__MAIN_TEXT__

Page 1

wets & wots stap voor stap uitgelegd

n u m m e r 1 • 2015

Gedetineerdenbegeleiding Basispakket of aanvullend maatwerkpakket?

kinderen & detentie ‘Ik raakte steeds verder van haar verwijderd’

lente


puzzel

H A A N E P P A R T W U A D F

Y W G A D N A A M S A A P E R

A P N R E A G G B N V R E B E

C I I C G E N E R E I S R E V

I K R I N A D K L I T O N G D

N D E S Z E D O D D O IJ E R A

T O I E R J K S E K K T T A G

S O V D N T L I N R N R S V M

E R U U V E D G U E R V A E I

N B I O B M S I L K O P V N S

L L T IJ D M S R E M R W T A S

E O B N A A G I A I A O S G T

G E E L G L Z E L A C A O A R

O M T D S U Z E J H K D R N I

woordzoeker

V D N A M N E I T I D A R T K

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 17).

© www.puzzelpro.nl

1 9

6 5 2 6 7 9

2 1

2 5 1

8

1 4

5

8 9

6

9 5

7 3

2

9

4 1

6 3 3 5 9

2 5 8 3 8 6

1 4 7 9

2 4

2 7

5

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

8

3 7

7 8

9

8

9

9

1

8 6

2

9 7

6 7 5

1 3 5 4

6 9

2

2

3 5 6 9

6 2 9

5

8 3 5

1 4 5 6 9 2 3 2 8 7 5 9 9 5 7 4 6 2 9 6 7 4 8 2 8 9 4 3

APRIL ASWOENSDAG BEDE B E G R AV E N BLOEM BROODKIP BIJBEL DAGMIS DANK DAUWTRAPPEN ENGEL FEEST GEBED GEEL HAAN H YAC I N T INTOCHT JEZUS KAARSEN KERKDIENST KOOR KRANS KROON KRUIS KUIKEN L A M M E TJ E LENTE MAART MAND MUZIEK NARCIS PA A S M A A N D A G STRIK TRADITIE VA S T E N VERF VERSIEREN VIERING VOGELNEST VREUGDEVUUR ZANG

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waar een aantal reeds ingevulde getallen staan. Je dient de overige vakjes in te vullen op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Dit is de laatste Gezant uit Nederland. Maar schrik niet! Het is niet het laatste tijdschrift, dat voor jullie geschreven en gemaakt wordt! Het betekent alleen, dat het tijdschrift zoals jullie dat tot nu toe kregen niet meer het tijdschrift van Epafras alleen is. Voortaan wordt de redactie gevormd door Bureau Buitenland van Reclassering Nederland, Epafras en PrisonLaw, aangevuld door de mensen van GlobalVillageMedia, die het tijdschrift produceren. Dat is een goede ontwikkeling, want dan kunnen we op nog meer manieren jullie informeren over zaken, die te maken hebben met detentie in het buitenland. Iets heel anders: Op 17 januari zijn in Indonesië 6 mensen geëxecuteerd. We noemen hier hun namen: Ang Kim Soei (Nederlander), Rani Andriani (alias Melisa Aprilia, Indonesische), Namaona Denis en Daniel Enemuo (Nigerianen), Marco Archer Cardoso Moreira (Braziliaan) en Tran Thi Bich Hanh (Vietnamees). We herdenken hen en denken aan hun families. Als gevangene in een vreemd land ben je helemaal overgeleverd aan het recht en de macht van dat land. Het versterkt het gevoel van machteloosheid als gedetineerde: detentie in een vreemd land is erger dan in je eigen land, want je bent overgeleverd aan een vreemd recht. Dit tijdschrift is bedoeld om je duidelijk te maken, dat je niet vergeten wordt. Ook in de nieuwe opzet blijven we proberen om jullie moed en steun te bieden, jullie te laten weten, dat je niet alleen bent. Wat er ook verandert, die inzet en bedoeling blijft.

gedetineerdenbegeleiding nieuws binnenland pastoraal vraag & Antwoord update wets & wots

04 06 08 10 11

het afscheid – deel 1

14

sport detentieproject in denemarken

16 18

Twee juridische routes stap voor stap uitgelegd.

Zwanger in de bajes en veroordeeld tot zestien jaar en acht maanden voor drugssmokkel.

Gedetineerden wonen samen met studenten, en het werkt!

Peter Middelkoop

nieuws buitenland 20 terugkeer en nazorg in nederland 23 advocatuur 24 brieven 26 achterop 32

predikant-directeur Epafras

COLOFON

Gezant uit Nederland is een uitgave van Stichting Epafras en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Peter Middelkoop Redactie Hester Otter, Laurie Treffers Eindredactie Barbara Luigies / Taalvilla Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila van Daalen, Hans van Kooten / Reclassering Bureau Buitenland, Jozef Rammelt Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Druk Roto Smeets Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel het pastoraat en diaconaat onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen te verzorgen. Hierbij staan het ondersteunen en het bieden van geestelijke verzorging primair. Met respect voor de christelijke identiteit van de stichting Epafras richt deze verzorging zich op veelzijdige doelgroepen.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

3


ac h t e r g r o n d

Ontwikkelingen in de begeleiding van gedetineerden Zoals je waarschijnlijk hebt gelezen of gehoord, wordt er in Nederland fors bezuinigd. In de zorg, in de jeugdzorg, maar ook op andere gebieden. Justitie sluit veel gevangenissen, de studiefinanciering is afgeschaft en ook bij Buitenlandse Zaken moet er bezuinigd worden. Misschien heb je hierover al iets te horen gekregen van de ambassades en consulaten. Of hierover een brief ontvangen van de posten. Maar hier, in de Gezant, willen we er ook aandacht aan besteden.

A

ls je gedetineerd raakt in het buitenland en je wilt consulaire bijstand, dan moet je de consulaire afdeling van de Nederlandse vertegenwoordiging in dat land op de hoogte brengen, of aangeven dat je wilt dat zij op de hoogte worden gebracht. Ook als je eerst geen consulaire bijstand wilde en je je later bedenkt, kun je dit alsnog aangeven. Als de Nederlandse vertegenwoordiging weet dat jij consulaire bijstand wilt, krijg je een informatiepakket. In dit informatiepakket wordt uitgelegd wat de mogelijkheden zijn voor

4

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

begeleiding in het land waar je gedetineerd zit. Er zijn namelijk verschillende vormen van begeleiding beschikbaar, afhankelijk van het land waar je zit. Nieuw beleid Buitenlandse Zaken Door het nieuwe beleid van Buitenlandse Zaken voor gedetineerdenbegeleiding is er een aantal grote veranderingen gekomen in die begeleiding. De belangrijkste verandering is, dat het ministerie uitgaat van een landenlijst met landen waar sprake is van behoorlijke detentieomstandigheden, in het licht van internationale afspraken of verdra-

gen. Dat betekent niet dat de omstandigheden altijd te vergelijken zijn met die in Nederland, maar wel dat de omstandigheden voor de Nederlandse gedetineerde aan een aantal minimumvoorwaarden voldoen. De landen op deze lijst zijn: Andorra Australië België Bulgarije Canada Cyprus Denemarken Duitsland Estland Finland Frankrijk Griekenland Hongarije Ierland Italië IJsland Japan Kroatië Letland Liechtenstein

Litouwen Luxemburg Malta Monaco Nieuw Zeeland Noorwegen Oostenrijk Polen Portugal Roemenië San Marino Singapore Slovenië Slowakije Spanje Tsjechië Vaticaanstad Verenigd Koninkrijk Zweden Zwitserland

In de landen die op deze lijst staan, ontvang je alleen nog maar een ‘basispakket’.


ac h t e r g r o n d

tijdschrift van te maken. De subsidie is onvoldoende om het vier keer per jaar uit te brengen, maar we proberen extra fondsen te vinden. Om de verandering in opzet van het tijdschrift duidelijk te maken is het goed om ook een nieuwe naam voor het tijdschrift te vinden. Wie heeft er een mooie suggestie?

In landen die niet op deze landenlijst staan ontvang je het ‘basispakket’ plus een ‘aanvullend maatwerkpakket’. Basispakket Voor elke gedetineerde wereldwijd is het basispakket beschikbaar. Als je bent gedetineerd in een land dat op de landenlijst staat, krijg je alleen dit pakket. Wat houdt het in? Het basispakket bestaat uit de volgende vier punten: uitgebreide schriftelijke informatie over de inzet van het ministerie van Buitenlandse Zaken en andere partijen, één persoonlijk bezoek van een ambassademedewerker, mogelijk juridisch advies en begeleiding bij resocialisatie, en het tijdschrift. Begeleiding bij resocialisatie is voor Nederlandse gedetineerden, die naar Nederland terugkeren en juridische steun kun je alleen krijgen onder bepaalde voorwaarden. Bezoeken door geestelijk verzorgers zitten niet in het basispakket. In de landen van de landenlijst is de consulaire begeleiding voortaan vooral op afstand. Als je in die landen gedetineerd raakt, krijg je het informatiepakket en komt iemand van de post één keer op bezoek. Dit bezoek wordt niet meer zo snel mogelijk afgelegd, maar op een tijdstip dat voor de

post goed uitkomt. Verder gaat alle consulaire begeleiding vooral per telefoon, per e-mail, via familie, via de gevangenisautoriteiten en via derden. Bijvoorbeeld de vrijwilligers van Bureau Buitenland van Reclassering Nederland. Tijdschrift Gezant Alle Nederlandse gedetineerden ontvangen een tijdschrift. Hierin wordt aandacht besteed aan de mogelijkheden voor resocialisatie, aan juridische zaken verbonden aan de rechtsgang en detentie in een vreemd land, aan wat het betekent om vast te zitten in het buitenland en het tijdschrift moet geestelijke en morele steun bieden. Epafras bracht altijd het tijdschrift uit, maar heeft nu aan Bureau Buitenland van Reclassering Nederland en PrisonLAW voorgesteld om er een gezamenlijk

Aanvullend maatwerkpakket In de landen die niet op de landenlijst staan, is er sprake van een aanvullend maatwerkpakket. Onder dit aanvullend maatwerkpakket vallen vervolgbezoeken door medewerkers van Buitenlandse Zaken, extra zorg tijdens de detentie door derde partijen, een maandelijkse gift (in geld of natura) en de mogelijkheid voor de ambassade om aan specifieke behoeftes tegemoet te komen. De consulaire begeleiding is intensiever. Er wordt meerdere keren per jaar een bezoek afgelegd, met een maximum van vier keer per jaar, afhankelijk van de omstandigheden. Er is hulp mogelijk in noodgevallen en er is sprake van extra zorg, waaronder ook geestelijke verzorging door Epafras kan vallen. In de landen die niet op de landenlijst staan is er dus nog wel begeleiding mogelijk in de vorm van geestelijke verzorging door Epafras. Laat van je horen! Heel belangrijk bij dit alles is dat je als gedetineerde duidelijk aangeeft wat je wilt. Of je consulaire begeleiding wilt, of je hulp wilt bij resocialisatie naar Nederland, of je juridische ondersteuning wilt en of je extra zorg wilt, mogelijk in de vorm van geestelijke verzorging. In het laatste geval, dus als je extra zorg in de vorm van geestelijke verzorging wilt, kunnen wij van Epafras, als wij de subsidie hiervoor toegekend krijgen, bezoek organiseren. Maar bovenal: laat van je horen! Alleen zo kan bekend worden hoe het met jullie gaat! ■

Epafras onderzoekt mogelijkheden van geestelijke zorg Voor de landen, die op de landenlijst staan en waar geestelijke verzorging niet meer tot het basispakket hoort, wil Epafras onderzoeken of het mogelijk is om toch in een aantal landen op eigen kosten geestelijke verzorging aan te bieden. Het zal dan gaan om landen, waar wij ons zorgen maken over de detentieomstandigheden en het isolement. In een volgend nummer zullen we duidelijker kunnen maken om welke landen het gaat.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

5


n i e u w s bi n n e n l a n d

Golf van liquidaties in Amsterdam Sinds 2012 woedt in de Amsterdamse onderwereld een strijd. In 2014 werden volgens De Telegraaf zestien liquidaties uitgevoerd in Amsterdam en omstreken. Deze ontwikkeling zet ook door in de eerste maanden van 2015. De Telegraaf schrijft dat het grootste gedeelte van de slachtoffers bekenden zijn van de politie. In januari dit jaar werd een persoon om het leven gebracht waarvan de politie niet wil bevestigen of het gaat om een liquidatie. Ook werd de vrouw van een crimineel ver-

moord. Begin februari werd een liquidatiepoging voorkomen met het arresteren van vier mannen in Nieuw-Sloten. De meest recente liquidatie vond plaats op 8 februari in Amsterdam-Zuid. Twee dagen eerder liet minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) in een brief aan de Tweede Kamer weten vertrouwen te hebben in zijn huidige benadering van het probleem. Opstelten heeft naar eigen zeggen voldoende recherchecapaciteit voor een langdurige en integrale aanpak.

Politieonderzoek na weer een liquidatie

bed, bad en brood Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven heeft eind januari bekendgemaakt toch geld beschikbaar te stellen voor ‘bed, bad en brood’ voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Eerder wilde Teeven geen gehoor geven aan een uitspraak van het Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa. Die meldde dat de Nederlandse overheid verplicht is te zorgen voor onderdak, kleding en voedsel, zodat uitgeprocedeerden niet op straat belanden. Teeven was van plan om te wachten tot de Europese ministers van Buitenlandse Zaken zich zouden uitspreken over de kwestie in februari, aldus de NOS. Een kort geding in december bracht hier verandering in. Een rechter van de Centrale Raad van Beroep oordeelde dat Amsterdam per direct een aantal basisvoorzieningen moest bieden aan de uitgeprocedeerde asielzoekers. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) deed vervolgens een beroep op financiële steun van het Rijk. De hoogte van het bedrag dat zij zullen krijgen, hangt af van het standpunt dat het Comité van Ministers van de Raad van Europa zal innemen. Daarna zal het budget nog twee maanden beschikbaar zijn. Teeven benadrukt het verblijfsperspectief van de uitgeprocedeerde asielzoekers in zijn brief aan de Tweede Kamer: ‘Op hen rust onverkort de plicht om Nederland te verlaten. De VNG en ik zijn het eens dat het essentieel is dat we een stelsel behouden waarin een afwijzende toelatingsbeslissing betekenisvol blijft.’

6

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

Strengere regels leiden tot wanhoop Eén op de drie medewerkers van de sociale dienst vindt de nieuwe bijstandsregels, die begin dit jaar werden ingevoerd met de nieuwe participatiewet, te streng. Dit blijkt uit een enquête van tijdschrift Binnenlands Bestuur en actualiteitenprogramma De Monitor van KRO/NCRV. Het onderzoek werd uitgevoerd onder 473 ambtenaren, werkzaam op het gebied van werk en inkomen. Hieronder vallen beleids- en uitvoerende ambtenaren, afdelingshoofden en directeuren van de sociale dienst. De nieuwe regels schrijven sollicitanten kledingvoorschriften, een maximale reistijd van drie uur en een verhuisplicht voor. Het overgrote deel van de ambtenaren ervaart dit niet als behulpzaam om uitkeringsgerechtigden terug de arbeidsmarkt op te helpen. Eén op de drie ondervraagden denkt zelfs dat de strengere regels ertoe zullen leiden dat beleidsmedewerkers de andere kant op zullen kijken bij mensen die zonder opzet fraude hebben gepleegd. De helft van de ondervraagden kan zich voorstellen dat uitkeringsgerechtigden hierdoor tot wanhoop gedreven worden en twee derde verwacht dat meer agressie zal ontstaan, zo vermeldt Nu.nl. Vooral mensen met psychiatrische problemen zullen volgens het merendeel lijden onder de maatregelen.

Gedetineerden betalen mee Afgelopen november hebben minister Opstelten en staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie twee wetsvoorstellen ingeleverd bij de Tweede Kamer om gedetineerden te laten meebetalen aan de kosten die de overheid maakt voor hun opsporing en vervolging. Zo bericht Nu.nl. Momenteel draait de samenleving voor deze kosten op. De VVD/PvdAcoalitie is van mening dat mensen die de wet overtreden, zelf deels verantwoordelijkheid moeten dragen voor de kosten die het OM en de politie maken. Volgens Opstelten en Teeven zal dit de terugkeer van gedetineerden in de maatschappij niet bemoeilijken. Het bedrag kan in zes termijnen of via een individuele regeling worden betaald. De bijdrage voor het verblijven in een inrichting door gedetineerden en tbs’ers zal 16 euro per dag worden, met een maximum van twee jaar. Aangezien de helft van de gedetineerden niet langer dan een maand in de gevangenis zit, zal de bijdrage volgens het plan onder de 500 euro uitkomen.


n i e u w s bi n n e n l a n d

‘allochtoon’ afschaffen Voormalig PvdA-kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk, die onafhankelijk verder gingen in de Tweede Kamer, willen met hun nieuwe programma ‘Denk’ het woord ‘allochtoon’ afschaffen. Kuzu verklaarde in Het Parool: ‘Wij streven naar een verdraagzame samenleving. De termen ‘allochtoon’ en ‘integratie’ schaffen we af. Het gaat ons om staatsburgerschap. Wij zeggen: we zijn allemaal Nederlanders. Laten we elkaar benaderen als mens.’ Taalkundige Wim Daniëls noemt het plan in De Telegraaf niet onmogelijk: ‘Soms lukt het om een woord af te schaffen. Maar dat is aan de goegemeente. Iedereen moet dat idee omarmen.’ Kuzu en Öztürk pleitten verder voor een register waarin mensen staan die zich schuldig maken aan racisme.

verkeersboete gespreid betalen Het CJIB staat niet bekend vanwege zijn flexibiliteit, maar dat gaat waarschijnlijk veranderen. De Wet Mulder wordt aangepakt, met als doel het gespreid betalen van verkeersboetes. In het vorige nummer van de Gezant meldden we dat onderzoek werd gedaan naar een algemene regeling voor het gespreid betalen van een verkeersboete. Uit het onderzoek blijkt dat gespreide betaling betalingsproblemen kan voorkomen. Ook zorgt het ervoor dat mensen eerder bereid zijn om te betalen en dus de ‘inningsresultaten’ verbeteren. Dwangmiddelen, zoals deurwaarders, hoeven minder vaak te worden ingezet. Net als het buitengebruikstellen van voertuigen en zelfs het gijzelen van de wanbetaler. Want dat gebeurde ook: wanneer je je boete niet kon betalen, kon je worden gegijzeld. Gespreid betalen zorgt dus voor een besparing en daar heeft de politiek altijd oren naar.

