Issuu on Google+

Q U A L I T Y I N P H Y S I C A L T HERAPY Nieuwsbrief

Kwaliteitsbevordering in de kinesitherapie

krachtlijnen.indd 1

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

Proeftoetsing zelfevaluatie (ZE) en intercollegiale toetsing (IT) Het pilootproject kwaliteitsbevordering in de kinesitherapie heeft tot doel een kwaliteitsbevorderend systeem voor kinesitherapeuten uit te werken. Om een systeem van zelfevaluatie uit te testen, doen wij beroep op collega’s kinesitherapeuten. Zelfevaluatie (ZE) is via zelfreflectie, op een gestructureerde manier (via gestandaardiseerde vragenlijsten) inzicht krijgen in zijn eigen competentieprofiel, kwaliteit van zorg en organisatie van zorg. Vanuit dit inzicht kunnen verbetertrajecten opgezet worden (vormingsactiviteiten, reorganisatie…) Via lokk’s willen we de kinesitherapeuten samenbrengen die op een gestructureerde manier de zelfevaluatie bespreken (toetsen) om samen een vooropgesteld verbetertraject te onderschrijven. We noemen dit intercollegiale toetsing (IT). Het systeem is vernieuwend, maar ook uitdagend. Wij hopen dat in beide landsdelen voldoende kinesitherapeuten bereid worden gevonden om mee te werken. Hopelijk bent u één van hen! Bent u geïnteresseerd ga dan voor meer informatie naar: www.axxon.be Met collegiale groeten, Fons De Schutter Projectcoördinator kwaliteitsbevordering

Kwaliteitsbevordering voor kinesitherapeuten: een actuele visie op de toekomst Een kwaliteitszorgsysteem voor de beroepssector Een pilootproject, gefinancierd in het kader van artikel 56 van de ziekteverzekering, biedt de mogelijkheid om een systeem van kwaliteitsbevordering voor kinesitherapeuten tegen 2010 te ontwikkelen. Het project wordt aangestuurd door de beroepsvereniging in samenwerking met opleidingsinstituten en gesuperviseerd door de overheid en de verzekeringsinstellingen. Het resultaat van dit project is (mede)bepalend voor de vorm, structuur en inhoud van de kwaliteitsbevordering van de kinesitherapie in België. Een accreditatiesysteem zal instaan voor registratie, opvolging en waardering bij kinesitherapeuten die hun deskundigheid verhogen en kwaliteitsbevorderende processen in hun zorgverlening implementeren.

Specifieke pijlers van het pilootproject: Vijf aspecten worden in het pilootproject geaccentueerd omdat ze als belangrijk worden gekwalificeerd. • Kennismanagement, met accent op het zoeken naar richtlijnen voor behandeling gebaseerd op evidence based practice. • Competentiemanagement, met nadruk op zelfevaluatie (ZE) en evaluatie door anderen (intercollegiale toetsing IT) om een eigen competentieprofiel op te bouwen. • Organisatie van de zorg en van de praktijk, met nadruk op efficiëntie en rendement in de zorg. • Kwaliteit van de zorg, met nadruk op patiëntgerichte zorg. • Informatisering en automatisering, om de mogelijkheden van het elektronisch dossier te benutten.

