Comeback 3 2020

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

BRIEF A AN JEZELF

N U M M E R 3 • 2020

VAN DETENTIE NAAR POTENTIE Bijzonder uitzendbureau

‘IEDEREEN KAN VERANDEREN’ Onderzoek naar levensloop criminelen

RACISME EN DISCRIMINATIE

BLACK LIVES MATTER


PUZZEL

D V L I E G E N Z W A M T N E

E A G T O O N L E Z A H T H M

H S I G I I U B A O C E S G R

Z T R R U L P A R A P N G R E

A E E T S B Z E R A J M O I K

D R Z M S L B P E O A S O E N

E E E P P O N E I U B J W P O

N W I N T E R V O O R R A A D

R N M K R M R N I U R B A N B

O E O U I B O A E F R U I T E

O K E S T O R D T K M H E J S

H L T E E L O B D U K A N T S

K O L F G L O L T E U A O U E

E W I N D E D A U W R R T N N

E I K E L N L D B O M D I H D

© www.puzzelpro.nl

9 6 7 4

9 7

2 7 9 5 8 3

1 7 2 5 8 1 3

4 6 9 5 2

3 7 2

1 4 6 1

6

9

2

1

8 2

1 3 4

6 4 3

1 9 3

1 9

6 4 7 2 8 6 4 2 8 5

8 7 1

7

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 31).

ASTER BESSEN BLAD BLOEMBOLLEN BOLEET BRUIN BUIEN BUIIG DAUW DONKER EEKHOORN EGEL EIKEL FRUIT GRIEP HAARD HAZELNOOT K I LT E KLEURENPRACHT MIEZERIG MIST MODDER NAJAAR OKTOBER OOGST ORANJE PA R A P LU POMPOEN ROOD SJAAL SPIN STORM TA K K E N T E M P E R AT U U R TUIN VLIEGENZWAM WAAIEN WEB WIND WINTERVOORRAAD WOLKEN ZADEN

7 2 7

5 8 7 6 9 3 6 1

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

6

9 4

8

3 5 9 7 5 2 1 7 3

8 5 2 8

3 1 8

WOORDZOEKER

9

1 8

6 5

3 5

1 3 1 7 5

4 6 8

SUDOKU

9 4

2

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL Mijn naam is Jochum Wildeman en vanaf 1 juli ben ik het nieuwe hoofd Bureau Buitenland van Reclassering Nederland. De laatste tijd heb ik regelmatig het concert van Johnny Cash in de staatsgevangenis San Quentin op YouTube bekeken. Het zal met mijn nieuwe baan te maken hebben. Mijn oren zijn altijd wat extra gespitst als hij in een nummer over San Quentin zingt: ‘And your stone walls turn my blood a little cold.’ Cash begreep heel goed dat je mensen in detentie niet moet afschrijven en met het oog op een positieve toekomst hoop en perspectief moet blijven geven. Hij deed dat met zijn liedjes en muziek. Misschien wat ver gezocht, maar ik zie een parallel tussen Johnny Cash en de Comeback. Ik was zeer blij verrast toen ik op de hoogte werd gebracht van het bestaan van de Comeback. En nog enthousiaster toen ik een aantal edities had gelezen. Ook de Comeback gaat over hoop en perspectief. Samen met Epafras, Dutch & Detained en Laywers Across Borders schrijven we over praktische onderwerpen in detentie, maar zorgen ook dat je op de hoogte blijft van wat er in de wereld en in Nederland gebeurt. Twee dingen die kunnen zorgen voor een makkelijkere terugkomst naar Nederland. Ja, ook in de Comeback zit muziek. Ik hoop dat het nummer dat voor je ligt er weer een klein beetje voor kan zorgen dat de muren van de gevangenis wat minder koud zullen zijn.

NIEUWS BINNENLAND HOOFDVERHAAL

04 04

UITSLAG LEZERSONDERZOEK GELOOF

11 12

BIJZONDER UITZENDBUREAU

14

COLUMN SANDRA NIEUWS BUITENLAND ‘IEDEREEN KAN VERANDEREN’

17 18 20

SPORT VRAAG & ANTWOORD TATOEAGES

22 24 26

BRIEF AAN JEZELF BRIEVEN ACHTEROP

27 28 32

Racisme en discriminatie in de samenleving en de gevangenis

Racisme is zondig

Van detentie naar potentie

Onderzoek naar levensloop criminelen

Tatoeages vertellen een verhaal

Jochum Wildeman HOOFD BUREAU BUITENLAND RECLASSERING NEDERLAND

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders

en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Veerle Goudswaard / Dutch&Detained en Robert Malewicz / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

3


NIEUWS BINNENLAND

CORONA IN NEDERLAND Tot en met 4 augustus zijn er in Nederland in totaal 55.955 COVID-19 patiënten gemeld aan het RIVM (het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu). De helft is 56 jaar of ouder. 11.959 patiënten zijn opgenomen in het ziekenhuis; 6.150 mensen zijn overleden. Nederland wijkt wat betreft de aanpak van het virus nog steeds af van andere landen. Zo is Nederland het enige Europese land waar geen mondkapjesplicht is, behalve in het openbaar vervoer. Nederland houdt vast aan de maatregelen die het RIVM al meteen aan het begin van de crisis bedacht: anderhalve meter afstand, thuisblijven bij klachten, zo vaak je kan handen wassen en zoveel mogelijk thuiswerken. Het effect daarvan is onduidelijk. Cijfers over corona vergelijken is appels met peren vergelijken. Alleen het aantal doden op een miljoen inwoners kan mogelijk iets zeggen. Nederland hoort bij de 15 ergst getroffen landen. Spanje, Brazilië, de VS, Engeland, Peru, India, Frankrijk, Italië, en Mexico scoren slechter. VERPLEEGHUIZEN Net als in andere landen vielen er verhoudingsgewijs veel doden in de verpleeghuizen. In Maassluis waren het er wel erg veel. Het aantal besmettingen liep in juni snel op. Tussen 23 en 26 juni raakten 17 van de 21 bewoners besmet, schrijft de Volkskrant. Zes van hen over-

4

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

leden. Ook 18 medewerkers kregen het virus, terwijl het personeel met uitzondering van de pauzes mondneusmaskers droeg. Het verpleeghuis ging op slot. Familie­­leden konden weer alleen zwaaien voor de ramen. EFFECTEN Na bijna een half jaar wordt langzaamaan duidelijk wat de effecten zijn van de coronacrisis. Dat zijn er meer dan het aantal besmette mensen en doden. De bijeffecten gaan bijvoorbeeld over leerachterstanden die kinderen oplopen die niet naar school kunnen. De Vereniging van Schoolleiders deed er onderzoek naar en ontdekte dat 1 op de 6 scholieren slechter presteerde na het corona-thuisonderwijs. RTLNieuws vroeg bij de schoolleiders naar de oorzaken. Die waren nog niet echt duidelijk. Ook in de verpleeghuizen zijn mensen achteruitgegaan. De coronamaatregelen zoals het bezoekverbod hebben grote gevolgen op de gezondheid en welzijn van bewoners in verzorgings- en verpleeghuizen. Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut en een groep onderzoekers onder leiding van de Universiteit van Amsterdam. Eén op de zeven bewoners voelde zich eenzaam tijdens de lockdown. Hierdoor was er een toename van stemmings- en gedragsproblemen. Zowel in de ernst als in hoe vaak ze voorkwamen. De economie stroomde achterwaarts mee. De gemiddelde dagproductie

van de Nederlandse industrie was in juni 9,7 procent lager dan in juni 2019. In de vorige twee maanden was de achteruitgang nog groter. In mei was de productie van de industrie nog 12,5 procent lager dan in 2019, de grootste daling sinds 2009. OP STRAAT DOOR CORONA Nederland heeft tussen 11 maart en 31 mei 390 mensen vrijgelaten uit vreemdelingendetentie. Omdat deze groep ongedocumenteerden geen recht heeft op opvang, is het merendeel op straat beland, aldus de Volkskrant. Het aantal vrijgelatenen is opvallend hoog: normaal gesproken worden maar enkele tientallen vreemdelingen per maand vrijgelaten. De coronacrisis speelt hierbij een belangrijke rol. Toen de coronamaatregelen werden afgekondigd, is naar het dossier van iedere persoon in bewaring gekeken. 60 vreemdelingen zijn met hulp van ngo’s naar het land van herkomst vertrokken. 70 asielzoekers moesten volgens de regels terugkeren naar het land waar ze hun eerste asielverzoek hebben ingediend. Omdat het uitwisselen van deze mensen door de coronacrisis is uitgesteld, zijn ze voorlopig opgevangen in asielzoekerscentra. Het overige deel, 260 vreemdelingen, is op straat beland. Ze hebben vanwege hun status geen recht op opvang.


NIEUWS BINNENLAND

25 JAAR NA SREBRENICA

HEMA BLIJFT Even wist niemand het meer. Verdwijnen de volgens velen ‘oer-Hollandse’ Hema’s uit Nederland of wordt de winkelketen gered? Er waren zelfs al burgerinitiatieven om de winkels te laten voortbestaan. De bedenkers van deze twee acties vinden dat Hema in Nederlandse handen moet blijven en niet worden overgeleverd aan buitenlandse durfkapitalisten, schrijft het AD. Ook mag de winkelketen niet ten onder gaan. De twee acties waren uiteindelijk niet nodig. Hema bereikte een akkoord met schuldeisers over het verlagen van de uitstaande schulden. Door de regeling neemt de schuldpositie van Hema af van 750 miljoen naar 300 miljoen euro. Met het akkoord komt er een einde aan de periode van twee jaar waarin miljardair Marcel Boekhoorn de enige eigenaar was, en wordt Hema verlost van de molensteen van hoge schulden die sinds de overname door Lion Capital in 2007 om de nek van het bedrijf hing.

Er zijn Nederlanders die er nog altijd van wakker liggen. Misschien wel meer dan je denkt. 25 jaar geleden werden in Srebrenica zo’n 8.000 Bosniërs vermoord, terwijl Dutchbat, de Nederlandse VNeenheid, machteloos toekeek. 350 mannen probeerden tevergeefs te schuilen op de Nederlandse compound. De blauwhelmen waren er op vredesmissie. Waarom kregen zij geen steun? Waarom bepaalden de Serviërs wat er gebeurde? Hoe was deze genocide in hemelsnaam mogelijk? Dat waren de grote vragen. Zeven jaar werd er onderzoek gedaan. De onderzoekers concludeerden dat binnen Dutchbat ‘een uitgesproken anti-moslimstemming heerste’. Maar het meest kritisch waren ze, schrijft de Volkskrant, over de militaire top en over

de politiek. Die had militairen ‘met klappertjespistolen’ op zwaarbewapende Serviërs afgestuurd. Het kabinet-Kok II trad af, maar wilde de schuld niet op zich nemen. Excuses heeft de regering nooit aangeboden.

BLACK LIVES MATTER DEMONSTRATIES Ook in Nederland wordt er gedemonstreerd tegen racisme en discriminatie. De eerste grote Black Lives Matter demonstratie is er na de moord op George Floyd (zie buitenland). Op de Amsterdamse Dam komen duizenden mensen bij elkaar. Veel meer dan verwacht. Na de Dam volgen tientallen andere acties. Ze zorgen voor bewustwording: is het echt zo erg wat we doen? Ook premier Mark Rutte wordt erdoor beïnvloed. De premier die volgens het AD jarenlang op het standpunt stond dat Zwarte Piet 'nu eenmaal zwart is', zegt in de Tweede Kamer dat hij er nu van uitgaat dat Zwarte Piet 'langzaam uit het straatbeeld zal verdwijnen'. Ook praat Rutte drie uur lang met vijf activisten in het Catshuis. 'We zeggen nu collectief: we moeten racisme echt killen', concludeert hij na afloop. Er komen vervolggesprekken. In Rotterdam komt de politiek ook in actie. Gemeenteraadsleden van de VVD en Denk (normaal elkaars tegenstanders!) presenteren een actieplan tegen racisme en discriminatie in de stad.

STIERSLANG RUKT OP Wie in de Zuid-Hollandse duinen rondstruint heeft kans een ongeveer twee meter lange, armdikke slang tegen te komen. In de natuurgebieden tussen Scheveningen en Katwijk kruipen steeds meer stierslangen rond. Dat zijn van oorsprong Amerikaanse slangen. De beheerders van het gebied hebben nog geen flauw idee hoeveel het er precies zijn, schrijft het AD. De slangen eten muizen, konijnen, vogels die op de grond broeden, of een zeldzame zandhagedis. Mensen lusten ze niet.

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

5


NIEUWS BINNENLAND

COFFEESHOPBAAS VAN LAARHOVEN VRIJ

Johan van Laarhoven

De Tilburgse coffeeshopbaas Johan van Laarhoven wordt na een gevangenisstraf van zes jaar, op 28 augustus vrijgelaten uit de Penitentiaire Inrichting (PI) in Vught, een jaar eerder dan gepland. Dat bevestigt advocaat Gert-Jan Knoops aan Nu.nl. Van Laarhoven wordt in Nederland verdacht van het witwassen van drugsgeld. Hij was woonachtig in Thailand toen hij samen met zijn vrouw in 2014 werd opgepakt. Daar werd hij veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf. Hij zat 5,5 jaar in een Thaise cel, onder erbarmelijke omstandigheden. In januari keerde hij terug naar Nederland. Zijn familie was ‘intens opgelucht en dankbaar’ dat de Brabander naar Nederland mocht komen aldus het AD. Van Laarhoven werd uitgeleverd aan Nederland op grond van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (WOTS). Volgens die wet moest hij hier de rest van zijn straf uitzitten.

1,6 MILJOEN NIEUWE BOMEN Na jaren waarin er meer bos verdween dan erbij kwam, is Nederland begonnen aan een inhaalslag. Volgens de NOS plantte Staatsbosbeheer (dat ook verdient aan de kap van bomen) 1.597.934 nieuwe bomen in de afgelopen winter. Dat zijn er ongeveer twee keer zoveel als in voorgaande jaren. Het is hoognodig. In een tijd van klimaatverandering zijn bomen van levensbelang. Ook zorgen ze voor een lagere temperatuur. De nieuwe bomen zijn volgens Staatsbosbeheer het startpunt van een massale boomplantactie in de komende tien jaar. In totaal moeten er in die periode ruim honderd miljoen bomen bij komen in Nederland. De bomen worden niet alleen geplant door Staatsbosbeheer, maar ook door provincies en andere organisaties.

