Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

binnen beginnen om buiten te blijven

n u m m e r 4 • 2018

familie betrekken bij detentie wérkt Fleur Souverein onderzoekt hoe jeugddetentie beter kan

‘Mijn doel is: luisteren, niet oordelen’ Geestelijk verzorger Mustapha Zoubir

familie je belangrijkste bezit


p u zz e l

N E Z E I R V C S E S U N K T

E E H A A R D H O U T S I H S

G S T O O B W O N S K U C E R

N L I N S P E C H I D O B M O

I O C G A C R O K S T G O L V

T T U E L W H L R N L L N N IJ

T O R M D O E A E T A A T E S

E N L A N D A D A L A D M G H

K T I K I J E E S T J R U E U

W D N N W T R M L T S U T R T

U O G U S T E E E A R P S S S

E O E F N S K L K F E E R IJ P

E I L W L E N K E R S T N E O

N E M E L B O R P T R A T S T

woordzoeker

S R E I N E D U O K R E V E N

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 13).

© www.puzzelpro.nl

8 2 6 9 4 3 2

5 7

7 1 3 6 8 9 2 1 2 8 7 1 6 8 4 4 7 4 3 2 6 1 5 4 7

8 4

5 7 2

8 1 6 7

2

4

6 7 2

2 9 1 5 3 8 6 7

8 9 3

3 5 2

9 6

7 5 2

4 5 8 7 3 8 2

1 3 8 6

7

6

3 2

1 3 4

9 1 4

8 6 4 3 1

9 8 6

8

8

8 7 1 3 6 4 5 1

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

5 8 2 4

6 8 4

7

7

9

4

5 7 7

6 5

3 2 8 3

5 4

BONTMUTS CHOCOLADEMELK CURLING DONKER ELFSTEDENTOCHT GLAD GUUR HAARDHOUT HUTSPOT IGLO KERST KNUS N I E U WJA A R S D U I K ONGEMAK PECH PEKEL S C H A AT S P R E T SJAAL SKIKLEDING SLALOM SLEE SLOTONTDOOIER SNEEUWKETTINGEN SNERT SNOWBOOTS S TA R T P R O B L E M E N VERKOUDEN VORST VRIEZEN WANTEN WIND IJSHUT IJSREGEN

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Fijn dat je deze nieuwe Comeback in handen hebt! Wij zijn blij dat we er weer een interessant nummer van hebben kunnen maken. Het is misschien rond Kerst dat je deze uitgave leest. Uit het verhaal over de geboorte van het kind Jezus putten veel mensen de hoop dat telkens een nieuw begin mogelijk is. Bovendien laat dat kind, als het groter is, zien hoe belangrijk het is dat mensen elkaar heel nabij zijn, zoals dat in een familie kan voorkomen. Rode draad door deze uitgave is dan ook familie. Ze zeggen weleens dat familie je belangrijkste bezit is. Dat is niet voor niets. Wat kun je doen om de band goed te houden? En wat zijn de valkuilen? Moslim geestelijk verzorger Mustapha die voor Epafras Marokko bezoekt vertelt in een interview over het belang van familie in de islamitische cultuur. Geestelijk verzorgers Antonia en Jacques bieden een mooi verhaal over groei tegen de verdrukking in. Ook komt Sandra aan het woord. Sandra helpt als vrijwilliger bij Reclassering Nederland Bureau Buitenland de gedetineerden om het leven buiten alvast weer op de rit te krijgen. En ook onderzoekster Fleur Souverein vertelt hoe belangrijk het is familie actief te betrekken. Om je tijd in de cel door te komen en je latere leven buiten goed voor te bereiden, heb je mensen nodig. Familie, goede vrienden, buren. Maar vooral familie. Wij wensen je veel leesplezier!

nieuws binnenland je belangrijkste bezit

04 08

geloof familie betrekken wérkt

12 14

nieuws buitenland nieuwe gevangenis zaandam

16 18

Meedenken over de terugkeer

24

sport luisteren, niet oordelen

22 24

vraag & antwoord

26

brieven achterop

28 32

Het belang van een goed contact met je familie

Fleur Souverein onderzoekt hoe jeugddetentie beter kan

Binnen beginnen om buiten te blijven

Interview met vrijwilliger Sandra van Bureau Buitenland

Geestelijk verzorger Mustapha Zoubir

Wat kan PrisonLaw voor je familie- en vriendenkring betekenen?

Albert Jan Stam Algemeen directeur Epafras

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Albert Jan Stam Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Marieke Paijens / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 4 • 2018

3


n i e u w s b i nn e n l an d

een tientje voor pakje sigaretten Moet je zelf weten of je de pijp uit wil gaan door het roken, of mag de regering dat proberen te voorkomen? Het kabinet vindt dat dat mag: het wil iets doen aan de gezondheid van de Nederlanders. Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid heeft zijn plannen gepresenteerd. Allereerst om het roken tegen te gaan. De pakjes moeten er saai uit gaan zien, er komen minder plekken waar je mag roken, en last but not least wordt roken ook duurder. Een pakje sigaretten gaat als het aan het kabinet ligt 10 euro kosten. Ook met overgewicht en alcoholmisbruik wil Blokhuis de strijd aangaan. De plaats van het ongeval

vier ziekenhuizen failliet

Een stint van een kinderopvang in gebruik

De stint wordt geborgen

ONGELUK MET ELEKTRISCHE BOLDERKAR Ze worden ook wel Stints genoemd, naar de fabriek waar ze worden gemaakt. Elektrische bakfietsen om maximaal tien kinderen mee te vervoeren. Veel kinderopvangcentra en scholen gebruiken ze. Ook basisschool De Korenaer in Oss. Tot 21 september. Toen schoot een stint vol kinderen een bewaakte spoorwegovergang op. Vier kinderen van 4, 4, 6 en 8 jaar kwamen om. Een elfjarig meisje en de begeleidster van de kinderen raakten zwaargewond. Het was niet het eerste ongeluk met een stint. Daarom mag de elektrische bolderkar voorlopig helemaal niet meer de weg op. Minister van Verkeer Cora van Nieuwenhuizen verbood ze. Onderzoekers twijfelden aan o.a. de remmen van de elektrische bolderkar. Door de problemen kan de stint stilvallen of juist niet meer te remmen zijn. De fabrikant heeft alle 3.500 exemplaren teruggehaald voor controle.

Het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam en de drie IJsselmeerziekenhuizen in Almere, Lelystad en Dronten, raken in oktober in grote financiële nood. Rekeningen kunnen niet betaald worden, uitstel van betaling wordt aangevraagd. Op 25 oktober verklaart de rechtbank Midden-Nederland alle vier de ziekenhuizen failliet. Ze zijn eigendom van een ondernemende arts, Loek Winter, en zijn zakenpartner, Willem de Boer. Mannen die vooral via het vastgoed geld verdienen. Volgens Het Parool kochten ze negen jaar geleden de IJsselmeerziekenhuizen met steun van het Rijk. Zo kon de ziekenhuiszorg in Flevoland overeind blijven. Vijf jaar geleden kochten ze ook het Slotervaartziekenhuis. Ze schrapten ruim 10 procent van de staf en werkten voor lagere tarieven. Het heeft niet mogen baten. Hun patiënten vinden het maar niks dat ze moeten verkassen en nooit meer in hun oude ziekenhuis terecht kunnen. Het personeel huilt. Toch is het over en sluiten tenzij er op het laatste moment nog een overnamekandidaat aanklopt.

NEDERLANDSE MILJARDAIR KOOPT HEMA De HEMA, oftewel Hollandse Eenheidsprijzen Maatschappij, was allang niet Hollands meer. In 2007 ging het bedrijf over in Engelse handen. Na 11 jaar komt het grootwinkelbedrijf terug waar het volgens veel Nederlanders hoort: in Nederlandse handen. De nieuwe eigenaar is zakenman Marcel Boekhoorn, rijk geworden met Telfort en Bakker Bart. Hij gaat naar eigen zeggen met HEMA niet voor de snelle winst, maar voor de lange termijn. ‘We bouwen aan een merk.’ Columnist Bert Wagendorp somt in de Volkskrant op waarom de HEMA zo Hollands is. ‘Het is er niet duur, er liggen keurige stapels handdoeken, de vloeren zijn gesopt, Jip en Janneke lachen je vanuit alle hoeken en gaten vriendelijk toe, het ruikt er naar tompoucen en rookworst en door de luidsprekers deelt een soort buurvrouw mee dat de koffie in de aanbieding is.’

4

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018


n i e u w s b i nn e n l an d

WINTERTIJD OF ZOMERTIJD Nicky Verstappen

OUDE ZAAK DANKZIJ DNA IN STROOMVERSNELLING In de nacht van 9 op 10 augustus 1998 verdwijnt Nicky Verstappen tijdens een zomerkamp. Zijn lichaam wordt de volgende avond gevonden. Hij is seksueel misbruikt. Twintig jaar lang heeft de politie geen flauw idee wie de dader kan zijn. Diverse dna-onderzoeken, met steeds meer mannen die dna afstaan, leveren niets op. Een van de mannen die wordt opgeroepen, maar niet komt opdagen is de 55-jarige survival-specialist Jos B. Dat maakt hem verdacht. Als hij ook nog als vermist wordt aangegeven door zijn broer en zussen, wordt dna van zijn kleding naar het Nederlands Forensisch Instituut gestuurd. Daar blijkt het te matchen met het dna op Nicky’s lichaam. Na een lange zoektocht wordt hij na een tip aangehouden in Spanje. Hij werkt mee aan zijn overplaatsing naar Nederland. De zaak is dan nog geen gelopen race. Alleen een dna-match is niet genoeg. Zonder een bekentenis is waarschijnlijk meer bewijs nodig.

BURGEMEESTER ONDERGEDOKEN Haarlem is normaal gesproken een rustig stadje. Maar in oktober staan er voor het stadhuis agenten met kogelvrije vesten en machinegeweren. De reden: burgemeester Jos Wienen wordt ernstig bedreigd. Zo erg dat hij moet onderduiken. Hij is niet de enige burgemeester die zoiets overkomt. Ook zijn voorganger, Bernt Schneiders, maakte iets dergelijks mee. Alleen waren bij hem de bedreigingen niet gericht aan zijn persoon. Bij Schneiders gingen ‘slechts’ twee auto’s en een scooter in vlammen op. De brand was aangestoken, door wie is nooit achterhaald. Volgens het AD wordt er in Haarlem deze keer gewezen naar de Hells Angels. Burgemeester Wienen heeft hun Haarlemse clubhuis gesloten en gezegd dat de motorbende niet meer welkom is in de stad. Maar de Hells Angels ontkennen. Via hun advocaat laten ze weten dat ze de heropening van hun clubhuis alleen willen afdwingen via de rechter.

Eind oktober gaat in Nederland de klok een uur achteruit. Eind maart weer een uur vooruit. Misschien voor het laatst. Aan de afwisseling van zomer- en wintertijd komt waarschijnlijk een einde. De vraag is alleen wanneer precies en welke tijd het wordt, de zomer- of de wintertijd. De discussie hierover is aangezwengeld door het Europees Parlement. In augustus zei JeanClaude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, ‘Als de mensen het willen, dan gaan we het doen.‘ Toch is er nog geen duidelijkheid. De Europese Commissie stelde ook dat elk land voor zich moet weten welke tijd het wordt, als ze maar rekening houden

met de buurlanden. April 2019 moeten de lidstaten eruit zijn. De Nederlandse regering vindt dat te vroeg. Het kabinet wil een peiling houden, overleggen met de buurlanden, en experts horen.

LILI EN HOWICK MOGEN TOCH BLIJVEN Lili en Howick zijn twee Armeense kinderen die al jaren in Nederland wonen. Ze spreken Nederlands en geen Armeens, gedragen zich Nederlands, gaan naar een Nederlandse school, en wonen bij hun opa en oma, die wél een verblijfsvergunning hebben. Toch moeten ze het land uit, hun al uitgezette moeder achterna. Protesten, een petitie en rechtszaken helpen niet. Op vrijdag 7 september zegt de regering dat de uitzetting in het weekend gaat gebeuren. ‘Soms moet je hard zijn’, zegt premier Mark Rutte. Dezelfde dag stapt de advocaat van Lili en Howick nog een keer naar de rechter. En wordt er achter de

schermen door politici druk met elkaar gebeld. Vrijdagavond is er ineens groot alarm. Lili en Howick zijn verdwenen! De politie roept de hulp in van burgers. Verslaggever en misdaadexpert Peter R. de Vries reageert fel op Twitter. Iedereen die de kinderen ‘aangeeft’, is een NSB-er, schrijft hij. De politie dreigt dat ze dan een klopjacht op de kinderen moet inzetten. Dat gaat D66-leider Alexander Pechtold te ver. Hij belt met de staatssecretaris Harbers, die zelf intussen ook al bijna om is. Er zou een ‘nieuwe werkelijkheid’ zijn ontstaan. Een paar uur later laat Harbers weten dat de twee toch mogen blijven.

Kinderen demonstreren tegen het uitzetten van Lili en Howick

comeback • nummer 4 • 2018

5


n i e u w s b i nn e n l an d

RAADSELACHTIGE VERDWIJNING CYBEREXPERT

Hoogbouw in Rotterdam

GROTE STEDEN GAAN DE LUCHT IN Hoogtevrees is uit. Zowel Den Haag als Amsterdam willen Rotterdam achterna. Meer hoogbouw in de stad! Vier wolkenkrabbers komen erbij in Den Haag. Op het Amsterdamse Zeeburgereiland verrijzen woontorens van 125 meter. Ook in andere steden als Eindhoven, Maastricht en Groningen zijn er plannen voor hoogbouw. De torens zijn vooral bedoeld voor woningen. Daar zijn er veel te weinig van in de grote steden.

Een cyberspionageverhaal? Het heeft er de schijn van. Sinds eind augustus wordt Arjen Kamphuis vermist. Hij is cyberexpert en adviseert overheden en klokkenluiders. Kamphuis wordt ook wel cyberactivist genoemd: hij kent WikiLeaks-oprichter Julian Assange en heeft die weleens geholpen. Het laatst is hij gezien in Noorwegen, toen hij uitcheckte bij zijn hotel in Bodø, boven de Poolcirkel. Hij was er op vakantie en zou gaan kanoën. Zijn peddel en kajak zijn later teruggevonden. Kamphuis zelf niet. Het enige dat verder bekend wordt is dat hij 1.600 km zuidelijker nog een keer een telefoon heeft aangezet. Vreemd is dat de cyberactivist eigenlijk niet van kanoën houdt. Volgens het AD vinden zijn vrienden het niks voor hem dat hij vlak voor vertrek een dure opvouwbare kajak (zo’n 2.000 euro) aanschafte. Ook vreemd is het dat het de dag dat hij zou zijn gaan kanoën, helemaal geen kanoweer was. Terwijl het de weken ervoor juist prachtig weer was. Twee dagen na de geplande kanotocht zou hij terugvliegen naar Schiphol. Nog verdachter wordt het wanneer bekend wordt dat op enkele kilometers van de plek waar

Kamphuis’ spullen zijn gevonden, een basis van de Noorse inlichtingendienst staat. En dat de havenstad waar Kamphuis verbleef, de Noorse hoofdstad van de cyberdefensie is. Bodø is verder een lelijk stadje waar voor toeristen weinig te beleven is. De vraag is wat Kamphuis hier tien dagen lang deed. Op de hotelreceptionisten na, heeft niemand hem gezien, ontdekte het AD. Niet eens in een restaurant. Heel vreemd allemaal. Maar of het echt een spionageverhaal is, een misdrijf, een bewuste verdwijning of toch een tragisch ongeval? Niemand die het zeker weet.