2

krachtlijnen.indd 2

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

Kwaliteitsbevorderend (accreditatie)systeem voor kinesitherapeuten: De kinesitherapie vervult een onmisbare rol op het vlak van de volksgezondheid. Het is dus uitermate belangrijk dat de kinesitherapeut zijn wetenschappelijke competentie (kennis,vaardigheid en attitude) op peil houdt en regelmatig actualiseert, teneinde op elk ogenblik het meest verantwoorde behandelconcept te kunnen aanwenden. Het is eveneens onontbeerlijk dat de kinesitherapeut gesensibiliseerd wordt voor problemen van ethische, deontologische en gezondheidseconomische aard, evenals problemen rond de uitoefening van zijn beroep in de meest brede zin. Wat is accreditatie ? “Accreditatie is de formele erkenning van een kinesitherapeut op grond van beslissing van een orgaan waarin vastgesteld wordt dat de kinesitherapeut voldoet aan vooraf vastgestelde minimale kwaliteits- en niveauvereisten.” Zorgverstrekkers kunnen alleen geaccrediteerd worden als zij aan bepaalde voorwaarden voldoen (vb : een minimum activiteitsdrempel halen, geldig diploma,…). Om accreditatie te behouden moet de kinesitherapeut o.a. ook aan navorming doen. Om kinesitherapeuten te stimuleren zich voldoende te blijven bijscholen en op die manier kwalitatieve zorgverstrekking te kunnen garanderen, wordt het systeem van accreditering ingevoerd. De kinesitherapeut verwerft op basis van zijn acties accreditatiepunten. Waartoe dient accreditering? De therapeut die voor zichzelf en anderen aantoont dat hij kwaliteitsvolle zorg verleent in alle pijlers, zoals vooropgesteld (zie bij het begin van deze tekst) levert een meerwaarde aan zijn eigen praktijkvoering en aan zijn bijdrage in de gezondheidszorg. Dit is een pluspunt tegenover patiënten en collega’s. Het betekent een bevestiging naar overheid en verzekeringsinstellingen. De beroepsbeoefenaar (de beroepsgroep) die zijn eigen praktijkvoering zelf kritisch benadert en bijstuurt zal naar alle instanties geloofwaardiger en waardevoller overkomen (studie KCE). Dit betekent dat de geaccrediteerde kinesitherapeut die erkenning kan afficheren. De beroepsvereniging kan bepaalde voordelen aanbieden en bepleiten voor geaccrediteerde kinesitherapeuten. Validerende instantie: De uitwerking van een accreditatiesysteem moet gestructureerd worden. Dit zal in de komende maanden met de bevoegde instanties besproken worden. Deelnemen aan een accreditatiesysteem zal op vrijwillige basis gebeuren. Het is de bedoeling dat de instapdrempel in het begin laag wordt gehouden, zodat veel collega’s kunnen en zullen participeren. De accrediteringscommissie stelt een minimum aantal verworven accreditatiepunten voorop om geaccrediteerd te worden. Het aantal accreditatiepunten toegekend aan een bijscholing en de manier waarop de accreditatiepunten moeten worden behaald zullen vastgesteld worden door deze commissie.

Oproep tot oprichting van LOKK’s. Om kwaliteitspromotie te structureren kunnen LOKK’s (Lokaal Overleg in Kwaliteitsgroepen van Kinesitherapeuten) gecreëerd worden binnen bestaande of nog op te richten kringen. Om de organisatie van de kwaliteitszorg mogelijk te maken voor alle kinesitherapeuten zullen deze kwaliteitsgroepen ook moeten afgestemd worden op de sectoren waarin kinesitherapeuten actief zijn. Een lokk kan dus ook georganiseerd worden binnen een ziekenhuis- of rusthuissetting. Zo kan een lokaal overleg rond kwaliteit bestaan uit een beperkte groep (8 tot 12) kinesitherapeuten die gedurende meerdere jaren regelmatig samenkomen. Deze vergaderingen zijn bedoeld voor intercollegiaal overleg en intercollegiale toetsing.

Aanvraag tot oprichting van een LOKK (Lokale Kwaliteitsgroep Kinesitherapie) Contact opnemen met: Axxon/Pro.Q.Kine Beatrijslaan 39 B-2050 Antwerpen Tel 02/70970 80 kwaliteitsbevordering in de kinesitherapie

3

krachtlijnen.indd 3

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

Een Lokk kan een presentatie door een expert met discussie inhouden. Een activiteit kan ook bestaan uit het samen bekijken en beoordelen van een ontwerprichtlijn via peer-review, waarbij collega’s feedback geven op basis van hun kennis of expertise. De keuze van het onderwerp wordt deels bepaald door de leden van de LOKK. Belangrijk is dat begrippen als zelfevaluatie en toetsing deel uitmaken van de gebruikte methodiek. Een voorbeeld van inschrijving vindt u op: www.axxon.be

