__MAIN_TEXT__

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

BESTA AN ENGELEN WEL?

N U M M E R 4 • 2020

EEN NIEUWE KANS Probleemjongeren op de rit

GEESTELIJK VERZORGER WILLY CODRINGTON ʻAlles begint bij iemands levensverhaalʼ

DIE HEEL SPECIALE BAND

HET BELANG VAN FAMILIE


PUZZEL

M O A W E O T E L T S I M S D

A D I N E R R I M C H E J A H

L U R A H K M W H R E A L R U

V O A A A C H A M P A G N E L

E G M B N E A R R L T L J K S

T U U S D T S M W E N S O R T

B D T IJ S M U T S Z T U A O L

O A D P C R T E S IJ F A A P E

L R R U H E B B I R K E K Z K

R E I O O D T N O T O L S I E

T N Z K E K H N A T I V N L P

H D E E N S T E R K H D A V E

W I N T E R B A N D E N A E N

P E Z A N G P U O K S E I R V

IJ R V S IJ S S N E E U W W I T

© www.puzzelpro.nl

3

6 1 5 2 4 6 8 3 1 3 7 9 2 5 4 8 9 3 1 6 8 9 3 5 1 4 6 8 1 7 4 3 5 2 1 7 9 6 7 9 4 8 3 5 7 1 4 1

4 2

4 6 7 5

2

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

5 4 2

4 3 9

2 7

1 5 9 2 6 3

6 7 1 8

7 5 1

3 1 7 9 6 2 1 3 7 3 9 6 5 4 2 9 8 9 3 1 3 4 3 4 1 5 1 8 6 7

9 7 9 4 6

4 1

9 6 3

6 3

6 9 7

5 8

4 3 2 8 1 3

9

WOORDZOEKER Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 31).

C H A M PA G N E DINER EZEL GLAD GOUD HANDSCHOENEN HULST KAARS KINDEKE KNUS KOUD KOUFRONT KRIBBE M A R E TA K MARIA MIRRE MISTLETOE PEKEL PIEK RENDIER S C H A AT S P R E T SJAAL SLOTONTDOOIER SNEEUWWIT S PA R S TA L STER TRADITIE VETBOL VLAM VORST VRIESKOU WARM WENS WINTERBANDEN IJSBAAN IJSMUTS IJSVRIJ IJZEL ZANG Z I LV E R

SUDOKU Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL Kerst is bij uitstek een familiefeest. En als je geen Kerst viert, heb je misschien wel andere feesten waarin je samenkomt met familie, je moeder, je vader, zussen en broers, nichten en neven. En wat een heimwee kun je dan hebben als je vastzit. Heimwee omdat het contact er niet meer is, of niet meer met allemaal. In dit laatste nummer van 2020 hebben we het over familie. Over de steun die je nodig hebt. Over hoe belangrijk contact is, zeker als je in het buitenland vastzit. Want hoewel je familie soms teleurgesteld en boos is: er is ook bezorgdheid, liefde en hulp. Je leest erover in de gesprekken die we met twee moeders hebben. En over hoe sterk moeders vaak zijn als hun zoon of dochter vastzit. Engelen zijn het! En soms zien engelen er heel anders uit dan je verwacht... Verder in dit nummer weer juridische informatie, nieuws uit Nederland en de wereld, interviews en brieven. En in het hart van het blad vind je een Kalenderposter voor 2021 die we speciaal voor jullie hebben gemaakt. Als altijd kun je ook terugschrijven via de antwoordenveloppe. Je kunt ons ook vragen om namens jou een Kerst- of nieuwjaarsgroet te sturen naar je familie. In veel gevangenissen in de wereld is wegens het coronavirus nog geen bezoek van vrijwilligers van Epafras of de Reclassering mogelijk en dat is heel jammer. We hopen en bidden dat er snel weer andere tijden aanbreken: een nieuw jaar in goede gezondheid en met écht contact.

04 06

NIEUWS BINNENLAND HET BELANG VAN FAMILIE

Die heel speciale band

RECHT OP FAMILIE- EN GEZINSLEVEN 09 ‘ALLES BEGINT BIJ JE LEVENSVERHAAL’ 10 Geestelijk verzorger in Suriname Willy Codrington

GELOOF

12

NIEUWS BUITENLAND COLUMN SANDRA EEN NIEUWE KANS

14 17 18

‘DE RECHTER OORDEELT, IK NIET’

22

SPORT DE EUROPESE TOEZICHTSMAATREGEL BRIEVEN ACHTEROP

24 26 27 32

Bestaan engelen wel?

Probleemjongeren op de rit

Vrijwilliger Bureau Buitenland Oostenrijk Marc Komrij

Nienke van Dijk DIRECTEUR EPAFRAS

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Sofie Bollen & Veerle Goudswaard / Dutch&Detained en Robert Malewicz / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Mobiel +31 (0)6 - 255 90 281 (voor gedetineerden, familie en naasten) Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

3


NIEUWS BINNENLAND

NEDERLAND SCHERPT CORONAREGELS AAN Op 15 oktober begint Nederland aan zijn tweede lockdown. Het heet een gedeeltelijke lockdown: de scholen blijven nog open, de theaters en musea ook – onder voorwaarde dat er maximaal 30 bezoekers tegelijk zijn. Vooraf is er veel discussie. Is het beleid van de overheid wel goed? Klopt het bijvoorbeeld dat Nederlanders geen mondkapjes hoeven te dragen terwijl dat op veel plekken al wél gebeurt? Het leidt uiteindelijk tot het aanscherpen van de regels. Mensen wordt gevraagd thuis te blijven werken om zo het verkeer zoveel mogelijk te beperken. De horeca blijft dicht en iedereen krijgt het dringende advies toch maar een mondkapje op te doen. Zeker in openbare ruimtes zoals winkels, stations of bibliotheken. En ook de kerken krijgen het advies zich ook aan de maximum 30 personen/bezoekers regel te houden. Dit gebeurt nadat bekend wordt dat in Staphorst diensten zijn gehouden met 600 personen - op dezelfde dag als elders voetbalwedstrijden zonder publiek

4

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

moeten worden gespeeld en mensen met mondkapje naar het theater gaan, schrijft de Volkskrant. De Staphorster kerkgangers zongen in oktober nog traditiegetrouw hun psalmen – met verhoogde kans op het verspreiden van virussen. In andere kerken is het zingen dan uit voorzorg afgeschaft. Op één vlak wordt het beleid juist afgezwakt. De overheid verlaagt de boete voor overtredingen op de coronaregels naar 95 euro. De grens voor een strafblad ligt op 100 euro. Er ontstond veel ophef over het opleggen van boetes, nadat minister van justitie Grapperhaus in coronatijd trouwde en zich niet aan de afstandsregels hield. Hij kreeg geen boete. In de Tweede Kamer werd om zijn aftreden gevraagd, maar na uitgebreide excuses mocht Grapperhaus aanblijven. SCHOLEN WORSTELEN MET MAATREGELEN Intussen zijn de scholen weer begonnen, maar niet zonder problemen. Vaak is het chaotisch. Veel kinderen snotteren, niezen, of hebben hoofdpijn. Als ze deze klach-

ten hebben mogen ze niet naar school. Zodoende zit 10 tot 15 procent van de leerlingen op middelbare scholen noodgedwongen thuis. Lastig voor hun leerkrachten en schooldirecteuren. De scholen zoeken allemaal naar een oplossing, schrijft het AD op 8 oktober. Eén vmboschool uit Arnhem geeft bijvoorbeeld alle theorielessen weer online. Net zoals in de lockdown van het voorjaar. VERSCHILLEN WORDEN GROTER De coronacrisis verergert de kloof tussen arm en rijk. Ook wat gezondheid betreft. Waren de gezondheidsverschillen tussen bewoners van ‘goede’ en ‘slechte’ wijken altijd al groot, door de coronacrisis worden ze nog groter. Lager opgeleiden leven 15 jaar minder in goede gezondheid dan hoger opgeleiden, schrijft de Volkskrant. De coronacrisis treft de armste wijken het hardst. In de arme Haagse wijk Moerwijk bijvoorbeeld, is het aantal gezinnen dat van de voedselbank afhankelijk is omhooggeschoten.


NIEUWS BINNENLAND

GEDETINEERDEN TRAINEN HONDEN Gedetineerden kunnen in sommige Nederlandse gevangenissen (die van Zwolle bijvoorbeeld) gaan helpen met het trainen van moeilijk plaatsbare honden. De training wordt georganiseerd door de stichting Dutch Cell Dogs. De honden en de gedetineerden helpen elkaar. De asielhonden kunnen na de training worden geplaatst bij mensen. De gedetineerden worden dankzij de training verantwoordelijker en socialer, schrijft het AD. Ook voelen ze vaak minder stress. Een deelnemer: ‘Na zo’n training voel ik me een heel ander mens. Het geeft me voldoening en ik heb minder stress. Daarnaast is het heel fijn dat een hond je wat liefde geeft. Die krijg je normaal niet in de gevangenis.’

LANGSTE GEZIN TER WERELD Een Nederlands gezin, de familie Zegwaard uit Weesp, is het gelukt het Guinness World Records boek te halen met hun lengte. Gemiddeld zijn ze bij de Zegwaardjes 2,014 meter lang. Vader Sjoerd Zegwaard meet 2,01 meter, zoon Rinze 2,12 meter, zoon Sjoerd jr. 2.02 meter en zoon Dirk 2.06 meter. Moeder Janneke is een ukkie in het gezin met slechts 1.86m. Het Guinness records boek verscheen in september. Volgens het AD is de kans dat de familie er volgend jaar weer in staat niet groot: er schijnt al een gezin in Spanje te zijn dat nog langer is. Alleen hebben de Spanjaarden zich nog niet officieel laten opmeten.

Familie Zegwaard

IJSBEER DOODT NEDERLANDER Eind augustus is een 38-jarige Nederlander op Spitsbergen gedood door een ijsbeer. Het gebeurde vlak voor zonsopkomst toen hij in zijn tent lag. De man overleed vrijwel direct aan zijn verwondingen, schrijft het Parool. Hij was 39 jaar, kampeerde op een camping van een Nederlandse vrouw. Daar werkte hij ook als beheerder. Hij kende de poolstreek. Ongelukken met ijsberen komen op Spitsbergen maar weinig voor. IJsberen komen wel steeds dichter bij de mensen. Dat komt door de opwarming van de aarde. Door het smelten van het ijs hebben ijsberen steeds minder leefruimte en gaan dus op andere plekken op zoek naar eten.

PROTEST TEGEN MEGAWINDMOLENS Maar zelden gebeurt het dat de komst van windmolens of zonnepanelen níet tot discussies leidt in dorpen of gebieden waar ze gepland worden. In Abcoude liep het dit najaar een beetje uit de hand. Van de 8.600 inwoners van Abcoude zouden er 4.500 de petitie ‘Géén megawindmolens in ’t Gein!’ hebben ondertekend. Het Gein is een natuurgebied vlak buiten Amsterdam, met volgens de Volkskrant een meanderend ri-

viertje, en villa’s met rieten daken, boerderijen en eeuwenoude molens aan de oevers. Overal in het land vinden dit soort discussies over wind- en zonne-energie plaats vanwege nieuwe regionale maatregelen. Elke regio moet een bijdrage leveren. Omdat windmolens niet dichtbij bebouwing mogen staan en bewoners vaak in verzet komen, wijken sommige regio’s uit naar natuurgebieden.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

5


H OO F DA RT I K E L

DIE HEEL SPECIALE BAND

JE BLIJFT ALTIJD IEMANDS KIND Het kan een troost zijn. Ook al zit je in de rotste omstandigheden die je ooit hebt meegemaakt en ben je ervan overtuigd dat je nooit eenzamer zal zijn: iedereen is iemands kind. De band tussen moeder en kind is de oer-binding van ons bestaan. De meeste moeders geven hun kinderen niet op. Nooit. TEKST: Marjolein van Rotterdam Ook als dat soms wel zo lijkt te zijn.

T 6

wee moeders en twee zonen. Judith, Karin, Max en Elias (alle vier niet hun echte namen). Ju-

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

dith (76) en Karin (52) zijn allebei moeder van een zoon die vastzit in het buitenland. Elias zit in de gevangenis in een land met

een onderdrukkend regime, waar honger, onthouding van medicijnen, op de grond slapen en met heel veel man op 1 cel zitten doodgewoon is. Max zit in zijn eentje in een cel ergens in een rijk westers land. Elias (43) kijkt aan tegen misschien wel 15 jaar in de cel zonder ooit terug te kunnen gaan naar Nederland, Max (20) kreeg vierenhalf jaar en weet dat de verhuizing naar een Nederlandse gevangenis er bijna aankomt. Allebei de moeders merken hoeveel onzekerheid een buitenlandse detentie met zich meebrengt, en hoe die onzekerheid aan je vreet. ʻIn het begin kon ik gewoon niet meer denken’, zegt Judith. ʻWe hoorden niets over hem, wisten niet waar hij was. De stilte duur-


H OO F DA RT I K E L

de weken! Het enige wat een beetje hielp was praten. Dus ik praatte, praatte, praatte.’ Karin: ʻJe wilt niet weten wat er allemaal door ons hoofd draaide. Ons leven stortte in. Slapeloze nachten, verdriet, onwetendheid, alles. Max’ opa, zijn zus, zijn neefje en ik waren heel erg bezorgd. In het begin konden we het gewoon niet geloven, het was een eenrichtingsverkeer. Ik ben heel open met mijn kinderen; we praten altijd. Het was een enorme klap. De veroordeling viel veel hoger uit dan we hadden gedacht, dat was de volgende dreun. We hadden gerekend op 1 jaar, het werden er vierenhalf. Ik ben een sterk persoon en kan veel aan, maar op dat moment voelde ik mij platgedrukt, alsof ik door een snippermachine gehaald was.’ ZONNIGE TOEKOMST Bij Max en Elias gaat het fout op een moment dat het eigenlijk niet fout mag gaan. Voor allebei ziet de toekomst er zonnig uit, nét op het moment dat ze worden opgepakt. 'Elias leek eindelijk rust te hebben. Hij had de liefde van zijn leven gevonden, had een gezin met twee kinderen, en was een eigen bedrijf aan het opzetten. Het is zo zinloos, 15 jaar. Die liefde mag niet kapotgaan, maar komt natuurlijk enorm onder druk te staan’, zegt Judith. ʻMax had een keurige, betaalde stageplek gevonden en zou daarna in dat bedrijf kunnen blijven werken met een goed salaris. Dat ga je niet allemaal op het spel zetten. Door

E MOTIONELE ACHTBAAN Net als gedetineerden zelf belanden ook familieleden vaak in een emotionele achtbaan. Acht gevolgen van detentie in de familie: 1

