Page 1

June / July 2012



White Paper Launched POLITICS




What’s in the Housing White Paper?

EU Funding Priorities Outlined

Time to Change Wales

‘Under One Roof’ site goes live!

–– p2,3,4,11

–– p5

–– p6

–– p7


The merry merry month of May Produced by: Community Housing Cymru Group 2 Ocean Way Cardiff CF24 5TG 029 2067 4800 Designed by Arts Factory Editor: Edwina O’Hart, CHC Group Sub Editor: Beth Samuel, CHC Group Contributors: Nick Bennett, CHC Group Aaron Hill, CHC Group Kevin Howell, CHC Group Sioned Hughes, CHC Group Shea Jones, CHC Group Clare Williams, CHC Group Ewan Hilton, Gofal Cymru Chris Jones, Care & Repair Cymru Huw Lewis AM, Welsh Government Hilary Ryan, First Choice HA Thanks to Cadwyn HA for providing the front cover image.

Despite the depressing economic outlook, May 2012 may go down as one of the most significant and exciting months in Welsh social housing policy. We had: • A new ambitious target of 12,500 affordable homes (7,500 new build, 5,000 empty properties). • A policy White Paper outlining legislative and non legislative action. • A new Infrastructure investment plan (WIIP) which commits to further housing investment but also to the wider potential role for Registered Social Landlords in social investment. • Alongside the WIIP, housing related announcements which included £16m capital investment out of an available £40m for Arbed, the expansion of the Welsh Housing Partnership, the recyclable empty homes fund, and £4m a year of revenue funding for thirty years to support a Welsh Housing Bond issue of over £100m. Not bad! In April, the CHC Group called for a new target of 8,000 new builds (#campaign8000) and we feel that the new build target of 7,500 will be vital in focusing the minds and resources of government and their partners over the coming years.

Community Housing Cymru

CHCymru CHCEvents

2 June | July edition

I don’t wish to gush, but the White Paper is an intelligent and comprehensive document that augers well for the future. It includes a range of ‘asks’ that we and others have

championed in recent manifestos including action on supply, innovation, rents, empty properties, homelessness; further action on fuel poverty including EU support; greater links between housing and health, regeneration, care and support; reform of Supporting People and even ‘asks’ such as the development of Property Appreciation Loans. It is fantastic to see so much come together in this paper, together with a timetable that commits to action. It was also very pleasing to see housing continue to benefit from allocations from central government consequentials. Clearly policy makers realise that social housing is a policy priority, a key part of Wales’s social infrastructure, but also a vital component of job intense, non inflationary growth. Jane Hutt AM has confirmed that government have a further £256m to allocate over future years… let’s work together to make sure housing continues to get its fair share. We have the policy framework, we have an ambitious target, we have recognition of what the sector can achieve. So what’s stopping us?

Nick Bennett Group Chief Executive


Wales’ first Housing White Paper Twelve months ago, we featured an interview with newly elected Housing, Regeneration and Heritage Minister, Huw Lewis AM. Twelve months on and Wales has its first Housing White Paper. So what does it contain? Huw Lewis AM explains: On 21 May I launched ‘Homes for Wales’ – our very first housing White Paper which sets out an ambitious and progressive housing agenda during this term of Government. The legislative and non‐legislative action we intend to take, supported by the target of providing an additional 12,500 homes for Welsh families over the term of government, will challenge us all. But these are challenges I believe we can and must meet, to ensure that the people of Wales have access to more homes, better homes and better services.

“We have set ourselves an ambitious challenge to ensure that our action on housing helps reduce poverty, tackles inequality, increases skills and jobs, addresses climate change and improves health and well‐being.

The approach taken within the paper is a broad one, aimed at the whole housing system in Wales. My commitment to social housing remains as firm as ever, but we are building a comprehensive approach to develop new and innovative ways of helping people to meet their housing needs.

The paper includes a range of commitments. The Welsh Government will eliminate family homelessness by 2019 by removing the intentionality test. We will improve the conditions for individuals and families who rent their home from private landlords through the introduction of the mandatory registration and accreditation scheme and introduce a new co‐operative housing tenure. I will be introducing much of this in a Housing Bill in Autumn 2013. I am also planning a second Bill within the lifetime of this Assembly on tenancy reform. Legislation is, of course, only part of the story. Our Government's commitment to the housing agenda has been backed up by Jane Hutt's launch of the Wales Infrastructure Investment Plan, launched on 22nd May. This included significant financial support for a number of components of the housing White Paper, including the development of innovative funding models. The White Paper includes a wide range of non legislative proposals. This includes more action to achieve the Welsh Housing Quality Standard and the introduction of a new social rents policy for Wales. It demands more action on public sector land release, requires a more focused and coherent approach to monitoring the performance of local authorities and seeks to expand the role of housing associations in supporting tenants and their families. continued on page 4


POLITICS continued from page 3

We have already started work on returning some of Wales’s 22,000 empty houses to use. This is of the highest priority, and to emphasise this importance we have set a target of 5,000 empty homes being made habitable again as part of the overall target of 12,500. To achieve this target we propose to legislate to give local authorities discretionary power to increase council tax on properties empty for longer than one year. This will complement our £10m ‘Houses into Homes’ scheme, which provides recyclable interest free loans to the owners of empty homes to return them to a habitable state. This is just one of the innovative funding mechanisms we’re working on to support new affordable housing. Other successful examples are the Welsh Housing Partnership, the Welsh Housing Bond and the Ely Bridge Development Company. The current economic climate and the UK Government’s fiscal and welfare policies mean that we are faced with growing problems, and the funds that we have to tackle these issues are reduced. Quite simply we need to do more with less. An additional £22m in Social Housing Grant and an extra £6m funding towards the Welsh Housing Partnership will lever in a total of £30m. This, combined with the excellent working relationships we have with the housing sector, makes me confident that the public, private and third sectors will find ways of making limited resources stretch further. We have set ourselves an ambitious challenge to ensure that our action on housing helps reduce poverty, tackles inequality, increases skills and jobs, addresses climate change and improves health and well‐being. Housing is fundamental to delivering many of our goals as a progressive Government and I look forward to working with you all to achieve these.

Huw Lewis AM, Minister for Housing, Regeneration and Heritage

I thank the Lord I’m Welsh… I found myself nodding, agreeing and even getting into cheer leader mode as I absorbed the Welsh Government’s values and vision and I hold a thought for our colleagues who are working under the Westminster regime, how different things could be… On all of the issues contained in the White Paper, ensuring that the sector has a place at the strategic planning level as well as the local delivery level is crucial. We should, for example, see the role of the sector grow as the initiatives focused on the private rented sector and empty homes are introduced. But what about the challenges the White Paper sets out for us? Yes, we could feel that there isn’t a need to introduce a Duty to Co‐operate and we’ll be strongly suggesting that we maintain the voluntary relationship. We could also suggest that the duty could be extended to a few others! We also welcome the aspiration to end family homelessness by 2019 but we need to ensure that all stakeholders play their part and the proposal to remove the intentionality test for households with children will be challenging. The CHC Group has drafted an initial response which we shared with National Council earlier this month. We will be holding two focused sessions in Cardiff on 9th July and in North Wales (date and venue to be confirmed) to ensure that, as a sector, we maximise our role through the opportunities set out in this paper. So despite some issues, we should embrace, support and congratulate Welsh Government on issuing such a collaborative document.

The closing date for responses to the White Paper consultation is 17 August If you have any comments or wish to discuss the proposals in the paper, please contact sioned‐

4 June | July edition


EU funding priorities 2014‐20 The European Commission published the Common Strategic Framework in March and the CHC Group has since written to Huw Lewis AM, to outline what we believe should be the investment priorities for the next EU programming period, 2014‐2020. We believe that a great opportunity exists to align the programme’s objectives with that of Welsh Government’s in order to ensure that investment is made into key areas to maximise economic growth and promote economic recovery in Wales. The CHC Group generally supports the Commission’s objectives for the Common Strategic Framework Funds, although there are obviously priorities which most align with our sector’s objectives and plans such as: • Supporting the shift towards a low‐carbon economy, particularly in the housing sector. • Promoting social inclusion and combating poverty. • Promoting employment and supporting labour mobility. We particularly welcome the proposal that regions support energy efficiency in the public buildings and housing sector, without setting any limit on the amount of European Regional Development Funding (ERDF) which can be allocated to these measures. The CHC Group has strongly recommended that Welsh Government, in recognising the positive impact the Arbed programme has had, allocates a minimum of 8% of the funds in the new programme towards strategic housing retrofit projects that deliver multiple benefits. Under the proposed EU regulations, East Wales must dedicate at least 20% of their operational programmes to investment in supporting the shift towards the low carbon economy in all sectors. The CHC Group strongly recommends that investment exceeds this level to support energy efficiency and the use of renewable energy in the housing sector. We have welcomed the proposed intention within the regulations to allow the combination of ERDF and European Social Funding (ESF) which could be used to support the up skilling of workers carrying out the green improvements.