De medewerker met het Action-tasje

RECHTER VERBIEDT ONTSLAG OM TASJE VAN 3 CENT Een Action-medewerker die een plastic draagtasje meenam naar huis werd meteen ontslagen. Onterecht vond hij. Van de rechter kreeg hij gelijk. De winkelketen hanteert een zero tolerance beleid voor winkeldiefstal, maar voor ontslag op staande voet was volgens de rechter meer nodig dan 'een vrijwel waardeloos plastic tasje'. Het bedrijf is nu geen 3 cent, maar 7200 euro lichter, schrijft het AD.

GEVANGENEN IN PLAATS VAN SOLDATEN De provincie Zeeland zou er in 2020 een kazerne bij krijgen. Die was in 2012 toegezegd, omdat deze krimpregio werkgelegenheid goed kon gebruiken. Bovendien was er een geweldige locatie en ruimte. Maar al snel begreep het kabinet dat er weerstand was vanuit Defensie en ging het achter de rug om van de Zeeuwen op zoek naar alternatieve locaties voor de mari-

6

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

nierskazerne. Toen dat uitkwam waren de Zeeuwen boos. Er waren al veel voorbereidingen gedaan en die hadden miljoenen euro’s gekost. Zeeland krijgt nu in ruil voor de misgelopen kazerne een pakket ter waarde van 650 miljoen euro. Daarvan wordt o.a. een zwaarbeveiligde gevangenis en een rechtbank gebouwd en wordt de provincie beter bereikbaar gemaakt, schrijft Trouw.

Hier zou de kazerne komen


NIEUWS BINNENLAND

POLITIE SCHIET OP VERKEERDE Racisme en discriminatie zijn in het voorjaar en de zomer van 2020 ook in Nederland veelbesproken onderwerpen. Des te meer als net in deze periode een gekleurde jongen van dichtbij wordt beschoten door de politie en het de verkeerde blijkt te zijn. De jongen, Rubens Grouwels, is een jongen van 21 met een bruine huidskleur en zwarte krullen. Tijdens Koningsnacht reed hij met een vriend door Sittard, tot hij door een 11 man sterk, zwaarbewapend arrestatieteam van de afdeling interventie van de Dienst Speciale Interventies (DSI) wordt klemgezet en door zijn arm wordt geschoten. Hij krijgt een slagaderlijke bloeding, het bot in zijn arm wordt deels verbrijzeld, zijn armzenuw raakt beschadigd en hij raakt ernstig getraumatiseerd. De politie zag hem aan voor een terrorist. Hij was gewoon een geadopteerde jongen die in Brazilië geboren is. De politieman heeft volgens justitie ‘aanmerkelijk onvoorzichtig’ gehandeld, noteert het AD.

60.000 DODE VISSEN WAREN NIET NODIG In de zomer van 2019 kon je in en rond het natuurgebied de Oostvaardersplassen overal dode vissen zien drijven. De sterfte van ruim 60.000 vissen in een paar dagen was de schuld van de provincie Flevoland, schrijft het AD. Er werd niet gehandeld. Een oplossing om tienduizenden karpers, brasems en snoekbaarzen te redden, kwam te laat. Dat is duidelijk geworden nadat Omroep Flevoland de stukken had opgeëist, door een beroep te doen op de WOB, de wet openbaarheid van bestuur. De provincie moet die dan geven.

OOK IN CARIBISCH DEEL KONINKRIJK NEEMT CORONA TOE Vijf nieuwe besmettingen op Aruba waren reden om de teugels op het eiland aan te halen. Vanaf begin augustus mogen er geen bijeenkomsten met meer dan vier mensen worden gehouden, geldt een dringend advies om mondkapjes te dragen op plekken waar 1,5 meter afstand houden niet mogelijk is en zijn er geen live muziekoptredens. Ook op Sint-Maarten loopt het aantal besmettingen op. Sinds 25 juli kwamen er 66 nieuwe gevallen bij. Nederland scherpte daarop het reisadvies aan naar kleurcode oranje. Een akkoord voor financiële steun vanuit Nederland aan de Caribische eilanden is er nog niet. De situatie op Curaçao was voor de coronacrisis al niet rooskleurig. Maar sinds een maand of zes zijn de omstandigheden ronduit schrijnend: 60 procent van de bevolking zit zonder werk, het gros is afhankelijk van voedselpakketten en uitblijvend toerisme doet de economie met 25 procent krimpen schrijft Trouw.

MARTELKAMER IN ‘GEVANGENIS VAN DE ONDERWERELD’ In een Brabantse loods heeft de politie zeven zeecontainers ontdekt. Zes ervan waren in gebruik als cel, de zevende als martelkamer. Midden in de martelkamer stond een oude tandartsstoel. Aan de leuningen zijn riemen vastgemaakt. Alle containers zijn afgetimmerd met geluidsdichte platen en isolerende folie, schrijft Trouw. De politie zegt dat ze door de vondst tientallen geweldsmisdrijven heeft voorkomen. De ontdekking van de gevangenis van de

onderwereld had ook te maken met het ontcijferen van versleutelde berichten wat de politie kort daarvoor was gelukt. In de onderschepte berichten werden foto’s verstuurd van een loods met zeecontainers. Bij de foto’s stonden teksten geschreven die duiden op ontvoeringen en martelingen. De criminelen spraken over de ‘behandelkamer’, en stuurden berichten met daarin: ‘Als ik hem op de stoel heb gaat er meer komen... Maar die hond is spoorloos.’

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

7


H OO F DA RT I K E L

RACISME EN DISCRIMINATIE IN DE SAMENLEVING EN IN DE GEVANGENIS

‘ B EWUSTZIJN IS EEN GROTE SPRONG VOORWAARTS’ Het was niet de eerste keer dat een gekleurd iemand het slachtoffer werd van politiegeweld in de VS. Maar toen overal ter wereld (dankzij filmende omstanders) gezien was hoe George Floyd stierf nadat een agent acht minuten lang zijn knie op zijn nek gehouden had, was de maat vol. Overal protesteerden mensen, corona of niet. Ze uitten hun woede over ongelijkheid die maar niet ophoudt en in de samenleving ingebakken lijkt te zijn.

H

et gaat vaak ongemerkt. Toen ik nog niet zo lang in Drenthe woonde, kwam ik een zwart gezin in het dorp tegen. De eerste gedachte was: goh, is er hier een asielzoekers-

8

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

centrum. Terwijl deze mensen gewoon in ons dorp wonen!' Niemand ontkomt eraan, zelfs discriminatie-experts discrimineren weleens. Miljoenen keren per dag wordt er iemand ge-

discrimineerd. Toch wil niemand anders behandeld worden omdat hij er anders uitziet. Buitengesloten worden of achtergesteld worden is ook al niemands hobby. Waarom doen we het dan? 'Ongelijkheid is er in alle soorten en maten', zegt Lida van den Broek. Zij schreef vier boeken over discriminatie en geeft al jaren trainingen om mensen bewust te maken van ongelijkheid. 'Behalve discriminatie op kleur, doen we het met homo’s, ‘laagopgeleiden’, christenen, moslims, joden, vrouwen, dikken en dunnen, langen en korten, brildragers, roodha-


H OO F DA RT I K E L

rigen, ouderen, de schoonfamilie, mensen met een beperking, en nog veel meer. Van jongs af aan krijgen we informatie ingepompt over mensen die anders zijn.' Die informatie klopt vaak niet. 'We leren dat je bang moet zijn voor wat vreemd is. Die angst komt voort uit een oervoorzichtigheid. In de prehistorie was het noodzakelijk op te passen met het onbekende. Overal kon gevaar schuilen. Die informatie is steeds doorgegeven. Wat racisme betreft kwam er nog iets bij. Zo’n 400 jaar geleden was het de tijd van het kolonialisme en de slavernij. Toen gebeurde er iets waardoor de positie van donkere mensen veranderde. Slaven moesten ineens donker zijn. Ken je de film Ben Hur? Een witte slaaf was in de tijd van de Romeinen heel normaal.' VOOROORDELEN De reden voor deze wending was vooral praktisch. 'In de beginjaren van de koloniale tijd waren er ook witte slaven. Zij werkten gratis in ruil voor de reis. Velen van hen liepen weg. Tussen alle blanke kolonialen vielen ze niet op. Zwarten vielen wel op, dus die konden weer worden opgepakt. Veel handiger. Vanaf dat moment was het zichtbaar wie een slaaf was, en werd een donkere huid negatief beoordeeld en een lichte positief.' Vierhonderd jaar later is dat nog steeds zo. 'Vooroordelen worden steeds opnieuw bevestigd. Zo werkt onderdrukking. Kijk naar kinderboeken, spelletjes, of bijvoorbeeld het logo van een Mexicaans restaurant. Mensen van kleur worden minder vaak gekozen voor een baan. Witte mensen met een penitentiair verleden vinden nog eerder een baan dan mensen van kleur die nooit in aanraking zijn geweest met de politie. Zij zijn daarbij vaak armer en minder goed opgeleid. Ze worden er ook vaker uitgepikt door de politie en worden harder en eerder gestraft. Zie je wel, denken we dan. Het werkt zo sterk dat ook gekleurde mensen de neiging heb-

ben witte huiden hoger in te schatten dan gekleurde. Dan krijg je selffulfilling prophecy: degenen die lager worden ingeschat gaan zichzelf ook als minder zien en zich ernaar gedragen. Dan gaan donkere mensen hun huid bleken, en Aziaten hun benen laten verlengen of hun ogen recht laten zetten. En kiezen zelfs gekleurde kleuters voor de witte huiden als ze moeten kiezen wie het liefste, mooiste of slimste is.' MET OMA IN DE BUS Saskia Treu werd geboren in Suriname, in de hoofdstad Paramaribo. Haar ouders en

ben ik mij bewust geworden van wie ik was. Ik was geen stadscreoolse. Ik was een boslandcreoolse. Daar werd door anderen op neergekeken.' De gebeurtenis had een blijvende impact op Saskia’s leven. '‘Wie ben ik’, vroeg ik me af. Mag ik zijn die ik ben, zonder vooroordeel en zonder oordeel? Het is een zoektocht gebleven. Een zoektocht naar identiteit die de rest van mijn leven heeft gekleurd. Ik werd actief in een vrouwenplatform en werkte als jonge vrouw in de jeugdgevangenis. Ik vocht voor gelijke rechten voor iedereen.

Niet 100 procent van de mensen hoeft te veranderen om de cultuur te veranderen voorouders zijn Saramaccaners. De saramaccaanse gemeenschap is een marrongemeenschap, afstammelingen van naar het oerwoud gevluchte slaven. 'Mijn oma woonde in het oerwoud van Suriname, wij in de stad. In de vakanties logeerden we bij haar, soms kwam zij naar ons. Een keer herinner ik me heel goed. Ik was een jaar of zeven. Samen gingen we met de bus ergens heen. Toen we instapten begon de hele bus te schaterlachen en te roezemoezen. Ik verstond niet alles, wel dat ze het hadden over die Ndjoeka, een scheldwoord voor marrons. Pas later begreep ik dat het om het uiterlijk van mijn oma ging. In het binnenland was het normaal dat het bovenlijf niet altijd bedekt was. Mijn oma droeg een Pangie; een lendendoek zonder bovenkleding. Haar borsten hingen tot haar navel. Bij ons in de stad had ze een T-shirt aan, maar daar zag je alles doorheen. Ik heb lang gepiekerd over wat er aan mijn oma mankeerde. Tot het aha-moment kwam en ik begreep waarom er gelachen was. Toen

E XPERIMENT MET KLEUTERS De Doll Test is een experiment onder kleuters met een zwarte en witte pop, en tekeningen van verschillend gekleurde poppen. Het is voor het eerst uitgevoerd in 1939/1940 in de VS, en sindsdien ontelbaar vaak herhaald. Met steeds dezelfde uitkomst, ook onlangs nog in Nederland, toen Sunny Bergman het voor haar film Wit is ook een kleur herhaalde. In het experiment wordt de kleuters gevraagd wie van de poppen de slimste/mooiste is etc. Steeds weer wijst de meerderheid, ruim driekwart, naar de witte pop. Alleen op vragen over wie de stoutste is of het meeste straf krijgt wijzen de kinderen de donkere pop of afbeeldingen aan.

Dat hoort bij de marron gemeenschap. Vanwege hun drang naar vrijheid, gerechtigheid en rechtvaardigheid zijn zij de bossen in gevlucht.' Op haar 26ste verhuist Saskia naar Nederland. Nu is ze geestelijk verzorger in Nederland. Voor Epafras verleent zij geestelijke bijstand aan Nederlandse gedetineerden in België én in Suriname. WITTE BEWAKERS In de gevangenis is er misschien nog wel meer ongelijkheid dan buiten. Er zijn mensen voor en mensen achter de tralies. In veel landen zijn de bewakers overwegend wit. In de VS worden zwarten in de gevangenis slechter behandeld dan witten, bleek uit onderzoek. Ze zijn vaker het slachtoffer van geweld door het gevangenispersoneel - ook hier meestal wit. Ze krijgen eerder straf, zoals eenzame opsluiting. In Suriname zijn de bewakers meestal van hindoestaanse afkomst. 'Er is een grote sociale en economische ongelijkheid in de gevangenissen, die nauw verbonden is met de politiek. De partij die aan de macht is, kan zijn vriendjes banen geven. Wie van de bovenliggende partij is krijgt soms ook in de gevangenis privileges.' Ook achter de tralies is er ongelijkheid. Er is sowieso een pikorde. Om die te handhaven wordt er weleens gevochten en worden er grappen en opmerkingen gemaakt. Bijvoorbeeld over iemands ➔

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

9


H OO F DA RT I K E L

cel moet je er zelf mee leren omgaan. Lastig, omdat je al in een ongelijke situatie zit. In je eentje protesteren zou ik niet doen. Anderen vinden je dan een slappeling. ‘Oh, die is overgevoelig.’ Het is beter je samen te verzetten. Neem iemand in vertrouwen. Als je zelf stoer en sterk bent, word dan aanvoerder van een groep. Een groep heeft macht. Niet 100 procent van de mensen hoeft te veranderen om de cultuur te veranderen. Met een groep kun je effectiever met mensen in gesprek gaan.'

