Comeback 4 2021

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

KERST: EEN GLIMP VAN GOD

N U M M E R 4 • 2021

‘WE PROBEREN IEDEREEN THUIS TE KRIJGEN’ Hobbels op de weg terug naar Nederland

STICHTING HERSTEL & TERUGKEER Frans en Toon helpen (ex)gedetineerden en hun familie

OUDER & KIND

CONTACT IN DE VORM VAN EEN CADEAUTJE


PUZZEL

D D A L G U U R K I N D E K E

E IJ I E A L E O U E E V A Z I

W R R L S K U B K L E K E P T

I T A F IJ N W H B S V L N E I

IJ S M S Z U E G W I E L W N D

S D T T E S N W B E R I A T A

V E N E L A R T S L I K R M R

R W N D Z A IJ S B A A N M V T

IJ S R E G N I L S O S E D S N

N T E N T G T J K R M I R R E

T A V T T E A E E D U O K E V

E A L O S A I D L F V O E N D

R H I C L P R N K A A R S I A

D C Z H U E D E E T T T L D E

R S E T H C A D E G T S R E K

© www.puzzelpro.nl

9 8

4 2 5 8 6 6 7 3 9 5 2 3 1 7 8 3 9 5 7 3 5 2 9 8 6 4 4 2 5 4 8 4 3 7 2 9 4 7 1 8 3 7 2 9 8 5 3 7 1 9 3 5 6 2 6 2 8 4 1 9 1 7 6 7 6 5

2

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

7 4 3

9 2 6 3

7

1 1

9 7 5

9 1 2

8

8

9

4 6 2

3

2 4 3

3 9 7 8 9 7

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 31).

ADVENT DINER ELFSTEDENTOCHT EZEL GENIETEN GLAD GLUHWEIN GUUR HERDERS HULST KAARS KERSTGEDACHTE KINDEKE KNUS KOUD KRIBBE MARIA MIRRE PEKEL PIEK S C H A AT S W E D S T R I J D SJAAL SLINGERS SNEEUWBUI S TA L STER STRALEN STROOIEN TRADITIE VLAM VORST VRIESKOU WARM WENS IJSBAAN IJSVRIJ IJZEL ZANG Z I LV E R

6 4

1

9

9

5

4 7

3 1

8

WOORDZOEKER

7

3

3 6 9

2 4

SUDOKU Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL ‘Mijn vader woont in Rio’ zegt Lisa in de film met dezelfde titel. Zij woont met haar moeder in Nederland. Als ze hem steeds meer gaat missen, verkoopt ze de postzegelverzameling van haar grootvader zodat ze naar hem toe kan reizen. Lisa weet niet dat haar vader in de gevangenis zit. Het hoofdartikel van deze Comeback gaat over kinderen met een ouder in detentie. En wat jij als ouder kunt doen om contact met ze te houden en hoe je vader of moeder voor ze kunt zijn, ook als je vastzit. Een goed thema voor de Kerstdagen: het feest dat gaat over de geboorte van het kind Jezus, in een stal, omringd door schorriemorrie. Een teken van hoop. Als je je familie of kinderen een Kerstkaart wilt (laten) sturen namens jou, dan kun je dat met de antwoordenveloppe aan Epafras doorgeven. Net zoals je kunt vragen om een cadeau voor je kind, namens jou. Ook daarover lees je in deze Comeback. En verder vind je als vanouds nieuws uit binnen- en buitenland, brieven en gedichten van andere gevangenen en een juridisch artikel over de nieuwe wet in Nederland over VI en wat dat voor jou kan betekenen als je overgeplaatst wordt. Voor het nieuwe jaar 2022 sturen we een Bajesagenda mee. Om de dagen te tellen en om te weten dat je niet vergeten wordt. Geen dag. We wensen je goede feestdagen – waar je ook bent.

NIEUWS BINNENLAND OUDER & KIND

04 08

GELOOF

12

NIEUWS BUITENLAND INTERVIEW

14 16

COLUMN SANDRA SPORT VRAAG & ANTWOORD

19 20 22

INTERVIEW

24

BRIEVEN ACHTEROP

27 32

Hulp voor gedetineerden die een goede ouder willen zijn voor hun kinderen

Je kunt je in de gevangenis van God en alle mensen verlaten voelen

Toon en Frans van stichting Herstel & Terugkeer proberen iedereen te helpen

De Nederlandse regeling over de voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) is gewijzigd

De advocaten van Lawyers Across Borders vertellen over de hobbels op weg terug naar Nederland

Nienke van Dijk

CORRECTIE: WOTS EN PERU In het vorige nummer van Comeback is in het artikel over Strafoverdracht Peru weggevallen uit het overzicht met WOTS landen. Maar met Peru is wel een verdrag, en strafoverdracht is dus wel mogelijk vanuit dat land!

DIRECTEUR EPAFRAS

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Sofie Bollen & Veerle Goudswaard / Dutch&Detained en Robert Malewicz & Aimée Timorason / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Mobiel +31 (0)6 - 255 90 281 (voor gedetineerden, familie en naasten) Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

3


NIEUWS BINNENLAND

Ridouan T., de hoofdverdachte in het Marengo-proces, heeft maandenlang contact kunnen houden met de buitenwereld, hoewel hij in beperking zat. Zijn 38-jarige neef Youssef T., die ook een van zijn advocaten is, bezocht hem in de extra beveiligde inrichting in Vught. De neef is nu aangehouden. Tijdens de bezoeken zouden boodschappen over en weer zijn doorgegeven. In december 2019 werd Ridouan T. in Dubai gearresteerd. Op dat moment was hij al anderhalf jaar de meest gezochte crimineel van Nederland, schrijft de Volkskrant. Drie dagen na zijn arrestatie werd hij in het diepste geheim naar Nederland gevlogen en opgesloten in Vught. Ridouan T. zou onder meer een gewelddadige ontsnappingspoging aan het beramen zijn geweest, blijkt uit de onderschepte communicatie.

ANP

Mark Rutte

FORMATIEPERIKELEN

In maart waren er verkiezingen voor de Tweede Kamer. Ongeveer een half jaar later, op 31 oktober, is een record gebroken. De formatie van een nieuw Kabinet is met 225 dagen de langste ooit. En, volgens Trouw, ook de vreemdste ooit. Een politieke dollemansrit. De partijen die voor de verkiezingen nog samen met premier Mark Rutte in de regering zaten, zien het direct na de verkiezingen niet meer met hem zitten. De ChristenUnie wil niet meer in een kabinet-Rutte plaatsnemen. D66 en CDA dienen een motie van afkeuring in tegen Rutte. Een alternatief voor de motie van wantrouwen (het wegsturen) dat de andere partijen willen maar die zij niet willen steunen. Beschadigd maar elastisch gaat Rutte verder. Vervolgens sluiten de verschillende partijen tijdens de onderhandelingen dan weer die, en dan weer deze uit. Om tot verbazing van iedereen in oktober weer met het oude viertal van VVD, D66, CDA en CU om de tafel te gaan zitten. Dus ze dronken een glas, ze deden een plas, en alles bleef zoals het was? Toch niet helemaal. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dit keer geen boekwerk van een regeerakkoord te schrijven, maar een dun document. De reden hiervoor, schrijft Trouw, lijkt de gewenste nieuwe bestuurscultuur. Nu ligt de macht vooral bij het kabinet en de coalitie, en kijkt de oppositie toe. Met een dun akkoord krijgt de minister meer te zeggen over de uitvoering van zijn beleid. Ook het parlement krijgt dan meer invloed, omdat niet alles op voorhand is geregeld.

4

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

ANP

NEEF EN ADVOCAAT RIDOUAN T. AANGEHOUDEN Condoleanceregister voor Derk Wiersum

ZWARE STRAFFEN VOOR MOORD OP DERK WIERSUM Twee mannen zijn veroordeeld tot 30 jaar celstraf voor de moord op advocaat Derk Wiersum op 18 september 2019. De raadsman van de kroongetuige uit het Marengo-proces werd in zijn eigen straat doodgeschoten. Vermoed wordt dat Wiersum vanwege zijn bijstand aan de kroongetuige is doodgeschoten, dit is echter niet bewezen. Het Marengo-proces is de strafzaak tegen zeventien personen, onder wie Ridouan T., die verdacht worden van een reeks moorden en moordpogingen tussen 2015 en 2017. Dat hun slachtoffer advocaat was, woog zwaar mee bij de veroordeling van Giërmo B. en Moreno B., schrijft NRC. Zij kregen hogere straffen dan gemiddeld voor een enkelvoudige moord.

HULP VOOR EX-GEDETINEERDE JONGEREN In een Rotterdams experiment krijgen gedetineerde jongeren drie jaar lang intensieve begeleiding, schrijft NRC. Vijf jongerencoaches werken mee aan de proef. Het experiment moet bijdragen aan een nieuwe manier voor Rotterdam om jonge ex-gedetineerden te begeleiden. De doelgroep zijn niet de echte beroepscriminelen, maar gedetineerde jongeren met bijvoorbeeld jeugd-tbs. Er zitten ook ‘hitters’ (High Impact Targets) tussen, die zijn veroordeeld voor overvallen, straatroof, geweld of drugshandel. Afgelopen zomer was er veel geweld in de stad. Vooral de dood van Joshua uit de Rotterdamse wijk Beverwaard was schokkend. Hij was vijftien jaar – net als de verdachte. Het experiment kostte vorig jaar bijna 19.000 euro per jongere. De gemeente betaalt ook mee aan de vergelijkbare, intensieve proef LeefMEE, bedoeld voor 32 mensen met een lichte verstandelijke beperking.


NIEUWS BINNENLAND

In augustus nemen de Taliban de macht over in Afghanistan. Nederland heeft er een ambassade, en tot 2015 maakte Nederland ook deel uit van internationale missies. Mensen die voor Nederland hebben gewerkt of werken, moeten zo snel mogelijk het land uit. De evacuatie verloopt echter traag en chaotisch en zo komen zij in groot gevaar. Het leidt tot het aftreden van twee ministers. Minister Sigrid Kaag van Buitenlandse Zaken en Ank Bijleveld van Defensie. Kaag stapt zelf op. Haar collega kan dan niet achterblijven. Ook Ankie Broekers Knol ligt onder vuur. Zij gaat als Staatssecretaris voor Justitie en Veiligheid (VVD) over asielzaken. Ze noemt een onwaarschijnlijke aantal asielzoekers die Nederland zou overstromen. ‘Meer dan 100.000’ komen eraan. Maatschappelijke organisaties stellen dat het werkelijke aantal mensen een fractie hiervan is, schrijft NRC. In een inventarisatie komen Vluchtelingenwerk, Cordaid, Free Press Unlimited en vertegenwoordigers van tolken uit op maximaal een paar duizend. Begin oktober komen de eerste berichten over mishandelingen onder de achterblijvers in Afghanistan; niet veel later valt de eerste dode.

DE CORONAPAS De coronapas is een bewijs dat je gevaccineerd bent of negatief getest bent. Als dat zo is, krijg je een QR code op je telefoon, waarmee je toegang krijgt. De coronapas zou tijdelijk schreef NRC eind oktober. Maar het vaccinatie- en testbewijs is op veel plekken nog steeds verplicht, de vraag is voor hoe lang deze maatregel nog blijft bestaan. De eerste weken werd er nog lang niet altijd naar gevraagd. Wel is een aantal bedrijven dat de controle aan de laars lapt een boete in het vooruitzicht gesteld. Vier restaurants in Utrecht, Rotterdam, Nijmegen en Maastricht, werden gesloten.

ANP

NEDERLAND ONDERSCHAT GEVAAR TALIBAN

Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen mee in de Mars met de Moeders

TOESLAGENAFFAIRE: 1.115 KINDEREN UIT HUIS GEPLAATST De kinderopvangtoeslagaffaire die ervoor zorgde dat mensen vaak ten onrechte grote bedragen terug moesten betalen aan de Belastingdienst leidde tot veel meer dan alleen financiële problemen. Van uithuisplaatsingen wordt vermoed dat een deel verband houdt met toeslagenaffaire. Van 2015 tot 2021 ging het om 1.115 kinderen. Een jongen vertelt in de Volkskrant dat hij acht was toen de politie hem en zijn twee jaar jongere broer kwam ophalen. ‘Mijn moeder was zo kapot van de schulden dat ze was gaan drinken.’ De cijfers laten zien dat het effect van het overheidsfalen rond de kinderopvangtoeslag nog maar voor een deel bekend is. Wat de kinderen meemaakten, is nog niet volledig uitgezocht. Zij kregen te maken met plotselinge armoede, dakloosheid, scheidingen – en (dus) soms met uithuisplaatsingen.

DE ACCEPTGIRO VERDWIJNT

ANP

Bijna niemand betaalt er nog mee, daarom verdwijnt de acceptgirokaart in 2023. Dit schrijft de NOS op haar website. Betaaldienstverlener Currence stopt op 1 juni 2023 met het verwerken van de gele papiertjes. Volgens Currence is het gebruik van de acceptgiro enorm snel teruggelopen. Het overgrote deel van de verstuurde acceptgiro's wordt weggegooid omdat er al via mobiel bankieren of internetbankieren is betaald. De acceptgiro werd in 1977 ingevoerd, eerst als ponskaart voor computers, midden jaren ‘80 als een blauwe kaart die door klanten kon worden ingevuld en daarna door de computer kon

worden gelezen. In 2002 werd het briefje geel en kwamen er euro’s op te staan. Op het hoogtepunt in het midden van de jaren ‘90 werden er 300 miljoen acceptgiro's per jaar verwerkt.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

5


NIEUWS BINNENLAND

WIKI COMMONS

MISSTANDEN IN DE SPORT

Bij de Olympische Spelen van 2021 haalde Nederland een recordaantal medailles en eindigde in de medaillespiegel op de zevende plaats. In topsport wordt geïnvesteerd en wordt veel van de sporters verwacht. Dat dat niet altijd gezond is, of op een gezonde manier gaat, blijkt volgens Trouw uit de misstanden die er in de topsport óók zijn. O.a. in het turnen, dansen, de triatlon en de Kungfu sport. Afgelopen jaar dienden ongeveer 100 turnsters een aanklacht in. Bij de triatlon was er sprake van verwaarlozing, mishandeling en machtsmisbruik. Triatleten hadden hierdoor te kampen met depressies, eetstoornissen, chronische pijn en zelfmoordneigingen. Uit wetenschappelijk onderzoek is bekend dat relatief jonge, ambitieuze mensen niet snel klagen. Ze zoeken de fout bij zichzelf. Het gevaar van grensoverschrijdend gedrag ligt daardoor op de loer. De overkoepelende sportorganisatie NOC*NSF heeft na bijna een jaar klachten in de turnwereld, oprechte excuses aangeboden aan de turnvrouwen. In de andere sporten lopen nog onderzoeken.

TATA STEEL WIL VAN STEENKOOL AF Tata Steel in IJmuiden heeft besloten staal te gaan maken met waterstof in plaats van met kolen. Kiezen voor dit ‘groene staal’ gebeurde onder druk. Gemeenten in de buurt waren de vervuiling en overlast meer dan zat. Wethouders van Beverwijk, Heemskerk en Velsen accepteerden niet langer dat de staalfabrikant de gezondheid van de IJmondbewoners bedreigde, schrijft de Volkskrant. De Indiase eigenaar steunt de nieuwe strategie van het bedrijf in IJmuiden. Maar het is onduidelijk of die daar ook in wil investeren. Formeel staat het bedrijf in IJmuiden te koop. ANP

WE KRIMPEN!

Tata Steel in IJmuiden

Jarenlang waren de Nederlanders de langste mensen ter wereld. Dat zijn ze nog steeds maar de vraag is voor hoelang. Alweer een tijdje krimpen we. Dat schrijft NOS. nl op gezag van het CBS, het Centraal Bureau voor de Statistiek. Vrouwen die in 2001 zijn geboren, zijn 1,4 cm korter dan vrouwen die in 1980 zijn geboren. Tussen 1930 en 1980 groeide het gemiddelde met ruim 5 cm, bij de mannen zelfs 8,3 cm. De oorzaak van de krimp is niet bekend. Oorzaken die worden genoemd zijn migratie (maar ook Nederlanders zonder migratieachtergrond krimpen) en ongezonder eten.