KINESITHERAPEUT LOKK KRING PROVINCIALE KOEPEL NEDERLANDSTALIGE VLEUGEL

FRANSTALIGE VLEUGEL

BEROEPSVERENIGING

Uitgangspunten: de complementaire acties van zelfevaluatie (ZE) en intercollegiale toetsing (IT): ZE vormt een startpunt van kwaliteitsverbetering. In dit project worden vragenlijsten ter beschikking gesteld om de kwaliteit van de beroepspraktijk na te gaan, waarbij naast het reflecteren op eigen competenties en de organisatieaspecten van de klinische praktijk ook gebruik gemaakt wordt van de feedback van patiënten.Vertrekkend van deze ZE kan de kinesitherapeut gericht keuzes maken bij het plannen en volgen van kwaliteitsbevorderende acties (bijscholingen). Tijdens IT wordt de eigen praktijk getoetst aan het oordeel van anderen (collega’s), bij voorkeur gebaseerd op bestaande normen of standaarden. De IT vormt een belangrijke input voor de bijgestuurde ZE, die moet uitmonden in een gerichte verbetering. De kinesitherapeut verwerft op basis van zijn acties accreditatiepunten. Op deze manier kan de kinesitherapeut een eigen portfolio bijhouden.

Kwaliteitsindicatoren in de zorg. Om een oordeel te kunnen geven over de kwaliteit van zorg is informatie nodig. Deze informatie wordt verkregen door systematisch gegevens te registreren. Hier wordt gedoeld op het gebruik van indicatoren om de zorg te meten. Indicatoren zijn bedoeld om te gebruiken in functie van kwaliteitsverbetering. Indicatoren worden vaak in percentages uitgedrukt (vb: tevreden cliënten). Het is belangrijk te achterhalen wat de oorzaken zijn van ontevredenheid (toegankelijkheid? wachttijd? parkeergelegenheid?...) Bij het werken met indicatoren is het ook aanbevolen om streefwaarden aan te geven. Die waarden kunnen gericht zijn op een bepaald kwaliteitsniveau dat men wil bereiken (vb: 80 % moet tevreden zijn). Het kan ook dat een indicator gebaseerd is op streefwaarden of richtlijnen (vb: bij cardiovasculaire patiënten een BMI-waarde bereiken d.m.v. een bewegingsprogramma). Indicatoren zullen vaak worden ingeschat via zelfevaluatie. Indien een kinesitherapeut vaststelt dat hij tekort schiet, dan kan hij zich bijscholen. Een effectief accreditatiemechanisme zou dus moeten stimuleren om tekortkomingen op

4

krachtlijnen.indd 4

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

te sporen en weg te werken. Sabine Verschelde Voor pilootproject “kwaliteitsbevordering in de kinesitherapie”

Portfolio De kinesitherapeut houdt zijn kwaliteitsbevorderende acties bij in zijn kwaliteitsdocumentatie en brengt de elementaire zaken in zijn portfolio dat hij elektronisch kan bewaren op de website van de beroepsvereniging.

Zelfevaluatie Er wordt voor de term “zelfevaluatie” gekozen omdat de zelfreflectie en de feedback van anderen uiteindelijk het middel vormen om tot een zelfevaluatie te komen.

Het scharnier tussen ZE en IT Een IT is gestoeld op een ZE. Deze ZE is gebaseerd op het competentieprofiel, de kwaliteit van de zorg en de organisatie van de zorg.Voor bepaalde aspecten is feedback van cliënten nodig. De kinesitherapeut denkt na over volgende aspecten: • Zijn er specifieke problemen? • Voorzie ik ontwikkelingen die aanpassingen vragen? • Zijn er uitdagingen die ik wil aangaan? (vb. samenwerkingsverbanden) Op basis van dit alles formuleert de kinesitherapeut prioritaire verbeterpunten.