Alternative and innovative funding models are crucial to our sector in order to move to a more sustainable funding profile in an age of austerity and economic difficulty. New models of funding are being researched by the CHC Group and others and it is vital that these are maximised. Therefore we have called for all the investment priorities, in particular the ‘Enhancing the competitiveness of SMEs’ and ‘Supporting the shift towards a low‐carbon economy’ objectives, to include specific actions to support financial instruments/loan funding specifically targeted at enterprising third sector organisations. We also welcome the proposal to ring fence 20% of ESF for promoting social inclusion and combating poverty, which resonates with Welsh Government’s Anti‐Poverty commitments and aligns itself with the wider social and economic objectives achieved through the work of the sector. Looking beyond the investment priorities, the CHC Group has called on Welsh Government to ensure that the mechanism for delivery of the future programme is simplified and for bureaucracy to be minimised. It is a well known fact that contract delivery opportunities for third sector organisations have not reached levels envisaged at the outset of the 2007‐2013 programmes and it is vital that the sector now accesses a much higher level of funding between 2014 and 2020.

Shea Jones Energy and Sustainability Officer



Time to Change Wales It is an interesting and exciting time to be working in mental health in Wales at the moment, a time that feels like there is a real opportunity to improve the lives of the one in four people who will experience mental health problems in any one year.

The Mental Health Measure sets out, in law, increased duties on Local Health Boards and local authorities at both secondary and primary care levels, and puts Wales at the forefront of progressive mental health legislation across Europe. We have launched Time to Change Wales, Wales’s first high profile mental health anti stigma and discrimination campaign, the success of which will be measured in real reductions in stigma and discrimination experienced by people with mental health problems. Also, the new Welsh Government mental health strategy, ‘Together for Mental Health’, is currently out for consultation. Together for Mental Health sets out an ambitious vision to improve not only the lives of people living with serious mental illness, but also to improve the mental health and wellbeing of all people in Wales. For the first time the strategy is cross governmental and will have its success measured by mental health and wellbeing improvement outcomes viewed through the lens of people using services. It’s no surprise that housing providers play a vital role in delivering on the vision set out in ‘Together for Mental Health’. A safe and secure home is a fundamental part of all of us maintaining good mental health. However, it is too often the case that meeting the needs of people with ‘mental health’ problems is left to supported housing departments. With one in four of us experiencing mental health problems in any one year and with social housing tenants facing greater economic inactivity, poverty and other social disadvantages than the general population, this means we’re missing a trick. We can pretty much guarantee that the one in four figure is higher in social housing. It is true we need more and better specialist

6 June | July edition

housing for people with serious mental health problems; however, supporting good mental health and wellbeing is every housing officer, housing assistant, caretaker and contractor’s responsibility. It doesn’t have to cost much. In fact, I believe that supporting good mental health in our communities will save money. We all know that mental health can lead to spiralling debts, abandoned homes, harassment and other housing management problems, all of which cost money. Our experience tells us that with basic training in mental health awareness, simple solution focused interventions and practical steps (sometimes outside of ‘normal’ procedure), the mental health and wellbeing of tenants can be better supported – a win win for all involved. So – I would urge social housing providers across Wales to take a look at ‘Together for Mental Health’, get it on the agenda across specialist and general needs teams, get talking about it and start identifying simple steps and strategies that will both improve the mental health and wellbeing of tenants and also deliver tangible housing management benefits. Here is the link to the consultation: th/?lang=en

Ewan Hilton Gofal Cymru


The elections are over, now the real work begins… The Local Government Elections last month saw Wales’ electoral tide turn even further towards Welsh Labour, following on from their success in last year’s Assembly Elections. Election night marked a complete turnaround in fortunes for Carwyn Jones’ party; from 2008, where they took overall control of just 2 local authorities, to 2012, where they find themselves leading 14 of the 22 councils across Wales, with Anglesey’s election still to come next year. Labour’s landslide saw a number of high profile leaders not only lose their position at the helm of their council, but also their seat as councillors, with the Lib Dems’ Rodney Berman perhaps the highest profile of the casualties. Labour didn’t get off scot‐free themselves though, with their leader in Rhondda Cynon Taf, Russell Roberts, losing his seat.

But what does all this mean for housing, care and regeneration? Firstly, it provides housing associations, Care & Repair agencies, and other third sector organisations with a challenge, but more importantly it gives us an opportunity to work with local government to help them get to grips with the issues we are all facing. Establishing relationships quickly and engaging with councillors often is vital. Local authorities deliver many of the key services that affect housing associations and tenants. At a time where tough public spending decisions are being made, we must make sure that our tenants, our homes and our communities are not losing out.

However, it’s not just the politicians we should be engaging with. It is also vital to develop and maintain relationships with council officers, who are on the frontline and implement the policies of the council’s Empty Homes and Regeneration Officers and Older People’s Champions. The CHC Group recognises the importance for members to lobby and influence political representatives at a local level. That’s why we’re launching the ‘Under One Roof’ website across the CHC Group, to provide the tools to successfully engage and influence locally. It will provide members with resources to help campaign for the things that matter to your organisation, providing information on their local representatives, council officers and details on upcoming political issues. You can also show support for our campaign for sustainable communities and keep up with the social media campaign as we work together – #under1roof. Under One Roof can be accessed from CHC's homepage. For further information please contact aaron‐ Aaron Hill Policy Assistant




Creating a Healthier and More Committed Workforce Two years ago, First Choice Housing Association underwent a period of significant change resulting in a new management team structure under a new Chief Executive. During this short space of time the Association, which specialises in providing homes for people with learning disabilities throughout Wales and in Shropshire, has achieved a lot. With a focus on developing and nurturing its staff team, the Association has achieved its largest development plan to date and has seen a significant growth of 30% in staff numbers.

staff (32%) have participated in the health and wellbeing classes and have lost a total weight of nine and a half stone between them.

First Choice recently achieved the Investors in People Gold standard which signifies the encouragement of staff to learn and develop in their roles. They have also successfully achieved The Small Work Place Health Award, Gold Level in recognition of the work that has been done to improve health and wellbeing among staff. This award is supported by the Welsh Government and is the new national mark of quality for health and wellbeing in the workplace.

Staff were also provided with confidential one to one health screenings with an independent consultant who carried out tests to check blood pressure, heart rate, lung capacity and cholesterol levels. The health screening gave staff an individual and overall assessment of their general health which was coupled with useful tips to make further improvements to health where necessary.

Hilary Ryan, Chief Executive explains: ‘We are aware that our staff are one of our greatest assets and without their commitment and motivation we wouldn’t have achieved as much as we have. They are instrumental in the role we play to provide the services we do to our stakeholders and the association has made strides to improve their health and wellbeing and recognise their commitment.’ During 2011, the Association stepped up its commitment to a healthier workforce and implemented an enhanced health and wellbeing plan which aims to benefit all staff and to educate them about and support them in leading a healthy active lifestyle including physical activity, healthy eating and alcohol and drug awareness. Initiatives that have been implemented as part of the scheme include a supply of fresh fruit every week for staff to enjoy, time to attend healthy eating classes and a contribution to health and wellbeing sessions including weight loss and exercise classes. To date, six members of

8 June | July edition

These new initiatives were an extension of First Choice’s existing health plans where staff received free membership of the HSF healthcare scheme as part of their benefits package. This enables them and their families to claim costs for dental, optical, consultant, physio and other services. There is also access to a free, confidential counselling service and a GP advice line enabling staff and Board to access professional counselling and guidance where required. Hilary Ryan added: ‘The new health and well‐being initiative has been well received by staff and, although still in its early stages, we have already seen a considerable difference. We are hoping that through continuing this initiative it will improve absence levels and ensure our team is healthier and more motivated.’

Hilary Ryan Chief Executive


Beaufort Update – Improving our services… In the last edition of Cartref, I highlighted our intentions. I’m now pleased to share with you some action! • Member engagement: We need to get the most out of working with each other and to do this we’ve allocated a member of CHC staff to each organisation as a key contact point. We will also be looking to arrange for CHC staff to get involved with some of your projects and services, contributing to your business whilst also building in‐house experience and knowledge. • Increasing capacity: To respond to the challenges facing the sector we are recruiting two new posts ‐ a Policy Officer, focusing on care, support and community health, and a Regeneration Officer. • Governance: You can now view our National Council papers ahead of meetings and feed in any comments via council members or CHC staff.

• Job advertising on our website: Our jobs pages are the most viewed on our website and we now provide this service free of charge to members. • Networks and forums: From now on, agendas for CHC meetings will be made available to all so that people choose to attend on the basis of the agenda, not the title of the event.

Four Federations Meeting

Arbed 2

The Four Housing Federations of Scotland, Northern Ireland, England and Wales met together in Glasgow in May to discuss a range of non devolved issues. Representing Wales were Peter Cahill, CHC Group Chair and Group Chief Executive, Nick Bennett. During the visit, the Scottish Federation provided a tour of East Glasgow including a presentation from Parkhead Housing Association and Glasgow Housing Association and a tour of Barrowfield to see the impressive regeneration of Camlachie housing stock and Community Centre by the West of Scotland Housing Association. Delegates also had a pre dinner discussion on ‘Devolving Housing Benefit’ with one of the report authors Ken Gibb. The formal meeting included discussions on Welfare Reform and Universal Credit, regulation, innovation and investment in new supply, European issues and green issues. There were updates and reflections from the four home countries and the possible rollout of a ‘carbon portal’ for measuring stock thermal performance across the UK.

