Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

hoe werkt een vog a anvra ag?

n u m m e r 3 • 2019

‘Je probeert echt iets te betekenen’ Gerrit, vrijwilliger voor Bureau Buitenland

Tussen wal en schip ‘Bij een condicional ben je op jezelf aangewezen’

drugs

Nieuwe middelen, nieuwe gevaren


puzzel

G A D N E R E I D R A A H S H

M I S T I S P A R A P P E L O

D L L I T A R U O E T D A E E

E I A N N L E E O S B O B G R

K S J A A L D A G T E O N O E

W S U N K E D O B E L R T V K

G E J N A R O A O E N N F K N

L E G E V H M S E U I R D E O

E L E K T E W T K I U O N R D

V A I L S I A O E I R O E T R

E V K O F L I R T A B H N E U

N D E W R I L M A W Z K N R U

I A L W E G H J U T P E I R G

U L E D H E A A I E N E P E K

woordzoeker

T B U I E N D E P R E S S I E

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 23).

© www.puzzelpro.nl

2

7 1 5

6 8 5 2 9 7 6 4 8 4 1 8 5 9 1 4

7 4 1 2

2

2

6 6

8 5

1

5 6 3

7

1 4

9

4

5 2 8 9 4 6 5 2 4 9 8

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

3 8

1

2 1 6 3

9 3

4 4 9 3 6 1 2 9

9 5

6

9

5 8 6 3 7 2 8 7 5 9 6 6 2 9

7 6 8 5

4 1 5

1 7 8

sudoku

2 1 4 4 7 8 5 5 7 6 8

9 8 3

6 1 8 3

4

ALLERHEILIGEN B L A DVA L BOLEET BRUIN BUIEN DAHLIA DAUW DEPRESSIE DIERENDAG DONKER DROOGBOEKET EEKHOORN EGEL EIKEL FRUIT GEEL GRIEP GUUR HAARD H E R FS T VA K A N T I E KAAL K I LT E KLEUR KNUS MIST MODDER NAJAAR NEVEL OKTOBER OOGST ORANJE REGEN ROOD SJAAL S PA R A P P E L SPINNEN STORM TREKVOGELS TUIN WEB WOLKEN ZWAM

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel In het vorige nummer van Comeback heb je misschien al kennisgemaakt met stichting Dutch&Detained (voorheen: DutchAdvocates). Nu hebben wij het genoegen als nieuw redactielid zelf ook een bijdrage te leveren. Samen met Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Stichting Epafras en de andere redactieleden hebben we een nieuwe editie voor jou mogen maken met onder andere aandacht voor de effecten van drugsgebruik en de gevolgen van een buitenlandse veroordeling op het verkrijgen van een Nederlandse Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Ook zijn er weer verschillende interviews, ditmaal met (ex-)gedetineerden en vrijwilligers van Bureau Buitenland en Epafras. Natuurlijk komt deze keer ook het binnenen buitenlandse nieuws weer langs, zodat jullie een beetje op de hoogte blijven. Wij hopen dat het blad voor iedere lezer iets bevat. Want dat is wat alle redactieleden verbindt: de wens om Nederlandse gedetineerden in het buitenland te ondersteunen, of dit nu is op het gebied van resocialisatie, geestelijke zorg of juridische ondersteuning. Voor nu wensen we je veel leesplezier en indien je vragen hebt voor een van ons, schrijf gerust!

nieuws binnenland tussen wal en schip

04 08

hoofdverhaal

10

terugkeren naar nederland

14

nieuws buitenland Je financiën op orde

16 19

Vrijwilliger Bureau Buitenland

20

sport De man van de brievenrubriek

22 24

Verklaring Omtrent het Gedrag

26

brieven achterop

28 32

George is vrij maar moet zeven jaar wachten voor hij terug kan

Over drugs, en wat ze met je doen

‘Een comeback is hard werken!ʼ

Afbetalen kan ook met tientjes tegelijk

‘Je betekent echt iets voor de Nederlanders die vastzittenʼ

‘Iedereen krijgt een antwoordʼ

Hoe werkt zo’n VOG aanvraag eigenlijk?

Veerle Goudswaard, Romana Michiels & Marieke Paijens Stichting Dutch&Detained

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en Dutch&Detained en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Veerle Goudswaard, Romana Michiels & Marieke Paijens / Dutch&Detained Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 - 204 84 07 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 3 • 2019

3


ni e u w s binn e n l an d

Verdwijnen de wallen?

Willem Holleeder

Holleeder levenslang

Burgemeester Halsema van Amsterdam is er wel een beetje klaar mee. De raamprostitutie op de Wallen zorgt voor een onacceptabele situatie met overlast en mensenhandel. Ze wil daarom een discussie aanzwengelen over de toekomst van de Wallen. Vier opties legde ze op tafel: 1. De gordijnen gaan dicht, 2. Geen prostitutie meer op de Wallen, 3. Verplaatsing van een deel van de ramen, 4. Meer ramen op de Wallen. De laatste optie ziet Halsema alleen voor zich in combinatie met de eerste. Het woord is nu aan de betrokkenen. Op de eerste bijeenkomst met bewoners, ondernemers en sekswerkers ging het er meteen fel aan toe. Niemand wilde dezelfde oplossing. Slechts over één ding was iedereen het eens: de oorzaak van het probleem is het massatoerisme.

Het zat er al in. Maar in juli werd het definitief: Willem Holleeder zal de rest van zijn leven vastzitten. Hij krijgt levenslang voor zijn betrokkenheid bij vijf moorden. De rechtbank achtte bewezen dat Holleeder in elk geval betrokken was bij de liquidaties van Cor van Hout, Willem Endstra, Kees Houtman en Thomas van der Bijl, schrijft NRC. Ook is hij medeverantwoordelijk voor de dood van Robert ter Haak. 'Niemand mag wegkomen met dit soort misdaden. Koelbloedige liquidaties, gepleegd op bestelling', citeert de krant de rechtbankvoorzitter. Tijdens de zaak gaf zus Astrid Holleeder de rechtbank een college 'holleederologie': van het leven met Willem in de Jordaan tot zijn handgebaren. Het OM legde uit hoe de stille Jordanees uitgroeide tot een topfiguur in de onderwereld. In zijn laatste woord noemde Holleeder zich een slachtoffer van de beeldvorming door criminelen en media. Hij gaat in hoger beroep.

minister naar thailand voor coffeeshophouder De Nederlandse coffeeshophouder Johan van Laarhoven is in cassatie opnieuw tot een celstraf van 75 jaar cel, waarvan hij er 20 moet uitzitten. De 58-jarige Tilburger kreeg de straf voor het witwassen van de miljoenen euro’s die hij met zijn coffeeshops verdiende. Zijn advocaat zegt in gesprek met NU.nl dat het belangrijk is dat de grondlegger van coffeeshopketen The Grass Compa-

ny nu formeel kan vragen om zijn straf verder uit te zitten in Nederland op grond van de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (WOTS). Hij zit al vijf jaar gevangen in Bangkok en voldoet daarmee ook aan de Thaise eis dat iemand eerst een kwart van zijn straf moet hebben uitgezeten voor hij kan worden uitgeleverd. Minister Fred Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) reisde eerder

naar het Aziatische land om met de Thaise premier over Van Laarhoven te praten. Hoe snel Van Laarhoven naar Nederland kan komen, is moeilijk te voorspellen. Uitleveringsprocedures duren volgens het ministerie ‘gemiddeld zes tot twintig maanden’. Maar als Thailand gevoelig is voor de interventie van Grapperhaus, kan Van Laarhoven een stuk sneller op het vliegtuig worden gezet.

Hittegolf verpulvert alle records Wat warmte en droogte betreft breekt Nederland steeds opnieuw records. Zaterdag 29 juni 2019 is de warmste 29 juni ooit gemeten. Om 18.20 uur tikte de thermometer in De Bilt 31,1 graden aan. Ook in de rest van het land is het in juni tropisch warm. Nog geen maand later worden de records alweer verpulverd. Overdag worden nog nooit eerder gemeten temperaturen van boven de 40 graden gehaald, zelfs ’s nachts blijft het 28 graden. 28 kinderen die op kamp zijn bij Leusden worden onwel en moeten worden geëvacueerd. Fietsaccu’s ontploffen. De Goudse kaasmarkt stopt een uur vroeger dan anders. Met 40,7 graden in Gilze-Rijen heeft Nederland niet alleen een nieuw warmterecord, maar ook een temperatuur die een eeuw geleden voor onmogelijk werd gehouden schrijft de Volkskrant.

4

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019


ni e u w s binn e n l an d

formule 1 terug in nederland

De racewagens gaan weer rijden op Zandvoort, geholpen door een prins van Oranje en het succes van coureur Max Verstappen.

In 2020 keert De Grand Prix Formule 1 van Nederland terug. Na 35 jaar. Prins Bernard jr. stak er geld in en lobbyde zich suf, net als

de gemeente Zandvoort. De race zal in elk geval drie jaar worden georganiseerd. De middenstand is er blij mee. 'We zijn weer de hoofdstad van de autosport', zegt de eigenaar van een cadeauwinkel met het thema auto’s in het Parool. Een wethouder hoopt dat het Zandvoortse toerisme dankzij het circuit een boost krijgt. ‘We willen meer stedelijke kwaliteit. Wat de bezoekers in Amsterdam gewend zijn, moeten ze hier kunnen vinden. Dus ook een gin-tonic of een latte met havermelk.’ Toch leidt de terugkeer van de race niet overal tot vreugdedansjes. Er zijn bewoners die zich zorgen maken. Over de geluidsoverlast, over de vervuiling, over de logistiek van de bezoekers. De critici liggen onder vuur. De voorzitter van het platform Rust bij de Kust vertelde in de Volkskrant dat kritische inwoners niet voor hun mening durven uitkomen. 'Mensen die ons bellen willen hun naam niet genoemd zien. We hebben het zelf gemerkt, wij krijgen de meest verschrikkelijke shit over ons heen.'

Rutger Hauer overleden

Nooit meer de bajes uit zonder basis Jaarlijks komen zo'n 30.000 gevangenen vrij, maar een kwart zit binnen twee jaar weer in de cel. Dat moet anders kunnen, weet ook minister Sander Dekker van Justitie en Veiligheid. Daarom tekende hij net voor de zomer in Alphen aan de Rijn een overeenkomst voor het landelijk toepassen van aanpak in de gevangenis daar. Volgens door het AD geïnterviewde medewerkers speelt zich in de Alphense gevangenis niets anders dan een revolutie af. 'We gooiden het roer om, gingen gericht het gesprek aan met gevangenen. Waaraan wilden zij werken? Ze kregen meer vrijheid én verantwoordelijkheid.' Ruim Baan heette de proef die in tegelijk ook in Sittard startte. Het idee erachter is dat gedetineerden die klaar zijn voor hun terugkeer in de maatschappij niet snel opnieuw de fout ingaan. Cijfers zijn er nog niet, maar de verwachting is dat het veel gaat schelen.

Hij speelde in Blade Runner, de film die zijn internationale doorbraak betekende en het begin was van een reeks van zeker honderd films uit Hollywood. In Nederland was hij toen al een beroemdheid. Iedereen hield van Rutgers lichtgevend blauwe ogen en zijn blonde haren. En velen ook van zijn rol in Turks Fruit die hij speelt als hij 29 is. 3,3 miljoen mensen gingen ervoor naar de bioscoop. Hauer speelde de beeldhouwer Erik; een jongen met een onstuimig liefdesleven. Tot hij valt voor de roodharige Olga, gespeeld door Monique van de Ven (20). De erotiek tussen de twee knalde volgens Trouw van het doek. De twee hadden geen enkel probleem met de vele naaktscènes. Ook wat dat betreft was de film een doorbraak. Voor de ouwetjes onder ons: die kennen Rutger Hauer als Floris. De middeleeuwse ridder in de zwartwit-serie waarmee hij vijftig jaar geleden de harten van jonge tv-kijkers stal.

Rutger Hauer

comeback • nummer 3 • 2019

5


ni e u w s binn e n l an d

Bezetting in varkensstal

Wie praat, die gaat De vergelijking met de zaak Holleeder is al gemaakt. Waar Ridouan T. en zijn rechterhand Saïd R. opduiken, vallen doden. In juli diende de zaak tegen hun liquidatiebende. Volgens het Openbaar Ministerie is een mensenleven voor deze bende niets waard. Roddelen over de baas is genoeg voor de kogel. Ook familieleden van tegenstanders worden omgelegd, waaronder de broer van kroongetuige Nabil B. ‘Wie praat die gaat’. Het zijn bij elkaar al meer moorden dan waar Willem Holleeder levenslang voor kreeg. Het Openbaar Ministerie verdenkt de bende van Ridouan T. van vijf liquidaties, verscheidene pogingen daartoe en de voorbereiding van nog eens enkele moorden. Er zijn zestien verdachten. Twaalf mannen zitten vast, de tweekoppige leiding is tot grote frustratie van het Openbaar Ministerie nog voortvluchtig, schreef Trouw. Op elk van hen staat een beloning van 100.000 euro voor de tip die leidt tot hun aanhouding.