Kwaliteitsindicatoren Kwaliteitsindicatoren geven een indicatie van de kwaliteit van bepaalde aspecten. Ze zijn dus een manier om kwaliteit te meten en te registreren. Meestal zijn kwaliteitsaspecten in de zorg zo complex dat ze niet met één indicator zijn vast te leggen.

U vindt deze informatie, samen met een aanvraag tot oprichting van een lokk, terug op: www.axxon.be.

Kwaliteitsbeheer in de kinesitherapie Karin Van Loon – Hogeschool Paul Henri Spaak (Brussel) Kwaliteitsbeheer in de gezondheidssector is, net als in de bedrijfswereld, onontbeerlijk geworden. Dit artikel tracht de concepten te verduidelijken en deze te illustreren met voorbeelden die voor iedereen toegankelijk zijn. Kwaliteitsbeheer omvat een geheel van vooropgestelde en systematische acties, die leiden tot de waarborg dat een product of een dienst beantwoordt aan de voorziene kwaliteitseisen. Laten we dit proces in een historische context plaatsen. In 1986 ontwikkelt Deming het concept voor de kwaliteitswaarborg en vermeldt hierbij de behoefte aan een dynamisch evolutieproces in de beroepspraktijk. Hij stelt de PDCA cyclus (plan, do, check, act) voor, of spiraal van constante verbetering.

5

krachtlijnen.indd 5

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

Fig. 1.Wiel van Deming

Hiervoor moeten dus mechanismen ontwikkeld worden, procedures die zullen toelaten om de ontwikkeling te voorzien, de resultaten van onze acties te toetsen, de oorzaken van problemen te onderzoeken, de nodige verbeteringen toe te passen om aldus tot een verantwoorde en transparante beroepspraktijk te komen. De organisatie van een systeem van kwaliteitsbeheer heeft 3 gevolgen. • Vanuit economisch oogpunt leidt dit tot een efficiëntere organisatie (ziekenhuis, kabinet, medisch centrum, ...), kostenbeheer, • Op het vlak van management kan de kwaliteit aangetoond worden (hiërarchie, naar buiten toe), • Op sociaal vlak laat dit toe de aangeboden zorgen perfect aan te passen aan de vraag en verwachtingen van de patiënten. Concreet gaat het dus om het invoeren van systematische werkwijzen: • evaluatie van eigen werk zowel op het vlak van de kennis als van de werkmethodes (actualisering van de zorgtechnieken), • verbetering van eigen beroepsomgeving, zowel voor de organisatie van de zorg (kabinet, ziekenhuizen, andere), als bij het afstemmen van de gezondheidszorgen aan de noden van de patiënten en de maatschappij. Hieronder vindt u vier eenvoudige en toegankelijke manieren voor de organisatie van het kwaliteitsbeheer in de kinesitherapie. a. b. c. d.

Zelfevaluatie Uitwisseling en toetsing tussen peers (bv. LOKK) Vragenlijsten voor evaluatie Portfolio a.

Zelfevaluatie : bv.Via een SWOT analyse (Strenghs, Weaknesses, Opportunities, Threats). Het draait hier om de analyse van de eigen sterke en zwakke punten om de vooropgestelde doelstelling te bereiken, rekening houdend met de context en de beroepsomgeving. We nemen hier het voorbeeld : analyse van het tijdsbeheer in het kabinet

Sterke punten Afhankelijk van de persoon

• • •

verspreide afspraken goed gestructureerde behandelingsverslagen bijgewerkte dossiers

Zwakke punten • •

Kansen Afhankelijk van de beroepsomgeving

• • • •

parking ter beschikking nabijheid verschillende trams en bussen gezellige wachtzaal efficiënt secretariaat

neiging tot teveel praten komt steeds te laat

Kritieke punten • •

kabinet en dossiers delen met collega’s meerdere personen maken de afspraken

Fig. 2. SWOT tabel

6

krachtlijnen.indd 6

12/14/09 3:03 PM


QUALITY IN PHYSICAL THERAPY

b.