Wie zich ontdoet van vooroordelen kan zich bevrijd voelen uiterlijk. Ze maken duidelijk dat sommigen minderwaardig gevonden worden. De vraag is wat je eraan kunt doen. 'Ik raad gevangenen meestal aan er niet vol in te gaan', zegt Saskia Treu. 'Niet in de verdediging schieten, maar elkaar opvoeden. Dat kan bijvoorbeeld door te vertellen wat racisme met je doet. Vaak hebben mensen het niet eens in de gaten.' PATRONEN HERKENNEN 'Er ís iets aan te doen', zegt ook Lida van den Broek. 'Maar dat is niet gemakkelijk en ik ben bang dat ongelijkheid nooit helemaal weg zal gaan. Bewustzijn is stap één. Als je je realiseert dat het gebeurt, en dat je het ook zelf doet, helpt dat al. Black Lives Matter, de beweging die nu wereldwijd navolging krijgt, maakt ook bewuster. Door alle verhalen die verteld worden realiseren mensen zich dat het écht gebeurt. Dat verhaaltje dat ik vertelde over het zwarte gezin in ons dorp. Zwart, dús ze zullen wel asielzoekers zijn. Als je zo’n gedachte hebt is het goed je te realiseren wat je doet. Bedenk wat de gevolgen zijn. Betrap jezelf op racisme.

10

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

Je kunt die reflexen afleren als je de patronen herkent. Bij Hoogovens, waar ik veel trainingen heb gegeven, werd iemand Bruine genoemd. Dat vond niemand een probleem! Iemand zei: Maar hij lacht er toch zelf ook om? Leidinggevenden zouden er wat van moeten zeggen en het racisme het liefst voorkomen. Dat kunnen ze leren, ik heb zelf veel van dit soort trainingen gegeven. Helaas zullen die in buitenlandse gevangenissen niet vaak gegeven worden. Hoogstwaarschijnlijk is er ook niemand bij wie je discriminatie kunt aankaarten. In de

DIALOOG 'Het zit in de mens om zich te laten gelden', zegt Saskia. 'Om onszelf op te krikken halen we anderen neer. We voelen ons superieure dieren, beter dan alle anderen. Ook anderen in hokjes stoppen hoort bij de mens. Om dat te laten stoppen moeten we ons ervan bewust worden.' Het omgaan met racisme ging bij Saskia in fasen. 'Eerst zei ik niks. Toen ging ik nadenken over wat ik zou kunnen doen. Daarna hoorde ik van andere zwarte vrouwen die opstonden. Een rolmodel was bijvoorbeeld Joan Ferrier, directeur van een kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Door haar werd ik mij ervan bewust dat het niet oké is als je gediscrimineerd wordt. Daarna ben ik steeds meer de dialoog aangegaan.' Soms ziet Saskia de vooruitgang. 'Vorig jaar was ik bij de supermarkt in mijn dorp. Ik bracht een bedorven kip terug die ik even daarvoor had gekocht. De eigenaar geloofde niet dat ik de kip net gekocht had. Maar de jongste bediende nam het voor me op.' ■

ONDERZOEK RACISME IN NEDERLAND In juni deed het tv-programma EenVandaag onderzoek naar racisme onder deelnemers van het Opiniepanel. De 39.000 ondervraagden (waaronder 5.000 gekleurde mensen) deelden hun ervaringen met bedrijven of instellingen. Een meerderheid denkt dat institutioneel racisme ook in Nederland voorkomt. Gemiddeld denkt 71 procent van alle ondervraagden dit. Van de gekleurde mensen kan 65 procent met zekerheid zeggen dat er institutioneel racisme in Nederland is. Onder witte mensen is dit 32 procent. 68 procent van de mensen van kleur geeft aan weleens gediscrimineerd te zijn door een organisatie, van RE AG de witte mensen 17 procent. Bedrijven discrimineren volgens gekleurde E D IT A R E N O P R T IK E mensen vooral bij sollicitaties. L? SCHR

IJF O N S!


AC H T E R G R O N D

GEMIDDELD EEN 8,5

EEN GROOT COMPLIMENT VAN ONZE LEZERS In het decembernummer van Comeback was een vragenlijst bijgesloten. Je kon hierop je mening over Comeback geven. 158 mensen namen de moeite de lijst in te vullen. Dank hiervoor!

D

e 158 respondenten van de vragenlijst bleken het blad zeer te waarderen. Gemiddeld krijgt Comeback een 8,5. Dat haalden we vroeger niet op ons rapport… Met dit compliment zijn we dus heel blij! Nóg blijer zijn we met de opmerkingen over wat Comeback betekent voor veel van jullie. Invullers van de enquête vertellen vaak dat ze dankbaar zijn dat Comeback er is. Er wordt veel steun, kracht en moed aan ontleend. Opvallend was wel dat de meeste antwoordformulieren uit Europa kwamen, met een grote piek uit Frankrijk (50). Was het de gedetineerden in verre landen niet gelukt het formulier te versturen? Hadden zij deze Comeback misschien helemaal niet gezien? Dat zou kunnen. Van sommige lezers die de enquête invulden begrepen we dat zij het blad niet altijd krijgen. Uiteraard proberen we daar alles aan te doen. Louise Schwidder, studente van de Hogeschool Leiden, voerde het onderzoek uit. De vijf opvallendste uitkomsten van

het onderzoek volgens haar: De 158 lezers geven Comeback gemiddeld het cijfer 8,5. Dat is echt heel hoog. Het cijfer dat het meeste gegeven werd, is een 8. Eén iemand gaf het blad een 1. Deze persoon gaf geen toelichting hierop. Comeback wordt goed gelezen. 78 procent van de respondenten geeft aan het blad altijd te lezen. 66 procent leest het blad zelfs van A tot Z. De andere invullers van de enquête lezen het blad in elk geval voor de helft. Eén iemand vulde in de Comeback nooit te lezen. Deze persoon heeft de rest van de enquête ook niet ingevuld. Waarom leest iemand iets niet, dat wilden we ook graag weten. Het blijkt dat de meeste mensen artikelen gaan lezen als ze denken dat ze er iets aan hebben. Lezen ze het niet, dan is het niet van belang voor hen. Andere redenen om een artikel over te slaan is dat het onderwerp niet

leuk is, of dat het bijvoorbeeld gaat over geloof terwijl diegene niet gelovig is. De onderwerpen die de respondenten het belangrijkst vinden zijn binnenlands nieuws, juridische zaken, leven in de gevangenis, en terugkeer naar Nederland. Het lijkt erop dat lezers van Comeback vooral graag dingen lezen die direct nut hebben. We vroegen niet wat jullie het leukst vonden om te lezen. Dan hadden we misschien een andere verdeling gezien. Uit de stellingen die we de lezers voorlegden blijkt dat Comeback helpt bij het voorbereiden op de terugkeer (76 procent zegt ja), het op de hoogte zijn van juridische zaken (81 procent), en het kunnen omgaan met de om­ standigheden in de gevangenis (58 procent). ■ Heb je het decembernummer en dus ook de enquête nooit gezien en wil je toch iets kwijt over Comeback? We horen het graag. Schrijf ons!

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

11


G E LOO F

RACISME IS ZONDIG Martin Luther King Jr. was in de jaren zestig van de vorige eeuw een zwarte dominee die zich inzette voor gelijke rechten van zwarte mensen in de VS. Hij werd gearresteerd tijdens een demonstratie en schreef een brief uit de gevangenis in Birmingham (VS).

D

e brief is gericht aan acht witte dominees, die bezwaar maakten tegen de acties van de burgerrechtenbeweging. Martin Luther King Jr. schrijft dat hij erg vindt dat ze wel bezwaar maken tegen de demonstraties, maar niet tegen het onrecht dat zwarte mensen wordt aangedaan. Hij schrijft over het geweld tegen zwarte mensen. Over hoe onrechtvaardig zij behandeld worden door de politie en door de rechtbanken. En, schrijft hij:

12

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

‘onrechtvaardigheid, waar die ook plaats vindt, is een bedreiging voor rechtvaardigheid overal.’ In kerk en geloof zijn er altijd discussies geweest over racisme en hoe daar tegen op te treden. Er zijn ook mensen die geprobeerd hebben om racisme, slavernij en apartheid juist te ondersteunen met een beroep op de Bijbel. De theoloog Samuel Lee is daar duidelijk over: ‘Racisme is zondig. We zijn allemaal naar Gods beeld geschapen, dus racisme

kun je eenvoudigweg niet goed praten. Tegelijkertijd moeten we niet negeren dat racisme in de kerk wel bestaat.’ Hij schreef een blogbericht over Black Lives Matter, dat we met zijn toestemming in deze Comeback publiceren. Samuel Lee: BLACK LIVES MATTER Een Afrikaanse student vroeg ooit aan mij: 'Is God white'? En vervolgens vroeg hij: 'And if God is white, what am I as a black man'? Deze vragen blijven mijn hart altijd maar raken. Hierdoor moest ik dieper gaan nadenken. Deze vragen komen niet zomaar uit de lucht vallen. Deze vragen gaan vaak gepaard met diep onderdrukte frustraties


G E LOO F

voorbeeld van zo’n afschuwelijke theologie. Zelfs werd er in 16e eeuw en, langere perioden daarna, vaak gedebatteerd of de 'zwarte' mensen wel of geen ziel zouden bezitten. Deze gedachtegang en uitspraken werden dan gebruikt oftewel misbruikt door de kolonisators om hun gang te kunnen gaan om de zwarte mensen niet als mens te beschouwen maar als goederen en werktuigen. BLACK PROFILING Terug naar het heden en de realiteit van de dag; jammer genoeg worden de 'zwarte' mensen nog steeds negatief gekarakteriseerd oftewel beoordeeld op huidskleur, dat noemen wij black profiling! Al voor 26 jaar, ben ik pastor voor vele mensen van Afrikaanse komaf, en bijna ieder week hoor ik afschuwelijke verhalen inzake racial profiling. De volgende gebeurtenis is een goed voorbeeld: Een welbekende Afrikaanse broeder van onze kerk ging boodschappen

markt, als gestolen producten aan. Zonder het hem eerst te vragen hoe hij aan die producten kwam had zij gelijk aan de alarmbel getrokken en de beveiliging laten komen. Iedereen stond erbij te kijken en niemand die wat deed om onze broeder te helpen. Gelukkig had de broeder zijn bonnetje nog in bezit, liet het zien en de beveiliging liet hem gaan. De kassière had niet eens de moeite genomen haar excuses aan te bieden! Nu werd onze broeder ten onrechte beschuldigd van diefstal die hij nooit gepleegd had. Ondertussen vergeet men dat het Afrikaanse continent eeuwenlang stelselmatig werd beroofd en geplunderd van haar natuurlijke grondstoffen. RESPECT Afrika en de Afrikanen zijn een zegen voor de wereld, vooral voor Europa. Het overgrote deel van onze industriële grondstoffen komen nog steeds uit

De kleur van God is niet wit maar een combinatie van alle kleuren

en gevoelens onder een groot deel van de 'zwarte' bevolking. Door deze vragen moest ik nog verder gaan nadenken, en al gauw ontdekte ik dat het woord 'zwart' vaak negatief gebruikt wordt in ons dagelijks leven. Denk aan 'zwart geld' welke 'witgewassen' dient te moet worden of 'zwarte markt' of 'zwartrijden'. Waar komen dit soort uitdrukkingen vandaan? Ze zijn geworteld in de geschiedenis van de slavernij. In de tijd van de slavernij mochten de slaven geen handeldrijven. Dat deden zij soms heel stiekem om te overleven en zo noemde men dit soort praktijken zwarte markt, zwart geld enz. Helaas heeft het Christendom in het verleden een negatieve rol gespeeld in de negatieve beeldvorming over 'zwarte' mensen. Foutieve theologie waarin men beweerde dat de zwarte Afrikanen afstammelingen zouden zijn van de vervloekte zoon van Noah! Deze bewering alleen al is een

doen bij de supermarkt. Hij haalde brood, wat drankjes en een tandenborstel. Nadat hij ons op kantoor bezocht had en onderweg was naar huis kwam hij nog op het idee dat hij tandpasta nodig had. Hij ging snel terug naar de supermarkt waar hij voor het kantoorbezoek nog gewinkeld had. Aan de kassa gekomen werd er opeens hard op de alarmbel gedrukt en werd de beveiliging erbij geroepen. De kassière verdacht onze broeder van diefstal; zij zag namelijk zijn volle boodschappentas, welke hij notabene 's ochtends had gekocht bij dezelfde super-

Afrika, en toch behandelt men de Afrikanen niet met het respect die zij verdienen. Als pastor blijf ik mij inzetten voor de rechten van mijn zwarte broeders en zusters en maak ik hen duidelijk dat de kleur van God niet wit is maar een combinatie van alle kleuren. Intussen, blijf ik solidair met de zwarte gemeenschap, waar ik ook een deel van ben en zeg: black lives matter. ■ Samuel Lee THEOLOOG DES VADERLANDS

SAMUEL LEE Samuel Lee (1970) is voorganger in een Pinkstergemeente in de Bijlmer in Amsterdam Zuidoost, waar veel migranten uit Afrika bij zijn aangesloten. Hij werd geboren in een islamitisch land in het Midden-Oosten – welk land wil hij niet bekendmaken, uit voorzichtigheid. Daar groeide hij op in onvrijheid, ook al kwam zijn familie uit de gegoede burgerij. Toen hij veertien jaar oud was kwam hij met zijn familie naar Nederland. Lee studeerde ontwikkelingssociologie in Leiden en kreeg een relatie met een christelijke vrouw, van oorsprong afkomstig uit ZuidKorea. Hij trouwde met haar en op hun huwelijksreis had hij een openbaring: hij ervoer dat Jezus hem riep. Daarna bekeerde hij zich tot het christendom. Hij nam de Bijbelse naam Samuel aan, aangevuld met het Koreaanse Lee.