Meat the Victims noemen ze zich, en al een paar keer eerder voerden ze actie in Nederland. In mei bezetten ze een varkensstal in Boxtel. 150 dierenactivisten in een wit pak zitten 10 uur lang tussen de varkens en biggen. Buiten roepen medeactievoerders leuzen over dierenmisbruik, dierenrechten en dierenbevrijding. De sfeer is eerst rustig, maar 's avonds slaat de vlam in de pan. Boze boeren op trekkers en jongeren rukken op naar het bedrijf. Voor de actievoerders dreigt de situatie gevaarlijk te worden. Uiteindelijk rukt de ME uit en ontruimt de stal. Boeren en de Tweede Kamer hebben volgens het AD geen goed woord voor de dierenliefhebbers over. Zelfs de Partij voor de Dieren keurt de bezetting af, hoewel Esther Ouwehand, de nummer twee op de lijst, zegt dat de veehouder zijn dieren slecht verzorgde.

Frank Masmeijer

Masmeijer Wolvenjongen in Nederland frank negen jaar vast Op de Veluwe zijn ten minste drie wolvenwelpjes geboren. Volgens de regionale krant De Stentor is boswachter Lennard Jasper, die de wolven op de voet volgt, daar ongelooflijk blij mee. 'Ik kreeg tranen in mijn ogen', vertelde hij aan de krant. 'Dit gebeurt op de Veluwe! We doen zo hard ons best en de wolf laat zien dat we het niet voor niets doen.' De provincie Gelderland bracht op 19 juni de eerste bewegende beelden van de welpjes naar buiten. Minstens drie kleine wolfjes, misschien zelfs wel vijf. Glenn Lelieveld van Wolven in Nederland schatte de welpjes op twee of drie maanden oud.

Verbod op zwaar vuurwerk Het kabinet wil zwaar vuurwerk gaan verbieden. Na een lobby van verschillende steden en een advies van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV), is de kogel door de kerk. Hoewel het verbod niet voor al het zware vuurwerk geldt. Volgens het AD blijft het waarschijnlijk bij een verbod op vuurwerk in de F3-categorie, waaronder zware, lange ratelbanden en Chinese rollen. Het meeste consumentenvuurwerk valt daar niet onder. Zowel de Nationale Politie als de vuurwerkbranche geloven volgens het AD

6

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

niet dat het verbod zal helpen om ongelukken te voorkomen. De laatste twee jaar viel er met Oud & Nieuw een dode en waren er zo'n 11.000 incidenten.

De voormalige televisiester, die donderdag negen jaar celstraf kreeg vanwege betrokkenheid bij een cocaïnedeal, heeft zijn ogen op de toekomst gericht. ‘Het grote aftellen is nu begonnen’, vertelt de 57-jarige Frank Masmeijer in de Telegraaf. 'Dat is wel het fijne, dat ik nu eindelijk weet waar ik aan toe ben. Ik had gehoopt een rolmaat op te kunnen hangen en daar elke dag een streepje van door te kunnen halen. Een metertje is echter veel te kort, helaas, maar het aftellen en het plannen maken, dat gaat door – er is op een dag een einde in zicht.’ Hij zegt dat hij Spaans leert en een cursus logistiek volgt. En geeft toe dat hij niet volledig onschuldig is. ‘Ik ben stom geweest in een hoop opzichten en ik wist dingen', zegt Masmeijer. ‘Daarmee had ik misschien naar de politie moeten gaan, maar ja, dat doe je toch niet? Daarom, ik leg me er nu bij neer en richt me op de dag dat ik vrijkom.’


ni e u w s binn e n l an d

Geblunder met kinderopvangtoeslag

1.600 kinderen verdwenen uit AZC NRC vroeg de cijfers op en maakte bekend dat in de afgelopen vierenhalf jaar 1.600 kinderen zijn verdwenen uit asielzoekerscentra. Onduidelijk is waar de weggelopen asielkinderen zijn. Vooral Marokkaanse, Algerijnse en Afghaanse kinderen ‘verdwenen’. Omdat ze uit zogenaamde veilige landen komen, maken ze weinig kans op een verblijfsvergunning. De jongeren belanden hierdoor vaak in de illegaliteit, schrijft de Volkskrant. Volgens hulpverleners worden sommige Marokkaanse jongeren door criminelen opgehaald uit het asielzoekerscentrum om te stelen.

De Belastingdienst heeft bij ongeveer 130 Eindhovense gezinnen fouten gemaakt waardoor zij per gezin duizenden tot tienduizenden euro’s toeslag moesten terugbetalen aan de Belastingdienst. Dat schrijft de Volkskrant. Die 130 zijn vermoedelijk slechts het topje van de ijsberg. Mogelijk tienduizenden ouders hebben ten onrechte kinderopvangtoeslag terugbetaald. De oorzaak is een fanatiekere Belastingdienst die strenger controleert. Dat heeft te maken met de zogenoemde Bulgarenfraude. Een criminele bende wist vijf jaar geleden 5,6 miljoen euro aan huur-, zorg-, en kinderopvangtoeslag binnen te halen met vervalste toeslagaanvragen. Het verscherpte toezicht lijkt nu naar de andere kant te zijn doorgeslagen. De regering heeft al excuses gemaakt aan de Eindhovense gezinnen. Ze krijgen een schadevergoeding. De Tweede Kamer wil dat de rest ook tot de bodem wordt uitgezocht.

Meisje (17) sterft na gebruik mdma Het is 1 december 2018, een zaterdagavond. De tiener Lisa gaat naar een huisfeestje. Ze is 17, maar lang niet de oudste. Er zijn drugs. Op de eettafel ligt mdma, de werkzame stof in xtc. Lisa gebruikt wel vaker drugs: xtc of cocaïne en soms mdma. Met dat laatste middel wil ze stoppen, vertelde ze die ochtend nog aan haar zus, schrijft het AD. Maar ze neemt het toch. Op het moment dat iedereen zo’n beetje naar huis is, komen twee jongens de huiskamer binnenlopen. 'Hé Lisa', roepen ze. Lisa kan dan nauwelijks meer praten. Ze zit er als bevroren bij. Niet veel later is Lisa dood. Ze overlijdt in de ambulance op weg naar het ziekenhuis. De officiële doodsoorzaak is een hartstilstand. Haar lichaamstemperatuur is opgelopen tot 42 graden. Met zo'n temperatuur houdt je lichaam het niet langer dan een kwartier vol.

Lisa

De jacht op motorclubs Sinds 2012 zit de overheid motorclubs op de huid. Hells Angels werd verboden. Satudarah, Bandidos, No Surrender eerder dit jaar idem dito. Hells Angels heeft volgens de rechtbank van Utrecht een ‘geweldscultuur’, die ‘kenmerkend en structureel’ is en die de club als geheel kan worden aangerekend. De rechtbank vindt het verbod daarom noodzakelijk om de samenleving te beschermen. ‘No Surrender is een gevaar voor de openbare orde’, oordeelde de rechtbank in Assen. ‘Een groot aantal leden is structureel betrokken (geweest) bij talrijke ernstige strafbare feiten.’ De grote vraag is of de verboden helpen. Hoogleraar Jan Brouwer, geïnterviewd door het AD, betwijfelt het. Hij vindt dat justitie zich beter weer kan richten op individuele bikers die de fout ingaan. Volgens het AD groeit het aantal leden van motorclubs ondanks de verboden. Zo is er een nieuwe motorclub, Caloh Wagoh, die in het afgelopen jaar ongeveer 100 nieuwe leden mocht verwelkomen. Leden van deze motorclub worden in verband gebracht met vier moorden en de raketaanval op de redactie van weekblad Panorama. Het verbod op Hells Angels is een primeur. In geen ander land ter wereld geldt nog een totaalverbod. Wel zijn in andere landen, waaronder Duitsland, lokale chapters verboden.

comeback • nummer 3 • 2019

7


int e r vi e w

Santo Domingo in de Dominicaanse Republiek

George is vrij maar moet zeven jaar wachten voor hij terug kan

Tussen wal en schip

In veel landen kun je vervroegd vrijkomen uit de gevangenis. Eerder uit de bak ellende ontsnappen is op het eerste gezicht een aanbod dat je niet kunt weigeren. Maar er zitten haken en ogen aan deze voorwaardelijke invrijheidstelling. In landen als Colombia en de Dominicaanse Republiek kun je tekst: Marjolein van Rotterdam met niets op straat komen te staan.

R

uim een jaar geleden kwam George vrij. Na dertien jaar vast te hebben gezeten in de Dominicaanse Republiek. Zijn straf had hij verdiend, zegt hij, maar wat hij nu meemaakt. Pfff. 'Ik weet niet of ik dit aan mensen moet aanraden. En dan heb ik nog het geluk dat ik wat ouder ben en niet helemaal zonder geld zit.' Het oordeel luidde twintig jaar. In de Dominicaanse Republiek kun je dan, net als in veel andere Latijns-Amerikaanse landen, voorwaardelijk vrijkomen op de helft van je straf. 'Je gaat, zoals ze dat hier noemen, op condicional', zegt George. 'In de praktijk betekent dat wel dat je kennissen moet hebben die garant

8

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

voor je willen staan. Je moet een adres hebben waar je heen kunt. Ik had iemand, maar het was onzeker hoe ik mijn leven zou moeten invullen. Misschien duurde het daarom heel lang voor er een beslissing kwam.'

Jezelf in leven houden is lastig. Waar veel voorwaardelijk vrijgelatenen door verrast worden is dat ze nergens recht op hebben en dat hun vangnet wegvalt. Er zijn geen vrijwilligers meer die langskomen. Wie met conditional gaat moet, in principe, zichzelf zien te redden en is de structuur van de gevangenis kwijt. Gelukkig is er wél is er de mogelijkheid om eenmaal per twee maanden de vrijwilligers van Bureau Buitenland op de ambassade te spreken. Zij proberen waar mogelijk te adviseren, te ondersteunen en te helpen bij praktische zaken. Medische zorg, eten, alles moet je verder zelf regelen. Wat geld betreft heb je alleen de dertig euro per maand van de ambassade. Je bent in feite illegaal. Je hebt geen verblijfspapieren. Sommigen proberen met een ID van het land waar ze

‘Wie met een condicional de gevangenis verlaat, is op zichzelf aangewezen’ Vangnet valt weg De regels zijn hard. De praktijk weerbarstig. Garantstellers blijken soms toch niet in staat woonruimte te geven. Vaak duurt het jaren voor je op een aanvraag (die je halverwege je straf mag indienen) vrijkomt.

vastzitten iets voor elkaar te krijgen. Maar dat is heel lastig. Het is moderne slavernij. Voor een schijntje moeten ze illegaal en keihard werken. Iemand moest bijvoorbeeld de hele dag aardappels schillen voor heel weinig geld.


int e r vi e w

al schulden. Bij het vonnis hoorde een boete van ongeveer 7.000 euro. Elke maand iets aflossen. Maar: vergeleken met anderen ben ik de koning te rijk.'