Verkeersboete

Tarik Z. in de NOS studio

Verwarde man verstoort NOS-journaal Een verwarde man is op donderdagavond 29 januari het gebouw van de NOS binnengedrongen met een nepwapen. Hij eiste zendtijd, maar werd vrij snel overmeesterd door de politie. Voor het eerst in zestig jaar zond de NOS geen achtuurjournaal uit. De 19-jarige Tarik Z. uit Pijnacker drong een kwartier voor de uitzending het gebouw in het Mediapark te Hilversum binnen. Volgens een reconstructie van het NRC dwong hij de bewaker hem naar de studio te brengen waar het journaal zou worden opgenomen. Hij hield de bewaker onder schot met iets wat leek op een wapen met geluidsdemper. In de eerste studio overhandigde Tarik Z. een brief aan de regisseur. In deze brief stond dat er een cyberaanval zou plaatsvinden en dat er verspreid over het land acht zware explosieven geplaatst waren. Vervolgens

leidde de gegijzelde bewaker de man naar een andere studio, waar op dat moment niemand aanwezig was. De bewaker hield Tarik Z. aan de praat, zodat tachtig NOS-medewerkers geëvacueerd konden worden. Al die tijd stonden de publieke zenders op zwart. Vlak daarna viel de politie de studio binnen. Tarik Z. liet zijn wapen meteen vallen en werd overmeesterd door vier agenten. Later gaf de verdachte toe dat hij alleen handelde en dat er geen sprake was van een cyberaanval of explosieven. Ook zijn wapen bleek nep. Momenteel zit Tarik Z. voor nog onbepaalde periode vast. Hij wordt verdacht van gijzeling, bedreiging en wapenbezit. Minister-president Mark Rutte noemde het incident ‘bizar en angstaanjagend’ en prees het alerte en kalme optreden van de NOS-medewerkers en de politie.

Mensenrechtenadvocaten afgeluisterd door AIVD Advocatenkantoor Prakken d’Oliveira is jarenlang afgeluisterd door de AIVD. Ook wanneer de gesprekken niet als relevant voor de Nederlandse inlichtingendienst konden worden beschouwd. Dit bleek afgelopen december door onderzoek van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) na een klacht van het advocatenkantoor. Volgens het CTIVD werden gesprekken tussen advocaten en hun cliënten afgeluisterd, wat verboden is om een goede verdediging te waarborgen. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft geconcludeerd dat de AIVD zijn boekje niet te buiten is gegaan, maar dat een deel van de afgetapte informatie wel ten onrechte is uitgewerkt. Plasterk: ‘Het gaat om communicatie die evident niet als relevant voor enig onderzoek van de AIVD kan worden beschouwd. Dit is in strijd met de behoorlijkheidsnormen’, aldus het Algemeen Dagblad.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

7


pa s to r a a l

Pasen en de kracht van Jezus Als je mensen vraagt waarom we Kerstmis en Pasen vieren, weten de meesten wel te antwoorden dat het met Jezus te maken heeft. En met zijn geboorte (Kerstmis) en dood (Pasen). Maar wie was die Jezus? Wat weten we eigenlijk van hem?

Z

ijn naam wordt per dag miljoenen keren uitgesproken. Meestal als uitroep: Jezus! En dan is het meestal een uitroep van verbazing of van boosheid. Zelden, omdat iemand zo blij is. En daar komt nog iets bij. Soms wordt ook zijn titel gebruikt als uitroep:

8

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

Christus! of Christeneziele! of iets dergelijks of Jezus Christus! Als je de persoon, die zo’n uitroep doet zou vragen of hij of zij weet, wie de persoon is, die hij aanroept, blijft het meestal stil. Daar gaat het eigenlijk ook niet om. De uitroep wordt gebruikt als krachtterm. Om kracht te zetten bij

wat je voelt of wilt zeggen. Als uiting van het heftige gevoel, dat je op dat moment ervaart. Maar had Jezus dan kracht? Het moet haast wel, want hoe kan het anders, dat bijna 2000 jaar na zijn dood, hij of zijn naam nog steeds bij veel mensen voor in de mond ligt? En wat voor soort kracht was dat dan? Boeken, films, tijdschrift Met de ‘werking’ van Jezus, zijn bekendheid


pa s to r a a l

is iets aan de hand. Er wordt over hem geschreven en er worden films over hem gemaakt. Bekend is de rockopera Jesus Christ Superstar, die vaak in de tijd voor Pasen op tv komt. Of de film The passion of the Christ met Mel Gibson in de hoofdrol. Zo zijn er nog veel meer. En nu is er net een tijdschrift over hem verschenen: JEZUS! Een glossy, zoals dat heet. Een magazine. Helemaal vol met weetjes over Jezus en een onderzoek naar hoe bekend Jezus is. In Nederland wordt zijn naam wel miljoen keer per dag aangeroepen. Aan welke mediafiguur doet hij het meest denken? Aan de Dalai Lama (44,6 procent) en Nelson Mandela (34 procent). Maar ook bijvoorbeeld aan de bekende zanger en actievoerder Bono (3 procent), of Conchita Wurst (2,5 procent), de winnaar/winnares van het Europees Songfestival. Het is een heel modern tijdschrift, helemaal van deze tijd. Met foto’s erin, die je met je smartphone kunt fotograferen en dan kun je een filmpje zien van de omgeving, waar die foto is genomen. Jezus bij de tijd gebracht, in moderne verpakking. Eigenlijk heel mooi. Bovendien steek je er wat van op over wie Jezus was en wat hij misschien gezegd heeft, maar vooral ook, wat hij niet was en wat hij niet gezegd heeft: Jezus zou tegen homo’s zijn geweest. Maar de waarheid is, dat hij niets over homo’s of homoseksualiteit gezegd heeft. Als hij al iets in die richting zou hebben gezegd is het, dat je niemand ‘homo’ of ‘mietje’ mag noemen. En dat hij een relatie met Maria Magdalena zou hebben gehad. Veel mensen vragen zich af of Jezus seks heeft gehad en getrouwd was. Als hij getrouwd zou zijn geweest en kinderen had, zouden die vrouw en die kinderen zeker bekend en beroemd zijn geweest. Men zou het er over gehad hebben. Ook al in de tijd van Jezus en er zou vast over geschreven zijn. Dus het is niet zo waarschijnlijk, dat hij getrouwd is geweest of een relatie had met Maria Magdalena. Al zullen er natuurlijk altijd mensen zijn die denken dat dit wel zo is geweest. Schrijven over Jezus Wat ook heel belangrijk is: Jezus was geen christen. Hij was een Jood, die leefde in de eerste eeuw van de christelijke jaartelling. Hij had nooit gehoord van een paus, van kerken of kathedralen en hij kende een belangrijk deel van de Bijbel, het Nieuwe Testament, niet, omdat dit pas na zijn leven is opgeschreven. Dat is het meest opvallende aan dit maga-

zine, deze glossy. Je ziet zo duidelijk, dat Jezus eigenlijk een soort scherm is, waarop van alles geprojecteerd wordt. Alle mensen hebben wel een idee of beeld van en over Jezus. Al is het maar heel vaag. En wat zij denken over Jezus zegt meestal meer over henzelf dan over Jezus. Dat begint al bij de eerste schrijvers over zijn leven. De vier

Want dat is, denk ik, het grote misverstand over Jezus in deze tijd. Dat mensen niet weten, dat het juist zijn opstanding uit de dood is geweest, die zijn eerste volgelingen er toe heeft aangezet om over hem te gaan schrijven. En dan gaat het niet over het wonder van zijn opstanding los van zijn leven, maar juist dat zijn op-

‘Wie probeert zijn leven veilig te stellen zal het verliezen, maar wie het verliest zal het behouden’ evangelisten Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes schreven over Jezus, maar ieder deed dat op zijn manier. En de eerste schrijver over Jezus, de apostel Paulus, had Jezus zelf niet persoonlijk gekend, maar alleen over hem gehoord en een ervaring meegemaakt, dat Jezus hem had aangesproken. En toch was hij zo onder de indruk van die ervaring en de verhalen over Jezus, dat hij zijn hele leven gewijd heeft aan het vertellen over Jezus en hoe belangrijk het geloof in Jezus voor mensen kan zijn. De opstanding Eigenlijk is het raadselachtige van Jezus, dat hij zo onbekend is en toch zo bekend. We weten, dat hij geleefd heeft, maar over zijn leven en hoe hij geleefd heeft en wat hij gezegd heeft weten we heel weinig. En toch heeft hij op zijn tijdgenoten en vele generaties daarna heel veel indruk gemaakt. Zijn tijdgenoten en de mensen daarna hebben opgeschreven, hoe zij hem hebben meegemaakt en vooral de indruk, die hij op hen heeft gemaakt. En die is heel groot geweest. Die werkt tot op de dag van vandaag door. Als je daar meer over wilt weten kun je het beste zelf in de Bijbel de verhalen over Jezus gaan lezen. Om te beginnen het verhaal over zijn lijden, sterven en opstanding. Dat kun je nalezen in Mattheüs 24 en volgende. Of bij Lucas vanaf hoofdstuk 21. Maar ook bij de andere evangelisten: Marcus en Johannes. En als je dat allemaal niet begrijpt, maar het grijpt je aan en maakt je nieuwsgierig, lees dan de rest van de evangeliën ook maar eens. Misschien ontdek je dan de kracht van Jezus. Waarom hij nog steeds aangeroepen wordt en niet alleen wanneer mensen krachtig uiting willen geven aan een gevoel. En dan zal je ontdekken, dat Pasen niet zozeer te maken heeft met de dood van Jezus, maar juist met zijn opstanding uit de dood.

standing laat zien, waar het in zijn leven om ging: dat het om het leven gaat en dat je juist dan niet bang hoeft te zijn voor de dood. Kort gezegd: als je niet meer bang hoeft te zijn voor de dood krijgt het leven en hoe je dat leven leidt alle nadruk. Leven voor anderen ‘YOLO’ wordt tegenwoordig vaak gezegd: ‘You only live once’. Haal alles uit het leven, want straks ga je dood. En dan is het voorbij. Om de dood voor te blijven, moet je maximaal leven. Maar juist als de dood niet het laatste woord is, ga je anders leven. Dat denk ik. Als de dood niet het einde van je leven is, ga je het leven anders ervaren. Of zoals Jezus het zegt in hoofdstuk 17, vers 33 van Lucas: ‘Wie probeert zijn leven veilig te stellen zal het verliezen, maar wie het verliest zal het behouden.’ We zijn allemaal bang voor de dood, het moment dat wij/ik er niet meer zijn. Dat kunnen we ons moeilijk voorstellen. In onze beleving valt ons leven met ons, met mij samen. Maar als je ontdekt, dat het leven van jezelf meer is dan alleen jouw leven wordt het leven anders. Dat leven is: leven met en voor anderen. Zoals Jezus leefde. Zijn leven was leven voor anderen. Dat is wat zijn leven zin gaf. Met afgezaagde woorden: hij had andere mensen lief. In zijn puurste vorm is geloof liefde en is liefde geloof in de ander. Dwars over alle grenzen heen. Zelfs over de grens van de dood heen. Je leeft voort in de ander voor wie je geleefd hebt. Dat is de betekenis van Pasen en ik hoop, dat je iets van die kracht mag vinden om het leven vol te houden op de plek waar je gedetineerd zit. ■ Peter Middelkoop predikant-directeur Epafras

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

9


v r a ag e n a n t woo r d

Timing is everything ‘Ik zit in een land buiten Europa gevangen. Ik wil dat mijn vonnis zo snel mogelijk overgedragen wordt naar Nederland via een WOTS-aanvraag. Hoe, en vooral wanneer moet ik een WOTS-aanvraag doen?’

reactie advocaat In veel relevante verdragen of in de uitvoering van de WOTS geldt een aantal specifieke formele vereisten. In sommige landen moet je eerst een bepaald deel van de straf hebben ondergaan, voordat een WOTS-verzoek kan worden ingediend. Ook is de stand van de procedure in de lopende strafzaak van belang. Voordat een WOTS-verzoek in behandeling kan worden genomen, moet de strafzaak zijn afgerond. Er mogen geen rechtsmiddelen meer open staan. Dit is een belangrijk vereiste. WOTS en hoger beroep Van belang is dus om goed in te schatten of een hoger beroep of ander rechtsmiddel een kans van slagen heeft. Als dat niet het geval is, dan is het waarschijnlijk handiger om zo snel mogelijk een WOTS-aanvraag te doen. Mocht het wel een kans van slagen hebben, dan is het beter om dit rechtsmiddel eerst te gebruiken. En daarna pas de WOTS-aanvraag te doen. Als je hoe dan ook eerst een bepaalde tijd in detentie moet hebben doorgebracht, is er relatief weinig risico om ook de nationale rechtsmiddelen voluit te gebruiken. Het leidt misschien tot niets, maar er kan een kleine kans zijn dat er een goed resultaat uitkomt. Als je het hoger beroep echter zelf moet betalen, dan is het zeer de vraag of dat een goede besteding van de middelen is. En of je die middelen niet beter in een goed onderbouwde WOTS-aanvraag kunt stoppen. Voorbereiding WOTS-aanvraag Daarnaast zijn er natuurlijk allerlei formele vereisten voor de aanvraag zelf. Soms volstaat een kort ingevuld formulier. In sommige andere landen is het noodzakelijk om allerlei bijlagen bij te voegen. Check die voorschriften goed. Het allerbelangrijkste is natuurlijk dat

10

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

je een inhoudelijk kansrijk verzoek indient. Is het nodig om allerlei bijlagen bij te sluiten, met betrekking tot de achtergrond in Nederland, de gevangenisomstandigheden, of de strafzaak zelf? Wacht dan totdat alles in goede orde bij elkaar is gebracht (soms inclusief vertaling) voordat een aanvraag wordt ingediend. Hoe ongeduldig je (vanzelfsprekend) ook bent, het is de moeite van het wachten waard tot het moment dat je goed bent voorbereid. Geweldsdelict en WOTS-verzoek Als het gaat om een geweldsdelict of anderszins een delict waarbij er sprake is van aanwijsbare slachtoffers, dan is het in veel landen van groot belang om die slachtoffers aan jouw zijde te krijgen voor wat betreft het WOTS-verzoek. Dit vergt tactisch handelen. Dat kan over het algemeen het best door inschakeling van een advocaat worden gedaan. Zelf probeer ik in de meeste gevallen contact te zoeken met de behandelende officier van justitie (prosecutor), en ook de rechter die de straf heeft opgelegd. En waar het mogelijk is de slachtoffers of familieleden daarvan. Beoordelingscriteria WOTS-verzoeken zijn vooral ook politieke processen, waar diverse overheidsinstanties een grote beslissingsvrijheid hebben om al dan niet akkoord te gaan met het

voor direct contact met gedetineerden, een advocaat kan daarbij helpen. positief beïnvloeden Ook aan Nederlandse zijde moet voorwerk worden gedaan. Contact met de betreffende afdeling bij DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen) is cruciaal, maar ook met de reclassering. En, indien betrokken, met het Hof Arnhem als het gaat om een voorgezette tenuitvoerlegging. Cruciaal daarbij is dat op verschillende momenten en bij verschillende instanties heel gericht wordt achterhaald wat voor hen belangrijk is om een WOTS-verzoek goed te keuren. En of er mogelijkheden zijn de beslissing ten positieve te beïnvloeden. Welke informatie kan worden aangeleverd? Zelf stuur ik als advocaat vrijwel altijd aanvullende informatie in de vorm van een uitgebreide brief, zo mogelijk met achtergrondstukken. Voorbereiding is essentieel Het indienen van een WOTS-verzoek lijkt een administratieve handeling die door iedereen kan worden verricht, maar veel verzoeken worden afgewezen. Er bestaat geen absoluut recht op een WOTS-overdracht, behalve na uitlevering vanuit Nederland van Nederlanders en geïntegreerde vreemdelingen. En dus moet je zorgen dat jouw aan-

Contact met de betreffende afdeling bij DJI is cruciaal verzoek. Een goede inbedding met steun van alle betrokkenen vergroot de kans op een positieve beslissing. Ook van belang is om contact te leggen met de betreffende functionaris in het rechtssysteem die zich bezighoudt met de beoordeling van de WOTS-verzoeken. Vaak zijn dit mensen die bereid zijn specifieke informatie te verstekken over hun beoordelingscriteria waarmee je je voordeel kunt doen bij het indienen. Ook dat vraagt tactisch handelen. Ze staan niet altijd open

vraag aan alle eisen voldoet. Afhankelijk van de voorzieningen in de gevangenis kun je dat zelf doen, maar vaak is de hulp van een advocaat wenselijk. Dien hoe dan ook niet te snel een WOTS-verzoek in, maar zorg ervoor dat de tijd (en vooral jouw aanvraag) rijp is. Voorbereiding is essentieel, timing is everything.

Bart Stapert Internationaal strafadvocaat bstapert@stapertlaw.com


h oo f da rt i k e l

Terug naar Nederland? De WETS en de WOTS stap voor stap uitgelegd

Als je gevangen zit in het buitenland, zijn de WETS en de WOTS je tickets terug naar Nederland. In de meeste gevallen moet je daarna nog even zitten, maar dan op eigen bodem. We zetten deze twee juridische routes voor je op een rij.