Arjen Kamhuis

HEROISCHE POGING ELFSTEDENTOCHT TE ZWEMMEN Als Olympisch kampioen Maarten van der Weijden op 18 augustus het Friese water induikt om geld in te zamelen voor de kankerbestrijding, gebeurt er iets. De hele tocht, ruim twee dagen en twee nachten lang, leeft Nederland met hem mee.

Maarten van der Weijden

De voeten van Maarten

6

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

Overal staan mensen langs de route. Toegestroomd voor deze ene man. Het is druk alsof er ijs ligt, en een echte Elfstedentocht bezig is. Maarten heeft zelf ooit kanker gehad, maar dat is het niet alleen. Er ontstaat iets van samen willen we dit. De complete tocht redt Van der Weijden niet. Maar dat neemt niemand hem kwalijk. Hij stopt pas als het echt niet meer gaat. Zijn snelheid is dan afgenomen tot minder dan twee kilometer per uur, zijn handen en voeten zijn zo verrimpeld dat het lijkt of je ze eraf kunt pellen. Af en toe sukkelt hij in het water in slaap. 163 kilometer houdt hij het vol, een onmenselijke prestatie. Hij haalt er 4.7 miljoen voor kankeronderzoek mee op. Wat hij doet wordt vergeleken met het lijden van Christus. ‘Zoals Jezus het lijden van de mensen op zich nam, zo zou Van der Weijden zichzelf kapot zwemmen om het lijden aan kanker te bestrijden’, schrijft Trouw. De hele voorkant van de gratis krant Metro wordt ingenomen door het woord HELD.


n i e u w s b i nn e n l an d

VERHOORTECHNIEKEN NOG NIET NEUTRAAL Hoe staat het er voor met het politieverhoor in Nederland? Politieman Koen Geijsen deed er onderzoek naar aan de Universiteit van Maastricht. Geijsens conclusie: echt neutraal en objectief is het verhoor in Nederland nog steeds niet. Neutralere verhoortechnieken kunnen voorkomen dat mensen onschuldig een straf moeten uitzitten. Zoals bij de Arnhemse Villamoord van 20 jaar geleden. Toen werden bekentenissen afgedwongen met bedreiging, intimidatie, voorzeggen en liegen, schrijft de Volkskrant. Negen mannen werden onterecht veroordeeld. Een van hen pleegde zelfmoord. Volgens de politieacademie is er intussen veel veranderd. Toch is het Nederlandse verhoor nog niet goed, vindt Geijsen. Hij legde 36 verhoren onder de loep. 85% ervan bevatte fouten. De agenten stelden vragen die eigenlijk al een antwoord waren, driekwart van de ondervragers had geen verhoorcursus gevolgd. Geijsens advies: zet álle verhoren voortaan op video.

RUSSISCHE HACKERS BETRAPT Het verhaal heeft wel wat van een scène uit een spionagefilm. In april blijkt in Den Haag een cyberaanval te zijn gepleegd op de internationale organisatie OPCW. Dat is de internationale organisatie voor het verbod op chemische wapens. De Nederlandse overheid brengt het verhaal begin oktober naar buiten. Russische spionnen bleken vanuit de achterbak van een gehuurde Citroën C3 geprobeerd te hebben de wifi van de OPCW te hacken. De MIVD (de Nederlandse militaire geheime dienst) had ze door, verijdelde de aanval en de spionnen werden het land uitgezet. Er waren meteen na de openbaarmaking veel vragen. Waarom nu pas? En waarom zijn de spionnen niet gestraft?

Oud-premier Wim Kok

WIM KOK OVERLEDEN Hij stond bekend als een sober staatsman. Geen grote grappenmaker maar een sterke persoonlijkheid die goed was in problemen oplossen. Op 20 oktober overleed Wim Kok, ministerpresident van 1994 tot 2002. Volgens de Volkskrant was hij bescheiden en betrouwbaar tot op de cent. Partijgenoot Bram Peper noemt hem ‘De solide fietser die over de dijk tegen de wind in rijdt.’ Volgens zijn latere opvolger Mark Rutte was hij zowel de architect als de aannemer van het Nederlandse poldermodel: overleggen tot je eruit bent. Wim Kok was afkomstig uit de vakbond. Hij was ook de socialist die het waagde te gaan samenwerken met de libera-

len. Twee kabinetten Kok lang. Paars, werd de combinatie van VVD (blauw) en PvdA (rood) genoemd. Aan zijn tweede kabinet kwam een einde door een oorlogsdrama. In het voormalige Joegoslavië was het niet gelukt de enclave Srebrenica te beschermen. Meer dan 8.000 moslimmannen en jongens werden vermoord en verspreid over Bosnië in massagraven gegooid. Nederland was nauw betrokken en Wim Kok bood het ontslag van zijn kabinet aan. Na zijn politieke carrière ging Wim Kok aan het werk bij de bank ING. Daar keurde hij hoge beloningen voor de bankdirecteuren goed. Veel gewone mensen begrepen daar niets van.

SNORREN EN BAARDEN SCOREN GOED Mannen gaan in Nederland tegenwoordig vaker naar de kapper dan vrouwen. Een kwart van de mannen gaat minimaal één keer per maand. Steeds meer kapperszaken openen, in hippe buurten struikel je er over en komen er nog elke maand bij. Volgens dagblad Trouw staan Scheren en trimmen in de top zes van alle kappersbehandelingen. Dat is voor het eerst. Een jaar geleden waren het nog haarextensies en permanenten die scoorden. Een beetje herenkapper noemt zich ook geen kapper meer, maar barbier, of op zijn Engels barber. Baarden en snorren krijgen van hem evenveel aandacht als het bovendekje. Soms behandelt de kapper meteen ook even de nagels en de huid. De trend begon in Rotterdam, met barbershop Schorem. Mannen staan hier in de rij voor een be-

Barbershop Schorem

handeling. Onder hen veel hippe voetballers – waardoor voetbalfans ook precies zo’n hippe baard of kapsel willen. De zaak kreeg al meer dan een 1,1 miljoen likes op Facebook. De belangstelling voor het kappersvak groeit onder jongens even hard als de populariteit van de gesoigneerde baard of snor. Steeds meer ROC’s bieden een gespecialiseerde opleiding aan.

comeback • nummer 4 • 2018

7


h oo f da rt i k e l

Het belang van een goed contact met je familie

Je belangrijkste bezit Familie is je belangrijkste bezit, zeggen ze weleens. Dat is niet voor niets. Steeds weer hoort Comeback van gedetineerden dat zij de gevangenis hebben overleefd dankzij hun vrouw of vriendin, man of vriend, vader, moeder, kinderen, zussen, broers, ooms en tantes. Wat kun je doen om de band goed tekst: Marjolein van Rotterdam te houden? Wat zijn de valkuilen?

M

ijn moeder en zus hebben mij gered', vertelde Paulo in één van de vorige Comebacks. 'Met mijn zus belde ik elke week, met mijn moeder ook heel vaak. Ik schreef ook met ze. Dat, en het dochtertje dat ik kreeg met de vriendin die ik had ontmoet, hield me op de been. Mij moeder en zus zijn zelfs op bezoek geweest. Dat was echt heel bijzonder.' 'Mijn moeder belde elke week een paar keer, mijn zuster een keer per week',

8

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

vertelde René. 'Ze stuurden ook geld, daar hadden een hoop mensen plezier van. Je deelt alles. Zonder mijn moeder had ik het niet volgehouden. Dat is het ongelooflijke: door jouw gedrag stort de wereld van je geliefden in, maar zij helpen je'. Wie Comeback leest weet het. Om je tijd in de cel door te komen en je latere leven buiten goed voor te bereiden, heb je mensen nodig. Familie, goede vrienden, buren. Maar vooral familie. Broers en zussen voelen een band waar geen misdaad tus-

senkomt. Ouders helpen kinderen, kinderen ouders. 'Het blijft mijn vader'. Overlevers doen het maar zelden alleen. Daarom is het belangrijk het contact met je familie goed te houden, of waar mogelijk te herstellen. Hier hoort bij dat je weet wat er op het thuisfront speelt. En dat je weet wat jouw detentie voor je achterban betekent. Andersom weet de achterban hoe zijn leven eruit ziet en wat hem bezighoudt. Contact gaat altijd twee richtingen op. va l k u i l 1 Schuldgevoel In één keer alles goedmaken Contact houden is goed, maar niet altijd gemakkelijk. Valkuilen liggen overal verborgen. Trap je erin dan verpest je het contact. Schuldgevoel is er één van. Volgens


h oo f da rt i k e l

niet meer. Hij moet het nu zelf oplossen. Wél hoopt Melissa dat het goed komt. 'Het is dubbel. Het blijft je broer. Ik hoop nog steeds dat we ooit weer samen een bakje koffie kunnen drinken en het kunnen hebben over gewone dingen…' d e o p lo s s i n g kleine stappen Melissa zegt het eigenlijk al: denk niet groot, maar klein. En red je het niet alleen, probeer dan hulp te vragen. Terwijl je nog vastzit of later, als je weer vrij bent.

waar hij een beetje boos over was. Maar ik durfde dat eerder niet. Omdat ik bang was dat iedereen mij op de fouten van mijn vader zou afrekenen. En ook omdat ik dacht dat ze zouden denken dat mijn vader een slecht persoon is. Wat hij niet is. Mijn vader schaamde zich ook. Hij heeft het niemand verteld.' Ook Laura weet wat schaamte is. Haar zoon heeft een zware straf van acht jaar, hij zit in een gevangenis in OostEuropa. Hij is een junk en iemand

‘Veel mensen die opnieuw in de fout gaan redeneren: ik doe het toch voor mijn moeder. Een denkfout’ 'Maar vraag wel de juiste hulp en aan de juiste personen', zegt Melissa. 'Vraag niet: los alles voor me op. Wel: wil je met me meedenken? Het gaat om kleine stappen. Je hebt niets aan iemand die zegt dat hij ál je problemen zal oplossen. Ook niet aan mensen die alleen maar lief zijn. Echte naasten mogen je ook beledigen of in de stront duwen. Denk aan het verhaal van de vogel in de koeienvlaai.'

Melissa is dat dé valkuil voor haar broer. Een getalenteerde jongen die in de knoop raakte door verkeerde vrienden en drugs. Telkens als hij vastzit komt hij tot bezinning. Zodra hij weer buiten is lijkt het even goed te gaan, maar al gauw wil hij méér, grote stappen zetten. 'Al tien jaar gaat het zo', zegt zijn zus. 'Nu zit hij denk ik al voor de vierde keer vast. Het probleem is dat hij te veel ineens wil. Je kúnt niet in één keer alle problemen oplossen. Het gaat stukje bij beetje. Maar hij denkt groot. Hij heeft een schuldgevoel en wil in één keer alles goed maken. Hij wil mij bijvoorbeeld compenseren voor alle offers die ik heb gemaakt. Veel mensen die opnieuw in de fout gaan redeneren zo. Ja, maar, ik doe het toch voor mijn moeder. Een denkfout. Zelfs als het zou lukken, heeft het geen nut. Niemand zit te wachten op de resultaten van bijvoorbeeld drugssmokkel.' Ze lacht. 'Dus gooi maar in mijn pet, dat schuldgevoel! De familie heeft er niets aan.' De toestand heeft de relatie tussen Melissa en haar broer verstoord. Helpen met geld of op een andere manier wil ze

va l k u i l 2 schaamte Papa is even met vakantie Bijna altijd speelt het een rol. Schaamte. Bij alle partijen. Gedetineerden schamen zich voor hun gedrag, kinderen voor hun vader of moeder, partners voor hun partners, en soms schamen hele families zich. 'Ik schaamde me om te vertellen dat mijn vader in de gevangenis zat', zegt Lisa, dochter van een inmiddels ex-gedetineerde. Pas na een jaar, toen ik bij mijn vader op bezoek ging, vertelde ik het aan mijn beste vriend. Gelukkig reageerde hij goed. Hij vond het erg voor míj. Had het maar eerder verteld, zei hij. Dat was het enige

die grof geweld heeft gebruikt tegen vreemden. Intussen is hij bijna 45 jaar oud. Laura schaamt zich niet voor haar zoon – ze snapt waar de problemen vandaan komen. Maar ze merkt wél dat haar zoon zich schaamt. En dat geen van haar zussen meer wat met haar te maken willen hebben. 'Ik denk dat ze zich schamen dat hij familie is. En dat ze kritiek hebben op mij. Dat ik geen grip meer op hem heb. Dat ik vier keer opnieuw een huis voor hem inrichtte, dat ik hem steeds weer geld geef, dat ik hem geloofde als hij weer met een mooi verhaal vertrok naar het buitenland. Dat laatste is niet waar natuurlijk: verslaafden liegen nog als ze fluiten. Maar ik weet ook dat hij eigenlijk een lief kind is. Zijn vader mag hem niet meer zien van zijn nieuwe vrouw. Hij heeft alleen mij. Ik heb alleen hem. De laatste keer dat ik hem zag, nu anderhalf jaar geleden, ben ik enorm uit mijn dak gegaan. Ik vertelde hem wat hij allemaal fout heeft gedaan. Toen werd hij heel verdrietig en zei: ‘Ik ben half jou en half ➔

De vogel in de koeienvlaai Het is winter en bitterkoud. Een vogeltje is er zo erbarmelijk aan toe, dat hij geen fluittoontje meer kan voortbrengen. Een eend, die het vogeltje ziet bibberen, krijgt zo’n medelijden, dat hij het vogeltje oppakt en het midden in een koeienvlaai zet. Het ruikt niet erg lekker, maar het vogeltje wordt warm en begint te zingen. Even later komt er een vos voorbij, die het vogeltje hoort fluiten. Hij bedenkt zich geen moment en vreet het dier met huid en veren op. Wat is de moraal van dit verhaal? Als iemand ervoor zorgt dat je in de stront komt te zitten, is dat niet altijd omdat hij slechte bedoelingen heeft. Als iemand je uit de stront haalt, wil dat niet altijd zeggen dat hij goede bedoelingen heeft.

comeback • nummer 4 • 2018

9


h oo f da rt i k e l

mijn vader.’ Hij schaamt zich voor zijn verslaving en dat hij het elke keer weer verpest.'

te belastend om te horen dat zijn vader iemand vermoord heeft. Maar zeggen dat papa in de gevangenis zit omdat hij iets

