Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

wet taaleis

n u m m e r 4 • 2016

Investeren in persoonlijke relaties Contact met lokale instanties is essentieel in Zuid-Amerika

eten in de bajes Wat kan je doen om je gevangeniseten wat op te krikken?

blijf in contact

Elk mens heeft behoefte aan steun


p u zz e l

K IJ I E E T M K A P I K S A S

O S T U M S IJ L E H C A K K K

N H T O M IJ S B A A N O I N L

I U N A P O E T R A U B L L E

N T S R R S L T T D R S I A M

L N F R E T T A B I E T F A E

A S E E R R P U L K K U T J D

T N E E O I I R H S N I S S A

S E R H R E O IJ O K O F R L L

I R S G N S R O R B D S E E O

R T S R O V L S D E L N K E C

K I U D S R A A J W U E I N O

S G T IJ Z E L E G E P E M W H

IJ W R U U G T N U P L U N E C

woordzoeker

L A A R Z E N E T N A W H D N

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 21).

© www.puzzelpro.nl

3

6 1 5 2 4 6 8 3 1 3 7 9 2 5 4 8 9 3 1 6 8 9 3 5 1 4 6 8 1 7 4 3 5 2 1 7 9 6 7 9 4 8 3 5 7 1 4 1

4 2

4 6 7 5

2

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

5 4 2

4 3 9

2 7

1 5 9 2 6 3

6 7 1 8

7 5 1

3 1 7 9 6 2 1 3 7 3 9 6 5 4 2 9 8 9 3 1 3 4 3 4 1 5 1 8 6 7

9 7 9 4 6

4 1

9 6 3

6 3

6 9 7

5 8

4 3 2 8 1 3

9

BUIEN CHOCOLADEMELK DONKER DOOI GLAD GUUR HUTSPOT KACHEL KERST KOUD LAARZEN NEERSLAG NULPUNT PEGEL PEKEL SFEER SHORTTRACK SJAAL SKIBRIL SKILIFT S K I PA K SLALOM SLEE SNERT S TA R T P R O B L E M E N STUIFSNEEUW VORST WANTEN WIND IJSBAAN IJSHUT I J S K R I S TA L IJSMUTS IJSVRIJ IJZEL

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waar een aantal reeds ingevulde getallen staan. Je dient de overige vakjes in te vullen op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Je hebt net de vierde Comeback van 2016 opengeslagen. We naderen alweer het einde van het jaar. Hoewel de temperatuur in Nederland anders doet vermoeden, is de wintertijd ingegaan en worden de dagen korter. Er is veel over dagen in de gevangenis te zeggen, maar niet dat ze kort zijn. Onzekerheid over het vonnis, zorgen om thuis, verveling, de taal niet spreken, weinig privacy… Gedetineerd zijn is zwaar! Toch zal je jezelf staande moeten houden. Vanuit Nederland helpen we je daar graag bij. Niet door alles voor je op te lossen, want dat kunnen we niet. Maar wel door je te laten zien wat je allemaal zelf kunt. Ook al zijn de omstandigheden nog zo moeilijk. In deze Comeback staat onder andere een artikel over nieuwe zorgactiviteiten die daarvoor door Reclassering Nederland ontwikkeld zijn. Ze helpen je deze donkere periode in je leven door te komen. En je zo goed mogelijk voor te bereiden op het leven na de gevangenis. Ook door het contact met de mensen in Nederland te onderhouden. Want jij hebt hen niet alleen nodig; zij jou ook! PrisonLAW, Epafras en Reclassering Nederland hebben hun krachten en betrokkenheid weer gebundeld om tot dit mooie magazine te komen. We hopen dat het je afleiding en leesplezier geeft. Voor het nieuwe jaar wensen we je veel kracht toe. En nieuwe inzichten. Want vergeet niet: vandaag is het begin van de rest van je leven!

eten in de bajes

04

nieuws binnenland geloof

07 10

blijf met elkaar in contact

12

nieuws buitenland interview frans driessen

14 16

f.c. de rebellen japan

18 19

advocatuur sport PrisonLAW in zuid-amerika wet taaleis

20 22 24 26

brieven achterop

27 32

Wat kan je doen om je gevangeniseten wat op te krikken?

De boodschap van het kerstverhaal is: we laten niemand zitten

Bureau Buitenland helpt je contact te houden met het thuisfront

Een verhaal over overleven op straat in Peru, zonder geld en papieren

Gevangenissen eisen zware tol

Voor een bijstandsuitkering moet je goed Nederlands spreken

Marjolein Groot Hoofd Bureau Buitenland Reclassering Nederland

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Pieter Visschers Redactie Hester Otter, Laurie Treffers Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Hans van Kooten & Peter van den Hoogen / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Wendy Jansen / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Druk GrafiServices Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 4 • 2016

3


h oo f da rt i k e l

Noedels zijn de nieuwe sigaretten Wie snakt er soms niet naar een portie boerenkool met worst, net zoals oma het vroeger maakte? Of naar een bord vol couscous met kip, kikkererwten en groenten? Of heerlijke noedels? Eten staat voor identiteit, warmte en gezelligheid. Wat kan je doen om je gevangeniseten wat op te krikken?

E

x-bajesklant John weet vanwege zijn diensttijd maar al te goed hoe belangrijk eten is. ‘Ik zat bij de marine en heb de Golfoorlog meegemaakt. Maaltijden zijn dan essentieel voor de sfeer. Je bent weg van huis en wilt eten wat je kent en wat je blij maakt.’ Al kijk je iedere dag verwachtingsvol uit naar wat er vandaag geserveerd wordt, het bajeseten is toch vaak teleurstellend is John zijn ervaring. ‘Voedsel in de Nederlandse gevangenissen bestaat uit een ‘tweevaksmaaltijd’, bijvoorbeeld rijst met bruine bonen, of uit een ‘drievaksmaaltijd’: wat vlees, aardappelen en groenten. Klinkt op zich goed, maar het zijn diep-

4

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

vriesmaaltijden die zo slecht bereid zijn dat er geen voedingswaarden meer in zitten.’ Maar het kan erger. In Amerika zijn de leefomstandigheden tegenwoordig zo slecht dat de sigaret als ruilmiddel van de eerste plek is verstoten door noedels. Niet omdat gedetineerden massaal gestopt zijn met roken. Nee, ze krijgen gewoon niet genoeg te eten aldus de Amerikaanse onderzoeker Michael Gibson-Light. Gibson-Light volgde een jaar lang zestig gevangenen en gevangenenbewakers. Volgens de onderzoeker klaagde de gevangenen steen en been over te kleine porties, de slechte smaak van het eten en het tekort aan voedingswaarden. ‘Daarom kan je tegenwoordig aan het aantal pakjes

noedels dat iemand in zijn locker heeft staan zien, hoe goed hij het doet,’ zegt GibsonLight in een interview met de Amerikaanse nieuwssite NPR. ‘De Aziatische snack is niet duur, lekker, calorierijk en te koop in de gevangeniswinkels.’ Vitaminetekort Geestelijk verzorger Leon beaamt dat het eten in Amerikaanse gevangenissen niet lijkt op wat je van huis uit gewend bent. ‘Ik bezocht een keer Nederlandse jongens in een gevangenis in Washington. Die zaten op de terroristenafdeling. Ik heb mensen nog nooit groen gezien, maar zij waren groen. Ze vertelden dat er soms glas in het eten zat. Of dat er, zonder dat je het weet, in het eten gespuugd werd om je dwars te zitten.’ Op ‘gewone’ afdelingen in andere Amerikaanse gevangenissen is het niet veel beter. ‘Eten was een big issue voor de Nederlandse


h oo f da rt i k e l

aan zijn culinaire lijdensweg stroopte hij de mouwen van zijn getatoeëerde armen op en begon met koken. ‘Wanneer je in de gevangenis zit is het bijna onmogelijk om goed te eten’, aldus Prodigy, voor wie gezond eten essentieel is omdat hij lijdt aan sikkelcelziekte. ,’In het eten dat ik kreeg zat maar één groene groente: groene bonen. En die werden maar één keer per week geserveerd.’ De rapper, inmiddels weer op vrije voeten, publiceerde onlangs hij zijn eigen gevangeniskookboek ‘Commissary Kitchen’. Het staat vol gerechten die gevangenis-prove zijn. Praktische tips krijg je er gratis bij. Zo is het ‘veel makkelijker je eten te snijden met een omgebogen deksel van een conservenblikje dan met een slap plastic gevangenismesje’. Ook in Nederland is een boek verschenen over gevangeniseten. Gedetineerde John Smeets laat zien dat je toch iets lekkers kunt maken, ook als je maar weinig ingrediënten hebt. Zijn recepten zijn verzameld in het boekje ‘Koken voor gedetineerden en mensen met een smalle beurs’.

gedetineerden die ik er sprak’, vertelt Leon. ‘De schijf van vijf kennen de Amerikanen niet om het zo maar te zeggen. De jongens gingen daarom maar veel sporten om het lichaam gezond te maken maar dat was niet genoeg. Er is een groot tekort aan vitaminen. Ze serveren daar bijvoorbeeld ‘chickenbeef’. De naam alleen al zegt genoeg. Het is een ondefinieerbare worst waar allemaal rotzooi in zit. Heel ongezond en wat je nu eigenlijk eet is niet meer te herleiden. Dat is psychologisch heel vervelend. Eten is nou eenmaal een deel van je identiteit, van wie je bent.’

Koosjer is top Voor wie geen keukenprinses is, is er nog een ander alternatief om de maaltijd wat op te krikken: religie. Leon legt uit hoe dat werkt: ‘Volgens de Joodse spijswetten moet wat je eet herkenbaar zijn. Je weet dus in ieder geval zeker dat je geen onherkenbaar stuk vlees op je bord krijgt. Koosjer eten is hierdoor populair in Amerikaanse gevangenissen.’ Ook in Nederland is het eten voor joden en moslims beter dan de reguliere hap vertelt John: ‘Halal eten smaakt lekkerder omdat het wat meer gekruid is. Maar verder zitten er weinig extra voedingsstoffen in. Koosjer eten is een heel ander verhaal. Ik heb van die maaltijden geproefd en dat is echt een wereld van verschil. Die maaltijden zijn subliem.’ Zelf probeerde hij nooit om ‘koosjer’ te worden, in tegenstelling tot sommige van zijn medegevangenen. ‘Je moet dan

‘Wanneer je in de gevangenis zit is het bijna onmogelijk om goed te eten’ Schaamhaar in je eten Albert ‘Prodigy’ Johnson, van het legendarische New Yorkse rap-duo Mobb Deep zat jarenlang achter tralies vanwege illegaal wapenbezit. In een video op de site ‘hotnewhiphop’ vertelt de New Yorkse rapper over zijn top drie van ergste ervaringen met gevangeniseten. Het vinden van een lange schaamhaar in zijn pudding was voor de rapper het breekpunt. Om een einde te maken

de gevangenisrabbijn ervan kunnen overtuigen dat je ergens Joods bloed hebt. Niet iedereen, maar velen wel, konden daar een draai aan geven.’ Religiehoppen komt inderdaad voor vertelt Leon lachend. ‘Zeker rond de feestdagen. Voor het Suikerfeest worden mensen graag moslim en voor de kerst christen om daarna weer over te gaan op de koosjere maaltijden. Als geestelijk verzorger wil je toch open zijn voor kennismaking. ➔

Eten is macht Heb je toegang tot de gevangeniskeuken? Dan kan je dat veel macht opleveren, bleek onlangs uit een interview met ex-gedetineerde Steven. Hij hield in de bajes andere bendes in de gaten. Ook wist hij vechtpartijen te voorkomen. Hierdoor kwam Steven hoog in de ‘totempaal’, zoals hij het noemt. Enkele leden werkten in de keuken. Die stopten hem lekkernijen toe, vooral ingrediënten voor gerechten. Steven wist er heerlijke gerechten mee te maken. Niet onbelangrijk: zijn bende was dol op eten. Eten is ook een middel om anderen te troosten. Dat ontdekte Sharon, die een jarenlange gevangenisstraf in Brazilië moest uitzitten. In eerste instantie lijkt het moeilijk voor Sharon om contact op te bouwen met de andere gedetineerde vrouwen. Maar al snel is zij geen buitenstaander meer. ‘Dan zaten we met z’n allen gezellig in de cel tv te kijken’, zo vertelt ze. ‘Al begreep ik natuurlijk niets van die series die ze keken. De meiden probeerden me dingen uit te leggen. Ook kreeg ik heel veel koekjes, cake en fruit. Zomaar uit het niets! Ik denk dat ze medelijden met me hadden.’ Maar voedsel wordt niet alleen door gedetineerden onderling op verschillende manieren gebruikt. Ooit gehoord van ‘Nutraloaf’? Dat is wat Amerikaanse gevangenen krijgen als vorm van straf. Nutraloaf is een aan elkaar geplakte brei bestaande uit een slechte combinatie van verschillend voedsel. Het wordt aangeboden in plakken. In een YouTube-filmpje is te zien hoe gewone Amerikanen zo’n Nutraloaf proeven. Niemand krijgt ook maar één hap door z’n keel. ‘Dit is erger dan wat mijn hond krijgt’, zegt een proever. Een ander vindt het ‘crimineel om iemand zoiets verschrikkelijks voor te schotelen’. De maaltijd is omstreden, maar tot nu toe heeft alleen de staat New York besloten om Nutraloaf van het menu te schrappen.

comeback • nummer 4 • 2016

5


h oo f da rt i k e l

Recepten van Albert ‘Prodigy’ Johnson P’s Surprise Ingrediënten: Ramen noodles, Doritos met kaassmaak (kan je ook vervangen door Cheez-its of plakjes kaas), makreel of tonijn, hete saus. Prison Surprise is één van de meest legendarische gevangenismaaltijden. De Doritos lijken een beetje op een kaassaus wanneer je ze verkruimeld en mengt met de kokende noedels. Spoel de makreel of tonijn af en leg op de noedels.

eet je vrolijk Gezond eten heeft een goede invloed op de gemoedstoestand van gedetineerden. Ap Zaalberg promoveerde op het verband tussen gezond eten en geweld. Zaalberg, onderzoeker bij het ministerie van Veiligheid en Justitie splitste 221 gedetineerden van 18 tot 25 jaar uit acht penitentiaire inrichtingen in twee groepen. De ene groep slikte een tot drie maanden lang voedingssupplementen; de andere groep kreeg placebocapsules. Resultaat: jonge gedetineerden die extra vitamines, mineralen en vetzuren slikten waren minder betrokken bij incidenten dan gedetineerden die een placebo kregen. Justitie wil nog dit jaar starten met het aanbieden van de supplementen aan gedetineerden in zeven verschillende locaties.

6

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

P’s Surprise

P’s Prison Potstickers

‘Religiehoppen om beter eten te krijgen komt inderdaad veel voor’ We zijn gastvrij en daarbij hoort het eten.’ Op de gevangenisvloer zorgden deze bekeerlingen wel voor wat scheve ogen herinnert John zich: ‘Je maakt toch wel een beetje een spelletje van iemands geloof en dat werd door de ware christenen, joden en moslims niet altijd even positief ontvangen.’ Rottende tanden John, zelf voormalig chef kok, begrijpt wel dat mensen er alles aan doen om aan beter eten te komen. ‘Wie afhankelijk is van de reguliere hap is de klos. Heb je een beetje geld, dan koop je je eigen eten.’ Zo bestaat er achter de tralies ook de mogelijkheid om een heus koningsmaal te bereiden vertelt Leon. ‘Ik ging een keer op bezoek bij de gevangenis in Lelystad. Daar zaten topcriminelen. Van zo’n motorbende. Die hadden me toch een tafel gedekt. Aan die tafel zaten de leiders. Je kon aanschuiven, maar de laagste in rang niet. Die mochten alleen het eten aandragen. Dat zorgde voor een vreemde verhouding, want je steekt anderen de ogen ermee uit. Ik wist niet wat ik zag.’ Dat eten een machtsstrijd kan opleveren weet ook John. ‘Ik had een maat in de gevangenis die eerder vast had gezeten in Frankrijk. Daar vechten ze om de maaltijden omdat het eten uit één grote pan uitgeserveerd wordt. Men-

sen kunnen ervoor zorgen dat je niet bij die pan komt of dat je een minimale portie krijgt. Toen die maat net in Nederland aan was gekomen kreeg hij een angstige blik in zijn ogen rond etenstijd. Dat ging snel voorbij, want hier wordt het eten bij je deur uitgedeeld. Daarom spelen dat soort zaken hier gelukkig minder.’ Gedetineerden die honderd procent afhankelijk zijn van wat de pot schaft, herkende John al snel nadat hij in de gevangenis belandde: ‘Ze zien er een stuk ongezonder uit dan de rest en na anderhalf, twee jaar rotten hun tanden één voor één weg vanwege het gebrek aan voedingsstoffen.’ Als reiniger kwam John op alle gevangenisafdelingen. ‘Ik weet nog dat ik bij de langgestraften langs ging. Daar zaten mensen soms al vijftien jaar. Al die tijd hadden ze niets bijzonders gegeten. Ik vond dat echt te erg. Toen heb ik ervoor gezorgd dat alle ingrediënten die nodig zijn voor erwtensoep werden besteld. Daarmee heb ik vijftig liter snert gemaakt. Voor mij een kleine moeite, maar voor hen een groot ding. Het doorbrak de jarenlange sleur. De sfeer op de afdeling was daarna weken lang positief. Er was even geen onderlinge strijd en ruzie. Het effect was gigantisch.’ ■

Foto’s: Teddy Wolff en Caitlin Levin

P’s Prison Potstickers Ingrediënten: macaroni, een blikje gemengde groenten, boter, sojasaus, hete saus, zout. Een van de meer creatieve gerechten van Prodigy’s avonturen in de keuken. Warm een kop met macaroni in de magnetron op, net zolang tot de pasta zacht wordt en ‘looks like shit’. Maak hier kleine balletjes van en druk daar vervolgens je duim in zodat je kleine ‘zakjes’ krijgt. Een soort dumplings. Vul deze met de groente, hete saus en sojasaus. Smeer er wat boter overheen en toast ze drie minuten.