George

Nog 7 jaar wachten George kent de verhalen ook. 'Ik weet van mensen die in een krottenwijk terecht zijn gekomen. Ook in de gevangenis hoorden we de verhalen.' Toch koos hij vier jaar geleden hij uit volle overtuiging voor het aanvragen van een voorwaardelijke invrijheidstelling. 'Puur en alleen omdat de gevangenis nog verschrikkelijker is. Van alle Nederlanders die er zaten ben ik de enige die nog leeft. Veel mensen hadden tbc.'

wordt gestort. En daarom woon ik nu in een appartement.' 'Mijn pensioen is niet groot, het is net genoeg. Je moet alleen niet ziek worden. Ik heb al epilepsie. In het eerste jaar dat ik op condicional was kreeg ik een liesbreuk. Ik moest worden geopereerd. Dat is niet goed gegaan, dus het moest over. Ook had ik een keer een darminfectie en toen heb ik bijna het loodje gelegd. Ik ben een kat met negen levens, gelukkig heeft de ambassade mij

‘Je moet gezond zijn en stevig in je schoenen staan om dit aan te kunnen’ Bij George duurde het drie jaar voor hij zijn VI geregeld heeft. Steeds weer moet hij terug naar de rechtbank. Drie jaar! Sommige mensen hebben er dan niets meer aan. George wel, omdat zijn strafrestant als hij voorwaardelijk vrijkomt nog steeds 7 jaar is. Hij moet dan dus ook nog 7 jaar wachten voor hij terug kan naar Nederland. Na zijn vrijlating woont hij eerst bij een vriend, later bij een pastoor. Het eerste jaar is intussen ruim voorbij. Hij heeft dingen weten te regelen. Ook met hulp van de pastoor. Mijn geluk is mijn leeftijd', zegt hij. 'Ik ben 70 en doordat ik in Nederland heb gewoond en gewerkt, krijg ik een pensioentje. De pastoor waar ik bij woonde regelde dat het geld op de rekening van de ambassade

rondom alle medische problemen heel goed bijgestaan. Maar financieel is het een ramp. Gelukkig hielp de pastoor me. Ik had

Katten George’ grootste probleem is de leegte. Hij mist zijn familie. 'Ik heb alleen mijn katten. Die houden me op de been. Ik verveel me te pletter. Ook daarom zou ik graag werken. In de gevangenis heb ik ontdekt dat ik goed ben in tuinieren. In elke gevangenis ben ik begonnen met een tuin. Overal heb ik mijn sporen achtergelaten! Maar werken mag dus niet. Elke dag is hetzelfde. Ik doe een boodschap, kijk tv. Ik ken niemand. In de voorstad van Santo Domingo, waar ik nu woon, weet ik de weg nog niet. Het is ook niet heel veilig. Dus meestal blijf ik binnen.' George heeft twee kinderen én vier kleinkinderen in Nederland. Twee van de kleinkinderen heeft hij nog nooit gezien. Na het interview stuurt hij een foto van zijn dochter, en veel meer foto’s van de katten. Prachtige exemplaren. Als ik ze bekijk denk ik aan wat hij aan het einde van het gesprek zei: 'Het is beter dan de gevangenis. Maar ik heb het niet naar mijn zin. Ik mis mijn familie. Ben eigenlijk voortdurend een beetje depressief. Als ik er goed over nadenk, weet ik eigenlijk niet of dit het leven is dat je anderen toewenst. Tegen mensen die voor de keuze staan zou ik willen zeggen: denk er heel goed over na. Je moet liefst gezond zijn en stevig in je schoenen staan om dit aan te kunnen. Je moet ook geduld hebben. Mij kostte het drie jaar om het voor elkaar te krijgen. Ik moet nu nog vijf jaar en drie maanden. Pas in 2025 mag ik terug naar Nederland.' ■

Voorwaardelijke invrijheidstelling in Nederland In juni heeft de Tweede Kamer een wet aangenomen die het VI beperkt tot max 2 jaar. Daarmee wordt de voorwaardelijke invrijheidstelling in Nederland korter. Wie nu veroordeeld is tot 12 jaar cel, komt vrij na 8 jaar. Dat wordt in de toekomst dus 10 jaar. Sander Dekker, de minister van Rechtsbescherming, wil ook dat het niet langer een ‘bijna-automatisme’ is dat gedetineerden vrijkomen na tweederde van hun straf uitgezeten te hebben. Gedetineerden moeten hun vrijlating verdienen. Het Openbaar Ministerie gaat per geval bekijken of VI ‘mogelijk en verantwoord’ is. NB: voor de wet echt in werking kan treden moet hij re ag e nog aangenomen worden door de Eerste Kamer. d it a r e n o p schr

r t ik e

l? ijf o n s!

comeback • nummer 3 • 2019

9


h oo f da rti k e l

10

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019


h oo f da rti k e l

Nieuwe middelen, nieuwe gevaren

En wat ze met je doen

De helft van de Nederlanders die in het buitenland een straf uitzitten, is gepakt voor drugssmokkel. Ook in de cel wordt gebruikt. De kans dat je als lezer van Comeback iets met drugs te maken hebt (gehad) is dus groot. Maar wat tekst en foto's: Marjolein van Rotterdam weet je eigenlijk van drugs?

I

n een Peruaanse gevangenis lijkt het wel een drugswarenhuis. Gevangenen kunnen er een heel scala aan verdovende middelen kopen. En gebruiken wanneer en hoeveel ze maar willen. Marihuana en rocks (crack) voor 3 soles per gram (81 eurocent); cocaïne voor 5 soles per gram (1,36 euro). Aan een halve gram coke hebben de meeste mensen genoeg. Voor wie meer geld heeft, is er ook nog amfetamine en heroïne. Omdat het leven zonder drugs de hel is, is bijna niemand tegen de verlei-

gedetineerden beginnen te gebruiken in de cel. Hetzelfde geldt voor alcohol – ook een drug. Van de mensen die de gevangenis binnenkomen, heeft 40 tot 80 procent een drugs- of alcoholprobleem, blijkt uit verschillende onderzoeken. Van de mensen die de gevangenis verlaten ligt het percentage nóg hoger. Alles komt de gevangenis in. Als er maar voor betaald wordt. Drugs zijn voor veel gedetineerden, zeker in het buitenland, de enige manier om hun pijn, ellende en ver-

‘Fentanyl is honderd keer zo sterk als morfine. Daarom gaat het vaak fout’ ding bestand. Volgens een ex-gedetineerde gebruikte 90 procent van zijn medegevangenen drugs. Hijzelf ook trouwens. Ook in Europese gevangenissen zijn drugs bijna overal aanwezig. De regionale krant De Gelderlander schreef over een Nijmeegse jeugdgevangenis. Volgens ex-gedetineerden heeft ‘bijna iedereen’ daar hasj. Aan een onderzoeker die het druggebruik in de gevangenissen van Engeland en Wales onderzocht, vertelde een gedetineerde dat hij gemakkelijker binnen de gevangenis aan drugs kwam dan erbuiten. Nogal wat

veling te verdragen. De vraag is dus groot. Het aanbod volgt de vraag. Dodelijke pijnstiller Wat gebruiken gedetineerden? Alles wat buiten de cel ook gebruikt wordt. Behalve misschien partydrugs – xtc, mdma (de werkzame stof in xtc), en allerlei varianten daarop. Andere nieuwe drugs, zoals zware medicijnen met een verdovende werking komen ook in de gevangenis terecht. Ze worden ook hier steeds meer gebruikt. Een van de bekendste heet fentanyl. Een me-

dicijn dat in kleine hoeveelheden een geweldige pijnstiller is. Honderd keer zo sterk als morfine. In grotere hoeveelheden kan het een olifant omleggen en is de kans op ongelukken groot. Het is moeilijk te bepalen wat genoeg is: de grens tussen de gewenste dosis en levensgevaarlijk schiet je zo voorbij. In een half jaar stierven in België 7 mensen door fentanyl. In Groot-Brittannië dit jaar 60. Vergeleken met Amerika zijn de Europese cijfers nog peanuts. In de VS vielen alleen in 2018 al 20.000 doden. Fentanyl is er op het moment de dodelijkste drug. Ook in de gevangenis is het effect merkbaar. Het is moeilijk exacte cijfers geven, maar er zijn wel sterke aanwijzingen. Van fentanyl heb je minder nodig dus het is gemakkelijker de gevangenis in te smokkelen. Er zijn verhalen van pogingen met bezoekers, gevangenispersoneel en zelfs drones. Judith Noijen werkt al 13 jaar voor de Jellinek, de Nederlandse instelling voor verslavingszorg, en heeft zodoende heel wat middelen zien komen en gaan. Van alle nieuwe middelen die in de gevangenis terecht zouden kunnen komen, maakt zij zich over fentanyl de meeste zorgen. 'Het heeft een zwaar verdovend effect, dus neemt ook pijn en verdriet weg', zegt ze. 'Maar fentanyl vertraagt ook de hartslag en de ademhaling. Als je er snel veel van neemt stopt het je ademhaling. Ben je niet fit, of neem je er te veel van, dan is het dus supergevaarlijk. Vermoedelijk zijn er ook al Nederlandse gedetineerden die het gebruiken. Dan is de kans ook vrij groot dat er al gedetineerden aan onderdoor zijn gegaan.' Gevaarlijk Een drug waarvan iedereen zeker weet dat gedetineerden hem altijd en overal gebruiken is cannabis. Dat is al heel lang zo. Cannabis is een blijver, zowel binnen als buiten de cel. Buiten gebruiken de meesten het ‘recreatief’. Ze zijn vaak niet verslaafd, wiet is er om te chillen, te lachen. 'Maar in de gevangenis, zéker die in het buitenland, is het een heel ander verhaal', zegt Judith Noijen. ➔

comeback • nummer 3 • 2019

11


h oo f da rti k e l

'Hier proberen mensen te ontsnappen aan hun dagelijkse ellende. De omstandigheden waarin je cannabis gebruikt, bepalen mede hoe schadelijk het is. Als je een joint rookt wanneer je lekker in je vel zit, is de kans dat je verslaafd raakt minder groot dan wanneer je cannabis neemt in een ellendige situatie.' Heel vaak gebruiken, iedere dag bijvoorbeeld, maakt cannabis nog gevaarlijker. 'Mensen die vaak blowen hebben minder actieve hersenen. Ze leren minder. Ze zijn minder nieuwsgierig. Ze bewegen minder. Hun hele levensstijl wordt passiever. Dit is voor niemand goed. Maar vooral voor jonge mensen kan het veel gevolgen hebben. Ze krijgen er uiteindelijk minder goed ontwikkelde hersenen door.' En volwassenen? 'Dat weten we niet precies. Er is volop discussie

lastig is. Maar wil je je lijf nog een beetje heel houden, probeer dan in elk geval niet elke dag te gebruiken. Dat scheelt ook nog eens enorm in de kosten. Niet alleen omdat je niet elke dag meer gebruikt, maar ook omdat je steeds meer nodig hebt als je dagelijks gebruikt.' Overdosis Ook zeer verslavende al langer bestaande middelen kom je in de gevangenis tegen. Zowel heroïne, als cocaïne en crack. Ze hebben een zwaar effect op je gemoed. Van coke word je tijdelijk heel opgewekt en energiek, maar als het is uitgewerkt juist doodmoe en uitgeput. Heroïne geeft een gevoel van warmte en welbehagen. Al je pijn, verdriet, angst, kou en honger doven uit. Je voelt je ontspannen en kalm. Je bent in jezelf gekeerd en dommelt bijna weg. Het

‘De combinatie van ellende en drugs is extra riskant’ over. Het directe effect van cannabis op de hersenen lijkt mee te vallen, maar er is ook veel dat we nog niet weten. Wat we wél weten is dat jaar in jaar uit elke dag gebruiken schadelijk is. Dan wordt het steeds moeilijker er weer mee te stoppen. In de gevangenis zijn drugs je laatste strohalm. Dus ik begrijp dat het

effect duurt 4 tot 6 uur. Daarna komen alle pijnen extra hard binnen. De andere kant van de medaille is dat heroïne, cocaïne en crack je behoorlijk ziek kunnen maken en zeker ook verslaafd. Cocaïne maakt geestelijk afhankelijk. Je kunt aan niets anders meer denken. 'Lichamelijk zijn er grote en kleine effecten', zegt Judith

Drugs in Nederland Als je alcohol en tabak niet meetelt, gebruiken de meeste Nederlanders geen drugs. 85 procent grijpt er nooit naar. Tel je het wel mee - wat instanties als de Jellinek doen -, dan gebruikt ineens bijna iedereen drugs en is alcohol met 79,5 procent de meest gebruikte drug. Plek 2 en 3 zijn voor tabak en cannabis. Iets meer dan een vijfde (21,1 procent) van de Nederlandse bevolking van boven de 18 heeft ooit wel eens cannabis gebruikt. Nederland verschilt wat druggebruik van andere landen in een paar opzichten. Synthetische drugs, pilletjes als xtc, worden er meer gebruikt dan elders, vooral door jonge mensen die veel uitgaan. Ze worden vaak in Nederlandse laboratoria gemaakt. Xtc is in Nederland populairder dan cocaïne. De manier waarop cannabis gebruikt wordt verschilt ook. In Nederland wordt het vaak gerookt. Daardoor is het schadelijker. Nicotine is verslavend, cannabis op zich niet, hoewel sommige mensen wel aan het effect ervan verslaafd kunnen raken. Onder jongeren is lachgas populair. Dat is eenvoudig te krijgen want het zit ook in slagroomampullen. Jongeren vullen er ballonnen mee en laten die leeglopen in hun mond. Het inhaleren zorgt voor een korte en (soms) sterke roes. Vaak gaat de gebruiker de omgeving anders zien en klinken geluiden anders. Je kunt er ook lacherig van worden. Daarom denken velen dat lachgas veilig is, maar zijn wel degelijk risico's als je extreem veel neemt.