ZOMBIES OP DE DANSVLOER

Mediamagnaat John de Mol hevelde een oude danswedstrijd over naar onze tijd en maakte er een live tv-programma van. Het programma was afgeleid van de film ‘They shoot horses, don’t they’, die speelt tijdens de Depressie in de VS. Half oktober was de finale waarin 100 stellen 50 uur non-stop gingen dansen. De winnaar kreeg een geldprijs. 100 stellen mochten meedoen. De werkelijkheid benaderde de film erg goed. Kijkers zagen mensen met blessures, geknakte ruggen en hallucinaties. Een deelneemster had zichzelf na 43 uur zonder slaap niet meer onder controle, schrijft de Volkskrant. De tranen bleven maar stromen. Een lichtpuntje voor de deelnemers: in de film vielen sommige dansers er dood bij neer. Bij John de Mol bleven ze in leven.

6

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Deelnemers van de dansmarathon


NIEUWS BINNENLAND

HULP BIJ ZELFDODING Hulp bij zelfdoding is in Nederland verboden. Twee mensen die dat volgens het OM toch deden, zijn opgepakt. Alex S. handelde in het ‘Middel X’, een wit poeder dat zou moeten zorgen voor een humane dood. Volgens het OM zijn minstens vijftien mensen overleden na aankoop van het middel bij S., meestal samen met een antibraakmiddel. Hij verkocht het o.a. via Marktplaats. De handelaar zou daar ruim 55.000 euro mee verdiend hebben. Alex S. rekende 30 euro voor het zelfdodingsmiddel, en 15 voor het antibraakmiddel, meldt Trouw. De handelaar heeft autisme en lijdt aan morbide obesitas (een dodelijke vorm

In sommige steden rijden ze elkaar al bijna van de sokken. Flitsbezorgers van bedrijven die claimen binnen 10 minuten boodschappen aan huis te leveren. Je belt ze en bijna direct kun je je honger naar pindakaas stillen. Deze vorm van supersnelle boodschappenbezorging is een hype in de grote steden, schrijft NRC. Met name het Turkse Getir en het Duitse Gorillas investeren honderden miljoenen in uitbreidingsplannen. Gorillas is zelfs een van de snelst groeiende startups van Europa. Maar die groei heeft een prijs, schrijft de krant. De bezorgers klagen. Ze staken, omdat ze hun salaris niet uitbetaald krijgen, of maar een deel ervan. De tienminuteneis ervaren veel bezorgers als onhaalbaar, en de grote vierkante rugzakken waarmee ze moeten fietsen, overschrijden volgens hen regelmatig het maximumgewicht van tien kilo. Ook buurtbewoners en gewone winkels vinden de oprukkende flitsbedrijven vaak maar niks. De bedrijven werken vanuit voorraadpunten in de buurt. Vaak zijn dat leegstaande winkels. Ze worden beplakt met folie om de concurrentie niet te laten zien hoe ze het doen.

Middel X

valt het te betwijfelen of het Middel X echt zorgt voor een zachte dood. Deskundigen zeggen dat het vaak een ernstige doodsstrijd oplevert, met veel kramp en pijn met verwondingen en braken.

ANP

NIEUWE TREND: FLITSBEZORGING

van vetzucht). Hij vindt dat middel X vrij beschikbaar zou moeten zijn, en wil het zelf ook kunnen innemen als hij te dik wordt om nog op te kunnen staan. Alex S. is lid van de Coöperatie Laatste Wil (CLW). De voorzitter van die coöperatie, Jos van Wijk, is ook gearresteerd. Hij wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie die hulp geeft bij zelfdoding of plannen hiertoe. CLW zet zich in voor een waardig levenseinde, zonder tussenkomst van een arts. In 2017 maakte de coöperatie ‘Middel X’ wereldkundig. Het ledental groeide daarna explosief, tot ruim 27 duizend nu. Volgens het tv-programma Nieuwsuur

Bezoekers laten hun coronapas scannen op de kerstmarkt in Valkenburg

DAAR GAAN WE WEER

ANP

Begin november moeten premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge op een persconferentie toch weer maatregelen aankondigen om het coronavirus in toom te houden. Dit omdat de ziekenhuisbezetting weer sneller dan voorzien oploopt, schrijft de Volkskrant. 12 miljoen Nederlanders is gevaccineerd, grofweg 85% van de samenleving. De 15% ongevaccineerden veroorzaken de helft van de ziekenhuisopnames. Van de gevaccineerde personen die in het ziekenhuis moeten worden opgenomen hebben 7 van de 10 ernstige onderliggende klachten. Daar gaan we weer. Al is de bereidheid de adviezen op te volgen er nog wel. Rutte en De Jonge raadden aan de 1,5 meter afstand weer aan te houden, de spits te mijden en thuis te werken. Mondkapjes worden weer verplicht. Ook het laten zien van de coronapas, (het inentingsbewijs) wordt vaker verplicht en moet beter worden nageleefd. Maar de verplichting er eentje bij je te hebben als je naar je werk gaat, zoals in Italië, komt er in Nederland voorlopig niet.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

7


H OO F DA RT I K E L

PROGRAMMA KINDERCADEAU

‘ PAPA VERZON ZELF HET CADEAUTJE’ Stichting Gevangenenzorg Nederland denkt aan meer dan de gedetineerden zelf. Ook kinderen en families krijgen aandacht. Een van de liefste dingen die ze doen is de kinderen een verjaardagscadeautje brengen van hun vader, of soms moeder. Dankzij Epafras kunnen ook mensen die in het TEKST & FOTO'S: Marjolein van Rotterdam buitenland vastzitten meedoen.

V 8

andaag mag Comeback mee met vrijwilliger Harma. Samen gaan we een cadeautje bezorgen voor

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Belle, die een paar weken geleden 5 jaar geworden is. Op de achterbank van de auto ligt het pakje. Haar vader heeft bedacht wat

ze krijgt. Hij heeft een verlanglijstje doorgegeven aan Programma kindercadeau, een project van Gevangenenzorg Nederland. Gevangenenzorg zorgt voor een vrijwilliger, die als een postillon d’amour het pakje van papa naar zijn dochter brengt. Harma deed het al honderden keren. Sinds 2010 is ze een van de vaste bezorgers in Oost-Nederland. 'Ik denk dat ik al 500 verjaardags- en Kerstcadeautjes heb bezorgd. Een keer zelfs 14 op een dag. Elke keer weer doe ik het ontzettend graag. Ik zeg nooit nee als er een verzoek komt een cadeautje te bezorgen. Echt nooit. Als ze nu bellen of ik morgen weer wil gaan, zeg ik ‘Ja!’. Het


H OO F DA RT I K E L

Programma kindercadeau is het mooiste deel van al het vrijwilligerswerk voor gevangenen dat ik doe. Omdat kinderen onschuldig zijn en veel last kunnen hebben als een van hun ouders in de gevangenis zit. Hun papa of mama is gestraft, maar zij hebben ook straf, net als hun andere ouder en de rest van de familie. Terwijl zij allemaal niets hebben gedaan. Je merkt aan ze hoe ze zich voelen. Als een jongetje aan je vraagt of je papa hebt gezien. Of een kind vertelt dat het zijn mond voorbij heeft gepraat en hij nu op school gepest wordt… Ze zijn vaak zó verdrietig. Dan is het mooi als je een lichtpuntje kunt zijn, ook al is het maar klein.' SCHAAMTE Heel veel kinderen met een gedetineerde vader of moeder hebben problemen. Ze hebben last van verdriet, boosheid, gemis, eenzaamheid en schaamte. Ze zijn loyaal aan hun vader of moeder, maar begrijpen niet wat er gebeurt, of denken dat papa (of mama) hen in de steek laat. Ze schamen zich zo erg, dat ze niemand vertellen dat hun vader of moeder in de gevangenis zit. Vaak schamen ook degenen die hen verzorgen zich. Zij durven het niet aan hun kinderen te vertellen dat papa of mama in de gevangenis zit. 'Lang niet alle kinderen van gedetineerden weten waar hun vader is', vertelt Harma terwijl we in de auto zitten. 'Veel kinderen zien hun vader minder en krijgen dan een verhaal te horen. Papa is weg met de vrachtwagen. Papa moet voor zijn werk in het buitenland blijven. Papa mist jullie maar kan nog niet naar huis komen. Het is altijd moeilijk. Wel vertellen is moeilijk, niet

vertellen ook. Ik begrijp het als ouders hun kinderen liever niet vertellen dat papa of mama in de gevangenis zit. Kinderen voelen dan vaak wel het verdriet.' Harma parkeert de auto. Samen lopen we naar het opgegeven adres. Een stille straat in een stille wijk. Lisa, de moeder van Belle, doet open. VADERVLEUGELS Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor de kinderen van gedetineerden. Er zijn programma’s en projecten voor ➔

MIJN KIND EN IK De training Mijn Kind en Ik leert vaders vanuit hun kind(eren) te denken en dit toe te passen in hun dagelijks leven. In 8 weken gaan vaders aan de slag. Ze leren o.a. hoe zij moeilijke situaties kunnen bespreken met hun kind, welke opvoedstijlen er zijn, en hoe je het vaderschap tijdens detentie kunt invullen. De training wordt sinds 2015 gegeven in Nederlandse gevangenissen. Tussen 2017 t/m 2020 deden 426 vaders mee aan de training. Het programma heeft inmiddels bijna een landelijke dekking. Exodus is ook de initiatiefnemer van het expertisecentrum K I N D. Dat zoekt naar methodes om relaties tussen kind en (ex-) gedetineerde ouder te herstellen. Het expertisecentrum is lid van de Europese organisatie COPE.

HOE WERKT PROGRAMMA KINDERCADEAU? Elke gedetineerde, of hij nu in Nederland of in het buitenland gevangen zit, kan zijn of haar kinderen laten verrassen door op hun haar verjaardag en met kerst een cadeautje te laten bezorgen. Dat kost de gedetineerden niets. De kinderen mogen niet ouder zijn dan 17 jaar. Zij krijgen een cadeautje t.w.v. 10 euro. Voor de mensen die in het buitenland vastzitten, sponsort Epafras dat bedrag. Gevangenenzorg Nederland zorgt voor de uitvoering. De organisatie neemt contact op met de verzorger(s) van de kinderen en vraagt toestemming om het cadeau te bezorgen. Daarna koopt één van vrijwilligers een cadeau en bezorgt het.

Harma

Als je in het buitenland gedetineerd bent kun je naar Epafras schrijven. Je kunt gebruik maken van de antwoordenveloppe in de Comeback. Schrijf daarin ook de leeftijd en contactgegevens van het kind en eventueel een verlanglijstje. Epafras neemt dan contact op met Gevangenenzorg. Je kunt tijdens je detentieperiode één keer voor elk kind om een cadeautje vragen dat Gevangenenzorg namens jou bezorgt. Epafras draagt daar de kosten van.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

9


H OO F DA RT I K E L

TIPS OM EEN GOEDE OUDER TE ZIJN TERWIJL JE VASTZIT 1 Alles wat je aandacht geeft groeit. Ook je kinderen. Aandacht heeft niets te maken met geld. 2 Hou op alle mogelijke manieren contact. Schrijf bijvoorbeeld elk kind een aparte brief. Een eigen brief is voor elk kind een geweldige ervaring. 3 Schrijf niet alleen over narigheid of over jezelf. Vertel ook over mooie dingen die je meemaakt. 4 Voordat je gaat schrijven, denk na over wat je kind interesseert of graag wil weten? Weet je dat niet? Vraag ernaar. 5 Deel alleen die zaken die het kind helpen; vermijd daarbij moeilijke onderwerpen niet als je kind daar zelf naar vraagt. Dit kan helpen om beter met jouw detentie in zijn leven om te kunnen gaan. (Eventueel hierover afstemmen met de ouder/verzorger). 6 Zeg tegen je kinderen dat je nu tijd voor ze hebt, ook al zien ze je niet. Tijd is ook een cadeau. 7 Accepteer dat het thuis nu anders loopt dan met jou erbij. Ieder heeft zijn eigen methodes en de situatie is nu ook anders. 8 Bespreek de moeilijkheden die er zijn met de andere ouder/opvoeder. Maar bemoei je niet met elk detail van de opvoeding. 9 Heb respect voor wat je partner en kinderen doormaken en laat dat merken. 10 Zeg eens tegen je kind dat je van hem of haar houdt. 11 Als je kind je vraagt waarom je vastzit, betrek hem of haar dan niet in de reden. Zeg bijvoorbeeld niet dat je het deed om een gameboy voor hem te kopen. Het kind kan zich schuldig voelen. 12 Vraag je kind met welke vragen hij of zij rondloopt en geef daar antwoord op. 13 Wees eerlijk over hoe je leven er in detentie uit ziet. Deel bijvoorbeeld wat je eet en hoe je cel en je dag eruitziet.

10

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Harma is sinds 2010 een van de vaste bezorgers: 'Ik denk dat ik al 500 verjaardags- en kerstcadeautjes heb bezorgd!'

de vastzittende ouders, én er is hulp voor de kinderen en andere familieleden. In Nederland werken vrijwilligers van Exodus en Gevangenenzorg Nederland als steunpilaren voor de gezinnen van gedetineerden. Steeds meer gevangenissen, ook buiten

tje. Als je op die afdeling wilt verblijven moet je gemotiveerd zijn om het contact met je kind(eren) als vader in stand te houden en verder te ontwikkelen. Kinderen mogen vaker op bezoek komen, en worden ontvangen in een kindvriendelijke omgeving met

‘ Het is mooi als je een lichtpuntje kunt zijn, ook al is het maar klein’ Nederland, hebben extra bezoekmogelijkheden voor de kinderen van hun gedetineerden. O.a. in de VS, Engeland, Wales, Polen, Zweden, Finland, Roemenië, Frankrijk, België, Zwitserland en Kroatië zijn er speciale programma’s voor gedetineerde ouders en hun kinderen. In Denemarken zijn er kindofficieren. Dit zijn gevangenismedewerkers die zich inzetten voor de rechten en belangen van kinderen met een ouder in detentie. De ‘vadervleugels’ in de gevangenissen in Vught en Veenhuizen passen ook in dit rij-

een gezellige inrichting, spelletjes, een tv, een tablet om te kunnen skypen, en zonder cameratoezicht. De vaders krijgen ook een training van Exodus: ‘Mijn kind en ik’ (zie kader op pagina 9). Dat het contact tussen ouders in de gevangenis en hun kinderen voor iedereen goed is, wordt bevestigd door onderzoek. Hoe beter de band tussen ouder en kind, hoe kleiner de kans dat het kind in de criminele voetstappen van vader of moeder treedt, en hoe kleiner de kans dat de ouder opnieuw


H OO F DA RT I K E L

de fout ingaat. Wanneer de ouder nog vastzit, verbetert het gedrag al als hij of zij zich in de eerste plaats vader of moeder voelt, en daarna pas crimineel. Het Programma kindercadeau van Gevangenenzorg is dus maar een voorbeeld. Een klein gebaar, maar wel met een groot effect. Het gaat niet om het cadeautje, het gaat om het versterken of herstellen van het contact. ZO VEILIG MOGELIJK OPGROEIEN Lisa gaat ons voor naar de woonkamer. Op een kast staan twee foto’s. Een meisje in een prinsessenjurk en een jongetje in een feestpakje. Kinderen waar het grootste ijsblok nog van zou smelten. Lisa: 'Ja, dat zijn ze. Belle en haar broertje Nicky. Ze wijst op een grote ballon aan de muur. Die is nog van Belles verjaardag. Hij is een beetje aan het leeglopen, maar natuurlijk mag hij nog niet weg.' Ze vertelt hoe het is om een man in de gevangenis te hebben. En hoe ze het leven van haar kinderen niet probeert te belasten met verhalen over papa in de gevangenis. Belle en Nicky moeten zo veilig mogelijk

opgroeien. Dan neemt Harma het woord. 'We hebben niet alleen het cadeautje voor Belle bij ons, maar ook iets voor jou, Lisa. Een envelop met informatie hoe je hulp kunt krijgen van Gevangenenzorg Nederland. Er staan ook gratis telefoonnummers in die je kan bellen. We weten dat veel familieleden van gedetineerden het zwaar hebben, maar daar niet over kunnen of durven praten. Wij zijn er niet alleen voor de papa’s in de gevangenis, maar ook voor de mama’s thuis. Er zijn moeders die tegen de muren opvliegen. Die het niet meer zien zitten. Er zijn financiële problemen, ze staan overal alleen voor, en soms zijn ze zelfs door de familie verstoten.' Dan vertelt ze wat er in het pakje zit. 'Makeup spulletjes, daar heeft Belles vader om gevraagd.' 'Ooooh', zegt Lisa. 'Honderd procent zeker dat Belle dat geweldig vindt! Nu hoeft ze nooit meer mijn lippenstift te pakken. Het is echt supermooi, helemaal omdat haar vader dit voor haar heeft bedacht.' ■

RE AG E D IT A R E N O P R T IK E L? SCHR IJF O N S!