Albert ‘Prodigy’ Johnson


nieuws binnenland

Discussie Tweede Kamer: ‘Levenslang is onmenselijk’ Moet levenslang blijven bestaan, of is deze straf eigenlijk onmenselijk? Op 8 september discussieerde de Tweede Kamer over een plan van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) om na 25 jaar levenslange gevangenisvonnissen te herzien. Rechters zijn de laatste tijd terughoudend in het opleggen van levenslange gevangenissen, omdat ze vinden dat de straf in strijd is met de Europese mensenrechten. Nederland is een van de weinige Europese landen waar het vonnis levenslang betekent dat een gedetineerde ook echt levenslang vastzit, zo schrijft NRC. mensenrechten Afgelopen zomer bevestigde de Hoge Raad, de hoogste rechter van Nederland, dat de levenslange gevangenisstraf inderdaad in strijd is met Europese mensenrechten: ‘Levenslang kan niet worden opgelegd zolang er geen ‘reële mogelijkheid tot herbeoordeling is.’ Staatssecretaris Dijkhoff deed daarom in mei een voorstel waarmee het Nederlandse beleid nog net voldoet aan de Europese mensenrechten, vooral om te voorkomen dat rechters de straf niet meer opleggen. Na 25 jaar kunnen levenslang gestraften een reïntegratieplan aanvragen bij een adviescollege. Vervolgens wordt er een psychologische test gedaan en gesproken met nabestaanden en slachtoffers. Als het reïntegratieplan goed verloopt, kan de staatssecretaris beslissen of de gedetineerde vrijkomt of niet. reintegratie Begin september vond een debat over het voorstel plaats in de Tweede Kamer. Een kleine minderheid vindt het maar vreemd dat een politicus mag beslissen of iemand vrijkomt of niet. Deze partijen vinden dat een onafhankelijke rechter of college het besluit moet maken. Ook vinden zij dat al veel eerder aan een reïntegratieproces gewerkt moet worden. Criminologe Marieke Liem vertelde aan de Volkskrant dat lange celstraffen boven de acht jaar sowieso averechts werken. Na die periode heeft de gedetineerde al bijna geen contact meer met familie en vrienden, waardoor hij na vrijlating eerder opnieuw de fout in gaat. Ondanks de meerderheid in de Tweede Kamer blijft Dijkhoff voorlopig beslissen over een mogelijke vrijlating van levenslang gedetineerden. Een wetswijziging zou volgens hem te lang duren.

Kwart taakstraffen niet uitgevoerd

Een kwart van de mensen die veroordeeld zijn tot een taakstraf, heeft deze vorig jaar niet uitgevoerd. Ze komen helemaal niet opdagen of worden weggestuurd omdat ze zich agressief gedragen, blijkt uit cijfers van Reclassering. Volgens Het Parool hebben in 2015 bijna 11.000 mensen hun taakstraf niet gedaan. Dit is meer dan 25 procent van de in totaal 42.400 mensen die een taakstraf toegewezen kregen. Het is een kleine groei ten opzichte van 2013: toen werd 20 procent van de taakstraffen niet uitgevoerd. Volgens de reclassering laten

drugsdealers, inbrekers en fraudeurs vaker niets van zich horen na hun veroordeling. Ze reageren niet op brieven van de reclassering. Vervangende celstraffen die de taakstrafweigeraars krijgen, worden vaak ook niet uitgezeten. Sjef van Gennip, directeur van Reclassering Nederland, zegt daarover in de Amsterdamse krant: ‘Het is ongelofelijk belangrijk dat deze vervangende celstraffen worden uitgevoerd. Als een werkstraf mislukt, moet het OM daar snel actie op ondernemen. Daders mogen hun straf niet ontlopen.’

Allochtoon vaak ten onrechte gecontroleerd

Allochtonen worden in Nederland vaak ten onrechte gecontroleerd door de politie. In ruim veertig procent van de aangehouden allochtonen, houdt de politie een persoon van kleur aan zonder gegronde reden. Dit blijkt uit een rapport van onderzoeksprogramma Politie & Wetenschap, dat begin oktober verscheen. De onderzoekers liepen een half jaar mee met vier politieteams. Zij kwamen tot de conclusie dat een op de drie controles van de politie gedaan wordt omdat de agent strafbaar gedrag vermoedt. De helft van die controles wordt uitgevoerd op allochtonen, zo bericht NOS. Etnische minderheden worden er veel vaker uit gepikt dan autochtone Nederlanders. In 40 procent van de gecontroleerde allochtonen was de controle niet

gebaseerd op een rechtvaardige reden, zoals bijvoorbeeld iemand die zich verdacht gedraagt. Volgens onderzoeker Wouter Landman is het riskant dat juist allochtonen zonder reden gecontroleerd worden: ‘Zij voelen zich gediscrimineerd, wat zorgt voor toenemende verwijdering tussen etnische minderheden en de politie.’

comeback • nummer 4 • 2016

7


nieuws binnenland

parade voor diversiteit

koning opent nieuwe gevangenis Koning Willem-Alexander heeft het Justitieel Complex Zaandam begin september officieel geopend. Met plek voor 1.040 gedetineerden behoort de nieuwe gevangenis tot de grootste gevangenissen van Nederland. Het complex vervangt de onlangs gesloten Bijlmerbajes in Amsterdam en Koepelgevangenis in Haarlem. Het complex telt een huis van bewaring, een gevangenis en een psychiatrisch centrum, zo schrijft RTL Nieuws. De gevangenis is gericht op zelfredzaamheid. Gedetineerden krijgen veel eigen verantwoordelijkheid en zelfs de sleutel van hun cel als nieuw experiment. Gevangenisdirecteur Michael Wijngaarde vertelt aan AT5 dat de ontwerper van de gevangenis zichzelf een week heeft laten opsluiten om te kijken wat een gedetineerde nodig heeft in een cel.

zwarte piet krijgt kleur Zwart, wit, bruin, rood, dik, dun, klein, groot, homo, hetero, lesbisch, transgender of misschien wel iets waar nog geen hokje voor bestaat? Een paar duizend mensen liepen op zondag 25 september een parade in Amsterdam om de Nederlandse diversiteit te vieren. De organisatie is de beweging Ieder1, die het negatieve ‘opinieklimaat’ in Nederland spuugzat is: ze vindt dat er teveel in extremen gedacht wordt en te weinig naar elkaar geluisterd wordt. Verdeling, angst en vervreemding zijn in het publieke debat aan de orde van de dag, aldus de initiatiefnemers van Ieder1. Dat terwijl diversiteit juist de kracht van Nederland is, vinden zij. Door mee te doen aan de parade,

konden mensen zich uitspreken tegen racisme en moslimhaat, maar bijvoorbeeld ook tegen homodiscriminatie. Nadat de mensenstoet acht kilometer door Amsterdam had afgelegd, kwam ze uit bij een festival op het Museumplein waar verschillende artiesten en acteurs optraden, aldus de Volkskrant. De mars werd gesteund door de burgemeesters van Amsterdam en Rotterdam. Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, regelde zelfs gratis bussen voor Rotterdammers die de parade in wilden bijwonen. Naast de burgemeesters waren vicepremier Lodewijk Asscher, minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur & Wetenschap) en een aantal andere Tweede Kamerleden aanwezig.

Veroordeelden vluchten vaker voor zware straf Het aantal veroordeelden in Nederland dat vlucht voor een gevangenisstraf van langer dan vier maanden, blijft stijgen. Dit blijkt uit interne documenten van het ministerie van Veiligheid en Justitie, die in handen kwamen van tv-programma EenVandaag. Volgens Nu.nl zijn er op dit moment 3.209 veroordeelden bekend die voor een straf van langer dan vier maanden op de vlucht zijn geslagen. In 2013 waren dit er iets meer dan 2.700. De veroordeelden zijn moordenaars en drugshandelaren, maar ook zedendelinquenten en fraudeurs. Naar iets meer dan 2.800 veroordeelden wordt actief gezocht, maar er zijn er ook 390 waarvan het ministerie vermoedt dat zij naar het buitenland gevlucht zijn. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer gat hij ervoor gaat zorgen dat de opsporing van deze veroordeelden effectiever wordt. Dit wil hij gaan doen door onder andere de informatievoorziening voor politieagenten te verbeteren.

8

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

Zwarte Piet is niet langer per definitie zwart. De zender RTL schuift de ‘Schoorsteen Piet’ – een piet met roetvegen – naar voren als beter alternatief. Net als voorgaande jaren begon de Pietenrel al in september. Voorstanders van een aangepaste Zwarte Piet en tegenstanders buitelden weer fanatiek over elkaar heen. Winkels worstelden met de vraag hoe met het Sinterklaasfeest om te gaan. De Bijenkorf hing gouden pieten in de lucht, op scholen liepen regenboogpieten rond. Nu besluit RTL dus dat een zwarte Piet niet meer vanzelfsprekend is. RTL meldt: ‘Ooit hebben we afscheid genomen van de roe en we stoppen ook geen kinderen meer in de zak naar Spanje, omdat het niet meer paste in ons tijdsbeeld.’ En: ‘Voor een deel is het beeld van Zwarte Piet discriminerend, terwijl anderen vinden dat Zwarte Piet een onlosmakelijk deel van de traditie is. RTL heeft begrip voor beide standpunten, maar vindt ook dat het in deze discussie niet zou moeten gaan over gelijk, maar over begrip hebben voor elkaar.’


nieuws binnenland

Nederland in de ban van Zaanse ‘tuigvloggers’ Vloggers zijn een relatief nieuw verschijnsel: jongeren die ‘bloggen’ – het online vastleggen en verslag doen van hun leven – maar dan door middel van video’s op YouTube. Niet zo interessant voor de gemiddelde Nederlander, zou je denken. Totdat vloggers zichzelf en hun vrienden filmen wanneer ze voor overlast zorgen en de politie uitdagen, zoals een groep hangjongeren in Zaanstad doet. De wijk Poelenburg in Zaanstad is sinds het begin van de zomer in de ban van een groep Turks-Nederlandse hangjongeren. Hoewel hangjongeren al langere tijd een probleem vormden in de wijk, liep het de afgelopen maanden uit de hand, zo weet Het Parool. Zo’n vijftig jongeren intimideren buurtbewoners en maken ruzie met politieagenten. De 19-jarige Turkse Nederlander Ismail Ilgun maakte zogenaamde ‘hoodvlogs’ van het wangedrag van zijn vrienden, waardoor vervolgens nog meer jongeren afkwamen op het pleintje voor de supermarkt Vomar. De Telegraaf riep de hangjongeren uit tot ‘straatterroristen.’ Gelukkig weten de jongens zelf wel een oplossing voor hun opstandige gedrag. Geef hen een eigen buurthuis en ze zullen zich voorbeeldig gedragen! Zo zeggen ze zelf. Een oud-vrijwilliger van een buurthuis in Poelenburg vertelt echter aan Elsevier dat de groep al meerdere malen een plek toegewezen heeft gekregen om te kunnen hangen. Maar steeds verpesten ze het zelf. ‘Alles wordt voor ze verzorgd. En dan gaan ze slopen en jatten’, aldus de oud-vrijwilliger. Minister-president Mark Rutte was niet gecharmeerd van Ismail en zijn vrienden en noemde de groep ‘tuig van de richel’ in een persconferentie. Na alle media-aandacht is er wel een grote politieactie geweest in de wijk, waardoor de rust tijdelijk is teruggekeerd. Meerdere onrustschoppers zijn daarbij opgepakt. Het is nog maar de vraag wat de lange termijnoplossing is.

Zomers weer in september

Recordhitte in Nederland

Korte broeken, teenslippers, files onderweg naar het strand en heel veel ijsjes. Het zou je doen denken aan een hete zomerdag in juli, maar het was toch echt al halverwege september! De zomer zette zich nog even voort na de zomervakantie. Zelden was het zo laat in het jaar zo heet in Nederland als in september 2016. In De Bilt werd op 13 en 14 september een temperatuur boven de 31 graden gemeten. Volgens De Gelderlander stond het oude record op 28,2 graden in september 1964. Over het algemeen was de zomer in Nederland dit jaar ‘warm, nat en vrij zonnig’, aldus website Weeronline.nl.

fototentoonstelling over buitenlandse gevangenissen De beroemde Utrechtse fotograaf Jan Banning bezocht vier gevangenissen in Frankrijk, Colombia, Oeganda en Noord-Amerika om een fotoproject te maken over hoe verschillende werelddelen omgaan met gedetineerden. Een tentoonstelling van de beelden, genaamd ‘Law & Order’, was afgelopen maanden te zien in het Centraal Museum in Utrecht. Met behulp van een wetenschappelijk instituut zocht Banning de vier landen uit. De fotograaf wilde veel diversiteit laten zien. Zo is er in de selectie van de landen rekening gehouden met verschillende strafrechtsystemen, het percentage gepleegde moorden in een land en een verdeling van ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Om het strafrecht in beeld te brengen, fotografeerde Banning de politie, rechtbanken en gevangenissen. Hij wilde daarmee vragen onderzoeken als: hoe gaan we wereldwijd om met misdadigers? Is opsluiting naast een middel om te straffen, ook effectief om herhaling te voorkoming? Banning zegt zelf over de tentoonstelling tegen het Centraal Museum: ‘Na het bezoeken

Gevangene in Frankrijk

van vele gevangenissen en na het lezen van een vuistdikke stapel criminologische literatuur, heb ik de stellige indruk dat mensen eindeloos in een cachot stoppen

niet bar vruchtbaar is. Dus het is zinnig om na te denken over een andere aanpak. Ik wil met dit project dat denken stimuleren.’

comeback • nummer 4 • 2016

9


g e loo f

We laten niemand zitten

D

e huizenmarkt in Nederland ontploft. Keukenboeren en badkamerbaronnen doen goede zaken. Mensen betalen enorme bedragen om een huis te kopen in de grote stad. Als de economie minder wordt hebben ze een probleem. Word je van huiseigenaar ineens zwerver.

De hoekbank Een huis is zekerheid, veiligheid en… status. We hebben er alles voor over. Ondertussen hangt heel Nederland op een grote hoekbank naar RTL4 te kijken. Daar zie je 60 miljoen mensen die ook op zoek zijn naar een huis. Maar daar zijn we niet zo enthousiast over. Kunnen die mensen niet

de kerststal De kerststal is ontstaan in 1223 n. Chr. De monnik Franciscus van Assisi maakt zich sterk voor meer aandacht voor natuur & milieu. Dus ook aandacht voor de dieren (dierendag is op zijn sterfdag: 4 oktober). Zo kwamen er dus naast Jozef en Maria, ook schapen, os, ezel en een kameel in de stal (die toen nog een grot was). De herders bij de schapen symboliseren de eenvoud. Jezus was er voor iedereen maar had een warm hart voor mensen die het minder hadden. De herders waren van dat slag. De drie koningen vertegenwoordigden de toen bekende continenten (1 blanke, 1 Aziatische en 1 zwarte koning). Zij kwamen als laatste op kraambezoek bij Jezus. Verder zijn er vaak engelen bij de kerststal. Zij verwijzen naar de hemelse komaf van Jezus. De stal verwijst naar de eenvoud van Jezus. Daarmee willen de vertellers benadrukken dat God er vooral is voor de mensen voor wie er geen plek is in de samenleving.