‘Kinderen vinden onzekerheid erger dan weten dat hun vader of moeder in de gevangenis zit’ Wie in de gevangenis terechtkomt en zelf kinderen heeft, weet het. De schaamte van een gedetineerde tegenover zijn kinderen is misschien wel het heftigst. Wie als vader (of moeder) in de gevangenis terecht komt, voelt dat hij faalt. Veel ouders proberen het daarom te verdoezelen. 'Het is ontzettend moeilijk om aan je kinderen en hun omgeving te vertellen dat je in de cel zit', zegt Winie Hanekamp van Exodus, de baas van het nieuwe kenniscentrum Kind & Ouder in Detentie. 'Papa is even met vakantie, zeggen ze dan, of voor zijn werk naar het buitenland. Smoesjes. Kinderen hebben dat vaak door. Zeker als het te lang duurt. Ze denken dat er iets niet klopt. Ze worden bang. Vaak vinden ze onzekerheid erger dan weten dat hun vader of moeder in de gevangenis zit. Daar komt nog bij dat de ouder die het smoesje vertelt, dus blijkt te liegen. Dat tast het vertrouwen aan. Als de tweede ouder liegt omdat de eerste ouder gevangen zit, is het kind zijn hele basis kwijt.' d e o p lo s s i n g nooit liegen Beter is het als je vertelt wat er aan de hand is, of ongeveer wat er aan de hand is. 'Ook voor de gedetineerden zelf werkt dat beter', zegt Winie. 'Contact houden is makkelijker als je eerlijk bent. Ga contacten niet uit de weg omdat je denkt dat het allemaal te erg is. Je hoeft niet te liegen, maar ook niet élk detail te vertellen.' 'Eerlijkheid staat voor mij bovenaan', zegt Lisa, de dochter van een ex-gedetineerde. 'Aan leugens hebben kinderen niets. Ze zijn sterk genoeg voor de waarheid. Een leugen is een sneeuwbal. Die wordt alleen maar groter.' Het verdoezelen van de waarheid heeft volgens Winie verschillende oorzaken. Schaamte voor wat er aan de hand is. Of denken dat een kind de waarheid niet aankan. 'Meestal is die vrees onterecht. Je moet de waarheid alleen wel doseren. Voor een kind is het meestal

10

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

gedaan heeft wat niet mag, kan wél. Het werkt vaak goed om te zeggen dat je het zelf ook moeilijk vindt. Je blijft dan in gesprek. Het belangrijkste is dat je kijkt wat het kind nodig heeft.' va l k u i l 3 de problemen onderschatten Veel emoties tegelijk De emotionele achtbaan waar kinderen en ook andere familieleden van gedetineerden in terechtkomen, is bijna niet te overschatten. Vooral het leven van kinderen verandert compleet. 'Kinderen voelen het vaak zo: zij zijn niet schuldig, maar worden wel gestraft', zegt Winie. 'Ook raken ze soms in een identiteitscrisis. ’Wie ben ik?’,

vragen ze zich af. ‘Als mijn vader zo slecht is, ben ik dat dan ook?’. En dan verandert er ook nog van alles aan de samenstelling van het gezin. Een detentie heeft effect op alle gezinsleden. De groep verandert en alle posities veranderen mee.' Kinderen hebben bij detentie te maken met veel emoties tegelijk. Verdriet om het verlies is er altijd. Ze zijn niet voortdurend diep triest, maar ze missen wel iets. Dat heeft invloed. Kinderen slapen bijvoorbeeld slecht, of worden angstig. Soms kruipen ze in hun schulp, willen ze niet meer praten. Ze kunnen ook bang zijn voor een nieuwe inval, als ze hebben meegemaakt dat hun vader uit huis werd gehaald. Sommige kinderen belasten zichzelf met extra taken. Als een ouder in de gevangenis zit, nemen ze een deel van de zorg thuis over. d e o p lo s s i n g doorvragen Vraag altijd door over het leven van je familie. Probeer erachter te komen welke problemen en emoties er zijn. Als die van een kind gezien worden door hun ouder op afstand, scheelt dat al een heleboel. Het omgekeerde, net doen of de problemen er

Vertel het ook op school Leerkrachten begrijpen vaak niet wat er aan de hand is met een kind. Ze zijn niet vertrouwd met detentie, en pikken de signalen dus niet op. Wees daarom niet bang om één persoon op school te vertellen wat er aan de hand is, zoals een decaan of een leraar die je vertrouwt. Soms kan het gedrag van een kind merkbaar veranderen. Leraren kunnen op deze manier het kind beter begrijpen en beter ondersteunen. In Nederland zijn er gemiddeld 25.000 kinderen die te maken hebben met een familielid in detentie.

HULP VOOR GEDETINEERDEN EN HUN FAMILIE Exodus is een nazorgorganisatie met ruim 200 professionals en ongeveer 1.500 vrijwilligers. Samen bieden ze steun en opvang aan gedetineerden en ex-gedetineerden. Het gaat om hulp bij het opbouwen van een nieuw bestaan zonder criminaliteit. Ook voor familieleden van gedetineerden, zoals partners en kinderen, is er steun. Exodus heeft diensten en projecten die de relatie tussen de (ex-) gedetineerde en hun familie kunnen verbeteren. Waaronder de workshop Mijn Kind & Ik, en het programma Ouders, Kinderen en Detentie (OKD). Ook heeft de organisatie een expertisecentrum KIND: voor vragen over kind, ouder en detentie. Voor kinderen heeft Exodus een berichtenservice waar zij anoniem terechtkunnen met vragen. De service wordt aangeboden via de Signal app (een soort Whatsapp, verkrijgbaar in App Store en Google Play Store). Kinderen kunnen dagelijks contact opnemen (15.00 - 23.00 uur) via de Signal app op het telefoon nummer 06 - 109 276 96. Nog vragen of wensen? Mail info@exodus.nl, of bel +31 (0)71 - 516 19 50. Het expertisecentrum is te bereiken op 0800 - KIND 000 (0800 - 5463 000). Wie internet heeft kan ook kijken op www.exodus.nl.


h oo f da rt i k e l

neem ik ook teveel hooi op mijn vork en wil ik alles zelf oplossen. Pas heel laat heb ik hulp gezocht.'

niet zijn, ze belachelijk of kleiner maken, werkt averechts. Om het contact goed te houden, is het belangrijk te begrijpen wat het voor je familie betekent dat jij vastzit. Hoe kun je dat weten? Door te vragen én te luisteren. Ook verhalen van anderen kunnen helpen. Bijvoorbeeld dat van Lisa. Deze dochter van een ex-gedetineerde is intussen 24 jaar heeft een mooie baan bij een groot bedrijf. Het gaat goed met haar. Veel beter in elk geval dan zeven jaar geleden, toen haar vader vast kwam te zitten in het buitenland. 'Ik was 17', vertelt ze. 'En had tentamens toen mijn broertje belde. Er was iets met mijn vader. Kom maar naar huis. Het eerste wat je denkt is: hij is dood. Het tweede: dat kan niet, mijn broertje zou dan anders hebben geklonken. Dat hij in de gevangenis zou zitten kwam gewoon niet in me op. Toen ik begreep dat hij in voorarrest zat, verging de wereld. Heel toevallig belde mijn vader mij net zelf ook. Er kwam geen woord uit bij mij. Wat er daarna is gebeurd ben ik kwijt. Een zwart gat. Ik weet nu dat je hersenen dat doen. Je zit zo hoog in je emoties dat ze op uit gaan.' Als het bericht is geland blijkt snel dat haar vader Lisa’s hulp nodig heeft. 'Mijn vader wilde bijvoorbeeld niet doorgeven aan de instanties dat hij gedetineerd was. Ik belde daarom met de Belastingdienst om voor elkaar te krijgen dat hij verhuisd was zonder te laten weten waarheen, ‘Vertrokken met onbekende bestemming’. Ook belde ik met zijn advocaat in het buitenland. Ik dacht steeds: ik kan dit. Zodra je denkt dat het te veel wordt, ís het ook te veel. Ik had altijd een goede band ge-

had met mijn vader. Hoewel formeel. We praatten over het nieuws bijvoorbeeld, of over de economie. Nooit over gevoelens. Ondertussen ontwikkelde hij een drankprobleem. Als hij een borrel teveel op had kreeg ik dat op mijn brood. Het gekke was dat we ook niet echt praatten toen hij in de gevangenis zat. Ik had heel veel vragen. Maar als hij belde duurde het maar 30 seconden, dan was het geld op. Meestal kon hij net vragen of ik geld wilde sturen. Nooit hoorde ik wat er was gebeurd, of wat we konden verwachten.' Later schreef haar vader ook brieven, en is ze bij hem op bezoek geweest. In haar eentje naar een vreemd land, met een taalbarrière van hier tot Tokio. Twee keer ging ze, de eerste keer ook om in de rechtbank te getuigen. 'Ik schrok toen ik hem zag. Hij was enorm afgevallen. Ik gaf hem mijn riem en we praatten twee uur. Ik hield me groot. De tweede keer klapte ik dicht. Na drie kwartier ben ik weggegaan. Mijn vragen zijn tijdens de bezoeken niet beantwoord. Het blijft een vaag verhaal. Als ik een concrete vraag stel, draait hij eromheen. Je komt dingen tegen die niet kloppen. Het gekke is dat je toch altijd loyaal blijft. Dat is een tweestrijd. Eerlijkheid is voor mij het allerbelangrijkste. Dat is wat ik nodig heb in het leven. Ik kan er niet tegen als hij liegt.' 'Ik ben er nog steeds mee bezig', zegt ze. 'Pas sinds een half jaar praat ik erover. Veel moet nog groeien. Het vertrouwen in mensen bijvoorbeeld. En mijn neiging altijd te blijven lachen. Ik lijk alles aan te kunnen. Dat heeft me gemaakt wie ik ben: je krijgt mij niet snel kapot. Maar daardoor

va l k u i l 4 denken dat het hopeloos is Dat is namelijk niet waar Die ene fout heeft al zoveel kapot gemaakt, denk je misschien. Ik ben schuldig. Ik deug niet. Ik doe mijn familie alleen maar pijn. Maar zo hopeloos is het nooit. Er zijn bijna geen families die hun naasten in de gevangenis volledig afschrijven. De meeste mensen zeggen: hij heeft een fout gemaakt maar hij ís niet fout. Of: het blijft toch familie. 'Tuurlijk, soms is het moeilijk', zegt Winie. 'Het komt voor dat relaties sowieso niet goed zijn. Dan wordt het in de gevangenis niet ineens wél goed. Maar het komt ook voor dat gedetineerden in hun slachtofferrol blijven hangen. Natuurlijk heb je het rot, maar je familie heeft er niets aan als je de hele tijd vertelt hoe zielig je bent. Of dat je niets laat horen omdat je vindt dat je zo zielig bent.' d e o p lo s s i n g Verplaats je in de ander Je kunt zelf veel doen. Erik Busstra van Gevangenenzorg Nederland gaf al eens de tip mee ‘Laat je niet afremmen door de beperkte mogelijkheden. Het contact goed houden kan best vanuit de gevangenis, je kunt zelfs meehelpen met de opvoeding van je kinderen.’ Ook raadt hij aan te denken aan kleine dingen, kaartjes op verjaardagen bijvoorbeeld, en bij te houden wat er in Nederland gebeurt, zodat je niet helemaal buiten de maatschappij komt te staan. Verder is het goed zelf de eerste stap te zetten. Met een brief, een telefoontje of kaartje. Maar denk wel met je familie mee. Vraag je af hoe het voor hen is. Zéker wanneer het gaat om kinderen. Soms komt een kind in een onmogelijke spagaat als zijn vader of moeder vast zit. Stel je voor dat je een kind van 14 bent en net met een vriendje zit als papa uit de gevangenis belt… Je zoon of dochter wil jou niet teleurstellen maar dat vriendje weet misschien nog van niks. Soms kan het beter zijn bijvoorbeeld alleen brieven te schrijven. Sluit altijd aan bij wat je kind nodig heeft. ■ De namen van de familieleden zijn niet hun echte namen.

re ag e d it a r e n o p r t ik e l? schr ijf o n s!

comeback • nummer 4 • 2018

11


g e loo f

Wat betekent onze Familie voor ons? Familiebanden zijn belangrijk voor ons, in onze jeugd, maar zeker ook daarna. Vooral in deze tijd van het jaar voelen we de familiebanden of missen we ze extra.

Z 12

elf heb ik 10 jaar gewerkt in een land waar oorlog een realiteit van iedere dag was. Met name

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

het kerstfeest vieren ver bij mijn familie vandaan was een pijnlijke ervaring. Mettertijd leerde ik het op een andere manier

te vieren, die zeker ook zinvol was. De nadruk kwam te liggen op anderen dienen. Zij waren daar erg blij mee en zo werd het toch nog een mooi feest. Ik bezocht mensen in het ziekenhuis, slachtoffers van het oorlogsgeweld. Velen van hen hadden ook geen contact met hun familie, wisten zelfs


g e loo f

niet eens of ze nog wel leefden. En moesten vaak het leven door met erg verminkte lichamen. Veel verdriet en vooral veel eenzaamheid. Door bezoeken kon ik die eenzaamheid een klein beetje verlichten en werd ik voor velen een soort moeder. Familieband Voor mij is het dus niet zo moeilijk om te begrijpen hoe jullie je voelen, met name in deze tijd van het jaar. Ver weg van Nederland en familie. Zij die vader of moeder zijn, missen hun kinderen. Vaak is dat nóg pijnlijker. Zelfs een gesprek is onmogelijk, bezoeken zo goed als onmo-

voor ze zijn. Dat ze ons graag willen vergeven en ook bereid zijn om ons weer op te vangen als we terug komen. En dat kan ons aansporen om hetzelfde te doen. Anderen vergeven voor fouten die gemaakt zijn. En zo kunnen banden die beschadigd zijn toch nog meer betekenis krijgen. Ook dat is een leerproces waar allebei de partijen aan mee moeten werken. In sommige gevangenissen komt er wel eens een pater of dominee, en ook een zangkoor om de mensen te bemoedigen, dat is ook mooi. Maar toch, je eigen volk mis je wel op zulke speciale feestdagen. De gedetineerden zijn blij met elke mooie nieuwe

We weten dat onze familie van ons houdt en bereid zijn om ons weer op te vangen als we terug komen

En de palmboom zei: 'Ik wil je bedanken. Bedanken dat jij die zware steen op mijn kruin gelegd hebt. Nu kon ik niet anders, ik moest alle energie steken in het groeien van de wortels naar beneden, om zo water te vinden. En toen ik dat water gevonden had, nou, je kunt zien wat ik geworden ben! Het resultaat is ernaar. Hartelijk dank dat jij mij geholpen hebt'. Wij als vrijwilligers die Epafras en de gedetineerden dienen, hopen door onze bezoeken ook een boodschap van hoop voor een betere toekomst over te brengen. Altijd is er een mogelijkheid voor een nieuw begin. Altijd zijn er mensen die naast je willen staan. ■ Antonia en Jacques Vrijwilligers Epafras

5 6 4 9 3 2 8 1 7

8 2 1 6 4 7 3 9 5

7 9 5 2 6 3 8 1 4 7 3 9 5 8 1 4 6 2

5 7 6 8 1 9 4 2 3 1 9 2 3 5 6 7 4 8

4 1 3 6 7 2 9 8 5

9 2 8 4 3 5 7 6 1

3 4 7 1 9 8 2 5 6

6 8 5 2 7 4 9 3 1

3 4 7 5 2 8 1 9 6 4 1 3 7 2 5 6 8 9

1 6 2 3 9 7 5 4 8 2 5 8 4 6 9 1 7 3

8 5 9 1 4 6 3 7 2 9 7 6 8 1 3 5 2 4

1 9 4 5 7 6 8 3 2

2 7 3 1 8 4 9 6 5

6 1 9 4 8 7 3 5 2

7 3 2 9 5 6 1 8 4

7 1 8 2 6 5 4 9 3

8 6 5 9 2 3 7 4 1

8 4 1 3 7 9 6 2 5

5 8 4 1 2 3 7 6 9

4 3 9 8 1 7 5 2 6 2 9 6 5 1 8 4 7 3

6 5 2 4 3 9 1 8 7 3 5 7 2 6 4 9 1 8

9 8 6 3 5 1 2 7 4 1 7 3 8 9 5 2 4 6

5 4 7 6 9 2 3 1 8 9 2 8 6 4 1 5 3 7

3 2 1 7 4 8 6 5 9 4 6 5 7 3 2 8 9 1

W I N T E R S E TA F E R E L E N

N E Z E I R V C S E S U N K T

E E H A A R D H O U T S I H S

G S T O O B W O N S K U C E R

N L I N S P E C H I D O B M O

I O C G A C R O K S T G O L V

T T U E L W H L R N L L N N IJ

T O R M D O E A E T A A T E S

E N L A N D A D A L A D M G H

K T I K I J E E S T J R U E U

W D N N W T R M L T S U T R T

U O G U S T E E E A R P S S S

E O E F N S K L K F E E R IJ P

E I L W L E N K E R S T N E O

N E M E L B O R P T R A T S T

S R E I N E D U O K R E V E N

oplossing puzzels

Nieuw begin Ook al voel je dat niet en begrijp je lang niet altijd waarom de dingen in jouw leven zo hebben moeten lopen. Misschien kan een verhaal dat ik eens hoorde je helpen. Een man liep in de woestijn. En opeens zag hij daar een hele grote palmboom. Een echte reus. Vlak daarnaast stond er nog een. Een dwerg. Nu was die man niet zo’n plezierig mens. Hij pakte een grote steen en legde die op de kruin van het palmboompje. Hij grinnikte van genoegen toen hij zag wat hij gedaan had. Jaren later kwam hij op dezelfde plek terug. En wat zag hij, twee reuzen van palmbomen. Hij dacht bij zichzelf: 'Hoe is dat nu mogelijk, die geweldige zware steen op zijn kruin en toch is hij zo hard gegroeid'.