We hope you all see the benefit from these changes immediately and we welcome any feedback. Sioned Hughes Director of Policy and Regeneration

The scheme managers for Arbed 2 have officially been announced with Wilmott Dixon being confirmed as scheme managers for North and Mid Wales. Melin Homes and the Energy Saving Trust Wales have been announced as scheme managers for South Wales. Installation for the first round of projects is due to commence on site in July this year. Further details will follow in the next edition of Cartref.

Moneyline Cymru Expansion A new Moneyline Cymru outlet will be opening in Merthyr Tydfil in the summer. The premises have been identified and staff have been trained. To date, Moneyline Cymru has loaned customers over £4.3m with 80% of customers opening saving accounts. For further information, please contact clare‐

For further information, please contact nick‐



The Essex Review – four years on The Essex Review was published in June 2008 and to mark four years since its publication, CHC hosted a breakfast seminar with Minister Huw Lewis AM and members of the CHC Group who led workstreams to develop recommendations. Discussions centered around changes that have come about as a result of the review and also looked ahead to the challenges and opportunities facing the sector over the coming year. For further information and to see pictures from the meeting, please visit our website.

Inquiry into residential care for older people The Health and Social Care Committee undertook an inquiry into residential care for older people, and the Community Housing Cymru Group was invited to give evidence at the inquiry. Nick Bennett was joined by Richard Davies, Executive Director, Gwalia Care & Support and Kevin Hughes, Director of Care & Support, Pennaf Housing Group. A copy of our written evidence is available on our website.

Chief Executives get competitive Group Chief Executive Nick Bennett and Steve Jones, Chief Executive of Tai Ceredigion joined staff from Tai Eryri at a recent fun‐run, organised by Tai Eryri. Both finished the 4k route in record time – but who crossed the finishing line first? Tweet your answer to @CHCymru.

Phillipa beats Olympic athletes

CHC Communications Awards

As the athletes gear up for the Olympics 2012, our Director of Central Services, Phillipa Knowles, has already beaten them over the finish line. Phillipa was selected as one of 5,000 runners from all over the UK to complete a 5 mile circuit of the track, which she completed in 40 minutes! Well done Phillipa!

The sector will be celebrating the work of PR and Communications teams across the Welsh housing sector at our PR Conference on 26/27 September in Wrexham. The closing date for entries is Friday 29 June – please contact Bethan‐ for further information, or visit the PR Network page on CHC’s website.

10 June | July edition


Housing White Paper and Older People There is much within the White Paper to be positive about in relation to housing and housing services for older people… • Clear statements about meeting the needs of an ageing society. • A recognition of the need to help older people to live independently in their own homes. • A commitment to improve conditions not just in the social rented sector, but in the owner occupied and private rented sectors. There is specific recognition of the role and work of Care & Repair, the Rapid Response Adaptations Programme, and the pilot Independent Living Grant programme. There is also a clear recognition of the integral role of housing in providing good quality health and social care services, and the cost efficiencies of preventing the need for these services by helping older people remain living in their own homes and communities, which is where the vast majority tell us they want to be. So far, so good. But what about specific commitments and schemes and services that will help make sure current services are maintained and improved? We are pleased to see the commitment to developing a ‘nationally branded, locally delivered Property Improvement Loan scheme’. Care & Repair Cymru have been lobbying for such a scheme for older people living in

some of the poorest housing conditions who are equity rich but cash poor, and for whom this would be a good solution. We look forward to working with the Welsh Government on developing and delivering this. We are also pleased with the specific commitment to improve the housing adaptations system across all tenures, and we are already working with the Welsh Government, College of Occupational Therapists, WLGA, CIEH Technical Panel and the Community Housing Cymru Group to ensure that there is a comprehensive and inclusive conversation about how this can be done with the citizen rather than housing organisations at the centre. This will take a while, and in the meantime, Care & Repair Cymru will lobby for continuation of the Independent Living Grant programme which was so successful last year in bringing flexibility into the current prescriptive system of adaptations, and has benefited many vulnerable people in terms of reduced waiting times in their time of need.

“We are pleased to see the commitment to developing a ‘nationally branded, locally delivered Property Improvement Loan Scheme.’ Care & Repair Cymru have been lobbying for such a scheme.

Overall, we welcome the White Paper, its content and ambitions, but as ever the devil will be in the detail of resources and implementation. We look forward to working with the Welsh Government and all our partners on this detail to improve housing services for older people.

Chris Jones Managing Director, Care & Repair Cymru


EVENTS Resources Conference ‐ 12/13 July


CHC’s Resources Conference is targeted at finance, HR and IT professionals and will focus on making use of your resources when tackling the challenges that are currently facing the sector. Main speakers include Richard McCann, David MacLeod and Mrs Motivator! Other sessions include an update on Welfare Reform, social enterprise, social responsibility, innovation and finance, digital inclusion, tenant profiling, cloud computing, managing the risks of social media, resource planning, and much more. Have you booked your place yet? Join the conversation on twitter by using #chcresources12.

JULY 2012




Resources Conference Metropole Hotel LLANDRINDOD WELLS

PR Conference Ramada Jarvis WREXHAM





Other events:

One Big Housing Conference Metropole Hotel LLANDRINDOD WELLS

Annual Conference Venue Cymru LLANDUDNO

26 June – Social Enterprise event, Theatre Soar in Merthyr Tydfil, 10am – 1:15pm

For further information about our conferences, please contact: rhian‐

Training Courses: JUNE 2012 27 Data Protection & Freedom of Information CARDIFF

JULY 2012 18 Introduction to Housing Associations CARDIFF AUGUST 2012 29 TUPE and Outsourcing CARDIFF SEPTEMBER 2012 11 VAT – Basic VAT Awareness CARDIFF 11 The Role of the Governance Officer & Company Secretary in an RSL NORTH WALES 13 The Role of the Governance Officer & Company Secretary in an RSL CARDIFF 21 Working in partnership – adding value to the non‐ executive director role NORTH WALES 25 VAT – Advanced VAT CARDIFF 28 Working in partnership – adding value to the non‐ executive director role CARDIFF

A sustainable social enterprise that creates jobs and training opportunities can be a great support to a local community, but what is the best way to facilitate their development? This event will look at innovative ways to support them. There will be a range of case studies and opportunities for discussion, and a networking lunch will be provided after the event. We will be arranging an equivalent North Wales event in September.

19 July – Welfare Reform, Media Resource Centre, Llandrindod Wells On 8th March 2012, the Welfare Reform Act received Royal Assent. The act legislates for the biggest changes to the welfare benefit system in 60 years. In a recent survey members told us that welfare reform is one of the biggest challenges housing associations will face in the next few years. On 19th July, CHC will be facilitating a strategy day which will look at a range of practical steps with examples of best practice to help your organisation cope with the challenge of welfare reform. Welfare Reform is an important agenda and we expect this event to book up quickly.

Office opening Huw Lewis AM officially opened our new group office on 21 June. Further details to follow in the next edition of Cartref.

We are currently revising our learning programme ready for a September 2012 launch. We will be adding some exciting new learning opportunities, so watch this space. For further information about our training courses, please contact: jenny‐

12 June | July edition

Follow us on @CHCymru and @CHCEvents

Mehefin / Gorffennaf 2012







Gwleidyddiaeth: Beth sydd yn y Papur Gwyn ar Dai?

Amlinellu Blaenoriaethau Cyllido'r Undeb Ewropeaidd

Amser i Newid Cymru

Safle ‘Dan Un To’ yn mynd yn fyw!

–– t2,3,4,11

–– t5

–– t6

–– t7


Gwn ei ddyfod, fis y mêl Cynhyrchwyd gan: Grŵp Cartrefi Cymunedol Cymru 2 Ocean Way Caerdydd CF24 5TG 029 2067 4800 Dyluniwyd gan Arts Factory Golygydd Edwina O’Hart, Grŵp CHC Is‐olygydd: Beth Samuel, Grŵp CHC

Cyfranwyr: Nick Bennett, Grŵp CHC Aaron Hill, Grŵp CHC Kevin Howell, Grŵp CHC Sioned Hughes, Grŵp CHC Shea Jones, Grŵp CHC Clare Williams, Grŵp CHC Ewan Hilton, Gofal Cymru Chris Jones, Care & Repair Cymru Huw Lewis AM Hilary Ryan, CT First Choice Diolch i CT Cadwyn am ddarparu’r llun ar gyfer y clawr blaen.