SCHAAMTE

2

SCHULDGEVOEL

3

BESCHADIGD VERTROUWEN

4

ONZEKERHEID

5

MACHTELOOSHEID

6

AFWIJZING

7

PSYCHISCHE EN LICHAMELIJKE

8

EENZAAMHEID

(DOOR DE OMGEVING) GEZONDHEIDSPROBLEMEN

Bron: Gevangenenzorg Nederland, 2016

deze gebeurtenis raakt hij alles kwijt. En dat terwijl er in zijn auto niets is gevonden en een andere jongen die bij de zaak betrokken is, bevestigde dat Max van niets afwist. Max is erin geluisd’, zegt Karin. 'Elias weet niet hoe er cocaïne in zijn bagage terechtkwam. Zijn koffer was opengeritst en er zat een ander slot op. Er zijn mensen in de buurt die zeggen: hij heeft vroeger ook weleens wat uitgevreten, dus hij zal het wel gedaan hebben. Van dat soort teksten. Precies waar je geen behoefte aan hebt. Ik geloof hem. Elias was anders dan andere kinderen. Dat was, en is zo leuk aan hem. Hij was slechthorend, een dromer. Een jongetje dat de vrijheid zocht. Toen hij drieënhalf was, was ik hem kwijt. Ik dacht dat hij bij zijn vader was maar toen ik riep, was hij daar niet. Hij bleek ervandoor te zijn gegaan. Uiteindelijk

ten uit de weg. ʻIk werd steeds stiller bij vrienden’, zegt Judith. ʻHet viel me tegen dat niemand iets vroeg.’ De spanningen zorgen voor nog meer ellende. Veel familieleden worden ziek, en hebben het ook financieel moeilijk. Feitelijk worden ook familieleden van gedetineerden gestraft. En toch blijven ze trouw. Of houden ze, ook als ze tijden lang niets gehoord hebben, de deur op een kier. Vooral moeders doen dat. Er is ook onderzoek gedaan naar de band tussen moeders en kinderen. Die is ijzersterk. Moeders voelen vaak wat hun kinderen voelen. ʻOmdat de moeder de vrouw is die ons eerst in zich draagt en ons ter wereld brengt, kan het niet anders dan een unieke band zijn die we met haar hebben’, zegt Iki Freud in het Parool. Zij is een psychoanalyticus die gespeci-

‘Een kind denkt misschien dat zijn moeder boos zal zijn en hem zal laten vallen. Dat is niet waar’ is hij fietsend op zijn driewieler gevonden, 7,5 kilometer verderop. Hij zigzagde over de grote weg. Tegen de mevrouw die hem eraf haalde zei hij dat hij een ijsje wilde halen.’ Het zoeken bleef. Elias zwierf over de wereld om sportlessen te geven, raakte geïnteresseerd in godsdiensten en spirituele stromingen, in natuur, in talen. 'Ik zei nog niet zo lang tegen hem dat het tijd werd om te settelen. Maar zijn vrijheid is nog steeds het allerbelangrijkste voor hem.’ En na een korte stilte: ʻEn dan vijftien jaar moeten zitten. Dat doet echt pijn.’ IJZERSTERK Er is onderzoek gedaan naar wat detentie voor familieleden betekent. Het is een drama. Altijd. Veel familieleden vereenzamen. Ze raken teleurgesteld in mensen die ze dachten te kennen of gaan zelf contac-

aliseerd in moederbanden. Een collega voegt daaraan toe dat de band met de moeder er altijd is, wat er ook gebeurt. 'We worden geboren met de behoefte ons te hechten, meteen. De huid en de stem van de moeder zijn krachtig cement.’ Een gevangenisstraf bikt dat cement niet zomaar los. Karin: ʻEen kind denkt misschien dat zijn moeder boos zal zijn en hem zal laten vallen. Dat is niet waar. Toen ik hoorde dat Max vast zat, bleef ik in hem geloven en hem voor 100% steunen. Ik voel dat we geestelijk samen gevangen zitten en samen moeten vechten. Ik merk dat hij hierdoor kracht krijgt om door te gaan.’ ʻLevens hangen samen’, zegt Judith. ʻDe band is er altijd. Ik denk aan hem als ik opsta en als ik naar bed ga. Zodra ik wakker word is hij er. Je voelt ➔

FAMILIE Moeders geven hun kinderen niet op, doe daarom wat je hart je ingeeft. Laat niet na wat je kunt doen. Niemand kan zonder anderen, je hebt ze nu en later nodig. Je familie is een deel van je verleden en ook een deel van je toekomst. Je blijft altijd iemands kind. Als je terugkomt naar Nederland is de landing veel gemakkelijker als je naar familie kunt.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

7


H OO F DA RT I K E L

‘Ik voel dat we geestelijk samen gevangen zitten en samen moeten vechten’ wat hij voelt. Die isolatie waar hij nu in zit voel ik ook. Vaak droom ik over hem, dan is het of hij er nog is.’ Niet alle gedetineerden hebben contact met hun moeder. Als ze hun moeders uit het oog verloren hebben, durven ze vaak geen poging te wagen het contact te herstellen. Anderen, die wel contact hebben, zijn bang om het te verpesten. Ze vertellen niet alles. Uit schaamte, of omdat ze zich schuldig voelen. Ze delen hun pijn niet. De angst is vaak niet terecht: moeders geven hun kinderen niet op. VERANDEREN Tot slot een positieve noot. Of eigenlijk twee. Soms verbetert het contact door detentie. Soms is detentie een aanleiding om te veranderen, en leidt die verandering tot een verbetering. ʻToen Max 6 jaar oud was stond hij voor mij en zei tegen mij: ‘Mama, als ik groot ben ga ik voor niemand werken. Ik ga mijn eigen baas worden.’ Misschien had ik die vrijheidsdrang beter moeten begrijpen en hem meer los moeten laten. Ik ben een moeder die haar kinderen in alles probeert te beschermen, maar door dit gebeuren heb ik geleerd dat te

8

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

veel bescherming niet goed is’, zegt Karin. ʻIk ben gaan inzien dat ik ze een beetje

moet beschermen en een beetje moet loslaten. Het is beter als ze zelf dingen ontdekken en leren oplossen. Zo leren ze sterker in het leven te staan en weten ze beter hoe dit soort situaties te pijlen en hoe te handelen. Soms kan leed omslaan in iets heel leerzaams.’ ■

HULP VOOR DE ACHTERBAN TELEFONISCH SPREEKUUR THUISFRONT

RE AG E D IT A R E N O P R T IK E L? SCHR IJF O N S!

Contactpersonen van gedetineerden in het buitenland kunnen bellen met Bureau Buitenland, op werkdagen tussen 09.00 en 12.00 uur. Telefoonnummer: 088 804 2021. THUISFRONT INFORMATIEDAGEN

Bureau Buitenland organiseert meerdere keren per jaar een thuisfront informatiedag. Familie, vrienden en andere betrokkenen krijgen informatie en advies. Ook worden er gastsprekers van andere organisaties uitgenodigd. Het belangrijkste: je maakt er contacten met lotgenoten. De data voor 2021 worden bekend gemaakt op: www.reclassering.nl/over-de-reclassering/bureau-buitenland/familie-en-thuisfront GEVANGENENZORG NEDERLAND

Gevangenenzorg Nederland biedt ook hulp aan familieleden van gedetineerden. De organisatie is bereikbaar via + 31 79 331 05 68 en info@gevangenenzorg.nl STICHTING EPAFRAS

Epafras onderhoudt contacten met familieleden als gedetineerden dat zelf niet kunnen. Ook beantwoorden ze brieven van gedetineerden en hun familie, of verwijzen hen door naar de juiste instanties. Telefoon: +31 (0)71 2048407 of +31 (0)6 25590281 E-mail: info@epafras.nl


ARTIKEL 8 EVRM

RECHT OP FAMILIEEN GEZINSLEVEN Een van de moeilijkste aspecten van een detentie in het buitenland is het beperkte contact met familie. Het recht op familie- en gezinsleven is in meerdere regionale en multilaterale verdragen opgenomen. EUROPA Gedetineerden in Europa kunnen een aantal rechten ontlenen aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Bijna alle landen in Europa, inclusief Turkije en Rusland, zijn aangesloten bij het ERVM. In artikel 8 dit verdrag is het recht op eerbiediging van het privé-, familie- en gezinsleven neergelegd. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft in meerdere arresten bepaald dat de autoriteiten verplicht zijn om gedetineerden de gelegenheid te geven, of hen waar nodig te helpen met, contact te behouden met familie.1 Ook mogen de autoriteiten niet zonder goede reden de bezoekrechten van familieleden beperken. Dit geldt óók voor buitenlandse gevangenen die gedetineerd zijn in een van de EVRMlanden.

paalde de IACRM in deze zaken dat het zonder goede reden iemand detineren in een locatie die te ver weg is voor familie om te bezoeken, een schending van het recht op gezinsleven oplevert.

ZUID- EN MIDDEN-AMERIKA Alle onafhankelijke Amerikaanse landen zijn aangesloten bij de Organisatie voor Amerikaanse Staten (OAS). Deze organisatie kent twee mensenrechten instrumenten, waaronder het Amerikaans Verdrag voor de Rechten van de Mens (AVRM). Beide verdragen worden gemonitord door de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens (IACRM). In het AVRM wordt het familie- en gezinsleven beschermd door artikel 11 en 17. In een aantal zaken stelde de IACRM dat staten verplicht zijn om stappen te nemen die verzekeren dat gedetineerden de banden met hun families kunnen onderhouden en ontwikkelen.2 Ook be-

Commissie (ACRMV). Het ACRMV heeft in verschillende zaken bepaald dat het ontzeggen van contact met familie aan gedetineerden een schending kan opleveren van artikel 18 3 of van artikel 5 4.

AFRIKA In Afrika is het Afrikaanse Handvest voor de Rechten van de Mens en Volkeren (AHRMV) van kracht. Alle Afrikaanse Landen behalve Marokko zijn verdragspartij. Het AHRMV beschermt het recht op gezinsleven zowel specifiek in artikel 18, als onder de generale noemer van het verbod op onmenselijke behandeling in artikel 5. Ook het AHRMV wordt gemonitord door een

den uit het IVBPR is artikel 10, dat Staten verplicht stelt mensen die van hun vrijheid beroofd zijn te behandelen met menselijkheid en eerbied voor de waardigheid, inherent aan de menselijke persoon. Het is dan ook onder artikel 10 dat het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties in de zaak Angel Estrella v. Uruguay  bepaalde dat het gedetineerden, onder noodzakelijk toezicht, moet worden toegestaan te communiceren met hun families en achtenswaardige vrienden, zowel door correspondentie als door het ontvangen van bezoeken.  CONCLUSIE Het recht op familie- en gezinsleven is in meerdere mensenrechtenverdragen opgenomen. Uit jurisprudentie afkomstig

Uit het recht op familie- en gezinsleven volgt niet vanzelf het recht op strafoverdracht

NOORD-AMERIKA, AZIË EN OCEANIË Voor Noord-Amerika, Azië en Oceanië is het Internationaal Verdrag Inzake Burgerlijke en Politieke Rechten (IVBPR) het belangrijkste mensenrechtenverdrag. Het recht op gezinsleven is vastgelegd in zowel artikel 23, dat bepaalt dat het gezinsleven door de Staat beschermd dient te worden, als in artikel 17, dat stelt dat het gezinsleven niet onderworpen mag worden aan willekeurige of onwettige inmenging. Het belangrijkste artikel voor gedetineer-

van de verschillende mensenrechtenhoven, -commissies en -comités volgt dat staten zich moeten inspannen om de gedetineerde het mogelijk te maken om contact te onderhouden met zijn of haar familie. Uit het recht op familie- en gezinsleven volgt niet het recht op strafoverdracht aan het thuisland. Wel kan de omstandigheid dat de familie van de gedetineerde deze niet (of slechts heel moeilijk) kan bezoeken in de buitenlandse gevangenis meewegen bij de beslissing op het verzoek tot strafoverdracht aan het thuisland. ■ Sofie Bollen & Veerle Goudswaard DUTCH&DETAINED

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

1 EHRM (DR) 12 maart 1990, appl. no. 13756/88 (Ouinas t. Frankrijk), par. 265; EHRM 28 december 2000, appl. no. 25498/94 (Messina t. Italië), par. 61-62; EHRM 28 februari 2003, appl. no. 58442/00 (Lavents t. Letland), par. 139; EHRM 18 januari 2007, appl. no. 73819/01 (Estrikh t. Letland), par. 166; EHRM 1 februari 2007, appl. no. 76843/01 (Nazarenko t. Letland), par. 25; EHRM 23 mei 2012, appl. no. 39758/05 (Trosin t. Oekraine), par. 39; EHRM 29 augustus 2012, appl. no. 37862/02 (Epners-Gefners t. Letland), par. 60-66; EHRM 23 oktober 2014, appl. no. 28403/05 (Vintman t. Oekraïne), par. 78; EHRM (GK) 30 juni 2015, appl. no. 41418/04, (Khoroshenko t. Rusland), par. 106 2 Ms. X & Argentina (AVRM) en Oscar Elias Biscet et. al. & Cuba (AVRPM) 3 Zie bijvoorbeeld Malawi African Association et. Al. v. Mauritania 4 Zie bijvoorbeeld Law Office of Ghazi Suleiman v. Sudan

J U R I D I S C H A RT I K E L

9


INTERVIEW

WILLY CODRINGTON – GEESTELIJK VERZORGER IN SURINAME

‘A LLES BEGINT BIJ IEMANDS LEVENSVERHAAL’ Wil Codringtons leven leest als een spannend verhaal over emigratie en remigratie. Geboren in Suriname, gaan werken in Nederland, op latere leeftijd terug naar Suriname. Daar bezoekt ze gedetineerden. Eerst voor de reclassering, na een studie theologie als geestelijk verzorger namens Epafras. ‘Het bezoek is hard nodig. Ik hoop dat nog veel meer mensen het gaan doen.’