CONTACTGEGEVENS Exodus Morssingel 5, 2312 AZ Leiden +31 (0)71 - 516 19 50 info@exodus.nl Expertise centrum K I N D www.expertisecentrumkind.nl 0800 - 546 30 00 Children of Prisoners Europe www.childrenofprisoners.eu Ook familieleden kunnen bij de informatiecentra terecht Gevangenenzorg Nederland Postbus 5042, 2701 GA Zoetermeer +31 (0)79 - 331 05 68 Achterblijvers kunnen vanuit Nederland gratis bellen met 0800 - 331 05 68 (gratis) www.gevangenenzorg.nl info@gevangenenzorg.nl Ook voor familieleden

DE NAMEN VAN DE PERSONEN IN HET VERHAAL ZIJN NIET HUN ECHTE NAMEN, BEHALVE DIE VAN HARMA.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

11


G E LOO F

KERST: EEN GLIMP VAN GOD Je kunt je in de gevangenis van God en alle mensen verlaten voelen. Ver van huis, in de coronatijd en dan wordt het ook nog Kerst. Het feest van een Kind dat geboren wordt, dat licht brengt in de wereld. Maar als alles duister is, waar zie je dan dat licht? Jan Eerbeek, oud gevangenispredikant, kijkt in de achteruitkijkspiegel en zoekt met een vergrootglas.

E

en gedetineerde in de gevangenis met wie ik veel contact had, was regelmatig zo gespannen dat hij op ontploffen stond. Hij wilde dan gewoon bij mij op m’n kamer zitten. Zomaar zitten, niet praten. Geen licht aan. Hij hield zijn zonnebril op. ‘Ik kan het

12

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

licht in mijn ogen niet verdragen.’ Je kunt met je rug naar het licht toe leven. Niet omdat je dat wilt. Maar omdat je niet anders kunt. Er is te veel gebeurd. Het gaat vanzelf dat je overal alleen de donkere kanten van ziet. Geen licht meer kunnen zien. Ook niet van God.

KERST VIEREN De gevangene kwam uit een ver land en hij zat op de gesloten afdeling. Hij had een kerstcadeautje voor mij meegenomen. Hij had het mooi ingepakt. Verwachtingsvol gaf hij het me. Toen ik het openmaakte zag ik een uitgeknipt papieren horloge, geplakt op een stukje karton. Het ontroerde me zeer. Ik heb het altijd bewaard. Ik had kerstbrood bij me, koffie en muziek en samen lazen we het kerstevangelie. We waren met elkaar verbonden: even was er in de geslotenheid een glimp van God.


G E LOO F

Als God verschijnt komt er licht in je leven. Je ziet jezelf en je leven in het licht van God. Op een andere Kerstnacht ontmoette ik vier mensen bij een Exodushuis, waar ex-gedetineerden worden begeleid naar een nieuw leven. Twee bewoners stonden samen met twee vrijwilligers klaar om naar een Kerstnachtdienst te gaan. Het waren jonge mensen met heel verschillende achtergronden. De vrijwilligers waren opgegroeid in een gezin, waarin het hen aan niets ontbrak om goed op te groeien. De bewoners hadden in

EEN UITWEG UIT DE ANGST In het Kerstverhaal zijn de herders in het veld en ze houden de wacht over hun kudde. Herders zijn ruige mannen. Je kent ze wel, je kunt ze ook op straat tegenkomen. Vol met tatoeages. Voor niets en niemand bang. Voor niemand opzij. Dat moet ook wel want ze moeten hun schapen beschermen tegen rovers en wilde dieren. En dan ineens, midden in de nacht, zien ze een engel. Een enorme lichtglans verlicht de hemel. In de Bijbel beschrijft

Dat woord Heiland betekent: de heel-maker van alles wat gebroken is in het mensenleven

LICHT VAN GOD GAAN ZIEN Een gedetineerde kwam eens vlak voor de kerkdienst naar me toe en zei: ‘Dominee, het is vandaag de verjaardag van mijn oma. Ze is vijf jaar geleden overleden. Ze was de liefste die ik op de wereld had. Ze heeft me nooit laten zakken en me altijd bezocht als ik vastzat. Het is vandaag haar verjaardag. Ik heb hier haar foto. Mag ik die vandaag op de tafel zetten onder de paaskaars? Dan kan ik de hele dienst naar haar kijken. En in het licht van de kaars zien dat ze leeft bij God!’ Hij zette de foto heel zorgvuldig bij de kaars op de tafel neer. En tijdens de dienst zag ik hem intens kijken. Met dat diepe geloof van hem heeft hij mij het evangelie verkondigd:

hun leven precies alles gemist wat het leven goed kan maken en waren veel tekort gekomen. En ze waren in de criminaliteit beland. Die vrijwilligers en bewoners trokken regelmatig met elkaar op in dat huis. Ze vroegen mij toen ze me zagen of ik hen met de auto een stukje wilde wegbrengen naar de kerk. Ze stapten in. Onderweg naar de kerk was het een vrolijke boel: ze draaiden de raampjes open en lieten zich duidelijk horen. We naderden de kerk. De deuren stonden open. Veel mensen stroomden toe om het kerstfeest te vieren. De vier stapten uit, nog steeds luidruchtig. Ze gooiden het portier dicht. Ik hoorde orgelspel: Komt allen tezamen. Ik keek in m’n achteruitkijkspiegel. Ik zag dat ze elkaar een arm gaven en stijf gearmd de kerk inliepen, terwijl ze gekheid maakten. Zo overbrugden ze de werelden van verschil. Ze gaven elkaar een kans op vriendschap, waar zoveel kapotgegaan was. Samen iets van het leven maken, waar het eerder vooral chaos was. Er voor elkaar zijn als het niet lukt. En terwijl ik in die achteruitkijkspiegel keek, dacht ik aan de Kerstboodschap: ‘U is heden de Heiland geboren’. Dat woord Heiland is een oud woord. Het betekent: de heel-maker van alles wat gebroken is in het mensenleven. Er is een hoopvol perspectief. Bij God komt het goed met de mensen en met de wereld en daarin mogen wij meedoen. Dat beleven we met Kerst.

Lucas dat als Licht van boven, Licht van God. De herders zijn bang voor dat licht. Zij vrezen met grote vreze, staat er. ‘Zie ik verkondig u grote blijdschap’, zegt de engel. God gaat niet aan onze angsten voorbij. Hij ziet je juist aan in je angst. Hij ontfermt zich over je. Maar wat meer is: Hij biedt je een uitweg uit je angst. Het was op een koude winterse dag. Ik was predikant in het huis van bewaring in Scheveningen. Toen ik ’s middags naar huis ging, liep ik over de binnenplaats naar de uitgang. De grote poort draaide open. Een oude vrouw, diep gebogen, kwam door de poort naar binnen. Aan de arm van iemand anders. Een getekend gezicht. Ze sleepte zich voort. Het was de moeder van een gedetineerde die ik goed kende. We begroetten elkaar. Ze was met de bus gekomen. Het is dan nog een heel eind lopen. ‘Mijn zoon laat ik nooit vallen’ zei ze. Iedere week wil ik er zijn.’ Samen gingen ze verder naar binnen. Een door het leven getekende vrouw. Solidair tot het uiterste. Ik zag door de poort heen boven haar een stukje van de hemel. In haar zag ik een glimp van God oplichten. ■ Jan Eerbeek VOORZITTER EPAFRAS

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

13


NIEUWS BUITENLAND

ANP

Activisten staan in Glasgow voor een wereldbol in brandweerpakken met maskers van wereldleiders

KLIMAATTOP: ‘LATER’ IS ‘NU’ Het besef dat er iets moet gebeuren om niet heel veel mensen en dieren in gevaar te brengen, is doorgedrongen. De wereld staat (letterlijk) in brand, schrijft de Volkskrant. Over de klimaattop in Glasgow, de 26ste wereldtop over het klimaat, werd vooraf dan ook veel gesproken. Er werd ook veel van verwacht. Het was de top waar, schreef het AD, ‘later’ deze keer ‘nu’ is. Oogsten mislukken, ijskappen smelten, er zijn overstromingen en tornado's, miljoenen mensen sterven door luchtvervuiling en dieren- en plantensoorten verdwijnen in een steeds hoger tempo. Na twee weken van non-stop onderhandelingen was er inderdaad het 'Pact van Glasgow'. De verwachtingen werden niet ingelost, maar twee dingen zijn hoopvol, schreef de Volkskrant. Het Klimaatakkoord van Parijs (2015) is aangescherpt. In Parijs werd afgesproken de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden en te streven naar 1,5 graad. In Glasgow is die 1,5 graad tot het minimaal noodzakelijke gebombardeerd. Ook belangrijk is de afspraak om snel met nieuwe, aangescherpte CO2doelen te komen en de uitvoering daarvan elk jaar te bespreken. Voor velen was het een teleurstelling dat de afspraken over het extreem vervuilende steenkool en compensatie aan arme landen mislukten. Steenkool ging niet in de ban, afgesproken werd alleen dat het gebruik geleidelijk moet worden afgebouwd. Er werd geen deal bereikt over de vergoeding van klimaatschade aan arme landen.

CORONA NIEUWS Eind september loopt Afrika nog steeds ver achter bij de rest van de wereld als het gaat om vaccinaties. In ruim de helft van alle Afrikaanse landen is op dat moment nog geen 2 procent van de bevolking volledig gevaccineerd. Afrika is afhankelijk van het Covax-programma van de WHO, schrijft NRC, dat vaccins verdeelt over armere landen. Deze vaccins zijn vaak donaties uit rijkere landen. Er komen wel steeds meer donaties: in september kwamen 23 miljoen vaccins aan in Afrika, veertien keer zoveel als in juni. Toch verlopen de vaccinatieprogramma’s in de meeste Afrikaanse landen traag. Elders in de wereld wordt er gesproken over een derde prik. Dat komt onder andere doordat in de herfstmaanden van 2021 het aantal besmettingen met het coronavirus weer toeneemt. Vooral op plekken waar de vaccinatiegraad achterblijft, zoals in Bulgarije en Nicaragua, maar ook in andere landen lopen de besmettingen op. Ook in Nederland, waar 85 procent van de bevolking zijn twee prikken heeft gehad, gaat het hard. Eind oktober weigert Marokko vliegtuigen uit Nederland, Duitsland en Engeland. Er is ook een beetje hoop. Een van de vaccinfabrikanten komt begin november met het nieuws dat er een pil is ontwikkeld die de kans op ziekenhuisopname bij kwetsbare coronapatiënten met 89 procent verkleint, mits het medicijn op tijd wordt ingenomen. Experts noemen de voorlopige resultaten van de coronapil goed nieuws. De NOS citeert microbioloog Marc Bonten: 'Het kan het verschil maken.'

Met dank aan een reünie is er na 40 jaar een nieuw ABBA-album, schrijft NOS.nl. Tijdens de reünie bleek het ondanks ruzies en gedoe uit het verleden, te klikken tussen Björn Ulvaeus, Benny Andersson, Agnetha Fältskog en Frida Lyndstad. Ze gingen naar de studio en lanceerden ‘Voyage’ op 5 november. Het album bevat alleen nieuwe liedjes. De belangstelling is groot. Twitter staat bol van de oordelen, van juichend tot diep teleurgesteld. Ook de profs zijn het onderling niet eens. Poptijdschrift Rolling Stone concludeert dat het lange wachten de moeite waard was: ‘ABBA houdt vast aan het klassieke geluid dat ze ooit zo geperfectioneerd hebben’. Heel anders is het oordeel van de Engelse krant The Guardian. ‘No thank you for the music’, kopt die, verwijzend naar een oude ABBA-hit. ANP

De benzine is op bij een tankstation

14

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

ANP

ABBA NA 40 JAAR TERUG MET ALBUM

ABBA

GEEN CHAUFFEURS GEEN BENZINE Omdat er geen vrachtwagenchauffeurs zijn om de benzinestations te bevoorraden, komen de Britse benzinestations eind september zonder brandstof te zitten als er geen maatregelen worden genomen. De problemen worden verergerd doordat Britten massaal naar de pompen rijden om te gaan hamsteren, schrijft het AD. De regering besluit het leger in te zetten voor de distributie van olie en benzine: Bring in the Army. Het tekort aan chauffeurs heeft te maken met de Brexit. Na het verlaten van de EU probeert GrootBrittannië het aantal arbeidsmigranten te verminderen. Om het chauffeurstekort tegen te gaan komt de Britse premier Boris Johnson daarop terug. Hij kondigt aan duizenden tijdelijke werkvisa te verstrekken aan buitenlandse vrachtwagenbestuurders.


NIEUWS BUITENLAND

ANP

HONDERDEN DODEN IN GEVANGENISSEN ECUADOR Half november vallen er in één weekend weer tientallen doden in een van de gevangenissen van Ecuador. Het is de zoveelste keer dit jaar. Totaal zijn er al bijna 300 gedetineerden omgekomen binnen de muren van de gevangenis. In de Penitenciaria del Litoral probeerden de gevangenen een muur te laten ontploffen om bij een rivaliserende bende te kunnen komen. Ook staken ze matrassen in brand, schrijft het AD. De president van het land, Guillermo Lasso, heeft de noodtoestand uitgeroepen. Dat geeft hem de gelegenheid het leger in te zetten. De president verklaarde in een tv-toespraak dat Ecuador maar één vijand heeft: de drugshandel.

Angela Merkel

MERKEL NA 16 JAAR WEG

ZWIJNEN IN HARTJE ROME Net voor er burgemeestersverkiezingen worden gehouden in de Italiaanse hoofdstad, gaat er een filmpje met wilde zwijnen rond op de sociale media. Ze lopen in hartje Rome tussen de Vespa’s en Fiats, schrijft Trouw. ‘Boargate’ brengt de positie van de burgemeester in gevaar. Virginia Raggi zou ervoor verantwoordelijk zijn dat afval op straat blijft liggen: voedsel voor de zwijnen. Raggi zelf beschuldigt het bestuur van de nabijgelegen regio Lazio, waar de zwijnen volgens haar vandaan komen. Of ze gelijk heeft of niet, ze verliest de verkiezingen. Rome heeft nu weer een linkse burgemeester, Roberto Gualtieri.

ANP

De Duitsers kiezen in september een nieuwe Bondsdag en daarmee een nieuwe regering. Van tevoren is één ding zeker: het wordt een regering zonder Angela Merkel als bondskanselier. Dit is voor het eerst in zestien jaar. Merkel heeft zich niet verkiesbaar gesteld. De verkiezingsuitslag laat er geen twijfel over bestaan: Merkels partij, het CDU, zal ook niet prominent terugkeren. De socialistische SPD wordt de grootste partij, de Groenen en de liberale ondernemerspartij FDP winnen ook. In het volgende nummer van Comeback weten we of deze drie partijen (de zogeheten Ampelkoalition of verkeerslichtcoalitie met rood voor de SPD, groen voor De Groenen, en geel voor de liberale FDP) inderdaad de nieuwe regering geworden is.