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

13


AC H T E R G R O N D

Dishairo en Ibrahim aan de slag met de bamboerekjes

BIJZONDER UITZENDBUREAU

VAN DETENTIE NAAR POTENTIE CurrentWerkt bestaat 2,5 jaar en hielp al ruim 200 ex-gedetineerden aan werk. Het geheim van dit uitzendbureau: op één na hebben alle medewerkers zelf ook wat tijd van hun leven in de cel doorgebracht.

V

andaag zijn ze met zijn zevenen. Ibrahim (18), die voor het laatst is, Hilal (42), de oprichter, Danny (37), al bijna net zo lang zijn compagnon, en Dishairo (36), Hassan (50), Simon (47) en Lisa (25). De overeenkomst tussen de zeven: iedereen, op Danny na, heeft vastgezeten. De mooiste overeenkomst:

14

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

FOTO'S:

Laura Cnossen

iedereen is daarna een nieuw leven begonnen. We zijn in een loods in RotterdamHoogvliet. Er hoort een kantoortje bij, een kleine ontvangstruimte, en wat auto’s. In de loods staan verschillende werktafels. Op een ervan liggen ingepakte schroeven, op de andere stapels bamboe. Véél bamboe. 'Dat komt, zegt Hassan, doordat we een grote

klus krijgen. 50.000 plantenrekken! Een tuincentrum heeft hiervoor een opdracht gegeven.' EERST WENNEN Wie uit de gevangenis komt of vanuit de ZBBI (open kamp) met een enkelband mag werken, wordt bij CurrentWerkt eerst opgevangen op hun basis. Lisa, medewerker sinds maart dit jaar, legt uit waarom. 'We hebben drie pijlers bij CurrentWerkt: aanpakken (werken dus), motiveren en coachen. Een geintje hier, een klap op de schouder daar. We begrijpen elkaar. Om de mensen die net uit de gevangenis komen een beetje te laten landen, werken ze eerst hier. Ze doen eenvoudig werk. Het gaat niet om de inhoud maar om het wennen aan een werkritme en nadenken over wat ze echt willen. Dat de begeleiding gedaan wordt door


AC H T E R G R O N D

Hassan en Ibrahim

Simon

Lisa en Hilal

ervaringsdeskundigen, helpt daarbij zeer. Na die eerste paar weken krijgen ze een uitzendbaan. We vinden voor bijna iedereen werk.' Hilal: 'Het werk kan van alles zijn. In de bouw, als huisschilder of magazijnmedewerker, in de isolatie, de zonnepanelen of bij een dakdekkersbedrijf. We zijn een commercieel bureau, dus we pakken aan. Niet denken maar doen! We werken samen met verschillende PI’s. Vooral met die in Rotterdam loopt de samenwerking gesmeerd. Gelukkig lukt het tot nu toe altijd mensen onder te brengen. Na 2,5 jaar beginnen de bedrijven ons te kennen. Dat helpt ook. In het begin was dat wel anders. Ik heb héél veel weerstand moeten overwinnen.' Het idee voor het uitzendbureau kreeg Hilal toen hij in het open kamp Ter Peel zat. Daar werkte ik voor een schoonmaakbedrijf. Ik

Hassan

deed de logistiek en de planning en zag hoeveel werk er was in de schoonmaak. ’s Avonds kwam ik terug in de gevangenis en zag die jongens zonder werk. Toen was het 1 + 1 = 2 en is het balletje gaan rollen. Terwijl ik nog in Ter Peel zat ben ik die jon-

Werkt Danny ontmoette. Die had altijd in het uitzendwerk gezeten. Tot corona kwam hadden we werk zát. Nu is het iets moeilijker, maar lukt het toch ook nog steeds. We gaan uitbreiden. In Rotterdam verhuizen we naar een 10 keer

‘ Terwijl ik nog in Ter Peel zat ben ik de jongens gaan promoten’ gens gaan promoten. Dat was pittig. Hé pikkie, wat denk je wel, die houding was er. Het scheelde dat ik altijd ondernemer ben geweest. Ik wist de weerstand tegen ex-gedetineerden te overwinnen. Daarna moet je leveren. Dat lukte ook goed. Ook al omdat ik vrij snel na de start van Current-

zo groot pand, landelijk komen er meer locaties bij.' Wat helpt is dat hij goed kan kletsen. Lang had Hilal een horecaonderneming. Ook Lisa is een uitstekende prater. Zij was secretaresse. Dat werk wilde ze eigenlijk na haar detentie weer gaan ➔

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

15


AC H T E R G R O N D

begeleid worden. 'We houden constant contact', zegt Lisa. 'En we gaan langs. Vorige week was ik bijvoorbeeld bij een scheepsinterieurbouwer. Die man wil echt mensen helpen. Hij zei letterlijk dat hij mensen een tweede kans wil geven. Zulke werkgevers bestaan dus!' CurrentWerkt wil ze allemaal in de armen sluiten. Niet alleen werkgevers uit de branches waar ze nu zaken mee doen, maar ook in de zorg, het onderwijs, en andere werkterreinen waar werkkracht nodig is. Het werk is niet moeilijk, het gaat om het wennen

‘ Werk is heel belangrijk, want het geeft perspectief, inkomen en structuur aan je leven’ doen. Lisa: 'Toen ik na 16 maanden detentie in Duitsland naar Nederland was gekomen om de laatste maanden van mijn straf uit te zitten, vroeg ik me af hoe ik de draad weer op kon pakken. Je hebt toch een gat in je cv. Ik sprak erover met mijn vader. Een paar weken later kwam hij met een artikeltje uit de krant over CurrentWerkt. Ik las het en stopte het weg, want had al ander werk gevonden, bij een baas waar ik met mijn enkelband terechtkon. Maar toen kwam corona en ging het werk niet door. Ik dacht weer aan het artikel uit de krant, belde met CurrentWerkt en mocht mijn cv mailen. Ze hadden misschien wel plek op kantoor. Daarna ging het snel. De dag erna kon ik beginnen.' 'Dat is nu ruim drie maanden geleden. En vanaf dag 1 heb ik het enorm naar mijn zin! Ik werd heel warm ontvangen. Het maakt niks uit dat ik de enige vrouw ben. De sfeer is open en de jongens zijn geweldig! Ibrahim bijvoorbeeld komt elke dag vragen of hij een tosti voor me moet maken. Dat we met ons werk mensen helpen aan werk te komen is het mooiste van deze baan. Werk is heel belangrijk, want het geeft perspectief, inkomen, en structuur aan je leven. Werk helpt recidive voorkomen. Zonder werk is terugkeren naar de maatschappij heel moeilijk. Veel van de jongens – CurrentWerkt werkt nu nog alleen met mannen maar dat gaat veranderen – zouden er

16

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

anders alleen voor staan.' De deur gaat open. Dishairo steekt zijn hoofd om de hoek. 'We gaan vis halen', zegt hij. 'Willen jullie ook wat?' 'Dat bedoel ik', zegt Lisa. IN JE UPPIE IS HET LASTIG Een baan vinden als ex-gedetineerde is een klus op zich. 'In je uppie is het heel lastig', zegt Lisa. 'Stel je voor dat je je baas moet uitleggen dat er een casemanager uit de gevangenis langskomt, of dat je een enkelband hebt? Of simpelweg je cv moet toelichten terwijl er een gat van 7 jaar is? Dan is het fijner als je baas het al weet. Alle opdrachtgevers van CurrentWerkt weten dat de uitzendkrachten ex-gedetineerden zijn. Sommigen vinden dat juist geweldig. Ze willen graag mensen verder helpen. Natuurlijk moet je soms ook juist alles uit de kast halen om mensen te overtuigen. Dan zeggen ze: ’Ja, tuurlijk verdient iedereen een tweede kans. Maar onze werknemers komen wel bij mensen thuis.’ Op zo’n moment gooi ik er dan wel eens in dat ik zelf ook een ex-gedetineerde ben. Laatst had ik bijvoorbeeld een mevrouw aan de telefoon die zei dat ze moeite had met ex-gedetineerden. Toen vroeg ik: ‘Ervaart u dit gesprek als prettig?’ Ja, zei ze. Toen vertelde ik dat ik zelf ook vast heb gezeten. Het was even stil. Nu staat ze open voor samenwerking. Zo gaat het vaker. Als je met mensen praat en het uitlegt draaien ze vaak bij.' Typisch voor CurrentWerkt is dat de uitzendkrachten ook tijdens het werk nog

OP WEG NAAR EEN BAAN Ibrahim zet intussen handig wat plantenrekken in elkaar. Hij heeft altijd hard gewerkt, vertelt hij. Na zijn vlucht voor de oorlog in Syrië twee jaar in Turkije, en nu in Nederland weer. Tussendoor kwam hij in de jeugdgevangenis van Spijkenisse terecht. Niet vanwege een misdaad, maar omdat hij zo opgefokt en agressief was dat hij elders te veel mensen tot last was. Je kunt het je amper voorstellen. Dezelfde Ibrahim die nu elke dag een tosti voor anderen wil maken. 'Ik train nu een voetbalteam', zegt hij, 'en ik voetbal zelf ook. Agressief ben ik niet meer. De therapieën hebben gewerkt. Ik heb hier ook laten zien dat ik hard kan werken. Simon is nu een plek voor me aan het zoeken als uitzendkracht. In de gevangenis heb ik twee diploma’s gehaald. Mijn VCA (beveiliging) en heftruckchauffeur.' 'Met Ibrahim gaat het wel lukken', zegt Simon. ■

TIPS VAN LISA EN HILAL  Werk al tijdens je detentie aan je toekomst. Vraag bijvoorbeeld een (gratis) cursus aan via Bureau Buitenland.  Zorg goed voor je netwerk.  Bedenk dat er veel meer mogelijk is dan je denkt. Er is voor iedereen een plek.  Houd hoop. Er is altijd een nieuw leven mogelijk. Wij zijn er het bewijs van. Ook jongens die lang vast hebben gezeten vonden toch weer werk!  Blijf sterk  Bel ons! +31 (0)85 070 28 90 currentwerkt.nl


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

TIJD Bij ons is het nu vakantietijd. De kinderen zijn vrij en het is lekker weer. ‘Mam, mag ik een ijsje?’ Je kent het wel; van dat soort weer. De langverwachte vakantie naar Griekenland werd afgezegd vanwege corona, maar in plaats daarvan hebben we heerlijk gezeild op de Waddenzee en het IJsselmeer. We hadden een groot zeilschip gehuurd omdat we veel afstand moesten houden, maar wat was het druk op Terschelling! Afstand houden was daar wel heel moeilijk. LOCKDOWN Soms zijn er dingen waar je onzeker over bent. En ik weet niet hoe dat bij jou is, maar toch doe ik ze soms, ongeacht de onzekerheid. Tijdens de lockdown in Engeland bijvoorbeeld werd er geklaagd dat kinderen niet naar school mochten. Veel kinderen misten daardoor lessen en ze zouden achter gaan lopen op school. Een terechte angst! Omdat sommige scholen online les aanboden en andere niet, is er een grote scheiding ontstaan tussen kinderen die een klein beetje achter lopen en kinderen die heel ver achter lopen. Terug van onze familievakantie besloot ik daarom om kinderen die veel achterliepen aan te bieden om ze te helpen met wat schoolwerk. Hoe ik die kinderen kon bereiken wist ik niet, maar iemand raadde social media aan, dus maakte ik een pagina. En hing lokaal briefjes op: gratis bijles. Een beetje vreemd misschien in augustus tijdens de schoolvakantie, maar goed. Er leek tenslotte een behoefte, volgens de nieuwsberichten. In zo’n situatie stel je jezelf kwetsbaar op. Je weet niet of jouw initiatief gaat lukken. Wat je wel weet, is dat het goed is wat je doet. Als het lukt, heb je een voldaan gevoel. En als het niet lukt, kan je achteraf zeggen dat je je best hebt gedaan. Jij weet immers dat je het in ieder geval geprobeerd hebt. Eigenlijk is dus initiatief tonen altijd goed. Of het nou gaat om een baan zoeken, een project opzetten, contact maken met buren of buurtvereniging of vrijwilligerswerk vinden. Elk goed initiatief geeft je een goed gevoel. Zijn er ook verkeerde initiatieven? Ja, ook. Al is het maar zoiets als je in een drukke groep mensen begeven tijdens deze corona pandemie. Achteraf gezien vond ik mezelf een beetje dom op Terschelling. Of een initiatief kan gevaarlijk zijn, of illegaal. Ik vraag me af of het dan een echt goed gevoel zal geven… ik denk het eigenlijk niet. En of mijn bijles-initiatief aanslaat; de tijd zal het leren. TOEKOMST Tijd is trouwens een vreemd fenomeen. Ik lees op het moment een boek van Ilja Leonard Pfeijffer: Grand Hotel Europa. Gisteravond las ik: ‘Tijd bestaat bij de gratie van keuzen. Keuzen bestaan bij de gratie van alternatieven. Alternatieven bestaan bij de gratie van een toekomst. Een toekomst bestaat bij de gratie van een verleden dat vergeten moet worden.’ Ik dacht er over na. Voor het maken van een nieuwe start in de toekomst, heb je een verleden nodig. In het verleden had je keuzemogelijkheden, waarvan je er een gekozen hebt. Die ene koos je omdat je meerdere keuzen had en die had je omdat je tijd had om erover na te denken. We kunnen ook dit rijtje weer de andere kant op wandelen. Nu in de gevangenis heb je tijd. Tijd om je alternatieven op een rijtje te zetten en een keuze te maken. Deze keuze hangt af van je verleden en bepaalt je toekomst. Maar zorg nou niet, zegt het boek, dat je toekomstdroom een herhaling is van het verleden. Dan voeg je niets nieuws toe aan wat al is geweest. Wat zonde zou dat zijn voor jouw tijd op aarde! VOORBEREIDEN Maar voorlopig is het zomervakantie en hebben we een heerlijke tijd thuis en in de zon. Terug van vakantie is het nog een maand voor de kinderen weer naar school gaan en is er uitgebreid tijd voor vriendjes en logeerpartijtjes, kamperen in de tuin, zwemmen en sportkampen. Zoveel tijd voor leuke dingen, maar ook zoveel tijd om langzaamaan voor te bereiden op weer een nieuw schooljaar. Ik hoor de voordeur. Man en kinderen komen thuis. Ze hebben potten ijs uit de supermarkt, roept mijn dochter. ‘En er waren zoveel smaken, mam, dat het moeilijk kiezen was.’ Ik glimlach, me realiserend hoe passend deze opmerking is. Tijd voor een ijsje!