H

aar kinderen en kleinkinderen wonen in Nederland. Eigenlijk zou Wil Codrington (68) al in maart op bezoek zijn geweest. Maar haar tweeling en drie kleinkinderen moeten nog even wachten. 'Ik had een ticket voor 23 maart. Toen kwam corona, dat ook in Suriname behoorlijk toesloeg. We hebben slechts ruim een half miljoen inwoners, intussen zijn er 109 corona-doden. In maart ging het land dicht. Nog steeds is het lastig om van en naar Suriname te vliegen.' Corona heeft in Suriname impact op ongeveer alles. 'We hebben bijvoorbeeld

10

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

TEKST & FOTO’S:

Marjolein van Rotterdam

een avondklok. ’s Avonds is er niemand op straat. Dat is raar hoor. Wij hebben niet zoals in Nederland overal discussie over. Iedereen ziet de noodzaak van de maatregelen, en houdt zich eraan. Ook de gevangenissen zijn nog potdicht. Er waren coronagevallen. Sommige gedetineerden moesten in quarantaine. Daarom is op bezoek gaan al sinds maart onmogelijk. Voor de familie, maar dus ook voor mij. Het enige wat ik kan doen is bellen met de afdelingshoofden. Daar heb ik de nummers van. Ik vraag hoe het gaat met de jongens, en vraag wat ze nodig hebben. Als het kan, zorg ik daar dan voor. Dingen

afgeven mag wél. Medicijnen, soms kleding. Sommigen vragen om een bijbel. Anderen om de Comeback.' JIJ VELT HET OORDEEL NIET Er zijn drie gevangenissen in Suriname. Twee grote bij Paramaribo en een kleinere bij Nickerie, aan de westgrens. Daarnaast hebben ook alle politiebureaus cellen. Wil bezoekt de gedetineerden met de Nederlandse nationaliteit. Surinamers krijgen nu geen bezoek van de reclassering of van Epafras. 'Dat zou ik wel willen, maar het is een politieke kwestie en ook een geldkwestie. Totaal zijn er ongeveer 50 gedetineerden met de Nederlandse nationaliteit. Ook mensen die in Frans Guyana vastzitten horen erbij, bijna de helft zit daar. De situatie in het buurland van Suriname is slechter dan in Suriname zelf. Mensen hebben vaak niet eens een bed. Het is er onhygiënisch. Boven-


INTERVIEW

God noemt of iets anders. Wij mensen zijn er om anderen te helpen en mensen zijn allemaal gelijkwaardig.' 'Bescheidenheid is ook het geheim als ik op bezoek ga. Ik doe bijna niets… Het eerste wat ik altijd doe is vragen naar iemands levensverhaal. Wie is zijn vader, wie zijn moeder. Waar is hij geboren en waar heeft hij op school gezeten. De achtergrond hiervan: een delict staat niet op zichzelf, het komt niet uit de lucht vallen. Het zijn veilige vragen om mee te beginnen. Daarna stap ik over op zijn leven nu. Het delict zelf doet er niet toe. Soms vertellen mensen me uit zichzelf wat ze hebben gedaan, soms niet. Het maakt niet uit. Het is net als in de advocatuur: iedereen heeft recht op bijstand. Zo heeft ook iedereen recht op bezoek. Personen zijn niet hun misdaad! Elke gedetineerde heeft een verhaal. Zijn opvoeding, zijn thuissituatie en zijn vrienden. Heel vaak ligt de oorzaak in de eerste twintig jaar van iemands leven.'

dien is het Frans, dus spreekt men Frans.' 'Toen ik net terug was in Suriname werkte ik op een christelijke school als personeelsmanager. Op mijn 60ste moest ik met pensioen. Ik zag het als een kans, en ben theologie gaan studeren. Op school had ik gezien hoe de samenwerking tussen kerk en school onderdeel was van de geestelijke verzorging. Ook in

SURINAAMSE MOEDERS Suriname is een Latijns-Amerikaans, Caribisch land. Moeders zijn daar superbelangrijk. ‘Surinaamse moeders zijn kloeken. Als een kip waken ze over hun kuikens. Toen ik na veertig jaar terugkwam, was het land veranderd. Maar dat was nog precies hetzelfde. Je moeder zorgt altijd voor je. Als je moeder niet meer kan zorgen, verzorg je haar. Ook daarom ben ik teruggegaan, net als een broer en een zus. Met zijn drieën verzorgen we nu mijn moeder, die intussen 84 jaar is.' Ook in de gevangenissen merk je ook hoe belangrijk moeders zijn. 'Een gevangenisstraf verandert niets aan de band tussen moeder en kind, vooral moeder en zoon.

‘Suriname is een Caribisch land. Moeders zijn hier heilig’ de kerk had ik gezien wat geestelijke verzorging kon doen. Zodoende besloot ik me hierin te specialiseren. Omdat ik al actief was als vrijwillig bezoeker aan gedetineerden voor de reclassering, kende ik het werk in gevangenissen. In 2018 maakte ik de overstap als vrijwilliger naar Eprafas. Ik ben zeer christelijk opgevoed. Vooral in de zin van nederigheid. Jij velt het oordeel niet, dat laat je aan de hogere macht, of je die nu

Als hun moeder kan, komt ze op bezoek. Ook een bezoek aan de gevangenis van Frans Guyana is ze niet te veel. Het is belangrijk voor de gedetineerden, net als elk ander bezoek. Gedetineerden zijn ook heel blij met het bezoek van vrijwilligers. Iedereen bezoek ik twee keer per kwartaal.' 'Last but not least: het werk is heel mooi om te doen! Je leert niet snel te oordelen. Ik ontdekte dat een moordenaar – een van

de eerste gevangenen die ik bezocht -, er helemaal niet uitzag zoals ik me een moordenaar had voorgesteld. Hij zag eruit als iemand die welvarend was geweest en niet als een arme sloeber, zoals ik zou hebben verwacht. Zo stel je je vooroordelen bij. Maar het mooiste is dat je van iemand blij maken zelf ook heel blij wordt. Ik durf het gerust te stellen: gedetineerden bezoeken maakt gelukkig. Ik hoop dat er nog veel meer mensen dit werk gaan doen.' ■

WILLY CODRINGTON 1953 Geboren in Paramaribo 1971 Geselecteerd door de

Zusters Diaconessen om een verpleegkunde opleiding te doen in Nederland, vanwege het personeelstekort. 1974 Verhuisd naar Amsterdam om de kaderopleiding management voor verpleegkundigen te doen. 1979 Moeder geworden van een zoon en een dochter. TOT 1998 Stafverpleegkundige TOT 2010 Politiek bestuurder in Amsterdam voor GroenLinks, o.a. als wethouder 2010 Terug naar Suriname. TOT 2013 HR-manager bij een Christelijke onderwijsinstelling. 2013 Studie theologie; vrijwilliger Reclassering Nederland. 2018 Geestelijk verzorger voor Epafras.

Krijg je nooit bezoek van een geestelijk verzorger maar zou je dat wel willen? Schrijf Epafras. Bijna overal ter wereld staan vrijwilligers klaar.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

11


G E LOO F

BESTAAN ENGELEN WEL? Gedetineerd zijn met Kerst is voor iedereen zwaar, of je nu in een Nederlandse of in een buitenlandse cel vast zit. Daarom is het met Kerst altijd extra onrustig in de bajes.

E

en mens wil sowieso niet vastzitten maar al helemaal niet met Kerst. Overal beelden van gezellige families, lekker aan lange tafels, vrolijk bij elkaar. En dan die jengelende nepmuziek! Om hoofdpijn van te krijgen. Er is in je cel echt niet veel aanleiding om te zingen over herders en engelen, want iedereen wil maar

12

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

één ding: thuis zijn! Trouwens waarom zou je zingen over engelen? Heeft iemand ooit een engel gezien? Bestaan ze eigenlijk wel? Ik deel deze Kerst graag een ervaring met jullie uit de periode dat ik werkzaam was als bajesdominee. Ik schreef er een verhaal over. Het is ook meteen een antwoord op onze aarzelende vraag of die engelen eigenlijk wel bestaan!

DE ENGEL UIT DE BROODJESWINKEL Fokje lag een langere periode in het Penitentiair ziekenhuis in Den Haag. Ze was een slordig uitziende, wat zwaar gebouwde vrouw van net veertig. In ons eerste contact was ze nogal terughoudend.'Ik moet niets meer hebben van de kerk, ik ben katholiek opgevoed en niks dan ellende…' Mijn aanbod om ‘s middags toch even bij haar te komen kijken en een praatje te maken werd niettemin gehonoreerd. 'Best, maar ik geloof niks meer.' Toen ik haar ‘s middags wat beter bekeek zag ik dat Fokje transseksueel was.


G E LOO F

baasd mijn hoofd om het gordijn stak om te kijken waar ik deze afwijzing aan te danken had, straalde ze van oor tot oor.'Oh, ben jij het, uit het Penitentiair Ziekenhuis. Zeg dat dan.' Ze zag er heel ziek uit. En tamelijk bizar. Haar voortanden zwommen in een bakje naast haar bed en alleen twee hoektanden glimlachten mij welwillend toe. Lief zusje van Dracula. 'Wat heb je daar mooie knuffels staan. Heb je die gekregen?' Stomme vraag van me, want ik wist inmiddels dat ze niemand had. 'Heb ik gekocht in het winkeltje beneden'. Mijn hart brak. Je zult toch zo ziek zijn en dan je eigen knuffelbeesten moeten aanschaffen. Er zat niks anders op: de Geestelijke Verzorging rukte uit voor een beer. GODVERGETEN ALLEEN Zo ziek als ze was maakte ze nog steeds grappen. Sick jokes, de beste in zo’n situatie. Mijn respect voor haar groeide. Ze was hartverscheurend eenzaam en toch zo ontvankelijk voor vriendschap. Dat is lef hebben. Ze vertelde over haar leven, over haar transseksualiteit. 'Had je het gezien?' Een testvraag. De avond voor haar dood belde de avondzuster van Bronovo. 'Wilt u alstublieft hierheen komen? Fokje is zo ontzettend ziek.' Even later zat ik naast haar bed. 'Ik wil een hand ', zei ze, 'en ik wil je ook wat vragen. Nou heb ik zo’n takkeleven achter de rug en ik was zo godvergeten alleen altijd, en sinds

weer heel nuchter 'Maar wel takke dat het dan niet eerder gebeurde.' Daar waren we het roerend over eens. ENGELEN BESTAAN Die avond werd ze steeds zieker. Ik was bang dat ze dezelfde nacht nog zou overlijden en daarom vroeg ik haar of er toch niet iemand was die ik moest waarschuwen. 'Wil je niet nog iemand zien, van vroeger? Zal ik je ouders bellen?' De hoektanden stonden grimmig van ellende. Nee, er was niemand. Of ja toch. Er was in Utrecht een broodjeswinkel. Daar werkte een meisje. Ze kon niet meer op de naam komen. Dat meisje, dat zou ze wel willen zien. Toen ik ‘s avonds naar huis ging was ik zwaar van zoveel eenzaamheid. Dat een mens ligt dood te gaan en alleen nog maar een meisje uit een broodjeswinkel wil zien. Sommige mensen moeten het daarmee doen. De volgende dag belde ik om acht uur ‘s morgens het meisje uit de broodjeswinkel, mijzelf voor gek verklarend. Waarschijnlijk wist ze niet eens wie Fokje was. Natuurlijk was dat contact voor Fokje veel belangrijker geweest dan voor dat meisje achter de toonbank. Na vijf minuten aarzelen besloot ik toch maar te bellen. Uit pure boosheid en onmacht omdat Fokje alleen lag dood te gaan. Ik kreeg een stu-

Soms denk ik dat God mensen stuurt die laten zien waar het op aan komt: vriendschap Ons gesprek verliep geanimeerd en Fokje bleek over een merkwaardig gevoel voor humor te beschikken en een benijdenswaardige zelfspot. Er was contact en ik mocht zowaar terugkomen. KNUFFELBEESTEN Na een paar weken werd ze opgenomen in het Haagse ziekenhuis Bronovo, met ademhalingsklachten. Als ik toch mensen in het ziekenhuis bezocht, liep ik ook even langs haar kamer. De eerste keer was het gordijn rond haar bed dicht getrokken en dus klopte ik discreet op haar deur en riep: 'de dominee! Mag ik binnenkomen?' Ik hoorde haar donkere stemgeluid grommen: 'Ik moet geen dominee, donder maar op'. Toen ik ver-

ik in de bajes zit heb ik echt contact. Eerst met de humanist in Zwolle, en toen met de maatschappelijk werker uit het PEN-ziekenhuis en met jou, en nu met de zusters hier, ik heb hier al twee lievelingszusters. Waarom gebeurt dat nu?' 'En niet eerder?' probeerde ik. 'Ja, wat betekent dat, zeg jij nou eens wat jij daar van vindt. Eerlijk zeggen'. Het flitste door me heen dat ik dankbaar was dat ze haar detentie zo beleefd had. 'Bedankt God', wilde ik zeggen. Maar dat durfde ik niet, bang haar daarmee te overvallen. 'Soms denk ik dat God mensen stuurt die laten zien waar het op aan komt: op vriendschap. Misschien wil Hij dat je dat nog meemaakt. Een soort engelen zijn dat. Hoop ik.' 'Hm', zei ze, 'dat zou kunnen.' En daarna

dente diergeneeskunde aan de lijn, van nog maar twee-en-twintig jaar. Ik vertelde haar van Fokje en dat ze gevraagd had naar het meisje uit de broodjeswinkel. Wist ze misschien wie Fokje was? Ze wist het. 'Ach, is ze zo ziek? En heeft ze naar mij gevraagd? Ja, ik ken haar wel; als ze in de winkel kwam maakten we altijd een praatje. Nou, dan ga ik gelijk maar.' Ze kwam direct naar Bronovo en bracht de laatste moeilijke uren bij Fokje door. En wat ik eerst voorzichtig hoopte weet ik nu heel zeker: engelen bestaan. ■ Folly Hemrica BEELDEND KUNSTENAAR, GEVANGENISPREDIKANT EN STRAATPASTOR

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

13


NIEUWS BUITENLAND

Boris Johnson

CORONA: MEER DAN 1 MILJOEN DODEN Na een paar rustige zomermaanden gaat het ineens weer snel. Eind september is de ‘mijlpaal’ van 1 miljoen doden wereldwijd bereikt. De tweede coronagolf is een feit. De meeste landen reageren op het oplaaien van het virus met het verscherpen van de maatregelen. De gedeeltelijke of complete lockdown keert terug. In Brussel gaan alle cafés en feestzalen vanaf 8 oktober een maand op slot. Hetzelfde geldt voor thee- en koffiebars en kantines van sportverenigingen. In de Spaanse hoofdstad Madrid mogen inwoners zonder dringende reden de stad niet meer in of uit. Speeltuinen zijn er dicht en winkels en horeca hanteren aangepaste openingstijden. Parijs sluit begin oktober alle cafés voor twee weken. Ook zwembaden en sportzalen gaan dicht, behalve voor minderjarigen. Italië lijkt er anders voor te staan. Daar valt de tweede golf in eerste instantie mee. Volgens de Volkskrant zijn hier drie verklaringen voor. Terwijl Spanje de zomer vierde en Frankrijk op het werk besmet raakte, hield Italië met een ijzeren discipline corona onder de duim. De kans op een boete zou hierbij een rol hebben gespeeld. Is die groot,

14

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

dan gedragen Italianen zich doorgaans keurig, stelt de krant. In Italië wemelde het van de agenten op straat. Verder steunt een grote meerderheid van de Italianen de regels, dat scheelt ook. En waar Frankrijk en Spanje al vrij snel probeerden toeristen naar hun land te lokken, bleef Italië reizigers juist als potentieel gevaar zien. OOK REGERINGSLEIDERS ZIEK Wereldleiders zijn niet immuun voor het virus. De onderminister van Volksgezondheid in Iran, Iraj Harirchi is de eerste die besmet raakt, al snel volgden er meer. Het AD somt ze op. De Engelse minister-president Boris Johnson, de president van Honduras, Juan Orlando Hernández, de Braziliaanse president Jair Bolsonaro en zijn vrouw Michelle Bolsonaro. De Italiaanse voormalig regeringsleider Silvio Berlusconi, Prins Albert II van Monaco, de Britse prins Charles. Eén politiek leider overleed waarschijnlijk aan Covid-19. Dat was de president van Burundi, al zijn dat slechts geruchten. Volgens de regering overleed Pierre Nkurunziza (55) aan een hartaanval. Tegelijk lag zijn vrouw Denise vanwege een coronabesmetting in het ziekenhuis. Last but not least krijgen ook Donald Trump en zijn vrouw Melania corona. Net als de Bra-

ziliaanse president had hij eerder het virus nooit serieus genomen. MEER SCHADE DAN ALLEEN IN DE LONGEN Corona blijkt hard toe te slaan in het brein, ontdekken Amsterdamse onderzoekers. Dat kan verklaren waarom patiënten hun smaak en reuk verliezen en ‘vergeten’ te ademen – maar ook waarom sommige patiënten lang last houden van concentratiestoornissen, hartkloppingen en geheugenverlies. ‘Eigenlijk doen alle organen mee’, zegt een arts in de Volkskrant. De artsen die overleden patiënten bekeken zagen ontstekingsschade in de longen, de lever, de nieren het hart en de hersenen: zo was bij haast alle patiënten de reukzenuw aangetast, wat wel eens het opvallende verlies van smaak en reuk bij corona zou kunnen verklaren. De schade in de hersenen is mogelijk een verklaring voor de ‘lange covid’, het fenomeen waarbij patiënten die niet eens heel erg ziek zijn geweest toch nog maandenlang last houden van geheugenverlies, hoofdpijn, extreme vermoeidheid en ‘hersenmist’, een vaag gevoel in het hoofd.