V

oor veel mensen die in de Europese Unie zijn opgepakt, is de WETS een droomwet. Deze ‘Wederzijdse Erkenning en Tenuitvoerlegging Strafvonnissen’, die op 1 november 2012 een feit werd, bepaalt dat gedetineerden snel terug kunnen worden gebracht naar hun eigen land. Weliswaar moet je daar je straf uitzitten, maar dan zit je tenminste dichtbij je familie en vrienden. De WETS is, zoals we al schreven, alleen bestemd voor gedetineerden die binnen de Europese Unie gevangen zitten. Voor de mensen die daar buiten vastzitten, is er de WOTS. De WOTS staat voor ‘Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen’. WETS: straf wordt voortgezet De WOTS en WETS verschillen maar één letter, maar toch zijn het twee totaal verschillende juridische routes. Eerst de WETS. Wat houdt deze wet precies in? Bij de WETS wordt de straf voortgezet en niet omgezet naar Nederlandse maatstaven. Heb je vier jaar gekregen

in Duitsland? Dan wordt dat ook vier jaar in Nederland. Maar er is wel een kanttekening te maken: voor de WETS geldt dat de straf

niet het in Nederland geldende maximum mag overschrijden. Stel dat je in Oostenrijk voor een misdrijf een werkstraf hebt gekregen van tachtig uur. In Nederland is voor ditzelfde misdrijf zestig uur gebruikelijk. Dan moet je nog wel die tachtig uur werkstraf uitvoeren. Het Nederlandse maximum is namelijk ➔

wets

De wet WETS heeft twee Europese kaderbesluiten als basis en nog een derde besluit. Kaderbesluit 909 gaat over de erkenning en overdracht van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen, zoals tbs. De afdeling Internationale Overdracht Strafvonnissen (IOS), onderdeel van de Dienst Justitiële Inrichtingen in Den Haag, buigt zich over de overdacht van vrijheidsstraffen. Daarnaast heb je kaderbesluit 947. Met dit besluit kunnen voorwaardelijke sancties worden overgedragen. Voorwaardelijke sancties zijn voorwaardelijke straffen, eventueel met bijzondere voorwaarden en werkstraffen. Reclasseringstoezicht is bijvoorbeeld een bijzondere voorwaarde, of een training agressiebeheersing. Daarbij komt nog het kaderbesluit 829. Met dit besluit is het mogelijk dat verdachten onder strikte voorwaarden hun proces mogen afwachten in de lidstaat waar hij of zij woont of verblijft. Het is een alternatief voor de voorlopige hechtenis. Het Internationaal Rechtshulp Centrum (IRC) van het Openbaar Ministerie is verantwoordelijk voor de overdracht van voorwaardelijke sancties en werkstraffen (besluit 947 en ook besluit 829). Geldt een kaderbesluit ook voor jou? Alleen als het land van de veroordeling en het land waar je vandaan komt (lees: binding mee hebt), het besluit hebben omgezet in nationale wetgeving. Pas dan kun je verhuizen.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

11


h oo f da rt i k e l

240 uur werkstraf. Als een land je veroordeelt tot 260 uur werkstraf, dan wordt die werkstraf teruggebracht naar 240 uur. De rest gaat de prullenbak in. Een ander belangrijk punt van de WETS is dat instemming van de gedetineerde niet nodig is (behalve bij niet-vrijheidsstraffen (zoals werkstraffen) en voorwaardelijke invrijheidstelling) Bij de WETS wordt er wel gevraagd wat je van de strafoverdracht vindt, maar de overdracht kan ook doorgaan als je het er niet mee eens bent. En ook heb je niet automatisch recht op de strafoverdracht. Wil je wel in aanmerking komen? Dan kun je dat laten weten in de gevangenis waar je vast zit, soms via een formulier, soms via een advocaat. Snelheid is een kenmerk van de WETS – of zou dat tenminste moeten zijn. Door de bureaucratie kan de procedure langer duren, maar het streven is dat Nederland na ontvangst van het verzoek om strafoverdracht, daar binnen negentig dagen een besluit over neemt. Dan moeten wel alle stukken en relevante informatie zijn aangeleverd. Voor voorwaardelijke straffen geldt een termijn van zestig dagen. Als de strafoverdracht akkoord is, word je binnen dertig dagen overgebracht naar Nederland. Heb je een niet-vrijheidsstraf, zoals een werkstraf, of toezicht door reclassering, met bijzondere

Het land waar je vandaan komt is in principe verplicht om de tenuitvoerlegging van de straf over te nemen voorwaarden (onderdeel van een voorwaardelijke straf)? Dan moet je zelf het land verlaten en terug gaan naar Nederland. WETS: ook voor werkstraf Het kaderbesluit 947 en het kaderbesluit 909 vormen de basis van de WETS. Kaderbesluit 909 richt zich op het overdragen van vrijheidsstraffen. Met het kaderbesluit 947 worden voorwaardelijke sancties tussen EU-lidstaten overgedragen. Niet alleen een gevangenisstraf, maar ook is een werkstraf of reclasseringstoezicht met bijzondere voorwaarden geregeld in de WETS. Soms krijg je als veroordeelde een werkstraf. Of krijg je een bijzondere voorwaarde aan je voorwaardelijke straf gekoppeld, bijvoorbeeld reclasseringstoezicht. Een werkstraf

in welke landen geldt de wets? De stand van zaken per 1 januari 2015: De volgende landen hebben de WETSkaderbesluiten 909 en 947 geïmplementeerd: Tsjechië, Spanje, Slowakije, Roemenië, Polen, Oostenrijk, Nederland, Letland, Kroatië, Hongarije, Griekenland, Finland, Estland, Denemarken, België. Engeland, Slovenië, Malta en Luxemburg hebben alleen de overdracht van vrijheidsstraffen geregeld (kaderbesluit 909). En Bulgarije alleen de overdracht van voorwaardelijke sancties (kaderbesluit 947). Dertien landen hebben het kaderbesluit 829 geïmplementeerd.

wanneer geldt de wets voor jou? • Je bent in een Europese lidstaat veroordeeld • Het land van veroordeling en het land waarnaar je wordt overgebracht, hebben de kaderbesluiten geïmplementeerd • Je vonnis is na 5 december 2011 onherroepelijk geworden • Je bent een Nederlander of je hebt een verblijfsvergunning voor Nederland • Je hebt een vaste woonplaats of verblijfplaats in Nederland • Je opgelegde werkstraf moet meer zijn dan tachtig uur. Heb je een opgelegde verplichting of proeftijd gekregen? Wanneer deze langer is dan zes maanden, geldt de WETS.

12

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

uitvoeren kan ook in Nederland, net als onder toezicht staan van Reclassering. Ben je voor een delict in een Europees land veroordeeld, dat niet strafbaar is in Nederland? Dan kun je niet terug met de WETS, want de straf kan niet worden overgenomen. Zo is bijvoorbeeld de smokkel van qat in Zweden wel strafbaar, maar in Nederland niet. De aanvraag voor strafoverdracht wordt geweigerd en je moet je straf in het buitenland uitzitten. Het Internationale Rechtshulp Centrum (IRC), onderdeel van het Openbaar Ministerie, laat de bevoegde autoriteiten van het betreffende land binnen 60 dagen weten of de overdracht al dan niet geaccepteerd wordt. Dat is zestig dagen nadat de aanvraag bij Nederland is binnengekomen. WOTS: omzetting of voortzetting De WOTS zit wat ingewikkelder in elkaar. Deze juridische procedure is bestemd voor alle gedetineerden die buiten de Europese Unie zijn opgepakt, en wel in landen die een WOTS-verdrag hebben ondertekend. De WOTS kent twee routes: die van omzetting en van voortzetting. Omzetting betekent dat je straf wordt aangepast aan de straf die je in Nederland zou hebben gekregen. Tijdens een nieuwe rechtszitting in Nederland beoordeelt de rechter je straf en bepaalt hij of zij wat je nieuwe straf wordt. De rechter kijkt niet inhoudelijk naar de feiten in de zaak. Bij de voortzetting van je straf, blijft je straf hetzelfde. Ook al is die hoger dan wat in Nederland gebruikelijk is. Maar ook bij de WOTS is er een belangrijke kanttekening. De straf voor het delict die je in het buitenland krijgt, mag nooit hoger zijn dan de maximumstraf in Nederland. Is dat wel het geval, dan wordt de straf verlaagd naar het Nederlands maximum. Het oordeel komt van het gerechtshof in Arnhem. Het land waar je bent veroordeeld, moet wel akkoord gaan met de verlaging. ■


h oo f da rt i k e l

wots: in 6 stappen terug naar nederland strafrestant en binding Om met de WOTS terug te kunnen naar Nederland, moet je aan twee voorwaarden voldoen. Je moet voldoende straf over hebben op het moment dat je naar Nederland komt. Dat noemen ze strafrestant. De afdeling Internationale Overdracht Strafvonnissen (IOS) buigt zich over de overdracht van vrijheidsstraffen. Deze afdeling controleert aan de hand van het vonnis en gegevens over je verblijf in de buitenlandse gevangenis hoeveel strafrestant er nog is. Ook moet je genoeg binding hebben met Nederland. Als je Nederlander bent en in Nederland woont, is de binding duidelijk. Als dit niet het geval is, dan stuurt IOS je een vragenlijst om in te vullen. Of IOS vraagt Reclassering dit verder te onderzoeken. Dit onderzoek duurt ongeveer zes weken en gebeurt alleen als je daar geen bezwaar tegen hebt en als je contact hebt met Bureau Buitenland van Reclassering.

1

2

dien een verzoek in voor strafoverdracht Dat kan bij de autoriteit of instantie die daarover gaat. De gevangenis of een advocaat kan daarmee helpen. Zij weten hoe je de aanvraag moet indienen.

3

buitenland stuurt het verzoek naar ios Als het land geen bezwaar heeft tegen de strafoverdracht, dan kan het land aan Nederland vragen het vonnis over te nemen. In sommige landen gaat het verzoek eerst langs de rechter. Vanaf dit punt zijn er twee verschillende opties. Wordt de straf omgezet of is er gekozen voor de voortzetting van de straf?

optie 1

omzetting van de straf

IOS vraagt om een ‘strafmaatadvies’ Aan de hand van de feiten bekijkt de Officier van Justitie (OvJ) welke straf hij of zij in Nederland zou eisen voor het misdrijf waarvoor je bent veroordeeld. Als deze nieuwe straf lager is, kan het gebeuren dat de strafoverdracht niet doorgaat! Want van de nieuwe straf gaat nog een derde af, omdat de Nederlandse voorwaardelijke invrijheidsstelling geldt. En de tijd die je al hebt uitgezeten, gaat er ook nog af. Dat kan betekenen dat er te weinig strafrestant overblijft. De bedoeling van de overdacht is resocialisatie. En met te weinig strafrestant is daar eigenlijk geen tijd meer voor, vindt de overheid.

4

5

6

de minister neemt een besluit De minister van Veiligheid en Justitie besluit of de overdracht doorgaat of niet. Het land waar je vastzit, informeert je over het besluit. terug naar nederland! Nederland regelt het vervoer en haalt je op als de overdracht doorgaat. Dit gebeurt ongeveer twee maanden later. Kom je aan in Nederland, dan ga je eerst naar een Huis van Bewaring. opnieuw voor de rechter Twee maanden later bepaalt een rechter welke straf je nog moet uitzitten in Nederland. Die zit je dan uit in een gevangenis.

optie 2

4

voortzetting van de straf IOS vraagt advies aan het gerechtshof IOS vraagt advies over de strafoverdracht aan het gerechtshof in Arnhem. Dit duurt zes weken.

IOS stuurt een brief naar de autoriteiten in het kader 5 Dat geldt alleen bij een positief advies. Je mag terug naar Nederland! Bij een negatief advies van het gerechtshof in Arnhem, gaat de strafoverdracht niet door. Het land waar je gevangen zit, kan met de overdracht instemmen. Maar het kan ook gebeuren dat het verzoek alsnog wordt ingetrokken. Dan sta je dus als gedetineerde met lege handen. IOS geeft opdracht je over te brengen naar Nederland Nederland regelt het vervoer en haalt je op. Dit gebeurt ongeveer twee maanden later. Kom je aan in Nederland, dan ga je meteen naar de gevangenis.

6

meer weten? Bel de WOTS/WETS informatielijn: 088 - 07 25 963 (maandag t/m vrijdag 9 - 12 uur). Op www.dji.nl en www.rijksoverheid.nl vind je een landentabel die regelmatig aangevuld wordt met nieuwe Europese landen.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

13


ac h t e r g r o n d

Deel 1 het afscheid – hoe een moeder haar dochter kwijtraakt

‘I k raakte steeds verder van haar verwijderd’ Zwanger in de bajes en veroordeeld zijn tot zestien jaar en acht maanden voor drugssmokkel. Het overkwam Sharon. Gezant volgde Sharon en haar ouders een jaar lang. ‘Het enige wat ik kon denken toen ze naar Suriname ging: dit gaat mis.’

S

haron is een leuke, sportieve Hollandse meid. Vrolijk, maar ook koppig. Ze groeit op in een net gezin, in een rijtjeswoning in een dorp in de Randstad. ‘Sharon was altijd heel sportief. Ze was ontzettend goed in turnen, aqua-gym en korfbal’, vertelt haar moeder Barbara. We zitten samen op de bank met een kop thee. Op tafel ligt een stapel brieven en een mapje foto’s. Ook aan de muur hangen foto’s van Sharon en van het gezin. ‘Ze was best heel lief voor mij en altijd behulpzaam’, vervolgt Barbara. ‘Ik had altijd het gevoel dat ze makkelijk was en dat ik nooit problemen met haar zou krijgen.’ Echter, op de middelbare school verandert dat. Sharon sport minder en wordt steviger. ‘Ze kreeg een minderwaardigheidscomplex. Tegelijkertijd kreeg ze veel aandacht van mannen. En dat vond ze wel interessant. Ik had niet verwacht dat ze zich met verkeerde mensen zou inlaten, want ze was niet dom. Maar zij zag er geen kwaad in.’ Op school gaat het niet goed. Sharon komt steeds minder vaak thuis en hangt urenlang op straat rond met haar vrienden. Barbara worstelt met de vraag waarom ze haar dochter moeilijk kan bereiken. Wat is er gebeurd? Waarom zet ze zich af? Barbara: ‘Dit soort dingen hoor je van kinderen die uit een gebroken gezin komen. Kinderen die het thuis niet fijn hebben en op zoek gaan naar een uitdaging. Maar in haar geval was dat niet zo. We hadden een goed gezin. Ik werkte, mijn man werkte, dus eigenlijk had ze alles wat haar hartje begeerde.’ Eigen leven Sharon maakt haar opleiding niet af. Het contact met haar ouders wordt steeds

14

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

moeilijker. ‘Ik denk wel dat zij het gevoel had dat we haar op haar huid zaten. Dat heeft vast met mij te maken. Ik ben niet streng, maar ik ben wel van de regelmaat. En bij die vriendenkring kon je naar binnen lopen en weer weggaan wanneer je maar wilde. Dat trok haar behoorlijk aan. Op een gegeven moment heb je dan geen grip meer.’ Sharon wil het liefst op kamers om een eigen leven te kunnen leiden. En dat lukt: een studentenkamer komt beschikbaar. Vanaf dat mo-

dat alles erop en eraan zit en je beseft dat er geen weg meer terug is.’ Veel tijd om dit nieuws te verwerken, krijgt Barbara niet. Op een donderdagavond komt ze na haar werk thuis. Sharon is thuis. Ze vertelt haar moeder dat ze dezelfde avond nog vertrekt. Naar Suriname, naar de vader van haar kind. ‘Er was een aanbieding, vertelde ze me, waardoor ze samen met een vriendin goedkoop naar Suriname konden gaan. Ze hadden hun koffers al gepakt. Ik wist niet wat ik moest doen. Ik dacht: laat ik haar maar brengen. Dan zie ik in ieder geval waar ze naar toe gaat en of het wel klopt. En misschien kan ik haar nog tegen houden, want ik had een heel naar onder-

Ze vertelt haar moeder dat ze dezelfde avond nog vertrekt. Naar Suriname, naar de vader van haar kind ment gaat het beter met de relatie tussen Sharon en haar ouders. ‘Dat kwam doordat zij het gevoel had dat ik haar niet in de gaten kon houden en dat ze haar ding kon doen’, denkt haar moeder. ‘Ik moest haar dus loslaten. Maar ze had vaak geen baan en geen geld.’ De schulden stapelen zich op. Sharon kan haar huur niet meer betalen en vraagt aan haar ouders of ze weer bij hen mag komen wonen. Dat gebeurt. Naar Suriname Het is november, 2012. Het is al donker wanneer Sharon en haar moeder hun jassen aantrekken om in de stad iets te gaan eten. Sharon wil iets met haar moeder bespreken. Ze blijkt zwanger te zijn. Barbara: ‘Ja, dan staat je leven wel even op z’n kop. Hoe kon ze zo onvoorzichtig zijn en wie was de vader? Toen heb ik wel heel duidelijk gezegd dat ik er niet blij mee was. Ze zei: ik haal het niet weg.’ Barbara legt zich bij het besluit van haar dochter neer. Samen gaan ze naar de verloskundige voor de echo. Ze is elf weken zwanger. ‘Je ziet

buikgevoel. Toen ze me het aan tafel vertelde, wist ik meteen: dit gaat mis.’ Barbara voelde zich voor het blok gezet, maar ze bracht haar dochter toch weg. ‘Ik heb haar afgezet. En toen begon ze te huilen en ik begon te huilen. En ze deed haar arm om me heen en ze zei: het komt allemaal goed, ik ben zo weer thuis. Ik heb haar laten gaan. Je kunt je kind dat over de twintig is niet tegenhouden. Moedeloos ben ik terug naar huis gereden.’ Speciale koffer Ondertussen stapt Sharon met haar vriendin op het vliegtuig naar Suriname. Ze ontmoet inderdaad haar Surinaamse vriend, maar ook een paar mannen die in het criminele circuit zitten. Van hen krijgen de twee jonge vrouwen een speciale koffer, die ze via een tussenstop in Brazilië naar Nederland moeten brengen. Sharon doet het, in de hoop dat ze met de opbrengst van het ‘transport’ haar schulden kan aflossen. Sharon: ‘Achteraf vraag je je af waarom ik niet met mijn geldproblemen naar mijn ou-


ac h t e r g r o n d

ders ben gegaan. Maar ik wilde ze hier niet mee belasten. Ik had ze al zo vaak belast.’ Op het vliegveld van Fortaleza, Brazilië, zitten de Nederlandse meiden te wachten op de volgende vlucht. Een rechercheur vraagt hen naar hun paspoort. ‘Ik zei nog: het komt vast goed. We hebben ons woordje wel klaar. We moesten mee naar een speciale kamer. Er stonden vier agenten. Toen zeiden ze: droge, droge. Ik zei ‘nee’. Ze zijn een halfuur met de koffers bezig geweest. En toen spoot de cocaïne eruit, als een rookwolk.’ Met een auto worden ze naar het politiebureau gebracht. Agenten maken foto’s. ‘Met zo’n bordje met je naam erop’, zegt Sharon. ‘De ondervraging was heel relaxed. Ik heb niet de waarheid verteld. Ik dacht dat we er wel onderuit zouden komen. Mijn vriendin kwam met hetzelfde verhaal. En ze geloofden ons. Ze vonden het zelf ook erg. Ik was zwanger tenslotte! Ze zeiden tegen mij: je kunt voor zoiets acht jaar krijgen. Ik schrok daarvan, dat is best lang. Maar toen zeiden ze: ‘Nee, jullie zijn onschuldig. Jullie komen snel vrij.’ Daarna worden de twee jonge vrouwen naar een kelder gebracht met veel cellen.