6 8 1 7 5 4 2 3 9

Kerstfeest En dan de toekomst. We weten dat onze familie van ons houdt. Dat we belangrijk

editie van Comeback, een tijdschrift dat zeker ook hoop en moed kan geven, en de mogelijkheid om te lezen hoe andere gedetineerden hun moeilijke dagen overleefd hebben, en nu een betere tijd mogen beleven. Kerstfeest betekent dat God ons zeker niet vergeten heeft. Hij had er alles voor over om de afstand tussen Hem en ons te overbruggen. Hij kwam heel dicht bij de mensen die geen macht of pracht kenden, zij die het heel moeilijk hadden. Hij wil altijd dicht bij ons zijn en luistert naar elke klacht, of smeking.

2 3 4 9 8 1 6 5 7

gelijk. In enkele gevallen komt het ook voor dat je door je gedrag je familie veel verdriet doet. Maanden kun je dan voor de situatie staan dat je dat niet uit kunt praten omdat je in de gevangenis zit. En als je dan telefonisch contact mag hebben, dan is dat voor een zeer korte tijd en emotioneel erg geladen, waardoor het echte praten met elkaar nog extra bemoeilijkt wordt. Ik sprak met iemand die twee keer telefonisch contact had gehad, maar verder dan huilen kwam het niet. Wat is dat frustrerend, wat blijf je dan met een leeg gevoel zitten. En hoe lang werkt een dergelijk trieste ervaring nog door in je leven. Vooral omdat je weet dat ook daar ver weg geliefden met geweldige problemen blijven zitten. Hoe moeilijk is het dan om je leven weer op te pakken en er toch weer richting aan te geven. Is er dan helemaal geen sprake van een familieband in jullie situatie? Is troost in deze situatie een leeg begrip? In de praktijk heb ik gezien dat de gedetineerden met elkaar een soort familieband hadden opgebouwd. Heel zinvol en troostend. Bezoeken zijn er van het consulaat, de reclassering en ook van Epafras. Misschien niet in de frequentie die jullie zouden willen, maar toch.

comeback • nummer 4 • 2018

13


i nt e r v i e w

Fleur Souverein onderzoekt hoe jeugddetentie beter kan

Familie bij detentie betrekken wérkt Op de plek waar ze is geboren stond geen gevangenis en was de criminaliteit laag. Toch is Fleur Souverein (28) sinds haar jeugd in de ban van misdaad en straf. Nu doet ze onderzoek naar een nieuwe invulling van detentie. Ze hoopt op invloed op de politiek. tekst & beeld: Marjolein van Rotterdam

I

k ben een eilander’, lacht Fleur. ‘Geboren en getogen op Texel. Dat doet wel wat me je. Dus na de middelbare school trok ik eerst de wereld in. Ik ging naar Amerika, Texas. Een totaal andere omgeving dan ik gewend was.’ Terug in Nederland gaat ze psychologie studeren in Amsterdam. Meteen al houdt ze zich bezig met criminaliteit. ‘Dat klinkt waarschijnlijk best raar voor een meisje van Texel. Maar misdaad heeft me altijd gegrepen, misschien wel

14

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

omdat ik zelf ook een spanningzoeker ben, of in elk geval geen 9 tot 5 kantoortype. Vooral het gevangeniswezen vind ik echt fascinerend. Een gevangenis is een wereld op zich. De manier waarop we met gedetineerden omgaan een weerspiegeling van de hele samenleving.’ Een van haar onderzoeken doet Fleur aan de universiteit van Kaapstad in Zuid-Afrika. Ze brengt de ontwikkeling van zware criminaliteit in kaart. Tegelijk werkt ze in jeugdgevangenissen, via de organisatie Young in

Prison (YiP). ‘Heel bijzonder was dat’, zegt ze. ‘Het verschil tussen mijn eigen leven en dat van de gedetineerden hield me bezig. De jongens waar ik mee te maken had waren niet veel jonger dan ik zelf. Maar zij zaten opgesloten, ik vloog als een vogel de gevangenis in en uit wanneer ik wilde. Zij zijn niet zielig, maar hebben wel minder geluk gehad. Ik ben geboren in een warm gezin, heb het geluk dat ik een goed stel hersens heb, en heb kansen gekregen. Ik geloof niet in slechte mensen – op een enkele uitzondering na misschien. Ik snap best dat sommige mensen in een rotsituatie geen andere uitweg zien dan de criminaliteit.’ De eerste gevangenis waar Fleur aan de


i nt e r v i e w

verplaatsen in de jongens. Als psycholoog in dit werkveld móet je dat ook wel kunnen. Je moet geen dominee willen zijn en ook geen rechter. Niet veroordelen. Ze kunnen ons psychologen gebruiken voor verandering. Als ze die kans niet pakken: jammer. Uiteindelijk moet iemand zelf de keuze maken zijn gedrag te veranderen. Je moet gedetineerden niet een bepaalde kant op te willen duwen. Je reikt iets aan waar ze zélf iets mee kunnen. Een psycholoog kan helpen door steeds dezelfde boodschap over te brengen.’ Twee jaar na de eerste keer gaat Fleur terug naar Zuid-Afrika. 'Deze keer ook om te praten met de gevangenismedewerkers. Die moeten de wind eronder te houden en dat gaat met harde hand. De gedetineerde jongens leven in een onveilige wereld. Ik probeerde de bewakers iets te leren over

zoeksplan moest de ijskast in. Ik vond het echt héél erg.' Het onderwerp laat Fleur niet los. Na gewerkt te hebben bij stichting De Waag in Den Haag – die psychologische hulp biedt aan mensen met grensoverschrijdend of strafbaar gedrag - doet ze daarom nu onderzoek naar jeugdgevangenissen. Alleen niet die van Zuid-Afrika maar die van Nederland. Ze is projectleider van de Academische Werkplaats Risico Jeugd en doet onderzoek naar een nieuwe invulling van detentie. Het doel: zoveel mogelijk het gewone leven van de jongens laten doorlopen. Ze gaan bijvoorbeeld gewoon naar school of naar hun werk. De jongens zitten in een kleinschalige voorziening. Hun familie wordt bij het project betrokken. De jongeren en hun familie wordt steeds

‘Er is in samenwerking met de familie een hoop winst te halen’

slag gaat, is een hel. Het gebouw is totaal verloederd. De gedetineerden zitten met 30 jongens op 1 cel. Alleen de zeer gevaarlijken hebben een eigen cel. 'Ik heb veel ellende gezien. Er was veel geweld. De jongens sloegen alles kapot wat er kapot te krijgen was. Ook de ruiten. Het was er dus ijskoud. Alles woei naar binnen. Toen ik er voor het eerst kwam hingen ze uit de ramen. Er werd gefloten. Maar niet bedreigend.’

wat er nog meer mogelijk was. Zoals contact maken en praten over terugkeer naar de maatschappij. Ze luisterden wel, maar of het een langdurig effect had? Ik weet het niet.’ Ook met de gedetineerden zelf spreekt Fleur over hun terugkeer. 'Eén jongen zal me altijd bijblijven. Met hem hield ik contact. We schreven elkaar brieven. Dat was een onderdeel van het programma van YiP. Het schrijven werkte goed voor hem. Toen ik terugkwam was hij vrij, maar lag in het ziekenhuis. Ze hadden hem gepakt omdat hij de gang had verlaten. Het mooie is, dat het hem desondanks is gelukt van de misdaad weg te blijven. Het gaat nog steeds goed, hij werkt nu in een hotel.’

Verandering aanbieden ‘We organiseerden workshops. Creatieve dingen zoals schilderen en theater. Het was therapie en zelfontplooiing tegelijk. We wilden de jongens helpen bij het ontdekken van wie ze zijn. Achteraf denk ik dat ik toen amper wist hoe je zoiets moet aanpakken. We werkten met zijn tweeën met twintig gevangenen. Als die iets naars hadden gewild hadden we geen schijn van kans gehad. Maar er is nooit iets gebeurd. Op een opstootje na. Maar dat ging niet over ons. De agressie begreep ik wel. Ik kon me goed

Samen met de familie Eigenlijk zou Fleur nog een derde keer naar Zuid-Afrika gaan. 'Nu om onderzoek te doen naar het leefklimaat. Ik wilde weten hoe de jongeren zelf het leven in de gevangenis ervaren. Ik had al toestemming van het Zuid-Afrikaanse ministerie van Justitie, wat best bijzonder is. Maar toen bleken intussen de voorwaarden om het land binnen te komen te zijn veranderd, waardoor ik achteraf gezien zonder geldige verblijfsvergunning in het land was geweest. Ik stond voor vijf jaar op een zwarte lijst. Het onder-

gevraagd hoe het gaat. Met wat hieruit naar voren komt wordt het project verder ontwikkeld. ‘Ouders laten we zoveel mogelijk ouder zijn. Ze komen om te koken, en halen en brengen de jongens naar de dagbesteding. Het doel is uitzoeken hoe je jeugddetentie beter kunt organiseren. Familie actief betrekken en laten meedenken is hierbij heel belangrijk. De meeste ouders willen dat. Ze schrijven hun kinderen niet af. Wij brengen in kaart wat het doet als de familie betrokken wordt bij de detentie en bij de terugkeer naar de maatschappij. Ik hoop dat we ermee zullen bereiken dat minister Sander Dekker overtuigd zal raken dat het beter is om te kijken naar de kansen die jeugddetentie heeft, en hoe we die kansen kunnen benutten. We willen wetenschappelijk aantonen dat contact houden veel oplevert. Zelf ben ik daar al van overtuigd. Er is in samenwerking met de familie een hoop winst te halen. Het is beter als jonge gedetineerden zoveel mogelijk doorgaan met wat al goed gaat in hun leven. 50 procent zit korter dan een maand. 80 procent zit in voorre ag e lopige hechtenis. Een deel d it a r e n o p r t ik e l? heeft die hoge beveiliging schr ijf o helemaal niet nodig.’ ■ n s!

comeback • nummer 4 • 2018

15


n i e u w s b u i t e n l an d

afscheid van ARETHA FRANKLIN, THE QUEEN OF SOUL

FRANKRIJK WEERT MOBIELTJES UIT SCHOOL Op Franse scholen zal je geen kinderen meer tegenkomen met de vastgeklonken blik op hun smartphone. Op kleuterscholen, lagere scholen en de onderbouw van middelbare scholen zijn smartphones verboden. Het was een verkiezingsbelofte van president Emmanuel Macron. Het verbod moet volgens Elsevier Franse kinderen beschermen tegen verslaving en te veel afleiding. In Nederland zou zoiets niet kunnen. In Frankrijk is het onderwijs in handen van de staat. In Nederland is vrijheid van onderwijs een groot goed.

Aretha Franklin

Voormalig president Bill Clinton hield een toespraak. Ariana Grande zong een cover van (You Make Me Feel Like) A Natural Woman. Ook Chaka Khan, Jennifer Hudson en Stevie Wonder traden op. Als we nog zeggen dat haar uitvaart gehouden werd in de Greater Grace Temple in Detroit, dan weet je waarschijnlijk wel over wie het gaat. Aretha Franklin. De ‘Queen of Soul’, die op 16 augustus overleed. Ze werd 76 jaar en bleef tot in de kist een diva. Volgens het AD lag ze de eerste dag in een rode jurk opgebaard, 24 uur later in een pastelblauwe japon, en op de dag van haar begrafenis in roségouden maatpak met roze kant en kralen.

LANGSTE BRUG TER WERELD Een wonderlijk gezicht, een snelweg op zee. Maar hij bestaat echt. De weg ligt tussen Hongkong, Macau en de Chinese stad Zhuhai. Een brug van 55 kilometer. Kostte

De langste brug in aanbouw

17 miljard euro. Indrukwekkend. Maar de brug is ook een prestigeproject waar al veel kritiek op is. Zo wordt hij in de lokale media al ‘brug des doods’ genoemd, omdat er ten minste 18 arbeiders zijn omgekomen bij de bouw. Er wordt gevreesd voor de witte dolfijn, die nu al bedreigd is. Volgens sommigen was de brug helemaal niet nodig. Met de nieuwe hogesnelheidstrein reis je ook snel van het vasteland naar Hongkong. Ook is er kritiek omdat je een vergunning moet hebben om er overheen te mogen rijden. Gewone mensen moeten overstappen op een shuttlebus.

PAUS BIEDT verontschuldigingen AAN In toespraken en in een brief heeft Paus Franciscus (81) zich verontschuldigd. Hij schreef een excuusbrief over de vele misbruikschandalen in de Rooms-Katholieke kerk. Op bezoek in Ierland sprak hij over schuld en schaamte. Volgens dagblad Trouw boog hij twee dagen lang nederig het hoofd. Paus Franciscus erkende in woord en geschrift dat de Katholieke kerk grove fouten heeft gemaakt in de aanpak van seksueel misbruik. Hij beloofde dat de Kerk er alles aan zal doen om deze verderfelijke cultuur uit te roeien. Of het genoeg is, blijft de vraag. Franciscus ligt zelf ook onder vuur. Hij zou hebben gezwegen over het misbruik van een kardinaal. Waar blijven de maatregelen?, vragen slachtoffers en hun medestanders zich af.