NIEUWS BUITENLAND

VERKIEZINGEN VERENIGDE STATEN

Sean Connery als 007

Zouden de Amerikanen kiezen voor nog vier jaar Trump, of zouden ze kiezen voor de verbindende aanpak van Joe Biden. Het was spannend tot ver na de verkiezingsdag op dinsdag 3 november. Lang leken de beide presidentskandidaten gelijk op te gaan. Maar omdat veel mensen per post stemden, en de poststemmers vaker democraten zijn dan republikeinen, loopt Biden steeds meer uit. Op zaterdagavond 7 november, vier dagen na verkiezingen, valt het niet meer te ontkennen: Biden heeft de meeste kiesmannen en wordt de 46ste president van de Verenigde Staten. Bijzonder is de vicepresident die met Biden het Witte Huis inkomt: Kamala Harris, 56 jaar oud. Behalve de eerste vrouw op deze positie is zij ook de eerste gekleurde én de eerste Aziatische vicepresident. De enige die in het weekend na de verkiezingen nog niet overtuigd is van de winst van Biden, is Donald Trump. Hij laat zijn advocaten rechtszaken aankondigen vanwege verkiezingsfraude en gaat zelf een potje golfen. De definitieve uitslag is er dan nog niet. Eén staat (Georgia) krijgt een hertelling van alle stemmen, en in een paar andere staten gaat het tellen van de stemmen nog steeds door, met name die van overzeese militairen en poststemmen. Maar, schrijft het AD, de aantallen zijn te klein om de einduitslag te kunnen veranderen. En zo eisen Biden en Harris zaterdagavond de overwinning op. In veel steden vieren mensen deze winst toeterend, dansend en zingend op straat.

SEAN CONNERY OVERLEDEN James Bond-acteur Sean Connery is op 31 oktober overleden op 90-jarige leeftijd. De Schotse acteur vergaarde wereldwijde bekendheid door zijn vertolking van James Bond schrijft het Parool. Hij was de eerste die de spion vertolkte op het witte doek en was verantwoordelijk voor zeven films. Connery speelde na zijn Bond-films in meerdere films, waaronder The Hunt for Red October, The Rock en The Untouchables. Voor zijn rol als Jimmy Malone in die laatste film won hij in 1988 een Oscar in de categorie Beste Bijrol. Afgelopen augustus werd de acteur 90 jaar. Dat vierde hij in alle rust op de Bahama’s, waar hij zich sinds zijn pensioen terugtrok met zijn tweede vrouw Micheline Roquebrune (91). Hij werd nog amper gezien in het openbaar.

Joe Biden

VAN HALEN KON ALLES SPELEN

Eddie van Halen

Rockgitarist Eddie van Halen overleed op 5 oktober op 65-jarige leeftijd in Santa Monica. Volgens het Parool was hij een van allerbeste gitaristen ooit. In zijn vroege jeugd was hij met zijn familie verhuisd naar Amerika. De Nederlandse familie Van Halen – pa, ma en hun zonen Eddie en Alex – bezat slechts vijftig dollar en een piano toen zij zich in 1962 vestigde in het Amerikaanse Pasadena. Het muzikale talent erfde Eddie van zijn vader, die saxofoon en klarinet speelde in de Luchtmachtkapel. Eddie en Alex speelden eerst allebei piano, maar toen ze de rock ontdekten, stapte Eddie over op drums en Alex op gitaar. Het duurde niet lang voor ze beseften dat ze beter konden ruilen van instrument. Zijn collega Adje van de Berg noemt het in het AD een misvatting Eddie een rockgitarist te noemen. Hij oversteeg het genre. Van Halen kon alles spelen.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

15


NIEUWS BUITENLAND

BRAND VLUCHTELINGENKAMP

Jacinda Ardern

NIEUW-ZEELANDSE PREMIER HERKOZEN

Het vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos is begin september door brand verwoest. Ruim twaalfduizend migranten moesten de vlammenzee ontvluchten. Over de oorzaak van de brand circuleren volgens de Volkskrant verschillende verhalen. Sommige vingers wijzen naar de Grieken, andere naar de kampbewoners. Zeker is dat in de week voor de brand een dreigende corona-uitbraak de spanningen in het kamp opvoert. 35 kampbewoners worden positief getest. Na de brand weet niemand waar de 35 positief getesten zijn gebleven. VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR probeert de vluchtelingen over te halen om gebruik te maken van een nieuw tentenkamp achter prikkeldraad, met plaats voor drieduizend mensen. De meesten weigeren omdat de omstandigheden daar nog veel slechter zijn. De tenten bevatten bijvoorbeeld geen bodem en stonden in no-time volledig onder water.

Nieuw-Zeeland is het eerste land dat corona onder controle heeft – of bijna. Alom wordt gedacht dat dit te danken is aan het strenge beleid. Geen land dat zo vroeg en zo consequent maatregelen trof als Nieuw-Zeeland volgens het AD. Premier Jacinda Ardern (40) weet daarbij het volk achter zich te krijgen door op alle mogelijke manieren met iedereen te praten en altijd positief te blijven. ‘Wees sterk, wees aardig’, was haar boodschap. In augustus was Nieuw-Zeeland 100 dagen coronavrij. Later komen er toch weer kleine uitbraakjes, maar die worden even strikt aangepakt als de eerste golf. Het legt Ardern geen windeieren. Bij de verkiezingen in oktober haalt ze een grote overwinning.

7 UUR VLIEGEN ZONDER BESTEMMING

RAT KRIJGT HOOGSTE EER Groot-Brittannië heeft de PDSA-medaille, de hoogste dapperheidsonderscheiding, verleend aan een rat. Magawa spoorde in Cambodja 39 landmijnen op. Volgens het AD weet hij sneller een landmijn te traceren dan militairen met een metaaldetector. De soldaten hebben vier dagen nodig om een gebied ter grootte van een tennisveld af te speuren, Magawa kan dat in minder dan een halfuur. Hij gaat af op de geur van TNT en laat zich niet afleiden door andere rondslingerende metalen. Krabt hij in de grond, dan weten zijn begeleiders genoeg: hier ligt weer een landmijn. De mijnendetective krijgt in ruil een lekker hapje.

16

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

Er zijn mensen voor wie vliegen alles is. In de coronatijd hebben die het zwaar. Je kunt vakantielanden niet in, en als je het toch doet moet je er in quarantaine en hetzelfde als je weer thuiskomt. Voor de vliegverslaafden bedacht luchtvaartmaatschappij Qantas het rondje Sydney – Sydney. Zeven uur vliegen zonder bestemming. Volgens Het Laatste Nieuws was de vlucht snel uitverkocht. Een ticket kostte bijna 1000 euro per persoon. Vanwege de coronapandemie zijn in Australië de grenzen al maanden

gesloten voor buitenlandse bezoekers. Ook reizen tussen de Australische deelstaten zijn grotendeels verboden.

POLITIEMAN DIE GEORGE FLOYD DOODDE OP BORGTOCHT VRIJ De hoofdverdachte in de zaak George Floyd is op borgtocht vrijgelaten, bericht de Volkskrant. Het gaat om de man die minutenlang met zijn knie op de nek van de ongewapende Floyd drukte, terwijl het werd gefilmd, George ‘Ik krijg geen lucht’ bleef zeggen en mensen protesteerden. De 46-jarige zwarte man overleefde de arrestatie niet. De video van het politiegeweld leidde wereldwijd tot protesten tegen racisme. Volgens de gegevens van de rechtbank in Minneapolis heeft hij een borgsom van 1 miljoen dollar betaald. Hij zat sinds eind mei in de gevangenis. Net als de drie andere agenten die bij de arrestatie betrokken waren, is hij ontslagen.


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

TROOST DOOR POST Hier in Engeland zijn de gevangenissen vanwege Corona bijna allemaal nog steeds gesloten voor bezoek. In sommige gevangenissen wordt familiebezoek gelukkig weer toegelaten, maar dat is het. Voor mij blijven ze dicht. Schrijven is dus het enige wat ik kan doen om contact met jullie te onderhouden. POSITIEVE DRAAI Tijdens een video-vergadering met bezoekvrijwilligers in Engeland en onze coördinatoren in Utrecht vertelde een medevrijwilliger dat hij alle gedetineerden waar hij eerder al op bezoek was geweest, een brief had geschreven tijdens de lockdown. Wat goed van hem! Het schrijven van brieven kan zo fijn zijn, zowel voor de schrijver als de ontvanger. Vorige week had ik een Webinar met mensen van vrijwilligersorganisaties. Iemand zei: Relationships are at the heart of behaviour change. Wat een mooie zin, die lang in mijn hoofd bleef hangen! Wat ze ermee wilde zeggen is dat als je goede contacten hebt met familie of geliefden, het makkelijker is om een fijn en goed leven te (gaan) leiden. Bellen en schrijven met familie en vrienden blijkt heel belangrijk om je tijd in de gevangenis goed door te komen en er een positieve draai aan te geven. Weer hoorde ik dus hoe belangrijk post was. Onze postbode heet Tim. Tim is dol op een praatje; hij vervult een sociale rol in onze buurt. Als iemand mij een brief zou sturen geadresseerd aan Sandra in ons dorp, zou hij aankomen. Tim houdt ook bij wát voor post ik krijg. Hij kan al vanuit het open raampje van zijn auto roepen: ʻNiets interessants vandaag!ʼ Dan is het alleen reclame. Ik zie aan zijn gezicht dat als het een mooie envelop is, hij best graag zou willen weten wat het is. Post maakt niet alleen blij, maar ook nieuwsgierig. REFLECTIE Soms heb je van die momenten dat je je alleen voelt. Hoewel er mensen om je heen zijn, voel je geen verbinding. Je leeft langs elkaar heen en niemand vraagt hoe het met je gaat. Dat zijn verdrietige momenten. Mij helpt het dan om te gaan schrijven. Op papier kan ik me verbinden met mensen, ook als die niet in de buurt zijn. Mijn beste vrienden en ouders wonen in Nederland, maar ik woon er al 20 jaar niet meer. Ik zie ze op het moment te weinig, vanwege Corona. Waar ook ter wereld ik gewoond heb, ik heb altijd momenten gehad dat ik ze erg miste. Dat maakte verdrietig en veroorzaakte soms tranen. Maar altijd kwam er een glimlach tevoorschijn als er post kwam. Ik las dat dit jaar door de wereldwijde warme periodes de herfstbladeren fantastische kleuren hebben. Ik stel me bossen voor met alle bomen een andere kleur: rood, bruin, donker groen, geel. Wat kan ik genieten van al dat moois! Het zijn adembenemende momenten als je je omgeven weet door die verschillende kleuren of als je een uitzicht hebt over zo’n kleuren pallet. Herfst is een tijd van reflectie, genieten en delen. Genieten van de wind door mijn haren, de mist over de velden, de kleuren van de vallende bladeren en het delen van eten. VERBONDEN In de herfst zijn de boeren klaar met het binnenhalen van de oogst en vieren wij hier Harvest Festival. Bij ons zamelen alle kerken en scholen voedsel in om te delen. Gister ben ik met mijn zoontje van elf naar de supermarkt gegaan om thee, pastasaus, en blikken groente te kopen, en we namen ook nog maar een reep chocolade mee. Op school verzamelen ze alles om aan de plaatselijke voedselbank te geven, die het weer doorgeven aan mensen die het nodig hebben. Het valt me op dat we elk jaar blij worden hiervan. Misschien hij iets minder, omdat hij de zware tas naar school moet tillen, maar toch. Ik moet bekennen dat ik me wat eenzaam voelde toen ik deze column begon te schrijven, maar hoe heeft het schrijven mij weer opgeknapt! Ik heb positieve dingen op papier gezet en heb daarbij gedacht aan hoe het zal zijn om vast te zitten in een gevangenis. Het geeft een goed en dankbaar gevoel om te kunnen schrijven. Mij heeft het met jullie verbonden!

Sandra

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

17


AC H T E R G R O N D

PROJECT HELPT PROBLEEMJONGEREN OP DE RIT

LEREN VAN DE NIEUWE KANS Iedereen verdient een tweede kans, een derde, of als het moet een vierde. In Rotterdam maken ze er werk van. De Nieuwe Kans helpt jongens met problemen bij een nieuwe start. Van hun ervaring valt veel te leren. Ook voor jongens (en meisjes) die nu nog vastzitten. Zeven gouden lessen.

Z 18

TEKST:

e kunnen allemaal een boek schrijven over hun leven, zoveel hebben de jongens die meedoen

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

Marjolein van Rotterdam

FOTO'S:

Laura Cnossen

aan het Rotterdamse project De Nieuwe Kans (DNK) meegemaakt. De een heeft vastgezeten. De ander is een drop out.