Er gwaethaf y rhagolygon economaidd digalon, efallai y caiff Mai 2012 ei gofio fel un o’r misoedd mwyaf arwyddocaol a chyffrous ym mholisi tai cymdeithasol Cymru. Cawsom: • Tharged uchelgeisiol newydd o 12,500 o gartrefi fforddiadwy newydd (adeiladu 7,500 o dai newydd, defnyddio 5,000 o dai gwag). • Papur Gwyn polisi newydd yn amlinellu camau deddfwriaethol ac anneddfwriaethol. • Cynllun newydd buddsoddi yn seilwaith Cymru sy’n ymrwymo i fuddsoddiad tai ond hefyd i rôl ehangach posibl ar gyfer Landlordiaid Cymdeithasol Cofrestredig mewn buddsoddiad cymdeithasol. • Ynghyd â’r cynllun buddsoddi yn y seilwaith, oedd yn cynnwys £16m o fuddsoddiad cyfalaf allan o’r £40m ar gael i Arbed, ehangu Partneriaeth Tai Cymru, cronfa ailgylchadwy tai gwag a £4m y flwyddyn o gyllid refeniw am ddeng mlynedd ar hugain i gefnogi dyroddiad Bond Tai Cymru o dros £100m. Dim yn ddrwg! Ym mis Ebrill, galwodd Grŵp CHC am darged newydd o adeiladu 8,000 dai newydd (#ymgyrch 8000) a theimlwn y bydd y targed adeiladu newydd o 7,500 yn hollbwysig wrth ganolbwyntio meddyliau ac adnoddau llywodraeth a'u partneriaid dros y blynyddoedd i ddod.

Community Housing Cymru

CHCymru CHCEvents

2 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf

Dwi ddim yn dymuno gwenieithu, ond mae’r Papur Gwyn yn ddogfen ddeallus a chynhwysfawr sy’n argoeli’n dda ar gyfer y dyfodol – mae’n cynnwys amrediad o bethau

yr ydym ni ac eraill wedi galw amdanynt mewn maniffestos diweddar yn cynnwys gweithredu ar gyflenwi, arloesedd, rhenti, tai gwag, digartrefedd, gweithredu pellach ar dlodi tanwydd yn cynnwys cefnogaeth yr Undeb Ewropeaidd, mwy o gysylltiadau rhwng tai ac iechyd, adfywio, gofal a chymorth, diwygio Cefnogi Pobl a hefyd bethau fel datblygu Benthyciadau Arbrisiant Eiddo. Mae'n wych gweld cymaint yn dod ynghyd yn y papur hwn, ynghyd ag amserlen sy'n ymrwymo i weithredu. Roedd hefyd yn dda iawn gweld fod tai yn parhau i fanteisio o ddyraniadau o symiau canlyniadol llywodraeth ganolog. Mae’n amlwg fod gwneuthurwyr polisi yn sylweddoli fod tai cymdeithasol yn flaenoriaeth polisi, yn rhan allweddol o seilwaith cymdeithasol Cymru, ond hefyd yn elfen hollbwysig mewn twf yn nifer swyddi, heb achosi chwyddiant. Cadarnhaodd Jane Hutt AC bod gan y llywodraeth £256m arall i'w dyrannu ym mlynyddoedd y dyfodol... gadewch i ni gydweithio i sicrhau fod tai’n parhau i gael ei gyfran deg. Mae’r fframwaith polisi gennym, mae targed uchelgeisiol gennym, mae gennym gydnabyddiaeth o’r hyn y gall y sector ei gyflawni. Felly beth all ein dal yn ôl?

Nick Bennett Prif Weithredydd Grŵp


Papur Gwyn Tai cyntaf Cymru 12 mis yn ôl, roedd gennym gyfweliad gyda Huw Lewis AC oedd newydd ei benodi’n Weinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth. 12 mis yn ddiweddarach ac mae gan Gymru ei Phapur Gwyn cyntaf ar dai. Felly beth sydd ynddo? Mae Huw Lewis AC yn esbonio: Ar 21 Mai lansiais ‘Cartrefi i Gymru’ ein Papur Gwyn cyntaf erioed ar dai sy’n cyflwyno agenda uchelgeisiol a blaengar ar gyfer tai yn ystod tymor y Llywodraeth yma. Bydd y camau deddfwriaethol ac anneddfwriaethol y bwriadwn eu cymryd, a gefnogir gan y targed o ddarparu 12,500 o gartrefi ychwanegol ar gyfer teuluoedd Cymru dros gyfnod y llywodraeth, yn her i bawb ohonom. Ond maent yn rhai y credaf y gallwn a bod yn rhaid i ni eu cyflawni er mwyn sicrhau fod gan bobl Cymru fynediad i fwy o gartrefi, cartrefi gwell a gwasanaethau gwell.

“Rydym wedi gosod her uchelgeisiol i ni’n hunain i sicrhau fod ein gweithredu ar dai yn helpu i ostwng tlodi, mynd i’r afael ag anghydraddoldeb, cynyddu sgiliau a swyddi, mynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd a gwella iechyd a lles.

Mae dull y papur yn un eang, wedi’i anelu at yr holl system tai yng Nghymru. Mae fy ymrwymiad i dai cymdeithasol yn parhau mor gadarn ag erioed, ond rydym yn adeiladu dull gweithredu cynhwysfawr i ddatblygu ffyrdd newydd a blaengar o helpu pobl i ateb eu hanghenion tai.

Mae’r papur yn cynnwys ystod o ymrwymiadau. Bydd Llywodraeth Cymru yn dileu digartrefedd teuluoedd erbyn 2019 drwy gael gwared â phrawf bwriadedd. Byddwn yn gwella’r amodau ar gyfer unigolion a theuluoedd sy’n rhentu eu cartref gan landlordiaid preifat drwy gyflwyno cynllun cofrestru ac achredu gorfodol ac yn cyflwyno daliadaeth tai cydweithredol newydd. Byddaf yn cyflwyno llawer o hyn mewn Bil Tai yn Hydref 2013. Rwyf hefyd yn cynllunio ail Fil ar ddiwygio daliadaethau o fewn oes y Cynulliad yma. Dim ond rhan o’r stori yw deddfwriaeth wrth gwrs. Cafodd ymrwymiad ein Llywodraeth i’r agenda tai ei gefnogi gan y Cynllun Buddsoddi yn Seilwaith Cymru a lansiwyd ar 22 Mai gan Jane Hutt. Roedd hyn yn cynnwys cefnogaeth ariannol sylweddol i nifer o elfennau yn y Papur Gwyn ar Dai yn cynnwys datblygu modelau ariannu arloesol. Mae’r Papur Gwyn yn cynnwys ystod eang o gynigion annedddfwriaethol. Mae hyn yn cynnwys mwy o weithredu i gyflawni Safon Ansawdd Tai Cymru a chyflwyno polisi newydd ar renti cymdeithasol i Gymru. Mae’n mynnu mwy o weithredu ar ryddhau tir sector cyhoeddus, angen dull gweithredu cydlynol a gyda mwy o ffocws i fonitro perfformiad awdurdodau lleol ac yn ceisio ehangu rôl cymdeithasau tai wrth gefnogi tenantiaid a’u teuluoedd.

wedi’i pharhau ar tudalen 4


GWLEIDYDDIAETH wedi’i pharhau o tudalen 3

Rydym eisoes wedi dechrau gwaith ar ddychwelyd rhai o’r 22,000 o dai gwag Cymru yn ôl i ddefnydd. Mae’r gwaith yma o’r flaenoriaeth uchaf ac i danlinellu’r pwysigrwydd rydym wedi gosod targed o wneud 5,000 o dai gwag yn addas i fyw ynddynt eto fel rhan o’r cyfanswm targed o 12,500. I gyflawni’r targed yma bwriadwn ddeddfu i roi pŵer disgresiwn i awdurdodau lleol i gynyddu’r dreth gyngor ar adeiladau a fu’n wag am fwy na blwyddyn. Bydd hyn yn ategu ein cynllun £10m ‘Troi Tai’n Gartrefi’, sy’n rhoi benthyciadau di‐log ailgylchadwy i berchnogion cartrefi gwag i’w dychwelyd i gyflwr y gall pobl fyw ynddynt. Mae hyn yn un o blith y dulliau ariannu arloesol yr ydym yn gweithio arnynt i gefnogi tai fforddiadwy newydd. Enghreifftiau llwyddiannus eraill yw Partneriaeth Tai Cymru, Bond Tai Cymru a Chwmni Datblygu Pont Trelái. Mae’r hinsawdd economaidd bresennol a pholisïau cyllid a lles Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn golygu fod problemau cynyddol yn ein hwynebu, a bod gennym lai o gyllid ar gael i fynd i’r afael â’r problemau hyn. Yn syml ddigon, mae angen i ni wneud mwy gyda llai. Bydd £22m ychwanegol mewn Grant Tai Cymdeithasol a £6m ychwanegol mewn cyllid ar gyfer Partneriaeth Tai Cymru yn trosoli cyfanswm o £30m. Mae hyn, ynghyd â’r berthynas waith ardderchog sydd gennym gyda’r sector tai, yn fy ngwneud yn hyderus y bydd y sector cyhoeddus, y sector preifat a’r trydydd sector yn canfod ffyrdd i wneud i adnoddau cyfyngedig ymestyn ymhellach. Rydym wedi gosod her uchelgeisiol i ni’n hunain i sicrhau fod ein gweithredu ar dai yn helpu i ostwng tlodi, mynd i’r afael ag anghydraddoldeb, cynyddu sgiliau a swyddi, mynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd a gwella iechyd a lles. Mae tai yn sylfaenol i gyflawni llawer o’n nodau fel Llywodraeth flaengar ac edrychaf ymlaen at weithio gyda chi i gyd i gyflawni hyn.