10

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

terug naar hun eigen land? Laat ze ons niet lastig vallen met hun sores. Zwart gat Rond de kerst wordt ons huis nog belangrijker. De hele keet wordt opgetooid alsof het de etalage van de Bijenkorf is. De appeltaarten staan te dampen in de oven, de kaarsen en kerstbomen worden aangestoken en het moet gezellig zijn. Iedereen ziet er enorm naar uit, en als het eenmaal zover is hoopt iedereen dat het snel voorbij is. Want je verveelt je rot op je hoekbank met al dat eten en die zielige mensen op TV. Eigenlijk is Kerstmis een ‘zwart gat’. Het trekt alles naar zich toe maar er komt niks uit. De boodschap is al járen verdampt. Eigenlijk ook uit een groot deel van onze samenleving. Het gaat ons om ‘de dingetjes’. Niet meer om de inhoud. De boodschap van Kerstmis In het Kerstverhaal zijn ze ook op zoek naar een huis. En wie zijn ‘ze’? In de Bij-


g e loo f

Zo’n voormalige bajesklant, je weet niet wat je in huis haalt. Bieden wij elkaar nog onderdak of laten we elkaar in de regen staan? Zijn we ‘in’ of zijn we ‘out‘?! Het geinige is dat die positie tijdens ons leven nogal eens verandert. Soms ben je binnen, soms voelen we ons buitengesloten. De rollen draaien dus regelmatig om. De boodschap van het kerstverhaal is: we laten niemand zitten. Iedereen hoort erbij, want het kan ook iedereen overkomen dat je buiten de boot valt. Vandaag ben jij de Sjaak, morgen ik. Dat lot delen we met elkaar. Laten we daarom voor elkaar zorgen. Niet praten over bakstenen, maar over een thuis-zijn voor elkaar. Het is namelijk heel fijn dat er iemand om je geeft. Dat je gewaardeerd wordt om wie je bent, niet om wat je deed. Dat willen we graag van anderen krijgen. Dan moeten we dat ook aan anderen geven.

bel zijn dat Jozef en Maria. De Roy en Chantal uit die tijd. Chantal is in verwachting van een kindje (dat niet van Roy is). Ze zijn op zoek naar onderdak want Chantal moet bevallen. Niemand wil natuurlijk op

Gastvrijheid De grootste gastvrijheid vind je vaak bij mensen die weinig hebben. Het weinige dat ze hebben delen ze vaak nog. Dat zag ik ook regelmatig in de bajes. Je hebt niets meer te verliezen. Dat schept een band. In het kerstverhaal zijn dat de herders. Ze komen als eerste bij Jezus op bezoek in de stal. Ze brengen zichzelf en hun schapen mee; meer hebben ze niet. Dat geeft warmte en bescherming. Een ‘thuis gevoel’. Ze begrijpen wat een mens nodig heeft. Rijken hebben alles (denken ze). Ze geven niet veel meer om anderen. Ze zijn bang om te verliezen. Die angst zie je steeds meer om je heen. Dat is geen

De grootste gastvrijheid vind je vaak bij mensen die weinig hebben kerstnacht zo’n onduidelijk setje over de vloer. Stel voor dat het kind bij jou in huis geboren wordt. Geeft alleen maar gedoe. Bij Van der Valk hebben ze nog wel een containerhok achter het hotel staan. Dan moet het daar maar gebeuren. Zo kwam Jezus ter wereld. Zwervend met zijn moeder. Geen plaats in de herberg. Geboren in een stal. ‘Er is geen plaats voor u’. Vol! Binnen of buiten De vraag is: waar sta jij? Als het goed is zit je nú binnen. Maar wat als je straks weer buiten staat? Is er voor jou nog plaats in de herberg? Of denken ze; beter van niet.

gezellig klimaat om in te leven. Uit het kerstverhaal valt te leren dat mensen voor wie geen plek is uiteindelijk zullen winnen. En dat diegenen die denken ‘dat ze binnen zijn’ zullen verliezen. De wereld op z’n kop. Dat wens ik je voor 2017 toe! ■ Pieter Visschers Geestelijk Verzorger Epafras

het kerstverhaal Lucas 2; 1-21 (bijbel gratis aanvragen bij Epafras)

Kerstmis en andere religies We weten niet precies wanneer jezus geboren is. Daarom is er gekozen om hem in de langste nacht geboren te laten worden. Belangrijke mensen worden op een bijzondere manier geboren. Het zegt iets over hun latere leven. Jezus was de goeroe van de armen en verdrukten. Hij werd daarom niet een paleis geboren maar in een stal. Voor Christenen is Jezus de Zoon van God. God heeft in Jezus laten zien wie hij is en wat hij van ons verwacht. Jezus is de menswording van God dus. Een bijzonder concept dat bij geen enkele andere religie bekend is. De Joden vieren dan het feest van chanoeka; een lichtfeest. Het gaat over de her-inwijding van de joodse tempel in 164 v. Chr. Die was namelijk verwoest door de Grieken. De priesters vonden nog een kruikje olie om de kandelaar een dag te laten branden. Die brandde uiteindelijk acht dagen. Zij zagen dat als een wonder dat God weer bij hen wilde komen wonen. Het feest van Chanoeka valt altijd rond onze kerstdagen. divali is het lichtjesfeest bij de Hindoes. De overwinning van het goede over het kwade, overwinning van het licht over de duisternis, overwinning van de gelukzaligheid over de onwetendheid. Het vieren van dit feest gaat gepaard met het eten van veel zoet eten. In India steekt men daarnaast ook vuurwerk af. Divali is een vrolijk feest en wordt vaak gevierd in gezinsverband. Het is een feest voor iedereen, voor jong en oud, man en vrouw, arm en rijk. Divali wordt gevierd om het licht te verwelkomen in het leven. Licht wordt namelijk altijd geassocieerd met succes en hoop. Het Zonnewende feest was populair bij de Germanen in West Europa. De Germanen deden op de langste nacht een dansje om een groene boom. Dat ging gepaard met drank en veel eten. Groen als teken van hoop op nieuw leven. Dat na we na de winter het voorjaar weer mogen verwachten. De enige boom die in de winter groen is was een dennenboom. Onze latere kerstboom.

comeback • nummer 4 • 2016

11


ac h t e r g r o n d

BLIJF IN CONTACT MET ELKAAR Bureau Buitenland van Reclassering Nederland heeft nieuwe activiteiten ontwikkeld voor Nederlanders in buitenlandse detentie met geld van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het gaat om 2 boekjes, tips om je te helpen contact te houden met het thuisfront, bijeenkomsten in Nederland voor je familie en extra bezoek tijdens je detentie.

D

e activiteiten maken deel uit van het nieuwe gedetineerdenbeleid, dat begin 2015 is ingegaan. In dit artikel komen ze om de beurt aan bod. We hopen dat ze bijdragen aan het goed doorstaan van je detentie, en je helpen om je goed voor te bereiden op je terugkeer naar Nederland. Thuisfrontinformatiedagen We horen meer dan eens: niet alleen partners in detentie hebben het zwaar, ook thuisblijvers ervaring stress van een detentie. Vaak moeten juist de thuisblijvers lopende zaken in Nederland afronden. Zij proberen jou te steunen in je de-

12

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

tentie en als er ook nog kinderen in het spel zijn, proberen zij naast hun eigen verdriet een sterke ouder te zijn voor je kinderen. Reden te meer om juist voor de thuisblijvers thuisfrontinformatiedagen te organiseren. Naast het geven van informatie en advies over het aanbod van Bureau Buiteland en het uitnodigen van gastsprekers die ook allen betrokkenheid hebben bij de buitenlandse detentie, faciliteert Bureau Buitenland op deze dagen bovenal een lotgenotencontact. De thuisfrontinformatiedagen bieden contactpersonen de gelegenheid om anderen te ontmoeten die zich in een soortgelijke situatie bevinden. Problemen en ervaringen kunnen gedeeld worden en men kan elkaar

tot steun zijn. Het is prettig om vrijuit over je strubbelingen te praten met mensen die in dezelfde situatie zitten, zonder oordeel of verwijt. We onderzoeken de mogelijkheden om dit in de toekomst samen met Epafras vorm te gaan geven. Je hebt Post, You’ve got mail Het hebben van een sociaal netwerk kan gedurende de hele detentie als steunend ervaren worden. Niet alleen voor het regelen van zaken die door jou moeilijk af te handelen zijn vanuit de gevangenis, maar ook als je het niet meer ziet zitten. Elk mens heeft behoefte aan steun, een luisterend oor of hulp wanneer je het niet meer ziet zitten. In veel gevallen is de onvoorwaardelijke steun van het sociaal netwerk een vanzelfsprekend iets. In andere gevallen moet er door jou in geïnvesteerd worden omdat er in het verleden teveel gebeurd is. Dan is er schade in de vertrouwensband ontstaan. Wil je die oude contacten weer aangaan, maar weet je niet hoe? Of weet je niet meer wat je je partner moet schrijven na iedere dag dezelfde routine in de gevangenis? Wil je op een leuke manier in contact blijven met je kinderen?


ac h t e r g r o n d

Dan kunnen onze posters die we POST genoemd hebben uitkomst bieden. Eén poster is bestemd voor jou in de gevangenis. Een tweede voor je contactpersonen en andere sleutelfiguren in je sociale netwerk. En de laatste poster is speciaal gericht op kinderen. Op elke poster staat iets anders, maar ze hebben allemaal als doel: Blijf in contact met elkaar. Return Kom je bijna vrij en ben je in je achterhoofd al bezig met wat je straks in Nederland moet regelen, dan ondersteunt het boekje Return je bij deze vragen. Het bereidt je namelijk stap voor stap voor op je terugkeer naar Nederland. Op welke manier kun je zoeken naar huisvesting en welke documenten heb je nodig voor je terugkeer? Hoe behoud je een gezonde financiële basis? Daarnaast bevat elke hoofdstuk handige tips en checklists. Ook wordt er in Return een kritische blik van je gevraagd. We vragen je namelijk je vriendengroep eens onder de loep te nemen en terug te blikken op jezelf en de keuzes die je in je leven gemaakt hebt. Relax Magazine Als extra ondersteuning is voor de zorglanden het magazine Relax ontwikkeld. Relax is een magazine dat gedetineerden inzicht geeft in hoe je omgaat met stress en spanning. We willen je met dit magazine ondersteunen in een moeilijke tijd. Uit gespreken met veel mensen die in het buitenland in de gevangenis hebben ge-

zeten, kwam naar voren dat zij vooral erg veel last hebben gehad van stress. Je weet vaak niet waar je aan toe bent, maakt je zorgen over thuis, mist de buitenwereld en je vrijheid. Misschien heb je spijt of ben je boos. In een buitenlandse gevangenis zijn de omstandigheden vaak slechter dan in Nederland, je mist je familie want je ziet ze niet of amper. Bellen of brieven schrijven kan lastig zijn of is misschien niet mogelijk. De taal is anders en het land en de mensen misschien ook. Met dit magazine willen je helpen om je tijd in de gevangenis wat minder moeilijk te maken en je stress te verlichten. Ook al kunnen wij jouw situatie niet voor je veranderen. In het magazine lees je over zaken als: wat is stress nou eigenlijk en hoe herken je dit bij jezelf? Hoe zorg je geestelijk en lichamelijk voor jezelf en houdt je jezelf veilig? Ook willen we je vooral laten ontspannen. Je kunt vanuit het magazine direct aan de slag met adviezen en oefeningen voor ontspanning en stresshantering. Social Visiting Ben jij Nederlander in detentie, maar keer jij niet terug naar Europees Nederland na je detentieperiode? Dan kun je je tegenwoordig ook aanmelden bij Bureau Buitenland voor Social Visit bezoeken van een

vrijwilliger. Social Visiting is een ‘lichte’ versie van de gebruikelijke begeleiding door Bureau Buitenland. De problemen waar je mee te maken krijgt tijdens detentie zijn hetzelfde als de problemen van gedetineerden die wel terugkeren naar Nederland. De begeleiding is niet minder noodzakelijk, de insteek van de begeleiding is wel anders. De gesprekken richten zich niet op resocialisatie en de terugkeer naar Nederland. De bezoeken van de reclasseringsvrijwilliger dragen wel bij aan sociale en mentale ondersteuning, een ‘maatjes’ contact. Hij of zij kent de cultuur en de gebruiken van het land waar je gevangen zit en probeert je zo goed mogelijk te informeren. Daarnaast kan het fijn zijn om weer even jouw eigen taal te spreken, een praatje te maken of je hart te luchten. De gesprekken zijn altijd vrijwillig: er is geen kader van justitie. De reclasseringsvrijwilliger doet wel verslag aan Bureau Buitenland. Een reclasseringsvrijwilliger kan overigens geen geld of goederen voor je meenemen. En ook kan hij geen contact opnemen met jouw familie of instanties. Maar tijdens de Social Visits kan er wel met je meegedacht worden naar oplossingen bij eventuele problemen. ■

Het is prettig om vrijuit over je strubbelingen te praten, zonder oordeel of verwijt

comeback • nummer 4 • 2016

13


nieuws buitenland

donald trump wint presidentsverkiezing vs

Chatbot redt mensen van 160.000 boetes Een 19-jarige Londenaar was zijn parkeerboetes zo zat, dat hij besloot een chatbot te ontwerpen die hem hielp met het aanvechten van zijn parkeerboetes. Een chatbot is een robot waar je via een computerprogramma of app op je telefoon mee kunt praten. In dit geval een soort robotadvocaat, aldus Nu.nl. Andere mensen in Londen en New York kunnen ook gebruik maken van het Londense idee. Tot nu toe zijn er 160.000 parkeerboetes met succes aangevochten en is er vier miljoen dollar terugbetaald nadat de chatbot de aanvechtprocedure won. Dat geeft toch wat hoop bij een nieuwe parkeerboete!

Donald Trump

Hillary Clinton

Tot diep in de nacht zaten veel mensen in Nederland voor de buis gekluisterd: de telling van de stemmen voor de presidentverkiezing van de Verenigde Staten was enorm spannend. Uiteindelijk won de republikeinse zakenman Donald Trump en verloor de ex-First Lady Hillary Clinton. Onder oudere witte Amerikanen is hij populair, Clinton bij etnische minderheden en jongeren, meldt de site Nu.nl. Na zijn overwinning zei hij in zijn toespraak dat hij een president wil zijn voor alle Amerikanen en het land opnieuw wil opbouwen. ‘Ik ben er voor iedereen die een betere toekomst voor zichzelf en Amerika wil, ongeacht van welk ras of welke religie je ook bent.’ En: ‘Ik heb grote economische plannen. Niets is meer buiten ons bereik. Amerika neemt niet meer genoegen met minder dan het beste.’ Ondertussen vragen veel mensen zich af hoe deze man toch de nieuwe president kon worden. Heel recent hadden vijf vrouwen nog verteld aangerand te zijn door Trump. Eerder was hij al in opspraak gekomen door een oude video uit 2005, waar hij denigrerende seksueel getinte opmerkingen over vrouwen maakt. Ondertussen vulde het internet zich met het ene kritische bericht over Trump na het andere. Iedereen kijkt nu gespannen naar Amerika. Wat betekent de komst van Trump in het Witte Huis? Hoe zal hij zich opstellen tegen opzichte van minderheden zoals Mexicanen, die hij eerder ‘verkrachters en drugssmokkelaars’ noemde? Ook twijfelde hij aan het nut van de NAVO. Stapt hij daadwerkelijk uit dit militair bondgenootschap en wat betekent dit dan voor de veiligheid van Europa? Veel wordt pas duidelijker als hij op 20 janauri 2017 de plaats gaat innemen van Obama, die Amerika wilde veranderen, maar vooral een verdeeld land heeft achtergelaten.

14

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

Agent helpt Britse arrestanten aan boeken Hoe breng je de tijd nog een beetje zinvol door in de cel? Met boeken. Op dat idee kwam politieagent Steve Withmore die een jonge man in Londen oppakte voor drugsbezit en hem in voorlopige hechtenis plaatste. De man vroeg om een boek om de tijd te doden. Steve kon tussen de boeken van het huis van bewaring niets vinden dat de arrestant aansprak. Dus gaf de agent de hem een van zijn eigen boeken, The Catcher in The Rye, de klassieker van J.D. Salinger. De arrestant werd daar zo blij van dat Withmore besloot meer gevangenen van boeken te voorzien. De Britse krant The London Evening Standard schrijft dat Withmore de stichting ‘Books in Nicks’ op heeft gericht. Nu krijg elke arrestant in hechtenis van de Metropolitan Police Service de keus uit dertig boeken. Het boek dat ze uitkiezen, mogen ze houden.


nieuws buitenland

Nederlander kan al twee jaar India niet uit In India staat zeven jaar straf op het verbreken van een huwelijksbelofte. De Nederlander Peter de Bruijn kan India al twee jaar niet verlaten omdat er een strafproces tegen hem loopt, vanwege deze wet. Bizar: het gaat om een niet bestaand huwelijk met een vrouw die Peter amper kent. Volgens de Volkskrant woonde de 44-jarige Nederlander voor zijn werk al een aantal jaar in Bangalore, een grote stad in India. Hij werkte bij een Nederlandse onderwijsorganisatie. Twee jaar geleden werd hij opgepakt voor het verbreken van een huwelijksbelofte met een Indiase vrouw.