De derde allebei. Niemand heeft hier een gewone jeugd gehad. Bij DNK krijgen ze hulp, soms voor het eerst van hun leven. De deelnemers worden intensief begeleid, volgen cursussen, krijgen taallessen, sportlessen en hulp bij sollicitaties. Het project is in 2007 gestart, intussen zijn ze zo’n 1.500 deelnemers verder. Voorlopig alleen mannen, maar in de toekomst wil DNK ook iets beginnen voor vrouwen. Toine Bakermans, docent kunst en trajectbegeleider én zelf bijna 21 jaar gedetineerd geweest, werkt er al zo’n beetje sinds het begin; maatschappelijk werker Laura van Duin sinds 2,5 jaar. Samen vertellen ze wat het geheim van de DNK-aan-


AC H T E R G R O N D

pak is. Comeback vat die samen in zeven gouden lessen. GOUDEN LES 1

KIJK NAAR JEZELF ‘Drie opdrachten krijgen de jongens als ze beginnen bij DNK’, zegt Toine. 'Maak een zelfportret. Maak een toekomstbeeld van jezelf. En maak een kunstwerk waarin je je talenten verbeeldt. Vaak ziet de toekomst er hetzelfde uit. Op bijna elk werkstuk zie je een gezin en een Rolex-horloge. Maar je komt ook heftige dingen tegen. Eén jongen plakte de tekst ‘De pijn blijft’ op zijn werkstuk. Voor deze intake-opdrachten is één ding belangrijk: naar jezelf kijken. Som-

migen hebben dat nog nooit gedaan. Zonder zelfinzicht kom je niet verder. Daarom blijven we er op hameren. Collega René vergelijkt het wel met zijn vader. Die was Wegenwacht. Hij hielp autootjes weer op gang. ‘Dat doe ik hier ook’, zegt hij dan.

‘Maar hoe moet ik dat doen als ik niet onder de motorkap mag kijken?’ Laura: ‘Eerlijkheid is belangrijk. De belangrijkste eerlijkheid is eerlijkheid naar jezelf. Negen van de tien jongens weet diep van binnen wat de juiste keuzes zijn. ➔

VERANDERTRAJECT Bij De Nieuwe Kans (DNK) worden jongvolwassenen mannen (18-27 jaar) met veel problemen weer op weg geholpen. Iedereen is welkom. Na een aanmelding wordt je uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek. Hierna ga je meteen de slag en start een intensief dagprogramma. Lees hier meer over DNK en de verschillende fases die deelnemers doorlopen: denieuwekans.org

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

19


AC H T E R G R O N D

Maar naar jezelf kijken en ondanks alles liefde voor jezelf durven voelen, is wel zo ongeveer het moeilijkste wat er is.’ GOUDEN LES 2

ER IS ALTIJD IEMAND DIE WIL HELPEN In de film (zie kader op pagina 21) hoor je het intake medewerker Roy keer op keer zeggen. ‘Wij willen je hier helpen, man.’ Hij heeft veel respect voor zijn jongens. ‘Jullie hebben zo veel meegemaakt in jullie leven en jullie staan nog overeind!’, zegt hij bijvoorbeeld. 'Dat is het belangrijkste van De Nieuwe Kans', zegt Toine, 'Wij willen echt helpen. Voor iedereen is er een luisterend oor. En weet je wat het mooie is? Dit gebeurt niet alleen bij ons. Er zijn overal mensen zijn die willen helpen. Ik vraag weleens wie hun mentor buiten het project zou kunnen zijn. Niemand, zeggen ze dan. Dan vraag ik wie we moeten bellen als er iets met ze gebeurt. Dan weten ze altijd iemand te noemen. De boodschap: er zijn meer mensen die je kunt vertrouwen dan je denkt.’ Laura: Veel jongens die hier binnenkomen zijn opgegroeid met het idee dat ze alles in hun eentje moeten doen. Wij laten zien dat dat wel meevalt. En dat ze zich niet moeten schamen om hulp te vragen.’ GOUDEN LES 3

FOUTEN MAKEN MAG ‘Je krijgt hier een tweede, derde, desnoods vierde kans’. Bij De Nieuwe Kans mag je zelfs (meestal) blijven als je iets hebt gedaan dat niet door de beugel kan. Een docent uitschelden bijvoorbeeld. 'We vragen na zoiets wel van je dat je dan in de spiegel kijkt’, zegt Laura. ‘Ook betekent het soms dat er consequenties aan vast zitten. Maar bijna altijd is er nog een kans. We hebben jongens die al voor de vierde keer zijn aangemeld.’ ‘Soms is het bij de eerste keer gewoon nog niet het goede moment’, zegt Toine. ‘Veranderen heeft het tijd nodig. Er zijn jongens die uit het project zijn gestapt en na vijf jaar weer op de stoep staan. Ze mogen altijd terugkomen! Keer op keer.’ Laura: ‘Als je relaties hebt verbroken of verpest, werkt het ook zo. Vaak is er tóch een bereidheid bij de ander om tot elkaar te komen als jij stappen zet. Je

20

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

Laura van Duin

kan op je gezicht gaan als je probeert het contact te herstellen, maar vaker gaat het goed. Als je een brief schrijft of belt, kun je vaak meer winnen dan je denkt. Soms nodigen we hier ook familieleden uit. Ook om te leren luisteren. Als je niet kunt luisteren kom je nergens.’ GOUDEN LES 4

HEB GEDULD EN GEEF NOOIT OP Laura: ‘Een van de jongens zei laatst tegen me dat hij geleerd heeft om geduld te hebben. Dan ben ik echt blij! Als de jongens hier binnenkomen willen ze alles en nú meteen. Maar sommige dingen hebben gewoon tijd nodig. Van een verslaving afkomen bijvoorbeeld. Ook buiten in de maatschappij gaat niets à la minute. Je moet stap voor stap denken en doen. De lange termijn in de ga-

Tione Bakermans

kun je zien dat het nooit te laat is om te veranderen. Totaal bijna 21 jaar zat ik vast. Tot mijn 45ste. Maar aan mijn leven kun je ook zien dat je nooit moet opgeven. Dankzij een leraar handvaardigheid in de gevangenis wist ik dat ik dat ook wilde. Toen ik de opleiding tot docent kunstzinnige vorming gedaan had, wilde ik natuurlijk aan de slag. Maar niemand durfde met een ex-gedetineerde in zee te gaan. Ze zeiden: ‘Dat wil ik de kinderen niet aandoen.’ Ik hield vol. Schreef me in als zzp’er. Via het UWV kreeg ik een coach. Dat leverde werk op. Een van de klussen was De Nieuwe Kans voor de Rotterdamse harde kern jeugd. Toen nog een proefproject in een naar zweet stinkende oude gasloods zonder ramen. Maar het ging perfect en zo zit ik nog steeds bij De Nieuwe Kans.’

‘Een goeie dealer is eigenlijk een goeie zakenman. Hij heeft zijn talent alleen verkeerd gebruikt’ ten houden. Als die boodschap overkomt is er wat gewonnen. We proberen de jongens te leren dat het soms nodig is om nu iets te doen om drie maanden later iets voor elkaar te krijgen. Net zoals het voor een gedetineerde goed is als hij al weet dat hij straks vrijkomt, is het goed als hij al in de cel probeert een huis of werk te vinden.’ Toine: Ik ben zelf hét voorbeeld. Aan mij

GOUDEN LES 5

ALS HIJ HET KAN, KAN JIJ HET OOK Een van de oudste deelnemers van DNK is 29. ‘Je bent nooit te oud om te leren’, zegt hij, ‘kijk maar naar Toine!’ Toine vertelt vaak over zijn eigen leven. 'Iedereen heeft wel iemand waar hij iets van mee kan pikken. Ik vind het prima als ze naar


AC H T E R G R O N D

mij kijken. Ik vertel bijvoorbeeld dat ik heb ontdekt dat rust aan je hoofd belangrijker is dan wat ook. En dat het lang duurt voor je loskomt van je criminele verleden. De meeste jongens hier hebben echt wel iets uitgehaald. Soms vragen ze waarom ik ermee gestopt ben. Nou ja, zeg ik dan, er ligt geen geld meer in de bank. En een oud vrouwtje gaan overvallen ga je niet doen, dat is echt laag. Dan maar werken. ‘Verdient u veel?’ vragen ze dan. ‘Genoeg. En doordat ik werk hou ik mijn vrouw en dochter tevreden. Dat lukt niet in de cel. Dan belast je ze. Dus ik blijf nu ver bij de criminaliteit vandaan. Ik heb een VOG, een Verklaring omtrent het gedrag. Als je die niet hebt kun je een heleboel banen niet doen. Na een gevangenisstraf kun je die pas na jaren weer krijgen. Ik heb er nu een en die geef ik nooit meer af. Tegen de jongens zeg ik vaak: Ze hebben je DNA, je foto en je strafblad. Ze houden je in de gaten. Als ik een scheet laat ruiken ze dat op het hoofdbureau. Dat wil ik helemaal niet hebben, want ik wil rust. Rust. Ik weet zeker dat dat voor iedereen geldt.’

te plek heeft gebracht, kan je ook op een goede plek brengen.’ En zo is het. Een goeie dealer is eigenlijk een goeie zakenman. Hij heeft zijn talent alleen verkeerd gebruikt.’ Toine: ‘Een van de dingen die ik vraag van de jongens die net binnen zijn: vertel ons wat je talenten zijn. Vaak weten ze dat niet meteen. Daar is altijd een reden voor. Ze zijn zichzelf uit het oog verloren; ze houden niet van zichzelf omdat niemand ooit van hen heeft gehouden; ze voelen niet meer. Ik had zelf een ‘koude’ moeder waardoor ik niet wist wat liefde was. Op een gegeven moment belde mijn dochter, met wie ik toen ook al een tijd geen contact had. Mijn ex was van de gevangenis naar het klooster gegaan, en zat nu in de crisisopvang. Samen zijn we erheen gegaan. Omdat ik intussen veranderd was voelde ik ineens wat. Mijn ex ging mee naar mijn huisje. We zijn nu 15 jaar verder…’ GOUDEN LES 7

VERANDEREN IS DOEN ‘Veranderen is doen’ is een vak bij DNK,

en een vak waarbij gewerkt moet worden. ‘Voor sommige jongens is dat heel moeilijk’, zegt Laura. 'Ze zien bijvoorbeeld geen uitweg uit de criminaliteit. Er dreigen afrekeningen, ze hebben schulden. Als je tegelijk de huur niet kan betalen en zonder geld uit je huis wordt gezet... Ik begrijp dat het dan soms moeilijk is. Maar als je niet de keuze maakt te veranderen blijven de fouten uit het verleden je achtervolgen.’ ‘Ze moeten oefenen, op hun gezicht gaan, opnieuw beginnen. Net zo lang tot het werkt. Dat is niet makkelijk’, zegt Toine. 'Maar als het lukt geeft het erg veel voldoening en zelfvertrouwen. Het geheim van De Nieuwe Kans: lullen én poetsen. We praten veel, maar we zetten ze ook aan het werk en steunen ze. Het gaat niet altijd meteen, maar vaak gaat het uiteindelijk toch. 80% hier krijgt uiteindelijk zijn leven op de rit. Met alle drie de jongens uit de film gaat het nog steeds goed. Ze hebben een baan. Zo zijn er nog veel meer.’ ■

GOUDEN LES 6

SLECHTE EIGENSCHAPPEN BESTAAN NIET ‘Iedereen heeft mogelijkheden en vaardigheden’, zegt Laura. Iedereen! De kunst is alleen ze te herkennen. In Carrousel, de film over DNK, zegt docent René het zo: ‘Elke eigenschap die jou op een slech-

CARROUSEL: DNK, THE MOVIE Ze durfden het aan een filmmaakster een jaar lang te laten filmen. Marina Meijer was welkom bij DNK. Haar film, Carrousel, ging op IDFA, hét festival voor documentaires, in première en won een Gouden Kalf. De film volgt Nabil, Tayfun, Delgano, en hun docenten Roy, René en Toine. Het gaat er soms hard aan toe. Vaker zie je hoe er tóch wat verbetert in het leven van de jongens.

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

21


INTERVIEW

MARC KOMRIJ – VRIJWILLIGER BUREAU BUITENLAND OOSTENRIJK

‘DE RECHTER OORDEELT, IK NIET’ Marc is zo’n vijf jaar vrijwilliger voor Bureau Buitenland van de Reclassering. Hij begon er in 2012 mee, was er een paar jaar tussenuit en begon in 2016 opnieuw. ‘Gewoon omdat het werk te mooi is om het na te laten.’ TEKST:

Hoe ben je vrijwilliger geworden? Dat kwam eigenlijk door de koningin! Met mijn vrouw, net als ik zelfstandig ondernemer, was ik in 2012 op het Koninginnedagfeestje van de ambassade. Daar sprak ik Tarcis van der Horst van Bureau Buitenland. Hij zei: ‘Is het niets voor jou, vrijwilliger worden bij de Reclassering? Maar heel weinig buitenlandse gedetineerden krijgen bezoek.’ Ik had geen idee wat het werk verder inhield maar zei meteen ja! Het is fijn dat je mensen kunt helpen. Het bleek

22

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

Marjolein van Rotterdam

ook een mooie uitlaatklep te zijn. Je komt in een andere wereld. Mijn allereerste bezoek herinner ik me nog goed. Een jongen was gepakt voor diefstal, en had het voor elkaar dat hij in een open kamp mocht en overdag mocht werken op een boerderij. Hij

MARCS TIP AAN IEDEREEN ‘Praat! Praat zoveel je kunt over alles wat je op je lever hebt. Het lucht echt op.’  

had nog een half jaar te gaan toen hij ervandoor ging. Natuurlijk werd hij weer gepakt. Dit keer kreeg hij geen open kamp meer. En hup, twee jaar erbij. In de gewone gevangenis was het zo anders dat hij er depressief van werd. Hoe is het in Oostenrijkse gevangenissen? Het verschilt erg per gevangenis, maar over het algemeen gaat het in de Oostenrijkse gevangenissen redelijk. Twee keer per dag naar buiten om te luchten en tussendoor werken. De bewaarders zijn soms schappelijk, soms niet. Het scheelt ook hoe je zelf bent. Er is een Oostenrijks spreekwoord: Zoals je je opstelt komt het terug, ‘So wie du in den Wald schreist kommt es auch zurück’. Dat zeg ik ook tegen de jongens: werk mee!