12

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

van de Jellinek. 'Een klein, maar vervelend effect is bijvoorbeeld dat je neusslijm gaat ontsteken door het snuiven van cocaïne. Het kan ook afsterven. Ernstiger is het effect op hart en bloedvaten en op je persoonlijkheid. Ook hartinfarcten komen voor. Opvallend is dat van het aantal hartinfarten onder de 45 vermoedelijk een kwart komt door cocaïne. Regelmatig cocaïne gebruiken kan ook je persoonlijkheid veranderen. Zware gebruikers kunnen koel, arrogant en egoïstisch worden. Of juist depressief.' Bij heroïne is de kans op een overdosis groot. Die kan dodelijk zijn. Heroïne is zeer verslavend. Al na twee weken kan het gebeurd zijn. Wil je ermee stoppen, dan krijg je spierkrampen, buikkrampen, diarree, een loopneus, kippenvel, een versnelde ademhaling en hartkloppingen. Waar heroïne of cocaïne wordt gespoten, zijn er ook ziektes. HIV en Hepatitis C bijvoorbeeld. Ze worden overgebracht via vieze injectienaalden, in de gevangenis iets onvermijdelijks. De naalden worden door meerdere mensen gebruikt. Twee naalden op een afdeling met negenhonderd gevangenen, is niet ongewoon. De man of vrouw met aids, moet de spuit het laatst gebruiken. De anderen hopen zo niet ziek te worden – meestal tegen beter weten in. In de gewone wereld is heroïne is op zijn retour. De heroïnejunk sterft uit. Naalden zie je bijna nergens meer op straat liggen. De gevangenis is de gewone wereld niet. Hier gelden andere wetten en wordt heroïne nog steeds gebruikt. Roofbouw Het lijkt onschuldig. Een middel waar je positieve energie van krijgt. Wie een rotleven heeft wil niets liever. Speed of amfetamine doet dat. Het is een pepmiddel, het maakt je actief. Speed zorgt ervoor dat je lichaam twee stofjes afscheidt: adrenaline en dopamine. Van adrenaline krijg je energie en door dopamine voel je je lekker en opgewekt. De natuurlijke vorm van speed is de efedrine die in de Ephedraplant zit. In het lab worden amfetamine en methamfetamine gemaakt. Methamfetamine is 1,5 tot 2 keer zo sterk als amfetamine. Amfetamine is verslavend. Het kan ook tot oververhitting leiden. Door amfetamine pleeg je roofbouw op je lichaam. Niet eten, weinig slapen en het verlies van je energievoorraad leiden tot uitputting. Langdurig gebruik kan ook leiden tot een depressie.


Afkicken Medicijnen die steeds vaker de cel in komen, en wiet, cocaïne, heroïne en speed

lichamelijke en geestelijke gesteldheid vergroot de verslavingsgevoeligheid nog eens. Volgens Judith Noijen van de Jellinek is de

‘Hoe eerder je bij terugkeer iets doet aan je verslaving hoe beter’ zijn bijna altijd voorhanden. De kans op verslaafd raken is in een buitenlandse gevangenis groot. Gedetineerden voelen zich ook nog eens rot en hebben vaak pijn. Hun

combinatie ellende en drugs extra riskant. 'Ik zou iedereen aanraden zodra hij terugkomt hier iets aan te doen. Afkicken in je eentje is heel moeilijk. Maar laat het er niet

bij zitten. Ga in elk geval naar een huisarts en vraag welke hulporganisaties in de buurt hij of zij kent. Hoe eerder je iets doet hoe beter!' In een eerder nummer van Comeback zetten we al eens op een rij bij welke organisaties je hulp kunt krijgen als je terugkeert naar Nederland. Exodus, Gevangenenzorg Nederland en re ag Humanitas bijvoorbeeld. Die e d it a r e n o p r t ik e zou je ook kunnen vragen l? schr om hulp. Ook Epafras en ijf o n s! Reclassering Nederland kun je altijd schrijven of bellen. ■

comeback • nummer 3 • 2019

13


int e r vi e w

Terugkeren naar Nederland in de praktijk

‘Een comeback is hard werken!’ De daklozenyup wordt hij wel genoemd, omdat hij er jong en goed uit ziet. Maar afgezien van de buitenkant is er weinig yuppie-achtigs aan Frenk. Hij is geen succesvolle carrièrejongen. Talenten genoeg, maar tegenslagen ook. Als we elkaar ontmoeten is hij net een maand in Nederland en zijn er nog tekst: Marjolein van Rotterdam veel problemen op te lossen.

H

et is prachtig zomerweer, maar een terrasje pikken doet Frenk (niet zijn echte naam) liever niet. Misschien omdat de halve stad dan meeluistert, misschien ook omdat hij geen geld heeft. Frenk verblijft ’s nachts in de daklozenopvang en omdat zijn uitkering er nog niet is zit hij een maand op zwart zaad. Een voorschot zat er niet in. Van negen uur ’s morgens tot negen uur ’s avonds is hij op straat. Hij kent de stad waar hij nu verblijft intussen dus

14

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

wel zo’n beetje. We praten in het park. Wat verderop hangen wat sloeberige mannen, het is niet

sneakers, en heeft een slank postuur en keurig geknipt haar. Een man die het goed voor elkaar lijkt te hebben. 'Daar heb ik ook veel profijt van', zegt hij. 'Zeker wanneer ik achter mijn laptop zit, vermoedt niemand dat ik geen dak boven mijn hoofd heb. Vaak zit ik zo in de bibliotheek. Het gebeurt bijna nooit dat iemand me wegjaagt. En doen ze dat wel dan begin ik over gastvrijheid. Dat dat hun kwaliteit moet zijn. Meestal mag ik blijven. Ik kan goed praten, dat scheelt. Openlijk boos worden doe ik ook nooit. Daar bereik je niets mee. De boosheid sla ik op.'

Alles beter dan die gevangenis, maar terugkeren naar Nederland bleek niet eenvoudig helemaal duidelijk wat ze doen. Ze zien er anders uit dan Frenk. Die draagt een gestreken overhemd, schone spijkerbroek,

Beren op de weg Frenk is blij dat hij terug is in Nederland. Hij zat vast in een gevangenis waar gedeti-


int e r vi e w

neerden met 170 man op een rooster zaten van 15 bij 5 meter. 'Dat is echt héél krap, hoor', zegt hij. 'Er waren geen wc’s. Je pies en poep liet je lopen. Liggend slapen? Ging niet. Je zat op dat rooster en sufte een beetje. Ik heb betaald voor een betere plek. Het bleef verschrikkelijk. Het stonk als de hel. Om je heen gingen mensen dood. Soms porden medegevangenen een beetje in iemand of hij echt dood was. Zat er geen leven meer in dan pakten ze zijn kleren en schoenen. Ik zat maar negen maanden, maar er leek geen einde aan te komen. Kun je nagaan als je tien jaar moet zitten! Verschrikkelijk.' Alles beter dus dan die gevangenis. Maar terugkeren naar Nederland bleek ook niet echt eenvoudig. Het loopt in elk geval minder soepel dan Frenk zich had voorgesteld. Als hij na negen maanden vrijkomt is hij vol goede moed. Terug naar Nederland en een nieuw leven. Er zou vast hulp zijn. Tijdens zijn detentie was die er tenslotte ook. 'In de gevangenis had ik veel steun aan de mensen van de Community Church. Ze kwamen elke week. De vrijwilliger van de ambassade zag ik ook geregeld, die was ook goed. Van allebei kreeg ik wat geld. En Epafras hielp me naar Nederland te komen. Daar

bezig geweest. Mijn comeback naar Nederland is me alles bij elkaar best tegengevallen', zegt hij. Wanneer Frenk zich tijdens zijn detentie had aangemeld bij Bureau Buitenland had deze hem kunnen ondersteunen en toe kunnen leiden naar de gemeentelijke Nazorg. In het informatie pakket dat je in het begin van je detentie krijgt kun je aangeven dat je graag nazorg wilt ontvangen voor na je detentie. Zélf goed en op tijd nadenken over zaken die vóóraf geregeld moeten worden is heel belangrijk om voor een soepele terugkeer te zorgen! Vluchtgedrag Frenk kan niet alleen praten. Hij heeft meer talenten. Koken bijvoorbeeld. Hij was kok bij grote evenementen – zonder ook maar één diploma. Hij werkte in restaurants. Verdiende gemakkelijk geld. Toch waren er steeds weer problemen. Dat hij moeite heeft met het beheersen van zijn emoties, vooral boosheid, speelt een rol. Niet dat hij agressief is, het is meer dat Frenks hoofd vol zit met wat hij heeft meegemaakt. Dat is dan ook heel wat. Op zijn achttiende stapte hij uit het kindertehuis waar hij vanaf zijn negende had gewoond. Het was wennen. 'In

‘Een beetje saamhorigheid, dingen delen met elkaar. Dat is eigenlijk wat ik mijn leven lang heb gemist’ ben ik heel dankbaar voor.' Maar eenmaal op Schiphol staat hij er alleen voor. In Comeback heeft hij gelezen over Schiphol Social Work, een organisatie op Schiphol die mensen op weg helpt die niets en niemand hebben. Dus daar klopt hij aan. 'Ze konden niet heel veel voor me doen. Wel kreeg ik een telefoon om te bellen of ik ergens terecht kon, en gaven ze me een treinkaartje toen ik iets gevonden had. Het vinden van een plek was niet eenvoudig. Men zei dat ik geen regiobinding had. Maar dat is geen verplichting meer (zie kader bij dit artikel). Ook toen ik eenmaal iets gevonden had, trof ik steeds beren op mijn weg. Je loopt steeds weer tegen dingen aan, ongelooflijk. Een voorbeeld. Ik kwam terug met schurft. Om behandeld te worden heb je een ziektekostenverzekering nodig. Voor ik die had, ben ik de bij de GGD geweest, het bureau voor rechtshulp, de verzekeraar en de gemeente. Het duurde wéken. Ook met het krijgen van een uitkering ben ik weken

één jaar ben ik negentien keer verhuisd', vertelt hij. 'Ik was vertrokken omdat ik alle begeleiding zat was, maar op mezelf wonen was een brug te ver. Na drie jaar raakte ik dakloos. Vier jaar zou ik op straat leven. Hoewel ik uiteindelijk maar twee nachten echt buiten geslapen heb. En al die tijd heb ik ook gewoon gewerkt.' Als hij 26 is komt er een einde aan zijn zwerversbestaan. Hij gaat als vrijwilliger aan de slag bij een organisatie die een nachtopvang voor daklozen opzet. Vanuit dit werk solliciteert hij naar betaald werk. Tegelijk schrijft hij zich in voor een begeleid wonen-project. Beide lukken. Hij krijgt een baan in de horeca. Toch wil hij na verloop van tijd weer weg. Hij gaat seizoenswerk doen. 's Zomers in Frankrijk, ’s winters in de Alpen. 'Nu zeg ik: het was vluchtgedrag. Ik had geen vertrouwen in de mensen – iets wat je wel de rode draad in mijn leven kunt noemen. Nergens hechtte ik. Daar ben ik heel goed in geworden.'

Elke keer als hij denkt dat hij zijn leven op orde heeft, gebeurt er weer wat. Hij belandt in de cel, of het werk stopt. Werkt hij in een Oostenrijks hotel, moeten de eigenaren terug naar Nederland vanwege een sterfgeval. Eén keer wordt hij als hij met de vriendin die hij dan nog heeft op vakantie wil gaan, aangehouden op Schiphol. Door de gebeurtenissen houden de verbintenissen dan weer op. Zo komt Frenk op zijn 32ste weer in Nederland terecht. De start van zijn tweede dakloze periode, die net zo eindigt als hij begon: met seizoenswerk in het buitenland. Nu is de tijd Als het aan hem ligt, komt er snel een einde aan het derde dakloze tijdperk. Hij is het ge-jojo en het vluchten zat. 'Behalve misschien', zegt hij, 'Om toch nog een keer naar Azië te gaan. Daar voelde het zoveel fijner. Nederlanders zijn toch een beetje, hoe zeg je dat, materialistisch. Ik denk dat er meer is dan werken werken, werken, doodgaan. Een beetje saamhorigheid, dingen delen met elkaar. Dat is eigenlijk wat ik mijn leven lang heb gemist.' Frenk is een adoptiekind, misbruikt in zijn jeugd door de priester. Zijn pleegouders wisten het. Binden is moeilijk. Hij heeft bindingsangst zou een psychiater zeggen. Aan de ene kant vindt hij dat wel best. Het is wel goed zo, alleen op de wereld. Aan de andere kant zoekt hij juist mensen om dingen mee te delen. 'Dat wil iedereen diep van binnen. Op een gegeven moment ga je toch nadenken. Altijd alleen is gewoon heel jammer.' Met een lachje eindigt hij zijn verhaal: 'Ik denk dat het tijd is daar nu iets aan te doen. Nóg langer uitstellen van het gevecht met mijn angsten is geen optie.' ■

OPVANG WETTELIJK VERPLICHT Sinds 2015 is de maatschappelijke opvang landelijk toegankelijk. Toch wordt regiobinding in 58 procent van de aanmeldingen nog gebruikt als argument om dakloze mensen geen slaapplek te bieden. Het Trimbos instituut testte de opvang in 2018 met een mystery guest. Het was ietsjes beter re ag e d it a r e n o p dan het jaar ervoor. Dat wel. rt schr

ik e l? ijf o n s!

comeback • nummer 3 • 2019

15


ni e u w s b u it e n l an d

Hongaarse premier beloont vrouwen die baren

Neil Armstrong fotografeerde Buzz Aldrin op de maan

50 jaar na de eerste man op de man Op 16 juli 1969 kwam de Saturnus V-raket met bulderend geweld los van de aarde. Drie Amerikaanse astronauten – Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins – zouden vier dagen later bij de maan aankomen. Het doel: de eerste mens op de maan zetten én de Russen een poepje laten ruiken. De Apollo 11-missie zou slagen. ‘It’s one small step for (a) man, one giant leap for mankind’, zei Armstrong toen hij zijn voet op het maanoppervlak zette. Zijn stap zou inderdaad de wereldgeschiedenis veranderen, schrijft de Volkskrant. Intussen zijn er vele vluchten de ruimte in geweest en wordt ook Mars verkend. Er zijn al plannen voor toerisme naar de maan. Tegelijk zijn er veel meer landen die hun geur achterlaten ergens in de ruimte. China, Israël, de gezamenlijke landen van Europa, het Verenigd Koninkrijk, Japan en binnenkort ook Zuid-Korea. India bereidt zich volgens de krant zelfs voor op een oorlog in de ruimte – met China.