Sandra

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

17


NIEUWS BUITENLAND

EXPLOSIE IN BEIROET

Duizenden tonnen ammoniumnitraat lagen zeven jaar lang opgeslagen vlak bij een dichtbevolkte, christelijke wijk in de Libanese stad Beiroet. Begin augustus gaat het mis. De gevaarlijke chemische stof komt door een onbekende oorzaak tot ontploffing. De explosie maakt meer dan 150 dodelijke slachtoffers en duizenden gewonden. Honderdduizenden bewoners van Beiroet kunnen als gevolg van de schade niet meer thuis slapen, meldt de Volkskrant. De vrouw van de Nederlandse ambassadeur, Hedwig Waltmans-Molier, is omgekomen bij de explosie. Zij was medewerker bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Haar echtgenoot Jan Waltmans bleef ongedeerd. Bij de explosie raakten vijf andere Nederlanders lichtgewond.

TWITTERACCOUNTS GEHACKT Onbekenden hebben de accounts van beroemde gebruikers overgenomen van het online platform Twitter (145 miljoen dagelijks actieve gebruikers). Op 15 juli, rond 23.00 uur Nederlandse tijd, begonnen vooraanstaande twitteraars berichten te versturen die ze niet zelf geschreven hadden. Ze vroegen om bitcoins, virtueel geld, te storten. Bill Gates twitterde bijvoorbeeld: ‘Het is tijd om wat terug te doen. Ik verdubbel het komende half uur alle betalingen die naar mijn bitcoinadres worden gedaan. Geeft u 1.000 dollar? Ik geef er 2.000 voor terug!’ Allemaal nep dus. De hackers kregen hulp van een of meerdere personen die bij Twitter werken. Ook het Twitteraccount van de Nederlandse politicus Geert Wilders werd overgenomen. Een maand na de hack zijn twee tieners opgepakt.

De verwoeste haven van Beiroet na de explosie

ONCE UPON A TIME CORONA: NOG VEEL ONDUIDELIJKHEID De ‘maestro van de spaghettiwestern’ werd hij genoemd en niet tot zijn grote vreugde. De op 6 juli op 91-jarige leeftijd overleden Ennio Morricone was zoveel meer dan die ‘ene eenzame mondharmonica’. Hij componeerde meer dan vijfhonderd soundtracks – een woord dat hij haatte – in talloze genres. En toch. Wie Morricone zegt, zegt Once upon a time in the West. De harmonica­solo’s uit die film uit 1968 zijn misschien wel de herkenbaarste klanken uit de filmgeschiedenis, schrijft de Volkskrant. Het dorre landschap zie je er meteen bij. ‘De pijn en het geluk van een personage, dat is waar mijn muziek om draait’, zei Morricone in 1984 tegen filmtijdschrift Cinema Papers.

Ennio Morricone

18

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

Ook in de zomer van 2020 blijft het coronavirus het nieuws bepalen. Er is nog altijd veel onduidelijk. Kunnen de terrassen en de scholen weer veilig open? Verspreidt het virus zich tóch in de open lucht. Zijn kinderen toch wel de verspreiders. Helpen mondkapjes nu wel of niet? En is er al een vaccin dat werkt? Er komen berichten die optimistisch zijn, maar ook zijn er wetenschappers die de verwachtingen temperen. Tegelijk worden steeds meer dingen duidelijk. Bijvoorbeeld dat mensen lang last hebben van kwalen en moeheid als ze de ziekte hebben gehad. Veel organen raken beschadigd door het virus. Zo toont onderzoek aan dat herstelde coronapatiënten vaak littekens op hun hart hebben, schrijft de Volkskrant. Ook is er angst voor een tweede golf. In Europa, waar het virus zich in de zomer iets rustiger houdt dan in het voorjaar, rekent men erop dat het terugkomt. INDIA In India bijvoorbeeld zorgt het virus voor een humanitaire ramp. India hield met de strengste lockdown ter wereld corona even in bedwang, schrijft de Volkskrant in juli, maar sinds het land weer open is, gaat het snel de verkeerde kant op. Door de lockdown verloren miljoenen arme trekarbeiders hun werk en inkomen en trokken ze in een chaotische exodus te voet naar hun dorpen op het platteland. Vervolgens kwam er eind juni een versoepeling, vanwege het effect van de lockdown op de economie en op het armste deel van de bevolking. India heeft nu na de VS en Brazilië de meeste besmettingen ter wereld. COLOMBIA Saïd R., de rechterhand van Ridouan T., zit vast in een Colombiaanse gevangenis waar corona is uitgebroken. Volgens een Nederlandse gevangene is vrijwel iedereen die daar vastzit positief getest op het virus. In het gevangenisblok waar hij zit, zou inmiddels één iemand zijn overleden en zijn twee mensen op de intensive care opgenomen meldt het NRC. Door de overbevolking zou het onmogelijk zijn efficiënte coronamaatregelen te nemen. In Colombia zitten ongeveer tien Nederlanders vast.


NIEUWS BUITENLAND

ONTSNAPTE GEVANGENEN: ‘WE KOMEN TERUG’

Juan Carlos

JUAN CARLOS IN BALLINGSCHAP De vader van de Spaanse koning heeft zijn land verlaten. Hij wordt achtervolgd door justitie vanwege mogelijke corruptie en het witwassen van geld, schrijft het AD. Aan zijn zoon, koning Felipe VI, stuurde hij een brief. In die brief schrijft hij dat hij weggaat, vanwege ‘het publieke debat dat is ontstaan over bepaalde gebeurtenissen uit het verleden in mijn privéleven’. Felipe maakte de brief meteen openbaar. Eerder al waren berichten naar buiten gekomen dat de huidige koning meer van zijn vader had gevraagd dan te vertrekken uit het koninklijk paleis. De koning was ooit de held van het volk. In 1981, toen hij nog maar een paar jaar op de Spaanse troon zat, redde hij de jonge democratie met een historische toespraak waarmee hij een einde maakte aan een coup van militairen.

In juni gingen twee neven ervandoor uit een gevangenis in Rome. Ze zaten al even vast toen ze de brandslang gebruikten om over een muur te klimmen. Dat was nog niet het ongewoonste van de ontsnapping. De twee lieten een briefje achter voor hun bewakers. Volgens de Italiaanse krant La Repubblica schreven ze dat ze persoonlijke zaken moesten regelen en daarna terug zouden komen. Het ging om het beschermen van hun kinderen. De moeders van de

kinderen konden niet in actie komen, omdat die ook achter de tralies zaten.

DOOD ZWARTE AMERIKAAN ZET DE WERELD IN BEWEGING

VOS BLIJKT SCHOENENDIEF Een vos heeft in Berlijn ongeveer honderd schoenen gestolen. Een man wiens hardloopschoenen waren verdwenen toen hij ze buiten had gezet, hoorde dat er bij veel buurtgenoten ook schoenen waren gestolen, schrijft Panorama. Hij zorgde ervoor dat de dader werd betrapt. Toen de hardloper op onderzoek uitging, betrapte hij een vos met een paar blauwe slippers in zijn bek. Het beest bleek nog veel meer schoenen in zijn schuilplaats te bewaren.

Acht minuten lang hield de agent uit Minneapolis zijn knie op de nek van George Floyd. ‘Ik kan niet ademen’, zei hij keer op keer. Maar de agent luisterde niet. Floyd was een pakje sigaretten gaan kopen. De eigenaar van de winkel had de politie gevraagd te komen omdat hij vermoedde dat het geld vals was, meldt RTLNieuws. Net als miljoenen andere Amerikanen was George Floyd zijn baan kwijtgeraakt door de coronacrisis. Het restaurant waar hij werkte moest dicht. Op 25 mei rukten de agenten uit, duwden de donkergekleurde, bijna twee meter lange Floyd tegen de grond en zette een van hen zijn knie op diens nek. Floyd stikte. Zijn dood bleef niet onopgemerkt. Overal ter wereld stonden mensen op. Overal kwamen er muurschilderingen, protestmarsen, lieten mensen zijn naam op T-shirts drukken, schreven ze Wij zijn Floyd op sociale media, en Black Lives Matter op de straten. De agent die zijn knie op George Floyds nek had gezet is gearresteerd.

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

19


INTERVIEW

ONDERZOEK NAAR LEVENSLOOP CRIMINELEN

‘ I EDEREEN KAN VERANDEREN’ Ze werkt aan de VU en deed onderzoek naar de levensloop van gedetineerden. Wij vroegen haar waarom de ene mens in de gevangenis komt en de andere nooit. En waarom de een het na een keer voor gezien houdt, en de ander draaideurcrimineel wordt. De carrière van gedetineerden hangt af van veel factoren. 'Maar niets is onveranderlijk', zegt Anne-Marie Slotboom.

G

edrag is een wonderlijk iets. Je denkt dat mensen steeds hetzelfde gedrag vertonen. ‘Omdat ze nu eenmaal zo zijn’. Of omdat de omstandigheden hen dwingen dit of dat te doen. Mensen zeggen het ook vaak over zichzelf. 'Dat zit nu eenmaal in mijn genen.' Of: 'Wat moet ik anders? Ik moet toch eten.' Dankzij onderzoek weten we dat gedrag minder vastligt dan vaak wordt gedacht. Anne-Marie Slotboom (53) is een van de onderzoekers die aan dit inzicht heeft bijgedragen. Ze studeerde psychologie, en werkt al zo’n 20 jaar in de criminologie. Ze weet dus iets van misdaad én iets van psychologie. Eerder werkte ze in de jeugdhulpverlening. Door onderzoek te doen naar criminaliteit hoopt ze hetzelfde te bereiken: probleemjongeren en volwassen daders helpen. 'In eerste instantie keek ik vooral naar meisjes en vrouwen. Omdat ik vond dat er wel heel veel aandacht uitging naar de mannen, terwijl het aantal vrouwen in de gevangenis toenam.' Daarna zocht ze naar antwoorden op waarom-vragen. Waarom belandt iemand in de criminaliteit, en waarom keren ze daar vaak naar terug? En daarachteraan meteen: hoe kun je mensen helpen die willen stoppen? 'De reden waarom meisjes en vrouwen de criminaliteit ingaan, verschilt van die van mannen', zegt ze. 'Vrouwen doen het vaker dan mannen om hun partner te helpen. Een vriend die een pooier is, of een verslaafde die geld nodig heeft. Als er drugs in het spel zijn raken ze

20

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

FOTO:

Laura Cnossen

vaak ook zelf verslaafd. Verder viel me op dat het mensen zijn zoals jij en ik. Uit alle lagen van de bevolking, uit de stad, of uit dorpen. Er is alleen één groot verschil. Veel criminele vrouwen die ik heb gesproken, hebben grote, complexe problemen. De problemen zijn vaak al in hun jeugd begonnen. Van de meisjes die in de gevangenis belanden hebben er nogal wat een traumatische ervaring achter de rug. Seksueel misbruik door familieleden en bekenden bijvoorbeeld, door vaders, broers, oom, opa. Hoewel dat ook weer niet voor iedereen geldt.' HUISJE-BOOMPJE-BEESTJE Van een leven vol problemen (en criminaliteit) overstappen naar een geregeld leven is moeilijk, maar niet onmogelijk. Wat vaak helpt is een breekijzer, een gebeurtenis of verandering die andere veranderingen aanmoedigt. 'Een gezin bijvoorbeeld. Het lukt vrouwen beter om uit de gevangenis te blijven als ze kinderen hebben. Niet altijd,

In de cel, maar ook daarna. Wie in het buitenland op straat komt te staan, staat er alleen voor.' Het tweede wat heel belangrijk is, is een woning. Zonder dak boven je hoofd is het heel moeilijk je leven te veranderen. Vaak lukt het ex-gedetineerden niet een woning te vinden, ondanks projecten en hulp. Dat komt ook doordat woningzoekenden met veel verschillende instanties te maken hebben, soms wel 25. De gemeenten hebben hier een belangrijke rol. Niet overal hebben ze de hulp goed geregeld.' En tenslotte heeft ook verslaving ongelooflijk veel invloed. 'De link met criminaliteit is groot. Om uit de criminaliteit te stappen moet je ook uit je verslaving stappen. Dat is supermoeilijk en dat lukt bijna niemand zonder hulp.' IEDEREEN KAN LEREN Toch is Anne-Marie positief gestemd over de kansen op verandering. Een vrouw die ik sprak vertelde dat ze een vriend kreeg en bedacht dat ze moest kiezen tussen doodgaan of een gewoon leven instappen. Ze koos voor afkicken en het gewone leven. Dat bleek zij dus te kunnen. Er is veel meer mogelijk dan veel mensen denken. Zelfs karaktertrekken die ‘in het DNA zitten’ kunnen veranderen. Zoals een kort lontje, of impulsief (zonder nadenken) gedrag. Vooral als de leefomstandigheden veranderden lukte het om het korte lontje iets minder kort te maken. Krijgt iemand een vaste relatie, kinderen, werk en voelt hij zich gelukkiger, dan vermindert het korte lontje. Ook impulsief gedrag, met woede-uitbarstingen, geweld, ruzie bleek

‘ Stoppen met criminaliteit is bijna altijd een kwestie van veranderen van de omstandigheden’ maar het helpt. Vooral als er een stabiel leven bij hoort. Een niet-criminele partner, huisje-boompje-beestje, wat wij noemen een full family package. Daarin verschillen ze trouwens niet van mannen! Het maakt echt heel veel uit of je mensen om je heen hebt die je vertrouwen en je helpen. Daarom is een buitenlandse detentie zo lastig.

te kunnen bijdraaien. Vooral als ze hulp krijgen en die hulp op tijd komt. We hebben onderzoek gedaan met mensen van 15 tot 25 jaar. Daaruit bleek dat zij met wat hulp van behandelaren, maar ook van mensen die belangrijk voor hen zijn, minder ongeremd kunnen gaan handelen.' Iedereen kan leren, iedereen kan veran-


INTERVIEW

deren, is de optimistische conclusie van Anne-Marie. 'Stoppen met criminaliteit is bijna altijd een kwestie van veranderen van de omstandigheden. Zelfs draaideurcriminelen bleken te kunnen stoppen, als hun le-

ven veranderde. 'Het heeft allemaal te maken met de juiste ‘life events’ en de juiste hulp. Een van de vrouwen die ik sprak na haar detentie vertelde bijvoorbeeld dat ze veranderde voor haar zoon. Ze wilde haar

kind niet kwijt en zag haar gevangenisstraf als een leerproces. ‘Omdat ik vastzat had ik tijd te denken: shit als ik zo doorga verlies ik echt mijn kinderen’, zei ze. Ze is nog steeds gestopt. ■

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

21


S P O RT

KOEMAN NIEUWE TRAINER BARCELONA Ronald Koeman wordt de nieuwe trainer van FC Barcelona. Een delegatie van FC Barcelona reisde naar Nederland om de onderhandelingen met Koeman af te ronden. De oud-verdediger is de opvolger van Quique Setién, die werd ontslagen naar aanleiding van de blamerende 8-2-nederlaag tegen Bayern München in de kwartfinales van de Champions League.