INTERVIEW

in Slowakije. Een andere wereld!  Eerlijk gezegd schrok ik me toen een ongeluk.       Hoezo? Oostenrijkse gevangenissen zijn er hotels bij! Er mag veel minder; een bezoek regelen was al een hels karwei. De ambassade was er heel lang mee bezig. De gevangenis die ik bezocht zag eruit als in een heel nare film, zoals Midnight Express. Die film speelt in de gevangenis in Istanbul. Daar leek het op. Toen ik aankwam zag ik vanuit de verte al een hele hoge lange witte muur. Ergens in het midden zat een klein blauw deurtje. Daar moest ik aankloppen, een bel was er niet. Binnen waren er overal blauwe tralies. Twee zwaarbewapende mannen gingen met mij mee. In een donker hok mocht ik de gedetineerde spreken. Hij was geketend aan handen en voeten. Zat vast aan de tafel. Heel intimiderend. Heb je een bepaalde aanpak? Niet echt. Ik ga blanco naar binnen. Ik wil niet te veel weten. Bij die jongen in Bratislawa had ik wel meteen het gevoel dat het om een zware jongen ging. Maar hoelang ze moeten zitten en wat ze hebben gedaan vind ik onbelangrijk. De rechter oordeelt, ik niet. De meesten zeggen dat ze onschuldig zijn, maar hebben zes of zeven jaar. Dat laat ik voor wat het is. Ik ga erheen, praat met ze, houd bij waarover de gesprekken zijn gegaan, rapporteer en ga na een week of 5 tot 8 weer langs. Soms gaat het verder. Als mensen echt in de knoop zitten bijvoorbeeld. Ik vertel ze ook hoe anders het gaat in Oostenrijk. Ze zijn veel formeler dan in Nederland. En statusgevoelig! Als ik zeg dat ik van de ambassade ben, zijn ze ontzettend beleefd en krijg ik de status van een advocaat. Echt aan je toekomst werken kun je niet in

Waarop zitten de meeste gedetineerden te wachten? (en waarop niet) Sommigen zitten nergens op te wachten. Die werken, en vinden een keer per week met hun moeder bellen wel genoeg contact. Heel soms komt het voor dat mensen willen

‘De allereerste man die ik bezocht zal ik nooit meer vergeten – ook al is dat al acht jaar geleden’ de Oostenrijkse gevangenis. Het enige wat je kunt doen, maar dat is wel weer bijzonder, is een schriftelijke cursus via Eabt (Educatie Achter Buitenlandse Tralies). Maar: er zijn geen echt mensonterende toestanden. Wat dat betreft was het heel anders toen ik een keer in Bratislava op bezoek ging. Dat ligt hier op een half uur rijden vandaan, maar

dat ik meteen dingen voor ze ga doen. Die zeggen dan bijvoorbeeld: jij gaat nu voor mij bellen. Nou, echt niet. Het is niet de bedoeling dat ze mij voor hun karretje spannen. De meeste gedetineerden zijn positief. Zij willen graag dat ik kom. Ze kunnen dan eindelijk weer eens gewoon in het Nederlands praten. Als ze een jaar zitten komen

er meestal ook vragen over overplaatsing naar Nederland. Iedereen wil met de WETS. Ik moet ze daarbij weleens een beetje teleurstellen. Ik kan voor niemand regelen dat het sneller gaat. Wat doet het werk met jou? Met mijn jongste zoon (11) heb ik het vaak over de bezoeken. Hij is heel nieuwsgierig. Ik vertel hem wat ik in de gevangenis doe, en hoe anders het daar is dan bij ons. Iets van dat bevoorrechte gevoel dat ik heb wil ik op hem overbrengen. Man, man, man! Die blauwe lucht boven je!  Zelfs na een paar uur in de gevangenis is dat een bevrijding. Met een dikke klak valt zo’n gevangenisdeur in het slot. Elke keer weer als ik dat geluid hoor besef ik hoe goed ik het heb. Ik kan alles doen wat ik wil. Zelfs nu in de coronatijd. Ik kan naar McDonalds gaan vanavond, of ik kan een gezonde maaltijd koken. Ik kan naar buiten. Naar de bergen. De wijngaarden inlopen. Ik kan met mijn zoontje spelen, met mijn vrouw praten wanneer ik wil. De gedetineerden hebben niets te kiezen.   Wat leert dit vrijwilligerswerk jou nog meer? Het doet veel met je, vrijwilliger zijn voor gedetineerden.  Er zijn jongens (ik heb alleen mannen) die ik nooit meer vergeet. De allereerste man bijvoorbeeld die ik bezocht – ook al is dat al acht jaar geleden. Hij werd ervan verdacht dat hij zijn vriendin had vermoord en vertelde me, toen ik koud binnen was, de meest huiveringwekkende details. Dat was een schok. Wat doe je met die informatie? Ik kon daar niet mee omgaan. Heb toen overlegd met Bureau Buitenland en samen besloten dat ik er niet meer heen zou gaan. Het ironische was dat hij vrij snel daarna vrijgelaten werd. De politie kon het niet bewijzen. Met andere gedetineerden heb ik echt een band gekregen. Een zwaar autistische jongen bijvoorbeeld. Hij werd nooit serieus genomen en kreeg daardoor steeds meer problemen. Zijn ouders hielden het geheim. Hij mócht niet anders zijn. Met hem leefde ik zo mee. Hij was eigenlijk een jongetje van 10. We voerden lange gesprekken. Ik heb hem een keer of vier, vijf bezocht in een jaar tijd. Daarna werd hij overgeplaatst naar Nederland. Maar hem vergeet ik nooit meer. ■

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

23


S P O RT

GEEN WINST VOOR JUMBO EN SUNWEB Drie weken lang rijdt Jumbo-Visma voor de Tourwinst. Maar op het laatste moment, na elf dagen in de gele trui, wordt de gele droom van de Sloveen Primoz Roglic in een man-tegen-man-gevecht van 36 kilometer kapotgereden door zijn landgenoot Tadej Pogacar. Het is een ontknoping die niemand voor mogelijk had gehouden. En een ongekende climax van de Tour, waar de Nederlandse ploeg vanaf dag 1 regeert over het peloton. Later in de Giro d’Italia lukt het ook Wilco Kelderman niet de roze trui tot de laatste dag te verdedigen. De kopman van Team Sunweb moest in de laatste bergrit lossen uit de favorietengroep. Maar de podiumplaats is wel een hoogtepunt in zijn carrière.

Kenley Jansen

LA DODGERS WINNEN WORLD SERIES Los Angeles Dodgers heeft de titel in de Major League Baseball gewonnen. De ploeg van de Nederlander Kenley Jansen besliste de World Series door de honkballers van Tampa Bay Rays te verslaan. Het is de zevende keer dat Los Angeles Dodgers de World Series wint. Voor de Nederlandse pitcher, die sinds 2010 onder contract staat bij de Dodgers, is het de eerste keer dat hij de World Series wint.

Primoz Roglic

ORANJEVROUWEN BEREIKEN EK De Oranjevrouwen hebben zich met een zeer ruime overwinning geplaatst voor het EK in de zomer van 2022 in Engeland. De ploeg van bondscoach Sarina Wiegman was met 7-0 te sterk voor Estland. Halverwege leidde Oranje in Groningen met 4-0 door twee goals van Daniëlle van de Donk, een treffer van Jackie Groenen en een benutte strafschop van Sherida Spitse. Na rust maakte Groenen haar tweede doelpunt en ook Aniek Nouwen en Katja Snoeijs waren trefzeker. De monsterzege past in de kwalificatiereeks van Oranje die geen moment spannend was schrijft NuSport.nl De regerend Europees kampioen won uiteindelijk alle negen duels in groep A en heeft een veelzeggend doel-

24

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

saldo van 42-3. Het is de vierde keer op rij dat de Oranjevrouwen naar het EK gaan. In 2009 debuteerde de ploeg in Finland met een halvefinaleplaats, in 2013 in Zweden was de groepsfase het eindstation en drie jaar geleden werd in eigen land de titel gepakt. Het EK zou eigenlijk in 2021 worden afgewerkt, maar door de coronacrisis is het toernooi een jaar uitgesteld. Komende zomer debuteert Oranje op het olympisch voetbaltoernooi in Tokio. Het team komt dit jaar in principe nog twee keer in actie. De KNVB zoekt nog een tegenstander voor een oefenwedstrijd op 27 november en op 1 december komt Kosovo op bezoek in Zwolle voor het laatste groepsduel in de EK-kwalificatie.


S P O RT

HET GAAT NIET GOED MET MARADONA Diego Maradona moet een geopereerd worden vanwege een bloedstolsel in zijn hersenen. Volgens zijn lijfarts gaat het om een routine-ingreep schrijft de Telegraaf. 'Ik zal hem opereren, samen met mijn team. Hij is helder', liet Leopoldo Luque weten. Maradona, die op 30 oktober zijn 60e verjaardag vierde, werd in een ziekenhuis in La Plata opgenomen met verschijnselen van bloedarmoede en uitdroging. Deze aandoeningen waren het gevolg van psychische klachten. Vanuit de hele voetbalwereld stroomden eerder de felicitaties binnen bij Maradona, die zich op zijn 60e verjaardag even liet zien op het veld bij Gimnasia y Esgrima, de club uit La Plata waar hij als trainer werkt. ’Pluisje’ maakte een broze en verwarde indruk. Hij moest door begeleiders van de club het veld op worden geholpen. Hij kreeg onder meer een grote taart en een ingelijst shirt van Gimnasia y Esgrima met daarop ’DM60’, zijn initialen en leeftijd. Maradona herstelt goed in de kliniek, liet zijn lijfarts weten.

Rafael Nadal viert zijn twintigste Grand Slam-overwinning

NADAL WINT ROLAND GARROS

Rafael Nadal heeft voor de dertiende keer in zijn loopbaan Roland Garros op zijn naam geschreven. De Spanjaard was in de finale in Parijs veel te sterk voor Novak Djokovic. Het is al het vierde jaar op rij dat Nadal Roland Garros op zijn naam schrijft. Door zijn probleemloze overwinning op Djokovic komt de Spanjaard op twintig Grand Slam-titels, waarmee hij het record van Federer evenaart.

DEBUTANT VERLIEST DARTS FINALE Dirk van Duijvenbode is er niet in geslaagd om in de finale van de World Grand Prix te stunten tegen Gerwyn Price. Voor de debutant was het bereiken van de finale al een mijlpaal. De laatste twee jaar werd de World Grand Prix Darts gewonnen door Michael van Gerwen, maar de nummer één van de wereld kwam dit keer niet verder dan de kwartfinales. Van Duijvenbode baalt er flink van dat hij maandag genoegen moest nemen met de tweede plek: 'Er lagen kansen. Ik voelde me niet eens zo zenuwachtig, maar ik voelde aan mijn pijlen dat ik het wel was.'

Anna van der Breggen

VAN BREGGEN DUBBEL WERELDKAMPIOEN Anna van der Breggen heeft bij het wk wielrennen tweemaal een wereldtitel veroverd. De Zwolse, die afgelopen ook al de sterkste was in de tijdrit, bekroonde een indrukwekkende solo met de wereldtitel op de weg. Annemiek van Vleuten maakte het Nederlandse feestje compleet door op een kleine anderhalve minuut het zilver te pakken. Van der Breggen is pas de tweede renster die erin slaagt om op één WK het goud in zowel de wegwedstrijd als op de tijdrit te grijpen. Alleen de Française Jeannie Longo wist dat in 1995 eerder te presteren.

Dirk van Duijvenbode

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

25


DE EUROPESE TOEZICHTSMAATREGEL

HET PROBEREN WAARD Vastzitten in een buitenlandse gevangenis is zwaar. Zeker als je net vastzit en nog niet weet wat de uitkomst van de strafzaak zal zijn. Van de taal, tot de regels en de gebruiken in de gevangenis: veel is onbekend. Zelfs voor gedetineerden die net over de grens in Duitsland of België zitten, kan thuis ver weg voelen.

O

ok de Europese Unie heeft oog voor de verstrekkende gevolgen van buitenlandse detentie. Sinds enkele jaren is er in Europa de Europese Toezichtsmaatregel (de ETM), ook wel het Europees Surveillancebevel genoemd.1

EUROPESE TOEZICHTSMAATREGEL De ETM maakt het mogelijk om, via een schorsing van het voorarrest, onder bepaalde voorwaarden het buitenlandse strafproces in eigen land af te wachten. Daarbij houdt het Nederlandse Openbaar Ministerie in samenwerking met de Reclassering dan toezicht op de voorwaarden die door de buitenlandse rechter worden opgelegd. Deze voorwaarden (toezichtsmaatregelen) komen dan in de plaats van het voorarrest, wat natuurlijk in het belang van de verdachte is die soms erg lang moet wachten op de behandeling van zijn strafzaak. Maar het past ook beter bij het beginsel dat een verdachte voor onschuldig wordt gehouden totdat hij definitief is veroordeeld. EEN VOORBEELD Een Nederlander wordt in België verdacht van een strafbaar feit. Hij is aangehouden en zit daar vast in afwachting van de behandeling van zijn strafzaak. Hij kan nu de Belgische rechter vragen om met een ETM zijn voorarrest te schorsen. De voorwaarde is dan dat hij naar Nederland gaat en zich daar aan de door de Belgische rechter bepaalde voorwaarden houdt. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat hij zich wekelijks moet melden bij de politie of reclassering. Ook kan de Belgische rechter als voorwaarde opleggen dat de Nederlandse verdachte geen contact mag hebben met getuigen of slachtoffers en dat hij een bepaalde locatie niet mag bezoeken (of juist verlaten). Ook is elektronisch toezicht (enkelband) mogelijk als voorwaarde.2 HOE GAAT HET IN ZIJN WERK? In Nederland is het OM in Haarlem,

26

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

afdeling Internationaal Rechtshulp Centrum Noord-Holland, afdeling WETS-ETM (hierna IRC Haarlem), aangewezen als de autoriteit die in Nederland het verzoek om een ETM ten uitvoer legt. De verdachte kan vragen om schorsing van zijn voorarrest en daarbij vragen om de ETM op te leggen met de bijzondere voorwaarden. Als de rechter instemt kan hij zijn beslissing en een speciaal certificaat toesturen aan het IRC Haarlem. Ingestuurde certificaten mogen niet zomaar geweigerd worden (ar-

zit hij om de hoek en is hij makkelijk beschikbaar voor nader onderzoek. Maar als je bedenkt dat het juist de Europese landen zijn geweest die de regeling samen hebben gemaakt en unaniem hebben besloten dat de regeling in alle landen in nationale wetgeving moest worden omgezet, is het toch niet goed te begrijpen dat er zo weinig gebruik van wordt gemaakt. Zeker als je daarbij ook bedenkt dat het heel makkelijk is om het certificaat (gewoon een standaardformulier) in te vullen en op te sturen naar het land van herkomst van de verdachte. Rechters hoeven ook niet bang te zijn dat de geschorste verdachte daar ineens verdwijnt als hij zich