Acteur gekozen tot Oekraïense president Zijn beste rol: de president in een serie. In de populaire televisieserie ‘Dienaar van het Volk’ speelde Volodimir Zelenski de rol van een leraar die wordt gekozen tot president na een scheldkanonnade over corruptie. Dat deed hij in de echte campagne ook. Zelenski is dus, schrijft het Parool, geworden wat hij eerder speelde. Net als in veel andere Europese landen keerden de Oekraïense kiezers zich af van ervaren politici. Ze kozen voor de man die zich presenteerde als buitenstaander die ‘het systeem komt slopen’.

Volodimir Zelenski

Premier Viktor Orbán moedigt Hongaarse vrouwen aan meer kinderen te krijgen. Hongarije heeft krap 10 miljoen inwoners. Dat is weinig, én er is krapte op de arbeidsmarkt. Dus belooft Orbán grote gezinnen financiële voordelen. De overheid betaalt bijvoorbeeld de helft van een nieuwe auto. De Volkskrant sprak met de 40-jarige Molnár-Nyárasdy. Jaren geleden stopte zij met werken vanwege het gunstige ‘familiebeleid’. Ze is al 7,5 jaar met zwangerschapsverlof. ‘Orbán heeft het geweldig geregeld voor vrouwen’, zegt ze in de krant. ‘Ik ben zeer tevreden.’ Ze ontvangt een percentage van het loon dat ze in haar laatste baan verdiende, kinderbijslag én bonussen. Ze verdient met het moederschap meer dan vroeger op kantoor.

Oeganda wil af van vrijwilligers Ze noemen het ook wel vrijwilligerstoerisme. Maar in Oeganda, waar veel vrijwilligers neerstreken om er een schooltje, kliniek of weeshuis te beginnen, zijn ze er helemaal klaar mee. Daar noemen ze het neokolonialisme. De beweging tegen vrijwilligers won de afgelopen tijd snel aan invloed. Berichten met de hashtag #nowhitesaviors, geen witte redders, gingen als een lopend vuurtje rond. Trouw interviewde de bedenkster, sociaal werker Olivia Alaso. Een van de zwaarste beschuldigingen is gericht aan het adres van een vrijwilligster uit Amerika die een kliniekje opzette om ondervoede baby’s te redden. Tien jaar later zouden zo’n honderd zwarte baby’s zijn overleden. Inmiddels is de kliniek gesloten door de Oegandese autoriteiten en heeft de regering besloten dat particuliere weeshuizen zonder vergunning dichtgaan.

Kapitein sea watch 3 onder vuur Geredde drenkelingen noemen haar een heldin; de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken vindt haar een crimineel. Carola Rackete, kapitein van Sea Watch 3, is een vrouw waar iedereen een mening over heeft. Sea Watch is een organisatie die reddingsoperaties uitvoert op de Middellandse Zee, schrijft de Belgische krant De Morgen. Afgelopen zomer zwalkte ze zeventien dagen over de Middellandse Zee met 53 geredde migranten aan boord. Er was geen haven te vinden waar haar schip mocht aanleggen, ook al waren er zieken onder de passagiers. Na mislukte asielaanvragen in Malta, Frankrijk en Duitsland besluit Carola toch aan te leggen op het Italiaanse eiland Lampedusa. Een schip van de Italiaanse kustwacht probeerde het aanleggen te verhinderen, waarop de grotere Sea Watch 3 dat per ongeluk ramde. Rackete werd gearresteerd en overgebracht naar Sicilië. Het onderzoek loopt nog, maar ze mag dat in vrijheid afwachten buiten Italië.

16

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

Carola Rackete


ni e u w s b u it e n l an d

Verhuizen naar een Grieks eiland Het Griekse eiland Antikythera, tussen Kreta en Kythira, was hard op weg onbewoond te raken. Om het ‘spookeiland’-scenario te voorkomen, bedacht het eilandbestuur iets nieuws. We lokken de mensen gewoon met geld. Geïnteresseerde families die naar het eiland verhuizen kunnen rekenen op een gratis huis, een stuk land en een vergoeding van 500 euro per maand, schrijft de Belgische krant Het Laatste Nieuws. De voorkeur gaat uit naar Grieken, maar ook buitenlandse gezinnen zijn welkom. Vooral veeboeren, bouwvakkers en bakkers. Er zijn al vier families goedgekeurd.

Antikythera

Haan voor de rechter In Frankrijk verschijnt een haan voor de rechter. De zwart-rode Maurice. Zijn buren vinden dat hij te veel lawaai maakt. Het is een ouder echtpaar dat nog niet zo lang op het platteland woont. Het conflict speelt zich af in het idyllische vissersstadje Saint-Pierre d’Oléron, op een eiland voor de Atlantische kust. Volgens de Volkskrant vroeg het echtpaar twee jaar geleden voor het eerst of het wat stiller kon, en liep het daarna uit de hand. Heel Frankrijk praat nu over Maurice.

Johnson nieuwe premier

Man beklimt wolkenkrabber Ongezekerd, dus zonder hulpmiddelen ging de menselijke Spiderman omhoog. Een vooralsnog onbekende waaghals is er in geslaagd om zonder enige veiligheidsuitrusting de 310 meter hoge wolkenkrabber The Shard in Londen te beklimmen. De menselijke ‘Spiderman’ werd rond zes uur op de hoogste verdieping van een van de hoogste gebouwen in Europa verwelkomd door de politie. Die liet hem na een korte ondervraging weer gaan.

The Shard

Boris Johnson

Voor het laatst trok ze in juli de groene deur van de ambtswoning op Downing Street 10 achter zich dicht. De Britse premier Theresa May is nu echt weg. Na een lange periode van nederlagen in het Lagerhuis nam ze ontslag omdat ze geen goedkeuring in het parlement kreeg voor haar deal over de brexit – het verlaten van de Europese Unie door Groot-Brittannië. Boris Johnson is gekozen tot haar opvolger. Hij staat erom bekend nog weleens van standpunt te wisselen als dat beter uitkomt voor zijn carrière. Een paar jaar geleden had hij nog geen mening over de brexit. Na zijn verkiezing verkondigde hij luid dat hij Groot-Brittannië op 31 oktober uit de EU gaat trekken. Volgens de Volkskrant is de grote vraag is of dat zal lukken.

miljardair pleegt zelfmoord in de cel In de eerste week van juli wordt Jeffrey Epstein gearresteerd. Hij is net met zijn privéjet vanuit Parijs teruggevlogen naar New York. Epstein (66), die miljardair is en openlijk van jonge meisjes houdt, wordt beschuldigd van het misbruiken van tientallen minderjarigen. Het misbruik speelde zich af in de periode 2002-2005. Epstein was toen eigenaar van een vermogensbeheerbedrijf. Volgens het AD zou hij de meisjes honderden dollars hebben betaald voor naaktmassages. Ook betaalde hij hen om nieuwe meisjes te zoeken. De miljardair was bevriend met oud-president Bill Clinton, en met president Donald Trump. Een Amerikaanse minister is al opgestapt vanwege de zaak: Alexander Acosta had toen hij nog openbaar aanklager was een schikking met Epstein getroffen. Een maand na zijn aanhouding wordt hij dood aangetroffen in zijn cel. Zelfmoord met beddengoed.

Jeffrey Epstein

comeback • nummer 3 • 2019

17


ni e u w s b u it e n l an d

Schepen in de Zuid-Chinese Zee

koude oorlog-denken helemaal terug Gevangenis in China

Moslims naar heropvoedingskamp Naar schatting een miljoen Oeigoeren, Kazachen en andere islamitische minderheden zitten vast in Chinese heropvoedingskampen. De regering noemt het kostscholen. De moslims moeten er betere Chinezen worden. Volgens de Volkskrant doen de gruwelijke verhalen van de oud-gevangenen iets anders vermoeden. Het vakkenpakket in de kampen blijft niet beperkt tot Chinese les. Zo moeten de gevangenen tijdens ‘zanglessen’ samen de liederen van de Communistische Partij zingen. En moeten zij de autobiografie van president Xi Jinping uit het hoofd leren. Bovendien krijgen de gevangenen gedwongen injecties toegediend. Ze weten niet waar die voor dienen. Wél dat je er moe en zwak van wordt.

oude olijfbomen in de verkoop Ze zijn wel duizend jaar oud. Catalonië is het land van de olijfbomen: ooit leefde men er van de olijven. Er staan dan ook exemplaren als schilderijen. Dikke gedrongen stammen, met kronkelende takken. De oude knoesten worden nu bedreigd. In strijd met het bekende gezegde dat je oude bomen niet moet verplaatsen, worden ze massaal gerooid. Kwekerijen kopen ze van boeren en verkopen ze weer door aan rijke villabezitters. Een zeer oude olijfboom in je tuin is een prestigeobject.

Olijfboom

De VS en Rusland doen het, maar ook China en andere nieuwe grootmachten proberen hun invloedssfeer te vergroten. Dat China hierop uit is, is zichtbaar in de ZuidChinese Zee. China stelt zich hier steeds agressiever op. Een internationale rechtbank in Den Haag bepaalde een paar jaar geleden dat Peking geen recht heeft op het zeegebied. Maar daar trekken de Chinezen zich niks van aan, aldus dagblad Trouw. Er kwamen radar- en raketsystemen, westerse marineschepen werden afgeschrikt, en omringende landen angst aangejaagd met marine-oefeningen. In Rusland en de VS is het van stal halen van de Koude Oorlogssfeer (gewapende vrede) sinds Trump en Poetin aan de macht zijn ook weer in de mode. De Russen vielen hun zuiderbuur Georgië binnen, pikten het Oekraïense schiereiland de Krim in en steunden in het geheim de rebellen die een hap uit Oekraïne hebben genomen. In het Amerikaanse Witte Huis roept president Donald Trump dat andere landen zich niet mogen bemoeien met Noord-, Midden- en ZuidAmerika. Ook elders in de wereld gebeurt het. Volgens Trouw is India in de Himalaya en in de Indische Oceaan bezig met het vergroten van zijn machtssfeer, en Turkije en Iran in hun buurgebieden. In het verleden leidden dit soort veranderingen nogal eens tot oorlog. Niet alleen koude, ook hete.

Nederlander toch niet de baas EU Hij is het niet geworden. Toch niet de hoogste baas van Europa. Frans Timmermans houdt van wielrennen en vergelijkt zijn verlies met de Tour de France. Om precies te zijn met Dylan Groenewegen. De topper van het Nederlandse wielrennen kwam op de eerste dag van de Tour de France ten val, waarna een landgenoot er met de gele trui vandoor ging. Enige verschil: in Europa was het geen landgenoot maar een Duitse die niet eens officieel kandidaat stond voor de positie van voorzitter van de Europese Commissie, zeg maar de minister-president van Europa. De verkiezing van de mensen die vier EU topfuncties verliep chaotisch. En dat is zwak uitgedrukt. Na achttien uur aaneengesloten vergaderen was er nóg geen overeenstemming. De Duitse Ursula von der Leyen werd uiteindelijk gekozen tot voorzitter. Haar benoeming kreeg een krappe meerderheid in het Europees parlement. Volgens Het Parool waren vooral de sociaaldemocraten en de liberalen kritisch.

18

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

Frans Timmermans


ac h t e r g r o n d

Je financiën op orde

30.000 euro schuld is niet ongewoon Dat schulden een groot probleem zijn wordt tegenwoordig door niemand meer ontkend. Ook niet door de regering. De staatssecretaris die erover gaat, Tamara van Ark, lanceerde al veel plannen. We vroegen ons af of ze al iets opleveren.