16

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

Jamal Kashoggi verdwenen

JOURNALIST VERDWIJNT Op 2 oktober stapt journalist Jamal Khashoggi het Saoedische consulaat in Istanbul binnen. Hij werkt in het buitenland, wil trouwen met een Turkse en heeft papieren nodig. Khashoggi zal nooit meer naar buiten komen. Niets aan de hand, is de eerste reactie van de Saoediërs. Later komt er een verklaring dat de kritische journalist is omgekomen bij een vechtpartij. Weer later zou hij zijn gestikt. Volgens persbureau Reuters zou zijn lichaam opgerold in een tapijt het pand hebben verlaten. CNN krijgt beelden toegespeeld waarop te zien is hoe een man met valse baard in de kleren van Khashoggi het consulaat verlaat, kennelijk gemaakt als bewijs dat Khashoggi gewoon naar buiten is gegaan. Wat is waar? Zelfs de Amerikaanse president Trump – die goede handelsbanden heeft met Saoedi Arabië – gelooft de verhalen uiteindelijk niet. De Saoedi’s arresteren intussen achttien personen en zeggen dat het koninklijk huis er in ieder geval niets mee te maken heeft. Precies drie weken na de verdwijning komt de Turkse premier Erdogan met een verklaring. Khashoggi is op ‘barbaarse’ wijze omgebracht. Volgens Erdogans inlichtingendienst heeft Saoedi-Arabië de moord nauwkeurig en dagen van tevoren gepland. De Turkse premier zegt volgens de Volkskrant dat het bewijs hiervoor in handen is van zijn dienst. Net als voor de betrokkenheid van het Saoedische koningshuis.


n i e u w s b u i t e n l an d

nieuwe DIERENRECORDS

Hond Toby heeft het record balonnen knallen

De dieren kunnen steeds meer. Dat zou je tenminste zeggen als je het Guinness Book of Records 2019 openslaat. In de nieuwste editie staan ongelooflijke dierenrecords. Zo kan Poes Bibi op één pootje een stapel van tien dobbelstenen in evenwicht houden, kan jackrussell Jessica 59 keer achter elkaar touwtjespringen met zijn baasje Rachael, en rent geit Ninja in 9,40 seconden over de ruggen van 25 mensen. Klap op de vuurpijl is hond Toby. Deze Canadese hond liet in 28,22 seconden 100 ballonnen knallen!

ITALIë gaat veranderen Sinds de zomer heeft Italië een nieuwe regering. Die bestaat uit de populisten van de Vijfsterrenbeweging en de Lega Nord. Een combinatie van een partij die tegen alles is waar het volk ook tegen is, met een partij die vooral tegen migratie is. Samen willen ze graag laten zien dat ze iets voor elkaar kunnen krijgen. Er is in Rome al een wet aangekondigd die bedoeld is om gevaarlijke en criminele immigranten sneller uit te zetten. Ook al is hun asielprocedure nog niet afgerond, aldus weekblad Elsevier. Ook op andere vlakken laat de nieuwe regering zien dat de mouwen opgestroopt zijn. Italië gaat veranderen. Italianen mogen eerder met pensioen, en krijgen meer bijstand. Ondanks de staatsschuld wil de regering er 37 miljard euro extra aan uitgeven. De Europese Commissie heeft de begroting afgekeurd. Dat is nooit eerder gebeurd in de geschiedenis van de EU.

De ravage op Sulawesi

TSUNAMI SULAWESI In de chaos is het moeilijk schatten. Het aantal doden van de aardbeving en tsunami die het Indonesische eiland Sulawesi op 28 september trof, verdubbelde bijna in de maand erna. De lokale overheid schatte het aantal doden op 21 oktober op 2.256. Meteen na de ramp was dat 1.347. De meeste slachtoffers vielen in en rond de stad Palu. Op 12 oktober zijn de reddingsacties stopgezet. Voor de mensen die nog steeds worden vermist, moet worden gevreesd. Het zijn er 1.309 volgens de woordvoerder van de overheid. Door de ramp zijn 223.751 mensen ontheemd geraakt. Zeker 68.000 huizen zijn weggevaagd.

KOFI ANNAN OVERLEDEN

Ponte Morandi

BRUG GENUA STORT IN

Middenin de zomervakantie wordt de Italiaanse havenstad Genua getroffen door een ramp die nooit had mogen gebeuren. Op 14 augustus stort de brug Ponte Morandi in die 45 meter boven de stad loopt. Tientallen auto’s vallen naar beneden, bovenop een woonwijk. 43 personen komen hierbij om. In het AD vertelt Ilja Leonard Pfeiffer, een Nederlandse dichter die in Genua woont, wat dit voor de stad betekent. ‘Genua is in shock. Bruggen horen niet in te storten. Als je de bruggen al niet meer kunt vertrouwen, wat dan nog wel?’ De brug was in de jaren ’60, toen hij werd gebouwd, nog het symbool van de vooruitgang. De snelwegbrug is de verbinding met de haven. Genua heeft de grootste haven van Italië. Naar de wegbeheerder Autostrada loopt een onderzoek. Het parket in Genua onderzoekt onder meer of er sprake is van doodslag door nalatigheid.

Hij was de baas van de Verenigde Naties. De eerste uit Afrika. De in augustus overleden Kofi Annan was de VN-chef van 1997 tot 2007. Het was een roerige periode. Toen hij begon lag de VN onder vuur. Bloedbaden in Rwanda en Srebrenica had de organisatie in de jaren ervoor niet weten te voorkomen. Daarbovenop kreeg hij te maken met grote rampen en crisissen. Zoals de aanslag op de Twin Towers, de crisis in Afghanistan en die in Irak. Tóch leek Kofi Annan altijd rustig. Zo rustig dat critici hem volgens het AD ‘de vleesgeworden slaappil’ noemden. Veel critici had hij trouwens niet. Een andere bijnaam was de seculiere (wereldlijke) paus. Hij kreeg de Nobelprijs voor de Vrede omdat hij een wijze scheidsrechter was in een wereld vol conflicten.

Kofi Annan

comeback • nummer 4 • 2018

17


acht e r g r o n d

Het sportveld

Een normale cel

De wasserette

Kunstwerk voor de hoofdingang

Bewaarder Marcel

Binnen beginnen om buiten te blijven

Nieuwe bajes, nieuwe regels In Zaanstad verrees tussen de weilanden, bedrijfsterreinen en het Noordzeekanaal een nieuwe megagevangenis, Justitieel Complex Zaanstad (JCZ). Sommigen herdoopten hem meteen al in Zaanbajes. Het is een gevangenis waar uiteindelijk ruim 1.000 gedetineerden komen te zitten. De grootste van Nederland. Ondanks het formaat is de sfeer vriendelijk. Dat komt door het gebouw, maar ook door de manier waarop met de gedetineerden wordt omgegaan. Bewaarder Marcel laat het met trots zien aan tekst & beeld: Marjolein van Rotterdam de Comeback.

H

ee Marcel! Ben je de burgemeester aan het uithangen? Interview aan het geven aan de krant?’ Een gedetineerde jonge knul slaat bewaarder Marcel joviaal op de schouders. Tegen mij zegt hij: ‘Normaal is hij niet zo hoor. Ik zie deze man als mijn vader.’

18

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

Het is precies wat Marcel wil horen. Hij heeft net verteld dat hij dol is op dit werk. Vanwege het nieuwe gebouw, maar vooral vanwege de jongens. ‘Ik hou van ze, ongeacht wat ze hebben gedaan. Dat weet ik meestal trouwens niet. Als ze het al vertellen, dan vergeet ik het gauw weer. Ik kijk hoe ze hier zijn.’

Achterkant van de gevangenis

Hier, dat is de nieuwe Zaanbajes. Officieel Justitieel Complex Zaanstad. In 2016 opende Koning Willem Alexander het gebouw. De Zaanbajes vervangt vier oudere gevangenissen in de regio, waaronder de Haarlemse koepelgevangenis en de Bijlmerbajes. Wie met de WETS of de WOTS terugkomt naar Nederland om het laatste deel van zijn straf uit te zitten, heeft grote kans er terecht te komen. Marcel kent het complex op zijn duimpje. Elke dag loopt hij er zo’n 2,5 kilometer. Vandaag om Comeback te laten zien wat er nieuw en anders is aan deze gevangenis. Anders dan bijvoorbeeld de Bijlmerbajes, waar hij eerst werkte. ‘Het JCZ is groot! En ruim. Op mijn zeventiende begon ik in de keuken van de Bijlmerbajes. Een vakantiebaantje. Mijn vader werkte er ook. Toen, en al die jaren dat ik er daarna werkte als bewaarder, hing er een bedompte, donkere sfeer. Hier is het licht en luchtig.’ Van buiten valt de grootte van het gebouw meteen op. Maar van binnen oogt het vriendelijk, hier en daar zelfs luxe. Er is een bibliotheek, er zijn sportzalen en fitness-


acht e r g r o n d

Klanten in de koffiebar

De sportzaal

Een inlogzuil

ruimtes, er hangt wat kunst aan de wanden van de lange gangen en er is een tuin (waar gedetineerden nu nog niet in werken, maar dat komt wel). In elke leefafdeling staat er een hometrainer. ‘En die worden gebruikt ook’, zegt Marcel. ‘Als iemand gestresst is, zeg ik dat hij maar even een kwartiertje moet gaan fietsen. Dat helpt.’ Verder hebben de afdelingen keukens om samen in te koken, met potten, pannen, een magnetron en zelfs een airfryer (een op hete lucht werkende frituurpan). En douches en wc’s in elke cel. Samen delen, dat wel: standaard in de nieuwe gevangenis is twee op één cel. Ook mooi: de cellen hebben uitzicht. Vanuit sommige ramen zie je de kranen aan het Noordzeekanaal. Stoplicht Ook de organisatie en de begeleiding zijn anders. ‘Meer dan in andere gevangenissen wordt hier van je verwacht dat je bezig bent met je toekomst’, zegt Marcel. ‘Het motto hier is ‘Binnen beginnen om buiten te blijven’.’ Daarom zijn er behalve zalen voor het gewone gevangenisproductiewerk (20 uur

De bibliotheek

per week is verplicht als je in de gevangenis zit), ook plekken waar je werkervaring kunt opdoen of een certificaat kunt halen. Bijvoorbeeld voor beroepen waarin buiten veel werk is, zoals bouwvakkers of fietsenmakers. Een van de dingen die je kunt leren is koffiebranden en koffieschenken. De koffiebranderij is al vol in bedrijf. Er hoort

een koffiebar bij. Twee gedetineerden runnen de zaak. Ze schenken perfecte espresso’s en capuccino’s voor het personeel van het JCZ. Zelf je zaakjes regelen, daar gaat het om. Elke gedetineerde heeft daarom een pasje waarmee hij zelf dingen kan regelen. 'Op zuilen in het centrale deel van de leefafdeling kunnen ze ermee inloggen in een systeem om boodschappen te bestellen en zelf hun bezoek te regelen. Ook kunnen gedetineerden zich met hun pas redelijk zelfstandig bewegen. Bijvoorbeeld om te gaan werken, naar het re-integratiecentrum te gaan, of naar een dokter. Het wordt natuurlijk wel allemaal gecontroleerd.’ ‘Het is zoals ik aan het begin vertelde', zegt Marcel als we weer bij de hoofdingang staan. 'We kijken hier vooral naar gedrag. We werken met het stoplichtmodel. Iedereen die binnenkomt is rood, wie prima meewerkt en bezig is met zijn toekomst, wordt groen. Wie groen is kan bijvoorbeeld een uurtje extra sporten, langer naar de recreatieruimte, of die opleiding voor barista gaan doen.’ ■

‘Meer dan in andere gevangenissen wordt hier van je verwacht dat je bezig bent met je toekomst’ ZUIVERE KOFFIE Zuivere Koffie heet de koffiebranderij en bar in de Zaanbajes. Het doel van het bedrijf: gemotiveerde (ex-)gedetineerden een ambacht te laten leren. Jemuel Lampe is de oprichter en eigenaar. Hij is zelf het beste voorbeeld van hoe ondernemerschap je uit de criminaliteit kunt halen. ‘Ik heb ook gezeten’, zegt hij. ‘Zes keer. En daarna ging het nog bijna fout. Ik was door een ondernemer op het pad van een koffiezaak gezet en eigenlijk liep die té goed. Het zijn sterke schouders die weelde kunnen dragen…’ Nu werkt hij vooral snoeihard. Hij is altijd bezig met nieuwe dingen. Behalve de koffiebranderij en -bar in de Zaanbajes heeft hij op vier plekken een filiaal. Een ervan is al overgenomen door een barista die in de gevangenis is opgeleid.

comeback • nummer 4 • 2018

19


i nt e r v i e w

sandra − vrijwilliger in roemenië

‘De afstand tussen cel en vrijheid is in het buitenland 100x groter’ Al elf jaar woont ze in het buitenland. In Noorwegen, Oostenrijk, en nu in Roemenië. Sinds kort is Sandra (41) vrijwilliger voor Bureau Buitenland van Reclassering Nederland. Zes Nederlanders zitten vast in Roemenië. Ze worden bezocht door drie vrijwilligers. Gemiddeld eens per zes weken. Comeback vroeg Sandra naar haar motivatie om dit werk te doen. tekst & beeld:

Waarom koos je voor vrijwilligerswerk in de gevangenis? De directe aanleiding was een ontmoeting met een andere vrijwilliger. Zij was zo enthousiast dat ik besloot contact op te nemen met Bureau Buitenland. Maar eerdere ervaringen speelden ook mee. Ik heb een juridische achtergrond, toen

20

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

Marjolein van Rotterdam

ik nog in Nederland woonde werkte ik in het gevangeniswezen. Sinds we in het buitenland wonen niet meer, maar ik heb er wel altijd feeling mee gehouden. In Noorwegen deed ik ook vrijwilligerswerk in de gevangenis, toen voor het Rode Kruis. Het bezoek en de gesprekken met de gedetineerden stonden daar centraal. Het menselijke. Als

vrijwilliger in Noorwegen was ik de neutrale gesprekspartner die geen oordeel velt. Je voert een gesprek met een persoon die zoveel meer is dan een gedetineerde. Een vrijwilliger voor Bureau Buitenland doet nog iets meer. Hij of zij geeft ook advies en informatie. We proberen mee te denken over de terugkeer. Een stimulans te zijn voor de gedetineerden om het leven buiten alvast weer op de rit te krijgen. We doen dat door te praten, te brainstormen. Het gaat erom dat iemand zelf keuzes maakt. We geven praktische informatie, maar zullen nooit zeggen dat iemand iets móet doen. Je helpt bij het bewust worden van de mogelijkheden


i nt e r v i e w

toe in hun eigen taal een normaal gesprek te kunnen voeren. Al is het maar om even hun verhaal kwijt te kunnen, of praktische vragen te kunnen stellen. Als vrijwilliger probeer ik eerst een band met iemand op te bouwen. Dan, afhankelijk van of er al een vonnis is, plannen maken. Samen brainstormen. Zoeken naar een drive. Tevreden zijn met kleine dingen. Dat geeft rust. Een positieve houding meegeven is belangrijk. Soms is het nodig de verlangens wat te temperen. Ik wil praten over wat realistisch en bereikbaar is. Hoe persoonlijk mag het voor jou worden? De uitdaging is een goede balans te vinden. Dingen los kunnen laten, maar wel betrokken zijn. Als dit werk je niet raakt, lijkt het me moeilijk. Ik wil genoeg vertrouwen creëren om een goed gesprek te kunnen voeren, en ondertussen de afstand bewaren die nodig is. Het lijkt me lastig iemand jaar in, jaar uit te bezoeken. Uiteindelijk weet je heel veel van zijn of haar familie, ouders, eventuele kinderen, en andere privé zaken. Ik kan me voorstellen dat sommige vrijwilligers dan ook meer van zichzelf laten zien. Ik wil dat niet te veel doen. Centraal staat de persoon die ik bezoek.