Helaas wordt de regeling nog niet veel gebruikt tikel 5.7.10 Sv). Persoonlijk heb ik ook de ervaring dat het IRC Haarlem zorgvuldig wil kijken naar verzoeken en dan bereid is mee te werken en toezicht te houden. De reclassering is in Nederland de organisatie die moet toezien op de naleving van de opgelegde voorwaarden voor de geschorste detentie (artikel 5.7.11 Sv). En als de voorwaarden niet goed worden nageleefd dan moet het IRC Haarlem de buitenlandse rechter daarover informeren. Het gevolg daarvan kan zijn dat de geschorste verdachte in Nederland dan weer wordt aangehouden en dat hij dan via een Overleveringsprocedure weer terug moet naar het land waar zijn strafzaak loopt. ETM WORDT (TE) WEINIG GEBRUIKT In de meeste landen in Europa is deze regeling nu ingevoerd en je zou verwachten dat de ETM veelvuldig wordt ingezet. Maar het tegendeel is waar. Helaas wordt de regeling nog niet veel gebruikt. Soms is dat niet zo vreemd. Bijvoorbeeld als sprake is van een ernstige verdenking of de verdachte is bijzonder vluchtgevaarlijk (geen vaste woonplaats in zijn eigen land). Maar veel vaker is de reden dat de regeling simpelweg niet bekend is of omdat lokale rechters en officieren van justitie denken dat het heel ingewikkeld is. Het is dan makkelijker om de buitenlandse verdachte gewoon in de cel te houden, dan

niet aan de voorwaarden houdt. De verdachte kan namelijk heel makkelijk via een Europees Arrestatiebevel (EAB) en de daarop volgende overleveringsprocedure binnen een hele korte termijn weer gedwongen worden teruggebracht naar het land waar de zaak loopt. DE ETM IS HET PROBEREN WAARD Mocht jouw lokale advocaat niet goed bekend zijn met de procedure en de mogelijkheid van de ETM, verwijs hem dan eens naar de website: ejn-crimjust. europa.eu/ejn/AtlasChooseCountry/EN Op deze website van het European Judicial Network (EJN) is in alle talen van de EU het certificaat voor toezenden van de ETM te vinden. Ook kan je daar opzoeken wie per land verantwoordelijk is voor deze procedure om een ETM te beoordelen en versturen. En de Europese regeling (het Kaderbesluit) hoe de procedure moet verlopen staat er ook beschreven. Het zal echt niet zo zijn dat het in alle zaken een wondermiddel zal zijn. Maar overleg het eens met je lokale advocaat, want de ETM is in sommige zaken zeker het proberen waard! ■ Mr. Robert Malewicz STICHTING LAWYERS ACROSS BORDERS

1 De ETM werd via een Kaderbesluit in de EU-lidstaten geïmplementeerd in nationale regelingen. Kaderbesluit 2009/829/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 23 oktober 2009 inzake de toepassing tussen de lidstaten van de Europese Unie, van het beginsel van wederzijdse erkenning op beslissingen inzake toezichtmaatregelen als alternatief voor voorlopige hechtenis (PbEU L 294), geïmplementeerd in Staatsblad 2013, 250 2 Artikel 5.7.3 Sv bepaalt welke maatregelen onder de ETM kunnen vallen: a. meldplicht t.a.v. wijzigingen van woon- of verblijfplaats; b. locatieverbod; c. locatiegebod; d. beperking om uitvoerende lidstaat te verlaten; e. meldplicht; f. contactverbod; g. overige toezichtmaatregelen: op grond van artikel 5.7.3 lid 2 Sv kan in Nederland elektronische detentie als toezichtmaatregel worden opgelegd.

J U R I D I S C H A RT I K E L


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

BLIJF POSITIEF Drieëntwintig uur per dag alleen, maandenlang. Ik hoor niemand, zie niemand. Het snelle leven kent veel risico’s en zware consequenties. Het kost maar één fout, één verkeerde keuze, één toevalligheid of misstap om alles te verliezen. Ik ben de Zweedse onderwereld van drugs en misdaad ingewandeld en heb alles verloren: mijn vrijheid, mijn vriend die is begraven, de vrouw van wie ik houd. En nu, na maanden eenzame opsluiting in Zweedse hechtenis, wetend dat er jarenlange lange nachten en dagen op mijn wachten, geef ik niet op. Ik blijf positief. Ik blijf overeind en hou mijn rug recht, hoe moeizaam en eenzaam het ook is, hoe slecht het vooruitzicht ook moge zijn, ik blijf trainen, schrijven, lezen en strijden. Want ik weet dat er ondanks alles aan het einde van mijn straf een nieuw begin op mij wacht. Er groeit altijd een nieuw bos in je hart, wat nu nog brandt van je vorige fout. En het nieuwe bos is altijd voller, groener en mooier dan het was. De enige overwinning waar ik voor strijd, is het overleven van deze straf. En niet alleen lichamelijk. Ook de geest, de wil, de persoonlijkheid en het hart moeten deze straf overleven. Met die overwinning in handen wacht er op iedereen een nieuw begin. En het is daar, in het nieuwe begin waar het verschil gemaakt wordt, dus blijf positief, blijf overeind, rug recht, borst vooruit en voor je het weet vind je alles terug wat je nu denkt verloren te hebben.

M

DOODLOPENDE WEG Bevind mij in een huilerige bui, verdrietig. Ik moet sterk blijven, hou mijn moed hoog en probeer mijn tranen in te houden. Allerlei gedachtes komen in mij op. Ten eerste vraag ik mij af waarom ik mij nu zo voel, waarom ik het zo ervaar. Dat komt voornamelijk door de keuzes die ik gemaakt heb. En die mij op dit moment in deze situatie hebben gebracht. Afgesloten van alles en ver verwijderd van iedereen. Mijn eigen keuzes vanaf het moment dat ik mij kan herinneren, al van kleins af aan. Elke bocht, elke rotonde, elke kruising of t-splitsing die ik heb genomen heeft mij gebracht naar deze doodlopende weg. Ik vraag mij af of als andere wegen had ingeslagen, ik dan niet zou zijn waar ik mij nu bevind. Of is dit mijn 'geschreven lot'? Heeft Allah (God) dit voor mij geschreven om mij te testen of sterker te maken? Ik weet het niet. Ben nu emotioneel, huilerig en verdrietig en probeer mijn tranen in te houden omdat ik niet wil huilen, niet wil jammeren, geen hoop wil verliezen. Het enige wat ik mij kan bedenken is: kon ik maar terug in de tijd, de juiste richting opgaan, de juiste weg volgen. Of kreeg ik maar een kans, een kans om opnieuw te beginnen. Vanaf nu proberen de juiste richting op te gaan. Maybe someday I will get a second chance. But for now moet ik sterk blijven. En al komen er tranen vrij, het verlost mij van mijn emoties. En morgen is een nieuwe dag, een nieuw begin, een nieuwe kans. En wat ik nu ervaar moet mij wel sterker maken dan voorheen. En ik moet het maar van een positieve kant bekijken: een ervaring rijker, een wijze les. Een emotionele rollercoaster die mij alleen sterker zal maken als mens, en waar ik alleen maar door zal groeien. Een nieuwe weg!

N

• ROEMENIË

• ZWEDEN

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

27


BRIEVEN

Zou je advies willen krijgen over hoe je om kan gaan met het gevangenisleven? René heeft veel ervaring, en zou je graag helpen met advies over hoe je het verblijf achter tralies zo positief mogelijk zou kunnen maken. Stel hem je vraag via Epafras!

NIEU RUBR W E IEK

RENÉ GEEFT ANTWOORD Beste René, Ik denk dat veel gedetineerden hier mee zitten, het gevoel van eenzaamheid in gevangenschap. In deze tijd van corona is dat nog erger omdat we nu vaak geen bezoek kunnen ontvangen. Wat adviseer je iemand die in gevangenschap zit en zich eenzaam voelt? Hoe kan zo iemand zijn/haar tijd doorbrengen in gevangenschap, vaak zonder bezoek van familie of vrienden? Sommige mensen schrijven veel brieven, anderen lezen veel, maar hoe ga je de rest van de tijd om met eenzaamheid in de gevangenis? Groet, A

Ook al zijn wij ver verwijderd van familie en vrienden waardoor een steeds groter gevoel van isolatie en verlatenheid zich begint te vormen, mogen wij niet vergeten dat de mensen die wij missen in de vrije wereld (die opeens niet meer zo vrij en toegankelijk is) hetzelfde lot ondervinden. Ook zij zitten nu als het ware in gevangenschap, met beperkte bewegingsvrijheid. Meer dan ooit zijn er echt heel veel mensen die het slechter hebben dan wij. Mensen die geen werk of inkomsten hebben, niet drie vaste maaltijden per dag of medische verzorging krijgen, of die het risico lopen dakloos te worden. En denk bijvoorbeeld ook aan de vluchtelingen in kampen waar geen veilige afstand van elkaar mogelijk is, of op Lesbos waar al hun bezittingen verbrand werden. Het is cruciaal dat wij inzien, hoe eenzaam en verlaten wij ons ook soms voelen, dat wij nooit echt alleen zijn. Dat zelfs onder deze extreme omstandigheden er toch mensen zijn die om ons geven en met ons meevoelen. Uit ervaring weet ik dat dit zeker het geval is bij de vrijwilligers van Epafras, Reclassering of het Consulaat. Na heel veel jaren gedetineerd te zijn kan ik zonder enige twijfel zeggen dat er absoluut geen enkel ander land op de wereld is zoals Nederland wat betreft steun en begeleiding via deze instanties. 1 STUDIE Ik adviseer iedereen om een studie aan te vragen via Educatie Achter Buitenlandse Tralies, er is een ruime keuze verkrijgbaar. 2 YOGA Yoga is iets wat je in je ééntje in je cel kunt beoefenen. 3 MEDITATIE Meditatie is voor mij een onderdeel van mijn dagelijkse routine geworden, ik zie het als een soort van therapie waar ik

28

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

heel veel baat bij heb. Dankzij mijn meditatie was ik meerdere malen in staat om niet impulsief te reageren en kon ik daarmee een gevecht voorkomen. Eerst even laten inzinken, erover nadenken, diep ademhalen en dan nuchter handelen. En denk bijvoorbeeld altijd aan je gezin of geliefden. Ik ben echt 24/7 in gedachte bij mijn familie. Dat hoef ik nooit te forceren, dat komt nu automatisch. 4 DAGBOEK Begin een dagboek! In het begin van mijn detentie kreeg ik bezoek van het Consulaat, van iemand die als diplomaat zijn hele loopbaan over de hele wereld had gewerkt. Zijn advies voor mij was om een dagboek te beginnen. Mijn eerste gedachte was 'Ja hoor leuk en aardig bedoeld, maar dat is helemaal niets voor mij!' Maar nog geen week later moest ik bekennen dat dit het allerbeste advies was wat ik tot op dat moment had gekregen. Ik ben hem daar bijzonder dankbaar voor en pluk daar nog steeds dagelijks de vruchten van. Een dagboek hoeft niet lang, uitvoerig en ingewikkeld te zijn, vaak is het niet meer dan 4 à 5 zinnetjes per dag. Maar het is wel belangrijk dat je elke dag een notitie maakt. Je kunt zoveel verschillende onderwerpen in je dagboek meenemen: actueel nieuws, sport, kunst cultuur, gedachten, ideeën, (dag)dromen, wensen, kritiek, suggesties, commentaar en natuurlijk de liefde. 5 BRIEVEN SCHRIJVEN Mijn advies is om niet altijd te verwachten dat voor elke brief die je schrijft, een antwoord per brief retour komt. Schrijf voor jezelf, omdat jij iets te vertellen hebt. Beschouw het als je eigen therapie, zie het als een uitlaatklep, en niet alleen als middel om te verzoeken dat men geld en geschenken stuurt. Veel gedetineerden zeggen vaak 'Ik zou wel een boek over mijn leven willen schrijven'. Met momen-


BRIEVEN

EEN ECHTE VRIEND Nooit geweten dat je een echte vriend kunt ontmoeten in een gevangenis. Nu kreeg ik begin dit jaar het nieuws dat ik aan Nederland uitgeleverd zou worden. Eindelijk naar huis, nou ja, naar de Nederlandse gevangenis. Ik heb eerst een aantal jaren in Long Term High Security Prison gezeten en ik keek er wel tegenop om weg te gaan. Je voelt je toch wel thuis na zo’n lange tijd. Zoveel mogelijk nog proberen te regelen en daar ga je dan. Omdat ik Cat. A. ben ging ik naar de enige Deportation Center voor Cat. A's in Londen. Ik keek er ook tegenop omdat ik geen vlieger ben. Ik ontmoette een Nederlander in het tussenstation in Londen en het klikte gelijk. Hij zit er al jaren en zit met een Belg samen op cel. Wat was het fijn om gewoon weer lekker Nederlands te spreken! En wat hebben we gelachen als we naar buiten mochten ondanks de COVID-19 lockdown. De dagen gingen snel en dat heb ik zeker aan deze heren te danken! Ze hebben van alles geprobeerd te regelen om me goed te ontvangen omdat al mijn spullen al waren opgestuurd. Nu ik toch weer in een Long Term Prison zit hebben we nog wel contact. En ik hoop dat als alles weer normaal is, ik wel word uitgeleverd, en dat ik weer even bij hen terecht kom. Dan sluiten we toch het Engelse avontuur samen af. En hoop ik dat hij ook snel in aanmerking komt voor een goeie terugkeer naar Nederland! God Bless you, Je vriend uit Fryslân.

R

• VERENIGD KONINKRIJK

TRANEN VAN GELUK teel zoveel restricties in gevangenschap door Corona is een dagboek of een brief misschien een goed hulpmiddel voor de eerste pagina van je boek. 6 ZOEK HOBBY’S Probeer de tijd niet alleen te vullen met kaarten of spelletjes te spelen, maar probeer iets constructief te doen. Iets wat tijdens of na je detentie van pas kan komen zoals tekenen, schilderen, kralenwerk, haakwerk, een instrument leren spelen, een nieuwe taal leren. 7 VERDIEPEN IN DE FEITEN Probeer jezelf te verdiepen in de feiten van het misdrijf waarvoor je in voorarrest zit of veroordeeld bent. Zet alles op een rijtje en doe hetzelfde voor alles wat zich in de rechtszaal heeft afgespeeld. Doe het grondig en met een vergrootglas. Vergeet nooit dat geen enkele advocaat, officier van justitie of rechter 100% perfect is, zij maken ook fouten. En die kan jij proberen te vinden om een nieuw proces, strafvermindering of strafverandering te krijgen.

Ondertussen 'Play it Safe'! Houdt afstand waar het mogelijk is, vergeet nooit dat al het personeel na hun dienst naar huis gaan en de volgende dag besmet terug kunnen komen, ook als zij de dag ervoor na een test negatief verklaard waren. Ik hoop dat iedereen een mondkapje heeft en het correct draagt. En deel onder geen enkele voorwaarde bekers met elkaar, je leven is die slok koffie niet waard. Ik wens iedereen sterkte en nogmaals, er wordt echt aan jullie gedacht.

