O R R E D E .

.3

inde Nieuwspapieren v a n i ? 8 3 een geval, in dien tyd gebeurd in 't Zwitzcrfche Canton Glarus, 't welk het gerechtshof van dat Canton weinig tot eere ftrekt. Men veroordeelde daar naamelyk ter dood eene zogenaamde Toverhex , welke in zeker kind naalden en nagels had getoverd, en toen op dit geval eene geestige Satyre, door den Heer Werklen, werd gemaakt, veroordeelde dezelfde fcherpzinnige rechtbank dit gefchrift tenvuure. Voorwaar eene dwaasheid, die geheel Zwiizerland en onze Eeuw oneer aandoet. Hoeweide meesteeenigzins wel opgevoede menfchen, indebefchaafde deelen van Europa, thanswys genoeg •zyn, om zich niet door Toveraars, Gochelaars enz te laaten bedriegen, vindt men 'er echter nog fomwylen eenigen, die zich maar al te deerlyk by den neus laaten leiden, en fchade lyden in hunne omftandigheden , hunne beurs, of hunne gezondheid , gelykwy thans met eenige weinige voorbeelden zullen bewyzen. Zeker Gochclaar verrichtte in een gezelfchap veelerhande konsten met kaarten, waar door hy 't vermogen fcheen te bezitten, om de gedachten van anderen te weten; terwyl hy zyne valfche konstgreepen tnet de verlokkelyklte welfpreekendheid zocht uit te venten. .Een onnozele doch pleitzuchtige bloed, daartegen woordig, begreep, dat deeze Konstenaar, zo hy dusdanige dingen kon raaden, ook wel in ftaat zou z y n , om grooter geheimen te ontdekken, ja dat hy buiten twyffel wel zou kunnen zien in 't hart zyner Rechteren, en daar door weeten , hoedanig zy over A a een


Pages from natuurlyk toverboek i ii decremps