‘Het gaat erom dat iemand zelf keuzes maakt. We geven praktische informatie, maar zullen nooit zeggen dat iemand iets móet doen’ en onmogelijkheden. En bij het ontwikkelen van zelfstandigheid en een positief vangnet. Dus dat iemand goed wordt opgevangen als hij terugkomt in Nederland. Wat vind je mooi aan het werken met gedetineerden? Gedetineerden worden vaak vergeten. De diepere achtergrond van deze keuze is in één zin samen te vatten: Ieder mens verdient een tweede kans. Ik zie een gestrafte niet als een crimineel, maar als een persoon die iets fout heeft gedaan. Die moet je niet in een hokje zetten, maar blijven zien als mens. Daarnaast wil ik graag een steentje bijdragen aan de maatschappij. Dit is mijn steentje. Ik voel me hier prettig bij. Hoe pak je het werk aan? Vooral het element van terugkeer naar de maatschappij vind ik belangrijk. Dat men-

sen weer toekomst zien, daarover nadenken en plannen maken. Dat is niet altijd makkelijk. De afstand tussen cel en vrijheid is in het buitenland 100x groter dan in Nederland. Sowiewo is het lastiger om ergens te zijn waar de taal een barrière is. Dat merk ik nu ik even in Nederland ben: je neemt informatie als vanzelf op. Wanneer je de radio aanzet begrijp je waar het over gaat, je kunt alles lezen en gesprekken tussen andere mensen volgen. Dat is allemaal anders in een vreemde taal. Het Roemeens is ook nog eens een taal die moeilijk te leren is. Veel moeilijker dan het Noors of het Duits. Ik probeer de taal wel onder de knie te krijgen. Dat helpt je enorm in het dagelijks leven. Voor gedetineerden geldt dat ook. De situatie van je detentie kun je niet veranderen, het gemak waarmee je erin beweegt wel! Dat neemt trouwens niet weg dat het voor gedetineerden in Roemenië prettig is af en

Hoe heb je je voorbereid op dit werk? Ik heb nét een conferentie met collega’s uit andere Oost-Europese landen achter de rug. Daar heb ik veel van geleerd. De betrokkenheid was groot bij de mensen van het ministerie van Buitenlandse Zaken, van de reclassering, de ambassades en de vrijwilligers. We hadden het over het werk van Buitenlandse Zaken en Bureau Buitenland. Ook de WETS en de WOTS kwamen aan bod. Daarnaast ging het over de rol en de taken van de vrijwilliger, over wat je wel en niet kunt doen, en over wie wat doet in het land waar je vrijwilliger bent. We spraken bijvoorbeeld over je aanpak. Ik denk zelf dat het goed is die altijd af te stemmen op de situatie. Heeft iemand bewust en uit vrije wil de wet overtreden en gokt hij erop dat hij hier wel mee wegkomt? Of gaat het om iemand met schulden die uit wanhoop de fout in gaat. Met de een voer je een ander gesprek dan met de ander. Wél heel goed is het te beseffen dat niet jij de tere ag e rugkeer van de gedetineerde d it a r e n o p r t ik e l? voorbereidt, maar dat hij of schr ijf o zij het zelf moet doen. ■ n s!

comeback • nummer 4 • 2018

21


s p o rt

Oranje op weg terug

Uitdager voor Kramer Patrick Roest is de man van het World Cup-kwalificatietoernooi. De 22-jarige schaatser boekte op de 10 kilometer zijn derde zege in Thialf door ruim 33 seconden van zijn persoonlijk record af te halen. De wereldkampioen allround verkeert in de vorm van zijn leven, want ook de 5 kilometer van vrijdag (in een nieuw baanrecord) en de 1.500 meter won hij in een persoonlijk record. Zijn prestatie op de 10 kilometer was misschien wel het indrukwekkendst van de drie, gezien zijn bescheiden pr en het feit dat het in het verleden zeker niet zijn favoriete afstand was.

Epke vliegt naar goud Het Nederlands elftal in actie tegen Duitsland

Het Nederlands elftal is twee plaatsen gestegen op de FIFA-wereldranglijst van oktober. Oranje is nu de nummer vijftien. Nederland won de Nations League-wedstrijd in Amsterdam tegen Duitsland knap met liefst 3-0 en speelde een paar dagen later de oefenwedstrijd in Brussel tegen België verdienstelijk met 1-1 gelijk. Oranje ging op de FIFA-ranking Mexico en Zweden voorbij. Nederland won voor het eerst sinds november 2002 weer eens van Duitsland en bovendien werden onze oosterburen nooit eerder met zo'n ruime marge verslagen. De ploeg van bondscoach Ronald Koeman steeg daardoor naar de tweede plaats in groep 1 van divisie A en heeft nog een kans om als eerste te eindigen en daarmee een plek in de finaleronde te bewerkstelligen. Bondscoach Ronald Koeman vindt het ondanks de 3-0 overwinning op Duitsland nog veel te vroeg om te zeggen dat het Nederlands elftal ’weer helemaal terug’ is.

'Of we terug zijn? Het is maar net wat je daar onder verstaat', aldus Koeman in de Telegraaf. 'We zijn bezig om ons te plaatsen voor het EK in 2020. Pas als we daar staan én daar ook presteren, kun je zeggen dat we terug zijn.' Multicultureel Het Oranje dat van Duitsland won is het meest gevarieerde Nederlands elftal ooit volgens de Volkskrant. Nederlanders uit alle windstreken halen Oranje. Het is een sportploeg van migrantenkinderen. Van de 24 spelers in de selectie die met 3-0 won van Duitsland in de Nations League, heeft de helft (12) minimaal één ouder van buitenlandse afkomst: uit Suriname, Ivoorkust, Curaçao, Dominicaanse Republiek, Ghana, Nigeria, Kaapverdië of Aruba. In het basiselftal speelden zes migrantenzonen, bij het eindsignaal stonden er zeven in het veld, in totaal kwamen er negen in actie.

Hij heeft voor de derde keer in zijn loopbaan de wereldtitel veroverd op de rekstok. Epke Zonderland maakte bij de WK turnen in Doha veel indruk en kwam met een vlekkeloze oefening tot een score van 15,100. Zonderland maakte indruk met twee combinaties van twee vluchtelementen. In 2013 en 2014 won Zonderland ook WK-goud op de rekstok. Zes jaar geleden kroonde hij zich tot olympisch kampioen. De Nederlander nam in de finale een stuk meer risico dan in de kwalificaties, toen hij maar één combinatie van twee vluchtelementen uitvoerde en uitkwam op een score van 14,400. Zonderland kent een mooi jaar, want naast zijn gouden medaille op de rekstok studeerde de Fries af als arts en werd hij onlangs vader van een zoon. Hij mocht een dag later naar de WK afreizen zodat hij nog een dag langer bij zijn vrouw en kind kon zijn.

Epke Zonderland

Eigenaar Leicester City komt om Bij een helikopterongeluk bij het stadion van Leicester City zijn alle vijf inzittenden om het leven gekomen. Een van de doden is de Thaise eigenaar van de club, Vichai Srivaddhanaprabha. De helikopter was opgestegen vanaf de middenstip en stortte even later neer op een parkeerplaats. Vichai Srivaddhanaprabha kocht Leicester City in 2010 en in 2016 werd de club verrassend landskampioen. In een tweet laat de club weten dat Leicester City onder de leiding van Srivaddhanaprabha een echte familie werd meldt de NOS.

22

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018


s p o rt

phillip Cocu moet vertrekken Phillip Cocu is al na drie maanden ontslagen bij Fenerbahçe. Het ontslag van de trainer die bij PSV zo succesvol was, hing al langer in de lucht volgens Omroep Brabant. Cocu had het bij de Turkse club van begin af aan niet makkelijk. Cocu kwam in Turkije in een heksenketel terecht. De 50.000 fans die wekelijks in het stadion zitten, zijn bloedfanatiek en snakken naar een kampioenschap. In Turkije en daarbuiten heeft de club miljoenen fans. De directie aarzelt niet om trainers die slecht presteren de laan uit te sturen. Sinds 2008 stonden negen trainers (inclusief Cocu) aan het roer.

Oranje podium Anna van der Breggen is voor het eerst wereldkampioen wielrennen geworden. De Nederlandse reed in haar eentje in de wegwedstrijd naar het goud in het Oostenrijkse Innsbruck. De 28-jarige Van der Breggen veroverde wel al zeven WK-medailles, maar mocht nog nooit eerder de regenboogtrui om de schouders trekken. Annemiek van Vleuten had eerder al haar wereldtitel op de tijdrit geprolongeerd. Anna van der Breggen en Ellen van Dijk zorgden voor een volledig Nederlands podium in Innsbruck. Van Vleuten was met 34.25 ruim sneller dan Van der Breggen (34.54) op het 27,7 kilometer lange parcours. Vorig jaar bij de WK in het Noorse Bergen legden zij ook al beslag op de eerste twee plaatsen. Tom Dumoulin is er niet in geslaagd zijn wereldtitel tijdrijden te prolongeren. De 27-jarige Nederlander werd verslagen door de Australiër Rohan Dennis en moest genoegen nemen met zilver. Dumoulin legde het 52,5 kilometer lange parcours af in een tijd van 1:04.23 en was daarmee 1 minuut en 21 seconden langzamer dan nummer één Dennis (1:03.02). De strijd om het zilver was spannender. Dumoulin was op de finish slechts een halve seconde sneller dan de Belg Victor Campenaerts (1:04.24), die dus brons pakte.

Max Verstappen viert zijn overwinning in Mexico

Verstappen wint gp mexico Max Verstappen heeft met overmacht de Grand Prix van Mexico op zijn naam geschreven. Verstappen greep bij de start de leiding en reed onbedreigd naar de zege op het Autódromo Hermanos Rodríguez. Vorig jaar wist de coureur van Red Bull de race in Mexico ook al te winnen meldt Nu.nl. Het is de vijfde Grand Prix-zege in de carrière van de 21-jarige Limburger. Hij was naast zijn twee zeges in Mexico ook al succesvol in Spanje (2016), Maleisië (2017) en Oostenrijk (dit jaar). Hamilton stelde net als vorig jaar zijn wereldtitel veilig in Mexico. Het is de vijfde wereldtitel voor Hamilton. Eerder was de Brit in 2008, 2014, 2015 en 2017 de beste. De 33-jarige Hamilton evenaart met zijn prestatie de Argentijn Juan Manuel Fangio, die in de jaren vijftig eveneens vijf wereldtitels verzamelde. Alleen de Duitser Michael Schumacher staat met zeven kampioenschappen nog boven Hamilton.

Kiki Bertens

Bertens in top 10 Anna van der Breggen

Kiki Bertens sluit haar succesvolle jaar af als de nummer negen van de wereldranglijst, haar beste ranking ooit. De 26-jarige Nederlandse begon het seizoen nog als mondiale nummer 31. Mede door drie WTA-titels (Charleston, Cincinnati en Seoel) en een kwartfinaleplaats op Wimbledon bereikte ze de top tien. Door een blessure bij Simona Halep mocht Bertens als de mondiale nummer negen meedoen aan de WTA Finals, het toernooi voor de beste acht tennissters van het jaar. Elina Svitolina, in de halve finale te sterk voor Bertens, schreef de WTA Finals op haar naam en klom daardoor van de zevende naar de vierde plek.

comeback • nummer 4 • 2018

23


g e e st e l i j k v e r z o r g e r

Mustapha Zoubir − Geestelijk Verzorger in marokko

Luisteren, niet oordelen Mustapha Zoubir is een van die vrijwilligers die al tientallen jaren gedetineerden bezoekt. Twee keer per jaar gaat hij alle gevangenissen van Marokko af. Als we elkaar spreken vertrekt hij over een paar dagen weer.

D

it werk doe ik omdat ik het graag doe’, zegt Mustapha Zoubir, Epafras’ geestelijk verzorger in Marokko. ‘Daarom houd ik het zo lang vol, al bijna twintig jaar. Ik weet nog hoe het begon. Tijdens een conferentie had ik mensen van Epafras ontmoet. Een christelijke stichting, ik ben zelf natuurlijk moslim. Maar we dachten hetzelfde. Dat was ook bij Epafras het gevoel. Toen ze niet veel later een probleem hadden met twee jonge gedetineerden in Marokko, vroegen ze of ik wilde helpen. Zodoende ging ik in 1999 samen met de

24

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

tekst & beeld:

Marjolein van Rotterdam

toenmalige directeur Joop Spoor, voor het eerst naar Marokko.’ Mustapha is intussen bijna gepensioneerd. Niet van het vrijwilligerswerk voor Epafras, wel voor zijn ‘normale’ werk bij justitie. Daar werkt hij ook als geestelijk verzorger. Ook al weer een hele tijd. Ooit kwam hij naar Nederland voor de liefde. Hij wilde bij het Nederlandse meisje zijn dat hij in Frankrijk had ontmoet. Hij verhuisde voor haar. Ze trouwden. Zij werd arts, hij ging werken bij een grote bank. Het was rozengeur en maneschijn tot zij ziek werd en later overleed. Op zijn werk liep net in

diezelfde periode ook niet alles even lekker. Het was de tijd van de grote bankenfusies. Ook de zijne ging in een enorme bank op. Hij ging op zoek naar ander werk. Zo kwam hij uiteindelijk terecht bij wat hij echt wilde: mensen helpen. 'Ik had in Marokko rechten gestudeerd, in Frankrijk economie, in Nederland later nog psychologie en theologie. Dankzij die laatste twee studies kwam ik bij Justitie terecht. Eerst als maatschappelijk werker, toen als afdelingshoofd, en uiteindelijk als geestelijk verzorger. Dat ben ik inmiddels 28 jaar. Kennelijk zit ik nu op mijn plek!’ Epafras had iemand nodig die de taal sprak, en levenservaring genoeg had om met gedetineerden overweg te kunnen. Het probleem dat speelde was een zaak van de twee jonge jongens . Een zaak die haast had. 'De jongens waren onschuldig. Het was een tweeling die op de verkeerde tijd op de verkeerde plaats was. Er was een dode gevallen. Zij waren toevallig in de buurt en kregen de schuld. Toen ik ze voor het eerst sprak waren ze al in grote moeilijkheden. In de gevangenis werden ze bedreigd en gepest. Geen van beiden sprak een woord Arabisch.'


g e e st e l i j k v e r z o r g e r

Zelf oplossen Mustapha was geknipt voor het werk bij Justitie. Hij gebruikte zijn kennis van de psychologie, en ontwikkelde wat hij noemt de agogische methode. ‘Het belangrijkste hiervan is dat de gedetineerden zélf met oplossingen komen voor hun problemen. Ik denk dat ieder mens het antwoord op zijn vragen weet. Ik help ze alleen onder ogen zien wat er loos is. Adviezen krijgen ze niet. Die geef ik nooit. Ik vraag niet wat ze heb-

wil zeggen: hij neemt geen openlijk initiatief. Hij wacht af. Terwijl hij afwacht en luistert, bedenkt hij hoe hij die persoon het beste kan begeleiden. 'Gesprekken beginnen vaak met een vraag. Niet van mij dus, maar van hen. Dat zijn meestal gewone dingen, over familie, hun strafmaat, soms ook over stress en rust. Later volgt er vanzelf meer. Ik ben geen imam. Een imam vertelt vooral wat mensen moeten, ik vraag wat iemand wil, wat het probleem is, luister en help ze te bedenken wat de oplossing is. Mijn doel is mensen onbeschadigd terug te krijgen in de maatschappij. Ik geef wat hulp, als een vader, of een leraar. Geef ze ruimte. Ik praat zo lang als nodig is. Maar ze moeten het zelf hun koers vinden. Waar het kan schakel ik de familie in.’ Dat gebeurde ook met de tweeling waarmee het allemaal begon. 'We zochten contact en de familie steunde hen, wat echt hielp! In families met een Marokkaanse achtergrond ligt dat soms moeilijk. Schaamte speelt een grote rol. Het is niet het geloof, maar de traditie en de cultuur. Die zijn hardnekkig. Soms is er een muur. Willen families niets meer te maken hebben met zonen die het verkeerde pad op zijn gegaan. Vaker willen ze wél contact. Als er vergeving is komt het met de jongens vaak goed. Veel problemen van gedetineerden gaan eigenlijk over eenzaamheid. Praten is moeilijk. Terwijl het voor hen juist goed is om te praten. Problemen moeten eruit.’ Met Mustapha praten ze. Maar lang niet altijd meteen. ‘De Nederlanders vaak wel. Maar andere groepen, zoals de jongens met een Marokkaanse achtergrond, hebben daar meer moeite mee. Om die aan het praten te krijgen is veel, heel veel geduld nodig. Je moet eerst het vertrouwen winnen.