Vulkaanuitbarsting op de Canarische Eilanden

LAVA STROOMT OP LA PALMA Op het Canarische eiland La Palma moeten op 19 september duizenden bewoners en toeristen hun huizen of hotelkamers verlaten nadat een vulkaan is uitgebarsten. De lava stroomt uit zeven verschillende plekken op de vulkaan, ook is er een grote scheur te zien op de vulkaanhelling, meldt de NOS. De directe omgeving van de vulkaan is dunbevolkt, hierdoor worden alleen wat afgelegen huizen getroffen door een lavastroom. Het leger is ingeschakeld voor meer evacuaties en heeft uit voorzorg zijn de toegangswegen tot het gebied afgesloten. Op La Palma wonen zo'n 85.000 mensen. Het was 50 jaar geleden dat er een vulkaan lava had gespuugd. In 1971 barstte er voor het laatst een vulkaan uit in de Cumbre Vieja.

EEN VACCIN TEGEN MALARIA

ANP

Een ‘historisch moment’, schrijft de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie. Het eerste vaccin tegen malaria is er. Malaria is een ziekte die verwoestingen aanricht. 220 miljoen besmettingen per jaar en 400 duizend doden, vooral in Afrika, schrijft de Volkskrant. Het vaccin is nog niet zaligmakend. Het RTS,S/AS01-vaccin, bestemd voor kinderen onder 5 jaar, voorkomt vier jaar lang gemiddeld zo’n 30 procent van de malaria-infecties en ongeveer evenveel ernstige ziektegevallen. Dus lang geen 100 procent. Ook de productiecapaciteit valt tegen: er kunnen slechts 4 miljoen kinderen per jaar mee worden ingeënt. Bovendien werkt het vaccin maar tijdelijk: na een jaar is de meeste werking er af. Toch vinden veel wetenschappers het enthousiasme gerechtvaardigd. Als het vaccin genoeg kinderen bereikt, kan dat tienduizenden levens per jaar schelen.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

15


INTERVIEW

FRANS DOUW EN TOON WALRAVENS HELPEN IEDEREEN

Z

e lijken tegenpolen, maar als je een beetje beter kijkt zie je meer overeenkomsten dan verschillen. Toons ouders hadden een kroeg. Niemand zag hem staan. Toon vluchtte in drank en drugs en werd op zijn 13de in een instelling geplaatst. Frans was een bolle kleuter met een brilletje. Hij komt uit een gezin van 9 kinderen en werd gepest. Ook hij werd thuis niet echt gezien. Toen hij puber was ging hij zwerven en stelen. Hun wegen liepen uiteen. Toon Walravens werd ‘ervaringsdeskundige’. Hij was leider van een criminele bende, zat 8 jaar in de gevangenis en daarna weer jaren in psychiatrische ziekenhuizen. Frans Douw ging werken in de jeugdzorg, en werd uiteindelijk leider van gevangenissen. Dat is allebei alweer verleden tijd. Frans ging met vervroegd pensioen en Toon werkt tegenwoordig in de Woenselse poort, de forensische kliniek waar zijn eigen ervaringen hem helpen de cliënten beter te begrijpen. Het zijn gedetineerden die ernstige zorg nodig hebben.

Frans Douw, oud-gevangenisdirecteur

DE LESSEN VAN JUF BEP

De een is oud-gevangenisdirecteur, de ander oud-gedetineerde. Samen richtten Toon Walravens (60) en Frans Douw (66) een stichting op, Herstel & Terugkeer. Die brengt mensen uit de wereld van misdaad en straf bij elkaar. Ook gedetineerden die vastzitten in het buitenland mogen bij de ex-boef en TEKST: Marjolein van Rotterdam FOTO'S: Laura Cnossen ex-directeur aankloppen.

16

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

ELKAAR IN DE OGEN KIJKEN Hoe wonderlijk dat ook klinkt, de ex-boef en ex-gevangenisdirecteur werden vrienden. Toon en Frans ontmoetten elkaar voor het eerst dankzij een oproep van Frans op de sociale media, zo’n 12 jaar geleden. Frans was in Engeland op bezoek geweest bij een organisatie die daders, slachtoffers, professionals en familie bij elkaar brengt en vroeg zich af: zou dat in Nederland ook kunnen? Vonden anderen ook dat we mensen op deze manier bij elkaar zouden moeten brengen? Toon reageerde, ze spraken af en voelden meteen een band. Partners in crime – voor de goede zaak. Samen richtten zij een stichting op voor ontmoetingen tussen alle mensen die te maken hebben (gehad) met misdaad en straf. Stichting Herstel & Terugkeer. 'Afgelopen vrijdag nog was er een ontmoetingsdag', vertelt Frans. 'Er komen dan mensen bij elkaar uit allerlei dwarsstraten van misdaad en straf. Daders en slachtoffers, ouders, professionals. Dat elkaar in de ogen kijken is heel belangrijk. Iets magisch gebeurt er dan! Deze keer was er bijvoorbeeld een moeder van een zoon die in een tbs-kliniek zit. Die vrouw had het heel


INTERVIEW

zwaar. Haar leven voelde als een marteling. In hetzelfde groepje zat een moeder van wie de dochter was vermoord. Een moeder van een dader en een moeder van een slachtoffer luisteren naar elkaars verhaal. En deze moeders begrepen elkaar! Ze hebben elkaar omhelsd en telefoonnummers uitgewisseld.' ‘HUWELIJKSBUREAU’ Ontmoetingsdagen organiseren is een belangrijk onderdeel van het werk van de stichting. Maar er is meer dat Frans en Toon en de ruim 20 vrijwilligers van de stichting doen. Het komt simpel gezegd neer op: 'We helpen gewoon iedereen die belt of mailt.' Frans: 'We kunnen veel betekenen zonder dat we zelf alles doen. Toon en ik verzinnen altijd wel een oplossing, óók voor mensen die denken dat er voor hen niets is. Mensen die uit het buitenland komen horen daar ook bij. Wie niet met de WETS of WOTS terugkeert staat soms moederziel alleen op Schiphol. Dat wij altijd wel iets kunnen doen, komt doordat we allebei een gigantisch netwerk hebben. Het is dan gemakkelijk om mensen bij elkaar te brengen. Eigenlijk zijn we dus een soort huwelijksbureau voor mensen die hulp nodig hebben en mensen die hulp kunnen geven. De vragen die op ons afkomen lopen sterk uiteen. Op een dag heb je soms iemand aan de lijn die een certificaat wil halen om uit de armoede te komen, iemand die iets kwijt wil over zijn zwager in de gevangenis, en een gedetineerde die klaagt over de winkelvoorziening in zijn gevangenis. Een bloemkool was er vier keer duurder dan buiten.' Toon: 'Soms willen mensen alleen even hun verhaal kwijt. Iemand belde die vastzat in Thailand. Hij was ter dood veroordeeld. Elke vrijdag werd er een van de gevangenen uitgeplukt en geëxecuteerd. Elke vrijdag dat schot. Wat dat met iemand doet! In mijn familie zijn we best bekend met criminaliteit, ook in het buitenland. Hier kon ik me geen voorstelling van maken... Maar dat hoeft ook niet, het helpt al als hij zijn verhaal kan vertellen.' Frans: 'Elke situatie is anders. Daarom proberen we altijd maatwerk te bieden en begint elk telefoontje met goed luisteren en brengen we als het nodig is vervolgens de bellers in contact met mensen die iets ➔

Toon Walravens, ex-gedetineerde

‘ Wie niet met de WETS of WOTS terugkeert staat soms moederziel alleen op Schiphol’ STICHTING HERSTEL & TERUGKEER De stichting kun je benaderen via de website herstelterugkeer.nl. Het telefoonnummer wordt doorgegeven als je een bericht stuurt. Of aan degene die voor jou het bericht stuurt. Ook familieleden mogen de stichting contacteren, voor zichzelf, of voor jou. Soms komt het contact ook tot stand via een geestelijk verzorger of de ambassade. Stichting Herstel & Terugkeer zegt nooit nee. Meestal krijgen de hulpzoekers binnen twee dagen een (eerste) reactie.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

17


INTERVIEW

‘ Van juf Bep leerde ik waar het om gaat. Aandacht, respect, belangstelling, liefde.’

voor ze kunnen doen. Dat kan van alles zijn. Van woonruimte vinden tot hulp bij een verslaving.' LOSBREKEN Herstel lijkt erop te duiden dat alles goed kan komen. Is dat ook het doel van de stichting van Frans en Toon? 'Volledig herstel is een beetje een luchtkasteel', zegt Frans. 'Sommige littekens blijven. Mensen die ernstige delicten plegen zijn bijna zonder uitzondering in een onveilige omgeving opgegroeid. Een omgeving waar bijvoorbeeld geweld van generatie op generatie wordt

doorgegeven. Het gaat erom dat je leert omgaan met wat je hebt meegemaakt. Ook terugkeer suggereert voor sommigen te veel. Het gaat om een maatschappelijk aanvaardbaar bestaan. Je leven weer gaan leiden, meedoen. Dáár kunnen wij mensen bij helpen.' 'De boodschap van de stichting is er ook een aan ons allemaal', gaat Toon verder. 'De wereld zit vol vooroordelen. Wij willen laten zien dat iedere boef een mens is. Er is een persoon voor en achter de gedetineerde. En we willen ook laten zien dat misdaad over ons allemaal gaat. Ook wij als maatschappij moeten herstellen als er een delict gebeurd is.' Frans: 'De naam van de stichting is daarmee ook activistisch bedoeld. We hadden genoeg van de systemen waarin mensen maar rondgepompt worden. Daar wilden we uit losbreken en dat willen we nog steeds!' WAT HELPT Na 12 jaar kunnen Frans en Toon wel een beetje zeggen wat helpt. Dus wat herstel bevordert en wat niet. 'Het allerbelangrijkste is dat iemand écht nieuwsgierig is naar wie jij bent', zegt Frans. 'Iemand die je mogelijkheden ziet. Iemand die in je gelooft en vertrouwen in je heeft en liefst een tijdje in je buurt blijft. Het mooie is dat je die soms ook in de gevangenis kunt vinden. Een vrijwilliger die langskomt, of een mede-gedetineerde.'

TWEE BOEKEN EN EEN FILM Frans Douw schreef een boek, getiteld Het zijn mensen – het verhaal van een gevangenisdirecteur. Het boek gaat over zijn jeugd maar vooral ook over zijn jaren als medewerker en directeur in verschillende gevangenissen en inrichtingen, waaronder het Pieter Baan Centrum en acht Noord-Hollandse gevangenissen. Ook de ontwikkelingen binnen het gevangeniswezen komen voorbij, in Nederland en daarbuiten. ‘Als je een land wil leren kennen, ga dan kijken in de gevangenis’ (Nelson Mandela), schrijft Frans. Over Toon Walravens is ook een boek gemaakt, Toon W. is hersteld. Het boek is intussen verfilmd. Anderhalf jaar zijn de makers bezig geweest, onder andere in de kliniek waar Toon nu werkt. Op 7 april 2022 is de documentaire op de Nederlandse tv te zien. Een tip voor je achterban! De boodschap van beide boeken en film is als de titel van het boek van Frans. Kijk naar gedetineerden als mensen. Die boodschap zetten Toon en Frans elke dag om in daden. Onder andere in de stichting Herstel & Terugkeer.

18

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Toon: 'Het is soms iets relatief kleins dat vertrouwen kan geven. We hadden bijvoorbeeld iemand die geen spullen van zijn familie kon ontvangen. Die man in Thailand waar ik het net over had. Toen hebben we anderen gevraagd die spullen mee te nemen en bij hem te bezorgen. Als je dat als gedetineerde overkomt, voel je je weer de moeite waard. Ik weet dat ook uit eigen ervaring. Toen ik echt met niemand durfde te praten, ging ik bij een geestelijk verzorger langs. Hij begreep dat hij niet te veel moest doen. Hij zag ook dat gedetineerden hulpverleners niet zomaar vertrouwen, maar dat ik wel iemand nodig had. Ik zei hem dat het best hypocriet was dat nu ik in de shit zat hulp zocht bij het geloof. ‘Ach Toon’, zei hij, ‘als je niet ziek bent, ga je ook niet naar een dokter.’ Hij was er voor me en gaf me het gevoel dat ik als gevangene vrij rond kon lopen in mijn cel.' Frans: 'Veel gedetineerden hebben nog nooit in hun leven meegemaakt dat iemand belangstelling voor hen heeft. Hetzelfde geldt ook voor veel achterblijvers. Als directeur ben je onderdeel van het systeem. Ik heb nu meer oog voor wat er om de gedetineerde heen gebeurt. Dankzij het werk voor de stichting ben ik dat veel beter gaan zien.' 'Het gaat altijd over contact', zegt Toon. 'Gewóón contact. Hulpverleners willen graag meteen hun hele dokterstas inzetten om je te redden. Voor mij was dat te veel. Dat iemand zag dat ik bestond, was genoeg. Dat gewoon, normaal contact belangrijk is leerde ik eigenlijk als klein ventje al. Toen ik 13 was, werd ik uit huis geplaatst. Ik moest naar een inrichting met 150 andere ‘Toontjes’. Dat was verschrikkelijk natuurlijk, ook al was het thuis ook verschrikkelijk en onveilig, maar er was één iemand die bijna alles goedmaakte. Dat was Juffrouw Bep. Juf Bep gaf aandacht. Ze had maling aan de regels, volgde haar hart. Elke dag was ze er. Ze vroeg van alles! Wat ik leuk vond, wat ik deed. We wasten ook altijd samen af. Van haar leerde ik waar het om gaat. Aandacht, respect, belangstelling, liefde. Ik ben haar nooit vergeten. Het mooie is dat ik juf Bep dankzij het een soort Spoorloos-programma weer heb ontmoet. Ze bleek in de zeventig te zijn maar ze wist meteen wie ik was! Daarna was ze samen met Frans op mijn verjaardag.' ■


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

EINDELIJK WEER BEZOEKEN Vol enthousiasme opende ik de website van Reclassering. Na bijna twee jaar corona sluitingen mag ik weer gedetineerden bezoeken en op de reclasseringswebsite zou ik een rijtje namen vinden. Ik vroeg me af wie er nog zijn. Wie ken ik nog? Wie is overgeplaatst? Wie is vrijgelaten of misschien met de WETS (en nu na Brexit de WOTS) naar Nederland gegaan? Ik zag tot mijn vreugde dat ik een aantal gedetineerden nog ken. Ik checkte mijn agenda, plande iedereen in en stuurde een email naar de ambassade met mijn verzoek om afspraken te maken. De afspraken voor de bezoekvrijwilligers worden gemaakt door de ambassade. Op deze manier is het mogelijk om een ‘legal visit’ afspraak te krijgen. In één gevangenis bleken de bezoektijden en regels gewijzigd en in een andere gevangenis moest voordat we een afspraak konden maken eerst een coronaverklaring ingevuld worden. We vroegen ons verbaasd af wat het nut van zo’n verklaring is een maand van tevoren, maar zolang ik weer kon bezoeken, vond ik het allemaal prima. Na wat heen en weer mailen waren alle gevangenissen geboekt en lagen alle papieren klaar. En daar ging ik dan: op weg naar mijn eerste twee afspraken. En wat was het goed om die eerste persoon te spreken! Met emotie kreeg ik een verhaal van een onverwachte arrestatie en het zware leven in een buitenlandse gevangenis. Fijn om dan iemand te kunnen helpen door te luisteren, mee te denken, of een vraag door te kunnen geven aan de ambassade of de reclassering. Ik hoorde over hoe waardevol de volwassen zoon van de gedetineerde was. Hij had instanties in Nederland op de hoogte gebracht, hij was er aan de andere kant van de telefoonlijn, hij was het verlangen waar naartoe geleefd werd. Hoewel hij zelf ook moeite met de situatie had, was hij toch een rots in de branding. Mijn tweede afspraak in die gevangenis ging niet door, omdat diegene naar een dokter was. Vaak is het erg vervelend als een afspraak op het laatste moment niet door gaat, maar in dit geval was ik blij dat die persoon eindelijk een dokter zou zien. En de bewaker zou mijn groeten overbrengen, evenals de belofte dat ik opnieuw een afspraak zou maken. De volgende ochtend weer op pad naar een andere gevangenis. Er stond op het formulier dat ik 15, 30 of 45 minuten van tevoren aanwezig moest zijn. ‘Welke van de drie?’, vroeg ik me vertwijfeld af. Ik zorgde dus maar op tijd te zijn. Wel jammer dat de deur van het bezoekerscentrum pas na 30 minuten koukleumen openging. Eenmaal in de bezoekersruimte had ik alle tijd om op te merken dat de gedetineerden tijdens de lockdown hun tijd hadden gebruikt om de muren te verven. Ook waren er nieuwe tafels en stoelen. De voorheen shabby ruimtes zagen er nu prima uit! Ook hier had ik een goed gesprek, dit keer met iemand die voortdurend probeert problemen op te lossen en dingen te regelen. In deze gevangenis gaat alles nog op papier. Papieren kunnen echter kwijtraken of magischerwijs kan jouw formulier steeds onder op de stapel blijven liggen. Het gevolg is dan dat de betere banen en de noodzakelijke gezondheidszorg buiten je bereik blijven. Zelfs het dagelijks openen van je celdeur hangt af van je netwerk en je relatie met bewakers. Na wat aanmoedigingen en mijn belofte om terug te komen, nam ik afscheid en werd ik de bezoekershal uitgelaten. De deur ging achter me op slot. Ik liep alleen de gang door tot de volgende deur, waar normaliter een volgende sleutelbezitter staat. Nu echter stond er een grijsharige advocaat te wachten. Ik sloot me bij hem aan. Na enige tijd kwam er toevallig een bewaker langs. Grappend opende hij de deur: ‘You are released’. Lachend liepen de advocaat en ik de binnenplaats op, naar de volgende deur. Ik keek eens rond: omgeven door cellenblokken en omringd door hekken. Daar stonden we en niemand die leek te weten dat wij nog naar buiten moesten. Ik realiseerde me dat ik net iemand had gesproken en achterliet die ook wel naar huis zou willen, maar uiteraard niet kon. Toch was het fijn geweest om even te kunnen praten en een verbinding met de buitenwereld te voelen.