René

Als ik Rachel in haar ogen aankijk... Dan moet ik huilen. Als ik denk aan Rachel... Dan moet ik huilen. Als ik mijn ogen sluit, dan voel ik de liefde van Rachel. Haar lippen zo zacht als die van een baby. Haar warmte als die van de zon. Haar tedere aanraking alsof ik van papier ben. Haar stem zo zacht als een veer maar hard als donder als het aankomt op een warship. Haar liefde voor de Here zo groot als het universum. De gedachten van onze hereniging houdt mij staande. Haar lichaamsgeur zit in mijn hoofd en ik ruik haar de hele dag door. Haar kus, zeldzaam en gereserveerd. Gereserveerd voor mij. Ik ben een gezegend mens, daarom ontvang ik deze liefde. Ik wil samen met haar zijn tot de dood ons scheidt en daarna. Ik zal meer dan mijn best doen om bij haar te zijn. Liefde overwint en dat is een feit. Ik zal gehoorzaam zijn naar jou en naar God. Tranen van geluk, deze liefde kan niet stuk. Ik laat niks of niemand tussen ons in komen. Jij bent de beste vrouw die mij ooit is overkomen. Ik had dit nooit durven dromen, het bloed dat ik door mijn lichaam voel stromen. Het is ongekend en voor mij onbekend. Het voelt goed en het is fijn om ongelimiteerd verliefd te zijn. Iedereen moet het weten en mag nooit vergeten, dat liefde overwint. Ben je er niet mee bekend? Zorg dat je vandaag begint. Als wij gaan denken met ons hart en voelen met ons hoofd, is er liefde in overvloed. Probeer als je me niet gelooft. Oorlog zal er niet meer zijn, jaloezie is geschiedenis. Liefde in ieders hart zorgt ervoor dat er geen haat meer is. Ik ben poëtisch in hart en nieren. Liefde overwint, positief zal zegevieren. Tranen van geluk. Zo noem ik dit hoofdstuk.

J

• FRANKRIJK

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

29


BRIEVEN

EEN BRIEF AAN JEZELF Door aan je jongere zelf een brief te schrijven leer je jezelf beter kennen. Je kunt jezelf goed bewust maken van waar je op dit moment staat. En je wordt je bewust van wat je (vaak ongemerkt) hebt bereikt.

OOK E A A N E N B R IE F S C H RJ E Z E L F IJVEN ? LA T H T ONS A W E TE EN

Allerbeste Peter, Vijfendertig jaar oud ben ik, en op de top van mijn kunnen. Brandweerman Peter, altijd paraat. Werkend op de Luchthaven Schiphol, behoorlijk wat calamiteiten meegemaakt. Van branden in gebouwen tot brandende vliegtuigen en ongelukken op de nabijgelegen snelweg, alles kwam op mijn pad. Ook moet ik, bij toerbeurt, de ambulance besturen, wat op de luchthaven met duizenden vertrekkende en aankomende passagiers, een drukke en vooral emotioneel beladen taak is. Ik ben een sociaal bewogen mens en volgens sommigen een stoere man, altijd helpen staat bij mij hoog in het vaandel. Als brandweerman werd ik opgeleid tot brandweerduiker en later was ik ook werkzaam in de persluchtafdeling. Inmiddels is dit meer dan 30 jaar geleden. Ik schrijf je, dezelfde man, maar ouder en wijzer. Wat jij nooit zou hebben gedacht is gebeurd. Als ex-brandweerman wilde ik in 1994 iets avontuurlijks gaan doen. Ik was 47 jaar oud en vol energie. Na mijn huwelijk met een Marokkaanse vrouw en mijn emigratie, wilde ik mijzelf verrijken. Ik dacht dat het simpel zou zijn: we gaan een tripje maken en wat marihuana naar Spanje brengen. Samen met een Engelse vriend besloten we de oversteek te wagen. De gevolgen hiervan waren tekenend voor de rest van mijn leven. Voor de kust van Marokko werden we beschoten door de door mij betaalde, en dus corrupte, marine. Het gevolg: ik werd gevangengenomen en na foltering veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf. Dit is iets wat je in films ziet gebeuren maar nu maakte ik het zelf mee. Ik was helemaal alleen op mijzelf aangewezen. In de acht jaar die ik in de gevangenis mocht doorbrengen heb ik mijn Marokkaanse vrouw goed leren kennen. Zij die jaren in welvaart met mij had geleefd kende maar één ding en dat was geld. Mijn ouders stuurden mij geld – ik gaf het voor een groot deel aan haar om in haar levensonderhoud te kunnen voorzien. Mijn partners, met wie ik vooraf afspraken had gemaakt voor het geval dat het fout zou aflopen, hebben al die acht jaar niets van zich laten horen. De omstandigheden in de Marokkaanse gevangenis zijn onbeschrijfelijk. Zo moesten we folteringen ondergaan, werden opgesloten met 109 personen in en cel van tien bij tien meter, met slechts één toilet. Het dak was open en voorzien van traliewerk waar de bewakers, bedelend om van alles en nog wat, overheen liepen. Later werd ik overgeplaatst naar Kenitra Centraal, de zwaarste gevangenis in Marokko, die voor een groot deel onder de grond is gebouwd. Hier kreeg ik een cel die ik met een vertrouweling van het regime moest delen, wat voor veel frustratie zorgde. Door mij aan te passen en geestelijk sterk te blijven, is het mij gelukt deze tijd te overleven. Ik heb een dagboek bijgehouden, het is nu onder de titel Dansende Ogen uitgegeven. Dit heeft mij op de been gehouden. De gedachte dat ik later mijn gedocumenteerde verhaal zou kunnen vertellen was een hele steun voor me. Vrienden schreven honderden brieven en stuurden mij pakketjes. De Nederlandse am-

30

CO M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 20

bassade kwam maandelijks op bezoek wat een niet altijd positieve afleiding was. Ik heb toch veel steun van ze mogen ontvangen. Dieptepunten waren de dag dat mijn vader overleed en ik er niet bij kon zijn. Het feit dat mijn echtgenote vergeten was dat ik al in 1980 gesteriliseerd was en mij doodleuk kwam vertellen dat zij zwanger was, drukte zwaar op mijn incasseringsvermogen. Toch steeds weer de kracht vinden door te gaan is een wonder. Hierbij moet ik nog aangeven dat ik in de eerste jaren van mijn detentie bezocht werd door de stichting Epafras, met name door dominee Spoor. De door hem achtergelaten agenda’s werden als dagboek gebruikt. Eindelijk mocht ik in 2002 de gevangenis verlaten en heb nog een aantal maanden in Marokko geleefd. Hierna ben ik naar Nederland gegaan en heb mijn toenmalige partner opgezocht maar dat werd geen financieel succes. Aankloppen bij reclassering was ook hopeloos en ten einde raad heb ik mij diep in de schulden moeten steken waaraan ik nu nog steeds aan afbetaal. Ik heb nog vele jaren gewerkt en heb daarna pensioen gekregen. Hierna geëmigreerd naar een land buiten Europa, opnieuw getrouwd en geniet nu van de rust om mij heen maar vooral de rust in mijn hoofd. Laat dit een voorbeeld zijn van hoe het niet moet. Vertrouw alleen jezelf en probeer tijdens je detentie je toekomstig leven buiten de muren op poten te zetten. Ik denk dat velen die nu in een buitenlandse cel zitten en dit lezen zullen denken: hier is het beter of slechter, maar bedenk dat gezondheid en zorg voor jezelf het allerbelangrijkste is. Wat vind je van dit verhaal, Peter? Ik schrijf je dit, en niet alleen aan jou: de brief komt in Comeback en is dus openbaar. Behalve een belofte aan mezelf is hij ook een waarschuwing aan iedereen. Zelf bewaar ik deze brief goed. Ik wil nooit meer voor een dergelijke keuze gesteld worden. Tot slot een groet aan iedereen die dit leest. Sterkte en ik wens jullie het allerbeste, als je vragen hebt kan je me altijd via dit medium bereiken. Blijf sterk!

Peter van Straten Peter van Straten zat acht jaar gevangen in Marokko voor het smokkelen van drugs. Wat hij daar meemaakte schreef hij op in een dagboek. Fragmenten daaruit zijn nu een boek geworden: Dansende ogen.

!


MEDEDELINGEN

OPROEP dheid n o z e g , k u Gel id voor e h s j i w n e iedereen! B DE COME

AC K R E DA

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

CTIE

KERSTGROET VOOR JE FAMILIE Wil je een Kerstgroet sturen of goede wensen voor het nieuwe jaar? Stuur ons een briefje met een groet voor je familielid, met het adres van je familielid of vriend(in) erbij. Gebruik daarvoor de antwoordenveloppe. Er hoeft geen postzegel op. Wij sturen je bericht dan door, met een Kerstkaart van Epafras.

DE BAJESAGENDA

Elk jaar maakt Ark Mission een pastorale agenda voor gevangenen. Deze wordt verspreid in gevangenissen in Nederland, maar ook onder Nederlanders die in het buitenland in de cel zitten. De Bajesagenda is door en voor gedetineerden gemaakt. Het thema voor 2021 is: 'Sta op'. De Bajesagenda kan steun en houvast geven aan gedetineerden. De agenda kan je structuur geven doordat je er afspraken in kunt schrijven. Zo weet je bijvoorbeeld wanneer je bezoek krijgt, wanneer je advocaat komt, wanneer je kind afzwemt of wanneer je afspraak met de geestelijk verzorger is. De agenda bevat allerlei hulpadressen en andere nuttige informatie, maar biedt vooral ook hoop door de gedichten, gebeden, verhalen en uitleg over het christelijk geloof. Je kunt zelf ook gedichten en gebeden in de agenda schrijven, en het daarmee een persoonlijk boekje maken.

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 17 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 4 • 20 2 0

31

7 8 4 1 3 2 6 9 5

5 3 2 6 9 8 4 7 1

7 5 4 2 8 1 9 3 6

3 9 8 5 6 7 1 4 2

1 9 6 5 7 4 3 2 8 6 2 1 4 9 3 8 5 7

8 5 3 4 6 7 9 1 2 2 4 3 8 1 5 7 6 9

4 1 9 3 2 5 8 6 7 1 6 5 9 7 2 3 8 4

2 6 7 9 8 1 5 4 3 9 8 7 6 3 4 5 2 1

3 4 5 7 1 6 2 8 9 8 7 6 3 2 9 4 1 5

6 2 1 8 5 9 7 3 4 4 3 9 1 5 6 2 7 8

9 7 8 2 4 3 1 5 6 5 1 2 7 4 8 6 9 3

7 5 3 2 8 4 1 6 9 3 9 4 7 5 8 6 2 1

6 9 4 1 3 7 2 8 5 1 6 7 9 2 4 5 3 8

1 8 2 5 9 6 3 7 4 8 2 5 3 6 1 7 9 4

5 2 7 8 1 3 9 4 6 6 7 3 2 1 9 8 4 5

9 6 1 7 4 2 5 3 8 5 8 9 6 4 3 1 7 2

4 3 8 6 5 9 7 2 1 4 1 2 5 8 7 3 6 9

2 4 5 9 7 8 6 1 3 2 4 6 8 7 5 9 1 3

3 7 9 4 6 1 8 5 2 7 3 8 1 9 2 4 5 6

8 1 6 3 2 5 4 9 7 9 5 1 4 3 6 2 8 7

HOUD UW KERSTHART HET HELE JA AR OPEN

M O A W E O T E L T S I M S D

A D I N E R R I M C H E J A H

L U R A H K M W H R E A L R U

V O A A A C H A M P A G N E L

E G M B N E A R R L T L J K S

T U U S D T S M W E N S O R T

B D T IJ S M U T S Z T U A O L

O A D P C R T E S IJ F A A P E

L R R U H E B B I R K E K Z K

R E I O O D T N O T O L S I E

T N Z K E K H N A T I V N L P

H D E E N S T E R K H D A V E

W I N T E R B A N D E N A E N

P E Z A N G P U O K S E I R V

IJ R V S IJ S S N E E U W W I T


AC H T E R O P

COLUMN

REYNALDO ADAMES

Met onderwijs investeren in je toekomst Op de middelbare school zeiden docenten regelmatig tegen mij: 'Als jij zo doorgaat, wordt het helemaal niks met jou'. Maar van de onderwijsmedewerker in de gevangenis hoorde ik: 'Als jij zo doorgaat, ga je het heel ver schoppen'. Ik blijf het bijzonder vinden hoe de gevangenis en sommige gevangenismedewerkers je als het ware een spiegel kunnen voorhouden, en je laten zien wie je eigenlijk bent en wat er allemaal in je zit. Voor veel mannen in de gevangenis was de 'straat' hun school. Onderwijs in praktijk waar zowel 'successen' als 'falen' direct zichtbaar zijn. Detentie zag ik als falen, maar toch ben ik blij dat dit het eindstation was van mijn criminele bestaan. Want mijn doel voor de lange termijn was altijd rijkdom geweest, maar dan de materialistische versie ervan. Ik besef nu dat ik mijn doel nooit behaald zou hebben. Want materialistische rijkdom is onbevredigend, je wil altijd meer. BELANG VAN ONDERWIJS In de gevangenis leerde ik dat ik meer wilde ‘zijn’, in plaats van dat ik meer wilde ‘hebben’. Ik moest een keuze maken tussen investeren in de lange termijn, of niets doen en de gevangenis verlaten met mijn ‘directe successen en direct falen’ systeem van de straat. Een afdelingshoofd in de gevangenis vertelde mij dat hij niet direct was begonnen als afdelingshoofd, maar dat hij door steeds meer te investeren in zichzelf in deze functie is gegroeid. Ik zie nog steeds de gezichten voor me van de onderwijsmedewerker, en van de medegedetineerden die ook kozen voor een opleiding. Ze hielpen mij het belang van onderwijs te zien. En ze deden mij inzien dat ik het wél zou kunnen: met onderwijs investeren in mijn toekomst. Ik werk nu met collega’s bij Exodus van wie sommigen ook pas op een later moment zijn gaan studeren om hun huidige werk te kunnen doen. POSITIEF EFFECT Ik raakte geïnspireerd door mijn collega’s en schreef mij in voor de hbo opleiding Social Work. Maar doordat ik niet de juiste startkwalificatie heb moest ik een 21+ onderzoek doen om toegelaten te worden. Van tevoren had ik te horen gekregen dat

DE RECHTER

vooral het onderdeel Nederlands een pittig examen is waar je je heel goed voor moet voorbereiden. De twijfel sloeg toe, kan ik dit wel? Ik heb al mijn energie in Nederlands gestoken, om vervolgens voor een ander onderdeel te zakken… Een dubbel gevoel. Want ik baalde enorm dat ik nog niet toegelaten kon worden, maar ben tegelijkertijd trots op mijzelf dat ik die pittige Nederlandse toets gehaald heb. Nu ben ik me aan het voorbereiden voor de volgende examenronde. Want ondanks dat ik al aan het werk ben, weet ik dat ik nog meer kan leren. En wat ik nog kan leren heeft niet alleen invloed op mijn toekomst. Het heeft ook een positief effect de toekomst van mijn kinderen, de ex-gedetineerden waar ik mee werk, en uiteindelijk hopelijk ook op de samenleving in zijn geheel.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

JESSE VAN MUYLWIJCK

Profile for Comeback

Comeback 4 2020  

Advertisement
Advertisement
Advertisement