E

lke gedetineerde weet het. Mensen zonder schulden zijn een uitzondering in de gevangenis. Vaak zijn er delicten gepleegd om van schulden af te komen. Door een buitenlandse detentie lopen de schulden vervolgens alleen nog maar op. Een schuld van 30.000 euro bij het verlaten van de gevangenis is niet ongewoon. Ook kleinere bedragen maken het beginnen van een nieuw leven na detentie nog ingewikkelder dan dat al is. 'In het buitenland zijn schuldeisers mensen vaak kwijt als ze vastzitten. Maar komen gedetineerden terug naar Nederland, dan komt die schuld een keer boven water', zegt materieel juridisch dienstverlener Joke Hinsen. Zij werkt voor zorgverlener Fivoor, en zit één dag in de week in een huis van Exodus om financiële hulp te geven aan ex-gedetineerden.

boetes per jaar af. De verhogingen die het CJIB bij een aanmaning op de oorspronkelijke boete gooit, zijn pittig. Vijftig procent bij de eerste aanmaning en bij de tweede aanmaning wordt het bedrag nog eens verdubbeld. Meer hulp Ook het Kabinet weet dat schuldenproblemen uitzichtloos zijn. Daarom heeft Tamara van Ark, de staatssecretaris, onderzoek laten doen en maatregelen bedacht die schuldenaren moeten helpen. ‘Er komt lucht voor mensen met schulden’, schreef ze in een ingezonden stuk in de Telegraaf. Via twee veranderingen moet dat lukken. Ten eerste door de boetes van mensen met schulden niet meer te verhogen. Ten tweede door gemeenten de gegevens van woningcorporaties en energiebedrijven door te sturen, zodat ze schuldenaren op tijd een aanbod

Ik raad iedere gedetineerde met schulden aan bij terugkeer hulp te zoeken 'Het kan lang duren voor het duidelijk is welke schulden er precies zijn. Als er dan ineens een brief komt van een deurwaarder, is dat een vervelende verrassing.' In de cel, maar ook erbuiten zijn het vaak boetes die schulden laten ophopen. De overheid heeft iets van je tegoed, je betaalt niet en krijgt een boete. Het CJIB (Centraal Justitieel Incasso Bureau) handelt alleen al ruim 9 miljoen verkeers-

kunnen doen voor hulp. In augustus bleek het doorspelen van informatie ingewikkelder is dan gedacht. Als overheden informatie delen over mensen met schulden, is dat privé-informatie. Persoonlijke gegevens mag je niet zomaar delen. De staatssecretaris moet de wet aanpassen. Dat gaat dus nog even duren. Een andere wet die mensen met schulden moet helpen liep ook al vertraging op. Deze wet (officieel Wet vereen-

Exodus en Fivoor Exodus helpt (ex-)gedetineerden. Ze hebben veel ervaring met schulden. Ze zoeken samen met je naar een oplossing. Exodus werkt samen met Fivoor, de organisatie voor forensische intensieve psychische zorg. Fivoor werkt met verwijzingen door de gemeente of door de reclassering. Het Exodushuis aan de Overtoom in Amsterdam is een door de gemeente Amsterdam erkend schuldhulpbureau. Contact: Exodus Amsterdam, Overtoom 103 - 105, 1054 HD Amsterdam, 020 – 589 18 80, amsterdam@exodus.nl. Tel.nr. Centraal aanmeldteam: 071 – 516 19 55.

Zo snel kan het gaan Laila is dakloos en krijgt een boete van 95 euro voor ‘zonder redelijk doel rondhangen’. Ze betaalt niet, want ze is verslaafd en heeft geen inkomen. De boete wordt verhoogd, ze krijgt een aanmaning. Na een paar maanden weer een. De boete is nu 285 euro geworden. Ze heeft nog steeds geen geld, dus betaalt weer niet. Bijna elke maand komt er wel een boete bij: voor wildplassen, niet opvolgen van politiebevelen, en bedelen. Na een jaar staat de teller op meer dan €2.000. En dat alleen voor dingen die je nu eenmaal doet als je op straat leeft.

voudiging beslagvrije voet) gaat over het beslag dat de overheid mag leggen op het inkomen van mensen met schulden. Het bedrag dat wordt ingehouden is vaak te hoog. De nieuwe wet moet dat voorkomen. Hij zou al zijn ingegaan, maar moest worden uitgesteld vanwege ictproblemen bij de Belastingdienst. Gemeenten en stichtingen Gemeenten wachten het soms niet af. Utrecht bijvoorbeeld neemt de administratie over van mensen met schulden. Ambtenaren zorgen ervoor dat de vaste lasten betaald worden en dat er toch genoeg geld overblijft om van te leven. Alphen aan den Rijn kwam met het project Schoon schip. Hiervoor verspreidde de gemeente flyers en ging ze op zoek naar de mensen met schulden. Zo kon 80 procent bereikt worden van mensen die nergens anders op reageerden. De helft daarvan heeft zijn schuldenprobleem opgelost. Jammer van deze initiatieven is dat ze niet overal worden gedaan. De aanpak van schuldenaren verschilt per gemeente. 'De grotere doen over het algemeen meer dan de kleinere', zegt Joke Hinsen. 'Wel is het zo dat de richtlijnen voor schuldhulpverlening bij elke gemeente hetzelfde zijn, én dat er altijd iemand is die weet waar je hulp kunt krijgen. Ik zou iedere gedetineerde met schulden bij terugkeer naar Nederland aanraden hulp te zoeken. Er zijn altijd regelingen te treffen. Afbetalen kan ook met tientjes tegelijk. Zoek al je papieren bij elkaar en stap naar de gemeente. Gemeenten verwijzen ook door naar organisaties als Exodus of Fivoor.' ■

comeback • nummer 3 • 2019

19


int e r vi e w

Gerrit – vrijwilliger bureau buitenland in Spanje

Levens kan ik niet veranderen, een beetje rust brengen wél Elf jaar geleden waagde Gerrit de gok: hij werd vrijwilliger voor Bureau Buitenland. Hij heeft er nooit ook maar één seconde spijt van gehad. ‘Je probeert echt iets te betekenen voor de Nederlanders die vastzitten. Al is het maar dat je hun kunt vertellen hoelang een veroordeling op zich tekst & Foto: Marjolein van Rotterdam laat wachten.’

G

errit begint graag aan iets nieuws. Na een paar jaar in een baan of op een plek, begint het te kriebelen. Hij houdt van een nieuwe uitdaging. Zo komt hij rond zijn 50ste in Letland terecht. Hij doet er een project voor de Europese Unie, met veel internationale collega’s. Een van de collega’s is een Spaanse psycholoog. Ze wordt later zijn vrouw.

20

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

'Eigenlijk', zegt Gerrit, 'ben ik dankzij haar vrijwilliger geworden. Om met haar samen

tijd over. Zij deed in die jaren een onderzoek naar druggebruik in Spaanse gevangenissen. Ik ging mee. Wanneer zij ging interviewen of vergaderen maakte ik een wandeling in de buurt. De buitenkanten van die gevangenissen alleen al maakten een diepe indruk. Vreselijke instellingen. Een keer wachtte ik buiten en zag ik een vrouw met

‘In de gevangenis belanden is vaak zo overdonderend dat mensen vergeten hun huur op te zeggen’ te kunnen zijn, stopte ik met werken en ging in Spanje wonen. Toen had ik ineens

kindjes die maar bleven zwaaien naar hun vader. Hartverscheurend! Toevallig kwam


int e r vi e w

ik in die tijd op de website van de ambassade terecht. Ze zochten vrijwilligers om gedetineerden te bezoeken. Ik meldde me aan en kon aan de slag.' Tekenend voor hoe het toen ging: Gerrit dacht dat hij als vrijwilliger voor de ambassade ging werken. Pas na een half jaar bezoeken werd hem duidelijk dat hij namens de Reclassering op bezoek ging. 'Nu zou dat niet meer kunnen. De begeleiding is véél beter geregeld. Toen wist ik alleen dat ik met Nederlandse gedetineerden ging praten. Waar heb je het met de mensen over? Ik had geen idee, kletste een beetje over koetjes en kalfjes. Ik vroeg hoe het met ze ging en dat was het. Wel stortte ik me echt in het werk. Hield bij wat ze hadden verteld, en bereidde de gesprekken ook voor. Dat doe ik trouwens nog steeds!' Niet alles tegelijk 'We worden nu echt begeleid. Alle vrijwilligers krijgen trainingen. Je leert niet alles tegelijk te doen. In de eerste fase praat je over het voorkomen van verdere schade. Je vraagt of iemand zijn zaakjes geregeld heeft. In de gevangenis belanden is vaak zo overdonderend dat mensen vergeten hun huur op te zeggen, of hun verzekering. Ze zijn groggy, duizelig van de hoge muren waar ze tussen zitten. Niemand spreekt Nederlands of Engels in een Spaanse gevangenis. Nederlanders zetten ze niet bij elkaar. Mensen voelen zich van god en iedereen verlaten. Zonder hulp zou een groot aantal pas bij terugkeer naar Nederland erachter komen dat hun schulden torenhoog zijn. Dus dat is fase 1. Pas als de eerste fase voorbij is, begin je over andere dingen te praten. In de tweede en derde fase komt aan de orde wat de achterliggende reden is voor het vastzitten en wat ze gaan doen met de rest van hun leven. Dat zijn soms moeilijke dingen om over te praten. Als ik ‘Hoe komt het dat je hier zit?’ vraag, kom je al gauw uit op minder mooie kanten van jezelf. Vaak ook bij verslavingen, een treurige fa-

miliegeschiedenis, en wat er nog meer mis kan gaan. Veel mensen schamen zich. Bij één iemand hoorde ik pas heel veel later zijn complete verhaal. Het ging om iets van levensgroot belang. Hij had het uit schaamte verzwegen.' Als laatste komt de toekomst aan bod. Gesprekken over valkuilen, dromen, en praktische zaken zoals het aflossen van schul-

die hun rust geven. Zo kan ik iets betekenen. Een voorbeeld. Als iemand is opgepakt telt er maar één ding. Je wilt weten wat je veroordeling is. Maar het duurt vaak heel lang voor je iets hoort. Mensen gokken dan en zeggen: over twee maanden word ik overgeplaatst naar Nederland. De waarheid is dat het veel langer duurt. Na elf jaar kan

‘Slecht nieuws is beter dan onzekerheid. Voor de gedetineerde maar ook voor zijn familie’ den. 'Schulden zijn een molensteen. Het beste is als je alles opgeruimd hebt voor je terugkeert naar Nederland. Dat geldt voor iedereen. Verder is het belang van werk niet te onderschatten. Het is verschrikkelijk moeilijk aan het werk te raken na je detentie, maar ik denk dat werk wel de sleutel is. Opleidingen helpen. Ik stimuleer mensen altijd om cursussen te doen. Cursussen die in de gevangenis worden aangeboden, maar ook die van Eabt (Educatie achter buitenlandse tralies; gratis schriftelijke cursussen voor gedetineerden).' Onzekerheid wegnemen Waarom wordt iemand vrijwilliger in de gevangenis? Gedetineerden vragen het weleens. Comeback vraagt het Gerrit. Hij zegt: 'Van huis uit ben ik een technicus; als het gaat over de menselijke ziel ben ik een amateur. Maar ik heb veel geleerd, waaronder het stellen van de juiste vragen en het aanbrengen van structuur. Ik probeer het allerbeste te doen om te helpen. Als vrijwilliger ben je vaak de enige met wie een gedetineerde kan praten. Een laatste strohalm. Het werk geeft me heel veel voldoening. Levens kan ik niet veranderen, mensen leren leven onder de omstandigheden in de cel kan ik hopelijk wél. Ik bedoel: je leven veranderen kun je alleen zelf. Maar ik kan mensen dingen vertellen

Steeds naar een betere modulo Het Spaanse gevangenissysteem is gebaseerd op straf én beloningen. Gedetineerden zitten in groepen. De ene groep heeft het beter dan de andere. Wie zich het beste gedraagt, kan uiteindelijk naar de modulo Respecto. In die module word je met respect behandeld. Het is een groep waar geen drugs worden gebruikt. Wie zich niet houdt aan de voorwaarden, gaat weer naar een lagere module. Als beloning voor uitmuntend gedrag kun je ook op tweederde van je straf vrijkomen.

ik wel zo’n beetje inschatten hoe lang, dus dat vertel ik als eerste. Meestal is het geen fijn nieuws, als de Spaanse justitie denkt dat je lid bent van een criminele organisatie duurt het vooronderzoek anderhalf jaar... Toch wordt het gewaardeerd als ik het zeg. Iemand weet dan tenminste waar hij aan toe is en zijn familie erbij. Want die lijdt mee. Onzekerheid werkt heel ver door.' Dat bootje ligt wel héél diep Nog niet zo heel lang geleden werd er een zeilboot tegengehouden in ZuidSpanje. Vanuit de lucht had de Spaanse kustwacht gezien dat het bootje wel héél diep lag. Er bleek 12.000 kilo hasj aan boord te zijn - én vier Nederlanders. 'Verdachten van zware vergrijpen worden overgebracht naar Madrid, dus mijn regio. Men vermoedde dat ze bij een criminele organisatie horen. Ik zei dat het onderzoek wel anderhalf jaar zou duren. Dat bleek precies te kloppen. Ze huurden een advocaat in. Dat zie je tegenwoordig vaker. Mensen met geld die proberen het op een akkoordje te gooien met het Openbaar Ministerie. Zij ook. En het lukte ook nog. Toen ze de helft van hun straf hadden uitgezeten, konden ze gaan. Ik ben er niet voor. Mensen gaan terug naar Nederland, zonder enige voorbereiding op hun toekomst. Wat denk je dat ze gaan doen?' 'Gelukkig keren de meeste gedetineerden uit Spanje terug met de WETS, de afspraak tussen twee landen om mensen een deel van hun straf in eigen land te laten uitzitten. Heel vaak vertrekken ze hierdoor na een jaar of twee. In Nederland worden ze begeleid re ag e d it a r e n o p en kunnen ze zich voorbereiden r t ik e l? op een leven na de cel.' ■ sch rijf

comeback • nummer 3 • 2019

o n s!