Sandra

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

19


S P O RT

Rico Verhoeven heeft op spectaculaire wijze zijn titelgevecht met Jamal Ben Saddik gewonnen. De 32-jarige zwaargewicht won in stadion GelreDome in Arnhem op technische knock-out en verdedigde zijn wereldtitel bij GLORY voor de tiende keer met succes. Verhoeven en Ben Saddik maakten er een spektakel van, waarbij ze allebei flink uitdeelden en uitgeput raakten. Aanvankelijk was vooral Verhoeven degene die moest incasseren, maar gaandeweg bleek de Nederlander de fitste van de twee. Na een serie rake stoten van Verhoeven beëindigde de scheidsrechter het gevecht. 'Ik was blij dat de arts me liet doorvechten', zei Verhoeven tegen NuSport.nl. 'Vanavond heb ik gewonnen door mijn vechtershart.' ANP

Rico Verhoeven deelt een klap uit aan Jamal Ben Saddik

ANP

WERELDTITEL WEER VOOR RICO VERHOEVEN

Ajax viert de overwinning

AJAX DOOR IN EUROPA Ajax heeft zich door een zege op Borussia Dortmund geplaatst voor de achtste finales van de Champions League. Door drie goals in de laatste twintig minuten wonnen de Amsterdammers met 1-3 bij de Duitse club. Het is voor het eerst sinds het seizoen 2018/2019 en de zevende keer in totaal dat Ajax overwintert in de Champions League. Bovendien is Ajax de eerste Nederlandse club ooit die zijn eerste vier wedstrijden wint in het miljoenenbal. Trainer Erik ten Hag vindt dat het huidige Ajax beter is dan de ploeg die in het seizoen 2018/2019 bijna de Champions League-finale haalde. 'Dit Ajax is wat degelijker dan de ploeg van 2019', aldus Ten Hag tegen NuSport.nl. Ajax heeft dit seizoen al 65 miljoen euro verdiend in de Champions League. De startpremie bedroeg 15,6 miljoen euro en de premie - gebaseerd op eerdere prestaties van Ajax in Europa - was ruim 20 miljoen euro. Een zege in de Champions League levert Ajax 2,8 miljoen euro op, en dat komt na vier speelronden neer op een totaal van 11,2 miljoen euro.

WK-KWALIFICATIE: NEDERLANDS ELFTAL IS DOOR

20

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

ANP

Voor de elfde keer is het Nederlands elftal van de partij op het WK. De ploeg van bondscoach Louis van Gaal verzekerde zich met een zege op Noorwegen (2-0) van een ticket. 'Ervaring gaf de doorslag', zei Van Gaal, die na een valpartij de wedstrijd in een rolstoel vanuit de skybox volgde, tegen de Telegraaf. Van Gaal deed wel een concessie door terug te vallen op 4-3-3. 5-3-2 is in zijn ogen het ideale systeem voor Oranje, maar de spelers wilden 4-3-3. Daar zijn ze meer aan gewend. Bovendien ontbrak in een moordend kwalificatieschema tijd om over systemen te praten, laat staan erop te trainen. Oranje was eerder al dicht bij plaatsing voor het WK, maar verslikte zich toen in Montenegro door in de slotfase een 2-0-voorsprong weg te geven. 'Het ging vandaag alleen om het resultaat. Ik ben uitermate trots op deze ploeg', aldus aanvoerder Van Dijk op NuSport.nl.

Gravenberch, Malen, Depay, Til en Teun Koopmeiners vieren een doelpunt


S P O RT

ANP

JUTTA RAZENDSNEL Op Jutta Leerdam stond geen maat bij de sprintnummers van de NK afstanden in Heerenveen. De 22-jarige schaatster reed zondag met 1.13,14 de snelste tijd ooit op de 1.000 meter in Heerenveen. Haar machtsvertoon volgde nadat ze twee keer de 500 meter had gewonnen en twee dagen nadat ze verrassend derde was geworden op de 1.500 meter. 'Ik kan meer dan ik denk', zei Leerdam met een brede grijs na afloop van haar gewonnen 1.000 meter tegen NuSport.nl. ANP

Kiki Bertens tijdens haar laatste wedstrijd op de Olympsche Spelen

TENNISSER KIKI BERTENS STOPT Jutta Leerdam

Kiki Bertens stopt na dit seizoen met tennis: ‘Ik ben meer dan klaar voor het leven hierna’. Aanhoudende pijn, uitblijvende resultaten en het soms loodzware topsportbestaan. Die combinatie maakt dat Kiki Bertens (29), Nederlands beste tennisster ooit, na dit seizoen haar racket opbergt. 'Ik ben enorm opgelucht' zegt ze in het AD.

ANP

RONALD KOEMAN ONTSLAGEN Het avontuur van Ronald Koeman als trainer van FC Barcelona is voorbij. Het bestuur van de Spaanse topclub heeft de samenwerking met de 58-jarige coach beëindigd. Dat gebeurde enkele uren na de nederlaag in Madrid tegen Rayo Vallecano (1-0). Niet onverwacht, want de resultaten bleven uit. Na het verlies in de topper tegen Real Madrid werd de auto van Koeman, met daarin ook zijn vrouw, bij het wegrijden uit het stadion al belaagd door tientallen opgewonden fans schrijft de Telegraaf.

Verstappen en Hamilton op het circuit ANP

NEK AAN NEK IN FORMULE 1

Max Verstappen heeft ook de Grand Prix van Mexico gewonnen. Zijn voorsprong in de WK-stand op de als tweede gefinishte Lewis Hamilton is opgelopen tot negentien punten. Red Bull-teamgenoot Sergio Pérez werd voor eigen publiek derde. Met zijn negentiende zege en met nog vier races te gaan staat Verstappen er weer iets beter voor in de strijd om zijn eerste Formule 1-wereldtitel. Het is na de zege in de Verenigde Staten zijn tweede winst op rij. Doordat Red Bull de beide rijders op het podium had en de van pole position vertrokken Valtteri Bottas een slecht resultaat kende, is het team van Verstappen concurrent Mercedes tot op één punt genaderd in de strijd om het constructeurskampioenschap. 'Max was echt weer fenomenaal vandaag', zei de lovende teambaas Horner op NuSport.nl. 'Hij zag een klein beetje ruimte in de eerste bocht, maar Max haalde er alles uit en kon daarna de race controleren.'

Ronald Koeman

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

21


J U R I D I S C H A RT I K E L

WET STRAFFEN EN BESCHERMEN

VI EN STRATEGIE De nieuwe wet Straffen en Beschermen is in eerdere edities van Comeback al besproken. Deze wet die op 1 juli 2021 in werking is getreden, wijzigt de Nederlandse regeling over de voorwaardelijke invrijheidstelling (VI). Met handzame voorbeelden helpen we je om te berekenen wat de nieuwe VIregeling voor jou betekent.

B

ij veel van jullie leefde de vraag welke VI-regeling na 1 juli 2021 op jullie straf van toepassing is, als die via de WETS of de WOTS in Nederland mag worden uitgezeten. Die vraag laat zich niet simpel beantwoorden. Maar in zijn algemeenheid geldt dat voor straffen die voor 1 juli 2021 zijn opgelegd de ‘oude’ VI-regeling geldt. Voor alle veroordelingen na die datum is de ‘nieuwe’ VI-regeling van toepassing. Maar wat houdt die ‘nieuwe’ VI-regeling nu eigenlijk in? En wat betekent deze wijziging misschien voor jou? Deze vragen zullen wij in dit artikel bespreken. Door deze nieuwe wet kan het in sommige gevallen namelijk verstandig zijn om de strategie in jouw strafzaak in het buitenland aan te passen. WET STRAFFEN EN BESCHERMEN - VOORWAARDELIJKE INVRIJHEIDSTELLING (VI) Zoals gezegd is de VI-regeling met de inwerkingtreding van de nieuwe wet Straffen en Beschermen veranderd. Voor mensen met een straf van minder dan 1 jaar geldt geen VI-regeling. Dat was ook al zo onder de oude regeling. Voor mensen met een straf van minimaal 1 jaar en maximaal 2 jaren geldt dat zij in ieder geval 1 jaar gevangenisstraf moeten uitzitten. Over het strafrestant wat dan nog overblijft moet dan nog 1/3 uitgezeten worden. Wij geven een voorbeeld: Voorbeeld (straffen minimaal 1 jaar en maximaal 2 jaren) Johan is veroordeeld tot 18 maanden gevangenisstraf. Hij moet in ieder geval 12 maanden uitzitten. Er blijven dan nog 6 maanden over (18 - 12). Van deze 6 maanden strafrestant moet hij nog 1/3 uitzitten. Dat zijn 2 maanden. Johan kan dus na 14 maanden gevangenisstraf in aanmerking komen voor VI (12 + 2).

22

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Voor gevangenisstraffen van méér dan 2 jaren geldt dat deze personen in aanmerking kunnen komen voor VI nadat zij 2/3 deel van de straf hebben uitgezeten. Dit was vroeger ook al zo, maar let op (!): de voorwaardelijke invrijheidstelling kent onder de nieuwe

Nederland toe komt? Voordat wij daar iets dieper op ingaan is het van belang om te weten waar in Nederland (afdeling IOS van het ministerie van Justitie) naar wordt gekeken voor het bepalen van de juiste VI-regeling in jouw zaak. Daar moet Nederland goed naar kijken, omdat de WETS en de WOTS allebei een regeling kennen die zegt dat jouw straf niet verzwaard mag worden als je hem in Nederland gaat uitzitten. Maar dan moet wel echt vaststaan wanneer je in het land van veroordeling (het land waar de strafzaak plaatsvond) vrij zou zijn gekomen. Per land verschilt het nogal op welke wijze dat wordt vastgesteld. In sommige landen (net als in Nederland) ligt de regeling gewoon in de wet

Voor alle veroordelingen na 1 juli 2021 is de ‘nieuwe’ VI-regeling van toepassing wetgeving een maximum van 2 jaren. Wij geven een paar voorbeelden: Voorbeeld 1 (straffen van boven de 2 jaren) Peter is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 jaren onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Peter kan na 2/3 in aanmerking komen voor VI. Dus na 2 jaren komt Peter in aanmerking voor VI. Voorbeeld 2 (straffen van boven de 2 jaren) Brahim is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 jaren onvoorwaardelijk. Onder de ‘oude’ VI-regeling kwam Brahim in aanmerking voor VI nadat hij 6 jaren van zijn straf had uitgezeten (2/3 x 9). Onder de nieuwe VI-regeling kan dit dan nog niet. Brahim kan nu pas na 7 jaren in aanmerking komen voor VI, nu de nieuwe wet bepaalt dat de VI maximaal 2 jaar mag zijn. Het wordt aan de hand van deze voorbeelden hopelijk duidelijk dat de gewijzigde VI-regeling in Nederland voor straffen tot maximaal 6 jaren geen verschil maakt. Bij straffen hoger dan 6 jaren zit men langer vast. Hoe hoger de straf, hoe langer je dus moet zitten ten opzichte van de oude regeling. STRATEGIE Wat de nieuwe VI-regeling nu inhoudt is duidelijk. Maar wat kan dit voor jou betekenen wanneer je in het buitenland bent veroordeeld en via de WETS of WOTS naar

vast en kan je direct aanspraak maken op VI na een bepaalde tijd (bv na 2/3e van je straf). In andere landen is het zo geregeld dat een rechter moet bepalen wanneer je in vrijheid wordt gesteld (voorbeelden zijn Duitsland en België). Wanneer je VI-datum in het buitenland niet of niet met een grote mate van waarschijnlijkheid vaststaat, dan geldt de Nederlandse VI-regeling, ook al is die voor jou een stuk ongunstiger. Wij raden jou altijd aan om aan jouw buitenlandse advocaat te vragen hoe de VIregeling er daar uitziet voordat een WOTS of WETS procedure wordt opgestart. Krijg je altijd standaard VI na een bepaalde periode te hebben vastgezeten én is deze datum gunstiger dan de datum die je volgens de Nederlandse VI krijgt? Dan wordt de straf op die manier overgenomen door Nederland. Is dat niet het geval en moet je bijvoorbeeld eerst nog een verzoek bij de rechtbank indienen, dan kan het belangrijk zijn om die beslissing voor je naar Nederland gaat al te hebben. Als je dan nog geen beslissing van een buitenlandse rechter hebt gekregen, dan zal Nederland snel kunnen zeggen dat jouw VI nog niet vaststaat en dan zal in Nederland de Nederlandse regeling van toepassing zijn. En helemaal bij een hoge straf die na 1 juli van dit jaar is opgelegd is dat voor jou waarschijnlijk een stuk ongunstiger. Het is dus belangrijk om te weten wanneer je


J U R I D I S C H A RT I K E L

in het buitenland met zekerheid in vrijheid zou worden gesteld. Dat is belangrijk voor het bepalen van jouw strategie in de strafzaak maar het is ook belangrijk voor het al dan niet indienen van een WETS of WOTS verzoek. Daarbij geldt wel dat je daar niet altijd invloed op hebt bij de WETS: in die procedure kan een land ook zonder jouw verzoek of toestemming een WETS-procedure starten. Daarbij moet dan weer wel worden opgelet of er nog een voldoende strafrestant overblijft om het WETS-verzoek te kunnen effectueren. Wij geven een aantal voorbeelden: Voorbeeld 1 (België straffen onder de 3 jaren) Rob is in België veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 jaren onvoorwaardelijk. In België komt hij automatisch in aanmerking voor VI na 1/3 van zijn straf. Dit houdt in dat Rob na 1 jaar vrij kan komen. Onder de Nederlandse VI-regeling zou Rob na 2 jaar voor VI in aanmerking kunnen komen. De Belgische VI-regeling is dan ook gunstiger en staat vast. Rob komt ook in Nederland na 1 jaar in aanmerking voor VI. Voorbeeld 2 (België straffen hoger dan 3 jaren) Mo is in België veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 jaren. In België zou hij in aanmerking kunnen komen voor VI na 1/3 van zijn straf. In het geval van Mo is het van groot belang dat hij niet te vroeg een verzoek tot strafoverdracht via de WETS opstart. Het recht op VI na 1/3 van zijn straf heeft Mo namelijk niet automatisch. Hij moet namelijk eerst 1/3 van zijn straf in een Belgische cel uitzitten. Pas als hij dat gedaan heeft kan Mo de Belgische strafuitvoeringsrechtbank (SURB) verzoeken hem

dat de landen onderling op een eerder moment zelf al tot strafoverdracht overgaan. Voorbeeld 3 (Finse VI straf wordt niet door Nederland aangepast) John is in Finland veroordeeld tot een gevangenisstraf van 8 jaren onvoorwaardelijk. De straf wordt één op één door Nederland overgenomen. In Finland zou John in beginsel na ½ deel van zijn straf uitgezeten te hebben voor VI in aanmerking komen. John zou in Finland dus 4 jaren moeten zitten. Onder de nieuwe Nederlandse regelgeving zou John pas na 6 jaren in aanmerking komen voor VI. De Finse regeling staat vast en wordt op die manier door Nederland overgenomen. John kan in Nederland na 4 jaren in vrijheid worden gesteld. Voorbeeld 4 (Finse VI straf wordt door Nederland aangepast aan het Nederlandse strafmaximum) Lesley is in Finland veroordeeld tot een gevangenisstraf van 20 jaren voor een feit waarop in Nederland maximaal 12 jaar staat. Ook in dit geval komt Lesley in beginsel automatisch in aanmerking voor VI na een half deel van zijn straf te hebben gezeten. De Finse VI-datum die aan Lesley is toegekend is precies na 10 jaren detentie. Nederland kan geen straffen overnemen die in het buitenland opgelegd zijn en het Nederlandse strafmaximum voor dat feit overschrijden. Nederland past (alleen) in die categorie zaken de straffen aan, aan het Nederlandse strafmaximum. In het geval van Lesley zal zijn straf worden aangepast naar 12 jaar. Wanneer straffen in Nederland worden aangepast komt de buitenlandse VI-regeling te vervallen. In het geval dat de straf is aangepast geldt de Nederlandse VI. Lesley komt in Nederland in aanmerking voor VI na 10 jaren detentie.