Huw Lewis AC, Gweinidog Tai, Adfywio a Threftadaeth

Cyd‐ganu gyda Cerys… Cefais fy hunan yn amneidio, cytuno a hyd yn oed ymddwyn fel codwr hwyl wrth i mi ddarllen gwerthoedd a gweledigaeth Llywodraeth Cymru ac ym meddwl am ein cydweithwyr sy’n gweithio dan drefn San Steffan, pa mor wahanol y gallai pethau fod... Ar yr holl faterion a gynhwysir yn y Papur, mae sicrhau fod gan y sector le ar y lefel cynllunio strategol yn ogystal â lefel cyflenwi lleol yn hollbwysig. Dylem, er enghraifft, weld rôl y sector yn tyfu wrth i’r cynlluniau ganolbwyntio ar y sector rhent preifat a thai gwag gael eu cyflwyno. Ond beth am yr heriau y mae’r Papur Gwyn yn ei gosod i ni? Gallem, gallem deimlo nad oes angen cyflwyno Dyletswydd i Gydweithredu a byddwn yn awgrymu’n gryf ein bod yn cadw’r berthynas wirfoddol. Gallem hefyd awgrymu y gellid ymestyn y ddyletswydd i ychydig o rai eraill! Rydym hefyd yn croesawu’r uchelgais i ddileu digartrefedd teuluoedd erbyn 2019 ond mae angen i ni sicrhau fod yr holl randdeiliaid yn chwarae eu rhan a bydd y cynnig i ddileu prawf bwriadedd ar gyfer aelwydydd gyda phlant yn her. Mae Grŵp CHC wedi llunio ymateb dechreuol a drafodwyd yn y Cyngor Cenedlaethol yn gynharach y mis yma. Byddwn yn cynnal dwy sesiwn bwrpasol yng Nghaerdydd ar 9 Gorffennaf ac yn y Gogledd (dyddiad a lleoliad i’w cadarnhau) i sicrhau ein bod, fel sector, yn cynyddu ein rôl i’r eithaf drwy’r cyfleoedd a nodir yn y papur hwn. Felly er rhai problemau, dylem groesawu, cefnogi a llongyfarch Llywodraeth Cymru ar gyhoeddi dogfen mor gydweithiol.

Y dyddiad cau ar gyfer ymatebion ar y Papur Gwyn yw 17 Awst. Os oes gennych unrhyw sylwadau neu’n dymuno trafod y cynigion yn y papur, cysylltwch â sioned‐ os gwelwch yn dda.

4 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf


Blaenoriaethau cyllid yr Undeb Ewropeaidd 2014‐20 Cyhoeddodd y Comisiwn Ewropeaidd y Fframwaith Strategol Gyffredin ym mis Mawrth ac ers hynny ysgrifennodd Grŵp CHC at Huw Lewis i amlinellu’r hyn y credwn ddylai fod yn flaenoriaethau buddsoddi ar gyfer cyfnod rhaglen nesaf yr Undeb Ewropeaidd 2014‐2020. Credwn fod cyfle gwych i alinio amcanion y rhaglen gydag amcanion Llywodraeth Cymru er mwyn sicrhau y gwneir buddsoddiad mewn meysydd allweddol i uchafu twf economaidd a hyrwyddo adferiad economaidd yng Nghymru. Mae Grŵp CHC yn gyffredinol yn cefnogi amcanion y Comisiwn ar gyfer y Cronfeydd Fframwaith Strategol Cyffredin, er bod yn amlwg flaenoriaethau sy’n cyd‐fynd agosaf gydag amcanion a chynlluniau ein sector megis: • Cefnogi’r symud tuag at economi carbon‐isel, yn arbennig yn y sector tai. • Hyrwyddo cynhwysiant cymdeithasol ac atal tlodi. • Hyrwyddo cyflogaeth a chefnogi symudedd llafur. Rhoddwn groeso neilltuol i’r cynnig fod rhanbarthau yn cefnogi effeithlonrwydd ynni yn y sector adeiladau cyhoeddus a thai, heb osod unrhyw derfyn ar swm y cyllid o Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) y gellir ei ddyrannu i’r mesurau hyn. Mae Grŵp CHC wedi argymell yn gryf fod Llywodraeth Cymru, wrth gydnabod yr effaith gadarnhaol a gafodd rhaglen Arbed, yn dyrannu isafswm o 8% o’r cyllid yn y rhaglen newydd tuag at brosiectau strategol gosod mesurau effeithiolrwydd ynni sy’n sicrhau manteision lluosog. Dan reoliadau arfaethedig yr Undeb Ewropeaidd, mae’n rhaid i Ddwyrain Cymru glustnodi o leiaf 20% o’u rhaglenni gweithredol i fuddsoddiad i gefnogi’r symud tuag at yr economi carbon isel ym mhob sector. Mae Grŵp CHC yn argymhell yn gryf fod buddsoddiad yn uwch na’r lefel yma i gefnogi effeithiolrwydd ynni a defnyddio ynni adnewyddadwy yn y sector tai. Rydym wedi croesawu’r bwriad arfaethedig o fewn y rheoliadau i alluogi’r cyfuniad o gyllid ERDF ac ESF (Cronfa Gymdeithasol Ewrop) y gellid ei ddefnyddio i gefnogi cynyddu sgiliau gweithwyr yn gwneud gwelliannau gwyrdd.

Mae modelau cyllid amgen ac arloesol yn hollbwysig i’n sector er mwyn symud i broffil cyllid mwy cynaliadwy mewn oes o gyni ac anawsterau economaidd. Mae Grŵp CHC ac eraill yn ymchwilio modelau newydd o gyllid ac mae’n hollbwysig y caiff y rhain eu huchafu. Felly rydym wedi galw am i’r holl flaenoriaethau buddsoddi, yn arbennig amcanion ‘Gwella gallu cystadleuol busnesau bach a chanolig’ a ‘Chefnogi’r symud tuag at economi carbon isel’ i gynnwys camau penodol i gefnogi offerynnau ariannol/benthyca cyllid wedi’u targedu’n benodol at sefydliadau trydydd sector sy’n arddangos menter. Croesawn hefyd y cynnig i neilltuo 20% o’r ESF ar gyfer hyrwyddo cynhwysiant cymdeithasol ac atal tlodi, sy’n cyd‐daro gydag ymrwymiadau gwrthdlodi Llywodraeth Cymru ac yn gydnaws gyda’r amcanion cymdeithasol ac economaidd ehangach a gyflawnir drwy waith y sector. Gan edrych tu hwnt i’r blaenoriaethau buddsoddi, galwodd Grŵp CHC ar Lywodraeth Cymru i sicrhau y symleiddir y dull ar gyfer cyflenwi rhaglenni’r dyfodol a lleihau biwrocratiaeth. Mae’n ffaith hysbys nad yw cyfleoedd cyflenwi contract ar gyfer sefydliadau trydydd sector wedi cyrraedd y lefelau a ragwelwyd ar ddechrau rhaglenni 2007‐2013 ac mae’n hollbwysig fod y sector yn awr yn cael mynediad i lefel llawer uwch o gyllid rhwng 2013 a 2020. Shea Jones Swyddog Ynni a Chynaliadwyedd



Amser i Newid Cymru Mae'n amser diddorol a chyffrous i fod yn gweithio mewn iechyd meddwl yng Nghymru ar hyn o bryd, amser sy'n teimlo fel bod cyfle gwirioneddol i wella bywydau'r un ym mhob pedwar o bobl fydd yn profi problemau iechyd meddwl mewn unrhyw un flwyddyn. Mae'r Mesur Iechyd Meddwl yn gosod dyletswyddau cynyddol, yn y gyfraith, ar Fyrddau Iechyd Lleol ac awdurdodau lleol ar lefel gofal eilaidd a sylfaenol, ac yn gosod Cymru ar y blaen mewn deddfwriaeth iechyd meddwl flaengar ar draws Ewrop. Rydym wedi lansio Amser i Newid Cymru, yr ymgyrch broffil gyntaf yng Nghymru yn erbyn stigma a gwahaniaethu oherwydd iechyd meddwl. Caiff llwyddiant yr ymgyrch ei fesur mewn gostyngiadau go iawn yn y stigma a'r gwahaniaethu y mae pobl gyda phroblemau iechyd meddwl yn eu profi. Hefyd, mae strategaeth newydd Llywodraeth Cymru ar iechyd meddwl, 'Law yn Llaw am Iechyd Meddwl' allan er ymgynghoriad ar hyn o bryd. Mae Law yn Llaw am Iechyd Meddwl, yn cyflwyno gweledigaeth uchelgeisiol i wella bywydau pobl sy'n byw gyda salwch meddwl difrifol a hefyd i wella iechyd a lles meddyliol pawb yng Nghymru. Am y tro cyntaf, mae'r strategaeth yn un draws‐lywodraethol a chaiff ei llwyddiant ei fesur gan ganlyniadau gwella iechyd meddwl a lles a welir drwy lygaid pobl yn defnyddio gwasanaethau. Nid yw'n ddim syndod fod gan ddarparwyr tai rôl hollbwysig wrth gyflawni'r weledigaeth a nodir yn 'Law yn Llaw am Iechyd Meddwl'. Mae cartref diogel a sicrwydd yn sylfaenol i bawb ohonom wrth gynnal iechyd meddwl da. Fodd bynnag, mae'n wir yn rhy aml y caiff diwallu anghenion pobl gyda phroblemau 'iechyd meddwl' ei adael i adrannau tai â chymorth. Gydag un ym mhob pedwar ohonom yn profi problemau iechyd meddwl mewn unrhyw un flwyddyn a gyda thenantiaid tai cymdeithasol yn wynebu mwy o anweithgaredd economaidd, tlodi ac anfanteision cymdeithasol eraill na'r boblogaeth gyffredinol, mae hyn yn golygu ein bod yn