‘Het stonk er heel erg’, herinnert Sharon zich nog. ‘In onze cel stond een hoogslaper, maar ik vond het er benauwd uit zien. Ik ben toen maar op de grond gaan slapen.’ Ze krijgen droog brood met worst, een flesje frisdrank en koffie met melk. Hun spullen worden niet gecontroleerd. Sharon en haar vriendin weten een telefoon onder hun shirt te verstoppen. ‘Ik had weinig bereik, dus moest ik de telefoon door de tralies steken.

Spaans benauwd en raakte in paniek. Ik kon het niet bevatten dat ze was opgepakt. Mijn kind. Hoe kan dat, waarom? En ik wilde naar haar toe. Dat was mijn eerste gedachte. Ik wilde haar helpen. Ik wilde haar weg krijgen. Maar waar moest je het zoeken, wie moest je bellen?’ Barbara belt haar man, maar ze kan hem niet bereiken. Uiteindelijk belt hij

‘Ik zei nog: het komt vast goed. We hebben ons woordje wel klaar’ Stond ik daar zo met de telefoon omhoog. We hebben een sms gestuurd naar mijn ouders: Help. We zijn opgepakt. Brazilië. Fortaleza.’ Op internet Het bericht komt binnen op de telefoon van haar vader, die net op dat moment op zijn werk is. Hij is in shock. Ook haar moeder hoort het vreselijke nieuws. Barbara: ‘Ik dacht: hoe kan dit? Ik kreeg het

haar terug. Gelaten vertelt hij dat het bericht al op internet staat. ‘Dat was heel confronterend’, zegt Barbara. ‘Dat jijzelf nog niets weet en dat het al op internet staat. En toen las ik het ook: twee meisjes van 20 en 21 jaar zijn in Brazilië opgepakt. Ze zouden acht kilo cocaïne bij zich hebben gehad.’ ■ Hoe het verder gaat met Sharon lees je in het volgende nummer van de Gezant.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

15


s p o rt

WK Afstanden schaatsen Heerenveen

Sven Kramer en Ireen Wüst

Wüst en Kramer heersen op EK Sven Kramer toonde zich opgelucht na het veiligstellen van zijn zevende titel op het EK allround in Tsjeljabinsk. De 28-jarige Fries moest na een matige 500 meter het hele toernooi in de achtervolging op Koen Verweij. Dankzij een sterke 10.000 meter stak Kramer zijn landgenoot toch nog voorbij. ‘Ik heb me er doorheen geknokt. Dit geeft veel voldoening, ik ben er heel blij mee’, aldus Kramer in gesprek met de NOS. Kramer moest op de slotafstand elf seconden goedmaken op Verweij. De meervoudige olympisch kampioen zal zijn zevende titel, een record, niet uitgebreid vieren. ‘We moeten niet vergeten wat er enkele maanden geleden is gebeurd in Oekraïne en deze week in Parijs (zie het nieuwsbericht hierover op p. 20). Dat maakt op

iedereen indruk, al probeer je zo hard mogelijk te rijden.’ Ireen Wüst heeft zich voor de vierde keer in haar carrière gekroond tot Europees kampioene allround. De 28jarige schaatsster hield in Tsjeljabinsk op de afsluitende 5 kilometer stand tegen Martina Sablikova. Linda de Vries werd met een tijd van 7.09,52 vierde op de laatste afstand van het weekend en eindigde als derde in het klassement. Wüst mocht op de 5 kilometer bijna twaalf seconden verliezen op Sablikova, maar de Brabantse hoefde in een rechtstreeks duel maar vijf tellen toe te geven op de Tsjechische. Sablikova won wel de 5000 meter in een baanrecord van 7.00,70 en eindigde als tweede in het klassement.

De Nederlandse schaatsers hebben op de Wereldkampioenschappen schaatsen Afstanden niet zo kunnen heersen als eerder op de allround toernooien en de Olympische spelen in 2014. Olympische kampioen Michel Mulder won in Heerenveen de zilveren medaille op de 500 meter. De Nederlander moest zijn meerdere erkennen in de sterke Rus Pavel Koelizjnikov, die beide omlopen won in tijden van 34,38 en 34,54. Hein Otterspeer leek in de laatste rit op weg naar een medaille, maar door een misslag verloor hij veel tijd. Zilver voor Wüst Ireen Wüst is als tweede geëindigd op de 1500 meter. De 28-jarige schaatsster moest de voor haar gestarte Amerikaanse Brittany Bowe voorlaten: 1.54,76 om 1.54,27. Het brons ging naar de Amerikaanse Heather Richardson in 1.55,60. Eerder veroverde Wüst al zilver op de 3000 meter en de ploegenachtervolging. Op de 1000 meter eindigde ze als vierde. Kramer en Bergsma Na een prachtig duel met Sven Kramer greep Jorrit Bergsma net naast de wereldtitel op de 5 kilometer. De olympisch kampioen op de dubbele afstand houdt vertrouwen dat hij zijn provinciegenoot een keer zal verslaan op ‘zijn’ afstand. Jorrit Bergsma had eerder wel zijn titel op de 10 kilometer geprolongeerd. Bergsma was in de laatste rit goed voor een tijd van 12.54,28, zijn zesde tijd ooit in Thialf. Het is de tweede wereldtitel op de 10 kilometer voor de 29-jarige rijder, die ook in 2013 de snelste was op deze afstand.

van der poel wint wk veldrijden Mathieu van der Poel is in het Tsjechische Tabor wereldkampioen veldrijden geworden. De 20-jarige debutant, zoon van oud-wereldkampioen Adri van der Poel, reed bijna van start tot finish aan de leiding. De Belg Wout van Aert eindigde op 15 tellen als tweede en Lars van der Haar veroverde voor de tweede keer in zijn carrière brons. Marianne Vos is onttroond als wereldkampioene veldrijden. De niet volledig fitte Brabantse moest genoegen nemen met een bronzen medaille. Haar Franse ploeggenote Pauline Ferrand-Prevot pakte de titel. Vos had sinds 2009 de regenboogtrui in het veldrijden in handen. Ze kreeg echter in aanloop naar dit WK last van een hamstringblessure. Ondanks het fysieke ongemak besloot ze toch te starten. Vos kon zich wel in de strijd om de titel mengen, maar kwam tekort voor de zege.

16

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

Van der Poel wereldkampioen


s p o rt

Sjinkie Knegt Shorttrack kampioen

Ireen Wüst en Arjen Robben zijn gekozen tot respectievelijk Sportvrouw en Sportman van het Jaar. Robben viel tweemaal in de prijzen op het NOS|NOC*NSF Sportgala, want met het Nederlands elftal won hij ook de prijs voor Sportploeg van het Jaar. De voetbalsport kon op veel waardering en erkenning rekenen tijdens het Sportgala. Louis van Gaal eiste de titel Sportcoach van het Jaar op, terwijl de kopbal van Robin van Persie – op het WK in Brazilië tegen Spanje – de Sport in Beeld Prijs kreeg. Max Verstappen werd uitgeroepen tot Talent van het Jaar en Rintje Ritsma ontving de Fanny Blankers-Koen Award, de oeuvreprijs. De titel Paralympische Sporter van het Jaar ging naar Bibian Mentel.

1 4 2 5 8 6 9 3 7

3 9 5 2 1 7 4 6 8

8 6 7 3 9 4 5 2 1

4 2 9 6 5 1 8 7 3

6 7 3 8 4 2 1 9 5

5 1 8 7 3 9 6 4 2

8 7 6 3 2 1 5 4 9 2 3 1 4 6 8 7 5 9

9 1 2 5 8 4 3 7 6 7 8 4 9 2 5 3 1 6

5 4 3 9 7 6 2 1 8 9 5 6 1 7 3 2 8 4

8 5 1 6 9 2 3 4 7

7 6 9 3 4 8 2 1 5

2 1 8 7 5 4 3 9 6

4 5 3 2 9 6 7 1 8

2 4 3 5 1 7 9 6 8 6 7 9 8 1 3 5 4 2

3 8 5 2 6 4 1 7 9 1 8 2 5 3 7 4 6 9

1 9 2 7 5 3 6 8 4 9 4 5 6 2 1 8 7 3

4 7 6 9 8 1 5 3 2 3 6 7 9 4 8 2 5 1

5 3 8 4 2 6 7 9 1 5 3 1 4 8 9 6 2 7

9 1 7 8 3 5 4 2 6

6 2 4 1 7 9 8 5 3

8 2 6 1 7 5 9 3 4

7 9 4 3 6 2 1 8 5

witte donderdag en goede vrijdag

H A A N E P P A R T W U A D F

Y W G A D N A A M S A A P E R

A P N R E A G G B N V R E B E

C I I C G E N E R E I S R E V

I K R I N A D K L I T O N G D

N D E S Z E D O D D O IJ E R A

T O I E R J K S E K K T T A G

S O V D N T L I N R N R S V M

E R U U V E D G U E R V A E I

N B I O B M S I L K O P V N S

L L T IJ D M S R E M R W T A S

E O B N A A G I A I A O S G T

G E E L G L Z E L A C A O A R

O M T D S U Z E J H K D R N I

V D N A M N E I T I D A R T K

oplossing puzzels

de eerste plaats, vóór PSV en Ajax. Door het verlies van Ajax tegen AZ en twee gelijkspelen, loopt PSV na de winterstop uit naar twaalf punten verschil. Als PSV geen punten meer verspeelt, zou PSV op zaterdag 18 april tegen Heerenveen thuis kampioen kunnen worden. Daarmee kan PSV vier wedstrijden voor het einde van de competitie de kampioensschaal binnenhalen. Op zondag 1 maart speelt PSV thuis nog tegen Ajax. Daar zouden de Eindhovenaren bij winst een gevoelige tik kunnen uitdelen en het kampioenschap kunnen vervroegen.

3 9 8 4 1 2 7 6 5

Halverwege de competitie was PSV koploper in de Eredivisie. Na de zeventiende speelronde had PSV 43 punten vergaard, terwijl PSV in het vorig seizoen liefst twintig punten minder had op de helft van de competitie. Ajax ging de winterstop in als nummer twee. De top drie werd dit seizoen halverwege gecompleteerd door Feyenoord. In het seizoen 2007/08 gebeurde het voor het laatst dat de traditionele top drie ook de bovenste plaatsen innam na de zeventiende speelronde. Tijdens de jaarwisseling bezette Feyenoord destijds

7 5 1 6 3 9 4 8 2

Memphis Depay in actie voor PSV

2 6 4 8 5 7 1 9 3

PSV winterkampioen

Voetbal wint op sportgala

1 8 7 2 9 3 6 5 4

Sjinkie Knegt blij met EK-titel

Arjen Robben met zijn vrouw

6 2 5 7 4 8 9 3 1

relay kwijt aan Rusland. Zonder de niet fitte Jorien ter Mors en de gestopte Sanne van Kerkhof werd Oranje in de slotfase gepasseerd.

4 3 9 1 6 5 8 2 7

Zeer content was Sjinkie Knegt met zijn tweede Europese titel shorttrack, die hij voor een uitverkochte schaatshal in Dordrecht behaalde. ‘Ik ben ontzettend blij dat ik in eigen land Europees kampioen ben geworden, dat is het mooiste wat er is’, reageerde de Fries, die na drie van de vier afstanden al zo goed als zeker was van goud. Knegt bleef zijn grote concurrent Viktor An ruim voor, met name omdat hij de Rus zowel in de finale van de 1500 als in de finale van 1000 meter aftroefde. Het mannenteam relay werd als regerend wereldkampioen in de finale afgetroefd door Rusland en Hongarije. Ook de vrouwen raakten na vier jaar de Europese titel bij de

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

17


ac h t e r g r o n d

gedetineerden wonen samen met studenten (en het werkt!) Frederik (38) en Sonja (21) staan in de keuken. Beiden dragen een joggingbroek en een petje. Ze bakken taartjes. Je zou zo niet kunnen zeggen wie de gedetineerde is en wie de student. Zij leven in Pension Skejby, een bijzonder detentieproject in Denemarken.

N

iet iedereen in huis raakt zo goed bevriend als het tweetal, maar iedereen gaat vriendelijk en ontspannen met elkaar om. ’s Avonds wordt er gekookt en gegeten in de vier groepen waarin het huis is verdeeld. De bewoners verdelen zelf onderling taken als schoonmaken, koken en boodschappen doen. Net als in een gewoon studentenhuis eigenlijk, ontdekte Nienke de Haan uit Amsterdam. Zij woonde voor haar bacheloronderzoek drie maanden in het pension, op zoek naar het verhaal achter Pension Skejby. Het enige verschil is dat vijftien van de zesentwintig bewoners een strafblad hebben en zijn veroordeeld wegens drugshandel, overval, stelen, geweld of moord. De gedetineerden verblijven na detentie in een reguliere gevangenis doorgaans enkele maanden tot een jaar in het huis, de studenten vaak langer. In principe kan iedereen zonder strafblad

18

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

een aanvraag doen om in het huis te wonen. In praktijk blijken het vooral studenten te zijn die er graag willen wonen. Ze horen doorgaans van het huis via vrienden of op hun opleiding. Als een gedetineerde nieuw is in huis, wordt hij eerst onder ‘gevangenisregels’ geplaatst. Hij moet de staf om toestemming vragen als hij ergens heen wil en verblijft ook in de weekenden in het pension. Na verloop van tijd gaat de gedetineerde over op de ‘pensionregels,’ hij mag dan in het weekend naar huis, hoeft zich niet te melden om ergens heen te gaan, maar moet wel elke avond voor elf uur binnen zijn. Verder komt het wonen in huis met sociale verplichtingen, zoals het bijwonen van de wekelijkse groepsbijeenkomsten en de tweewekelijkse huisbijeenkomsten. Interesse in mensen Veel ex-gedetineerden lopen bij vrijlating tegen dezelfde problemen aan. Het leven bui-

ten de gevangenis vereist andere omgangsvormen en vaardigheden, zoals onbevangen een gesprek aan kunnen gaan, geweldloos conflicten kunnen oplossen en vertrouwen in andere mensen hebben. Daarnaast blijkt de ‘boete’ voor de misdaad nog niet geheel te zijn betaald bij het verlaten van de gevangenis, door het negatieve stigma dat verbonden is aan ex-gedetineerden. En dat is een probleem bij het vinden van een baan of bij contact met nieuwe mensen. In het debat over gevangenisstraf worden Scandinavische landen vaak als voorbeeld genomen. Pension Skejby bestaat sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw. Eerder onderzoek van de Deense socioloog Linda Kjær Minke toonde aan dat het recidivepercentage van pension Skejby 21,1 procent lager is dan bij andere Deense pensions. Hoewel de kosten voor het pension relatief hoog zijn – door de grote hoeveelheid staf ten opzichte van het aantal bewoners – is recidive nog duurder. Hoe is het lage recidivepercentage te verklaren? En wat zijn de verhalen achter de cijfers? ‘Ik heb geleerd dat elk verhaal twee kanten heeft,’ vertelt student Jonas (23), die sinds anderhalf jaar in Pension Skejby woont. Wat de gedetineerden vertellen over hun geschiedenis, laat een andere kant zien van het verhaal dan in de media over hen