Wij raden altijd aan om aan de buitenlandse advocaat te vragen hoe de VI regeling er daar uitziet na 1/3 voorlopig in vrijheid te stellen. Dit houdt voor Mo in dat hij al na 3 jaren in vrijheid kan worden gesteld. Dient Mo direct na zijn veroordeling een WETS verzoek in en is hij na 1 juli 2021 veroordeeld? Dan zal hij pas na 7 jaren detentie in aanmerking komen voor voorwaardelijke invrijheidstelling onder de huidige regelgeving. Dit is een verschil van 4 jaren in zijn nadeel! Mo kan niet altijd zelf de regie houden. Het kan zijn

Nb. Dit voorbeeld laat zien dat Lesley zowel in Nederland, als in Finland, in aanmerking komt voor VI na 10 jaren detentie. De reden dat wij dit voorbeeld toch benoemen is dat buitenlandse gedetineerden vaak denken dat óók bij een aangepaste straf de gunstige buitenlandse VI-regeling blijft gelden. In het voorbeeld met Lesley zou dit inhouden dat hij na 6 jaren met VI zou kunnen. Maar dat klopt dus niet.

Stel jezelf daarom altijd de volgende vragen of bespreek ze met jouw advocaat: 1 Wanneer ben je veroordeeld, voor of na 1 juli 2021? (Van belang om te bepalen welke VI regeling in Nederland van toepassing is). 2 Voor 1 juli 2021? Ben je in hoger beroep gegaan en wat zijn daarbij de kansen op succes? (Als je voor 1 juli door de rechtbank bent veroordeeld val je nog onder de oude regeling, maar als je door het hoger beroep misschien wel opnieuw wordt veroordeeld na 1 juli 2021, dan kan je in Nederland met een ongunstigere VI regeling te maken krijgen, vooral bij hoge straffen, je moet je dan afvragen of het wel gunstig is het hoger beroep door te zetten, bespreek dat goed met je advocaat). 3 Staat je datum voor VI in het buitenland vast of moet een rechter daarover nog een beslissing nemen? (Van belang voor de vraag of Nederland de buitenlandse regeling moet overnemen als die gunstiger is). 4 Is de VI datum in het land van veroordeling gunstiger of juist niet? (Van belang voor de vraag of je een WETS of WOTS verzoek wil indienen.

CONCLUSIE Ons doel met dit artikel is om jullie te laten zien dat de gewijzigde wet in bepaalde gevallen tot ongunstige situaties kan leiden. Voor straffen die zijn of zullen worden opgelegd na 1 juli 2021 kan het dus van groot belang zijn om in het buitenland te kijken hoe de VI daar geregeld is zodat daar je strategie op aangepast kan worden. Ons advies is dan ook: overleg altijd goed met de buitenlandse advocaat welke VI van toepassing is en wat je daar precies voor moet doen, voordat een WETS of WOTS verzoek wordt gedaan. Kom je er niet uit met je buitenlandse advocaat? Neem dan gerust contact op met een van de medewerkers van Stichting Lawyers Across Borders (niet-zorglanden/Europa) en Stichting Dutch&Detained (zorglanden) voor meer informatie. ■ Aimée Timorason & Robert Malewicz LAWYERS ACROSS BORDERS

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

23


INTERVIEW

HOBBELS OP DE WEG TERUG NAAR NEDERLAND

‘ D E MUUR VAN BUREAUCRATIE IS GEKMAKEND’ In het vorige nummer van Comeback gingen we dieper in op de voorwaarden waar je aan moet voldoen om het laatste deel van je straf in Nederland te mogen uitzitten. Deze keer de verhalen uit de praktijk. Ze laten zien dat er veel haken en ogen zijn, maar ook dat je nooit moet opgeven.

N

og niet zo lang geleden had Robert Malewicz een huilende echtgenote van een gedetineerde aan de telefoon. Ze zat er helemaal doorheen. 'Ze vertelde dat haar man in de hel terechtgekomen was. Hij kreeg zijn medicatie niet, was erg ziek geworden en verward geraakt. Vanwege zijn toestand werd zijn procedure in het buitenland uitgesteld naar mei 2022. Zijn vrouw huilde omdat ze het niet meer zag zitten. Het meest pijnlijke in zo'n situatie: je weet dat na het proces ook de terugkeer naar Nederland nog lang kan duren, terwijl de uitkomst eigenlijk al bekend is. Hij heeft een terugkeer garantie gekregen vanuit Nederland. In zulke zaken is het of je een hele berg op moet en er ook weer af. Terwijl jij door het tunneltje wilt. Je weet al waar het aan het einde van de rit uitkomt. Die muur van bureaucratie is soms gekmakend. Voor ons advocaten is dat al zo. Kun je nagaan wat zoiets doet met iemand die vastzit, of met de achterblijvers in Nederland.' EEN WEEK TE LAAT Wie vastzit in het buitenland krijgt er vrijwel zonder uitzondering mee te maken. Juridische obstakels die van alles in de weg staan, zoals je terugkeer naar Nederland met de WETS of de WOTS. De weg ligt vol met hobbels en kuilen, en soms staat er een muur. De advocaten van Lawyers Across Borders – die juridische hulp verlenen aan iedereen die niet in een ‘zorgland’ in de gevangenis zit, grofweg in Europa – weten er alles van. Dagelijks hebben ze wel iemand aan de

24

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

FOTO'S:

Laura Cnossen

telefoon die ergens tegen een muur oploopt. Tegen de regels die de overbrenging van gedetineerden naar Nederland moeilijk maken bijvoorbeeld. Of je mag ‘Wetsen’ of ‘Wotsen’ hangt of staat het met het voldoen aan een aantal precieze regels. 'Zo loopt een man die wij bijstaan op tegen de eis van een lang genoeg strafrestant', vertelt Roberts collega Aimée Timorason. 'Het addertje onder het gras is dat het strafrestant wordt bepaald op het moment dat IOS het certificaat binnenkrijgt. Er wordt dus niet gerekend vanaf het moment dat een gedetineerde het verzoek schrijft. Op het moment dat het certificaat op de mat valt bij IOS, moet je nog minstens zes maanden straf te gaan hebben. Maar soms duurt het lang voor het certificaat bij

nog in deze periode. Extra wrang was dat zijn medeverdachte wél naar Nederland kon worden overgebracht. Zijn certificaat was wel op tijd in Nederland. Gelukkig voor deze man hebben we uiteindelijk een oplossing gevonden.' HARDE GRENZEN 'Het probleem is dat de grenzen in het beleid keihard zijn', gaat Robert verder. 'Dat levert vaak schrijnende gevallen op. Wie in het grensgebied zit kan niet rekenen op een uitzondering – ook al zou die terecht zijn. Val je buiten de grens, dan val je buiten de grens. Dat zie je met de eis van 6 maanden strafrestant, maar ook met de binding met Nederland. De eis is dat je in de vijf jaar voor je werd opgepakt, in Nederland moet hebben gewoond. Het IOS toetst dus alleen die 5 jaar.' Wie altijd in Nederland gewoond heeft, zit meestal safe. Dan zou er geen vuiltje aan de lucht moeten zijn. 'Maar soms gaat het toch fout', zegt Robert, 'ook al heeft iemand zijn hele leven in Nederland gewoond en is binding geen vraag, maar een feit. Ik ken een man die komt uit een gezin met een migratieachtergrond. Als enige van de kinderen heeft hij niet de Nederlandse, maar de Marokkaanse nationaliteit. Gewoon omdat zijn ouders vergeten waren de Nederlandse nationaliteit voor hem aan te vragen. Van de Marokkaanse nationaliteit kun je geen afstand doen. Deze man is in Nederland geboren en getogen. Alles en iedereen die

‘ Het probleem is dat de grenzen keihard zijn. Dat levert altijd schrijnende gevallen op’ IOS binnenkomt. In Spanje, waar deze meneer vastzit, duurde het máánden voor ze het certificaat aan Nederland toestuurden. In dit geval stuurden we rappel op rappel en hebben wij de hulp ingeschakeld van een Spaanse advocaat. Het hielp allemaal niets. Toen zijn certificaat eindelijk bij IOS binnenkwam, zou hij met toepassing van de Nederlandse regeling voor voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) 5 maanden en drie weken strafrestant hebben. Net 1 week te weinig dus! Het verzoek werd daarom afgewezen, terwijl deze gedetineerde daar helemaal niets aan kon doen. Hij zat er helemaal doorheen, zijn vader overleed ook

hij kent, woont hier. Hij is getrouwd en heeft een kind. Op een gegeven moment maakte hij een misstap en werd hij overgedragen naar een Scandinavisch land. Hij kreeg er een stevige gevangenisstraf. Met die straf kan hij waarschijnlijk niet meer terug naar Nederland, hij wordt hier als buitenlander ongewenst verklaard. Maar wat moet zo iemand? Hij voldoet keurig aan de eis van binding met Nederland, maar hij wordt straks naar Marokko gestuurd. Het is onbegrijpelijk en oneerlijk. We hebben Europese wetgeving om mensen zo goed mogelijk te resocialiseren. Wat denk je dat er straks met deze man gebeurt?'


INTERVIEW

10 JAAR EXTRA Ook het omgekeerde komt voor. Dat iemand in Nederland moet blijven terwijl hij met dit land totaal geen binding heeft. Aimée geeft als voorbeeld een zaak van een Nederlandse man uit België. 'Hij had in dat land een vrij hoge straf gekregen en was in afwachting van een oproep om zich bij de gevangenis in België te melden. Hij zou in België na 1/3 van zijn straf voorwaardelijk vrijkomen. Voordat hij zijn straf zou gaan uitzitten ging hij naar een verjaardag in Nederland. Op de terugweg werd hij aangehouden vanwege een licht vergrijp. De Nederlandse justitie ontdekte dat er nog een ‘openstaande straf’ stond in België. Hij werd prompt naar een Nederlandse gevangenis gebracht. De Nederlandse autoriteiten zochten contact met de Belgische. ‘Oké’, zei België, ‘we dragen de straf aan jullie over.’ Nu zit hij hier in Nederland vast, terwijl hij hier helemaal geen binding heeft. De man is ten einde raad. Hij moet nog ruim 10 jaar zitten. Met een gezin in België, waar hij na zijn lagere school naartoe verhuisd is. Intussen is hij ook ongewenst verklaard in België. Hij kan dus nooit meer terug naar het land waar hij binding mee heeft. Dit helpt niemand. We zouden veel meer moeten kijken naar wat voor mensen en dus voor ons allemaal het beste is.' EXTRA PROBLEEM IN ENGELAND De regels voor strafoverdracht, binding en strafrestant met name, brengen dus nogal eens onrechtvaardigheid en ongelijkheid met zich mee. Dat de procedures lang duren is ook een groot probleem in en buiten Europa. In Europa is vooral Zuid-Europa berucht. Ook Engeland is traag. 'En het Verenigd Koninkrijk heeft nog een ander probleem', zegt Robert. 'Dat is een extra straf als je het geld dat je volgens de Engelse justitie hebt verdiend met bijvoorbeeld de handel in drugs, niet kunt terugbetalen. De opdracht om geld terug te betalen noemen ze de confiscation order. Maar als je dit bedrag niet kan betalen dan krijg je een vervangende straf, de default sentence.' De confiscation order is meestal heel hoog en gebaseerd op een schatting van de Engelse politie. De meeste drugskoeriers hebben dat geld natuurlijk nooit echt ontvangen of op de bank staan. 'Maar de gedachte is dan vaak: je hebt vast verborgen bezittingen, hidden assets. De boete bedraagt honderdduizenden en soms miljoe-

Robert Malewicz en Aimée Timorason van Lawyers Across Borders

nen euro’s. Dat kan bijna niemand betalen. Het probleem is dat in een aparte procedure wordt bepaald hoeveel je moet terugbetalen. Zo lang die duurt mag je niet naar Nederland. En als je na die procedure niet kan betalen krijg je dus een vervangende extra straf, de default sentence. Maar die straf kan pas na de gevangenisstraf die je in de strafzaak kreeg worden uitgezeten. Nederland kent zo’n straf niet dus die straf kan niet worden overdragen. En Engeland laat je niet gaan voordat het geld is be- ➔

ONGEWENSTVERKLARING Een ongewenstverklaring is een besluit van een regering dat je ongewenst vreemdeling bent in haar land. De overheid van het land dat de verklaring afgeeft vindt dat je niet in dat land mag zijn. Bijvoorbeeld omdat je bent veroordeeld voor een misdrijf. Je moet dan meteen weg uit het land en mag er ook niet meer terugkeren.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

25


INTERVIEW

‘ Ook al zijn er hobbels en kan het lang duren, we proberen iedereen thuis te krijgen’ taald of de extra straf helemaal is uitgezeten. Zo word je klemgezet.' Aimee: 'Het komt regelmatig voor. Ik heb nu drie verschillende cliënten die een straf in Engeland hebben gekregen. Het zijn hele zware straffen. 20, 30 jaar soms. De Engelse manier van werken leidt veelal tot hopeloze situaties voor mijn cliënten.' IN EIGEN VOET Iedereen die Nederlander is gaat een keer terug. Is het niet met de WOTS of de WETS dan wel na het uitzitten van de hele straf. Het probleem hierbij is volgens de advocaten dat de groep die terugkeert zonder WETS of WOTS ook niet kan resocialiseren en dus plotseling op de stoep staat wanneer na 20 jaar die buitenlandse celdeur opengaat. Alles wat ze kenden is weg. Ze weten de weg in de Nederlandse samenleving niet meer. Robert: 'Nederlanders die vast hebben gezeten in het buitenland komen sowieso naar Nederland. Zo krijg je allemaal mensen met enorme problemen terug in de maatschappij. Onvoorbereid, niet geresocialiseerd, niet gereclasseerd. Er zijn ook gedetineerden met psychische problematiek. Terwijl tegelijk niemand wil dat een ex-gedetineerde die lang binnen heeft gezeten zo maar onbegeleid de Nederlandse maatschappij ingaat. Dan is de kans op ongelukken groot. Je zal maar in het dorp wonen waar een ontspoorde gedetineerde terugkomt. Het is voor niemand goed en onbegrijpelijk waarom voor die groep niet veel meer begeleiding wordt geboden. Dat kan in de vorm van een terugkeer naar Nederland in de laatste fase van de straf. Wij vinden dat het beter zou kunnen. Het IOS is altijd streng geweest. Ze traineren de zaak niet, maar grijpen de regels wel te gemakkelijk aan om mensen tegen te houden met de WETS of WOTS te gaan. Die periode van 5 jaar voorafgaande aan de detentie in Nederland wonen om binding te hebben is wat ons betreft te arbitrair. Het is ooit gekozen, lang geleden. Wat ik mis is echt meekijken met de persoon. Het doel is resocialisatie, iemand terug helpen de maatschappij in. Dat moet je doen in het land waar dat voor jou het beste is.'