6 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf

colli cyfle. Gallwn fwy neu lai warantu fod y ffigur un mewn pedwar yn uwch mewn tai cymdeithasol. Mae'n wir ein bod angen mwy a gwell tai arbenigol ar gyfer pobl gyda phroblemau iechyd meddwl difrifol; fodd bynnag, mae cefnogi iechyd a lles meddwl da yn gyfrifoldeb i bob swyddog tai, cymhorthydd tai, gofalwr a chontractwr. Nid yw'n rhaid iddo fod yn ddrud. Mewn gwirionedd, credaf y bydd cefnogi iechyd meddwl da yn ein cymunedau yn arbed arian. Gwyddom i gyd y gall iechyd meddwl arwain at gynnydd mewn dyledion, cartrefi wedi'u gadael, aflonyddu a phroblemau rheolaeth tai eraill, pob un ohonynt yn costio arian. Dywed ein profiad wrthym o gael hyfforddiant sylfaenol mewn ymwybyddiaeth iechyd meddwl, ymyriadau syml gyda ffocws ar ddatrysiadau a chamau ymarferol (weithiau'r tu allan i weithdrefn 'arferol)', y gall iechyd meddwl a lles tenantiaid gael eu cefnogi'n well ‐ gyda phawb ar eu hennill. Felly ‐ byddwn yn annog darparwyr tai cymdeithasol ledled Cymru i edrych ar 'Law yn Llaw am Iechyd Meddwl', ei gael ar yr agenda ar draws timau anghenion arbenigol a chyffredinol, siarad amdano a dechrau dynodi camau syml a strategaethau fydd yn gwella iechyd a lles meddwl tenantiaid a hefyd yn darparu buddion rheolaeth tai go iawn. Dyma ddolen i'r ymgynghoriad: th/?lang=cy Ewan Hilton Gofal Cymru


Mae’r etholiadau drosodd, nawr mae’r gwaith go iawn yn dechrau... Yn yr etholiadau llywodraeth leol a gynhaliwyd mis diwethaf gwelwyd llanw etholiadol Cymru’n troi hyd yn oed ymhellach tuag at Lafur Cymru, yn dilyn eu llwyddiant yn Etholiadau Cynulliad y llynedd. Nododd noson yr etholiad newid llwyr yn hynt plaid Carwyn Jones; o 2008, lle mai dim ond 2 awdurdod lleol yr oeddent yn ei reoli, i 2012 lle maent yn arwain 14 o’r 22 cyngor ledled Cymru, gyda’r etholiad yn Ynys Môn i’w gynnal y flwyddyn nesaf. Gwelodd llwyddiant Llafur nifer o arweinwyr proffil uchel nid yn unig yn colli eu safleoddd fel arweinwyr eu cynghorau ond hefyd eu seddi fel cynghorwyr, gyda Rodney Berman o’r Democratiaid Rhyddfrydol efallai yr amlycaf. Ni ddaeth Llafur yn ddianaf drwy’r etholiad serch hynny, gyda Russell Roberts eu harweinydd yn Rhondda Cynon Taf yn colli ei sedd.

Ond beth mae hyn i gyd yn ei olygu ar gyfer tai, gofal ac adfywio? Yn gyntaf, mae’n rhoi her i gymdeithasau tai, asiantaethau Gofal a Thrwsio a chyrff eraill yn y trydydd sector, ond yn bwysicach mae’n rhoi cyfle i ni weithio gyda llywodraeth leol i’w helpu i fynd i’r afael gyda’r materion sy’n ein hwynebu i gyd. Mae’n hollbwysig sefydlu perthynas yn gyflym a chysylltu gyda chynghorwyr. Gall awdurdodau lleol sicrhau llawer o’r gwasanaethau allweddol sy’n effeithio ar gymdeithasau tai a’ch tenantiaid, ac ar amser pan wneir penderfyniadau anodd ar wario cyhoeddus, mae’n rhaid i ni wneud yn sicr nad yw ein tenantiaid, ein cartrefi a’n cymunedau ar eu colled.

Fodd bynnag, nid dim ond gyda’r gwleidyddion y dylem fod yn cysylltu. Mae hefyd yn hollbwysig datblygu a chynnal perthynas gyda swyddogion cyngor sydd ar y rheng flaen ac yn gweithredu polisïau’r cyngor. Bydd Swyddogion Tai Gwag ac Adfywio a Hyrwyddwyr Pobl Hŷn i gyd eisiau clywed am eich gwaith a sut y gallant weithio’n adeiladol gyda chi i sicrhau’r canlyniadau gorau ar gyfer tenantiaid a’ch sefydliadau. Mae Grŵp CHC yn cydnabod yr pwysigrwydd i aelodau lobio a dylanwadu ar gynrychiolwyr gwleidyddol ar bob lefel. Dyna pam ein bod yn lansio gwefan ‘Dan Un To’ yn nes ymlaen yn y mis ar draws Grŵp CHC i roi’r offer i chi ymgysylltu a dylanwadu’n lleol. Bydd yn rhoi adnoddau i aelodau i helpu ymgyrchu dros y pethau sy’n bwysig i’ch sefydliad, rhoi gwybodaeth ar eich cynrychiolwyr lleol, swyddogion cyngor a manylion ar y materion gwleidyddol cyfoes. Gallwch hefyd ddangos eich cefnogaeth i’n hymgyrch dros gymunedau cynaliadwy a chael y diweddaraf ar ein hymgyrch cyfryngau cymdeithasol wrth i ni gydweithio ‐ #under1roof. Gellir cyrchu Dan Un To o dudalen gartref Grŵp CHC. I gael mwy o wybodaeth cysylltwch ag aaron‐

Aaron Hill Cymhorthydd Polisi




Creu Gweithlu Iachach a Mwy Ymroddedig Bu cyfnod o newid sylweddol yng Nghymdeithas Tai Dewis Cyntaf ddwy flynedd yn ôl a arweiniodd at strwythur tîm rheoli newydd dan Brif Weithredydd newydd. Yn ystod y cyfnod byr hwn mae’r Gymdeithas, sy’n arbenigo mewn darparu cartrefi ar gyfer pobl gydag anableddau dysgu ledled Cymru ac yn Swydd Amwythig, wedi cyflawni llawer. Gyda ffocws ar ddatblygu a meithrin ei dîm staff, sicrhaodd y Gymdeithas ei gynllun datblygu mwyaf hyd yma a gwelodd dwf sylweddol o 30% yn nifer ei staff. Enillodd Dewis Cyntaf safon Aur Buddsoddwyr mewn Pobl yn ddiweddar sy’n arwydd o anogaeth staff i ddysgu a datblygu yn eu rolau. Maent hefyd wedi llwyddo i ennill Gwobr Iechyd Gweithle Bach, Lefel Aur i gydnabod y gwaith a wnaed i wella iechyd a lles staff. Cefnogir y dyfarniad hwn gan Lywodraeth Cymru a dyma’r marc cenedlaethol newydd ar gyfer iechyd a lles yn y gweithle. Esboniodd Hilary Ryan, y Prif Weithredydd: ‘Gwyddom mai ein staff yw un o’n hasedau mwyaf a heb eu hymrwymiad a chymhelliant hwy, fydden ni ddim wedi cyflawni cymaint ag ydym. Maent yn ganolog yn ein rôl i ddarparu’r gwasanaethau a wnawn i’n rhanddeiliaid ac mae’r gymdeithas wedi gwneud camau breision i wella eu hiechyd a’u lles a chydnabod eu hymrwymiad.’ Yn ystod 2011 cynyddodd y Gymdeithas ei hymrwymiad i weithlu iachach a gweithredu cynllun iechyd a lles estynedig sy’n anelu i fod o fudd i’r holl staff a’u haddysgu am a’u cefnogi wrth gael ffordd iach ac egnïol o fyw yn cynnwys gweithgaredd corfforol, bwyta’n iach ac ymwybyddiaeth o alcohol a chyffuriau. Mae’r cynlluniau a weithredwyd fel rhan o’r cynllun yn cynnwys cyflenwad o ffrwythau ffres bob wythnos i staff eu mwynhau, amser i fynychu dosbarthiadau bwyta’n iach a chyfrannu at sesiynau iechyd a lles yn cynnwys colli pwysau a dosbarthiadau ymarfer. Hyd yma, mae chwe aelod o staff (32%) wedi cymryd rhan yn y dosbarthiadau iechyd a lles ac