ac h t e r g r o n d

wordt verteld. Net zoals veel van de andere studenten in huis werd hij aangetrokken door zijn interesse in mensen en het grote aanbod van sociale activiteiten in huis: er is altijd wel iemand thuis om samen iets mee te doen. Ook de lage huur is prettig. Student Anna (26) vertelt dat veel van haar vrienden in eerste instantie angstig reageerden toen ze vertelde dat ze met gedetineerden ging wonen. ‘Ze vroegen of het niet gevaarlijk was en zeiden dat ik mijn kamerdeur goed op slot moest doen.’ Ze lacht erbij. ‘Ik ben zelf nooit bang geweest.’ Veel van haar vrienden die voor het eerst op bezoek kwamen, dachten dat het met prikkeldraad omheinde bedrijfsterrein aan de overkant van de weg het pension was. Maar Pension Skejby heeft weinig weg van een gevangenis. Er zijn geen hekken of tralies, de benedenverdieping bestaat uit een ruime woonkamer, die overloopt in vier keukenblokken, een zithoek met televisie en een studeerruimte met een vleugel. Rond het gebouw ligt een flinke tuin met werkplaatsen en een moestuin. Geen gevangeniscultuur Ook de sfeer in huis heeft weinig weg van een gevangenis: geen geschreeuw, geen bewakers in uniform, geen rinkelende sleutelbossen. Overdag is het vaak rustig en zijn de meeste mensen naar hun werk of naar school. Om in het huis te kunnen wonen moet je een baan hebben of studeren; de paar gedetineerden die dat niet hebben, helpen overdag in het huis. De prettige sfeer in huis is volgens de bewoners mede te danken aan de combinatie van gedetineerden en niet-gedetineerden. ‘Anders zou het hier net een gevangenis zijn: status zou belangrijk zijn en iedereen zou alleen maar over criminaliteit praten,’ zegt Erik (47), een van de gedetineerden. Een crimineel verleden biedt hier geen status zoals in de gevangenis en het hebben van een strafblad vormt geen barrière, zoals in de rest van de samenleving. Hierdoor hebben de gedetineerden de mogelijkheid om zichzelf van een andere kant te laten zien en taken op zich te nemen waarbij ze verantwoordelijkheidsgevoel en zelfvertrouwen terugwinnen, zoals het beheren van de huisfinanciën, inkopen doen voor het hele huis of oppassen op de kinderen van huisgenoten. Daarnaast hebben de bewoners in het pension – in tegenstelling tot in een gevangenis – de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de gang van zaken in huis. Om de week is er een huisvergadering over nieuwe aankopen voor het huis, de regels

en nieuwe bewoners. Door onderhandeling over de regels mogelijk te maken, moeten de stafleden zelf ook kritisch reflecteren op de regels en houden de gedetineerden het gevoel een individu te zijn. Ook de relatie tussen de medewerkers en de gedetineerden is informeel. De stafleden, voornamelijk opgeleid als pedagoog of maatschappelijk werker, dragen geen uniform en maken regelmatig praatjes met de bewoners. Sociale vaardigheden Wonen in Pension Skejby vergt veel zelfstandigheid en sociale vaardigheden, zaken die in de gevangenis vaak verloren gaan. Op deze manier wonen, is dan ook niet geschikt voor alle gevangenen. Erik vertelt dat hij altijd erg boos kon worden, hier in huis heeft hij echter nog nooit een woedeuitbarsting gehad. ‘Ik heb geen reden om boos te worden hier. Bovendien lijd je hier echt gezichtsverlies als je een woedeaanval hebt.’

Het blijft een straf Ondanks de ontspannen sfeer en de relatieve vrijheid, voelt het wonen in Pension Skejby voor veel gedetineerden nog steeds als gevangenisstraf. Er zijn weliswaar veel voorzieningen, maar het kan zwaar zijn om in het huis te moeten wonen en niet bij je gezin of familie te kunnen zijn. Karen (34) vertelt: ‘Ik snap wel dat het voor jonge mensen leuk kan zijn om hier te wonen, maar ik wil gewoon naar huis; ik wil bij mijn familie zijn.’ Ze heeft het moeilijk met haar straf en ziet ernaar uit om straks vrij te zijn. Erik vertelt: ‘Het is moeilijker om hier te zijn dan in een open gevangenis, en zeker moeilijker dan in een gesloten gevangenis. In de zwaarbewaakte afdeling van de gesloten gevangenis is er geen weg terug. Daar ben je alles kwijt. Hier kun je juist heel veel kwijtraken.’ Het idee van het huis is om mensen zo weinig mogelijk te controleren. De gedetineerden hebben daarmee veel vrijheid

‘Veel vrienden reageerden in eerste instantie angstig toen ik vertelde dat ik met gedetineerden ging wonen. Zelf ben ik nooit bang geweest’ Het idee van het huis is niet dat de nietgedetineerden moeten fungeren als ‘goed voorbeeld’. Om te wennen aan een leven zonder criminaliteit, is het nodig om te zien hoe je een normaal leven leidt. Student Anna: ‘Ze kunnen zien dat ik ook problemen heb; ik ben ook niet perfect, ik kan ook mijn baan verliezen.’ Er worden niet vaak directe opmerkingen gemaakt over elkaars gedrag, iedereen lijkt zijn of haar gedrag als vanzelf aan te passen aan de omgangsvormen in het huis. Het huis is vrij luxe. Er is een sportzaal met fitnessapparaten en een sauna, er staat een vleugel in de studeerruimte, op het terrein is een glaswerkplaats, een metaalwerkplaats en een houtwerkplaats en er is een auto waar de bewoners gebruik van kunnen maken voor sociale activiteiten. Té luxe misschien? Medewerker Ella vindt van niet. ‘Ik denk dat het heel goed is om zo veel mogelijkheden te hebben. Dat is de manier om aan het dagelijks leven te wennen en dat is noodzakelijk als je een leven wilt gaan leiden zonder criminaliteit. En die auto: je kunt ‘m gebruiken, maar niet op elk gewenst moment, daarvoor moeten ze met ons overleggen.’

en eigen verantwoordelijkheid. Toch wordt iemand die om elf uur ’s avonds niet binnen is direct gebeld en kan het personeel vragen om een urinetest af te nemen om te testen op druggebruik. Als iemand voor de tweede keer positief wordt getest, wordt diegene nog diezelfde dag teruggebracht naar de gevangenis. Lucas (36): ‘Er is een ander gebruik van macht hier, ik noem dat ‘zachte macht’. Ze kunnen je privileges inperken, bijvoorbeeld het privilege om hier te wonen.’ Sommige gedetineerden kiezen ervoor na hun vrijlating in het pension te blijven wonen, omdat ze nog geen vaste baan of geschikte woonruimte hebben gevonden. Frederik vertelt: ‘Er is hier altijd iemand met wie je kunt praten, zodat je niet alleen bent. Dat is heel belangrijk voor me. Ik heb zeven jaar in de gevangenis gezeten en daar waren altijd mensen om me heen. Dat is een van de redenen dat ik blijf.’ ■ Een bewerkte versie van dit artikel van Nienke de Haan verscheen eerder in De Correspondent. Alle namen in dit stuk zijn gefingeerd.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

19


nieuws buitenland

Islamitisch terreur schokt Westen

Terroristen schieten agent dood

De hoofdredacteur van Charlie Hebdo die omkwam bij de aanslag

Frankrijk is in januari getroffen door terreur van islamitische fundamentalisten. Ruim een maand later vond een nieuwe aanslag plaats in Kopenhagen. Door deze terreurdaden staan verscherpte veiligheidsmaatregelen, ook in Nederland, weer hoog op de agenda. Twee mannen hebben op 7 januari twaalf mensen doodgeschoten in het kantoor van het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo in Parijs. De daders, de broers Saïd (34) en Chérif Kouachi (32) schoten acht journalisten, een receptionist, een bezoeker en twee agenten dood met onder andere Kalasjnikovs. Tijdens de aanslag schreeuwden ze ‘Allah is groot’ en ‘Wij wreken onze profeet’ in het Arabisch. Het weekblad Charlie Hebdo had een spotprent van de leider van terreurgroep Islamitische Staat (IS) geplaatst. Eerder hadden ze ook een spotprent van de profeet Mohammed afgedrukt. De broers ontsnapten uit Parijs in een Citroën C3. De volgende dag verscholen ze zich in een uitgeverij in Dammartinen-Goële, zo’n vijftig kilometer van Parijs. Rond 17.00 uur werden explosies gehoord in het gebouw, waarna het tweetal schietend naar buiten rende. De massaal aanwezige Franse elite-eenheid GIGN schakelde de broers uit. Tegelijkertijd speelde zich een ander drama af in een joodse supermarkt in Parijs. Amedy Coulibaly rende die ochtend schietend een joodse supermarkt in en gijzelde bezoekers en medewerkers een aantal uur, waarbij vier doden

20

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

vielen. Een islamitische medewerker van de supermarkt wist andere burgers, waaronder een kind van drie jaar, te verstoppen in de kelder van de winkel. Coulibaly had twee dagen eerder een politieagente dood geschoten. Tijdens de gijzeling probeerde een jongen een wapen af te pakken, waarop Coulibaly hem doodschoot. Op het moment dat de twee broers in Dammartin-en-Goële werden doodgeschoten, stormde de politie de supermarkt binnen, waarbij Coulibaly dodelijk werd getroffen. De broers Kouachi waren van Algerijnse afkomst. In 2008 ging Cherif achttien maanden de cel in vanwege ronselpraktijken in de Parijse Addawa-moskee. Beide broers zouden in 2011 trainingen van Al-Qaida gevolgd hebben in Jemen. Coulibaly zou een goede vriend van het tweetal zijn geweest. Later eiste Al-Qaida in Jemen de aanslag op Charlie Hebdo op. Na de aanslagen

Steun voor blad Charlie Hebdo

in Parijs werden er in heel Europa demonstraties gehouden onder de leus ‘Je Suis Charlie’. Zo ook in Amsterdam en Utrecht. Aanslag in Kopenhagen Een maand na de aanslagen in Parijs, op 14 februari, schoot een man in Kopenhagen veertig kogels af op een zaaltje waar net een bijeenkomst werd gehouden over kunst en de vrijheid van meningsuiting. Ook de Zweedse cartoonist Lars Vilks was daar aanwezig; hij maakte eerder spotprenten van Mohammed. Een 55-jarige man werd vermoord en twee agenten raakten gewond. Een paar uur later werd een 37-jarige joodse bewaker van een synagoge doodgeschoten. De politie schoot de dader dood, toen deze het vuur opende op agenten.

Maatregelen van de overheid Ook in Nederland komen jihadisten terug uit Syrië en Irak. In Den Haag wordt druk gesproken over wat te doen met deze jongeren. Het Openbaar Ministerie kan jihadgangers vervolgen en van uitreizende jihadisten kunnen alle sociale uitkeringen worden stopgezet. Welke maatregelen wil het kabinet nemen? In ieder geval moet er een steunpunt komen voor familieleden van (potentiële) jihadstrijders. Het paspoort van potentiële jihadgangers kan worden ingetrokken, zonder tussenkomst van een rechter. Teruggekeerde jihadisten krijgen te maken met een meldplicht en contactverboden. Bij vermoeden dat zij plannen hebben om terug te keren naar het strijdtoneel, wordt hun paspoort alsnog ingetrokken. Ook wil het kabinet het reisgedrag van Nederlanders gaan registreren en deze uitwisselen met andere Europese landen. De oppositie leverde veel kritiek op deze maatregel, omdat het recht op privacy van de Nederlandse burger geschonden zou worden. Een ander plan is om het verspreiden van jihadistische propaganda via internet en sociale media tegen te gaan.


nieuws buitenland

CIA-martelingen wreder dan gedacht

Politie grijpt in

Moslimterrorist gijzelt café Sydney Bij een gijzeling in een café in Sydney op 15 december zijn drie mensen, inclusief de gijzelnemer, om het leven gekomen. Een 50-jarige man hield zestien uur lang zeventien mensen onder schot. Rond kwart voor tien ‘s ochtends liep de dader, Man Haron Haris, het Lindt Chocolat Café binnen in Sydney. Hij dwong een aantal gijzelaars een zwarte vlag op te houden met daarop de islamitische geloofsbelijdenis. Volgens Nu.nl had de dader twee eisen: een vlag van de Islamitische Staat (IS) en een telefoongesprek met de Australische premier Tony Abott. Na zestien uur internationale spanning klonken er schoten, waarop de politie het café binnenviel. Een 34-jarige man en 38-jarige vrouw kwamen daarbij om het leven, alsmede de gijzelaar. Haris was een Iraanse vluchteling en zelfverklaarde islamitische geestelijke, zo schrijft Trouw. Haris was bekend bij de politie. Hij werd meerdere malen beschuldigd van seksueel geweld en moord.

Een rapport over het martelapparaat van de CIA na de aanslagen van 9/11 heeft afgelopen december voor internationale ophef gezorgd. De Amerikaanse inlichtingendienst heeft de autoriteiten en het Amerikaanse volk langere tijd misleid wat betreft de wreedheid en mate van de folteringen. Onder president George W. Bush folterde de CIA terreurgevangenen in zogenaamde black sites, geheime locaties buiten de VS. De CIA betaalde twee psychologen 81 miljoen dollar om marteltechnieken te construeren. Gevangenen werden onder andere onderworpen aan waterboarden – een techniek waarbij de verdrinkingsdood gesimuleerd wordt –, seksuele vernedering, 180 uur opeenvolgend zonder slaap, het rectaal toedienen van voedsel en schijnexecuties. De martelingen gingen soms dagenlang door. Tevens blijkt uit het rapport dat 26 van de 119 terreurverdachten zonder gegronde reden vastzaten. De meest harde conclusie van het rapport is misschien wel dat de

martelingen zinloos zijn geweest: ze hebben niet aantoonbaar Amerikaanse levens gered en werkten soms juist averechts. Het onderzoek concludeert dat Bush pas wist van de ernst van de martelingen in 2006. Toen president Barack Obama in 2009 aantrad, legde hij de martelpraktijken direct stil. De Telegraaf bericht dat Amnesty International, de Verenigde Naties en Human Rights Watch pleiten voor vervolging van de directe verantwoordelijken uit de regering van president Bush.

Terreurverdachten

Geen euthanasie gedetineerde België De Belgische gedetineerde Frank van den Bleeken wil niet meer leven en vraagt al jarenlang om euthanasie. Even leek het erop dat zijn wens in vervulling zou gaan. Maar op het laatste moment werd er toch een streep door gezet. Van den Bleeken (51) zit al dertig jaar vast in de gevangenis in Brugge voor moord en meerdere verkrachtingen. Volgens Elsevier erkent Van den Bleeken een gevaar voor de maatschappij te zijn en zou hij naar eigen zeggen niet meer vrij rond mogen lopen. Volgens psychiaters is hij psychisch ziek en lijdt hij onder zijn gevangenisstraf, zo schrijft het Algemeen Dagblad. Van den Bleeken procedeerde jaren voor zijn recht op euthanasie. In september 2014 kreeg hij toestemming en zou hij de eerste Belgische gedetineerde zijn die euthanasie zou plegen. Echter, de arts die de dodelijke injectie zou toedienen, trok zich op 6 januari terug.

Oekraïense leger

Wapenstilstand in Oekraïne Even een adempauze tussen de strijdende machten van Rusland en Oekraïne. Een topoverleg in Minsk heeft 12 februari geresulteerd in een akkoord tussen deze strijdende machten. Op 15 februari werd een wapenstilstand ingevoerd in het oosten van Oekraïne. De vraag is hoe lang het akkoord stand zal houden. De spanningen waren de afgelopen periode in de regio alleen maar toegenomen, meldt het Financieel Dagblad. Nadat voormalig president Janoekovitsj in februari 2014 moest aftreden door de opstanden en demonstraties tegen zijn bewind, zit Oekraïne in een interne crisis. Rusland steunt de separatisten in het oosten van het land, waar veel geweld is tussen de rebellen en het Oekraïense leger. Nog geen 24 uur na het ingaan van het akkoord meldden de eerste kranten al dat er nog steeds veel geweld is in het oosten. Volgens het Oekraïense leger zijn er elf doden gevallen en veertig gewonden bij gevechten in de omgeving van Loehansk. De Amerikaanse regering riep Rusland op vaart te maken met het terugtrekken van zijn troepen en wapenmateriaal, zoals in het akkoord is afgesproken.

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

21


nieuws buitenland

Indonesië executeert Nederlandse verdachte In Indonesië is op 17 januari de doodstraf uitgevoerd op Nederlander Ang Kiem Soei, die sinds 2003 vastzat voor betrokkenheid bij de productie van xtc. Pogingen van de Nederlandse autoriteiten om de executie te stoppen, waren tevergeefs. De executie vond plaats op het eiland Nusakambangan, waar Soei met vier anderen werd doodgeschoten. Diplomatieke druk van de Nederlandse overheid haalde niet het gewenste resultaat. Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken benadrukte in een persbericht van de Rijksoverheid alles gedaan te hebben om de executie te stoppen. Zelfs koning WillemAlexander heeft contact opgenomen met de Indonesische president Joko Widodo en premier Rutte schreef Widodo een brief.

Ook stichting Epafras startte een online handtekeningenactie, die binnen een paar uur meer dan duizend handtekeningen opleverde. Deskundige op het gebied van internationale betrekkingen Willemijn Aerdts denkt dat Indonesië geen gezichtsverlies wil lijden wat betreft het strenge antidrugsbeleid, zegt ze tegen RTL Nieuws. Nederland heeft haar ambassadeur tijdelijk teruggeroepen voor consultaties, wat vrij zeldzaam is. Inmiddels is de ambassadeur weer op zijn post teruggekeerd. Na de executie heeft Koenders bijval gekregen van een hoge functionaris van de Verenigde Naties. De adjunct-secretaris-generaal voor de mensenrechten van de VN heeft Indonesië opgeroepen geen executies meer uit te voeren.

Ang Kiem Soei

Ruimtevaartuig landt op komeet Woensdag 12 november 2014 landde een ruimtevaartuig voor het eerst op een komeet. ‘Een grote stap voor de menselijke beschaving’, zo noemde de directeur van ruimtevaartorganisatie ESA de prestatie. De ruimtesonde Rosetta, waar het ruimtevaartuig Philae deel van uitmaakt, begon tien jaar geleden deze lange reis door het zonnestelsel. Wetenschappers vielen elkaar juichend in de armen in het Duitse Darmstadt, nadat de onbemande verkenner Philae op komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko landde, meldt de NOS. De Europese Rosetta-missie kost 1,3 miljard euro en heeft als doel onderzoek naar het bouwmateriaal van kometen. Dit gebeurt om meer inzicht te krijgen in het ontstaan van het zonnestelsel. Een aantal dagen na de landing bleek dat de accu van Philae op was, aldus het ANP. Hierdoor moeten de onderzoekers wachten totdat de komeet dichter bij de zon komt, zodat de accu kan opladen en ze het onderzoek kunnen voortzetten.