Hoe dat kwam? Voor zijn werk kreeg Peter veel Facebookuitnodigingen. Zo ontving hij begin 2014 ook een vriendschapsverzoek van een onbekende vrouw. Peter accepteerde haar vriendschapsverzoek, zonder te weten dat het dramatische gevolgen zal hebben. De Indiase vrouw begint hem te chanteren via Facebook. Peter negeert de Facebookberichten. Dan staat in september 2014 opeens de politie voor de deur tijdens het avondeten. Ze arresteren Peter omdat hij zijn huwelijksbelofte zou hebben geschonden. De Nederlander komt op borgtocht vrij, maar mag tot de dag

Nationale Ombudsman onderzoekt zaak Thailand

Amerikaanse ‘couponkoningin’ helpt 30.000 daklozen aan eten

De Nationale Ombudsman gaat kijken naar de zaak van een Nederlandse ex-coffeeshopbaas door de Nederlandse justitie in een Thaise cel belandde. De Ombudsman wil uitzoeken hoe dit precies is gebeurd. Van Laarhoven werd eind 2015 in Thailand veroordeeld tot 103 jaar cel voor het witwassen van drugsgeld. Dit meldt de Volkskrant. Hiervan moet hij er twintig uitzitten. Van Laarhoven had een miljoenenbedrijf waarmee hij softdrugs zou hebben verkocht. In 2011 vertrok hij met zijn vrouw naar Thailand om te genieten van zijn pensioen. In deze periode startte de Nederlandse justitie een onderzoek naar zijn financiën en illegale drugsverkoop. Justitie vermoedde dat Van Laarhoven in Thailand onroerend goed en luxegoederen had gekocht van zijn drugsgeld. Zij vroeg vervolgens de Thaise autoriteiten om een eigen onderzoek in te stellen. De advocaten van Van Laarhoven zijn bezig met bewijs verzamelen om aan te kunnen tonen dat de Nederlandse staat onrechtmatig heeft gehandeld. Daar hebben zij de hulp van Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen bij ingeschakeld. De Ombudsman is bezig met een verkennend onderzoek.

Johan van Laarhoven

‘Couponing’, het is in de Verenigde Staten al een tijdje razend populair. Het gaat om het verzamelen van zoveel mogelijk kortingsbonnen uit bijvoorbeeld kranten,

Lauren Puryear

van vandaag India niet verlaten vanwege het proces dat tegen hem loopt. Hij is zijn huis, baan, paspoort en werkvergunning kwijtgeraakt. Drie getuigen van de Indiase vrouw hebben inmiddels al gezegd dat hun verklaringen vervalst zijn. Zij hebben nooit met de agent gesproken die de verklaringen heeft opgesteld. Het mocht niet baten: de vrouw blijft aanklachten indienen tegen de Nederlander en het proces blijft uitgesteld worden. Het ministerie van Buitenlandse heeft een onafhankelijk expert ingeschakeld om te onderzoeken of de rechtsgang eerlijk verloopt.

waardoor je soms voor een tientje boodschappen kunt doen waar je jaren van kunt leven. De Amerikaanse Lauren Puryear doet ook mee, maar zij gebruikt haar uitkniptalent voor iets bijzonders: ze helpt 30.000 daklozen aan eten! Dit schrijft Metro. Waar andere coupongekken hele voorraadkasten hebben volstaan met houdbare producten, wist de 29-jarige vrouw meteen dat ze het couponingfenomeen kon gebruiken om andere mensen te helpen. Ze heeft zichzelf een doel gesteld: voor haar dertigste wil ze 30.000 maaltijden hebben uitgedeeld aan mensen die dat zelf niet kunnen betalen. Ze heeft inmiddels al 5.100 gezinnen in nood geholpen. Een ware couponkoningin dus.

nobelprijs voor de literatuur En de Nobelprijs voor de literatuur gaat naar... Bob Dylan! Huh, denk je nu. Maar dat is toch die zanger? Dat klopt. Maar het Nobelcomité vindt dat Dylan zijn songteksten poëtisch schrijft en zo’n grote bijdrage heeft geleverd aan de Amerikaanse muziek, dat ze besloten hem de Nobelprijs voor de literatuur te geven. Dit maakte het comité 13 oktober bekend, schrijft het Algemeen Dagblad. Toch duurde het twee weken voordat Dylan reageerde op de prijs. Hij was ‘sprakeloos’, zo liet hij weten in diverse media. Sinds 1961 verwierf Bob Dylan faam met hits zoals Like a Rolling Stone, The times they are a-changing’ en Knockin’ on Heaven’s door.

Bob Dylan

comeback • nummer 4 • 2016

15


interview

Miraflores Lima

‘Mensen die je goedendag zeggen, dat ben ik niet meer gewend’ Frans Driessen (65) is een week terug uit Lima, waar hij zeven jaar vastzat in een Peruviaanse gevangenis voor cocaïnesmokkel. Na zijn vrijlating volgde een moeilijk jaar in Lima. Een verhaal over overleven op straat, zonder geld en papieren, en een nieuw leven in Nederland.

O

p het tafeltje in zijn kamer van de crisisopvang staat een grote pot oploskoffie, een kuipje margarine en een aangebroken appeltaartje. ‘Die kreeg ik net gratis bij de supermarkt omdat het dekseltje loszat’, vertelt hij. Het begin van zijn nieuwe leven, terug in Nederland. Het moment dat hij op de luchthaven van Lima werd gepakt kan hij zich nog goed herinneren. ‘Ze vroegen of ze in mijn koffer mochten kijken. Dan maakt het niet meer uit of je antwoordt met ‘ja’ of met ‘nee’. Ik dacht: nu heb je het voor elkaar, jongen.’ Nadat de douane de cocaïne in zijn koffer ontdekte, ging het snel. Ze maakten foto’s van Frans en de koffer en vroegen hem of hij ook bol-

16

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

letjes had geslikt. Daarna werd hij in voorarrest geplaatst. Dat was een mensonterende situatie. ‘Ik sliep op de grond in een smerige cel met tien anderen onder oude paardendekens. Na twee weken moest ik naar het Paleis van Justitie waar ik twee dagen geen eten en drinken kreeg, gelukkig bracht de Nederlandse ambassade mij daar brood en water.’ De eerste nacht Het is moeilijk om aan iemand te vragen hoe je de dagen slijt in een cel in Peru. Hoe het is om de eerste nacht door te komen – of er tijdens de maanden en jaren die voorbijgaan sprake is van hoop, geloof of iets anders waardoor je kunt volhouden. Frans is kalm en bedachtzaam als hij vertelt over

zijn eerste nachten. ‘Ik heb geen oog dichtgedaan. Je slaapt met zes of zeven anderen in een varkenshok op vier matrassen waar de kakkerlakken naar beneden vallen en ratten door de cel krioelen. De bendes zijn in de gevangenis de baas. Een bendeleider dwong mij om op een matras naast een junk te slapen die verschrikkelijk stonk. Ik koos ervoor om op de grond te gaan liggen. Misschien was het niet slim om meteen tegen de heersende macht in te gaan, maar ik kon niet anders. Ik beet van het begin af aan van me af.’ Het vonnis Frans vertelt dat zijn tijd in de gevangenis ietwat dragelijker werd toen hij hoorde wat zijn definitieve vonnis was. ‘Begin december kwam ik in de gevangenis, pas een halfjaar later hoorde ik dat ik zes jaar en acht maanden moest zitten. Dat ik wist hoe lang mijn straf was maakte mijn tijd in de gevangenis, hoe gek het ook klinkt, iets


interview

vocht terug. Ik verdiende daarmee op een vreemde manier een soort respect waarmee ik meer met rust werd gelaten. Dat kan veerkracht, moed of iets anders zijn, maar het ging allemaal onbewust, instinctief. Ik blufte alsof het een lieve lust was. Maar dat haalt niet weg dat ik mij ontzettend verloren en angstig voelde.’ Een jaar op straat De meeste mensen gaan na een gevangenisstraf naar huis. Voor Frans ging het anders: hoewel hij tijdens zijn tijd in de ge-

ziekenhuiskosten betaald, maar eerdere onderzoeken en medicijnen werden betaald door een Oekraïense man die ik op straat leerde kennen en die mij regelmatig geld toestopte – zelfs toen hij op vakantie ging, liet hij geld voor mij achter op de ambassade.’ Dat Frans uiteindelijk de straten van Lima overleefde, is niet alleen aan liefdadigheid te danken. Hij vertelt dat hij iedere kans die hij kreeg greep om geld te verdienen voor eten of onderdak. Trots: ‘Ik zag iedere dag een wat oudere man si-

Ik ben veel kwijtgeraakt en heb de achterkant van het bestaan gezien Het raam van Frans in de crisisopvang

Frans Driessen

beter te verdragen. De grote onzekerheid over mijn lot die ik daarvoor voelde was enorm zwaar. Als je niet weet hoe lang je nog moet wachten, wordt tijd opeens heel ongrijpbaar. Je situatie is simpelweg uitzichtloos.’ Varkensvoer Het eten in de gevangenis was volgens Frans nog erger dan varkensvoer. ‘Er liepen broodmagere honden door de hokken die roken aan de borden en snel hun kont keerden. Er werd gevochten, er werd gemoord. In de gevangenis worden de bewakers betaald om weg te blijven, een sigaret is al genoeg om de andere kant op te kijken als dat moet. Als je in de gevangenis binnenkomt nemen de bewakers je mee tot het hek, daarna wordt je overgenomen door de bende die het achter het hek voor het zeggen heeft. Je moet voor alles betalen: lopen in de gang, de wc, een matras, eten – zelfs om in de gevangenis te komen betaal je geld. En als ze horen dat je uit het buitenland komt, weten ze dat je meer geld hebt dan iemand uit Peru.’ Frans betaalde niet. Hoewel hij een paar keer werd opgelicht, bleef hij van zich af bijten. ‘Ze noemden mij Loco Holandés omdat ik niet zomaar met mij liet sollen. Ik

vangenis goede hulp kreeg van de ambassade, stichting Bureau Buitenland en andere hulporganisaties, belandde hij de dag na zijn vrijlating op straat. Geen papieren, geen paspoort, geen geld. De situatie werd nog moeilijker omdat hij slecht contact had met zijn familie in Nederland. ‘Ik sliep in het park in Miraflores, dat is de duurste wijk van Lima. Ik raakte snel in contact met de stadswachters in die buurt – als Nederlander val je natuurlijk heel snel op.’ Een gratis maaltijd De stadswachters hielpen Frans. Ze regelden dat hij iedere dag een gratis warme maaltijd kon krijgen bij een opvang en stopten hem geld toe voor de buskaartje naar de opvang toe. Soep, brood, rijst, soms een stukje vlees. Maar de hulp kwam ook van andere plekken: restauranteigenaren in de wijk leerden Frans kennen en gaven hem eten dat overbleef. Soms boden ze hem een slaapplek aan. ‘De meeste daklozen probeerden geld of eten te stelen en werden weggejaagd. Ik bleef altijd kalm en vriendelijk, dat heeft erg geholpen in de hulp die ik van de mensen kreeg. Ze wisten wie ik was. Waar ik vandaan kwam.’ Dankbaarheid Frans is duidelijk dankbaar voor alle hulp die hij op de straten van Lima kreeg. Niet alleen van de Nederlandse hulporganisaties die hem uiteindelijk naar huis wisten te krijgen, maar juist ook van alle stadswachters, restauranteigenaren en andere mensen. ‘Zelfs toen ik heel ziek was en drie dagen in het ziekenhuis terechtkwam, werd ik met de speciale ambulance van de stadswachters naar het ziekenhuis gebracht. Daar heeft Buitenlandse Zaken de

garetten en andere prullaria verkopen uit een zware, houten kar in het park. Aan het einde van de dag moest hij die kar een steile weg naar boven opduwen. Ik zag dat hij zich soms tegen betaling liet helpen. Ik bood meteen mijn hulp aan toen ik hem weer zag.’ Verloren tijd Uiteindelijk kreeg Frans via Epafras de middelen om terug te keren naar Nederland, waar hij nu in de crisisopvang probeert bij te komen van de afgelopen jaren. Op de vraag of de tijd in de gevangenis hem inzichten heeft gebracht of dat het simpelweg verloren tijd is, antwoordt Frans met een stilte. Daarna: ‘Ik ben veel kwijtgeraakt en heb de achterkant van het bestaan gezien. Na zeven jaar in de gevangenis en een jaar op straat in Lima weet ik hoe sterk de wil kan zijn om te overleven. Maar ook dat iedereen alleen is en je hard voor jezelf moet vechten. Het is zoals men zegt: ieder voor zich en God voor ons allen.’ Terug in Nederland Nu hij terug is, probeert Frans zijn leven in Nederland rustig weer op te pakken. Hij doet alledaagse dingen zoals koffiezetten of een ei bakken, maar moet ook opeens een AOW-uitkering aanvragen en psychische hulp ontvangen. Hij weet dat het echte verwerken nog moet beginnen. De stilte van het kleine dorp waar de crisisopvang zit, bevalt hem goed. Als hij niet te moe is wandelt hij rustig naar de supermarkt. ‘Het valt me op dat de mensen hier op straat je goedendag zeggen. Dat ben ik niet meer gewend.’ ■

comeback • nummer 4 • 2016

17


ac h t e r g r o n d

f.c. de Rebellen Als gedetineerde samenwerken met ex-profvoetballers: het is een droom die voor een aantal mannen werkelijkheid is geworden. Bij de theatervoorstelling van F.C. De Rebellen werken zij achter de schermen. Zo doen zij werkervaring op buiten de justitiële inrichting. Hoe belandt een stel ruige ex-voetballers met wat gevangenen in een schouwburg?

V

oetballers zijn niet altijd lieverdjes. Sommigen krijgen vaak gele of rode kaarten, wegens harde overtredingen of gemekker bij de scheids. Hun mentaliteit geeft conflicten met trainers of medespelers. Altijd willen winnen. Het leven van voetballers gaat niet altijd over rozen, ook al verdienen ze veel geld. Maar met de rijkdom en het succes komen ook de ‘vrienden’ die alleen daarom bij je willen zijn. Verslaving aan drugs en drank ligt op de loer, weten Andy van der Meijde, die drugs gebruikte, en Glenn Helder, die gokverslaafd raakte. Marcel Meeuwis, zelf ook geen voetballieverdje, heeft een groep van deze ‘spelers met een krasje’ verzameld. Zijn bedrijf heet F.C. De Rebellen en het team geeft nu levenslessen en voetballessen waar mensen hun voordeel mee kunnen doen. Naast presentaties bij voetbalclubs en bedrijven doet F.C. De Rebellen een theatervoorstelling. ‘Wij denken iets leuks te kunnen bieden voor het publiek’, vertelt Marcel. Daarbij wordt het echte verhaal van het voetbal verteld, met veel gelach, maar ook de harde waarheid over doping, gokken, en geld. Omgaan met tegenslagen Met deze voorstelling reizen ze het land door om met een paar oud-voetballers, soms aangevuld met andere bekende mensen en komieken, verhalen te vertellen. Net als bij een toneelstuk of een optreden van een rockband, moet het toneel worden opgebouwd, de juiste kleding mee, en de verlichting en geluid worden geregeld. De stage-crew doet dat werk, en F.C. De Rebellen heeft in samenwerking met justitie hiervoor enkele gedetineerden ingezet. De gedetineerden moeten naar hun werk gebracht worden en weer opgehaald. Deze en andere kosten moet F.C. De Rebellen betalen, waardoor de gevangenis netjes de kosten kan dekken. De gedetineerden doen het werk in het

18

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

kader van hun geleidelijke terugkeer. Ze mogen alvast wennen aan de samenleving, want ze komen binnenkort vrij. Bovendien komen de gedetineerden in een andere omgeving terecht, waar creatief met tegenslagen wordt omgesprongen: de ex-voetballers hebben er hun bedrijf van gemaakt! Marcel Meeuwis, oud-speler van onder andere Willem II, Roda JC, Borussia Mönchengladbach en Feyenoord, leidt F.C. De Rebellen en hij vertelt over de inzet van de gedetineerden. ‘Het idee ontstond toen wij vorig jaar actief waren bij de Homeless World Cup in Amsterdam. We hebben toen een potje gevoetbald tegen een team van gedetineerden en daarna zijn we in gesprek geraakt met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).’ De Rebellen hadden al plannen om het theater in te gaan, en het leek justitie wel een goed idee om hierbij een deel van het personeel te leveren. Het is een voorbeeld van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, een manier van werken waarbij bedrijven zo werken, dat de maatschappij

er ook iets aan heeft. ‘Wij willen wel een bepaalde boodschap overdragen. Als je het zelf leuk vindt en je kunt er ook nog centjes mee verdienen, dan is dat toch een ideale combinatie?’ zegt Marcel. ‘Als er een maatschappelijk vlak bijkomt, zoals een project met gedetineerden, dan denk ik dat wij goed bezig zijn.’ Waardering en enthousiasme De Rebellen hebben geen wensenlijstje qua type gedetineerde: als ze het werk maar kunnen doen. En ondertussen worden er natuurlijk ook ervaringen gedeeld. ‘Glenn Helder sprak veel met de gedetineerden. Glenn heeft zelf natuurlijk ook een tijdje in de gevangenis doorgebracht. Ze vertellen hem veel, ze zien zien overeenkomsten.’ En via Glenn horden de andere Rebellen ook weer hoe het leven van gevangenen eruit ziet. Marcel ziet dat het werk de gedetineerden bevalt. ‘Ze hebben het leuk, zijn hartstikke enthousiast. Zij zijn blij dat wij tijd met ze doorbrengen en dat wordt heel erg gewaardeerd.’ Hoewel ze pas enkele keren hebben opgetreden, is een van de gedetineerden al twee keer voor hen aan de slag gegaan. Niet verwonderlijk ook, voor zo’n unieke manier om werkervaring op te doen. ■

‘Wij bekijken de personen niet als gedetineerden. Ze horen erbij’


ac h t e r g r o n d

Japanse gevangenissen eisen zware tol ‘beoordelen’. ‘Meestal let je op hoeveel mensen slapen in een cel, wat ze te eten krijgen, hoeveel wc’s er zijn. Dat is allemaal goed geregeld in Japan. Maar toch hebben de gevangenen het daar heel erg zwaar.’ ‘Isolatie en eenzaamheid doen veel met mensen. Zeker als gedetineerden geen bezoek krijgen, kunnen ze depressief of zelfs suïcidaal worden. Dat wil je voorkomen.’