BAYERN WINT CHAMPIONS LEAGUE Max Verstappen

VERSTAPPEN SNELSTE OP SILVERSTONE Max Verstappen heeft zijn eerste zege van het seizoen geboekt in de Formule 1. Mede dankzij een uitstekende pitstopstrategie liet de coureur van Red Bull het Mercedes-duo Lewis Hamilton en Valtteri Bottas achter zich op Silverstone. Verstappen begon de Grand Prix op de vierde plek maar kon al snel Nico Hülkenberg passeren. Door zijn banden uitstekend te sparen en lang te wachten met zijn eerste pitstop wist hij voor de auto's van Mercedes te komen. Het was voor Verstappen zijn eerste zege sinds de Grand Prix van Brazilië vorig jaar. Sindsdien won het dominante Mercedes alle vijf de races, waarvan vier dit seizoen. In totaal heeft de 22-jarige Verstappen nu negen overwinningen in de Formule 1 op zijn naam. De Limburger passeert Bottas in de WK-stand, waardoor hij met dertig punten achterstand op Hamilton tweede staat. Teambaas Christian Horner was lyrisch over de teamprestatie van Red Bull Racing na de onverwachte zege. 'We hebben Mercedes op alle fronten afgetroefd. Zowel qua snelheid als strategie waren we beter vandaag', zei Horner tegen Sky Sports.

Bayern München heeft de Champions League gewonnen door een 0-1-overwinning op Paris Saint-Germain. Kingsley Coman maakte in de tweede helft de enige treffer van de finale in Lissabon. Het was de eerste Champions League-finale van PSG, terwijl Bayern voor de elfde keer in de eindstrijd van het belangrijkste Europese bekertoernooi stond. Met de winst in de finale sloot Bayern het seizoen in stijl af, won sinds de hervatting alle wedstrijden en dat leverde ook al de landstitel en de beker op.

Spelers van Bayern vieren overwinning

MISHANDELINGEN IN TURNWERELD De directie van turnbond KNGU heeft unaniem besloten het topsportprogramma van de turnsters stil te leggen vanwege een onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag en intimidatie. De rel

22

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

in de Nederlandse turnwereld begon met een interview van Gerrit Beltman met het Noordhollands Dagblad. Daarin bekende de oud-coach van onder anderen Suzanne Harmes, Verona van de Leur, Gabriëlla Wammes en Renske Endel dat hij turnsters fysiek en mentaal heeft mishandeld. 'Het gedrag wat ik vertoonde, is op geen enkele wijze goed te praten. Ik wilde per se winnen, ten koste van álles, stelde mij spijkerhard op. Ik schaam mij diep nu', zegt hij in het interview. 'Nooit heb ik bewust de intentie gehad om te slaan, om te schelden, te kwetsen of te kleineren. Maar het gebeurde wél. Ik sloeg daarin door,

dacht dat het de enige manier was om een topsportmentaliteit te kweken. Ik verwijt mezelf dat ik ben tekortgeschoten.' Sindsdien zijn meer dan tien turnsters - al dan niet anoniem - naar buiten getreden met verhalen over misstanden in de sport. Joy Goedkoop vertelde bij NOS Studio Sport dat ze tijdens haar carrière op jonge leeftijd fysiek en mentaal werd mishandeld en vernederd door Vincent Wevers, de huidige bondscoach en vader van de topturnsters Sanne en Lieke Wevers. Het verhaal van Goedkoop is sindsdien onderschreven door andere turnsters die met Vincent Wevers hebben gewerkt.


S P O RT

ROBBEN NAAR GRONINGEN Arjen Robben, die vorig jaar zijn carrière beëindigde, keert terug bij zijn jeugdliefde FC Groningen. 'Ik heb veelvuldig overleg gehad met mensen binnen de club en misschien nog wel het meest geluisterd naar de actie van de supporters: 'Arjen, volg je hart!', zegt Robben op de website van FC Groningen. 'Het begon te kriebelen en nu is het mijn missie. Ik werk aan een comeback als voetballer. Bij de FC. Of dit lukt, weet ik nu nog niet. Wat ik wel weet, is dat het aan mijn inzet en motivatie niet zal liggen. Het is nu mijn droom om weer in het shirt van FC Groningen te spelen.'

Arjen Robben

De zware valpartij tijdens de massasprint

ZWARE CRASH JAKOBSEN De eerste etappe van de Ronde van Polen is ontsierd door een bizarre valpartij. Dylan Groenewegen was de snelste in de massasprint, maar kwam al vallend over de streep na een crash met Fabio Jakobsen. De Nederlands kampioen vloog daarbij vol in de dranghekken. Groenewegen raakte niet veel later zijn overwinning kwijt en werd door de koersorganisatie gediskwalificeerd, want hij week in de sprint duidelijk van zijn lijn af en hinderde daardoor Jakobsen. Jakobsen wilde Groenewegen passeren, maar moest door diens manoeuvre flink uitwijken, waardoor hij hard ten val kwam en via de dranghekken tegen een fotograaf knalde. De renner sprintte in een dalende lijn, waardoor de snelheid een stuk hoger lag. De situatie van Jakobsen is ernstig, maar stabiel. Zijn doktoren verwachten dat de sprinter volledig kan herstellen. 'Hij is bij bewustzijn, aanspreekbaar en ademt zelfstandig. Hij moet nu gaan revalideren. Hij heeft veel geluk gehad.'

VAN VLEUTEN WINT STRADE BIANCHE

Lara van Ruijven

SHORTTRACKSTER VAN RUIJVEN OVERLEDEN Shorttrackster Lara van Ruijven is in een ziekenhuis in het Franse Perpignan overleden aan de gevolgen van een auto-immuunziekte. De wereldkampioene op de 500 meter is 27 jaar geworden. Van Ruijven lag sinds 29 juni in een kunstmatige coma op de intensive care, nadat ze vier dagen eerder tijdens een trainingskamp met de Nederlandse shorttrackploeg in het Franse Font Romeu was opgenomen in het ziekenhuis. Daar bleek dat de geboren Zuid-Hollandse kampte met een stoornis aan het immuunsysteem. Die stoornis leidde tot ernstige complicaties. Vooral door inwendige bloedingen in haar hersenen was de situatie van Ruijven kritiek. Meerdere operaties zorgden niet voor verbetering.

Annemiek van Vleuten heeft voor het tweede jaar op rij de Strade Bianche op haar naam geschreven. De renster van Mitchelton-SCOTT kwam na een fraaie inhaalrace in het snikhete Toscane solo over de streep op het Piazza del Campo. De 37-jarige Van Vleuten voegde zich in het slot van de koers bij een groepje dat de achtervolging inzette op leider Mavi García. De regerend wereldkampioen op de weg voegde zich op 6 kilometer van de meet bij de Spaanse, raakte haar op de slotklim kwijt en kwam alleen over de finish in Siena.

Annemiek van Vleuten

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

23


V R A AG E N A N T WOO R D

WETSWIJZIGING

NIEUWE WET VOORWAARDELIJKE INVRIJHEIDSTELLING In een eerdere editie van Comeback werd al gesproken over een nieuw wetsvoorstel, dat de standaard voorwaardelijke invrijheidstelling na 2/3e van de straf in Nederland laat vervallen. De wet Straffen en Beschermen is nu officieel aangenomen en treedt (hoogstwaarschijnlijk) 1 mei 2021 in werking. We leggen je uit wat de nieuwe wet inho­udt en welke gevolgen en onzekerheden er zijn voor strafoverdracht (WOTS/WETS).

D

e voorwaardelijke invrijheidstelling (v.i.) houdt in dat je na het uitzitten van een bepaald deel van je gevangenisstraf kan vrijkomen. Gedurende het resterende deel van de straf moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen. Altijd geldt de algemene voorwaarde: geen strafbare feiten plegen. Daarnaast kunnen bijzondere voorwaarden worden opgelegd, zoals bijvoorbeeld een: contactverbod, meldplicht en/of behandelverplichting. Worden de voorwaarden overtreden, dan kan de rechter beslissen dat het resterende deel van de straf alsnog moet worden uitgezeten. Schending van

24

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

een bijzondere voorwaarde kan ook worden afgedaan met een waarschuwing, of door aanvullende voorwaarden te stellen. WETSWIJZIGING De voorwaardelijke invrijheidstelling verandert onder andere op drie cruciale punten: 1 De duur van de v.i. wordt aangepast naar maximaal 2 jaar, terwijl je op dit moment met v.i. gaat zodra twee derde van de opgelegde straf is uitgezeten. Een rekenvoorbeeld: bij een gevangenisstraf van 24 jaar sta je nu na 16 jaar buiten, na de wetswijziging wordt je op z’n vroegst na 22 jaar voorwaardelijk in vrijheid gesteld.

2 V.i. moet worden aangevraagd, dit gaat niet meer automatisch. 3 Het Openbaar Ministerie (OM) gaat bepalen óf iemand voor v.i. in aanmerking komt, en zo ja, voor welke duur. Een persoonsgerichte afweging wordt gemaakt, waarbij wordt gekeken naar: het gedrag in de gevangenis; de gevaren voor de samenleving; en de belangen van de slachtoffers.

GEVOLGEN VOOR STRAFOVERDRACHT De regels voor v.i. verschillen per land. Als Nederland een buitenlandse straf overneemt, geldt in principe altijd de Nederlandse v.i.-regeling. Nederland kan de buiten-


V R A AG E N A N T WOO R D

landse v.i.-datum alleen overnemen als: • Deze datum gunstiger is voor de gevangene (dus eerder); én • De datum zeker is; én • Het land van veroordeling ermee instemt dat Nederland de buitenlandse v.i.-datum toepast. De nieuwe Nederlandse v.i.-regeling heeft belangrijke gevolgen voor strafoverdracht. MEEST GUNSTIGE, VASTSTAANDE V.I.-REGELING Bij strafoverdracht wordt de meest gunstige v.i.-regeling toegepast. Tot nu toe was dit vaak de Nederlandse twee derde-regeling. In de nieuwe v.i.-regeling is v.i. gemaximeerd op 2 jaar en de toekenning van v.i. is bovendien afhankelijk van instemming door het OM. De kans is dan ook vergroot dat de v.i.-regeling in het land van veroordeling gunstiger zal zijn. Een gunstigere buitenlandse v.i.-regeling kan in Nederland uitsluitend worden overgenomen indien de v.i.-datum vaststaat, bijvoorbeeld als het is opgenomen in je vonnis, de wet, of als standaard procedure wordt uitgevoerd (er is dan sprake van gewoonterecht). Een v.i.-datum staat niet vast als deze bijvoorbeeld nog moet worden aangevraagd, of afhankelijk is van goed gedrag.

Informeer bij je lokale advocaat naar de lokale v.i.-regeling: • Bestaat er een v.i.-regeling? Zo ja, na welk gedeelte van je gevangenisstraf ga je met v.i.? • Komen buitenlandse gedetineerden ook voor v.i. in aanmerking? • Zijn er voorwaarden verbonden aan de toekenning van v.i.? • Moet v.i. worden aangevraagd? Zo ja, wanneer kan een aanvraag worden ingediend en waar? • Staat de v.i.-regeling vast (vb. in vonnis; de wet)? • Is het mogelijk de v.i.-datum in je vonnis op te laten nemen, of op andere wijze op schrift te krijgen?

STRAFRESTANT De nieuwe regeling verkleint de kans op weigering van strafoverdracht vanwege onvoldoende strafrestant. Een van de voorwaarden bij het goedkeuren van een WOTSverzoek is namelijk dat er nog minimaal 6 maanden daadwerkelijke gevangenisstraf in Nederland moet worden uitgezeten

(het strafrestant). De onderliggende gedachte is dat tijd nodig is om gedetineerden goed voor te bereiden op terugkeer in de Nederlandse maatschappij. Bij het ontbreken van voldoende strafrestant wordt de strafoverdracht afgewezen. Bij berekening van het strafrestant wordt de periode dat iemand voorwaardelijk vrij is in mindering gebracht op de nieuwe Nederlandse straf. Met minder v.i. blijft dus meer strafrestant over. OVERGANGSREGELING De inwerkingtreding van de nieuwe v.i.regeling staat gepland voor 1 mei 2021. Uit de overgangsregeling en de memorie van toelichting kan worden opgemaakt dat de nieuwe v.i.-regeling uitsluitend van

de twee derde v.i.-regeling blijven gelden, ongeacht de datum van overbrenging met de WOTS. De datum van de laatste uitspraak is leidend. Bij hoger beroep of cassatie geldt dus de datum dat die instantie een beslissing neemt, niet de datum van het eerdere vonnis van de rechtbank. Houd hier dus rekening mee bij een eventuele keuze in hoger beroep te gaan! Een aantal factoren om bij deze beslissing in gedachten te houden zijn: • De te verwachten datum van uitspraak in hoger beroep/cassatie: ligt die voor of na 1 mei 2021? • De kansen in hoger beroep/cassatie: is er een reële kans op vrijspraak, of een (aanzienlijk) lagere straf?