Rosetta op weg naar komeet

22

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

Indonesische bewakers bij gevangenis

Jordaanse piloot levend verbrand De Islamitische Staat (IS) heeft op 5 februari een video gepubliceerd waarop te zien is hoe een gevangen Jordaanse piloot levend verbrand wordt. De Jordaanse autoriteiten hebben als reactie hierop twee jihadisten geëxecuteerd en verschillende bombardementen uitgevoerd op gebied dat in handen is van de terreurorganisatie. De video betekende het einde van onderhandelingen, waarin Jordanië bereid was om enkele Al Qaida-gevangen te ruilen voor de 26-jarige piloot Moaz al-Kasasbeh. Volgens Elsevier is de Jordaanse overheid ervan overtuigd dat al-Kasasbeh al op 3 januari op gruwelijke wijze aan zijn einde is gekomen. Gekleed in een oranje overall werd hij levend verbrand in een stalen kooi. De onderhandelingen draaiden voornamelijk om terroriste Sajiwa al-Rishawi, die in 2005 een mislukte zelfmoordaanslag pleegde. Vrij snel na het publiceren van de video werd al-Rishawi uit haar cel gehaald en samen met een andere Iraanse jihadist geëxecuteerd, zo schrijft de Volkskrant. Tevens heeft Jordanië, dat onderdeel is van de internationale coalitie om met luchtaanvallen IS te bestrijden, meer dan zestig bombardementen uitgevoerd.


ac h t e r g r o n d

Terugkeer en nazorg in Nederland Je bent opgepakt en je terugkeer naar Nederland lijkt op een verre toekomstdroom. Maar toch kun je al een belangrijke stap zetten door je aan te melden bij Bureau Buitenland van Reclassering Nederland. Dat Bureau kan alvast de belangrijkste balletjes laten rollen als je straks terugkomt.

T

erugkeren naar Nederland na een buitenlandse detentie kan op verschillende manieren: aan het eind van je detentie, na voorwaardelijke invrijheidstelling (vi), via de WOTS (buiten de EU) en de WETS (binnen de EU). Sommige gedetineerden vinden de weg terug op eigen gelegenheid. Hoe en in welk kader je ook terugkeert, in Nederland moet je op zoek naar een eigen plek in de samenleving. Het is belangrijk dat je voor nazorg bent aangemeld door Bureau Buitenland (BB) van Reclassering Nederland (RN) bij de gemeente waar je voor je detentie stond ingeschreven. Veel mensen ontvangen, meestal via de ambassade aan het begin van hun detentie, een reclasseringsformulier. Met dat formulier kun je ondersteuning en begeleiding tijdens detentie aanvragen. BB geeft voornamelijk informatie en advies en probeert zo de ‘losse eindjes’ in Nederland op het terrein van financiën, huisvesting en dergelijke kort te sluiten met de betrokken instanties. Bij voorkeur met hulp van contactpersonen, familie of vrienden. Contact hebben met familie is met name rondom de terugkeer ook weer heel belangrijk. Kun je voor opvang bij familie terecht of moet er een beroep op de gemeente worden gedaan? Dat maakt een groot verschil! Officieel aanmelden Wanneer je het reclasseringsformulier hebt ingevuld en opgestuurd, ben je officieel aangemeld bij Reclassering. In het formulier is aangegeven met wie BB contact mag opnemen en met wie informatie kan worden uitgewisseld. Je bent overigens niet verplicht om contact te hebben met RN Bureau Buitenland. Dit gebeurt vrijwillig. In Nederland zit het reclasseringscontact anders in elkaar. Dat gebeurt altijd in opdracht van Justitie in een zogenaamd justitieel kader. Voordat je terugkeert, kun je ruim van tevoren het ‘Nazorgformulier’ invullen en

opsturen. Is het formulier aangekomen in Utrecht, dan meldt BB je aan voor nazorg; dat gebeurt ongeveer drie maanden voor je terugkeert. De data van het einde van je detentie en van je terugkeer wil BB daarom graag zo spoedig mogelijk weten. Als die bekend zijn, geven zij dat aan de gemeente door. Registratiesysteem Mensen die in Nederland in detentie verblijven, worden door Justitie geregistreerd in het ‘DEPAN’. Dit is een registratiesysteem, waarbij gemeenten al tijdens de detentie worden geïnformeerd over de terugkeer en de hulp en begeleidingsvragen van hun terugkerende burgers. Degenen die in het kader van WOTS of WETS de straf in Nederland ondergaan, keren ook via deze registratie terug in hun gemeente. Voor mensen die rechtstreeks uit buitenlandse detentie komen, voorziet RN Bureau Buitenland de gemeenten van deze informatie, door de nazorg rapportage. Gemeenten kunnen zich zo op tijd voorbereiden. De aanmeldingen nazorg lopen de laatste jaren via Veiligheidshuizen, die sinds 2008 actief zijn. In een Veiligheidshuis komen vertegenwoordigers van gemeenten, de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), Openbaar Ministerie, reclassering, zorgorganisaties en woningbouwcorporaties op één locatie samen. Ze hebben het verminderen van recidive als doel. De nazorg door gemeenten richt zich op een aantal basisvoorzieningen: • Inkomen De aanvraag van een uitkering; het verstrekken van een voorschot; hulp bij het vinden van werk met inschakeling van UWV Werkbedrijven. • Identiteitspapieren In geval documenten zijn verlopen of niet meer voorhanden zijn. • Adres/opvang Voor mensen zonder adres of onderdak, kan een gemeente voorzien in een adres waarop een uitkering kan worden aangevraagd. Kleinere gemeenten maken hiervoor gebruik van grotere zogenaamde kernge-

meenten in de directe omgeving. Opvang wordt geboden in centra voor ‘Maatschappelijke opvang’. Vaak een basale opvang ‘bed en brood’. Niet altijd de meest ideale omstandigheden voor een nieuwe start, maar wel een plek voor een begin. • Schulden Verwijzen/opstarten schuldhulpverlening. • Begeleiding/zorg Bijvoorbeeld in geval van sociale-, psychische-, psychiatrische problemen RN Bureau Buitenland heeft behalve de aanmelding geen rol bij de nazorg. Wanneer je terug bent in Nederland, stopt het (vrijwillige) contact met RN Bureau Buitenland. Nazorg is namelijk een taak van gemeenten. We zien grote verschillen in hoe gemeenten invulling en uitvoering geven aan nazorg. Opstarten is niet altijd eenvoudig. Je inzet en doorzettingsvermogen om je positie te verbeteren worden ook buiten de gevangenis opnieuw aangesproken!

formulier aanvragen De formulieren van Reclassering ontvang je meestal via de ambassade of het consulaat. Wanneer je een nieuw formulier nodig hebt, kun je dat aanvragen bij: Reclassering Nederland Bureau Buitenland Postbus 136 3500 AC Utrecht Nederland

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

23


a dvocat u u r

In de Gezant laat Jozef Rammelt van Keizer Advocaten in Amsterdam zijn licht schijnen op een opvallende zaak

Tante Janny en Ome Bep Mijn praktijk is al 25 jaar in Amsterdam gevestigd en gek genoeg is het aantal Amsterdamse cliënten niet vreselijk hoog. Ze komen uit alle windstreken, maar de Amsterdammers zelf zijn nogal ondervertegenwoordigd. Mijn medewerkster weet mij echter op een maandag, een jaar geleden, te melden dat er een tweetal ‘echte’ Amsterdammers een afspraak hebben gemaakt. Als ik op de bewuste maandagmiddag de telefonische melding krijg van mijn medewerkster dat zij gearriveerd zijn, is dat een volstrekt overbodige mededeling. Want in mijn werkkamer heb ik het tumult op de gang en de wachtkamer al gehoord. Ik beëindig het gesprek met de cliënt die ik op dat moment te woord sta en loop met hem naar de deur.

24

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015

Als ik hem de hand schud ten afscheid, hoor ik de dame die later tante Janny blijkt te zijn, tegen een rondbuikige heer met paardenstaart zeggen dat het zojuist geserveerde ‘bakkie’ helemaal niet fout smaakte. Een beetje ‘sterruk’ misschien, ‘de melluk kost hier seker duur’ galmt er nog even achteraan. Nadat de koffiekopjes van de vergadertafel zijn gehaald kan ik de nieuwe cliënten

ontvangen. Het is wat je noemt een bont gezelschap. Bedwelmd door parfum Voorop komt tante Janny, hoog geblondeerd haar, zware make-up rond haar blauwe ogen, rood gestifte lippen en knalrode lange nagels. Een rok die een tikkeltje te kort lijkt voor haar toch al gevorderde leeftijd en pumps van een centimeter of 10 hoog, zo schat ik in. ‘Dag jongeman’, zegt ze minzaam in het voorbij lopen terwijl zij mij haar hand met roodgelakte nagels toesteekt. Met een knikje richting de grijze staart dragende man die achter haar aan sjokt, zegt ze: ‘Dat is Bep, me kerel.’ Eenmaal binnen word ik welhaast bedwelmd door een heftig zoete vrouwenparfum en als ik richting Bep kijk, ruik ik een minstens zo duidelijk aanwezige zoete mannenparfum. De eenvoudigste oplossing die ik kan bedenken om dit probleempje op te lossen, is om achteloos even het raam op een kiertje te zetten en dat doe ik dan ook zo onopval-


a dvocat u u r

Bep had Moppie eenmaal in een kroeg ontmoet en dat was niet fijn, zei hij mij. Moppie hield Koo steeds in de gaten en had ook geregeld een grote bek tegen zijn meissie gehad. Als Koo even met de barman sprak dan liep het al niet zo lekker meer, zei Bep. Toen Bep hem had gevraagd waarmee hij zijn centjes verdiende, was het allemaal nogal vaag gebleven. ‘Ik doe in courante handel’, had Moppie gezegd. Geld was er trouwens overduidelijk wel in overvloed. Moppie reed een dikke zwarte Merc en Koo had bij de laatste ontmoeting in de kroeg een heel duur bontje aan. Dat bontje was niet van de markt, aldus Bep. Ook waar zij woonden bleef redelijk vaag. Dan weer in België en dan weer in Nederland.

Het onderzoek duurt en duurt en Kootje blijft zitten waar ze zit. Haar eveneens geblondeerde blonde lokken worden bij ieder bezoek grijzer en grijzer. Na drie maanden bieden we in de raadkamer een borgsom aan, zodat Kootje in vrijheid de behandeling van haar zaak kan afwachten. Bep heeft wat centjes gespaard van de verkoop van zijn kroeg. En die wil hij best als borg geven om Kootje eruit te halen. Het dossier geeft namelijk wel een beetje hoop dat Koo de dans zou kunnen ontspringen. Moppie heeft bijvoorbeeld verklaard dat Koo nooit in het deel van de villa kwam waar de spullen gevonden zijn. Ook de vier Belgische medeverdachten kennen Koo eigenlijk alleen maar, omdat

Of ik Koo niet even kon gaan spreken en haar overtuigen dat ze gewoon weer terug moest komen naar haar ‘huissie’ in de Jordaan

lend mogelijk. Nadat Janny en Bep in een stoel geploft zijn, zegt Janny om de duidelijk bij haar aanwezige spanning te breken dat ze nog wel een bakkie zou lusten. Bep vult haar aan door mij met een lach om de mond te vragen of ik geen ‘lekkere koude blonde jongen’ voor hem in de ijskast heb staan. Dat waren twee verzoeken waaraan ik kon voldoen, zodat even later een koffie verkeerd en een pul bier op tafel staan. Niet dat ik cliënten normaal gesproken bier serveer, maar het was warm en moest ik Bep, die zeker tegen de tachtig liep, nu zeggen dat hij een kopje thee kon krijgen en anders niet? Courante handel Janny begint het gesprek, dat een heel andere wending krijgt dan ik had verwacht. Bep en zij hebben een dochter, een beetje een ondeugende, vult Bep aan. Altijd met mooie mannen in de weer en goed gekleed. Erg veel contact hebben ze niet, want hun dochter ‘Kootje’ loopt al tegen de veertig. Tijdens het klaverjassen vorige week kregen ze een sms van Kootje waarin zij vertelde in België te zitten en het voornemen had te gaan trouwen met ene ‘Moppie’.

Na een lange uiteenzetting van Janny en Bep was duidelijk: zij vertrouwden de nieuwe geliefde van Koo helemaal niet. Of ik Koo niet even kon gaan spreken en haar overtuigen dat ze gewoon weer terug moest komen naar haar ‘huissie’ in de Jordaan. ‘Die kerel deugt van geen kanten’, roepen Janny en Bep in koor. Hoe graag ik dat ook voor ze had gedaan, ik moest ze heftig teleurgesteld een uur later weer huiswaarts laten gaan. Dit was geen werk voor een advocaat, althans dat dacht ik. Borgsom Nog geen maand later staat vrij onverwacht Bep weer bij mij op de stoep. ‘Nou jongeman, het is zover, Koo zit in de penarie. Ik mot je effe spreke.’ Wat blijkt, Bep is diezelfde morgen gebeld door een advocaat uit België. Er is een drugsbende opgerold in Antwerpen, zo vertelt hij. Meer dan een miljoen cash, dure auto’s en twintig kilo cocaïne is in beslag genomen in een huis waar Koo en Moppie geregeld verblijven. Ze waren ook tijdens de inval aanwezig. Of ik er niet ‘effe’ naar toe kan gaan om die ‘patatvreters’ ervan te overtuigen dat Kootje echt geen drugsdealer is. Twee dagen later. Kootje zit in een naargeestig deel van de gevangenis waar alleen vrouwen verblijven. Zij is ten einde raad als ik haar kom bezoeken.

ze haar heel af en toe zagen. Gesproken hebben ze haar nooit. Tot onze grote verbazing stelt de raadkamer Koo in vrijheid tegen betaling van vijfduizend euro. Als ik Koo diezelfde avond van de dag van de uitspraak afzet bij haar ouderlijk huis in de Jordaan sluiten Janny en Bep, Koo blij in de armen. ‘Of ik een slokkie moet’ voor alle ‘emosie’. Dat lijkt mij niet zo’n goed idee, want ik moet nog naar huis rijden. Ik heb het idee dat Bep en Janny al meer dan genoeg slokjes achter de kiezen hebben die avond. Een volgend keer dan maar, zegt Bep, als ik afscheid neem. Als enkele maanden later de zaak bij de rechtbank wordt behandeld, wordt Koo vrijgesproken. Tijdens de rechtszaak zie ik dat Moppie steeds probeert oogcontact te krijgen met Koo. Tevergeefs. Zij keurt hem geen blik waardig en blijft stokstijf naast mij zitten en kijkt alleen maar recht voor zich uit. Deze keer is haar haar weer… flitsend blond. Maar dom is zij allerminst, zo blijkt uit haar antwoorden op de vragen van de rechter. Zij moet en zij zal overleven. En dat gaat haar heel gemakkelijk af. Wat een vechtster! ■

Jozef Rammelt keizer advocaten

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

25


b r i e f e n a n t woo r d

brief Ik heet Shulaika en ik ben 21 jaar. Ik ben gearresteerd in Brazilië, Rio de Janeiro voor drugssmokkel internationaal (onschuldig). Want ik wist niks van de drugs af. Ik was hier op vakantie, heb alles zelf betaald, heb alle bewijzen, en zit nu al twee, bijna drie maanden gevangen in een gesloten inrichting. Ik wacht nog steeds op de brief met de datum dat ik voor de rechter kan komen. Het is hier niet gemakkelijk. Je kunt met niemand communiceren, omdat je de taal niet spreekt. Zelfs de bewakers kunnen alleen hun eigen moedertaal spreken. Als buitenlander die de Portugese taal niet beheerst, kan je niet werken of naar school. Dat betekent dus 24/7 in de cel! Abnormaal! Ik ben zo bang, ik ben nooit in mijn leven in aanraking geweest met politie of justitie. Ik heb zelf de opleiding beveiliging gevolgd in Nederland en stage gelopen in de gevangenis. En nu zit ik hier, ik kan het nog steeds niet geloven. Ik heb gelukkig een dame ontmoet die wel Engels spreekt. Ze heeft mijn papieren bekeken en alles van het begin tot het eind in het Engels vertaald. De politie hier heeft dingen op papier gezet die ik nooit heb gezegd en mijn woorden verdraaid! Ik weet niet bij wie ik moet zijn voor deze dingen, want ik wil dit niet zo laten gebeuren! Mijn advocaat zei ook dat de rechter me niet gaat geloven (dat ik onschuldig ben), ik begrijp niet wat voor corrupte boel dit is hier! Ik heb alle bewijzen dat ik voor een ongestoorde vakantie ben gekomen. Dat ik met m’n stomme kop die gozer heb vertrouwd, dat is superstom geweest van mij. Maar ik heb de politie alles open en eerlijk verteld, ze hebben die man door mij kunnen pakken (ook gearresteerd). En ze zeiden tegen mij (de politie) als je ons helpt die man te vinden en alles eerlijk verteld, kun je snel naar huis. Maar ondertussen ben ik hier nog steeds, stelletje oplichters! Ook weet ik niet hoeveel gram of kilo er in die koffers zaten. De politie heeft het mij niet laten zien of gezegd, toen ze me gearresteerd hadden. Ik word gek en weet niet wat ik moet of kan doen. Mijn school/studie is ook al begonnen en mijn werk. Alles heb ik in Nederland. Als iemand advies heeft of me wil schrijven, alles is van harte welkom. En zoals die advocaat van me zegt, krijg ik gewoon straf ondanks dat ik onschuldig ben. Ik ben zo bang! Ik ben te jong om mijn tijd hier te verdoen in de bajes. Ik had nooit gedacht dat ik hier terecht zou komen. Iedereen geluk en succes met zijn of haar tijd in de gevangenis. Hoop als ik straf krijg, dat ik overgeplaatst wordt naar Nederland, want ik ga het nier niet lang vol houden. Love voor iedereen en ik hoop op antwoord!