Japanse gevangenissen zijn brandschoon. Alles is strak georganiseerd. Geen chaos, geen wanorde. Er is voedsel en kleding. Maar gedetineerden gaan gebukt onder het extreme zware regime en gebrek aan menselijk contact. Hun situatie is zorgelijk.

D

ertien uur zit je in het vliegtuig om vanuit Nederland Japan te bereiken. Een land met duizenden eilanden en een totaal andere cultuur. Hoe is het om daar gevangen te zitten? Tessa Martens, clusterhoofd van het ministerie van Buitenlandse Zaken, bezocht acht Nederlanders in gevangenissen in het Verre Oosten. ‘Vanuit Den Haag bezoeken we vaker gedetineerden, omdat we zelf willen zien hoe de detentie-omstandigheden zijn. Voor ons was Japan vanaf het begin een ‘twijfelgeval’, vertelt Tessa Martens. ‘Vanuit de EU kregen we geluiden over het enorm strenge regime. We hoorden over kwetsbare gedetineerden. Daarom besloten we om zelf te gaan kijken naar hun situatie en om te zien wat we extra voor deze gevangenen kunnen doen.’ regels, regels, regels De drie gevangenissen die Tessa in Japan bezocht, waren totaal anders dan de detentiecentra die ze in bijvoorbeeld Zuid-Amerikaanse landen had gezien. ‘Het is er schoon’, begint ze. ‘De mensen zien er netjes uit. Er is geen wanorde, geen geschreeuw. Het lijkt bijna op een crematorium. Het is er doodstil.’ En dat is precies wat zo kenmerkend is aan de Japanse gevangenissen: ‘Er zijn regels, regels, regels’, vertelt Tessa. ‘Als je iets doet wat niet mag, val je terug in

een nog strenger regime.’ Wat moet je je daarbij voorstellen? Tessa heeft absoluut niet het idee dat er lijfstraffen worden toegepast. Maar dat wil niet zeggen dat je op een andere manier niet gestraft kunt worden. ‘Je mag bijvoorbeeld niet praten. Of maar vijftien minuten per dag. Je mag de bewaker niet aankijken. Je mag niet fluisteren.’ Dit brengt buitenlandse gevangenen in een extra zware situatie. Zij kennen de taal niet, weten niets over de geboden en verboden. Gedragen ze zich niet volgens de regels, dan volgt de straf. Pas na talloze keren gestraft te zijn, weten de gedetineerden ongeveer wat er van hen wordt verwacht. Het feit dat de Nederlandse gedetineerden kwetsbaar zijn, maakt de situatie voor hen nog zwaarder. Ze zijn al wat op leeftijd en hun gezondheid laat te wensen over. Isolatie en eenzaamheid ‘Gevangenen houden zich voor een deel staande door contacten met anderen. Even met iemand kunnen praten, een kaartje leggen, een balletje trappen’, vertelt ze. Contact dat niet mogelijk is in de Japanse gevangenissen. ‘Je hebt hier niet de vrijheid om rond te hangen, zoals je wel in Amerikaanse gevangenissen hebt.’ Wel mogen gedetineerden werken in een fabriek, maar ook daar geldt de regel dat ze hooguit een kwartier mogen praten. De Japanse situatie werpt een ander licht op hoe je de zwaarte van detentie moet

Extra aandacht Maar Japan is nog steeds geen zorgland. De gedetineerden hebben alleen recht op het basispakket: eenmalig bezoek van de ambassade of het consulaat en een maandelijks bedrag. ‘Maar de Europese Unie en ook de VS vragen steeds vaker aandacht voor de gevangenen die in deze zware detentieomstandigheden zitten.’ Hoe deze ‘extra aandacht’ er concreet uit ziet? ‘We hebben bij ons bezoek aan de directie gevraagd of de gevangenen in de erg koude winter extra dekens konden krijgen. Of dat de verwarming iets hoger kon. De medische zorg is minimaal, maar daar hebben we ook aandacht voor gevraagd.’ Geen zorgland Nu is het afwachten, vertelt Tessa. Kijken wat er gebeurt met deze verzoeken. Ondertussen hoopt Nederland wel iets extra’s voor de Nederlanders te kunnen doen. De ambassade komt het komende jaar iets vaker op bezoek, om de situatie in de gaten te houden. ‘Omdat Japan geen zorgland is, krijg je als gedetineerde maar een keer bezoek van de ambassade per detentieperiode. De Nederlanders daar zijn allemaal al bezocht en zouden officieel dus geen bezoek meer krijgen. Maar dat vinden we nu een te groot risico.’ Ook krijgen de Nederlanders een extra bedrag waarmee ze bijvoorbeeld ondergoed kunnen kopen, voor als de ijskoude winter begint. Over een jaar wordt opnieuw de balans opgemaakt: passen de detentieomstandigheden bij een ‘gewoon’ land, of verandert Japan in een ‘zorgland’? Het wordt tijd om de kwellende eenzaamheid van deze Nederlandse gevangenen te doorbreken. ■

comeback • nummer 4 • 2016

19


a dvocat u u r

Europa: werk eens echt samen! In mijn praktijk sta ik regelmatig mensen bij die in het buitenland vervolgd worden voor een strafbaar feit. Ook gedetineerden die in het buitenland een gevangenisstraf uitzitten kloppen regelmatig bij me aan.

I

n Europa is de samenwerking op het gebied van politie en justitie sterk toegenomen. Het Europees Arrestatiebevel (EAB) is vanaf 2004 het middel om verdachten en veroordeelden in Europa aan een ander land uit te leveren (vanaf 2004 wordt dat overleveren genoemd). Ook de procedure om als veroordeelde in Europa terug te keren naar Nederland is met de nieuwe WETS regeling eenvoudiger en sneller geworden, waarbij landen onderling veel sneller kunnen beslissen over de overdracht van veroordeelden. Op papier lijkt het allemaal mooi. De praktijk geeft echter een ander beeld. Een beeld waarbij de samenwerking tussen de verschillende landen helemaal niet zo makkelijk en snel verloopt. In dit stuk wil ik een paar problemen beschrijven die in de dagelijkse praktijk

20

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

veel voorkomen en waarvoor wel oplossingen zijn, maar die door allerlei bureaucratie maar moeilijk van de grond komen. arrestatiebevel Gijs Vermolen is een jonge Brabander die 10 jaar geleden in aanraking kwam met justitie. Hij wil een afspraak maken, omdat hij een brief heeft ontvangen van de Duitse justitie. In Duitsland willen ze hem als getuige horen in een zaak die over een drugstransport gaat van een paar kilo hasj. Niets bijzonders zou je denken, maar in de brief staat dat hij zelf ook verdachte is. Als hij vrijwillig naar Duitsland zou gaan om daar in het proces tegen de andere verdachten een verklaring af te leggen, dan loopt hij ook het risico te worden aangehouden. En dat niet alleen. Hij verliest dan ook de bescherming van de Nederlandse wet. Zou hij in Duitsland worden aangehouden,

dan krijgt Gijs geen terugkeergarantie. Met die garantie, die via een Overlevering wordt verkregen kan hij na een veroordeling zijn straf in Nederland uitzitten. En misschien nog wel belangrijker, de terugkeergarantie geeft hem ook de mogelijkheid dat het gerechtshof in Arnhem zijn straf naar Nederlandse maatstaven aanpast. Vrijwillig naar Duitsland gaan kan dus heel gevaarlijk zijn. Bijzonder in deze zaak is echter dat de Duitse officier van justitie vooraf heeft toegezegd om Gijs niet aan te zullen houden. Er was in Duitsland ook geen arrestatiebevel, omdat Gijs had toegezegd wel te willen meewerken. Wel willen ze – nadat hij als getuige heeft verklaard – hem ook als verdachte gaan vervolgen. Het is een kwestie die in Europa niet goed geregeld is. Ik neem contact op met het Nederlandse ministerie van Justitie, de Nederlandse officier van Justitie in Amsterdam, de Duitse officier van justitie en ik zoek samenwerking met een Duitse advocaat. Het probleem in de zaak is namelijk dat ik aan de ene kant wil proberen om


a dvocat u u r

Naast deze twee voorbeelden spelen in veel WETS zaken ook veel andere problemen. Er is nog steeds veel te bereiken in grensoverschrijdende strafzaken. Het zou een stuk makkelijker zijn als Europa nou eens echt ging samenwerken! ■

Robert Malewicz Cleerdin & Hamer Advocaten

7 5 4 2 8 1 9 3 6

3 9 8 5 6 7 1 4 2

6 2 1 4 9 3 8 5 7

2 4 3 8 1 5 7 6 9

4 1 9 3 2 5 8 6 7 1 6 5 9 7 2 3 8 4

2 6 7 9 8 1 5 4 3 9 8 7 6 3 4 5 2 1

3 4 5 7 1 6 2 8 9 8 7 6 3 2 9 4 1 5

6 2 1 8 5 9 7 3 4 4 3 9 1 5 6 2 7 8

9 7 8 2 4 3 1 5 6 5 1 2 7 4 8 6 9 3

1 8 2 5 9 6 3 7 4

6 9 4 1 3 7 2 8 5

7 5 3 2 8 4 1 6 9

8 2 5 3 6 1 7 9 4

1 6 7 9 2 4 5 3 8

3 9 4 7 5 8 6 2 1

5 2 7 8 1 3 9 4 6 6 7 3 2 1 9 8 4 5

9 6 1 7 4 2 5 3 8 5 8 9 6 4 3 1 7 2

4 3 8 6 5 9 7 2 1 4 1 2 5 8 7 3 6 9

2 4 5 9 7 8 6 1 3 2 4 6 8 7 5 9 1 3

3 7 9 4 6 1 8 5 2 7 3 8 1 9 2 4 5 6

8 1 6 3 2 5 4 9 7 9 5 1 4 3 6 2 8 7

KONING WINTER REGEERT MET STRAKKE HAND

K IJ I E E T M K A P I K S A S

O S T U M S IJ L E H C A K K K

N H T O M IJ S B A A N O I N L

I U N A P O E T R A U B L L E

N T S R R S L T T D R S I A M

L N F R E T T A B I E T F A E

A S E E R R P U L K K U T J D

T N E E O I I R H S N I S S A

S E R H R E O IJ O K O F R L L

I R S G N S R O R B D S E E O

R T S R O V L S D E L N K E C

K I U D S R A A J W U E I N O

S G T IJ Z E L E G E P E M W H

IJ W R U U G T N U P L U N E C

L A A R Z E N E T N A W H D N

oplossing puzzels

onnodig geschuif Stef Haanstra zit vast in Engeland. Ik sta hem bij om op papier een simpel probleem op te lossen. Hij belde mij jaren geleden al vanuit een Deense cel met de vraag of ik hem kon helpen om zijn straf in Nederland uit te zitten. Er was wel een probleem: hij had namelijk ook nog een straf in Engeland openstaan en de Engelsen wilden hem ook nog vervolgen voor het ontvluchten van de gevangenis. Hij was een aantal jaren geleden ook veroordeeld in Engeland, maar in de laatste fase

detentie in Denemarken is hij er echt aan toe om het laatste deel van zijn straf in Nederland te mogen uitzitten. De Denen zitten echter met een verzoek van Engeland. Die willen Stef eerst hebben, omdat hij daar zijn Engelse straf ook nog moet uitzitten. Ook willen ze hem gaan vervolgen omdat hij uit de gevangenis is weggelopen. Het probleem daarbij is dat die vervolging voor het ontvluchten van de gevangenis helemaal niet zal gebeuren. In Denemarken is het ontvluchten uit de gevangenis niet strafbaar (zo lang je geen geweld gebruikt). Dat was bij Stef niet gebeurd. De Denen kunnen hem voor dat feit dus nooit overleveren, want dat kan alleen voor feiten die in beide landen strafbaar zijn. Na de Denen uitvoerig uit te hebben gelegd dat Stef uiteindelijk toch naar Nederland gaat en dat het beter zou zijn even met de Engelsen daarover te overleggen, verandert er niets. Ik vraag de Engelsen om hun Overleveringsverzoek voor Stef in te trekken. En om hem dan naar Nederland te laten gaan, zodat er dan alsnog een verzoek kan worden gestuurd aan de Nederlandse autoriteiten om de Engelse straf over te nemen. Het bespaart een boel geschuif met Stef. En uiteindelijk heeft zowel Denemarken als Engeland niets verloren: de opgelegde straffen zullen gewoon worden uitgezeten. Het bespaart de landen ook een boel kosten. Denk aan: extra vliegreizen, mensen die de vlucht en het vervoer moeten begeleiden, ambtenaren die al die procedures moeten regelen en ook de detentie zelf kost natuurlijk geld. Toch loopt het niet zo. Om voor mij nog steeds onbegrijpelijke redenen, draaien de landen om elkaar heen, handhaaft iedereen zijn eigen positie, met als gevolg dat cliënt vanuit Denemarken eerst naar Engeland

8 5 3 4 6 7 9 1 2

niet wordt overgeleverd, maar die zelf vrijwillig naar het buitenland gaat. En dan kom ik erachter dat Gijs dat recht zou verliezen. Dat is vreemd. Een verdachte die wil meewerken kan er slechter van af komen dan de verdachte die gedwongen wordt overgeleverd. Maar toch bleek dit de situatie te zijn. De oplossing bleek uiteindelijk om met de Duitse advocaat zowel de rechter als de officier van justitie in Duitsland ervan te overtuigen dat men toch een arrestatiebevel moest uitvaardigen. Dat bevel komt er nu en mijn cliënt gaat dan via een Overleveringsprocedure toch naar Duitsland. Het is voor een advocaat vreemd om voor zijn eigen cliënt een internationaal arrestatiebevel te vragen. Maar zo lang de rechten van mijn cliënten op die manier uiteindelijk het meest worden beschermd, is het niet anders. Gijs is bezorgd. Hij heeft een jong gezin en hoe lang de procedure en de detentie in Duitsland uiteindelijk gaan duren is niet bekend. Maar onverwacht in Duitsland worden aangehouden en met een hoge straf naar Nederland terugkeren, zonder dat die straf ooit nog zou kunnen worden aangepast? Dat is helemaal geen optie.