26

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Aimée: 'De regelgeving is daarvoor bedacht! Het kan ook best anders. Oordelen op maat, per geval bekijken. Het strikt vasthouden aan de regels kost landen ook nog eens veel geld. We schieten zo in onze eigen voet. Die mensen met een default sentence in Engeland bijvoorbeeld, die zitten jaren en jaren extra. Dat kost bakken met geld. Dat ze niet betalen is wat mij betreft ook een belangrijke aanwijzing dat zij het geld niet hebben. Als ze het geld hadden, zouden ze echt niet 10, 15, 20 of 30 jaar extra in Engeland blijven zitten.' SPRANKJE HOOP Toch zijn er ook veel voorbeelden van zaken waarbij het wel goed is gekomen. Zo ook in een zaak van een Spaanse cliënt. 'Hij woonde zes jaar in Spanje voor hij gedetineerd raakte', vertelt Aimée. Dus formeel had het IOS gelijk dat hij onvoldoende binding had met Nederland. Maar in Spanje raakte hij tijdens zijn detentie zijn werk, zijn huis én zijn vriendin kwijt. Hij zegt: ‘Ik heb in Spanje niets meer, dus wil terug’. Een laatste redmiddel is iemand ongewenst laten verklaren. Dat is hier gelukt. Soms beslist de rechter dat zelf al. Hier heeft een Spaanse advocaat het zelf voor de rechter gebracht en gaf Spanje inderdaad een ongewenstverklaring af, waardoor deze meneer kon terugkeren naar Nederland. Er zijn meer opties die gedetineerden een sprankje hoop kunnen geven. Sommige advocaten zien heil in een kort geding. Dat kun je bijvoorbeeld aanspannen als je het niet eens bent met de beslissing je niet te laten wotsen of wetsen. 'Het werkt meestal niet', zegt Robert. 'De WETS en WOTS zijn een gunst. Het is niet onrechtmatig als je dat cadeautje niet krijgt. De Minister van Justitie heeft beleidsvrijheid, de partijen die nu aan de macht zijn keuren dit beleid goed. Veel mensen denken dat een kort geding een wondermiddel is aan het einde van de rit, maar dat is het niet. Toch zal ik het ook niet altijd afraden. Soms werkt het omdat een kort geding ook kan zorgen voor publiciteit of een heroverweging van de beslissing voordat de rechter beslist.' Wat misschien de meeste hoop geeft: er komt een einde aan je lijden. De advocaten van Lawyers Across Borders én die van Dutch & Detained (voor de landen buiten Europa, de zorglanden) laten je niet zitten.

'Wij houden vol', zegt Robert. 'Ook al zijn er hobbels en kan het lang duren. We proberen iedereen thuis te krijgen.' Aimée: 'De Nederlander uit Spanje is uiteindelijk gisteren op Schiphol aangekomen. Vijf maanden voor het einde van zijn straf.' ■

Lees ook het juridische artikel over strafoverdracht in het vorige nummer nog eens door!

CORRECTIE: WOTS EN PERU In Comeback 3 2021 is in het artikel over Strafoverdracht Peru weggevallen uit het overzicht met WOTS landen. Maar met Peru is wel een verdrag, en strafoverdracht is dus wel mogelijk vanuit dat land!

CONTACTGEGEVENS Stichting Lawyers Across Borders info@lawyersacrossborders.nl +31 (0)20 - 52 44 049 (ma, wo, vr 9 - 12.30 uur en di, do 13 - 17.30 uur) Stichting Dutch&Detained info@DutchDetained.com +31 (0)20 - 79 20 50 (ma t/m vr 9 - 17 uur) Voor algemene vragen over strafoverdracht kun je bellen met de WETS-/WOTS-lijn van IOS +31 (0)88 - 072 59 63 (ma t/m vr 9 - 12 uur)


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

VOEL ME ALS EEN KLEINE JONGEN Sta klaar voor de vrijheid Sta elke dag op met een wens. Bewust, wanneer de gedachte verdwaalt Hoop houdt met sterk, laat me voelen als een mens. Vind motivatie bij diegene die voor me klaarstaan Alhoewel ik op een afstand ben, zo ver weg. Voel me verenigd meer dan ooit tevoren Het is meer geluk, dan dikke pech. Vecht dagelijks tegen mijn gevoel Kan mezelf niet uiten, verdriet wordt niet geaccepteerd. De stoten komen hard aan Nog niet knock-out maar vele plekken bezeerd. Toch is het leven nog steeds te mooi De levenslessen en kansen zijn niet te min. De tijd gaat snel, ontwikkel mezelf Praat 3 verschillende talen in een enkele zin. Train dagelijks, kom over als een grote vent Span me in, geef nog een zetje tegen dat gewicht. Mijn rugtas is zwaar, geen die zich afvraagt wie ik echt ben Soms een lach, soms een traan, als ik onder de dekens lig. S

MUREN Vreemde muren, ontnemen alles wat je had. Je vrijheid, je familie, vrienden en ’t leven wat je leefde. Die muren, omgeven mijn wereld nou, in mijn cel en buiten op de patio. Ze zorgen ervoor dat je je echt opgesloten voelt. Koud, kil en grillig zijn ze in het begin. Die muren, de onzekerheid, ’t gemis, ’t systeem, ze gaven mij een hartaanval. Even was ik weer vrij en gelukkig, tot ik weer terugkwam op aarde. Die muren, je kleedt ze wat aan met foto's, ’n kalender en andere dingen. Na ’n tijd worden ze gewoon voor je. Ze bekomen een deel van je, praat tegen ze. Soms zijn ze even weg, door een telefoontje, ’n bezoekje, als je wegdroomt, maar ze zijn altijd weer daar. Die muren, nu zo gewoon, zo wit en steriel, geen natuurlijk groen, geen verkeer en geen gewone mensen. 23 uur per dag omgeven door ze. Wordt het ooit weer gewoon? Ik denk het niet. Die muren, een gezond mens hoort daar niet. Elke dag weer, al voor zo lang. Ik weet, hoop en bid, op een dag sta ik aan de andere kant, kijk naar ze en zeg vaarwel tegen die muren die mijn leven bepaalden.

• THAILAND

R

• DENEMARKEN

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

27


BRIEVEN

Zou je advies willen krijgen over hoe je om kan gaan met het gevangenisleven? René heeft veel ervaring, en zou je graag helpen met advies over hoe je het verblijf achter tralies zo positief mogelijk zou kunnen maken. Stel hem je vraag via Epafras!

RENÉ GEEFT ANTWOORD Gedetineerden in het buitenland moeten meestal een cel met meerdere mensen delen en dat geeft de nodige irritatie: je spreekt elkaars taal niet waardoor veel onbegrip ontstaat. Ook met cultuurverschillen en andere opvattingen over privacy wordt dan geen rekening gehouden. Iemand schrijft: Ik (schrijver is al wat ouder) moet mijn cel delen met een jonge gast uit Eritrea, hij spreekt enkele woorden Frans en Engels dus zijn we overgeleverd aan handen- en voetenwerk. Bovendien is deze jongen erg druk, voortdurend in beweging en hij draait hele harde Afrikaanse muziek. Ook ’s nachts gaat dit maar door: hij slaapt weinig en ik heb geen moment rust om te kunnen lezen en schrijven. Ik ben daardoor erg nerveus en gespannen en kan mijn probleem niet aan hem duidelijk maken zonder de toch al niet beste sfeer verder te verpesten. Een ander doet zijn beklag over uitsluiting door celgenoten die samenspannen tegen hem. Het zijn drie mannen uit Oost-Europa die onderling een taal spreken die schrijver niet verstaat. Zij hebben hierdoor een machtspositie en bepalen de gang van zaken, zoals bijvoorbeeld welke tv-programma’s bekeken worden. Omdat hij die taal niet verstaat blijft hij verstoken van nieuws. Bovendien staat die tv de hele dag te tetteren tot gek wordens aan toe. Hoe los je zo’n situatie op? Of hoe kun je in alle redelijkheid vragen of ze ook rekening willen houden met jouw persoonlijke ruimte, letterlijk en figuurlijk?

Eén van de eerste klachten die je vaak hoort tijdens detentie in het buitenland is het feit, dat men de taal van het land niet spreekt. Ik kan er niet voldoende de nadruk op leggen, dat je er alles aan moet doen om tenminste een serieuze poging te wagen het te leren. Eerst en vooral met babystapjes begin je met de meest belangrijke sleutelwoorden: 'Hoe zeg je dat?' Het is baanbrekend, als je dit eenmaal onder de knie hebt. Van een simpel 'Hoe gaat het?' tot 'Goeiemorgen' of 'Tot ziens' maak je een begin met verbinding. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat, vaak nadat ze mijn Nederlandse telefoongesprek horen, men mij regelmatig vraagt naar Nederlandse woorden of simpele zinnetjes. Met veel humor en moeite proberen ze dan de g's in goeiemorgen uit te spreken. Door deze uitwisseling van woorden steek je een hand uit, je laat blijken, bereid te zijn iets van je taal, land en cultuur te willen delen. Op zo'n moment kun je het ijzer smeden terwijl het heet is, en toon je interesse in hun taal en cultuur. Je zult zien dat ze maar al te graag willen helpen je hun taal te leren. Staar je niet blind op alles wat je niet met hun gemeen hebt. Probeer in te haken op gelegenheden of dingen die niet zo diep zijn, zoals sport of gerechten. Je moet wel ergens beginnen, en het liefst spelenderwijs.

28

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

Het is een kwestie van geven en nemen. It's a two-way street, met een dead-end street kom je nergens terecht! Als je geen toenadering zoekt blijf je een buitenbeentje. In de meeste gevallen zit je met 2 of 4 man op de cel. Maar helaas in te veel landen zijn het er veel meer, waar vaak gangs de scepter zwaaien. Hoe dan ook moet je wel je uiterste best doen om je tijd zo aangenaam mogelijk te maken. In de kleine ruimte van 10m² of kleiner die je nu moet delen met één of meerdere personen. Moet je nu alles doen wat je gewend was in een appartement of huis te doen. Met misschien een toilet en een klein wasbakje in de cel zonder enige privacy, moet je daar je behoeften doen. Stel dat je deze ruimte moet delen met een asociaal persoon(en), wiens taal je niet spreekt en totaal geen ontzag heeft voor jouw recht op rust en vrede. Dan is mijn advies; verlaag jezelf niet tot hetzelfde niveau, maar laat ook niet over je heenlopen. Je hoeft geen overlast te accepteren, in welke vorm dan ook. Je moet ongestoord kunnen slapen, lezen, schrijven, eten en de tijd zo gunstig mogelijk kunnen verdrijven. Voor tv en radio hoort men een koptelefoon te gebruiken. Je moet dit soort


BRIEVEN

STERKER TERUGKOMEN De pen in mijn hand twijfelt. Al meerdere keren zat ik erover te denken wat en hoe ik het best mijn gevoel, beleving en ervaring in deze periode van mijn leven voor jou kan beschrijven. Dit keer zal ik mijn hart de pen laten begeleiden. Woede – angst – wanhoop – eenzaamheid en teleurstellingen hebben me pijn bezorgd. Een pijn die mijn ogen heeft geopend. Een pijn die me bewuster en sterker dan ooit heeft gemaakt. Ik was vader van 3 kinderen (7, 5 en 3 jaar). Ik was echtgenoot, coach van meer dan 350 vechters, ondernemer, zoon, broer, maat... maar nu... nu ben ik een gevangene in het buitenland. Alles wat ik was en gedaan had, is vervaagd en het lijkt of ik nou niemand meer ben dan een crimineel in de ogen van de rechters en een nummer voor de bewakers en inkomen voor de advocaten. En dit al voor één bezoekje, 10 jaar terug aan Italië met een vriend die destijds blijkbaar bepaalde zaakjes geregeld had. En nu zit ik al meer dan 2 jaar hier vast en ben veroordeeld voor 10 jaar gevangenisstraf (zonder enig bewijs of betrekking). Gerechtigheid is ver te zoeken hier. De pijn en de eenzaamheid die ik gevoeld heb, heeft me gebroken. Maar nu... nu voel ik me bewuster-gretiger, sterker dan ooit. Het heeft me dichter bij mezelf en de waarheid gebracht. We maken allemaal fouten. Alle keuzes die we maken, hebben consequenties. En sommige keuzes komen ons en onze dierbaren duur te staan... Maar dit is ook een onderdeel van het leven. Van de ‘goede momenten’ worden we blij. En van de slechte komen we ‘sterker’ terug als we het als een les beschouwen en ervan leren. Het accepteren van onze fouten en moeilijke tijden zal moeilijk zijn of vaak ook niet gaan. Maar ermee leren leven en er het beste van te maken en ervan bewust te zijn dat ook de slechte tijden zullen passeren. Wees eerlijk tegen jezelf, wees jezelf en respecteer jezelf. En leer van je fouten. Accepteer en leer van gisteren. Vind een manier, een weg om vandaag het beste ervan te maken. En kijk hoopvol en doelgericht naar morgen. En vergeet nooit dat ‘zwakte een keuze is’.

A

• ITALIË

overleg wel zo diplomatiek mogelijk aanpakken. Als een pestkop weet waarmee hij kan plagen, blijft hij misschien treiteren. Doe eerst je best het mondeling uit te leggen: 'Respect is absoluut nodig om gezamenlijk de ruimte te delen.' Als dat niet wordt begrepen schrijf dan duidelijk op papier, de dagindeling zoals jij die doorbrengt. Met jouw routine en wanneer jij gaat slapen, en dat je het liefst geen lawaai meer wilt horen, na dit bepaalde tijdstip. Vraag hem hetzelfde te doen om hopelijk zo tot een compromis te komen. Uiteindelijk is dit nu je nieuwe leven, wat de lengte van je straf ook is. Doe je best om je mannetje te staan, ook al ben je in de minderheid, laat nooit zien dat je bang of zwak bent. Gebruik intelligentie en strategie als je manier van onderhandelen. Op de juiste manier toegepast kun je menigeen daarmee ontwapenen. Zelfs als een groep gedetineerden probeert samen te zweren tegen je, moet je met deze tactiek kunnen winnen. En vergeet nooit: men vangt meer vliegen met een lepel stroop, dan met een vat azijn. Ik wens iedereen sterkte.