8 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf

wedi colli cyfanswm o naw stôn a hanner rhyngddynt. Cafodd staff hefyd sgrinio iechyd un i un cyfrinachol gydag ymgynghorydd annibynnol a gynhaliodd brofion i wirio pwysedd gwaed, cyfradd calon, gallu ysgyfaint a lefel colesterol. Rhoddodd y sgriniad iechyd asesiad unigol a chyffredinol i staff o’u hiechyd cyffredinol ynghyd â chynghorion defnyddiol i wneud gwelliannau pellach i’w hiechyd lle bo angen. Roedd y cynlluniau newydd hyn yn estyniad o gynlluniau iechyd presennol Dewis Cyntaf lle mae staff yn derbyn aelodaeth am ddim o gynllun iechyd HSF fel rhan o’u pecyn buddion. Mae hyn yn eu galluogi hwy a’u teuluoedd i hawlio costau ar gyfer gwasanaethau deintyddol, optegol, ymgynghorwyr, ffisiotherapi a gwasanaethau eraill. Mae hefyd fynediad i wasanaeth cwnsela cyfrinachol am ddim a llinell gyngor meddygon teulu sy’n galluogi staff a’r bwrdd i gael mynediad i gwnsela proffesiynol ac arweiniad lle bo angen. Ychwanegodd Hilary Ryan: ‘Cafodd y cynllun newydd iechyd a lles dderbyniad da gan staff ac er ei fod yn dal yn ei ddyddiau cynnar, rydym eisoes wedi gweld gwahaniaeth sylweddol. Drwy barhau gyda’r cynllun hwn, gobeithiwn y bydd yn gwella lefelau absenoldeb a sicrhau fod ein tîm yn iachach a bod ganddynt fwy o gymhelliant.’

Hilary Ryan Prif Weithredydd


Diweddariad Beaufort – Gwella ein gwasanaethau… Soniais am ein cynlluniau yn rhifyn diwethaf Cartref. Rwy’n awr yn falch i ddweud wrthych am rai o’r pethau a roddwyd ar waith: • Ymgysylltu ag aelodau. Mae angen i ni fanteisio i’r mwyaf o weithio gyda’n gilydd ac i wneud hyn rydym wedi dynodi aelod o staff CHC i bob sefydliad fel prif bwynt cyswllt. Byddwn hefyd yn edrych am gyfleoedd i staff CHC gymryd rhan yn rhai o’ch prosiectau a’ch gwasanaethau, cyfrannu at eich busnes tra hefyd yn adeiladu profiad a gwybodaeth. • Cynyddu capasiti: I ymateb i’r heriau sy’n wynebu’r sector, rydym yn recriwtio dwy swydd newydd ‐ Swyddog Polisi, sy’n canolbwyntio ar ofal, cefnogaeth ac iechyd y gymuned, a Swyddog Adfywio. • Llywodraethu: Gallwch yn awr weld papurau’r Cyngor Cenedlaethol cyn cyfarfodydd a bwydo unrhyw sylwadau drwy aelodau’r cyngor neu staff CHC.

• Hysbysebu swyddi ar ein gwefan: Ein tudalennau swyddi yw’r rhai mwyaf poblogaidd ar ein gwefan ac rydym yn awr yn darparu’r gwasanaeth yma yn rhad ac am ddim i aelodau. • Rhwydweithiau a fforymau: O hyn ymlaen, bydd agendâu ar gyfer cyfarfodydd CHC ar gael i bawb fel gall pobl ddewis mynychu ar sail yr agenda ac nid ar deitl y digwyddiad.

Cyfarfod y Pedwar Ffederasiwn

Arbed 2

Cyfarfu Pedwar Ffederasiwn yr Alban, Gogledd Iwerddon, Lloegr a Chymru yn Glasgow ym mis Mai i drafod amrywiaeth o faterion nad ydynt wedi eu datganoli. Roedd Peter Cahill, Cadeirydd Grŵp CHC a Nick Bennett, Prif Weithredydd y Grŵp, yn cynrychioli Cymru. Yn ystod yr ymweliad aeth Ffederasiwn yr Alban â’r cynrychiolwyr eraill ar daith o Ddwyrain Glasgow yn cynnwys cyflwyniad gan Gymdeithas Tai Parkhead a Chymdeithas Tai Glasgow a thaith o amgylch Barrowfield i weld adfywiad rhagorol stoc tai Camlachie a chanolfan gymdeithasol gan Gymdeithas Tai Gorllewin yr Alban. Cafodd cynrychiolwyr hefyd drafodaeth cyn cinio ar ddatganoli budd‐dal tai gyda Ken Gibb, un o awduron adroddiad ar y pwnc. Roedd y cyfarfod ffurfiol yn cynnwys trafodaethau ar Diwygio Lles a Chredyd Cynhwysol, Rheoleiddio, Arloesedd a buddsoddiad mewn cyflenwad newydd, Materion Ewropeaidd, a Materion gwyrdd. Cafwyd adroddiadau a sylwadau am y sefyllfa ddiweddaraf gan y pedair gwlad a’r posibilrwydd o ymestyn “porth carbon” ar gyfer mesur perfformiad thermol stoc ar draws y Deyrnas Unedig.

Gobeithiwn y bydd pawb yn gweld budd y newidiadau hyn ar unwaith a chroesawn unrhyw adborth. Sioned Hughes Cyfarwyddydd Polisi ac Adfywio

Cafodd rheolwyr cynllun Arbed 2 eu cyhoeddi a chadarnhawyd mai Willmott Dixon fydd rheolwyr y cynllun yng Ngogledd a Chanolbarth Cymru. Cyhoeddwyd mai Tai Melin ac Ymddiriedolaeth Arbed Ynni Cymru fel rheolwyr y cynllun yn Ne Cymru. Bydd gwaith gosod y cylch cyntaf o brosiectau yn dechrau ar y safle ym mis Gorffennaf eleni. Bydd manylion pellach yn rhifyn nesaf Cartref.

Ehangu Moneyline Cymru Bydd swyddfa newydd Moneyline Cymru yn agor ym Merthyr Tudful yn ystod yr haf. Cafwyd hyd i safle a hyfforddwyd y staff. Hyd yma, mae Moneyline Cymru wedi benthyca dros £4.3m i gwsmeriaid gyda 80% o gwsmeriaid yn agor cyfrifon cynilo. I gael mwy o wybodaeth, cysylltwch â Clare‐

Am wybodaeth pellach, cysylltwch â nick‐



Adolygiad Essex ‐ 4 mlynedd ymlaen Cyhoeddwyd Adolygiad Essex ym Mehefin 2008 ac i nodi pedair blynedd ers ei gyhoeddi, cynhaliodd CHC seminar brecwast gyda Huw Lewis AC ac aelodau Grŵp CHC a fu’n arwain ffrydiau gwaith i ddatblygu argymhellion. Roedd trafodaethau’n canolbwyntio ar newidiadau a ddigwyddodd fel canlyniad i’r adolygiad a hefyd edrych ymlaen at yr heriau a’r cyfleoedd sy’n wynebu’r sector dros y flwyddyn i ddod. I gael mwy o wybodaeth a gweld lluniau o’r cyfarfod, ewch i’n gwefan.

Ymchwiliad i ofal preswyl ar gyfer pobl hŷn Cynhaliodd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol ymchwiliad i ofal preswyl ar gyfer pobl hŷn a gwahoddwyd Grŵp Cartrefi Cymunedol Cymru i roi tystiolaeth i’r ymchwiliad. Ymunodd Richard Davies, Cyfarwyddydd Gweithredol, Gwalia Gofal a Chymorth a Kevin Hughes, Cyfarwyddydd Gofal a Chymorth, Grŵp Tai Pennaf, â Nick Bennett. Mae copi o’n tystiolaeth ysgrifenedig ar gael ar ein gwefan.

Phillipa yn trechu athletwyr Olympaidd Wrth i’r athletwyr baratoi ar gyfer Gemau Olympaidd 2012, mae’n Cyfarwyddydd Gwasanaethau Canolog, Phillipa Knowles, eisoes wedi eu trechu dros y llinell orffen. Dewiswyd Phillipa yn un o 5,000 o redwyr o bob rhan o Brydain i gwblhau cylch 5 milltir o’r trac, a gwnaeth hynny mewn 40 munud! Da iawn ti, Phillipa!

10 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf

Prif Weithredwyr yn mynd yn gystadleuol Ymunodd Nick Bennett, Prif Gweithredydd Grŵp a Steve Jones, Prif Weithredydd Tai Ceredigion â staff Tai Eryri mewn ras hwyl ddiweddar, a drefnwyd gan Tai Eryri. Gorffennodd y ddau y llwybr 4k mewn amser record ‐ ond pwy groesodd y llinell derfyn gyntaf? Trydarwch eich ateb i @CHCymru.