Shulaika •

reactie marco Beste Shulaika, Het is ook wel weer eens leuk om een brief van een dame te krijgen. Alleen de reden waarom, is iets minder. Tja, waar zal ik beginnen, want ik heb niet de hele Gezant tot mijn beschikking. Helaas heb ik al meerdere verhalen gehoord als deze. De vraag of je schuldig of onschuldig bent, laat ik nu in het midden. Ik ga even van de situatie uit zoals je die schetst. Je heb een iets langere vakantie dan dat je had gepland en daar kan ik helaas niets aan doen. Het eerste wat je nu moet doen is als de gesmeerde bliksem de taal gaan leren. Of je daar nu nog een maand zit of iets langer, de taal beheersen of zoveel mogelijk proberen is echt een eerste vereiste. Als het personeel ziet dat jij er moeite voor doet, zullen ze je ook sneller helpen. Dat zij alleen Portugees praten is normaal hoor. In al dat soort landen is dat hetzelfde. Het niveau van bewakers is niet

Je kunt de politie alles vertellen, maar die beslist niet of jij naar huis mag of niet al te hoog en zij komen waarschijnlijk in hun leven niet in een ander land. Dus waarom Engels! Jij bent degene die zich daar moet aanpassen. Dat is hun redenatie en je bent niet in de positie om daar iets aan te veranderen. Kijk ook of er nog meer buitenlanders zitten, meestal vormen die een aparte groep met elkaar en zij spreken meestal ook Engels. Als die er al wat langer zitten, kunnen zij je ook wegwijs maken. Probeer je in te stellen op een wat langere tijd op dezelfde plek. Ambtelijke molens malen niet zo snel en het lijkt in het buitenland wel of er nooit wind staat en de molens helemaal niet malen. Je kunt het proberen te versnellen, maar dat lukt je toch niet. Ik heb het zelf negen jaar geprobeerd en het is ook niet gelukt. Maar jongedame, wanhoop niet. Dit is niet altijd makkelijk (eigen ervaring), maar je moet je er doorheen slaan. Je hebt geen keus. Nog een kleine tip voor je, justitie en politie zijn de aanklagers. Je kunt ze van alles vertellen, maar zij beslissen niet of jij naar huis mag of niet. Dan zeggen ze: als je alles vertelt, mag je van ons naar huis. Van hen ja, maar daar gaan zij niet over. Dus kijk uit tegen wie je wat vertelt. Je advocaat zou jouw belangen moeten behartigen als het goed is. Tot slot nog even dit. Blijf altijd goed voor jezelf zorgen. Zorg voor goede hygiëne en zorg dat je er verzorgd uit blijft zien. Laat je niet die waardigheid afpakken. Ik heb zelf negen jaar gelogeerd, maar mijn waardigheid hebben zij nooit kunnen opsluiten.

brazilië

(Adres bekend bij Epafras)

Veel sterkte, succes en waardigheid,

Marco

26

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015


brieven

IN DE GEZANT IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing niet gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

alles is te koop Ik kreeg de Gezant toegestuurd via het consulaat in Milaan. Ik heb daar wel wat steun aan, wanneer ik de verhalen lees van andere gevangenen in het buitenland. Ik zit in het noorden van Italië, dat tweetalig is. Duits wordt hier ook gesproken, dus ik kan me redelijk verstaanbaar maken tegenover de bewakers die je dan vrolijk de Hitlergroet geven. Voor de rest mag je het bekijken. Ze hebben weinig geleerd hier. Maar in ieder geval, ik ben aangehouden op de snelweg bij Bolzano met de vrachtwagen en aan de kant gezet. Ik kreeg te horen waarom ik aangehouden werd en dat ik dat wel wist. De drugsbrigade werd erbij geroepen, binnen drie minuten stonden er twaalf man. Mijn lading werd gecontroleerd en daar zat ook wiet bij, bestemd voor Nederland. Ze wisten ervan via Interpol. Dus meegenomen naar het bureau, daar alles getypt en een advocaat toegewezen gekregen. Twee dagen later kwam er een advocaat van de staat. Die zou me wel helpen, maar ik moest rekenen op vijftien tot twintig jaar en moest vooral niet luisteren naar het advies van anderen om te veranderen van advocaat. Dat heb ik wel gedaan. Deze advocaat kwam uit op maximaal zes jaar, alleen moet ik hem wel betalen. Dus er is veel verschil hier. Binnen vier dagen zat ik al voor de rechter. De officier van justitie heb ik niet gezien, dat regelde m’n advocaat. Hij had er een gevonden – of zo gezegd gekocht – die mij gunstig uitkwam. Twee tot zes jaar, zei de officier van justitie. Twee maanden later kreeg ik een fax van een rechter en dat hij mij zou zien in de rechtbank. Twee maanden later kwam m’n advocaat om te vertellen dat alles rond was en ik vrij zou komen. Hij ging op vakantie. Er is hier een regeling, ‘patteggiamento’: als je meewerkt en problemen hebt in familieverband of ziekte en je straf is onder de vijf jaar, kom je vrij. Je mag alleen niet meer in Italië komen. Zowel ikzelf als mijn vriendin hebben gezondheidsklachten. Zodoende kwam ik in aanmerking voor patteggiamento. Dus ik blij naar de rechtbank. Vergeet het maar. De rechter zei gewoon nee. Dus m’n advocaat kreeg een klapbandje en ik heb hem tot nu toe nog niet gezien. Het enige wat ik te horen kreeg, is dat ze later contact op zouden nemen en een andere rechter zouden zoeken. Of kopen, zal het wel zijn. Alles is te koop hier, dus ik geef het nog niet op. De deur is in ieder geval de hele dag open. Alleen tijdens het eten is hij een uurtje dicht, dus dat valt gelukkig mee. Alleen moet ik opletten of ik wel de goede medicijnen krijg, want daar zijn ze een beetje rommelig in. De dokters komen uit Roemenië. Lekker goedkoop, maar ze spreken alleen Italiaans. Dus als je wat hebt of zo, is dat een probleem. Nou, dat was het eigenlijk zo’n beetje en van mij mogen jullie dit in de Gezant zetten. Groetjes, X • italië

‘Je zult wel lesgeld betaald hebben’

Je zou toch denken dat wanneer men op een van de beste leerscholen heeft gezeten, dat een fout als de vorige er niet nog een keer in zou zitten. Is het niet de bedoeling dat je na een vreselijke tijd, drie jaar Frans-Guinea, leert daar niet nog eens naartoe terug te willen keren. Maar het is er na minder dan vijf maanden toch weer van gekomen. Hoe is dat nu mogelijk? Je bent toch weer liefhebbend door je familie opgenomen? En je kinderen waren toch weer superblij om je in de armen te sluiten? Laat staan al die vrienden die je weer van harte welkom heetten. En ook nog het gemak hebben om in Nederland een uitkering en woonvestiging te krijgen. Tja, ik sta op het punt om me dood te schamen. Dat ik niet beter heb geluisterd naar al die tips die ik van mijn ‘medestudenten’ kreeg. Helaas, te laat. Ik zal weer een tijd op de ‘hogeschool’ moeten doorbrengen. Zoals het er nu naar uitziet, zal ik weer ongeveer drie jaar, nu in België, moeten vertoeven. Nu maar eens goed opletten wat ik ervan kan leren. Ik klaag niet hoor, maar houd me wel bezig met het nut van allerlei dingen. Ook hier kom ik weer uit. En met de steun van Buitenlandse Zaken en Epafras zal ik bewapend zijn voor weer een nieuwe start. Na dit geschreven te hebben, krijg ik er weer honderd procent zin in. Sjonge-jonge, wat zal ik blij zijn mijn familie en kinderen weer te zien en te weten wat me te wachten staat. Begrijp me goed, de enige die hier schuld aan heeft ben ik, maar ik begrijp daarbij niet zo goed het nut van zo’n straf. Het leert me maar één ding: het maakt niet uit wat je doet, maar doe dat zo goed mogelijk. Blijf dansen (in je hart).

Marco •

belgië

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

27


brieven

speciale gevangenis Traag, maar hoopvol en op weg naar 2016! Dinsdagavond, 28 oktober 2014, 19.10 uur plaatselijke tijd. Ik zit in Engeland, dus maar een uur later dan in Nederland. In februari 2007 vanuit Nederland naar Engeland verhuisd. Op 11 mei 2013 gearresteerd, daarna 15 maanden vrij op borgtocht (in tegenstelling tot de VS komt daar géén geld aan te pas). Veroordeeld op 8 augustus 2014, voor in totaal vijf jaar en vier maanden. Daar zit echter een fikse ‘maar’ aan. Bij een straf onder een bepaalde grens zit je de helft van de tijd uit en ben je daarna eenzelfde tijd vrij onder voorwaarden. In mijn geval twee keer 32 maanden. Maar nu, in (bijna) november, weet ik al dat ik niet zo lang gevangen zal zitten. Ik heb bij de eerste mogelijkheid bij de ‘Home office’ (immigratie) aangegeven dat ik vrijwillig terugga naar Nederland. De 32 maanden onder voorwaarden worden kwijtgescholden en er wordt negen maanden van de gevangenisstraf afgehaald. Ik word vervroegd vrijgelaten op 12 juni 2016 in plaats van 7 april 2017. Waar ik zit, is het stukken beter dan wat ik lees in de Gezant. Ik zit in een speciale gevangenis voor kwetsbare gevangenen (kwetsbaar door een veelvoud van redenen, gezondheid, opleiding, afkomst en dergelijke). De medische verzorging is goed. Een van de verplegers is geboren in Nederland maar spreekt de taal niet. Je krijgt inentingen (hepatitis) en indien je iets ernstigs hebt, ga je naar een ‘buiten’-ziekenhuis. Het eten is matig, maar ja, het blijft Engeland. Er is een bibliotheek, met tot mijn verbazing Nederlandse boeken, maar geen Duitse! Ik werk in de wasserij, maar probeer om in educatie/mentoring te komen. Iedere zaterdagmorgen ga ik naar de RK-mis, met een ‘echte’ priester. Er is tv met tien zenders, BBC 1 en 2 en ITV 1 en 4 voor het Engelse voetbal. Post komt in de regel snel. Mijn moeder stuurt me iedere week de statistieken van de Ere- en Eerste divisie. Maar niet alles is zo zwart-wit goed. Er is geen uniformiteit. Wat de een toelaat in de post, kan de ander weigeren. Bureaucratie viert hoogtij. Verzoeken kunnen ‘verdwijnen’. Maar langzaamaan begin ik uit te vinden wie ik moet hebben. Ik zou willen dat ik meer kon schrijven, maar ik ben afhankelijk van mensen buitenaf. Ik mag alleen geadresseerde enveloppen met postzegel ontvangen, dus contact zal via Epafras moeten lopen. De tijd gaat zo traag, misschien omdat ik nog in het jaar van veroordeling zit, maar ik blijf vooruitkijken! Met vriendelijke groet, Edu engeland (Adres bekend bij Epafras)

geen geld Hier is het goed. Ik ben nu anderhalve maand hier in JVA Köln. Mijn straf begon 19 september en duurt tot juni 2015. Alles komt door alcohol, controledwang en autorijden in 2012, wat ik niet meer in mijn leven ga doen. In 2012 heb ik vierhonderd euro betaald. De rest kon ik niet betalen, want ik verdiende te weinig. Daardoor had ik financiële problemen. Maar een straf is niet eerlijk. Een politieman heeft gelogen dat ik auto heb gereden zonder rijbewijs, want dat is niet waar. Op de dag van controle hadden ze mijn rijbewijs al ingenomen voor vier weken. De politiechef had mijn autosleutel aan mij teruggegeven en niemand kon mijn auto terugrijden naar het huis van mijn vriendin in Köln. Een paar uur later kwam een politieman kijken bij mijn vriendin en raakte de auto aan. Hij zei dat deze nog warm was, waarop ik de sleutel moest inleveren. Ik zei nee en toen belde hij zijn collega’s en hebben ze de sleutel ingenomen. Een paar dagen later ontving ik een brief van de rechtbank. Ik heb geantwoord dat mijn rijbewijs was ingenomen en niemand anders de auto naar een parkeerplaats kon rijden. De advocaat die ze mij hebben gestuurd, heeft gezegd dat er iets gebeurd is met mijn antwoordbrief, want de rechtbank heeft al beslist. Dus nu is het te laat. Nu moet ik 9200 euro betalen of vastzitten voor veertig euro per dag tot ik klaar ben met betalen. De advocaat heeft gezegd dat wanneer ik de helft van het bedrag betaal, ze me vrijlaten en de rest kan ik in termijnen betalen. Ik heb familie, vriendin en vrienden allemaal om hulp gevraagd, maar helaas heeft niemand nu spaargeld. Ik heb gevraagd om werk in de gevangenis, het is niet leuk. Ik ben alleen in mijn cel, ik heb een radio, geen tv. Sommige mensen hebben wel een tv, maar ik nog niet. Wij krijgen drie maaltijden per dag, kleren worden een keer per week gewassen en lakens, wc-papier, zeep, tandpasta en tandenborstel worden verwisseld. Ik heb gevraagd om fitness of voetbal, maar ik heb nog steeds geen antwoord. Een sociale medewerker heeft mij gezegd dat mensen met een geldstraf het recht hebben om naar een open gevangenis te gaan, maar de aanvraag duurt vier tot zes weken. Ik heb het aangevraagd en wacht op antwoord. Ik ben nu ziek. De dokter heeft gezegd dat ik naar een chirurg moet voor een operatie. Afgelopen weekend was slecht. Ik had griep, hoofdpijn en voelde mij helemaal niet lekker, maar de bewaker hier zei dat ze geen medicijnen of arts hebben. Ik ben verbaasd, want dat is gevaarlijk. Ik ben blij dat de gedetineerdenbegeleiding van het Nederlandse consulaat van Düsseldorf bij mij op bezoek is geweest. Ik wil van mijn schuld af, bijvoorbeeld door een CJIB-geldstraf om een normaal leven te leiden in vrijheid en blijheid. Het is geen wonder dat de gevangenissen hier zoveel schuld hebben. Ik moet hier ook even Epafras bedanken voor hun Gezant, het bezoek van het consulaat, mijn penvrienden en alle Nederlanders van binnen- of buitenland. Vriendelijke groet, F. duitsland (Adres bekend bij Epafras)

28

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015


brieven

enorm veel pijn Ik ben als internationaal chauffeur gearresteerd op 3 juli 2012, met twee ton hasj in mijn oplegger. Vervolgens ben ik veroordeeld, zonder enig tastbaar bewijs, tot vier jaar en zeven maanden. Het kan hier in dit land nog veel erger, geloof mij, erger! Mijn vrouw werd in 2011 in het ziekenhuis opgenomen. Na onderzoek bleek dat ze een hersentumor had die niet te opereren viel, alleen te bestralen. Vervolgens ziekenhuis, ziekenhuis, ziekenhuis. In het begin van mijn detentie werd haar gezondheidssituatie steeds slechter. Het hele jaar ziekenhuis in en uit. In 2013 ging het nog meer achteruit en het einde van het jaar werd rampzalig en kritiek, met een hoop nare bijverschijnselen. Mijn advocaat heeft een paar keer geprobeerd om mij naar het ziekenhuis te krijgen, maar tevergeefs. Volgens de Spaanse justitie is het niet urgent genoeg! In mei 2014 is het verzoek nogmaals afgewezen. Op vrijdagmorgen 25 juli is zij overleden, 57 jaar. Ik heb haar niet meer kunnen zien, knuffelen, vasthouden, et cetera. Ook mocht ik niet naar haar begrafenis. Onze enige zoon (27) was en is er nog steeds totaal kapot van. Wij waren 34 jaar samen. Sinds twee jaar en twee maanden, zit ik hiervan dik in de stress. Dagen en nachten met haar problemen in mijn kop. Mijn zoon, die de laatste paar jaren met haar heeft samengewoond, haar heeft verzorgd, stond en staat overal alleen voor! Ik kan je zeggen dat ik heb geleden. Tot en met nu aan toe. Ik heb haar niet meer kunnen zien, knuffelen. Ik heb haar zelfs geen laatste eer meer kunnen, of mogen bewijzen. Dit doet zo enorm veel pijn, ik ben hier zo kapot van. Na bijna vier weken wil ik eigenlijk niet meer huilen, maar de tranen komen steeds weer vanzelf. Wat een asociale schoften van personen zijn het in hemelsnaam, die mij hiervoor geen verlof hebben gegeven. Dit is toch het zogenaamde Europa? Een Spaanse advocaat vertelde mij dat de p.i. in Spanje zolang mogelijk vasthouden, ontmoedigen en frustratie betekent. In mijn geval is dat tot nog toe goed gelukt. Proficiat en viva España!

Willem •

spanje

Houden van

douchen

Je moet altijd de waarheid rustig en duidelijk spreken. Ook als degene met wie je praat, onwetend of saai is. Probeer bij luidruchtige en agressieve mensen weg te blijven. Die zijn irriterend in geest. Als jij jezelf vergelijkt met anderen, dan word je waarschijnlijk jaloers en bitter. Er is altijd iemand die beter is dan jij, of minder. Veel mensen proberen hoge idealen te bereiken maar loop niet met een blinddoek om, want de wereld is vol met bedotterij. Je moet altijd jezelf blijven, ook als je plotseling een tegenslag hebt. Of als je veel angst hebt, wanneer je eenzaam bent, doe het dan kalmpjes aan met jezelf. Je hebt er recht op om hier te zijn, net zo goed als de bomen en sterren. Met alle ellende, gebroken dromen, is het even goed nog steeds een hele mooie wereld. Houd je hoofd op en probeer gelukkig te zijn, want er zijn zoveel mensen die van je houden. Houd op zijn minst van jezelf.