René

VRIJHEID Wanneer is iemand vrij? Hoeveel mensen zitten gevangen in eigen gedachten? Voelt het leven als moderne slavernij? Hoeveel mensen zijn opgesloten in eigen hoofd? Hoeveel een depressie nabij? Voelt het als de leeuw in de kooi met de doffe ogen? Of de havik met zijn kap over zijn kop? Worden ze vrijgelaten uit mededogen Komen ze er dan geestelijk weer bovenop? Vrijheid is een groot goed als je het weet te appreciëren Zit het niet in de kleine dingen? Weet je het op waarde te waarderen? Ga je er eens op bezinnen Is vrijheid de volgetankte Mercedes? Is het de poen die er weer besteed is, Je coronafeestje of de wandeling langs het strand? Laat dit maar eens goed bezinken, want in mijn hoofd ben ik voor altijd vrij Lichamelijk dan wel gevangen, maar mijn gedachten zijn en blijven van mij! M

• BELGIË

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

29


KOP OMHOOG Ik zal mijn verhaal van het begin vertellen. Ik ben een man van 57 jaar en ik heb 12 jaar geleden gedetineerd gezeten in Nederland. Ik ben toen veroordeeld tot 4 jaar. Later ben ik deels vrijgesproken. Dit heeft me mijn relatie van 23 jaar gekost en daar hebben mijn kinderen een flinke tik van gehad. Ik heb toen gezworen om nooit meer wat met justitie te maken te krijgen. En dat ging me heel goed af. Totdat ik in 2020 onverwachts werd gearresteerd. Een officier vertelde mij dat er om uitlevering was gevraagd door Frankrijk in verband met een drugstransport. Ik dacht, dit kan niet waar zijn: ze komen zo naar me toe om me te vertellen dat het een vergissing is. Maar nee. Er werd me door mijn advocaat verteld dat mijn DNA was aangetroffen op doorzichtig verpakkingsmateriaal van een cocaïnetransport. Ik werd na 10 dagen in een huis van bewaring geschorst op voorwaarde dat ik mijn paspoort zou inleveren bij de Rechtbank, borg betaalde en me 2 keer per week zou melden op het politiebureau. Ik heb me uiteraard keurig aan deze voorwaarden gehouden met het idee, dat als de Nederlandse Rechtbank deze zaak uitgezocht had, wel duidelijk zou worden dat ik hier helemaal niets mee te maken had. Maar wat schetst mijn verbazing? De Nederlandse Rechtbank zocht niks uit en wees mij uit naar Frankrijk. Mijn toegewezen advocaat adviseerde me mij te beroepen op mijn zwijgrecht zodat hij de zaak eerst kon uitzoeken. Tot die tijd zat ik in een Franse gevangenis. Na mijn eerste verhoor werd me duidelijk dat het ging om een transport van Spanje naar Nederland. Maar ik ben in die tijd niet in Spanje geweest en ook verder onderzoek, zoals na huiszoeking bij mij thuis en op mijn bedrijven, hebben geen bewijs opgeleverd. Blijft natuurlijk de vraag: hoe komt mijn DNA op dat verpakkingsmateriaal? Dat is dus een vraag die ik mezelf veelvuldig heb afgevraagd. Maar ik weet dat als er DNA op materiaal zit, dat door derden de hele wereld mee overgenomen kan worden. Ik voel me dan ook slachtoffer van het feit dat mijn DNA in een databank zit vanwege een eerdere detentie in Nederland. En om het feit dat de Nederlandse Rechtbank zo makkelijk met zijn onderdanen omgaat. Met als resultaat dat ik nu onschuldig in een Franse gevangenis zit.

Ik kan het toch niet laten om mijn 2e verhaal te schrijven in Comeback. Stiekem gehoopt op een terugkeer door de WOTS naar het veilige Nederland, maar Thailand weigert en gaat hierover de volgende meeting opnieuw beslissen (goed gevoel over). Het blijkt nog niet de juiste tijd voor mij te wezen. Waarschijnlijk valt er nog te veel te leren of ben ik nog niet klaar met mezelf. Misschien Hij die het weet, voor mij is het nog zo zeker niet. Ondertussen naar een andere gevangenis verhuisd, één van de grootste van het land, met ca. 7.000 gevangenen. Dacht in mijn vorige bericht dat 34 de top was, maar kreeg een gratis update: met als record 62 (nu 58) gevangenen in een cel van 8 x 5 m. (bedoeld voor 28). Geloof me, je moet aardig je best doen om dit voor elkaar te krijgen (overdrijf niet). Voordeel dan ook is, je 'hoeft' je niet bepaald alleen te voelen. Gelukkig is 'koud' ook niet echt een probleem hier. Alhoewel we ’s nachts over het algemeen betere temperaturen hebben dan de jaren ervoor – super blij mee, met zo weinig ruimte in de cel – reiken de temperaturen alsnog op dag naar 45 graden Celsius. Het is alleen frustrerend dat ze mijn eten gehalveerd hebben, met ons Nederlandse lichaam tussen de smalle lichamen van de Thaise met wat rijst en 4 stukjes vlees ter grootte van een dobbelsteen is niet echt super fijn. 5 Kilo afgevallen, terwijl ik eerst super blij was dat ik 12 kilo was aangekomen. Na een lange tijd hier, neem je toch bepaalde dingen over. En aangezien de algemene zin is: ‘mai pen rai’ wat ‘don’t worry, het geeft niet’ betekent, wordt het vrijwel zinloos alleen maar te klagen. Ik ben blij dat ik aardig de taal beheers, geleerd in de tijd dat ik hier ben, het maakt het leven een stuk makkelijker. De bezoeken waren na 3 maanden dicht, 1 maand open en nu weer dicht. Lockdown. Alhoewel ik echt de bezoeken waardeer, ambassade, Epafras, reclassering buitenland, zelfs een missionary uit New Zeeland. Het is jammer en het maakt de situatie ingewikkeld, maar de lockdown heb ik voor mijn gevoel al veel te lang. 2 Jaar, 3 maanden. Ik ben in ieder geval blij dat de tijd snel gaat, sneller dan ooit tevoren. Hou mezelf bezig met dagelijks fitness, studie marketing & management, lezen van Engelse boeken, schrijven van brieven. Zoveel tijd in de gevangenis en alsnog soms te weinig. Begrijp jij het? Wat ik in ieder geval niet begrijp is dat COVID-19 is geconstateerd in de gevangenis, waarschijnlijk al 13 dagen, en 32 mensen geïnfecteerd. De gevangenis die niks bekend maakt met chaos en vele verschillende verhalen en geruchten tot gevolg. Merkwaardig dat festivals niet toegestaan zijn, maar mijn area, ter grootte van een voetbalveld is met 1.800 mensen een festival dat nooit ophoudt op zich. Gelukkig is de directeur (volgens de geruchten) het erover eens dat hij de situatie onder controle heeft. Effe serieus, lijkt me erg onverantwoord en de vraag is dan ook wanneer de volgende problemen bekend worden. Misschien komt het negatief over, terwijl ik echt nog positief ben. Hoop dat sommige er ook het positieve van kunnen inzien. Wil dan ook graag met positieve mensen in aanraking komen en sta open voor schrijfcontact om elkaar door deze harde tijd te slepen en een ‘hart onder de riem’ te steken. Hou je kop omhoog, geef niet op, aan alles komt een einde (ook aan dit). Wees sterk en gezond, dat is het belangrijkste in deze tijd.

B

S

ONSCHULDIG VAST

• FRANKRIJK

(deze brief is ingekort door de redactie)

30

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 21

• THAILAND


BRIEVEN

OPROEP

SLECHT GEREGELD

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

6 2 8 5 1 7 3 9 4

1 7 9 4 3 6 5 2 8

7 4 5 1 3 9 6 8 2

9 8 1 2 7 6 3 4 5

Ik ben hier in oktober binnengekomen. Ik heb 2 dagen geen eten gehad. Ook vroeg ik veel, maar sprak geen Duits en dan gooien ze de deur weer dicht. Je mocht maar een keer douchen per week en ze zeiden dat er op hygiëne gelet moest worden. Dat deed ik ook, maar als je gezien had hoe die cel eruit zag toen ik er in kwam, echt vies. Na 2 weken in quarantaine, 23 uur per dag in cel, ging ik naar een andere afdeling. Eerst weer in een enkel-cel en daarna in een dubbel-cel met een andere Nederlander, die wachtte op uitlevering. Die jongen kreeg op een morgen in te horen dat hij een coronatest moest doen. Hij zou 2 dagen later naar Nederland gaan, zat ik daar even alleen. Toen kwam er een andere Nederlander bij mij in de cel. Deze jongen had veel problemen met zichzelf. Hij had daarom aangevraagd of hij alleen mocht. In mei kwam de dag, hij ging alleen op cel. Was ook beter. Er kwam weer iemand anders in de cel, een Duitse man, die was 68 jaar. Het ging allemaal goed met elkaar, tot een beambte op een dag de deur opendeed en zei: dit gaat niet met jullie. Terwijl andere beambten zeiden dat het een positieve cel was. We mochten nog een week aankijken. Nog geen week later moest ik mijn spullen pakken. Ik dacht eerst aan een geintje, maar dat was niet zo. Ik ging die dag naar een ander huis. Ik kwam daar, de cel was vies en hygiëne is ver te zoeken. Deze afdeling is veel te druk. De eerste weken was er ruzie in het trappenhuis. Ik zat nog steeds met iemand in de cel die ik niet versta. Dit maakt alles zo moeilijk. Ook kreeg ik geen reactie van de beambte op aanvragen. Ik voel me hier totaal niet op mijn gemak. Ik heb aanvragen gedaan om te praten of ik niet terug kan. Ook vraag ik om een dokter, want ik heb last van mijn nek, rug en luchtwegen. Ik wacht hier al 4 weken op, maar hoor niks. Ze hebben hier ook geen echte dokter. Alleen een assistent. Ook mijn handen zijn slecht. Ik moet daaraan geopereerd worden. En van mijn enkel is een stukje afgebroken. Ik kreeg ibuprofen. De pijn gaat wel weg, zeggen ze. Ook het eten wordt er niet beter op. In augustus zit ik hier 10 maanden. Ik ben mijn best aan het doen om mijn straf te halveren. Ik val nog onder de oude VI regeling, want de nieuwe is op 1 juli ingegaan. Ik moet gewoon afwachten wat voor reactie ik krijg van IOS Den Haag. Die kunnen mogelijk maken dat ik misschien toch mijn straf nog in Nederland kan uitzitten. Ik spreek nu uit ervaring. In een buitenlandse gevangenis is alles echt slecht geregeld. Dat zeggen hier heel veel mensen. Ik hoop dat in de toekomst alles verandert. Voor mij geen misdaad meer, dat loont niet. Bedankt voor het goede blad, de Comeback. Het geeft veel info en ook ervaringen van mensen in de gevangenis in het buitenland. Belangrijk. Hou je sterk, je bent erin gekomen als stoere man/vrouw, blijf sterk, kom er beter en sterker uit zodat je nooit meer teruggaat naar de gevangenis.

4 3 5 2 8 9 6 1 7 3 6 2 4 5 8 7 1 9

9 6 3 7 5 4 2 8 1 4 1 6 7 2 3 9 5 8

8 5 4 1 9 2 7 3 6 2 7 8 6 9 5 1 3 4

2 1 7 3 6 8 4 5 9 5 3 9 8 1 4 2 7 6

3 9 6 8 7 5 1 4 2 1 9 4 3 8 2 5 6 7

5 8 2 6 4 1 9 7 3 8 5 3 9 6 7 4 2 1

7 4 1 9 2 3 8 6 5

1 3 2 9 7 5 8 6 4

6 2 7 5 4 1 8 9 3

8 9 1 5 2 3 7 4 6

5 7 8 4 1 6 9 3 2 6 3 5 1 4 7 8 9 2

4 9 6 3 2 8 1 7 5 7 2 4 8 9 6 3 1 5

3 5 4 6 9 2 7 1 8 4 8 9 3 1 2 5 6 7

9 2 7 1 8 3 4 5 6 5 7 2 6 8 4 1 3 9

6 8 1 7 5 4 3 2 9 3 1 6 9 7 5 2 8 4

8 4 3 2 6 1 5 9 7 1 4 8 2 5 9 6 7 3

7 6 5 8 3 9 2 4 1 9 5 3 7 6 8 4 2 1

2 1 9 5 4 7 6 8 3 2 6 7 4 3 1 9 5 8

DE WINTER DR A AGT DE BELOF TE VAN DE LENTE

E IJ I E A L E O U E E V A Z I

W R R L S K U B K L E K E P T

I T A F IJ N W H B S V L N E I

IJ S M S Z U E G W I E L W N D

S D T T E S N W B E R I A T A

V E N E L A R T S L I K R M R

R W N D Z A IJ S B A A N M V T

IJ S R E G N I L S O S E D S N

N T E N T G T J K R M I R R E

T A V T T E A E E D U O K E V

E A L O S A I D L F V O E N D

R H I C L P R N K A A R S I A

D C Z H U E D E E T T T L D E

R S E T H C A D E G T S R E K

• DUITSLAND

D D A L G U U R K I N D E K E

H

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 17 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 1

31


AC H T E R O P

COLUMN

INGE SCHILPEROORD

Moeder Zoals elke middag zaten we met zijn allen op ons bankje op het schoolplein. De dag was voorbij, maar we wilden dit, hier, nog niet loslaten. We waren dertien en onze hele wereld bestond uit elkaar. Schouder aan schouder zaten we eindeloos te praten, lachen, dollen. Staken gretig onze handen in de rondgaande zakken chips. Ik kan het gevoel nog zo terughalen. Nergens bang voor. Tot aan de rand van mijn zicht opeens een afgrijselijke verschijning opdoemde. Plotseling was daar de meest vertrouwde persoon van mijn leven. Iemand die nooit een bedreiging was geweest. Maar nu, wist ik, kon zij met een woord, een gebaar alles wat ik hier had vernietigen. Meteen wendde ik mijn van schaamte brandende gezicht af. 'Hee, dat is toch jouw moeder?' Gelach. 'Nee, joh,' wilde ik roepen, 'die stomme vrouw ken ik niet hoor!' Ondertussen vormden zich in mijn hoofd allemaal gemene gedachten over haar. Ik moest iets zeggen. Geen gezichtsverlies lijden. Een van de oudere meisjes uit de groep was me voor. 'Wat een lelijke rok heeft ze aan.' Door haar uitspraak kantelde alles. Ik trilde van woede. Mijn vuisten balden zich. Vernietigend keek ik het meisje aan. Ik was opeens ook trots, en verdrietig. Alles tegelijk. 'Hou je bek!' wilde ik schreeuwen, 'zeg niks over mijn moeder!' In de gevangenissen waar ik kom zijn moeders ook alom aanwezig. Iedereen kent het beeld van de ruwe bajesklant met harde, vechtgrage vuisten die trots zijn tattoo toont van een hart met daarin groot ‘MA-MA’. Een gedrongen man die ik onderzocht, met gemillimeterd haar en stralende tanden, was zo’n type. Elke dag bezig met zware gewichten, een zwarte band in

DE RECHTER

karate, maar zelfbeheersing was wat hij wilde bereiken. Daarover las hij karrevrachten boeken Chinese filosofie. 'Ik vecht alleen als het nodig is.' En met nodig bedoelde hij: als er iets moest worden rechtgezet in de criminele wereld. Elke avond belde hij zijn moeder. Soms zag ik hem zitten in het belhok, op een iets te hoge kruk, zijn gezicht naar de hoorn gebogen. Stiekem was ik zo nieuwsgierig naar die gesprekken. Koos hij bij haar zijn woorden net zo zorgvuldig? Was hij dan ook zo kalm? Tot ieders verbazing ging hij op een dag met een mede-gevangene op de vuist. Een dag later praatten we over wat er was gebeurd. Hij zweeg, keek naar de grond. Na een tijdje klonk het, met opeens een trillende stem: 'Hij sprak slecht over mijn moeder.' 'Wat zei hij dan?'. Even blonken er tranen in zijn ogen. Hij slikte ze weg. Schraapte zijn keel. 'Daar wil ik niet meer aan denken. Dat doet te veel pijn.' Onze moeder. Ze is de eerste op de wereld met wie we een band aangaan. En of deze band nu goed of slecht is, bij de meesten van ons blijft zij een gevoelige plek in onszelf. En die beschermen we met man en macht.

Waarom gaat de een het foute pad op en de ander niet? Deze vraag houdt forensisch psycholoog en schrijver Inge Schilperoord bezig. Want had zij niet net zo goed een verkeerde afslag kunnen nemen?

JESSE VAN MUYLWIJCK