Gwobrau Cyfathrebu CHC Bydd y sector yn dathlu gwaith timau Cysylltiadau Cyhoeddus a Chyfathrebu ar draws sector tai Cymru yn ein Cynhadledd Cysylltiadau Cyhoeddus yn Wrecsam ar 26/27 Medi. Y dyddiad cau ar gyfer cynigion yw dydd Gwener 29 Mehefin ‐ cysylltwch â Bethan‐ i gael mwy o wybodaeth neu ymweld â thudalen y Rhwydwaith Cysylltiadau Cyhoeddus ar wefan CHC.


Papur Gwyn Tai a Phobl Hŷn Mae llawer yn y Papur Gwyn i fod yn gadarnhaol amdano yng nghyswllt tai a gwasanaethau tai ar gyfer pobl hŷn… • Datganiadau clir am ddiwallu anghenion cymdeithas sy’n heneiddio. • Cydnabyddiaeth o’r angen i helpu pobl hŷn i fyw’n annibynnol yn eu cartrefi eu hunain. • Ymrwymiad i wella amodau yn y sector perchen‐ breswylydd a’r sector rhent breifat yn ogystal â’r sector rhent cymdeithasol. Mae cydnabyddiaeth benodol o rôl a gwaith Gofal a Thrwsio, y Rhaglen Addasiadau Brys a rhaglen beilot y Grant Byw’n Annibynnol. Mae hefyd gydnabyddiaeth glir o rôl ganolog tai mewn darparu gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ansawdd uchel ac arbedion cost atal yr angen am y gwasanaethau hyn drwy helpu pobl hŷn i barhau i fyw yn eu cartrefi a’u cymunedau eu hunain, lle dywed y mwyafrif helaeth eu bod eisiau bod. Popeth yn iawn hyd yma. Ond beth am ymrwymiadau penodol a chynlluniau a gwasanaethau fydd yn helpu i sicrhau y caiff y cartrefi presennol eu cynnal a’u gwella? Rydym yn falch i weld yr ymrwymiad i ddatblygu ‘Cynllun Benthyciadau Gwella Eiddo ac iddo frand cenedlaethol, sy’n cael ei ddarparu’n lleol’. Bu Care & Repair Cymru yn lobio am gynllun o’r fath ar gyfer pobl hŷn yn byw yn rhai o’r amodau tai gwaethaf sy’n gyfoethog mewn ecwiti ond

yn dlawd mewn arian, y byddai hyn yn ddatrysiad da iddynt. Edrychwn ymlaen at weithio gyda Llywodraeth Cymru i ddatblygu a chyflawni hyn. Rydym hefyd yn falch gyda’r ymrwymiad penodol i wella’r system addasiadau tai ar draws pob daliadaeth, ac rydym eisoes yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru, Coleg Therapyddion Galwedigaethol, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Panel Technegol CIEH a Grŵp Cartrefi Cymunedol Cymru i sicrhau fod sgwrs gynhwysfawr a chynhwysol am sut y gellir gwneud hyn gyda’r dinesydd yn hytrach na’r sefydliad tai yn y canol. Bydd hyn yn cymryd cryn amser, ac yn y cyfamser, bydd Care & Repair Cymru yn lobio am barhau’r rhaglen Grant Byw Annibynnol oedd mor llwyddiannus y llynedd wrth ddod â hyblygrwydd i’r system ragnodol bresennol o addasiadau, ac a fu o fantais i lawer o bobl agored i niwed yn nhermau gostwng amser aros yn eu hamser o angen.

“Rydym yn falch i weld yr ymrwymiad i ddatblygu ‘Cynllun Benthyciadau Gwella Eiddo ac iddo frand cenedlaethol, sy’n cael ei ddarparu’n lleol.’ Bu Care & Repair Cymru yn lobio am gynllun o’r fath.

Yn gyffredinol, croesawn y Papur Gwyn, ei gynnwys a’i uchelgeisiau, ond fel bob amser y manylion sy’n dyngedfennol o ran adnoddau a gweithredu. Edrychwn ymlaen at weithio gyda Llywodraeth Cymru a’n holl bartneriaid ar y manylyn hyn i wella gwasanaethau tai ar gyfer pobl hŷn. Chris Jones Rheolydd Gyfarwyddydd, Care & Repair Cymru


DIGWYDDIADAU Cynhadledd Adnoddau ‐ 12/13 Gorffennaf

Cynadleddau: GORFFENNAF 2012

MEDI 2012



Cynhadledd Adnoddau Gwesty Metropole LLANDRINDOD

Cynhadledd Cysylltiadau Cyhoeddus Ramada Jarvis WRECSAM





Un Gynhadledd Tai Fawr Gwesty Metropole LLANDRINDOD

cynhadledd flynyddol Venue Cymru LLANDUDNO

I gael mwy o wybodaeth am ein cynadleddau, cysylltwch â rhian‐ os gwelwch yn dda.

Cyrsiau hyfforddiant: MEHEFIN 2012 27 Diogelu data a Rhyddid Gwybodaeth CAERDYDD GORFFENNAF 2012 18 Cyflwyniad i gymdeithasau tai CAERDYDD AWST 2012 29 TUPE a Chyrchu Allanol CAERDYDD MEDI 2012 11 TAW – Ymwybyddiaeth sylfaenol o TAW CAERDYDD 11 Rôl y swyddog llywodraethu ac ysgrifennydd cwmni mewn LCC GOGLEDD CYMRU 13 Rôl y swyddog llywodraethu ac ysgrifennydd cwmni mewn LCC CAERDYDD 21 Gweithio mewn partneriaeth – ychwanegu gwerth i rôl cyfarwyddydd anweithredol GOGLEDD CYMRU 25 TAW – TAW Uwch CAERDYDD 28 Gweithio mewn partneriaeth – ychwanegu gwerth i rôl cyfarwyddydd anweithredol CAERDYDD

Targedwyd Cynhadledd Adnoddau CHC at staff cyllid, adnoddau dynol a thechnoleg gwybodaeth a bydd yn canolbwyntio ar ddefnyddio eich adnoddau wrth fynd i’r afael â’r heriau sy’n wynebu’r sector ar hyn o bryd. Mae’r prif siaradwyr yn cynnwys Richard McCann, David MacLeod a Mrs Motivator! Mae’r sesiynau eraill yn cynnwys diweddariad ar Ddiwygio Lles, menter gymdeithasol, cyfrifoldeb cymdeithasol, arloesedd a chyllid, cynhwysiant digidol, proffilio tenantiaid, cyfrifiadureg cwmwl, trin risgiau cyfryngau cymdeithasol, cynllunio adnoddau, a llawer mwy. Ydych chi wedi archebu eich lle eto? Ymunwch â’r sgwrs ar Trydar drwy ddefnyddio #chcresources12.

Digwyddiadau eraill: 26 Mehefin, Theatr Soar, Merthyr Tudful ‐ digwyddiad Menter Gymdeithasol, 10am ‐ 1:15pm Gall menter gymdeithasol gynaliadwy sy’n creu swyddi a chyfleoedd hyfforddi fod yn gymorth mawr i gymuned leol, ond beth yw’r ffordd orau o hwyluso eu datblygiad? Bydd y digwyddiad yma’n edrych ar ffyrdd blaengar i’w cefnogi. Bydd amrywiaeth o astudiaethau achos a chyfleodd ar gyfer trafodaeth, a chinio rhwydweithio ar ôl y digwyddiad. Rydym yn trefnu digwyddiad cyffelyb ar gyfer y Gogledd ym mis Medi.

19 Gorffennaf – Diwygio Lles, Canolfan Adnoddau Cyfryngau, Llandrindod Derbyniodd y Ddeddf Diwygio Lles y Cydsyniad Brenhinol ar 8 Mawrth 2012. Mae’r ddeddf yn cyflwyno’r newidiadau mwyaf i’r system fudd‐dal lles mewn 60 mlynedd. Mewn arolwg diweddar dywedodd aelodau wrthym fod diwygio lles yn un o’r heriau mwyaf y bydd cymdeithasau tai yn ei wynebu yn yr ychydig flynyddoedd nesaf. Ar 19 Gorffennaf, bydd CHC yn hwyluso diwrnod strategaeth fydd yn edrych ar amrywiaeth o gamau ymarferol gydag enghreifftiau o arfer gorau i helpu eich sefydliad i ymdopi gyda her diwygio lles. Mae Diwygio Lles yn agenda pwysig a disgwyliwn lawer o alw am leoedd yn y digwyddiad.

Agor swyddfa Agorwyd ein swyddfa grŵp newydd yn swyddogol gan Huw Lewis ar 21 Mehefin. Bydd manylion pellach yn rhifyn nesaf Cartref.

Rydym wrthi’n adolygu ein rhaglen ddysgu yn barod ar gyfer ei lansio ym Medi 2012. Byddwn yn ychwanegu rhai cyfleoedd dysgu newydd cyffrous, felly cadwch eich llygad ar agor. I gael mwy o wybodaeth am ein cyrsiau hyfforddiant, cysylltwch â jenny‐ os gwelwch yn dda.

12 Rhifyn Mehefin | Gorffennaf

Dilynwch ni ar @CHCymru a @CHCEvents

Cartref - June/July 2012  

Community Housing Cymru Group's bi-monthly magazine

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you