‘Advies geven doe ik niet. Het gaat erom dat gedetineerden zélf de oplossing vinden’ ben gedaan, vraag niet welk geloof ze hebben. Ik hoef niets te weten. Mijn doel is: luisteren, niet oordelen. En ja, dat is soms niet gemakkelijk. Ook niet voor mij!’ De methode bleek ook perfect te zijn voor Nederlanders die in Marokko in de gevangenis belanden. Soms komt hij in actie, als iemand diabetes heeft en medicijnen heeft bijvoorbeeld. Dan stapt hij naar de directeur. Maar bij voorkeur doet hij niets. Dat

Pas dan openen ze hun hart. Ze vertrouwen je niet snel, wat ik ook begrijp. Ze zitten in een omgeving vol wantrouwen. Ze spreken vaak de taal niet en moeten zich aanpassen aan een nieuw, hard bestaan.’ Verbeteringen 'De situatie in de Marokkaanse gevangenissen is de laatste jaren overigens wel iets aan het verbeteren. Als ik nu mijn ronde

maak, zie ik plekken in de gevangenis waar de gedetineerden cursussen kunnen doen, of kunnen werken. In Marokko was het regime in de gevangenis heel lang autoritair. Nu zie je directeuren die zich ontwikkeld hebben en bewakers met begrip. Ook zijn er minder Nederlanders. Een paar jaar geleden waren het er nog 70 tot 80, nu zijn het er 37.’ Ook in Nederland ziet Mustapha veranderingen. ‘Aan de ene kant ben ik hoopvol. Het gaat beter. Veel jongeren met een Marokkaanse achtergrond voelen zich thuis in Nederland. Ik zie minder mensen die worstelen met twee sporen in hun ziel. Tegelijkertijd groeit de hebzucht en de ongelijkheid. Nederland is materialistisch. Jonge jongens gaan daarin mee. Ze hebben geld nodig. In de Nederlandse samenleving is er vaak niets voor ze. Stel je bent een jongen van 18, je vader heeft een bijstandsuitkering en jij komt ondanks je diploma’s niet aan de bak, wat denk je dan dat er gebeurt?' Niet zo gek, wil hij maar zeggen, als zo’n afgewezen kind dan een keer de fout ingaat. 'De regering zou moeten zorgen voor werk. Of desnoods een beetje zakgeld.’ Trauma’s kunnen slijten. Het kan goedkomen met jongens die het verkeerde pad zijn opgegaan. 'Net zoals trauma’s bij iedereen kunnen slijten. Die eerste tweeling in Marokko was zwaar beschadigd geraakt in de gevangenis. Maar de jongens kregen gratie en kwamen terug naar Nederland, en het gaat nu weer goed met ze, al een hele tijd. Ze zijn allebei getrouwd en hebben een baan.’ Als hij weer terug is uit Marokko belt hij nog even. ‘Dit nummer van Comeback gaat over familie hè’, zegt hij. ‘Dan is het misschien goed te weten dat iedereen, alle gedetineerden die ik sprak, hebben gevraagd of ik contact op wil nemen met hun familie? Ze krijgen in Marokko maar een paar belminuten per week en moeten natuurlijk ook met hun advocaat of de ambassade spreken. Maar iedereen wil dus graag contact.’ ■ Iedere gedetineerde kan re ag e d it a r e n o p bezoek ontvangen van r t ik e l? Epafras. Wil je dat ook? schr ijf o n s! Stuur dan een brief zonder postzegel naar Epafras, Antwoordnummer C.C.R.I. 9804, 3500 ZJ Utrecht, Nederland.

comeback • nummer 4 • 2018

25


v r aag e n ant woo r d

Hulp aan gedetineerde en achterblijvers

Ditmaal bestaat ons artikel niet zoals gewoonlijk uit een vraag en antwoord rubriek, maar sluiten wij aan op het thema van deze Comeback: familie. Wat kan Stichting PrisonLAW voor je familie- en vriendenkring hier in Nederland betekenen?

W

ellicht ten overvloede, maar Stichting PrisonLAW is een onafhankelijke Nederlandse stichting die Nederlandse gedetineerden in het buitenland voorziet van juridisch advies. Dit advies bestaat uit het verlenen van juridisch bijstand voor inhoudelijke strafzaken (in eerste en tweede aanleg), waarbij wij samenwerken en in overleg treden met de lokale advocaat. Daarnaast bieden wij begeleiding bij speciale procedures op het moment dat zich hierin problemen voordoen. Je kunt hierbij denken aan WETS-

26

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

of WOTS-procedures waarbij niet aan de voorwaarden wordt voldaan (geen binding met Nederland of onvoldoende strafres-

Natuurlijk zijn wij er specifiek voor de verdachte/gedetineerde, dit wil echter niet zeggen dat wij niet zien hoeveel impact het

Het heeft een enorme impact als er een familielid in het buitenland vast zit tant) of procedures omtrent de kwijtschelding van een geldboete of het indienen van verzoekschriften voor o.a. strafvermindering of gratie.

heeft voor de familieleden en vrienden die thuis achterblijven. Vandaar dat we ook contact houden met de achterblijvers en verlenen wij informatieve en juridische bij-


v r aag e n ant woo r d

stand aan hen. Hierbij dienen wij wel op te merken dat wij in principe enkel contact onderhouden met één contactpersoon (die als contactpersoon geregistreerd staat bij het ministerie van Buitenlandse Zaken) voor die verdachte/gedetineerde en niet met verschillende (contact)personen. Dit om verwarring en ruis in het dossier te voorkomen. stand van zaken Voor veel achterblijvers blijft het vaak onduidelijk wat er precies gaande is in de buitenlandse zaak van hun familielid (of vriend/vriendin). Hierin kunnen wij een rol spelen, omdat wij beter thuis zijn in het lokale strafrecht en wij kunnen overleggen met de lokale advocaat of met de buitenlandse autoriteiten. Hierdoor kunnen wij makkelijker uitleggen wat de stand van zaken is, maar ook wat de mogelijkheden of gevolgen kunnen zijn. Vaak is het zo dat de buitenlandse autoriteiten geen informatie willen delen met de achterblijvers. Lokale advocaten nemen er simpelweg niet de tijd voor. Dan is er natuurlijk ook nog vaak een taalbarrière waar gedetineerden tegenaan lopen. Onze rol hierbinnen is dat wij, middels de ondertekende machtiging van de cliënt, contact op kunnen nemen met de lokale advocaat of de lokale autoriteiten. Wij kunnen dan alle informatie en dossierstukken ontvangen en dit vervolgens in begrijpelijkere taal bespreken met de achterblijvers. Hierdoor weten zij beter wat de stand van zaken is en wat er mogelijk kan gebeuren. In plaats van veel ruis is er dan voor alle partijen een aanspreekpunt en die kan het dan met alle partijen in overleg treden. Contactpersonen kunnen bij ons op kantoor, indien nodig, een intakegesprek hebben waarbij rustig uitleggen wat de strafzaak in het buitenland inhoudt. Ook kunnen de contactpersonen ons per e-mailbericht of telefoon benaderen met hun vragen omtrent het dossier/de strafzaak. Een paar voorbeelden van zaken waarbij wij voor de achterblijvers een rol kunnen spelen zijn: • In sommige gevallen kan het zo zijn dat de aangewezen (pro deo) advocaat geheel niks van zich laat horen, terwijl er op korte termijn een zitting is. Wij kunnen dan op zoek gaan naar een nieuwe/ andere lokale advocaat, mogelijk binnen

ons eigen netwerk. Wij kunnen op voorhand geen garanties geven over de kwaliteit van de lokale advocaat, maar de advocaten waarmee wij zelf samenwerken zijn welwillend en thuis in het lokale recht. — Wij hebben recentelijk in Duitsland een zaak gehad waarbij de lokale advocaat zich kort voor de inhoudelijke zitting had teruggetrokken. De contactpersoon heeft toen direct contact met ons opgenomen.

tineerde, met de lokale advocaten en de nodige autoriteiten. Dit om de zaak in persoon met hen allen te bespreken en om de vragen die wij zelf of de achterblijvers hebben te bespreken. Wij kunnen dan preciezer in kaart brengen wat er nodig is voor de inhoudelijke behandeling van de zaak in eerste aanleg of voor de procedures die opgestart dienen te worden. Dit kunnen we eenmaal terug in Nederland bespreken met de achter-

En er is natuurlijk ook nog een taalbarrière waar tegenaan gelopen kan worden Wij hebben vervolgens een informatiepakket gestuurd aan zowel de verdachte als aan zijn contactpersoon en na het retour ontvangen van dit pakket hebben wij contact opgenomen met een Duitse advocaat binnen ons netwerk. Deze advocaat heeft diezelfde week een bezoek afgelegd aan de verdachte, waarna hij zich heeft opgesteld als advocaat en de stukken heeft opgevraagd. De week erna heeft hij alle processtukken ontvangen en doorgestuurd naar ons kantoor. Wij hebben vervolgens overleg gepleegd over de mogelijkheden en de week erna heeft de advocaat de verdachte verdedigd gedurende zijn strafzaak. Steeds hebben wij ons contact met de lokale advocaat besproken met de contactpersoon, dit zodat die precies wist wat er gaande was in de zaak van de verdachte. — In Thailand hebben wij een zaak waarbij onze cliënt in Nederland verblijft, maar nog in Thailand verdacht wordt van een strafbaar feit. Er was echter geen duidelijkheid over de stand van zaken, of de verdachte zich diende te melden en als hij dat deed, wat daarvan de gevolgen zouden zijn. Wij hebben toen met onze lokale contacten de desbetreffende politiemannen benadert en een lokale advocaat ingeschakeld. Via onze contacten en de advocaat is het duidelijk geworden dat als cliënt richting Thailand vertrok, hij daar direct in detentie zou belanden. Zodoende zijn wij nu druk bezig om deze zaak geseponeerd te krijgen terwijl cliënt gewoon in Nederland verblijft. • Tijdens onze dienstreizen plannen wij ook afspraken in met de verdachte/gede-

blijvers. Als er documenten of stukken nodig zijn vanuit Nederland dan trachten wij, tezamen met de achterblijvers, al deze documenten en stukken te verzamelen. • Op het moment dat het voor de achterblijvers onduidelijk is waar de gedetineerde op dat moment verblijft kunnen wij ook in contact treden met de buitenlandse autoriteiten of de gevangenis. Wij kunnen helaas niks veranderen aan de detentieomstandigheden, maar kunnen wel bepaalde verzoeken indienen namens de cliënt. informeren Verder is het een van onze kerntaken om de achterblijvers gerust te stellen en te informeren daar waar wij kunnen. Wij hebben geen resultaatsverplichting, maar een inspanningsverplichting. Dit houdt in dat wij op voorhand niet kunnen garanderen dat de gewilde uitkomst er komt, maar dat wij altijd ons best zullen doen waar wij kunnen. Het heeft vaak voor de achterblijvers een enorme impact als een familielid, vriend of vriendin in het buitenland in detentie verblijft, het land heeft vaak een ander rechtssysteem, slechte detentieomstandigheden en andere gebruiken. Wij proberen er dan op bepaalde vlakken zo goed mogelijk voor de achterblijvers te zijn met raad en daad op juridisch gebied. ■

Alan Binken & Marieke Paijens stichting prisonlaw

comeback • nummer 4 • 2018

27


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruitziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vastzitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vastzitten!

groeien Als eerste mijn complimenten aan Comeback, een welkome steun en afleiding voor ons Nederlandse gedetineerden in het buitenland. In 2016 ben ik aangehouden in Noorwegen met een drugstransport. Dezelfde avond ben ik ontsnapt uit een douanecellencomplex, bij deze ontsnapping brak ik mijn enkel na een sprong van een hoge brug in het ijskoude water. Na een lange tijd in het ijskoude water te hebben gelegen, heb ik nog uren op handen en knieën voortgekropen met natte kleding in de koude Noorse decembernacht. Uiteindelijk vond ik een caravan met daarin lucifers en heb de caravan gedeeltelijk opgestookt. Door mijn natte kleding en onderkoeling besloot ik in te breken in een nabij liggende woning om niet aan onderkoeling te sterven. In de woning vond ik kleding, maar ook de sleutels van een auto die daar in de garage stond. Met gestolen wagen ben ik zonder paspoort van Noorwegen door Zweden, Denemarken en Duitsland naar Nederland gereden. Bij aankomst in Amsterdam ben ik aangehouden bij het ziekenhuis. Na mijn arrestatie werd ik in het huis van bewaring in Zaanstad geplaatst. De Noorse justitie had een verzoek om uitlevering gedaan bij de Nederlands justitie. Bij het uitleveringsverzoek gaven de Noren de garantie dat ik kon terugkeren en de garantie dat ik bij terugkeer de Noorse straf naar een Nederlandse straf kan omzetten. Dus op voorhand had ik een WOTS regeling met omzetting. Nadat mijn uitlevering werd goedgekeurd, had ik omdat Noorwegen niet tot de Europese Unie behoort, de mogelijkheid om tegen mijn uitlevering in cassatie te gaan. Voordat de hoge raad in cassatie mijn uitlevering goedkeurde, had ik 19 maanden in een Nederlands huis van bewaring kunnen verblijven en deze tijd goed kunnen gebruiken om een hoop te regelen met familie en kinderen. Na 15 maanden werd ik uitgeleverd. En op het moment van schrijven zit ik 5 maanden in Noorwegen, ik zal ergens eind 2018 voorkomen. Ik verwacht een eis van 12 jaar. In Nederland zal dit feit misschien 5 jaar hebben opgeleverd. Nu zou je denken, van 12 naar 5 jaar straks bij omzetting is een goede zaak, maar mijn Nederlandse advocaat vertelde mij dat er rekening wordt gehouden met internationale gevoelens, dus dat ze nooit helemaal naar de Nederlandse straf gaan. Eigenlijk ben ik benieuwd: zijn er mensen die ervaring hebben met de straffen die gehanteerd worden bij een WOTS met omzetting? En dan met name bij recente zaken, want de grote strafkortingen van jaren terug, dat is niet meer (heb ik gehoord). De gevangenissen in Noorwegen zijn goed, je zit in 1 persoonscellen, de luchtplaatsen zijn groot en je kunt redelijk goed sporten en studeren. Het contact met familie is zeer beperkt, 20 minuten per week bellen in het Engels, zodat ze live kunnen meeluisteren. Ik gebruik mijn tijd binnen zo verstandig mogelijk. Ik ben mij aan het verdiepen in het Zenboeddhisme, kwam in aanraking met Zendboeddhist in het huis van bewaring in Nederland. Door middel van meditatie kun je observeerder worden van je gedachtestroom en zien dat jij je gedachten niet bent en zo uit negatieve gedachtestromen stappen. Boeken als: Alle dagen Zen van Yoko Beck en Verslaafd aan denken van Jan Geurtz zijn erg behulpzaam. Ik zou willen afsluiten met een uitspraak: 'Alles wat ons overkomt, moeten wij zien/gebruiken als een kans om te groeien.' Vriendelijke groet aan alle lezers en medewerkers van Comeback

M

• noorwegen

P.S. Het lijkt mij leuk om te corresponderen met Nederlanders die over de hele wereld gevangen zitten, man of vrouw.