De voorwaardelijke invrijheidstelling verandert op drie cruciale punten toepassing is op alle veroordelingen tot een gevangenisstraf die na 1 mei 2020 zijn uitgesproken. Er is geen specifieke uitleg van de toepassing bij strafoverdracht. Het IOS moet nog een standpunt innemen of de datum van het buitenlandse vonnis wordt aangehouden, of het moment van erkenning door de Nederlandse rechter. Nu de Nederlandse rechter geen veroordeling uitspreekt, maar slechts een buitenlandse veroordeling erkent, is onze inschatting dat de datum van het buitenlandse vonnis leidend zal zijn. Op alle (buitenlandse) veroordelingen van voor 1 mei 2021 zal dan

• De kans op een geslaagd verzoek tot strafoverdracht: • Is er een verdrag tussen Nederland en het land van detentie? • Voldoe je aan de eisen: binding met Nederland; dubbele strafbaarheid; voldoende strafrestant? • De praktijk van de strafoverdrachtsprocedure in het land van detentie, worden verzoeken in de praktijk vaak goedgekeurd/afgewezen? ■ Veerle Goudswaard DUTCH & DETAINED

REKENVOORBEELD STRAFRESTANT De buitenlandse veroordeling luidt: 14 jaar gevangenisstraf voor het bezit van heroïne. Het Nederlandse strafmaximum is 6 jaar. Huidige v.i.-regeling Na 4 jaar (2/3e van 6 jaar) gevangenisstraf ga je in Nederland met v.i.. Zes maanden eerder moet je strafoverdracht zijn goedgekeurd (binnen 3,5 jaar detentie). Nieuwe v.i.-regeling Het IOS heeft nog geen officieel standpunt ingenomen, onze inschatting is dat v.i. niet meer in mindering zal worden gebracht bij de berekening van het strafrestant. De v.i.-datum is namelijk onzeker, dit moet namelijk nog worden aangevraagd en toegekend door het OM. Zes maanden voor het Nederlandse strafmaximum - dus binnen 5,5 jaar - moet de strafoverdracht zijn goedgekeurd. LET OP: Indien de buitenlandse gunstigere v.i.-regeling wordt overgenomen, dient

die periode van v.i. in mindering te worden gebracht op de Nederlandse straf.

In een handvol landen geldt de omzettingsprocedure (bv. De VS). Dan wordt niet gerekend met het Nederlandse strafmaximum, maar met de omgezette straf naar Nederlandse maatstaven zoals door de Officier van Justitie aangegeven in een door het IOS verzochte strafmaatindicatie.

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

25


AC H T E R G R O N D

LAAT JE TATTOO ZIEN Arthur H. wordt in 2015 veroordeeld voor het vermoorden van zijn vrouw. Hij woont dan op Curaçao. Volgens Arthur is het bewijs nooit geleverd, toch krijgt hij 24 jaar. Sindsdien zit hij vast in de beruchte Koraal Specht-gevangenis.

I

n de gevangenis schrijft hij over wat hem opvalt. De stukjes zijn gebundeld in een boek, in eigen beheer uitgegeven door zijn ouders. Eén ervan gaat over tattoos. In de gevangenis zijn tatoeages belangrijk, schrijft hij. Je onderscheidt je ermee. Tattoos zijn ‘be-

26

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

langrijk als identificatie, herkenning of als identiteit van een persoon’. Soms worden volgens Arthur in de gevangenis tattoos gezet, al is dat niet bij hem in de gevangenis. Wij denken met Arthur dat ze voor veel gevangenen belangrijk zijn. Ze vertellen een verhaal. ■

Het boek kost 15 euro en is te bestellen via verhalenbundelarthurh@gmail.com. Arthur heeft intussen ook een kinderboek geschreven en een fitness­boek voor in de gevangenis. Beide met tekeningen gemaakt door andere gedetineerden.

Heb je een tattoo en wil je jouw verhaal erbij kwijt? Of wil je alleen je tattoo laten zien? Stuur ons een foto of tekening en schrijf er, als je dat wilt, bij wat je denkt als je naar je tattoo kijkt.


BRIEVEN

EEN BRIEF AAN JEZELF Door aan je jongere zelf een brief te schrijven leer je jezelf beter kennen. Je kunt jezelf goed bewust maken van waar je op dit moment staat. En je wordt je bewust van wat je (vaak ongemerkt) hebt bereikt. Beste René, Het is 1974, je bent 17 jaar en staat aan het begin van wat een groots en meeslepend leven moet worden. Het is de hippietijd, de rock & roll, de tijd van de grote verwachtingen. Lang haar tot op je schouders. Stop Suffering Start Leading! Je bent optimistisch. Alles kan. Je bent aangenomen in een gerenommeerd hotel, waar je baas je opleidt tot restaurantkelner. Je hebt je eigen droom: later een eigen restaurant en die lijkt niet onmogelijk. Je gaat werken in Michelinzaken. Op je 20ste zal je maître d'hôtel zijn. Nog weer vijf jaar later heb je je eigen restaurant, waar je je artistieke en Bourgondische levensstijl op kan loslaten. Qua muzieksmaak, levenswijze en politieke overtuiging hoor je bij een generatie van progressieve jongeren die maatschappelijke vernieuwing en een leven in vrijheid willen realiseren. Lieve René, intussen is het 2020. Ups en downs hebben elkaar afgewisseld, maar weet je dat ik diep van binnen nog steeds de jongen ben van 17? Een idealist en een survivor! Er veel is gebeurd tussen 1974 en nu. Ik ben getrouwd, en heb samen met mijn vrouw succes en onafhankelijkheid gekend. Samen kregen we ook een dochter. Haar heb ik veel van de wereld mogen laten zien. Reizen heb ik altijd een belangrijk onderdeel van haar opvoeding gevonden. Met dank aan alle landen en eilanden die we konden bezoeken weet zij nu hoe divers de natuur is en hoe mensen ver bij ons vandaan leven. Zij was onder de indruk van de ruige zeeën en alle diersoorten die wij mochten ontdekken. Ze heeft geleerd dat het welzijn dat wij hier in Nederland ervaren niet van vanzelfsprekend is. Ze leerde dat er overal ter wereld mensen zijn die elkaar helpen ook al hebben zij niet veel te geven. Ze leerde hoe dankbaar we moeten zijn voor de kleine dingen in het leven. Elke reis leerde ons opnieuw levenslessen,

het enige wat je hoeft te doen is jezelf openstellen en de wereld stelt zich open voor jou. Het was voor ons een bron van inspiratie om te ontdekken dat het lot van de mens en de natuur onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Een demonstratie van het uiterste zelfvertrouwen, hoe ernstig de wereld ook is beschadigd, zij raapt zichzelf op, en gaat door met het ontvouwen van haar magie. Zij zet zichzelf steeds weer op het eindeloze spoor van evolutionaire vooruitgang. René, dit is niet het hele verhaal. In de jaren die ons scheiden heb ik ook donkere periodes gekend. In 2009 veranderde mijn leven drastisch, zowel privé als zakelijk. Ik ben gaan zwerven om te herontdekken waarom en waarvoor ik leefde en, last but not least, voor wie. De liefde die niet mocht blijven bestaan. In 2012 belandde ik in Peru in de gevangenis Sarita Colonia. Het waren zware en regenachtige jaren, waarin ik tot de conclusie kwam dat alleen de spirituele kracht van Jezus Christus mijn geest kon redden. Dat ik alleen op hem kon vertrouwen. Tot op de dag van vandaag ben ik dankbaar voor alle liefde en zorg die ik mocht ontvangen van bijzondere mensen die ik in een normale levensomstandigheid nooit zou hebben ontmoet. Eindelijk, kan ik je zeggen, is het zo ver dat ik in vrede kan leven met mijzelf. Misschien had ik de donkere jaren wel nodig om dit in te zien? Wie zal het zeggen. In de gevangenis ontdekte ik dat ik mij uitstekend kan aanpassen aan welke leefomgeving dan ook. Zo weet ik het nu echt zeker: ik ben inderdaad nog steeds die survivor en rasoptimist. Mijn overtuiging is dat je positief moet staan in het leven - wat er ook gebeurt. Dat je iedereen kan zien als mens, als gelijke, dat álles mogelijk is. OOK Big hug, en blijf gezond!

René

E A A N E N B R IE F S C H RJ E Z E L F IJVEN ?

LA T H T ONS A W E TE EN

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

!

27


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

ZATERDAGAVOND Thuis, samen op de bank, jij de TV, ik mijn laptop op mijn schoot. Onze dochter tegen jou aan, onze zoon die gaat en de tafel aanstoot. Een ouderwets gezellig avondje, zou mijn dochter zeggen. Onze zoon wil van plaats met je ruilen, jij vraagt of je je benen op me mag leggen. Zo zou het altijd moeten blijven, zo zou het moeten zijn. Ik denk aan dit alles, voel heimwee, verdriet en pijn. Was deze achtbaan maar voorbij, ons gezin voelt veel verdriet. Ik wil gewoon bij jullie zijn, de vader, de vader die geniet. Van zijn vrouw en kinderen, zijn gezin met de honden. In plaats daarvan zit ik hier alleen en lik ik mijn wonden. Jullie willen ook graag anders, dat zie ik heus wel in. We moeten wachten, wachten tot ik vrij kom uit het web van deze spin. Iemand anders heeft mij in dit web gewerkt. Door hem is mijn leefruimte ineens zeer beperkt. Voor het proces ben ik niet eens zo bang. Maar wanneer is het, het voorarrest duurt al zo lang. Niet zo bang, als het hier maar eerlijk gaat. Dan weet ik zeker dat deze vader er zo weer staat. Missen van mijn gezin, dat is het ergste hier. Zonder hun ben ik niets, ken ik geen vertier. Eens weer buiten, zal het nooit meer hetzelfde zijn. Wel voor mijn gezin, samen verder zonder pijn. Maar het vertrouwen in de mensheid is geschaad. Ik word heel voorzichtig, wie ik nog in ons warme badje laat. Thuis samen op de bank, jij, ik, ons gezin. Dit gebeurt weer, ik weet het zeker, ik geloof hierin.

H•

ZWEDEN (Adres bekend bij Epafras)

LOCKDOWN Ik ben altijd heel blij om m’n bericht terug te lezen in de Comeback! Ik dacht dat het mijn laatste bericht zou zijn vanuit Engeland en uiteraard had ik jullie nog wel laten weten dat ik aangekomen was in Nederland. Helaas, als gedetineerden weten we dat we de wind niet vaak in de rug hebben. Het was te mooi om waar te zijn en ik was zo dichtbij. Drie maanden geleden ben ik ‘s ochtends om 5 uur uit mijn bed gehaald. De governor vertelde me dat ik nu word uitgeleverd. Deze oproep kwam van hoog af. Na uren alles regelen en een lange rit in speciaal vervoer, kwam ik aan in de andere gevangenis. Dit scheen tijdelijk te zijn en het vliegveld moest dichtbij zijn. Een aantal dagen later, word ik uit mijn cel gehaald. Zal het vandaag dan toch De dag zijn? Deze dagen slopen mij het meest. Ik ben er klaar mee! Ik werd naar het Deportation Center gebracht, er kwam een nette dame naar me toe met allerlei papieren. Ze checkt mijn naam en geboortedatum. En vroeg of ik even kom zitten. Ze vertelde me dat mijn uitlevering is geannuleerd door de regering van Engeland, omdat het coronavirus het land begint in te dringen en nu heeft de regering bepaald in lockdown te gaan! Mijn uitlevering is ‘on hold’. Ik zou twee dagen later vertrekken. Nu zit ik alweer drie maanden te wachten tot ze weer mogen vliegen en hoop dat ik toestemming krijg om dan toch uitgeleverd te mogen worden zo snel mogelijk. Zou dit dan toch mijn laatste bericht zijn uit Engeland voor de Comeback? Het is leuk geweest, tijd om nu naar Nederland te gaan! Jongens, hou vol en houd moed want de dag komt elke dag dichterbij! Dan zit jij ook in het vliegtuig naar Nederland.

R

28

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20

• VERENIGD KONINKRIJK (Adres bekend bij Epafras)


BRIEVEN

Zou je advies willen krijgen over hoe je om kan gaan met het gevangenisleven? René heeft veel ervaring, en zou je graag helpen met advies over hoe je het verblijf achter tralies zo positief mogelijk zou kunnen maken. Stel hem je vraag via Epafras!

NIEU RUBR W E IEK

RENÉ GEEFT ANTWOORD Beste René, Ik heb een probleem. Ik deel een cel met een gozer waar ik het redelijk goed mee kan vinden. We geven elkaar de ruimte als je weet wat ik bedoel. Ik denk echter dat hij van mij aan het jatten is. Bepaalde voedingsvoorraden die ik bij het gevangenis winkeltje heb gekocht zijn verdwenen. Dit maakt me flink kwaad, maar ik wil ook geen problemen. Ik kan ook de cipiers om een andere celgenoot vragen, maar wie weet wie ik dan krijg? Ook wil ik niet als verklikker hier door het leven gaan. Wat kun je mij adviseren?