1 9 6 5 7 4 3 2 8

Op papier lijkt het allemaal mooi, de praktijk geeft echter een ander beeld

moet. Daar zit hij nu. Binnenkort zal hij alsnog doorgaan naar Nederland om met de WETS de rest van zijn straffen hier uit te zitten. De grote verliezer is natuurlijk niet alleen cliënt zelf en de maatschappij die al die onnodige kosten moet betalen. Het zijn vooral zijn vrouw en kinderen en de sociale omgeving van Stef die het vertrouwen aan het verliezen zijn. En dat terwijl de WETS er nu juist is om mensen in hun eigen land hun straf te kunnen laten uitzitten, zodat de terugkeer in de maatschappij makkelijker en beter zal verlopen. Bij zo’n succesvolle terugkeer in de samenleving hoort natuurlijk een stabiele omgeving, die er nog is als je weer naar buiten gaat.

7 8 4 1 3 2 6 9 5

van zijn detentie daar niet teruggekeerd van verlof. Dat is in Engeland strafbaar. Je zou denken dat het geen probleem moet zijn om alle nog openstaande Deense en Engelse straffen in Nederland uit te zitten. Zowel met Denemarken als met Engeland geldt immers het verdrag dat in Nederland in de WETS regeling is neergelegd. Maar bij de overdracht van straffen is het vaak niet simpel. En dat is niet altijd goed uit te leggen. Stef heeft in Nederland een gezin. Na lange

5 3 2 6 9 8 4 7 1

mijn cliënt uit voorarrest te houden en goed te begeleiden in Duitsland, maar aan de andere kant wil ik proberen om de uitkomst van de zaak zo goed mogelijk te laten zijn. En in Duitsland staan er hoge straffen op de invoer van hasj, veel hoger dan die straf uiteindelijk in Nederland zou zijn. Het recht om de straf uiteindelijk te laten aanpassen in een Nederlandse straf wil ik dus niet verspelen. Ik bel daarom met alle partijen om uit te vissen of dat recht op omzetting van de straf ook geldt voor een Nederlander die

comeback • nummer 4 • 2016

21


s p o rt

Curry breekt NBA-record

Max Verstappen

Verstappen onder vuur Mercedes-adviseur Niki Lauda is niet te spreken over het gedrag van Max Verstappen bij de Grand Prix van Mexico. De Nederlander kwam al in de eerste ronde in aanraking met WK-leider Nico Rosberg en had later ook een aanvaring met Sebastian Vettel. De 19-jarige Verstappen kreeg voor dat laatste incident een tijdstraf, waardoor hij zijn derde plaats aanvankelijk kwijtraakte aan Vettel. Later werd ook de Ferraricoureur bestraft, zodat Daniel Ricciardo doorschoof naar plaats drie. Verstappen werd vierde. Lauda was het eens met de straf die Verstappen kreeg meldt NuSport. ‘Een herhalend overtreder zoals hij moet gestraft worden.’ Formule 1 baas Bernie Ecclestone geniet echter met volle tuigen van de brutale manier van racen van Max Ver-

stappen. De formule 1-goeroe liet zich al vaker positief uit over de jongeling die zijn sport op haar grondvesten laat trillen. De ‘saaie’ F1 kon wel wat meer pit gebruiken. Daar waar velen kritiek hebben op de agressieve manier van racen van de Red Bull coureur, heeft Ecclestone juist lovende woorden over voor de Nederlander: ‘Ik vind dat Max moet doorgaan met racen zoals hij dat nu doet. Hij is een coureur die vol voor de winst gaat’ laat Ecclestone op de BBC weten. Oud coureur Jan Lammers had in elk geval genoten van de slotfase in Mexico volgens de NOS. ‘Tumult genoeg. Nog steeds is Verstappen het beste dat de Formule 1 in de laatste twee jaar is overkomen. Ook voor de neutrale fan is dit geweldig. Er is volop spanning.’

Stephen Curry heeft dertien driepunters gemaakt voor Golden State Warriors in de wedstrijd tegen New Orleans Pelicans. Daarmee vestigde de Amerikaan een nieuw record in de NBA. Het vorige record stond op twaalf driepunters en werd gedeeld door Curry, Kobe Bryant en Donyell Marshall. Curry (28) deed maandag zeventien pogingen van buiten de cirkel en schoot dus dertien keer raak. In totaal was hij goed voor 46 punten. Eerder miste Curry nog elke keer bij tien pogingen voor driepunters in de wedstrijd tegen de LA Lakers. Daarmee kwam er voor hem een einde aan een serie van 157 duels met minimaal één rake driepunter. Curry zette de afgelopen twee jaar steeds een record neer voor meeste driepunters in een seizoen met 286 in 2014/2015 en liefst 402 in 2015/2016.

knegt wint goud Sjinkie Knegt heeft op fraaie wijze goud gepakt op de 1500 meter bij de wereldbekerwedstrijden shorttrack in het Canadese Calgary. Knegt leek in een chaotische finale halverwege na een duw uitgeschakeld. De 27-jarige Fries knokte zich in de slotronden terug en passeerde alsnog de Israëliër Bykanov en de Rus Elistratov. Eerder had Knegt in de halve finale al het Nederlands record op dezelfde afstand verbeterd naar 2.11,090. Voormalig wereldkampioen Knegt rijdt in Calgary zijn eerste wedstrijden sinds hij in februari zwaar ten val kwam en drie ribben brak en een scheurtje in zijn lever opliep.

Feyenoord koploper eredivisie Het oogt onwennig, maar na elf wedstrijden in de eredivisie heeft Feyenoord vijf punten meer dan kampioen PSV. Feyenoord won de topper in Eindhoven met 1-0, door een laat doelpunt van verdediger Botteghin. Feyenoord verloor geen wedstrijd, en speelde slechts twee keer gelijk, tegen het goed draaiende sc Heerenveen (2-2) en eerder wisten de Rotterdammers thuis ook niet te winnen van Ajax (1-1). De voorsprong van de koploper op de Amsterdammers is daardoor geslonken tot drie punten. Oud-Ajacied Bryan Roy vindt het voor het Nederlandse voetbal mooi dat Feyenoord terug aan het front is vertelt hij op voetbal-

22

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

zone.nl. ‘Het is echt geweldig dat Feyenoord koploper is. Dat maakt de Eredivisie spannend om naar te kijken. Ze zijn in goeden doen, waardoor de spirit heel positief is. Maar dat geldt natuurlijk ook voor Ajax.’ Bij de Amsterdammers staat het momenteel goed, vindt Roy. ‘Het middenveld staat nu erg goed, met Hakim Ziyech erbij. Dat is echt een enorme stap vooruit ten opzichte van het vorige seizoen. Toptalent Hakim Ziyech maakte in de afgelopen transferzomer de overstap van FC Twente naar Ajax voor méér dan tien miljoen euro. PSV is er niet in geslaagd voor een stuntje te zorgen in de Champions League. De Eindhovenaren verloren in het Philips Sta-

dion met 2-1 van Bayern München. Door de nederlaag staat PSV na vier speelrondes nog altijd op slechts één punt in groep D. De ploeg van trainer Phillip Cocu kan een plek in de achtste finales van de Champions League definitief vergeten.


s p o rt

Sven Kramer start sterk

Sven Kramer

De 30-jarige Fries won de 1.500, de 5.000 en de 10.000 meter bij de eerste wedstrijden van het seizoen tijdens de KNSB Cup. De laatste keer dat hij dat deed aan het begin van een schaatsseizoen was acht jaar geleden bij de NK afstanden, toen hij mannen als Erben Wennemars, Carl Verheijen, Mark Tuitert en Bob de Jong aftroefde. ‘Ik kan niet ontkennen dat ik op dit moment in vorm ben’, glimlachte Kramer. Het was met name de verrassende zege op de 1.500 meter op zaterdag, in een zeer sterke tijd die de KNSB Cup zeer geslaagd maakt voor Kramer. De kopman van Lotto-Jumbo kan pas echte prijzen winnen bij het EK allround in januari, de WK afstanden half februari en het WK allround begin maart.

goud voor blade babe Marlou van Rhijn heeft bij de Paralympische Spelen in Rio de Janeiro goud gewonnen op de 100 meter sprint. Ze bleef de Duitse Irmgard Bensusan en Nyoshia Cain (Trinidad & Tobago) maar net voor. Pas in de allerlaatste meters, traditioneel haar sterkste stuk, ging ze Bensusan voorbij. Het verschil op de finish was slecht 0,02 seconde. Het is voor Van Rhijn de tweede gouden medaille van deze Spelen na haar plak op de 200 meter. Vier jaar geleden veroverde ze zilver op de 100 meter en goud op de 200 meter.Er waren nog drie atleten die 2x goud wonen: Jiske Griffioen bij het tennis (enkel- en dubbelspel), Alyda Norbruis bij het wielrennen en de blinde zwemster Lisette Bruinsma won goud op de 400 meter vrije slag en de 200 meter wisselslag. Tijdens de race krijgt de blinde zwemster niet mee

wat er om haar heen gebeurt. ‘Ik zie natuurlijk niet waar ik lig ten opzichte van de concurrentie’, zei Bruinsma met een glimlach. ‘Aan het einde hoor ik wel van mijn coach waar ik lig. En als dat dan eerste is, is dat geweldig. Mijn eerste gedachte? Dat ik paralympisch kampioen ben! Dat ik de race heb gewonnen, alles heb gegeven en dat het allermooiste is.’ Voor Paralympic TeamNL waren de Paralympische Spelen in Rio uiterst succesvol. Het team veroverde 62 medailles, dat zijn er 23 meer dan in Londen vier jaar geleden. Er werden 17 gouden, 19 zilveren en 26 bronzen medailles gewonnen, goed voor een zevende plaats in het medailleklassement. Koning Willem-Alexander en prinses Margriet hebben de paralympische medaillewinnaars ontvangen op paleis Noordeinde.

Oranje krabbelt op Het Nederlands voetbalelftal is vier plaatsen gestegen op de wereldranglijst van de FIFA. Oranje bezet na de winst tegen Wit-Rusland (4-1) en het verlies van Frankrijk (1-0) in de WK-kwalificatiereeks de twintigste plaats op mondiale ranking schrijft de Telegraaf. Het Nederlands elftal was aan de WK-kwalificatiereeks begonnen met een gelijkspel tegen Zweden. In augustus bereikte Nederland nog een historisch dieptepunt door naar de 26e plek te zakken. Nooit eerder stond de Europees kampioen van 1988 zo laag op de mondiale ladder. Oranje liet veel punten liggen door de eindronde van het EK te missen. Argentinië is nog altijd de nummer één van de wereld. Duitsland heeft de tweede plaats overgenomen van België. De Rode Duivels zijn gezakt naar de vierde plaats.

Frank de Boer weg bij Inter

Marlou van Rijn viert haar gouden medaille

Frank de Boer, die voor drie jaar tekende bij Inter Milan, is ontslagen. De Boer was maar 84 dagen in dienst van Inter. Hij zat tijdens veertien wedstrijden op de bank bij de club uit Milaan; elf competitieduels en drie Europa League-wedstrijden meldt NuSport. ‘Jammer dat het zo is geëindigd’, meldt De Boer in een eerste reactie op Instagram. ‘Ik wil alle fans bedanken voor de steun die jullie me de afgelopen maanden hebben gegeven.’ De Boer zag Inter in zijn veertien wedstrijden zeven keer verliezen; vijf keer in de competitie en twee keer in de Europa League.

comeback • nummer 4 • 2016

23


ac h t e r g r o n d

Foto’s van de werkreis van Wendy en Alan naar Zuid-Amerika

Investeren in persoonlijke relaties Persoonlijk contact met lokale advocaten en instanties is essentieel om zo goed mogelijk te kunnen werken in Zuid-Amerika, vertelt Alan Binken, bestuurslid bij de stichting PrisonLAW. Comeback sprak met hem over het nut en de noodzaak van de werkreizen die jaarlijks gemaakt worden, en wat PrisonLAW tijdens die reizen voor elkaar probeert te krijgen.

I

n Zuid-Amerikaanse landen kun je niet alleen op afstand vanuit Nederland werken. Er moet iemand langskomen bij de lokale instanties. Onderling vertrouwen is erg belangrijk om daar zaken voor elkaar te krijgen’, vertelt Alan Binken. Acht jaar is hij nu werkzaam voor PrisonLAW, een organisatie in Nederland die probeert Nederlandse gedetineerden in het buitenland juridisch bij te staan. ‘In veel Zuid-Amerikaanse landen worden gedetineerden bijgestaan door een staatsadvocaat. Die staatsadvocaten zijn vaak overbelast en hebben weinig tijd voor de zaak, zeker als het gaat om een buitenlander. Die zaak belandt on-

24

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

derop de stapel. Druk van een Nederlandse organisatie kan dan verschil maken. Er kan dan meer aandacht ontstaan voor de zaak, en meer tijd worden geïnvesteerd door de lokale advocaat’, is de ervaring van Alan. Daarom maakt het team van PrisonLAW ongeveer acht keer per jaar een reis naar het buitenland, vaak ver over de Europese grenzen heen. Aftasten PrisonLAW kiest voor een werkbezoek als dat toegevoegde waarde heeft. Vanuit Ecuador ontvingen ze signalen dat de WOTS-procedure tussen Nederland en Ecuador niet goed verliep. Dat was een reden om in juli van dit jaar

voor het eerst naar Ecuador te reizen. ‘Om een goed beeld te krijgen van de procedure daar, en om ervoor te zorgen dat die procedure goed gaat lopen, moet je naar het land toe. De eerste reis is het vaak nog aftasten. Je moet in contact komen met de juiste instantie. Het is soms een puzzel. Als je de juiste instantie te pakken hebt, gaat het er nog om te spreken met de juiste persoon binnen die organisatie.’ De voorbereiding voor de reis naar Ecuador begon in Nederland, vertelt Alan, die samen met juridisch adviseur Wendy Jansen naar Zuid-Amerika reisde. Er moest veel gepland worden. Een bezoek aan alle Nederlandse gedetineerden in dat land, en verder besprekingen met lokale advocaten, strafrechtspecialisten en overheidsfunctionarissen, bijvoorbeeld medewerkers van het ministerie van Justitie. ‘We merken dat mensen daar ook graag met onze organisatie wíllen spreken’, vertelt Alan. ‘Aan de ene kant zijn ze gevleid dat een buitenland-


ac h t e r g r o n d

se organisatie hen heeft benaderd. Aan de andere kant willen ze ook meedenken en meewerken aan oplossingen voor de problemen van Nederlandse gedetineerden. Dat merken we heel vaak, ook in Ecuador.’ Afspraken maken Eerst legt het team van PrisonLAW een bezoek af aan de Nederlandse gedetineerden, die hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn. ‘Het is belangrijk om te horen of er nieuwe informatie is’, zegt Alan. ‘Zodat je goed weet wat er speelt, en de problemen goed in kaart kunt brengen. En

dan regelmatig contact met elkaar. Soms proberen wij ook als tussenpersoon te fungeren, bijvoorbeeld tussen het ministerie van Veiligheid en Justitie in Nederland en het ministerie van Justitie in Ecuador. Dat bleek in dit geval nodig te zijn, omdat de communicatie niet liep.’ Gebrekkige communicatie De samenwerking met het ministerie van Justitie in Ecuador heeft ook geleid tot de eerste concrete resultaten. Een aantal gedetineerden hadden al in 2013 een verzoek gedaan, en Ecuador had al snel in-