21


s p o rt

Max Verstappen

Verstappen blinkt uit Steven Kruijswijk in actie

Groenewegen wint een etappe

Thomas, Bernal en Kruijswijk op het podium

Jumbo goed in de Tour De Tour de France moest het dit jaar doen zonder de topfavorieten Froome en Dumoulin. Froome meldde zich af nadat hij door een zware valpartij tijdens de training in het ziekenhuis was beland. Tom Dumoulin was nog niet voldoende hersteld van de knieproblemen opgelopen na een val in de vierde etappe van de Giro d’Italia. In een spannende en open Tour won uiteindelijk de jonge Colombiaan Egan Bernal (22) na een sterk slot in de Alpen. In het eindklassement hield Bernal zijn ploeggenoot en titelverdediger Geraint Thomas 1 minuut en 11 seconden achter zich. Steven Kruijswijk van de Nederlandse ploeg Jumbo-Visna eindigde op 1 minuut en 31 seconden als derde en werd daarmee de negende Nederlander die het Tourpodium haalde. Met vier ritzeges, twee dagen in het geel en Steven Kruijswijk op het eindpodium is het de succesvolste Tour ooit voor Jumbo-Visma volgens het AD. Op de eerste Tourdag schreef Mike Teunissen zijn eigen jongensboek door in Brussel de sprint te winnen en dertig jaar na Erik Breukink ook de gele trui aan te trekken. Een dag later was het feest misschien misschien nog wel groter. Alle renners van Jumbo-Visma stonden op het podium na winst in de ploegentijdrit. Daarna wonnen ook Wout van Aert en Dylan Groenewegen nog een etappe.

nederlandse Gamer wint miljoen Miljonair worden met een videospel: computer gamen geldt inmiddels als topsport. Gehuld in nauwsluitende kleding, voorzien van rode pruik en pikhouweel, hakte David ‘Rojo’ Jong (21) zich tijdens de eindspurt in New York een weg naar de tweede plek tijdens het wereldkampioenschap Fortnite. Hij won daarmee een miljoen euro. Fortnite Battle Royale is een game – video game, kortweg ‘game’: niemand zegt nog computerspelletje – waar honderd spelers op een virtueel fantasie-eiland worden gedropt en daar met elkaar de strijd aangaan. Eenmaal geland moeten ze zo snel mogelijk op zoek naar wapens en bouwmaterialen waarmee ze de concurrentie om zeep kunnen helpen. Wie als laatste overblijft, wint de game en drie miljoen dollar. E-sports, zoals competitieve gamers hun branche hebben gedoopt, wint razendsnel aan populariteit: in 2019 gaat er volgens schattingen een miljard dollar in om volgens de Volkskrant.

22

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

Het dominante Mercedes bezit in 2019 weer de snelste auto en heeft het veld stevig in zijn greep. Zeven van de tien overwinningen waren dubbelzeges (eerste en tweede plaats). Voor Red Bull was het een gok om in zee te gaan met Honda, maar die lijkt zich volledig uit te betalen. Het team van Verstappen is voorgoed verlost van de problematische Renault-krachtbron en vindt door het seizoen heen steeds meer snelheid. Daar komt bij dat Verstappen het beste seizoen van zijn loopbaan doormaakt. De Limburger is zelden op fouten te betrappen en lijkt constant het beste uit de Red Bull te halen. Bij de Grand Prix van Hongarije zette hij zelfs de snelste tijd neer in de laatste training en werd zo de eerste Nederlander met een poleposition: de eerste start positie bij de race. Hamilton won de race uiteindelijk nipt, maar eerder won Max al wel in Oostenrijk en Duitsland.

Belgische wielrenner overlijdt na val Wielrenner Bjorg Lambrecht is overleden na een zware valpartij in de Ronde van Polen. Lambrecht was bezig aan zijn tweede profseizoen. Hij stond bekend als een groot klimtalent en won tijdens het Critérium du Dauphiné het jongerenklassement. De Belg maakte dit jaar ook veel indruk in de Ardense klassiekers. Hij eindigde als zesde in de Amstel Gold Race, werd vierde in de Waalse Pijl en kwam in de Brabantse Pijl als vijfde over de finish.

Bjorg Lambrecht


s p o rt

wimbledon finale wordt klassieker

Ajax blijft winnen Ajax heeft bij het begin van het seizoen voor de negende keer de Johan Cruijff Schaal gepakt. De regerend landskampioen én bekerwinnaar was in de eigen Johan Cruijff ArenA met 2-0 te sterk voor PSV. Ajax-coach Erik ten Hag is lovend over zijn ploeg na het veroveren van de Johan Cruijff Schaal. 'Ik ben heel tevreden', zei Ten Hag na afloop van de wedstrijd bij FOX Sports. 'Dat moet alleen niet te lang duren. We gingen voor de prijs, dat is één. Maar ik ben vooral tevreden over de manier waarop we gespeeld hebben.'

6 1 5 3 8 2 4 7 9

2 9 3 7 4 5 6 8 1

7 8 4 1 9 6 3 5 2

1 7 9 5 6 3 2 4 8

3 6 8 2 7 4 1 9 5

3 7 6 5 8 4 2 1 9 5 4 2 9 1 8 7 3 6

2 3 9 7 4 6 1 5 8 4 2 6 8 5 7 9 1 3

1 4 7 8 9 5 6 2 3 8 3 1 4 2 9 5 6 7

6 8 5 2 3 1 4 9 7

4 7 6 3 5 2 9 8 1

9 5 7 6 3 1 8 2 4

3 8 2 1 5 6 4 7 9

2 1 8 6 9 7 3 4 5 9 5 1 7 4 3 8 2 6

3 5 9 4 1 6 2 7 8

9 3 5 1 4 8 7 2 6

5 1 9 4 8 7 6 3 2

4 6 7 9 2 8 1 5 3

6 4 2 8 7 9 5 1 3 8 7 3 2 6 1 5 9 4

1 8 7 2 3 5 4 6 9 6 2 4 5 3 9 7 8 1

7 2 1 9 8 3 6 5 4 7 4 5 3 1 2 9 6 8

8 6 3 5 2 4 1 9 7 1 3 6 8 9 5 2 4 7

5 9 4 7 6 1 8 3 2 2 9 8 6 7 4 3 1 5

D E W I N D WA A I T U I T E E N A N D E R E H O E K

G A D N E R E I D R A A H S H

M I S T I S P A R A P P E L O

D L L I T A R U O E T D A E E

E I A N N L E E O S B O B G R

K S J A A L D A G T E O N O E

W S U N K E D O B E L R T V K

G E J N A R O A O E N N F K N

L E G E V H M S E U I R D E O

E L E K T E W T K I U O N R D

V A I L S I A O E I R O E T R

E V K O F L I R T A B H N E U

N D E W R I L M A W Z K N R U

I A L W E G H J U T P E I R G

U L E D H E A A I E N E P E K

T B U I E N D E P R E S S I E

Ook de Europese competities zijn weer van start. PSV is daarbij uitgeschakeld in de tweede voorronde van de Champions League. De Eindhovense club verloor op bezoek bij FC Basel met 2-1, waardoor de ploeg van trainer Mark van Bommel verder moet in de voorronde van de Europa League. De thuiswedstrijd in Eindhoven werd nog met 3-2 gewonnen door PSV, maar dat bleek niet genoeg. Ajax, dat het Griekse PAOK uitschakelde, is nu de enige Nederlandse club die het hoofdtoernooi van de Champions League heeft gehaald.

9 1 8 6 2 7 3 4 5

Europese voetbalcompetities

5 2 4 3 1 9 7 8 6

De Oranjevrouwen zijn er niet in geslaagd om voor het eerst in de geschiedenis wereldkampioen te worden. De ploeg verloor de WK-finale met 2-0 van topfavoriet de Verenigde Staten. Voor rust hield Nederland uitstekend stand tegen de nummer één van de FIFA-ranking, mede dankzij een paar goede reddingen van keeper Sari van Veenendaal. In de tweede helft slaagde de VS er wel in te scoren, al had het voor de eerste goal een penalty nodig. Door de overwinning mag de Amerikaanse ploeg zich voor de tweede keer op rij en voor de vierde keer in totaal (1991, 1999, 2015 en 2019) wereldkampioen noemen. Voor Europees kampioen Nederland rest het zilver, maar daarmee mag de ploeg wel terugkijken op een geslaagd toernooi. ‘Harde les’, kopte de Volkskrant op de voorpagina. ‘Nederland boekte de laatste jaren een ongekende progressie, maar de Verenigde Staten bleken een maatje te groot. De vechtmachine verloor van de voetbalmachine.’

4 6 1 9 5 3 8 7 2

De Oranjevrouwen worden knap tweede op het WK

7 5 2 4 6 8 9 3 1

Oranje leeuwinnen halen zilver op WK

Novak Djokovic viert zijn historische overwinning

8 9 3 1 7 2 5 6 4

Novak Djokovic heeft zondag voor de vijfde keer in zijn loopbaan Wimbledon gewonnen. De nummer één van de wereld was in een historische finale in vijf sets te sterk voor Roger Federer. Na een bloedstollende partij van ruim vijf uur stond er 7-6 (5), 1-6, 7-6 (4), 4-6 en 13-12 op het scorebord in het voordeel van Djokovic. Roger Federer houdt gemengde gevoelens over aan zijn verlies. De legende baalt van het resultaat, maar genoot ook van de historische vijfsetter. 'Ik moet mijn verlies nemen, de goede dingen eruit halen, de rest proberen te vergeten en weer doorgaan', aldus een reële Federer. De Zwitser stond voor de twaalfde keer in de finale van Wimbledon en heeft het Grand Slam-toernooi acht keer gewonnen. In 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2012 en 2017 was hij de sterkste op het Londense gras. Door zijn vijfde eindzege op Wimbledon (en zijn zestiende Grand Slam titel) kwam Djokovic weer iets dichter bij het recordaantal van Federer (twintig) en Nadal (achttien).

comeback • nummer 3 • 2019

23


int e r vi e w

De man van de brievenrubriek

‘Een brief is een vluchtheuvel’ Elke donderdag zit hij op kantoor om alle brieven te lezen die in de afgelopen week zijn binnengekomen. Meestal zo’n tien tot twintig stuks. Iedere schrijver krijgt een antwoord. Met veel gedetineerden blijft hij schrijven, soms jarenlang. Hoe dat is vertelt Rob in een persoonlijk verhaal. tekst & Foto: Marjolein van Rotterdam

I

n het verleden schreven mensen elkaar brieven met de hand. Zakelijke brieven, liefdesbrieven, brieven aan hun ouders. Korte en lange brie-