J

• VERENIGDE STATEN

Hey J, Ik begrijp je probleem maar al te goed, samenleven met een dief is heel erg vervelend en geeft zoveel onnodige stress. Ik heb zelf dit probleem helaas ook vaak genoeg moeten ondervinden, het was wel grotendeels mijn eigen schuld omdat ik mijn kastje niet op slot had gedaan, maar na heel lang in een eenmanscel geweest te zijn moest ik daar echt aan wennen. Dat hij jou de ruimte geeft en laat doen wat je wil, dat is ook heel wat waard. Dat is soms moeilijk te vinden en er zijn heel wat bazige boys bij in de kleine ruimte waarin wij moeten leven. En je weet nooit wat je ervoor in de plaats krijgt als je overhaast iemand anders als cellie krijgt. In mijn geval was het niet alleen etenswaar maar ook spulletjes die ik nooit meer opnieuw kan en mag kopen, te veel om op te noemen, bijvoorbeeld hobbyspullen om mee te tekenen. Ik hoop wel dat jij een kastje hebt dat je op slot kunt doen. Het beste is gewoon recht op de man af vragen op een diplomatieke manier, zonder hem direct ervan te beschuldigen. Vraag bijvoorbeeld ‘Of hij van je koffie of zo gebruik maakt?’ En indien hij bekent, wat zelden het geval is want heel weinig mensen zijn daar 'mans' genoeg voor, zeg dan dat als hij het gewoon aan je vraagt dat je dan best wel af en toe met hem wil delen, maar zelfbediening is een absoluut NO-GO. Als hij zelf helemaal geen geld of spullen heeft, is het soms wat makkelijker, maar het kan ook een doorgewinterde dief zijn die niet anders weet en nooit anders zal doen omdat dit zijn ‘Survival Mode’ is. Mijn advies is een lijstje naast je spullen te plakken met de inhoud en hoeveelheid van alles en desnoods een datum waarop je telkens een artikel uit het doosje of pakje hebt genomen. Hopelijk krijgt hij de boodschap dan wel. Neem ondertussen de tijd iemand anders te zoeken die je wel kunt vertrouwen, als hij blijft stelen. Indien jullie beiden misschien naar een wekelijkse kerkdienst gaan, zou dat misschien de beste plaats zijn om hem erover aan te spreken: ‘Hey man ik vind het niet erg om a brother in Christ af en toe te helpen, als ze daar eerlijk om vragen, maar stelen verdraag ik absoluut niet!’ Laat ook goed blijken, dat alles voor jou als buitenlander tien keer zo moeilijk is, en dat jij niet zoals zij maar even je familie kan bellen om de volgende dag geld op je rekening te storten. En dat jij veel langer met veel minder moet doen dan de anderen. Laat me weten hoe het is gegaan, ik wens je heel veel sterkte. Blijf veilig en gezond, en vergeet niet dat Covid-19 echt heel erg serieus is. De mazzel,

René

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

29


BRIEVEN

DE BITTERE REALITEIT Wederom dank voor het blad Comeback. Het is fijn om in het buitenland toch iets te lezen over gebeurtenissen in Nederland. Hier in Frankrijk zie je nauwelijks buitenlands nieuws. Ja, soms USA, Duitsland, Italië i.v.m. het coronavirus (Covid19). Maar laat ik het netjes zeggen, anno 2020 is dit land nog steeds erg met zichzelf ingenomen. Op het narcisme af zou ik zeggen. Maar ze herkennen zichzelf daar niet in. Maar goed, dat is dan ook een kenmerk van narcisme. Me, Myself and I: O, and don’t forget my shadow. Dat is zeg maar even Hun Europese en wereldse gedachte. Personeel (bewaarders, SPP, Medische staf, chefs) zijn absoluut niet geïnteresseerd in het welzijn van gedetineerden. Sinds het coronavirus is het letterlijk 24x7 op cel. Ik ga niet naar buiten vanwege talloze spanningen. En als Joodse gevangene ben je je leven hier absoluut niet zeker. En wie dat tegen gedetineerden zegt, geen idee, maar binnen enkele dagen was dit in beide gevangenissen algemeen bekend, met alle denkbare gevolgen van dien. Ik zou het op prijs stellen als u als redactie van dit soort gevallen ernstig notie neemt. Tevens wil ik u verzoeken om dit kenbaar te maken bij de daarvoor geëigende ministeries, maar wellicht ook aan Amnesty International en andere Organisaties en wellicht rechtskundigen. Want hier is binnen Europa anno 2020 in dit land iets heel ernstigs mis. Hier is geen sprake van één incidentje, neen, dit is pure schering en inslag. En dat in een land waar men een grote mond heeft van Liberté Egalité en Fraternité, zou je verwachten dat dit niet alleen theoretisch leuk klinkt, maar dat dit ook een praktisch gevolg zou hebben. Maar helaas is daar binnen de vier muren, maar ik weet ook daarbuiten, absoluut geen sprake van. De haat jegens Joden neemt hier schrikbarend toe. Kortom, tijd om hard aan de grootste luiklokken te trekken, net zolang totdat de situatie duidelijk verandert. En u kan dat met ministeries en organisaties bereiken. Zeker binnen Europa zou je dit soort omstandigheden niet verwachten. Maar helaas is dit de bittere realiteit.

M•

FRANKRIJK (Adres bekend bij Epafras)

ONSCHULDIG

Ik ben een gewone hardwerkende man van 53 jaar die nog nooit van m’n leven in aanraking is geweest met politie of justitie en onschuldig in Frankrijk in de gevangenis zit. Ik zit hier nu 4 maanden en ben veroordeeld voor 2 jaar. Maar binnenkort is mijn hoger beroep en hoop ik dat deze rechter de waarheid ziet en niet valt voor de fantasie van de procureur. Ik kan het nog steeds niet geloven dat in Europa een persoon zonder enig bewijs en zonder enkel onderzoek waar ik zelf om gevraagd heb, in de gevangenis zit! Ik ben internationaal chauffeur en er zat in de lading drugs verstopt waar ik niets van af wist, maar de politie zei dat een internationaal onderzoek te veel werk was en ze geen Spaans of Nederlands spraken. Mijn werkgever heeft zelf aangifte gedaan tegen de klant. Het is een vreselijk gevoel als je 100% onschuldig vastzit en je je hele leven ziet afbrokkelen en een vrouw hebt die nu alleen is en alles moet zien te regelen, zij in Spanje en ik hier in Frankrijk. Maar ik hou vol en ik blijf strijden. Ik zou zeggen, doe dit allemaal waar en voor wat je ook zit. Ik werk hier en heb al een diploma Frans gehaald. Door dit te doen, heb ik niet veel tijd om na te denken over mijn problemen op dit moment, want ik nog steeds geen contact met mijn vrouw, familie of werkgever. Alleen via post en dat is niet snel.

W•

30

FRANKRIJK (Adres bekend bij Epafras)

CO M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 20


BRIEVEN

OPROEP

VERGIFFENIS

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

Denk er niet te licht over als God je straft. Hou je blik op de toekomstige beloning, op Jezus die ons de weg van het geloof is voorgegaan en die het kruis op zich genomen heeft. Wens vrede en zegeningen voor de laatste profeet Mohamad, die ons hiervoor gewaarschuwd heeft. Wie zijn leven wil redden, zal het verliezen, maar wie zijn leven om Jezus verliest, zal het redden. Iemand kan wel beweren dat hij gelooft, maar als hij het niet toont door zijn daden, dan helpt het hem niet. En wee degenen die bidden en die ermee te koop lopen en zich ervan weerhouden de behoeftige vriendelijkheid te betonen. Bid daarom tot ‘God - Allah - Jehova’ en offer. Roem hem met de lof die hem toekomt. Moge de vrede en de zegeningen van de Almachtige met u zijn. Vraag om vergiffenis van Hem, voorzeker Hij is berouw aanvaardend.

L•

FRANKRIJK (Adres bekend bij Epafras)

CORONAVIRUS: WAAROM WORD IK NIET NAAR NEDERLAND OVERGEBRACHT? Van veel gedetineerden is de strafoverdracht goedgekeurd, maar blijft de daadwerkelijke overbrenging naar Nederland uit. 9 7 2 8 5 1 4 6 3 5 6 2 9 1 4 8 7 3

8 9 7 2 3 6 4 5 1

3 1 6 4 7 9 5 2 8 1 3 4 8 7 5 9 2 6

7 2 1 6 9 4 3 8 5 9 7 5 3 2 8 1 6 4

8 6 9 1 3 5 7 4 2 6 2 8 5 4 1 3 9 7

5 3 4 7 2 8 6 1 9 4 1 3 7 6 9 5 8 2

1 9 3 2 4 7 8 5 6 3 5 6 4 9 7 2 1 8

2 8 7 5 1 6 9 3 4 2 8 1 6 5 3 7 4 9

6 4 5 9 8 3 2 7 1

2 6 7 5 9 8 3 1 4

7 4 9 1 8 2 6 3 5

7 9 2 6 5 1 4 8 3

4 8 1 3 2 6 5 7 9 6 5 8 9 4 3 7 1 2

9 5 3 7 4 1 6 2 8 4 1 3 7 2 8 6 5 9

6 7 5 9 8 4 2 3 1 2 4 5 3 1 6 9 7 8

3 2 8 1 6 5 9 4 7 3 8 9 4 7 2 1 6 5

1 9 4 2 3 7 8 6 5 1 6 7 5 8 9 2 3 4

7 1 6 8 5 3 4 9 2 5 3 1 2 6 4 8 9 7

8 3 9 4 7 2 1 5 6 9 2 6 8 3 7 5 4 1

5 4 2 6 1 9 7 8 3 8 7 4 1 9 5 3 2 6

DE HERFST ZET DE BOMEN IN HUN HEMD

D V L I E G E N Z W A M T N E

E A G T O O N L E Z A H T H M

H S I G I I U B A O C E S G R

Z T R R U L P A R A P N G R E

A E E T S B Z E R A J M O I K

D R Z M S L B P E O A S O E N

E E E P P O N E I U B J W P O

N W I N T E R V O O R R A A D

R N M K R M R N I U R B A N B

O E O U I B O A E F R U I T E

O K E S T O R D T K M H E J S

H L T E E L O B D U K A N T S

K O L F G L O L T E U A O U E

E W I N D E D A U W R R T N N

E I K E L N L D B O M D I H D

Let op: op het moment dat u met v.i. naar buiten gaat in het land van detentie, vervalt de mogelijkheid om onder de WOTS/WETS te worden overgebracht, ook als deze al was goedgekeurd.

4 5 8 3 6 2 1 9 7

Er wordt per land beoordeelt of overbrenging van gedetineerden kan worden hervat. Hierbij wordt o.a. gekeken naar de coronamaatregelen, de besmettingsgraad, de wijze van vervoer (over de weg of per vliegtuig) en het aantal benodigde medewerkers van de Koninklijke Marechaussee (KMar). We krijgen vaak te horen dat er 'gewoon vluchten het land in en uitgaan', dus dat een overbrenging ook plaats kan vinden. Het grootste obstakel is echter niet dat er geen vluchten zijn, maar dat de KMar niet mag reizen vanwege gezondheidsrisico’s of quarantaineverplichtingen. Het is helaas niet mogelijk om zelfstandig naar Nederland te reizen. Er is op dit moment niet te zeggen wanneer overbrengingen weer (volledig) op gang kunnen komen. In sommige landen zijn het aantal besmettingen nog onverminderd hoog, terwijl in andere landen (waaronder Nederland) eerder opgeheven beperkende maatregelen opnieuw worden uitgevaardigd, omdat sprake is van een tweede golf. Houd er bovendien rekening mee dat bij hervatting van overbrengingen eerst een behoorlijke achterstand zal moeten worden weggewerkt.

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 3 • 20 2 0

31


AC H T E R O P

COLUMN

REYNALDO ADAMES

Open deuren met je houding Laatst plaatste ik een foto op Facebook waarop ik met mijn zoon marshmallows aan het roosteren was, met de tekst: 'Dit is de enige demonstratie waar ik aan deelneem'. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het goed dat er gedemonstreerd wordt tegen politiegeweld, racisme en discriminatie. Ik kan niet ontkennen dat ook in de gevangenis mensen slachtoffer zijn van racisme en discriminatie. Maar de omgang met personeel, met medegedetineerden en met het systeem van het instituut, wakkerde bij mij toch iets anders dan slachtofferschap aan. Het is juist in de gevangenis waar ik anders ben gaan kijken naar racisme en discriminatie. Daar gaat immers voor iedereen de deur op hetzelfde tijdstip open, en dicht. De macht van het gevangenissysteem discrimineert niet. Zodoende voelde ik me in de gevangenis meer een gedetineerde dan een zwarte man. KANSEN Jong, zwart, blut en een baby onderweg. Zo luidt een hoofdstuk uit het boek ‘Eens een boef…’, het woord zwart staat niet voor niets in de titel van het hoofdstuk. Op de een of andere manier leek mijn ‘zwart zijn’ bij te hebben gedragen aan mijn detentie. Tenminste, zo dacht ik toen. De waarheid is dat mijn eigen gedrag tot een detentie heeft geleid. Het is wel zo dat mijn gedrag ontstond door dat ‘zwart zijn’ idee. Mijn opvatting; Als ‘zwarte’ krijg ik toch geen kansen. Maar uiteindelijk zat ik niet vast omdat ik zwart ben, ik zat vast door de keuzes die ik zelf gemaakt heb, ondanks de situatie die ik als rechtvaardiging gebruikte. In de gevangenis ben ik hier mee aan de slag gegaan: ‘ik ben niet inferieur en niet alle kansen krijg je, sommigen moet je zelf creëren’. Dat is wat ik mijn kinderen mee moet geven, voor mij begint het bij opvoeding. Mijn vaderschap behoort mijn zoon te leren dat hij uniek is, geliefd is en dat niets wat anderen ook kunnen voor hem onmogelijk zou kunnen zijn. Ik probeer me zo afzijdig mogelijk te houden van de racisme discussie, soms voel ik me daar schuldig over. Ik ben mondig, ik kan voor mezelf opkomen en heb geen minderwaardigheidscomplex, niet iedereen kan dat. Om een voorbeeld te geven; Wanneer je de taal niet beheerst beschouwen sommigen jou als dom, dan kan je

DE RECHTER

dat koppelen aan je huidskleur, waarmee je jezelf onrecht aandoet. In die zin heb ik waardering en bewondering voor degenen die demonstreren, zij komen niet alleen voor zichzelf op maar ook voor de anderen die dat niet kunnen of durven. GELIJKWAARDIGHEID Dat neemt niet weg dat men vooral in een gesloten setting, waar je niet de keuzes hebt zoals buiten in de samenleving, aandacht besteedt aan dit onderwerp. Met mijn werk heb ik steeds getracht gedetineerden, ongeacht hun huidskleur, geaardheid of geloof te inspireren zichzelf als volwaardige mensen te zien. Een houding die deuren opent, deuren waarvan zij terecht of onterecht dachten dat deze door bijvoorbeeld hun huidskleur gesloten zouden blijven. Een houding die zij hopelijk ook weer overdragen aan hun eigen kinderen, zodat de volgende generaties niet opgroeien met het idee dat bepaalde kansen en mogelijkheden in het leven alleen voor witte mensen gelden. Een houding, waarin we allemaal ook naar de ander reflecteren wat wij zelf verwachten: gelijkwaardigheid. En telkens wanneer dat gebeurt is dat een demonstratie op zich!

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

JESSE VAN MUYLWIJCK


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.