De zaak heeft ongeveer drie jaar stilgelegen, maar is na onze reis in een stroomversnelling gekomen daarna proberen we naar de advocaten te gaan of instanties die van belang kunnen zijn. Wij proberen zoveel mogelijk mensen te spreken en hebben daarom een strak schema. We zijn vaak van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat onderweg.’ Hoe ziet zo’n gesprek met instanties eruit, bijvoorbeeld met het ministerie van Justitie in Ecuador, dat daar verantwoordelijk is voor de WOTS-verzoeken? ‘We geven eerst informatie over onze organisatie, en vertellen wie wij zijn, wat wij doen, wat onze werkwijze is. Daarna leggen we uit wat het doel van de bespreking is. Tevens proberen we te spreken over de WOTS-procedure in Ecuador: hoe werkt het, wat heb je nodig, wie is verantwoordelijk? Ook spreken we over concrete zaken van Nederlandse gedetineerden, en vertellen wij wat wij van hen en anderen over de zaak hebben gehoord. Wij proberen dan ter plekke tot een oplossing te komen voor de problemen in die zaken. We merken dan gelijk of de anderen meedenken, of ze van goede wil zijn en graag meewerken aan een oplossing. Dat bleek in Ecuador het geval te zijn.’ Dan is het zaak om gelijk spijkers met koppen te slaan en dingen voor elkaar te krijgen. ‘We proberen afspraken met hen te maken, ook over contact en samenwerking als wij weer terug zijn in Nederland. Dat we hen mogen benaderen als er iets speelt, en ook andersom natuurlijk. We proberen concrete afspraken te maken over het verloop van de zaken, en wie wat gaat doen. Wij kunnen de zaken dan verder in Nederland begeleiden. We houden

gestemd, maar een reactie uit Nederland bleef uit. Dit was heel frustrerend voor de gedetineerden, die zich erg in de steek gelaten voelden, en niet meer wisten waar zij moesten beginnen. Het probleem bleek onduidelijkheid over de strafboete. ‘In veel Zuid-Amerikaanse landen is het zo, dat mensen die voor drugsfeiten worden veroordeeld naast een gevangenisstraf vaak ook een boete krijgen. Die boete moet uiteindelijk betaald worden, of er moet kwijtschelding worden gegeven. Door een wetswijziging in Ecuador in 2014 werd die boete voor de WOTS-zaken automatisch kwijtgescholden, maar door gebrekkige communicatie tussen beide landen bleef hierover onduidelijkheid bestaan. Alan: ‘Maar de wijziging is nu dus bekend, ook omdat PrisonLAW geprobeerd heeft de communicatieproblemen tussen beide landen weg te nemen. Het lijkt heel simpel, maar dat is ondanks moderne communicatiemiddelen toch de belangrijkste reden geweest dat de procedure niet liep.’ Stroomversnelling Het eerste resultaat van de reis is inmiddels behaald. Een Nederlander die daar vast zat, is begin oktober – twee maanden na de reis naar Ecuador – via de WOTS overgebracht naar Nederland. ‘De zaak heeft ongeveer drie jaar stilgelegen, maar is na onze reis in een stroomversnelling gekomen.‘ Een succesverhaal, concludeert Alan. ‘Om de goede verhoudingen die we nu hebben met het ministerie van Justitie in Ecuador goed te benutten, zijn we kort geleden een tweede

keer naar Ecuador afgereisd. Er is nog een aantal Nederlandse gedetineerden in afwachting van een beslissing van Nederland op hun WOTS-verzoek, en ook in die zaken zijn dingen misgegaan. Wij hopen dat het tweede bezoek ook die zaken in een stroomversnelling brengt’, zo vertelt Alan. ‘Maar het gebeurt natuurlijk ook dat we gedetineerden bezoeken, waarvoor we niks kunnen betekenen.’ Peru is bijvoorbeeld een lastig land, waar in theorie veel procedures zijn om eerder vrij te komen, maar door de politieke situatie in dat land het nu in drugszaken veel lastiger is om eerder vrij te komen. Ook werkt het relatief nieuwe WOTSverdrag tussen Nederland en Peru nog niet naar behoren. ‘Wij spannen ons in die zaken wel in, maar het lukt ons in een aantal gevallen ook niet om het verschil te maken in de zaak. Het kan zijn dat lokale advocaten zich toch niet voldoende inspannen, of dat rechters bepaalde beslissingen niet willen of durven te nemen, of het niet eens zijn met bepaalde nieuwe procedures die speciaal zijn gericht op buitenlandse gedetineerden. Wij hebben daar wel regelmatig over gesproken met rechters in Peru, ook over concrete zaken, maar dat betekent helaas niet dat het is gelukt om in die zaken een stap vooruit te zetten.’ Goed resultaat Het team doet zoveel mogelijk, maar ijzer kun je niet met handen breken. Hoe je daarmee om gaat? ‘Het is vanzelfsprekend wel frustrerend als je ergens naartoe gaat en er veel energie in steekt, terwijl het geen resultaat oplevert. Maar voor de gedetineerden is het natuurlijk nog veel vervelender, en dat merken wij soms ook wel tijdens gesprekken met gedetineerden.’ De mensen van PrisonLAW blijven ondertussen investeren in persoonlijke relaties, omdat het altijd vruchten afwerpt. ‘De Nederlander die in Ecuador zat en onlangs via de WOTS naar Nederland is overgebracht, is inmiddels op vrije voeten. Dat is een goed resultaat.’ Alan is er van overtuigd dat dit niet was gelukt als ze niet naar Ecuador waren gegaan. ‘In dat geval had die Nederlander nog een paar jaar in de gevangenis in Ecuador moeten zitten, wat natuurlijk allesbehalve een pretje is.’ ■

comeback • nummer 4 • 2016

25


ac h t e r g r o n d

wet taaleis: spijker je Nederlands op tijd bij

Na je detentie in het buitenland is de kans niet groot dat je meteen werk of inkomen hebt. Een (bijstands)uitkering is dan nodig. Maar om hiervoor in aanmerking te komen, moet je goed genoeg Nederlands spreken, begrijpen, lezen en schrijven. Dat eist de Wet Taaleis, die sinds 1 juli 2016 geldt. Wat betekent dit voor jou en hoe kun je in de cel werken aan de Nederlandse taal?

D

e Nederlandse overheid stelt dat het veel gemakkelijker is om werk te vinden, als je de Nederlandse taal beheerst op het minimale niveau van groep acht van de basisschool. Je moet dus net zo goed Nederlands kunnen schrijven, lezen, spreken en begrijpen als iemand die aan de middelbare school begint. Hoe wil de overheid dit controleren? ‘Als iemand een uitkering na detentie komt aanvragen, zal de gemeente vragen om een bewijsstuk. De aanvrager moet laten zien dat hij of zij voldoende onderwijs in de Nederlandse taal heeft gevolgd’, meldt Stichting Educatie achter buitenlandse tralies, die ook taalcursussen voor gedetineerden verzorgt. Een bewijs kan zijn dat je een inburgeringscursus hebt gevolgd. Of 8 jaar Nederlands onderwijs (op de basisschool). Kun je niets laten zien, dan moet je een taaltoets doen. Je moet op vijf onderdelen laten zien dat je de taal kent: door te spreken, luisteren, een gesprek te voeren, te schrijven en te lezen. Scoor je op een van deze onderdelen onvoldoende, dat moet je beter Nederlands leren. ‘De gemeente maakt daar dan een afspraak over’, schrijft de stichting. ‘Een contactpersoon kijkt regelmatig of je Nederlands beter is geworden.’ Dat is niet vrijblijvend. Doe je niet ge-

26

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016

noeg je best, dan mag de gemeente de bijstandsuitkering korten: gedurende 6 maan-

den met 20% en gedurende nog eens 6 maanden met 40%. ‘Alle reden dus om er al snel aan te werken om het Nederland te leren en te verbeteren’, concludeert de stichting. ‘Al tijdens het verblijf in een buitenlandse gevangenis kan je (beter) Nederlands leren. De organisatie heeft nu een taaltoets, zodat je meteen kan zien of je Nederlands goed genoeg is. Deze toets kun je gewoon doen – ook als je gevangen zit. Ook zijn er cursussen die je daarna kunt volgen, mocht je nog even je kennis over de taal moeten bijspijkeren. Deze toets is ook handig, omdat je daarna ook weet of je andere cursussen van de stichting, zoals een beroepscursus, kunt oppakken. Begrijp je Nederlands, dan hoef je dit obstakel niet meer te overwinnen. De cursussen Nederlands zijn voor zowel mensen die in Nederland zijn geboren, als voor mensen die uit andere landen afkomstig zijn. ■

Prijs voor Stichting Educatie achter buitenlandse tralies Stichting Educatie achter buitenlandse tralies heeft de eerste prijs gekregen voor internationale projecten 2016. De prijs werd uitgereikt door de European Association for Education for Adults (EAEA). In het laatste jaar, 2015, werden rond de 250 gevangenen bereikt, waarvan er bijna 200 een cursus volgden en sloten 45 gedetineerden een cursus af met een diploma of certificaat. Oprichter Frans Lemmers over de prijs: ‘Iedereen vindt het belangrijk dat ook mensen die in de gevangenis zitten onderwijs kunnen volgen. Maar er is nauwelijks geld voor.’ (…) ‘Wij vinden dat die mensen niet vergeten mogen worden en dus onderwijs kunnen volgen, waardoor zij geestelijk minder aftakelen in de gevangenis. En ze maken een grotere kans op integratie bij terugkeer in Nederland, wat voor ex-gedetineerden toch al moeilijk is.’

Hoe volg je een cursus? Als je in een buitenlandse gevangenis zit, krijg je een informatiepakket van Reclassering. Daarin zit ook een formulier, waarop je kunt aangeven of je een cursus wilt volgen. Wanneer Reclassering het formulier van je terug ontvangen heeft, stuurt Stichting Educatie achter buitenlandse tralies een kennismakingspakket voor de gevraagde cursus op. Er zit ook meteen een huiswerkopdracht bij. Heb je de opdracht gemaakt en teruggestuurd, dan wordt de schriftelijke cursus besteld en naar je toe gestuurd. Het huiswerk wordt nagekeken en beoordeeld door een huiswerkcoördinator, en met commentaar of advies naar jou teruggestuurd. Heb je de cursus goed afgerond? Dan krijg je een getuigschrift of een verklaring van deelname. Daarna mag je weer een nieuwe cursus aanvragen. De basismodules zijn genomen uit officiële MBO opleidingen zodat de aansluiting bij een vervolg goed geregeld is.


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruit ziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

gevangeniswezen

nederlands Geachte medewerkers van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW. Ten eerste bedankt voor de Comeback en de info die ik van jullie erbij heb gehad. Het heeft me goed gedaan om even Nederlands te lezen en het gevoel dat er stichtingen zijn die aan me denken. Het doet me goed, want ik kan wel Nederlands/Turks zijn en in Turkije vastzitten, ik ben en blijf voor Turkije een Nederlander (en in Nederland andersom).

O

• turkije

Allereerst wil ik jullie bedanken voor het eerste blad dat ik van jullie mogen hebben ontvangen. Uiteraard mag ook mijn dank aan Reclassering Nederland en PrisonLAW niet ontbreken voor de steun die zij dagelijks verlenen. Hoewel ik het niet hoop, en het artikel over Wets en Wots mij nieuwe inzichten heeft gegeven, denk ik toch nog vele jaren te mogen genieten van jullie werk. Ik neem jullie en de lezers van Comeback graag mee op mijn reis door het onbekende van het gevangeniswezen. 5 weken geleden ben ik in Pattaya in Thailand door een speciale eenheid aangevuld met 2 agenten van Interpol gearresteerd. De aanklacht was moord in Zwitserland. De maximale eis is 20 jaar kreeg ik te lezen op het politiebureau. Na een nacht daar in een cel geslapen te hebben, werd ik in afwachting voor transport naar Zwitserland overgebracht naar IDC (Imigration Detentie Center) Bangkok. Het overgrote deel zit daar voor het niet hebben van een visa of visa overstay. Ik kwam terecht in een cel met gevangenen die een misdrijf hadden gepleegd buiten Thailand. Zo zat er een man uit China die een protest had georganiseerd tegen de overheid. Hij zat er al 7 jaar. China laat hem daar zitten zonder rechtszaak en de ambassade kan niets voor hem doen. Naast mijn cel zit de cel met zieken en mensen met een handicap. Waaronder een verwarde man uit Nederland. Elke zaterdag tijdens ons wekelijkse uurtje luchten spreek ik hem aan. Maar al snel bleek dat ik niet tot hem doordring, zelf weet hij alleen maar onzin en feitelijke onjuistheden uit te kramen. Als ik hem vraag hoe lang hij hier zit, krijg ik altijd te horen 1 week. Mijn celgenoot ziet hem al 2 jaar. Uiteraard heb ik dit, toen iemand van de ambassade mij na 4 weken kwam bezoeken, besproken. Die meldde mij dat ze geld hebben kunnen regelen voor een vliegticket, maar deze meneer kan niet alleen reizen en de familie wil niet helpen. Zo zijn er hier vele gevangenen die wel weg mogen maar door gebrek aan geld of slechte gezondheid niet kunnen. Ik hoop dat ze mij snel naar Zwitserland brengen en mijn rechtszaak spoedig verloopt. Je kan maar beter weten waar je aan toe bent. Groetjes, R.W. • thailand

comeback • nummer 4 • 2016

27


brieven

middeleeuws Ik werd in 2016 aangehouden op het vliegveld te Montevideo in Uruguay. In mijn koffer bleken XTC pillen te zitten, geloof het of niet, maar ik was daar niet van op de hoogte, maar dat doet nu niet ter zake want wil alleen maar naar buiten brengen hoe het hier aan toe gaat. Na de aanhouding werd ik naar verschillende politiebureaus gebracht en verhoord. Voor de nacht werd ik geplaatst in een cel zonder iets. Alleen in de hoek van de smerige cel lag een matras waarop ik de nacht heb doorgebracht. De volgende dag weer een verhoor waarbij een tolk aanwezig was die zeer slecht Engels sprak. Ook een advocaat en waarschijnlijk de officier van Justitie. Uiteindelijk lag er een verklaring voor mijn neus, in het Spaans welke ondertekend moest worden. Vervolgens werd ik naar een HVB casa central gebracht. Samen met nog iemand in een cel met een stapelbed en 2m2 overige ruimte. Een stukje schuimrubber en een dekentje was het enige dat we kregen. De deur bleef 4 dagen dicht. Alleen voor toilet mocht je er even uit. De politie doet daar helemaal niets anders als thee drinken en laat de deuren openen en sluiten door een gedetineerde. Closetpapier werd niet eens gegeven. Telefoontje uitgesloten. Wel was inmiddels bij het inschrijven mij al duidelijk gemaakt dat ik de 1.500 dollar die ik bij me had, kwijt was. Ook mijn Samsung telefoon zou ik niet meer terugkrijgen. Van mijn kleding was inmiddels al meer dan de helft gestolen door de politie. De tweede dag dat ik daar zat, vroeg een vrouw (van Justitie) of ik van sport hield en of ik zou willen werken in een gevangenis, waarop ik natuurlijk ja zei. Ook was er nog de mogelijkheid om naar school te gaan. En ze vertelde mij dat ik geluk had, want in Uruguay waren straffen voor dit delict niet zwaar, misschien 1 à 2 jaar. Na 4 dagen werd ik gebracht naar een gevangenis waar een afdeling was waar alleen buitenlanders zitten. De deur werd geopend van de cel waar ik nu nog steeds in zit. Deze cel heeft een afmeting van 5 x 2,5 meter en is bestemd voor 2 personen maar in alle cellen op onze afdeling zitten 3 personen. Voor 2 personen is een stenen verhoging waar een matras op gelegd kan worden en de derde persoon moet op de grond liggen. Het enige dat ik kreeg, was een stukje schuimrubber dat zo lang was dat ik met mijn voeten op het beton lag. Gelukkig waren mijn celgenoten zo vriendelijk een dekentje en een trui af te staan. Inmiddels was ook de rest van mijn garderobe gestolen door de heren van de politie. Een vieze cel waar je je behoefte doet in een gat achter in de cel en doorspoelt met een paar bekers water. Het gat sluiten we af met een fles water op zijn kop in het gat. In mijn cel was gelukkig een Europeaan (Oostenrijk) en een Argentijn, dus gelukkig kon ik wel communiceren. Ik zit nu in mijn 5e maand en kreeg vorige week van de consulair het blad Comeback aangereikt. En vond het meteen een heel goed blad en vooral de verhalen van (ex) gedetineerden welke buiten Nederland vast zitten spreken mij erg aan. Maar het kan nog erger dan je denkt. Men heeft er geen voorstelling van wat zich hier afspeelt. Je krijgt helemaal niets, op een beetje eten na. Ook het toiletpapier moet je zelf kopen buiten de gevangenis en door een contactpersoon laten brengen. Maar hoe doe je dat in een land waar je geen contacten hebt, de taal niet machtig bent en geen geld meer hebt? Dat mag je zien te regelen met 5 belminuten per week. Overigens weet ik dat je in veel gevangenissen 23 uur achter de deur zit en het maar 1 uur per dag luchten is. Wij luchten maar 2x per week, te weten maandag om 8.00 en donderdag om 14.00 uur. Dus van donderdag tot maandag zitten wij ruim 90 uur achter de deur en als je pech hebt en het regent zit je 160 uur achter de deur met zijn 3-en op 12 m2. Ik heb 3 maanden op de grond gelegen met limonade flessen gevuld met opgewarmd water langs mijn lichaam. Iemand bellen kan niet, want je hebt geen telefooncard. Hier verzinnen ze van alles om het zitten nog moeilijker te maken. Sinds 2 weken eindelijk via via een contactpersoon bereid gevonden die een doos boodschappen bezorgt. Een contactpersoon mag maar voor een persoon wat brengen. Van de boodschappen wordt door de policia die hier werkt heel veel gestolen. Die verdienen te weinig om een gezin te onderhouden dus die halen wat ze nodig hebben uit de doos. Van de boodschappen die er wel doorheen komen is overal de verpakking kapotgesneden. Heel veel belangrijke artikelen worden niet meer toegelaten, zoals kussens, scheerapparaten, nagelknippertjes en zo kan ik nog even doorgaan. Op alle overige afdelingen om ons heen zitten Uruguayanen die duidelijk van ons gescheiden worden. De policia is corrupt. Wekelijks overlijden er mensen hier. Wekelijks schietpartijen. De policia laat een gevecht tussen 2 personen gewoon uitvechten, maar zodra er meerdere bij betrokken zijn, worden de geweren gepakt. De een schiet met traangas en anderen met hagel van rubberballen en heel soms vinden wij ook metaal op de luchtplaats waar het zich altijd afspeelt. In 5 maanden nog niets gehoord van of over een advocaat. Iedereen hier die een betaalde advocaat in de hand heeft genomen, is belazerd en een hoop geld kwijt. Je kunt strafvermindering krijgen door diploma’s te halen op school maar heb in die 5 maanden geen klaslokaal of leraar gezien. Werken kan alleen als je de taal machtig bent of mensen omkoopt. Omdat ik het zo koud had, heeft mijn vrouw 2 dozen met kleding, rookwaar en etenswaar gestuurd aan het adres van de consulair die gevestigd is in Montevideo. De consulair liet mij weten dat ze waren aangekomen, op het postkantoor stonden en dat zij ze niet wilde aanpakken. Hij heeft ze teruggestuurd. Het grapje heeft 300 dollar gekost en de doos waar de rookwaren in zaten is verdwenen. Om water op te warmen hebben we een apparaatje gemaakt. Een oude aansteker met aan beide zijden een ijzerplaatje welke je in een emmer hangt en vervolgens in het stopcontact doet. Door kortsluiting wordt het water warm. Achter in de cel naast de WC wassen wij ons en ‘douchen’ met kopjes water. De cel is aan beide kanten open en door de hoge vochtigheidsgraad hier is alles vochtig en zijn de wanden met schimmel bedekt. Het is hier middeleeuws. Wij (5 Nederlanders) hebben een klachtenbrief gestuurd naar het ministerie van Buitenlandse Zaken betreffende het wanbeleid van het consulair. Dus Uruguay is beslist geen pretje. Het enige dat je zeker weet, is dat je niets weet!