28

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018


brieven

mijn eerste gedicht De avond hangt als een lijkwade, Over mijn verkilde schouders. Door de vensters van mijn hoofd Kijk ik een zwarte nacht binnen. Mensen hebben zich teruggetrokken In hun versteende holen En zoeken warmte. Bij elektrisch licht en elkaar En ik...? Ik denk aan jou! De aarde raast met ongekende snelheid, Door een leeg heelal, op weg naar een nieuwe eeuwigheid. Stemmen van gemartelden Schreeuwen als in Dante’s Infertno Met uitgestrekte tongen en afgesneden geslachtsdelen. De grijze meerderheid denkt niet gezien te worden En nemen met hun vrije hand een bek vol chips. En ik...? Ik mis jou! Gadegeslagen door Ufo’s en satellieten Weten wij ons bespied in iedere handeling Terwijl u de liefde of de haat bedrijft Zitten grijze mannen in witte jassen Uw woorden op te nemen Omdat immers alles wat u zegt, Tegen u gebruikt kan worden En ik...? Ik hou van jou! Gevangenissen vol – beest – mensen Ziekenhuis vol. Mens – beesten. Straten vol met legen ogen Stukken blik op weg, Naar nóg één doel. Maar kijk... Alwéér een regensnoet. Met woorden die reeds zijn verworden Vóórdat zij waren uitgesproken En ik...? Gebroken. Weet niets meer te zeggen dan... God! Mijn God... Waarom? Heb je mij verlaten? R•

overleven Ik ben door Nederland uitgeleverd aan Finland maar heb eerst ruim twee maanden in PI Zaanstad gezeten, achteraf een paradijs om vast te zitten. Alles wat je nodig hebt is daar. Werk, telefoon op de cel, douche, magnetron. Alles modern en nieuw. Ongelofelijk als ik eraan terugdenk nu ik in Finland zit. Hier is het echt geen pretje, heb maanden in volle beperking gezeten in de zwaarst bewaakte gevangenis van Finland. In een cel met 2 deuren, een gewone deur en een ijzeren deur. 23 uur op cel. Een uurtje luchten in een kleine kooi. De bewakers mogen niet met je praten. Ik werd elke dag van cel gehaald en naar de rechtbank gebracht. Ik heb een eis van 10 jaar gekregen, moest 5 maanden wachten op de uitspraak en heb nu 8 jaar gekregen voor 10 kilo amfetamine maken en verzenden. Ik snap nu waarom de drugs hier zo duur zijn. De straffen zijn hoog en iedereen wordt gepakt. Na 3 maanden is mijn beperking opgeheven en ben ik overgeplaatst naar een iets betere gevangenis waar ik nu ook werk. Man, dat was echt super, de dagen vlogen voorbij. Maar door een klein opstootje over de telefoon, er is hier maar een telefoon op een afdeling voor zo’n 25 man, ben ik weer overgeplaatst naar een gesloten afdeling. Weer 23 uur op cel, echt verschrikkelijk. Je hebt hier niks op cel. Geen koelkast, geen magnetron, helemaal niks. Alleen een bed en een tv met 3 zenders in het Engels. De mentaliteit van de Finnen is echt harteloos. Ze geven niks om je en spreken zeer gebrekkig Engels. Bezoek is hier achter glas. De gevangenen met een Fins paspoort zitten op een andere afdeling, waar ze alles hebben en de deur de hele dag open is. Omdat ik uit Nederland kom, en voor een drugszaak zit, doorzoeken ze twee keer per week mijn cel met drugshonden. Soms midden in de nacht. Het is hier echt elke dag overleven en hopen dat ik zo snel mogelijk terug naar Nederland kan. Gelukkig heb ik een terugkeergarantie en moeten beide landen instemmen met mijn komst naar Nederland. Voor de rest wil ik iedereen sterkte wensen. Het is niet gemakkelijk zo ver van je familie en vrienden te zitten. Laat het gajes niet van je winnen.

frankrijk

O•

finland

comeback • nummer 4 • 2018

29


brieven

Schrijven helpt Ik schrijf jullie omdat ik mijn eerste magazine van jullie heb mogen ontvangen. Daar ben ik heel blij mee! Ik zit al maanden in Engeland vast in voorarrest. Ik verblijf in een streng beveiligde gevangenis en heb geen vrijheid. Ik zit bijna 24 uur per dag in mijn cel. Ik heb het gevoel dat ze je vergeten . Ik ben al sinds mijn komst niet buiten geweest en ze laten je weinig tot nooit douchen. Het eten is hier een drama, ze gooien alles er maar door elkaar. Ik was zo blij met de Comeback die ik heb mogen ontvangen. Zo las ik dat schrijven zou helpen…. Nou ben ik geen ster in het schrijven, maar het helpt mij zeker! Zo kreeg ik na maanden weer contact met mijn vriendin en familie. Ik schrijf elke week brieven naar familie en vrienden en het is een verrassing wat je terugkrijgt. Wees zuinig op wat je hebt en onderhoud het contact goed, je hebt ze nodig! Op mijn delict ga ik niet verder in, maar blijf ver uit de buurt van drugs. Die maken alles kapot!

R

• Engeland

heb geduld Ik wilde graag reageren op A. die in Zweden zit en in Comeback nr. 2 stond van dit jaar. Natuurlijk is het net zo goed voor anderen die er wat aan hebben J Ik zit zelf ook in detentie in Zweden, heb mijn straf geaccepteerd en wacht ook om naar Nederland te gaan. Als je straf onherroepelijk is verklaard, vertel dan aan de directeur van de ‘Haklet’ waar je zit dat je overplaatsing naar Nederland wil. Die stuurt een email met al je gegevens naar het hoofdkantoor van 'Kriminalvarden' in Zweden. Heb je meer dan 4 jaar gekregen in Zweden, dan ga je altijd eerst naar – zoals hier genoemd – 'Kumla', bij alles daaronder naar 'Anstalten'. Je moet altijd 3 weken wachten voordat ze je aanvraag behandelen want je hebt altijd 21 dagen om je aanvraag terug te trekken. Schrijf ondertussen ook een brief naar de IOS in Den Haag (Postbus 30132, 2500 GC Den Haag). Met daarin je persoonlijke gegevens, waar je zit op dat moment, wanneer je zaak onherroepelijk verklaard is, en door welke rechtbank. Ik heb zelf de reden waarom ik naar Nederland wil er ook bij gezet! Nederland (de IOS) kan niets voor je doen voordat Zweden de papieren heeft opgestuurd. Als de IOS je papieren heeft, gaat het naar de rechtbank in Arnhem. Die hebben 90 dagen en die dagen gaan in op het moment dat Nederland je papieren heeft. Nadat de rechtbank in Arnhem ernaar gekeken heeft wordt er een zogenoemd certificaat teruggestuurd naar Zweden. Daarna ben je eigenlijk binnen een maand terug in Nederland. Wel nog één ding: je moet echt heel veel geduld hebben in Zweden. Ik heb het geluk dat ik ook Duits en Engels spreek, wat het soms iets gemakkelijker maakt. Ik ben hier zelf al 10 maanden en wanneer dit in de Comeback komt al langer. Heb al op 6 verschillende plekken nu alweer geschreven en kan je zeker tips en info geven. Zit nu in Stockholm en weet niet of we via Epafras contact kunnen krijgen. Als jullie willen mogen jullie me altijd schrijven als je meer wil weten of het fijn vinden om met mij in het Nederlands te schrijven. Ik weet uit ervaring dat dit heel erg fijn kan zijn. Tip voor onze dierbaren thuis Zeg tegen je dierbaren thuis dat er een Facebook pagina is voor achterblijvers in Nederland. Mijn vrouw en moeder zitten daar ook op en het is een gesloten groep, alleen voor achterblijvers. Die daar ook over hun ervaring kunnen praten en hun hart kunnen luchten, plus informatie kunnen opvragen. Want onthoud dat het voor hen soms zwaarder kan zijn dan voor ons.

B

30

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 018

• zweden


sion.nl

d e c o m e b ac

k redactie

de bajesagenda

Agenda 2019

t verhaal

Geluk, gezon d en wijsheid vheid oor iedereen!

Agenda 2019

sion

brieven

De bajesagenda bestaat ruim 30 jaar. Rond de kerstdagen krijgen twintig tot dertigduizend gedetineerden dit bijzonder boekje, dat meer is dan alleen een agenda. ‘We maken de bajesagenda samen met gevangenen’, vertelt Jolanda Kromhout van Ark Mission. ‘Ze sturen ons gedichten, gebeden en andere teksten die hen aanspreken, om andere gevangenen te bemoedigen.’ Daarnaast zorgen de verhalen ook voor veel herkenning. De gedichten laten snel zien hoe zwaar het 2019 leven in detentie kan zijn. ‘Het is opvallend hoe persoonlijk de verhalen zijn. Je proeft de pijn; het verdriet en het gemis van de familie. Of het klemzitten, niet weten hoe het verder moet. Het zijn misschien geen echte dichters, maar de gedichten zijn wel hartsverhalen. Ik weet zeker dat andere gevangenen zich daarin zullen herkennen.’ Ruim dertig jaar geleden verscheen de eerste bajesagenda, opgezet vanuit Ark Mission met het Justitie Pastoraat. ‘We wilden de betrokkenheid met gevangenen vergroten en dit bleek een hele goede manier te zijn.’ Bijna een miljoen bajesagenda’s zijn in deze jaren gedrukt. ‘Voor een agenda ongehoord’, zegt ze. De agenda komt in 23 gevangenissen in Nederland terecht en ook wordt het boekje verspreid via Stichting Epafras en Exodus. In elke agenda staat naast de gedichten onder meer verhalen van gedetineerden, kun je in vijftien verschillende talen leren bidden, en vind je belangrijke adressen voor als je gevangen zit. Ook zit er een losse hoes bij, waar je bijvoorbeeld foto’s van de familie in kunt doen, of bijzondere knipsels die je wilt bewaren. Opvallend is ook dat er 20 lege pagina’s in zitten voor notities. 'Dat is heel bewust gedaan, omdat gedetineerden ons dat vroegen’, vertelt Jolanda. 'Deze agenda wordt gebruikt om afspraken op te schrijven, met bijvoorbeeld familie of begeleiders. Maar ze schrijven er ook belangrijke gebeurtenissen in, zoals dat hun kind moet afzwemmen of een toets heeft.’ De agenda is het enige dat de gevangenen met zich mee mogen dragen als ze de cel uit gaan. ‘Je had ook gedichten in een boekje kunnen drukken, maar een agenda gebruik je het hele jaar. Het wordt een soort dagboek.’

Agenda

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 4 • 2018

31


acht e r o p

column

Reynaldo Adames

Familieband tijdens bezoek ging ik altijd verzorgd naar de bezoekzaal. Achterblijvers zijn vaak geneigd om aan de hand van je uiterlijk te bepalen hoe het met je gaat. Afhankelijkheid Een van mijn valkuilen was dat ik op een gegeven moment juist weer te veel op mijn toenmalige vriendin ging leunen. Mijn afhankelijkheid was groter dan de relatie die we hadden. Ik vroeg te veel en was een last geworden. Als ze niet opnam, sprak ik haar er later op aan. Ik hield er geen rekening mee dat zij niet kon opnemen op momenten dat zij op school zat bijvoorbeeld. Ik blies te hard in het vuurtje dat we deelden. Ze was er klaar mee, en ik zag daardoor mijn dochtertje steeds minder.

Bij het begin van mijn detentie realiseerde ik me hoe ik de relatie met mijn naaste familieleden had verwaarloosd. Want mijn eerste telefoontje was niet naar de ‘vrienden’ die ik eerder had, maar naar mijn moeder. Tijdens het telefoontje voelde ik me schuldig en afhankelijk tegelijk. Maar ze was er voor me, en ze zou er ook zijn in de periode daarna. Toen besefte ik nog niet dat het een begin zou zijn van een relatie die hechter zou zijn dan ervoor. Ik had niks meer te verbergen en zo viel er een last van mijn schouders. Afstand Sommige gedetineerden kiezen er namelijk voor om zich tijdens hun detentie te verbergen. Ze houden afstand omdat ze niet lastig willen zijn. Of misschien vanwege schaamte en schuldgevoelens. Maar afstand is iets wat ongemerkt steeds groter kan worden. En hoe groter de afstand wordt, hoe lastiger het is later weer dichterbij te komen. Vastzitten doe je niet alleen. De ander ‘zit’ ook mee. Door het contact te onderhouden help je elkaar door de detentie heen. Ik probeerde om zoveel mogelijk te schrijven. Het gaf me de gelegenheid om mijn woorden te wegen en mijn gevoelens beter uit te drukken. En

de rechter

Vaderdag Dat zorgde uiteindelijk voor een van de pijnlijkste momenten die ik ooit heb meegemaakt. Tijdens Vader-Kind Dag bracht mijn ex-vriendin mijn dochtertje. Ik liep heel blij naar haar toe, stak twee handen uit om haar op te tillen: 'Kom bij papa.' Maar ze nam een stap terug, haalde ferm uit en zei: 'Jij bent niet mijn papa, ik heb al een papa!' De grond zakte onder mijn voeten vandaan. Terug in mijn cel dacht ik dat ik het voor eeuwig had verpest met mijn dochter. Toch liep het anders. Het was een keiharde confrontatie met de gevolgen van mijn detentie en mijn gedrag, maar ook het begin van een hechtere band met haar. Ik vroeg mijn moeder en zus om ook mijn dochter mee te nemen als zij op bezoek kwamen zodat ik haar vaker zou zien. En ik bleef haar schrijven en tekeningen sturen. En op een dag lag er een kaart op mijn cel: 'Fijne Vaderdag!'

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

jesse van muylwijck

Comeback 4 2018  
Comeback 4 2018  
Advertisement