‘Ça va?’ Ik sta in gedachten verzonken. ‘Oui, ça va.’ Mijn bril is beslagen, ik zie niks. En ik ben moe, het is nog vroeg. Hij zegt iets over de ochtend. Ik mompel maar wat terug. Liever ga ik weer terug in mijn eigen gedachten. Het fantastische bouwwerk van mijn fantasie. Waar ik me fijn voel, waar het veilig is. Waar mijn doodgelopen werkelijkheid even niet tegen me staat te schreeuwen. Waar mijn dochtertje speelt en gelukkig is. Waar ik weer gewoon alleen maar haar vader ben en zij mij nodig heeft. We staan met z’n vijven te wachten tot we terug kunnen naar onze eigen cel. Het duurt lang vandaag. ‘Ben je Nederlander?’ Ik beaam het, vraag in het Nederlands: ‘Spreek je Nederlands?’ ‘...’ Niet dus. ‘Zit je alleen?’ Hij geeft niet op om conversatie te maken. ‘Nee.’ ‘Met wie?’ Ik wijs naar Karim, ‘Met hem.’ ‘Ik zit alleen.’ ‘Dat is goed.’ Ik zeg maar wat, ik heb niet echt een mening. Ik zou ook best alleen willen zitten, maar ik wil er niet om vragen. ‘Soms is het goed, soms niet. Je hebt weinig kans om te praten.’ Ah, natuurlijk. Dat verklaart veel. Ik herken hem nu ook, het is onze buurman! Een andere Marokkaanse meneer. Hij heeft pech dat ie mij deze ochtend voor een gesprek uitkiest. Ik ben zo communicatief als een betonnen paal. Hm, beetje onprettig beeld. Verkreukelde auto’s en zo. Als een loden pijp dan? Niet veel beter. Donkere steeg. Zo erg is het toch niet met me gesteld? Ik zou het mijn ‘slachtoffers’ moeten vragen. Mijn beste vriend die me na dertig jaar zomaar autistisch noemt. Of een andere vriend die ‘de weg die je ingeslagen bent’ niet kan goedkeuren. Kijk, dat krijg je nou van dat conversatie maken. Springt de rauwe werkelijkheid je vanuit het niets ineens weer in de nek. Gelukkig mogen we terug naar de cel.

John •

Jeroen •

engeland

belgië

(Adres bekend bij Epafras)

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

29


brieven

love in a hopeless place

Mijn naam is Leon, ik ben 41 jaar en ik kom uit Rotterdam. Op 11 april 2013 ben ik samen met drie Nederlanders en 1 Brit gearresteerd in Zuid-Spanje. Er werd in mijn bedrijf ruim 260 kg hasj gevonden. Vanaf het moment dat ik mijn handboeien om kreeg, sprak ik met mezelf af dat ik hier slimmer en fitter uit wilde komen. Er wordt ons transport en organisatie aangerekend en ik word (terecht) als de leider gezien. Na 6 maanden kregen wij een eis van 6,5 jaar en na precies 1 jaar moesten wij voorkomen. En dat is snel hier, want ik zit in deze gevangenis met een groep Nederlanders die hier zitten voor het kweken van wiet en die hebben na ruim 16 maanden zelfs hun eis nog niet gehad. Je krijgt hier de kans om een deal te sluiten en die was bij ons 4,2 jaar. Omdat er veel fouten zijn gemaakt in onze zaak, besloten we de deal niet te accepteren (geen huiszoekingsbevel, geen tolk, geen officiële arrestatie en nog veel meer) en voor de rechter te verschijnen. Met als uitslag: 4,9 jaar. Gegokt en verloren dus. Ik heb meteen mijn straf geaccepteerd (risico van het vak). Maar de anderen in mijn zaak, die een veel kleinere rol hebben gespeeld dan ik, gaan zeer terecht in hoger beroep. Sinds september weet ik ook de reden waarom ik hier terecht ben gekomen. Het schooljaar hier begon weer en in de Spaanse les ontmoette ik ‘Suzanne’, de liefde van mijn leven. Op een plek in de wereld, waarover we allebei nooit hadden durven dromen. We zijn begonnen met elkaar te schrijven en we schrijven elkaar elke dag minimaal een brief. Ik heb inmiddels meer dan 300 brieven van haar en zij van mij. En alles klopt, we zijn op elk vlak en in alles elkaars gelijke. Interesses, humor, emoties, gevoelens, seks, positiviteit, toekomstvisie, kijk op onze kinderen en zelfs onze geschiedenis komt op bijna alles overeen. Onze liefde is zo natuurlijk en overduidelijk dat, toen de sociaal werkster ons een keer samen zag, zij een zeer bijzondere uitzondering voor ons heeft gemaakt en ons heeft laten registeren als partners. Hierdoor konden wij privébezoek met elkaar regelen en dit hebben wij drie keer mogen doen, dat was geweldig! Elkaar kunnen vasthouden, zoenen en liefhebben op een plek waar normaal geen privacy bestaat. Suzanne is twee maanden geleden overgeplaatst naar een gevangenis voor afgestraften (zij is tot 3 jaar en 3 maanden veroordeeld) en we zijn nu weer terug naar alleen schrijven met elkaar. En we mogen elkaar twee keer per maand vijf minuten bellen. Maar we zijn vol vertrouwen over onze toekomst samen. En zodra ik word overgeplaatst naar een gevangenis voor afgestraften, zal de sociaal werkster er alles aan doen om ons bij elkaar in dezelfde gevangenis te plaatsen. Ik ben zelfs helemaal geaccepteerd door haar dochter van twintig. Daar heb ik volop contact mee en ik vind dit zeer bijzonder en volwassen van haar. Vooral omdat haar ouders nog getrouwd zijn. Suzanne is al 23 jaar getrouwd. Dit is niet zomaar een flirt, zoals je ziet. Haar dochter zegt: jullie zijn perfect voor elkaar en ze vindt me nu al een geweldige stiefvader. Ik heb in mijn leven nog nooit de behoefte gehad om te trouwen met iemand, maar ik heb bij Suzanne geen enkele twijfel. Zij is mijn soulmate. Ik heb nog nooit zoveel liefde gevoeld en nog nooit zoveel liefde ontvangen. Toen ik hier binnenkwam, woog ik te veel en was ik niet goed bezig met mijn leven. Ik waardeer de kleinste dingen inmiddels weer. En ik ben door te gaan sporten al meer dan 17 kilo afgevallen. Ik voel me geweldig, ik kan niet wachten om weer bij Suzanne te zijn en straks in Nederland mijn kinderen weer te zien. Om daarna de tweede helft van mijn leven te gaan vieren. Zo zie je maar dat je overal de liefde kunt vinden, zelfs op een plek als deze op de wereld. We found our love in a hopeless place. Met vriendelijke groet, Leon spanje

P. S. Schrijven mag altijd! (Adres bekend bij Epafras)

Wachten op verblijfsvergunning

Een jaar geleden schreef ik over mijn verblijf in de gevangenis van Kentucky en hoewel ik in juni mijn straf uitgezeten had, zit ik nog steeds vast. De reden is mijn verblijfsvergunning, welke momenteel herbeoordeeld wordt. Hoewel dat ongeveer drie dagen zou duren, zit ik al vier maanden extra vast, nu door de firma List & Bedrog: ‘Homeland Security’. De eerste zes weken werd er verteld dat mijn dossier zoek was en ik niet vrijgelaten kon worden. Na acht weken had de immigratiedienst de aanklacht verzwaard, wat later door de rechter teniet gedaan werd. In plaats van vrijgelaten te worden, ging de aanklager in hoger beroep tegen de immigratierechter en dat wordt pas over drie maanden behandeld. Al die tijd moet ik nog steeds vastzitten. Ik ben overgeplaatst naar een andere faciliteit voor buitenlanders en dat zijn voornamelijk illegalen uit Zuid-Amerika. De sfeer is beter dan onder de Amerikanen, die veelal drugsverslaafden zijn. De drugsproblematiek is enorm in de VS. Het bizarre is dat ik niet eens de optie heb om mijn verblijfsvergunning op te geven. Ik moet door de hoger beroepsprocedure, of ik wil of niet. Ondertussen schrijf ik met een aantal Nederlandse lotgenoten. Met sommigen direct en met anderen via Epafras. Ik raad iedereen aan om eens een briefje te sturen. We weten allemaal hoe fijn het kan zijn om post te krijgen en anderen een hart onder de riem te steken. Ik wil heel graag Epafras bedanken voor het tijdschrift, de persoonlijke steun en het bezoek dat ik gehad heb. Heel veel succes aan iedereen. Geloof in jezelf en help een ander, al is het maar door te luisteren.

Arnold

30

• verenigde staten • (Adres bekend bij Epafras)

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2015


brieven

terugkijken op mijn leven Mijn naam is Carlos Maduro, ook bekend als Francisco Perez. Ik ben op 9 augustus 1967 geboren in San Nicolaas. Toen ik nog jong was, hadden mijn ouders veel ruzie met elkaar. Ik was nog maar een kleuter van vier jaar oud toen mijn ouders gingen scheiden. Mijn moeder en ik verhuisden naar de prachtige stranden van Aruba. We gingen daar wonen, wat beter was dan vakantie. We belandden in een rustig stadje aan het strand, dat San Nicolaas heet. Kort hierop opende mijn moeder een leuke kleine bar in het hart van San Nicolaas. Ik had een zware jeugd. Ik groeide op zonder mijn biologische vader en als jongen belandde ik vaak in moeilijkheden. Mijn moeder trouwde met een goede man. Zijn naam was Juan Maduro. Hij voedde me op als zijn zoon. Het enige nadeel was dat hij nogal veel dronk, maar hij was een goede man. Toen ik 18 was verhuisde ik naar Amerika. Ik verhuisde van de witte zandstranden van het prachtige Aruba naar de vervuilde straten van New York City. Toen ik 19 was kwam ik voor het eerst in aanraking met de politie. Ik had een hoop verdovende middelen bij me, en ik kreeg 5 jaar voorwaardelijk (‘probation’). Dat was meen ik in 1986. Kort daarna, in 1987, verhuisde ik naar Pennsylvania. Ik bleef uit de problemen van 1987 tot 1989. In december 1989 werd ik betrapt in Reading, PA, met drugs terwijl ik voorwaardelijk vrij was. Ik kreeg daar 10 tot 20 jaar gevangenisstraf voor. Ik zat 9 jaar en kwam toen voorwaardelijk vrij en wilde een nieuw leven beginnen. Ik bleef in Pennsylvania, maar door wanhoop kwam ik weer in the game. Mijn droom eindigde. Op 18 mei, 2000 werd ik opgepakt voor poging tot moord en een reeks andere aanklachten. Een zogenaamd slachtoffer noemde mijn naam tegen de politie met betrekking tot een schietpartij, omdat zij hem bedreigden met arrestatie. Mijn zaak kwam voor en ik verloor. Ze gaven me nog eens 20 tot 40 jaar en 7 tot 14 jaar in de staatsgevangenis van Pennsylvania. Ik had een vriend hier in de gevangenis in D-block die een cursus creatief schrijven volgde in deze gevangenis, S.C.I. Dallas. Hij vroeg aan mij om een kort verhaal te schrijven zodat hij het aan zijn leraren kon overhandigen. Ik werd meteen verliefd op het schrijven. Ik begon te reflecteren over mijn leven en ik ontdekte dat het een uitstekend verhaal voor een boek zou zijn. Ik dacht dat mensen buiten misschien geïnteresseerd zouden kunnen zijn in hoe ik opgegroeid ben en mijn levenservaringen. Mijn boek met de titel Halfway to love heb ik in 2006 geschreven, maar het is pas in januari 2013 gepubliceerd. Ik heb gedurende die tijd nog 10 boeken geschreven. Volgende maand komt mijn volgende boek uit. De titel hiervan is: Alfredo on the Road to the Riches. De reden waarom ik deze boeken schrijf is, omdat ik dan weer terugkijk op mijn leven en dan zie ik zoveel dingen die ik zou willen veranderen. Maar ik kan ze niet meer veranderen. Misschien kunnen de jongere lezers begrijpen waar ik doorheen moest en kunnen ze zo betere beslissingen maken voor zichzelf, zodat zij niet terechtkomen in situaties waar ik in terecht ben gekomen. Ik denk ook dat deze boeken mijn leven hebben veranderd in die zin dat ik de fouten die ik in het verleden heb gemaakt niet nog eens zal maken. Men zegt: ‘Het leven is eenvoudig, je maakt keuzes en dan kijk je niet meer om.’ Maar voor mij geeft terugkijken de kans om mijn leven naar het oppervlak te brengen, en het aan jou te overhandigen. Het verwoorden van wat me zo na ligt. Je kunt mijn boeken op Amazon.com vinden voor Kindle en Ipad, en bij Barnes & Noble.

OPROEP Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook direct contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje en in mindere mate voor Engeland geldt, dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag van een Bijbel de locale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, suggesties, ingezonden brieven, verhalen en gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw brief, verhaal enz. bestemd voor publicatie in Gezant uit Nederland, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. Je kunt schrijven naar:

Kind regards,

Francisco Perez verenigde staten (Adres bekend bij Epafras)

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht Nederland

g e z a n t u i t n e d e r l a n d • n u m m e r 1 • 2 0 15

31


ac h t e r o p

column

Rein Gerritsen

Blijf communiceren Of ik even 6.000 euro wilde betalen, meldde de eindejaarafrekening van de energiemaatschappij. En, o ja, als ik niet snel betaalde dan kwamen er nog herinnerings- en incassokosten bij kijken, plus wettelijke rente. De betaling van zo’n naheffing deed me vermoeden dat we het gasverbruik van een crematorium aan huis hadden en niet dat van een normale eengezinswoning. Een medewerker van de gasleverancier vertelde me vriendelijk dat er inderdaad een openstaande rekening stond over het jaar 2013. ‘Graag binnen drie dagen betalen, anders moeten we overgaan tot incasso en afsluiting.’ ‘Ja maar, mevrouw. De grafiek gasverbruik op de website laat zien dat ik de afgelopen acht jaar zo’n 1.000 kuub gas per jaar afneem en geen 11.000 kuub. Zou het kunnen zijn dat hier sprake is van een vergissing?’ ‘Meneer, dat weet ik niet. Het enige wat ik weet, is dat u binnen drie dagen moet betalen.’ Een andere medewerkster suggereerde dat er iets was misgegaan met de plaatsing van een nieuwe gasmeter in augustus. ‘Heeft u een foto genomen van de monteur en de gasmeter?’ ‘Nou nee.’ ‘Tja, dan kan ik u niet verder helpen.’ Als deze situatie zich vlak na mijn vrijlating zou hebben voorgedaan, brom ik je dat ik weer opgepakt zou zijn voor een geweldsdelict. Dit is namelijk het spul waarvan recidive gemaakt is. Na een aantal keren van het kastje naar de muur gestuurd te worden, had ik de leverancier met een bezoekje vereerd en hier en daar wat medewerkers over de balie getrokken, tot er iemand was die echt wilde luisteren. Je weet dat iets niet waar is, maar je wordt aan alle kanten gedwarsboomd. Om woest van

te worden. Daarbij is een schuld van 10.000 euro om te lachen van verdriet, in de wetenschap dat je daar nooit uitkomt, maar deze bedragen van een paar duizend euro slopen je weerstand uiteindelijk. Tegenwoordig weet ik hoe ik met dit soort situaties moet omgaan: ken je feiten, blijf rustig maar vasthoudend en stuur snel aan op een definitieve oplossing. Schuif niets op de lange baan, want dit soort problemen, zo is mijn ervaring, planten zich voort als konijnen. Kortom, blijf communiceren. Toch is dat maar net wat je moet kunnen: communiceren. Veel gedetineerden en exbajesklanten zijn daar slecht op toegerust. Vaak, ook al staan ze in hun recht, lossen ze problemen op een verkeerde manier op. Zo heeft het geen zin hier je kop in het zand te steken en te hopen dat ze je met rust laten. Dat zal niet gebeuren. Praat. En als dat niet lukt, vraag om hulp. Dat klaart de lucht. Hoe het verhaal afliep? De installatiemonteur had per ongeluk een 1’tje teveel genoteerd, resulterend in een rekening voor 10.000 kuub extra gas. In plaats van 6.000 euro bijbetalen, kreeg ik na een halfjaar 900 euro terug. Jammer genoeg kon ik geen wettelijke rente en incassokosten in rekening brengen.

Rein Gerritsen heeft vastgezeten in Nederland en heeft daarover de boeken Knock-out, 13 Ongelukken en Filosoof in de bajes geschreven. Hij maakt jullie in zijn column deelgenoot van zijn ervaringen.

Paasgroetenactie Bij dit nummer van de Gezant zitten ansichtkaarten. Gedetineerden in Nederland maakten het ontwerp van de kaarten. Mensen die horen bij de gemeenten van de Protestantse Kerk in Nederland sturen ze naar je toe via dit blad. Ze doen dat met Pasen omdat zij juist met Pasen sterk beleven dat er altijd een nieuw begin is. Voor henzelf en voor anderen. Ze wensen je alle goeds toe.

Cobien van Koeverden

de rechter

coördinator paasgroetenactie

jesse van muylwijck

Profile for Comeback

Comeback #1 2015  

Tijdschrift voor Nederlandse gedetineerden in het buitenland.

Comeback #1 2015  

Tijdschrift voor Nederlandse gedetineerden in het buitenland.

Advertisement