Uitwisseling en toetsing tussen collega’s. Hieronder verstaat men de uitwisseling en het delen van de kennis tussen personen uit eenzelfde beroepsgroep. De LOKK (Lokale Kwaliteitsgroepen Kinesitherapie) zijn een vorm van kringen van kinesitherapeuten. Een LOKK bestaat uit vrijwillig ingeschreven kinesitherapeuten (idealiter tussen 8 en 12 personen). De leden ontmoeten elkaar regelmatig om hun ervaringen en vragen uit te wisselen met het oog op de verbetering van de kwaliteit. De toetsing tussen collega’s is gebaseerd op de hypothese dat bij de analyse van een situatie verschillende personen ook verschillende fouten zullen aangeven en dat deze collectieve uitwisseling zal leiden tot het achterhalen van de fouten en het bijsturen hiervan. Voorbeelden : • Een expert geeft een presentatie rond bibliografische opzoekingen, gevolgd door een discussie, • Een vergadering wordt georganiseerd over de intake van een patiënt, een kinesitherapeut stelt zijn werkwijze bij anamnese voor, gevolgd door een uitwisseling van standpunten tussen collega’s.

c.

Vragenlijsten. De evaluatie van het denkwerk en van de uitwisseling van de kennis tijdens de LOKK (of elke andere vergadering) alsook de zelfevaluatie kunnen gebeuren via een vragenlijst over kwaliteitsevaluatie. Deze vragenlijst bestaat uit verschillende stappen, gaande van het bepalen van de te evalueren aspecten van de beroepspraktijk (bv. toegankelijkheid van het kabinet, bijhouden van kinesitherapiedossier) tot het samenstellen van de indicatoren die deze verschillende aspecten zullen meten. De indicatoren zijn dus een middel om een beoogde kwaliteitsverbetering te bereiken.Volgens A.Vyt (2009), « is het noodzakelijk dat de indicatoren nauwkeurig en constant zijn en dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen de indicator en het beoogde kwaliteitsvlak ». De verantwoordelijken voor de « Kwaliteitsbevordering in de kinesitherapie » (Pro-q-kine) staan klaar om u te helpen bij deze stappen.

d.

Portfolio. Dit dossier wordt samengesteld door een beroepsbeoefenaar om alle gegevens bij te houden betreffende het kwaliteitsbeheer en de gevolgde activiteiten in het kader van de bijscholing. Naargelang het persoonlijk parcours van de kinesitherapeut bevat dit portfolio: • zijn uitgevoerde SWOTs • de attesten van de gevolgde bijscholing • verslagen van de LOKK • eventuele artikels en publicaties • vragenlijsten betreffende de tevredenheid van patiënten of zelfevaluatie.

Kinesitherapie evolueert voortdurend en een progressief systeem voor kwaliteitsbeheer dringt zich op. Eenvoudige middelen bestaan en kunnen uitgewerkt worden, aangepast aan elk type beroepspraktijk.

1. 2. 3. 4.

Grouwels D., Seuntjens L.,Vanden Bussche P.. Dokteren met kwaliteit (2008). Met de medewerking van Domus Medica. Edition Standaard Uitgeverij. Pro-q-kine, Krachtlijnen voor kwaliteitszorg in de kinesitherapie (2008). MatillonY., Maisonneuve H., L’évaluation en santé (2007). De la pratique aux résultats. Médecine, Sciences, Ed. Flammarion. Vyt A.,Ven A., The Competence, Chart of the European Network of Physiotherapy in Higher Education. Ed. Garant.

7

krachtlijnen.indd 7

12/14/09 3:03 PM


krachtlijnen.indd 8

12/14/09 3:03 PM


Pro-Q-Kine Katern december 2009