F. •

28

Uruguay

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016


brieven

De ‘Wets’ in praktijk Ik schrijf dit voor lotgenoten die net als ik overdracht hebben aangevraagd om via kaderbesluit 909/27-11-2008 (beter bekend als ‘Wets) hun straf te mogen uitzitten in Nederland. Als gedetineerde vergaar je alle informatie die je kunt krijgen over de ‘Wets’. Verschillende keren heeft Comeback uitvoerig informatie geschreven over de ‘Wets’. Ook geeft Justitie Nederland een brochure uit over de handelswijze en criteria waaraan men moet voldoen om in aanmerking te komen voor de ‘Wets’. Zo heb ik zelfs het volledige kaderbesluit 909 met het certificaat laten opsturen. Dan lees je woordelijk wat daarin staat (26 bladzijden). Het redactionele stuk in Comeback komt (beknopt) volledig overeen met de inhoud van het Kaderbesluit evenals wat staat in de brochure! Per slot van rekening leven we in detentie en hebben iedere dag te doen met realiteit van de dag, week, maand waarin we leven ‘in een vreemd land’. Eind 2015 is mijn vonnis rechtsgeldig geworden. Ik ben niet in hoger beroep gegaan en voldoe aan alle gestelde eisen, die staan en nodig zijn om in aanmerking te komen voor overdracht via de ‘Wets’. Het land waar ik in detentie zit heeft alle maatregelen getroffen, de zaak gecontroleerd en het certificaat bewilligd! 1,5 maand na mijn aanvraag is het complete certificaat verzonden naar I.O.S. (De afdeling Internationale Overdracht Strafvonnissen van de Dienst Justitiële Inrichtingen) Den Haag. I.O.S. heeft ontvangst bevestigd en na een maand ook bewilligd en goedgekeurd! Dan gaat de aanvraag verder naar Justitie/Hof in Arnhem of Leeuwarden. Familie of gezin kan informatie krijgen bij I.O.S.! Dit is niet meer dan een callcenter en getraind in het afwimpelen en aan het lijntje houden van diegene die belt. Welke smoesjes we allemaal hebben gehoord zijn te veel om allemaal in dit stukje weer te geven! Intussen weet ik, dat alles is bewilligd in Nederland, maar zit nog steeds in Oostenrijk. 90 dagen staat in het Kaderbesluit. 9 maanden zijn we nu verder na de datum van aanvraag! Dus dat ‘snelheid’ het motto is van de Wets; niet met een korreltje zout nemen, maar met een hele pot vol! Al deze tijd heb ik niets gezien van I.O.S.: € 140,- verbeld in het callcenter! Helaas voor jullie (en mij) is dit de praktijk. Hierover heb ik nog niets kunnen lezen in Comeback. Deswege wil ik jullie dit laten weten. Dus ga eerder van 9 maanden uit in plaats van 90 dagen. In mijn geval ligt het probleem duidelijk in Nederland. Voor zowel de ambassade als Reclassering Nederland bureau buitenland niets dan lof. Zij doen alles om mij waar mogelijk te steunen. Maar ook zij krijgen het Callcenter aan de lijn! Jammer! Vanuit Oostenrijk wens ik jullie allen het beste en blijf hopen! Eens zullen de deuren opengaan. Mocht je willen schrijven, bij Comeback hebben ze mijn adres! Dus schrijf naar Comeback en zij sturen jouw brief dan door. Groetjes en blijf sterk! Met vriendelijke groet,

W•

Oostenrijk

positiviteit Een teken van leven uit ‘Down Under’. Ik ben afgelopen april 2016 door Australië weer niet goedgekeurd voor een Transfer terug naar Nederland helaas. Echter op dit moment draait het wiel wel weer en kan ik wellicht gerechtelijk nu wel aan de eisen van Australië voldoen. Met passen en meten dan, dit heeft wel weer zijn tijd nodig. Ik geloof dat ik niet de enige ben die zo zijn tegenslagen moet doorstaan, maar goed, de enige weg is vooruit. Ik probeer altijd in te zien dat elk nadeel zijn voordeel kan hebben, en andersom ook. Wat ik iedereen kan aanraden is om te sporten en te lezen, vooral in je eigen taal als dit kan. Wij doen veel ‘bootcamp’ hier en hebben gelukkig een goede Gym, recht voor de deur! Ik kan hier niets studeren in het Nederlands, daarom wil ik benadrukken dat voor Nederlandse gevangenen in het buitenland het zeer belangrijk is dat wanneer ze terug in de Nederlandse gevangenis zijn, men meteen kan studeren, rehabiliteren en familie zien. Dan kan men het verleden snel achter zich laten, en iets opbouwen, dan zullen de wonden snel helen en positiviteit terugkomen! Doorlopende positiviteit is een kracht vermenigvuldigd! Keep your chin up!

S

• australië

comeback • nummer 4 • 2016

29


brieven

017 2 r o o v n e s n e w De beste ck redactie de comeba

hoop Heel soms, maar tevens steeds vaker bekruipt mij een angstig en beklemmend gevoel. Ik kan u helaas niet uitleggen wat ik daarmee eigenlijk wil zeggen of daarmee bedoel. Het is geen echte angst, nee dat is het niet, maar toch voel ik mij gejaagd en naar. Het is een gevoel van onmacht, radeloosheid, en het riekt behoorlijk naar gevaar. Steeds vaker en vaker bekruipt mij dat angstige gevoel, en toch ben ik niet echt bang. Het is het gevoel alsof ik aan een onbestemde reis ben begonnen, onzeker en erg lang. Geen angst? Nee, dat is het dus niet, meer een gevoel van onbehaaglijkheid, het voelt raar, Het geeft mij een wee gevoel in mijn maag, ik ril en tril, voel mij droevig en klam! Erg naar. Ondanks dat onbehagelijke, onzekere, beklemmende en angstige gevoel, voel ik mij ook blij! Angstig en blij tegelijkertijd? Hoe werkt dat dan? Ik weet het ook niet! Het werkt voor mij! Is het dan echte zuivere blijheid? Nee, dat is het ook weer niet, zoals ik zei het voelt heel erg raar. Het voelt aan als een gure koude winterdag, die mij verwarmt op een zonnige dag in het voorjaar! Het is geen angst, dat is het niet, ik probeer het te beschrijven, doch kan het niet. Het voelt vreemd! Voel ik mij soms belast en verlaten? Verloochend en verraden? In de steek gelaten en ontheemd. Het is waarschijnlijk gewoonweg een emotie de menselijke gevoelens die bijna iedereen heeft. Ik ben ergens blij dat ik nog gevoelens heb, anders zou ik een robot zijn, niet een mens die leeft. Ik wil het gedichtje, of nee meer dit kladje afsluiten, wat ik voel is toch met geen pen te beschrijven. Ik moet accepteren dat ik een mens met emoties en gevoelens ben, en dat zal altijd wel zo blijven. Lachen, huilen, schreeuwen, brullen! Allemaal gevoelens maar de liefde is de mooiste en de fraaiste! Liefde is ondanks dat het de warmste en mooiste is, niet de belangrijkste, dat is de hoop want….? De hoop, dat is de belangrijkste van alle gevoelens want HOOP, dat is de taaiste! Groetjes, J • engeland

30

co m e b ac k • n u m m e r 4 • 2 016


brieven

locked up in germany Hartelijk dank voor de Comeback! Ik waardeer het erg, ik ga hem uitlezen en aan medegevangenen doorgeven (Nederlanders), hebben ze ook wat om te lezen. Ik ben 21 jaar en woonachtig in Regio 070 ‘Den Haag’. Zit vast voor drugstransport. Niet veel gelukkig, 100 gram maar. Maar Duitsland is heel streng, dus 100 zien ze als 1.000... Er staat een gevangenisstraf op van 2 tot 5 jaar. Belachelijk dus! Superstrenge gevangenis. Voorbeeld: als je vast zit laten ze je niet bellen of ze bellen je familie niet eens! Niemand wist het dus! Heel erg als je familie onverwachts op bezoek mag komen, na een maand pas! Huilend natuurlijk… en bij binnenkomst mag je je sigaretten meenemen naar de cel. Maar geen aansteker. Heb je dan lekker veel aan! Voor de lezers een gouden tip! Don’t try it! Keep out of Drugs! It’s not worth it! Nog in afwachting op rechtszaak, dus hopen dat ik er snel vanaf ben!

A

• duitsland

bajesagenda 2017 De bajesagenda bestaat 30 jaar. Rond de kerstdagen krijgen ruim drieëntwintigduizend gedetineerden dit bijzondere boekje, dat meer is dan alleen een agenda. ‘We maken de bajesagenda samen met gevangenen’, vertelt Jolanda Kromhout van Ark Mission. ‘Ze sturen ons gedichten, gebeden en andere teksten die hen aanspreken om andere gevangenen te bemoedigen.’ Daarnaast zorgen de verhalen ook voor veel herkenning. De gedichten laten snel zien hoe zwaar het leven in detentie kan zijn. ‘Het is opvallend hoe persoonlijk de verhalen zijn. Je proeft de pijn; het verdriet en het gemis van de familie. Of het klemzitten, niet weten hoe het verder moet. Het zijn misschien geen echte dichters, maar de gedichten zijn wel hartsverhalen. Ik weet zeker dat andere gevangenen zich daarin zullen herkennen.’ Dertig jaar geleden verscheen de eerste bajesagenda, opgezet vanuit Ark Mission met het Justitie Pastoraat. ‘We wilden de betrokkenheid met gevangenen vergroten en dit bleek een hele goede manier te zijn.’ Bijna een miljoen bajesagenda’s zijn in deze jaren gedrukt. De agenda komt in de meeste gevangenissen in Nederland terecht en ook wordt het boekje verspreid via Stichting Epafras en Exodus. In elke agenda staan naast de gedichten onder meer verhalen van gedetineerden, kun je in vijftien verschillende talen leren bidden en vind je belangrijke adressen voor als je gevangen zit. Ook zit er een losse hoes bij, waar je bijvoorbeeld foto’s van de familie in kunt doen, of bijzondere knipsels die je wilt bewaren. Opvallend is ook dat er 20 lege pagina’s in zitten voor notities. ‘Dat is heel bewust gedaan, omdat gedetineerden ons dat vroegen’, vertelt Jolanda. ‘Deze agenda wordt gebruikt om afspraken op te schrijven, met bijvoorbeeld familie of begeleiders. Maar ze schrijven er ook belangrijke gebeurtenissen in, zoals dat hun kind gaat afzwemmen of een toets heeft.’ De agenda is het enige dat de gevangenen met zich mee mogen dragen als ze de cel uit gaan. ‘Je had ook gedichten in een boekje kunnen drukken, maar een agenda gebruik je het hele jaar. Het wordt een soort dagboek.’

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook direct contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in één van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag van een Bijbel de locale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor post voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 4 • 2016

31


ac h t e r o p

column

Rein Gerritsen

Incognito Of ik naar Madrid wilde gaan, vroegen ‘ze’, om aan een internationaal congres deel te nemen over de impact van detentie op gedetineerden? Nou dat wilde ik wel, antwoordde ik hen. Per slot van rekening ging het over een onderwerp waar ik het nodige vanaf weet. En ik was nog nooit in Madrid geweest terwijl ik dat wel graag wou, én de baas betaalde alles. Dus ging ik via Valence, Perpignan, Barcelona op naar Madrid. Ik reisde per trein omdat ik vliegangst heb, iets wat ik heb overgehouden aan mijn detentieperiode schat ik zo in. Voor die tijd had ik daar namelijk geen last van, maar nadien… o wee. Misschien een gevalletje van ‘de impact van detentie op een gedetineerde’. Wie weet? onderwijs De ‘ze’ hierboven is dezelfde groep personen als ‘de baas’. Zo noem ik de European Prison Education Association, een groep mensen die zich bezighouden met onderwijs voor en aan gedetineerden in Europa. Onlangs ben ik lid geworden van deze organisatie omdat ik hun doelstellingen onderschrijf. Als gedetineerden in staat zijn om binnen hun detentie een vak te leren, te leren schrijven, of sowieso iets nuttigs met hun tijd te doen, dan durf ik er wel op te wedden dat de noodzaak voor hen om weer op het verkeerde pad te komen na vrijlating een stuk minder is dan voorheen. Helaas is het onderwijs aan gedetineerden hier in Nederland op sterven na dood. De functie van nationaal coördinator Onderwijs Gevangeniswezen is dankzij de bezuinigingen opgeheven. Zodat onderwijs, crea, de bieb en sport aan de genade van het centrale management van gevangenisdirecteuren onderworpen zijn. Hier en daar doet een individu nog z’n best om nog iets te doen aan onderwijs, maar over de gehele linie is het huilen met de pet op. In Europa ligt dat niet veel anders leerde ik tijdens dat congres in Madrid. Het belang van onderwijs aan gedetineerden staat niet echt in de politieke belangstelling. Wat een vreemde zaak is omdat politici het voortdurend over ‘resocialiseren’ hebben zodra gedetineerden ter sprake komen. Ook de congresgangers in Madrid hadden andere onderwerpen op hun agenda

de rechter

staan dan je zo zou verwachten. De vlag dekte echter de lading niet. Een Spaanstalige uitleg van de WOTS en WETS deed me al spoedig knikkebollen en zachtjes snurken. De ‘impact van detentie op gedetineerden’ kwam slechts terloops ter sprake en over ‘onderwijs aan gedetineerden’ ging het al helemaal niet. Verspilde tijd dus, op een bezoek aan die prachtige stad na. madrid Madrid, een majestueuze stad met viereneenhalf miljoen inwoners, een prachtige architectuur en een rijke historie. Wel moest ik mijn kinderen bij thuiskomst danig teleurstellen. Ik had beloofd Sinterklaas te zullen meebrengen voor ze. ‘Sorry jongens, maar ik heb Sinterklaas niet kunnen vinden.’ ‘Echt niet, pappa?’ ‘Nee, en in Madrid hadden ze zelfs nog nooit van hem gehoord.’ ‘O, pappa, wat ben je toch een sufferd,’ gilden de twee in koor. ‘Natuurlijk verblijft Sinterklaas in Madrid. Waar anders? Maar hij is incognito. Dat weet iedereen. Heb je wel lopen opletten tijdens dat congres?’

Rein Gerritsen heeft vastgezeten in Nederland en heeft daarover de boeken Knock-out, 13 Ongelukken en Filosoof in de bajes geschreven. Hij maakt jullie in zijn column deelgenoot van zijn ervaringen.

jesse van muylwijck

Comeback #4 2016  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Comeback #4 2016  

Magazine voor Nederlandse gevangenen in het buitenland

Advertisement