24

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

ven. Soms bijna dagboeken. Moeilijk voor te stellen nu, maar pen en papier waren ongeveer de enige communicatiemiddelen. Pas in 1854 kwam de telefoon erbij en later

de fax (wie kent hem nog?), het internet, de sms, WhatsApp en wat al niet. Het schrijven van een brief kostte tijd, het versturen ook. Vanuit de gevangenissen over de hele wereld komen er brieven naar Epafras. Soms zijn ze weken onderweg. Brieven zijn nog steeds langzaam verkeer. Erg is dat niet, integendeel. Dat schrijven langzamer gaat dan bellen, mailen of appen heeft ook zo zijn voordelen. Je kunt over alles eerst nadenken, een brief even opzij leggen en later weer oppakken. Je schrijft je brief met de hand. Dat vertelt de ontvanger ook veel over de persoonlijkheid van de schrijver. Zelf vind ik het elke week weer bijzonder, al die handgeschreven brieven. Waar zie je dat nog? De brieven zijn meestal met zorg geschreven. Ik denk dat sommige schrijvers opnieuw beginnen wanneer ze een


int e r vi e w

fout hebben gemaakt. Er staan bijna nooit doorhalingen in. De aandacht waarmee ze zijn geschreven is ook terecht! Een brief is een reddingslijn naar de wereld. Door middel van een brief houd je contact met de mensen die je steunen. Zeker als de afstand groot is tussen jou en je geliefden, is dat heel belangrijk. Een brief is nog veel meer. Ik ben er heilig van overtuigd dat brieven schrijven zowel de ontvanger als de zender helpt. Schrijven helpt je je gedachten te ordenen. Het helpt je onder ogen te zien waar iets wringt bijvoorbeeld. In de gevangenis gebeurt het vaak dat mensen hun eigen identiteit voor een deel kwijtraken. Door brieven te schrijven ontmoeten ze zichzelf en kunnen ze hun verloren ziel terugvinden. Vertrouwen Er zijn mensen waar ik al vijf jaar mee schrijf, maar ik heb geen idee hoe deze gedetineerden eruitzien. Andersom weten zij niet hoe ik eruitzie. Toch heb ik het idee dat ik redelijk veel mensen inmiddels goed ken. Je deelt veel met elkaar. Lief en leed. Brieven schrijven schept een vertrouwensband. Het is eigenlijk een gesprek op papier. Een brief is een vluchtheuvel waarop mensen even uit de dagelijkse hectiek ontsnapt zijn en een lijn proberen uit te werpen met dat andere leven op afstand, letterlijk en figuurlijk. Vaak begint een correspondentie met een praktische vraag. Een antwoord of een verwijzing lijkt dan eerst genoeg, maar ik probeer ook de mogelijke vraag achter de vraag bespreekbaar te maken: hoe gaat het echt me je? Hoe houd je het uit? Is er sprake van uitzicht of perspectief? Een briefwisseling geeft ook houvast. In de onzekere en onverschillige omgeving van een gevangenis is continuïteit en betrouwbaarheid belangrijk voor gedetineerden. Het leven in de gevangenis is al chaotisch genoeg. Gedetineerden kijken enorm uit naar de post, de life line met die 'andere wereld'. Daarom probeer ik alle brieven binnen een redelijke tijd te beantwoorden, ook al ben ik maar een dag in de week op kantoor. Eerst lees ik alles, dan ga ik schrijven. Als er brieven bij zijn van mensen waar ik al langer mee schrijf, bekijk ik wat ik de vorige keer heb geschreven. Iedereen krijgt een antwoord. Uit mezelf zal ik nooit het contact verbreken. Pas wanneer iemand niet terugschrijft, blijf ik ook stil. Ik reageer op wat zich aandient. Over onderwerpen die de schrijver niet aankaart, begin ik ook niet. Als geestelijk verzorger heb ik een antenne

voor levensbeschouwelijke onderwerpen en geloofsvragen, maar alleen wanneer de schrijver die al dan niet verhuld aan de orde stelt gaan we daarover in gesprek. Belangrijk is dat je oprecht en met aandacht leest om vervolgens te ondersteunen en moed in te spreken. Wat ik ook doe, is dingen in een bepaald daglicht stellen om mensen aan het denken te zetten en zaken van de andere kant te laten bekijken. Denk aan de relatie met het gezin en familie: door de detentie in het buitenland liggen ook levens in Nederland overhoop. Sommige gedetineerden klagen. Ze zijn op zo’n moment erg met zichzelf bezig, maar er wordt hoe dan ook voor ze gezorgd. Dan kan het helpen te vragen zich in te leven in de situatie van hun hun gezin: hoe is het om de echtgenoot en vader te moeten missen? Het gezin moet zich staande zien te houden en de eindjes

straf te maken heeft gehad, dat ze de situatie veelal aan zichzelf te danken hebben: wie zijn billen brandt moet op de blaren zitten. Nu zie ik mensen die méér zijn dan hun delict en vaak helder denken over hun handelen en de pijnlijke gevolgen ervan voor henzelf en hun geliefden. Een man met een verleden als visser bijvoorbeeld, vergeleek de gevangenis met het leven aan boord van een schip. Aan boord moet je het zien te rooien met de bemanning onder bijzondere omstandigheden. In de beperkte ruimte van het schip moet je elkaar wel respecteren om het uit te houden, van welke levensbeschouwing of geloof je collega’s ook zijn. Je schept letterlijk en figuurlijk ruimte voor elkaar, er heerst daardoor een open mind. Bij vertrek bidden de mannen, ongeacht hun geloof of

‘Iedereen krijgt een antwoord. Uit mezelf zal ik nooit het contact verbreken.’ aan elkaar knopen. Dáár zijn de zorgen hoe het verder moet met de kinderen. Ook ouders lijden meer onder de situatie dan gedetineerden vermoeden. Ik denk dat zij zich net zo zwaar gestraft voelen. Vaak is ook hun leven onder druk komen te staan en kampen ze met een schuldgevoel: wat heb ik verkeerd gedaan? Levenswijsheid Dit zinvolle werk hoop ik nog een tijd te kunnen doen. Het betekent voor mijzelf ook veel! Mijn beeld van gedetineerden is door het werk als geestelijk verzorger gekanteld. Uit veel brieven blijkt een grote levenswijsheid. Voor ik met mensen in de gevangenis in contact kwam dacht ik, net als iedereen die nooit iets met misdaad en

over rob Hij werkte in verschillende functies in het onderwijs. Na zijn studie theologie werkte hij als coach/begeleider levensbeschouwelijke identiteit van scholen en als geestelijk verzorger. In die laatste hoedanigheid werd hij vrijwilliger bij de Stichting Epafras, waar hij zich al zeven jaar inzet voor o.a. het correspondentieproject.

overtuiging, niet voor een goede vangst, maar voor een behouden thuiskomst. Wanneer het schip weer veilig is teruggekeerd, houden ze een gezamenlijke maaltijd die begonnen wordt met een dankgebed. Tijdens zijn lange detentie zag hij de overeenkomsten tussen zijn schip, de gevangenis en de samenleving: we zijn op elkaar aangewezen. Vijandigheid en het uitvergroten van tegenstellingen leiden tot negatieve spanningen met alle gevolgen van dien. Houd moed In brieven benadruk ik dat verzoening mogelijk is. Het wordt nooit meer zoals vroeger. Een delict is niet uit te wissen. Maar je moet verder in een andere situatie en er het beste van zien te maken. Laten zien dat je (weer) trouw kunt zijn aan jezelf, je geliefden en ook de samenleving die in jou heeft geïnvesteerd. Een nieuwe start is mogelijk wanneer je weer bij jezelf kunt komen, jezelf in de spiegel durft aan te kijken en teruggaat naar fundamentele waarden die het leven betekenis en waarde geven. Iedere gedetineerde verdient steun hierbij. Brieven eindig ik daarom met een welgemeende wens: houd re ag e d it a r e n o p moed, pas goed op jezelf, je bent r t ik e l? de moeite meer dan waard. ■ sch rijf

comeback • nummer 3 • 2019

o n s!

25


v r aag e n ant woo r d

Een buitenlandse veroordeling kan een VOG in de weg staan

ʻIk ben veroordeeld in het buitenland, krijg ik nu nog wel een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en hoe werkt zo’n VOG aanvraag eigenlijk?ʼ

E

en buitenlandse veroordeling kan ook op uw Nederlandse documentatie terechtkomen, vanwege het internationaal delen van gegevens of vanwege een strafoverdracht. Inmiddels worden er binnen de Europese Unie al zeer uitgebreid gegevens uitgewisseld. Zo maakt men binnen de Europese Unie gebruik van het European Criminal Record Information System (ECRIS). 1 Politiegegevens en justitiële documentatie die bekend zijn binnen de Europese Unie kunnen ook doorgegeven worden aan autoriteiten van een derde land (een land buiten de EU) of aan een internationale instantie. Dat wordt gedaan als de gevraagde ge-

26

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

gevens nodig zijn voor de preventie, opsporing of vervolging van strafbare feiten in dat land. Het Europese land moet instemmen met het geven van de informatie. 2 De algemene trend is dat steeds vaker strafrechtelijke gegevens internationaal worden gedeeld. Men wil voorkomen dat iemand die bijvoorbeeld in Thailand is veroordeeld voor een zedendelict, vervolgens in Nederland ongestoord met kinderen kan werken. Naar verwachting zal Nederland in de toekomst met steeds meer landen justitiële documentatie uitwisselen. Wat is een VOG? Een VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het gedrag van de aanvrager uit het

verleden geen probleem oplevert voor het vervullen van een specifieke taak of functie in de samenleving. Een VOG kan zowel aan natuurlijke personen (mensen) als aan rechtspersonen (bedrijven/organisaties) worden afgegeven. Hoe vraag je de VOG aan en wie geeft hem uit? Een VOG wordt altijd door de werknemer of vrijwilliger zelf aangevraagd. Dit kan digitaal als de werkgever die de VOG wil ontvangen dit digitaal klaar zet. Zo niet, dan kan de VOG aangevraagd worden bij de gemeente waar de aanvrager staat ingeschreven. Wanneer de aanvrager niet bij een gemeente in Nederland staat ingeschreven dient de aanvraag direct ingediend te worden bij Justis.


v r aag e n ant woo r d

Wanneer wordt een VOG aangevraagd en hoe wordt het beoordeeld? De overheid heeft voor bepaalde beroepen het overleggen van een VOG wettelijk verplicht gesteld. Bijvoorbeeld voor leerkrachten, gastouders en taxichauffeurs. In beroepen waar de wet een VOG niet verplicht stelt, kan de werkgever alsnog een VOG eisen.

Justis ontvangt aanvraag

Is er een strafblad?

NEE

Terugkijktermijn

Delict valt BUITEN terugkijktermijn

NIET relevant

WEL relevant

Belangenafweging toegestaan?

JA

Let op: Het stroomschema bevat de standaardprocedure. De regelgeving laat in sommige gevallen wel ruimte voor afwijking op basis van een individuele beoordeling.

Justis Postbus 20300 2500 EH Den Haag Telefoonnummer: +31 (0) 88 998 22 00 Website: www.justis.nl

Delict valt BINNEN terugkijktermijn

Relevantie Delict & Functie?

Een VOG wordt over het algemeen niet afgegeven als de aanvrager een strafbaar feit heeft gepleegd dat relevant is voor de functie/taak waarvoor de VOG is aangevraagd. Justis beoordeelt een VOG-aanvraag in verschillende stappen, die we bespreken aan de hand van het stroomschema hiernaast.

Indien je vragen hebt over het aanvragen van een VOG kun je direct contact opnemen met Justis. Zij kunnen alle uitleg geven over de VOG.

binnen 8 weken beslissing

Justis beoordeelt aanvraag

Een VOG kan daarnaast ook verplicht zijn bij vrijwilligerswerk (deze aanvraag is overigens gratis), het verkrijgen van een visum, emigratie en diverse lidmaatschappen.

Bezwaar Op het moment dat Justis van plan is (een voornemen heeft) om geen VOG af te geven dan ontvangt de aanvrager dit voornemen per brief. Aanvrager kan op dit moment schriftelijk reageren door een zienswijze in te dienen, dat is een brief waarmee de aanvrager extra informatie kan indienen. Bij een definitieve afwijzing kan aanvrager hiertegen bezwaar indienen bij Justis. Een ongegrond bezwaar kan uiteindelijk nog worden voorgelegd aan de bestuursrechter.

JA

binnen 4 weken beslissing

NEE

Afweging vindt plaats

(aan de hand van o.a.: recidive, ernst, pleegdatum, leeftijd)

BELANG AANVRAGER weegt zwaarder

WEL VOG

RISICO SAMENLEVING weegt zwaarder

Afwijzing VOG

(met mogelijkheid tot indienen zienswijze, bezwaar & beroep)

Terugkijktermijn Dit is de periode waarbinnen Justis onderzoekt of er strafbare feiten zijn gepleegd. De terugkijktermijn is o.a. afhankelijk van het doel van de VOG en de leeftijd van de aanvrager. 3 Leeftijd • Tot 23 jaar is de terugkijktermijn 2 jaar, boven de 23 jaar is dat 4 jaar. type delict • Voor bepaalde delicten geldt een afwijkende terugkijktermijn, bij zedendelicten wordt bijvoorbeeld onbeperkt teruggekeken. Functie • Er zijn bijzondere termijnen voor specifieke functies, zo geldt er bijvoorbeeld voor taxichauffeurs een terugkijktermijn van 5 jaar en geldt een termijn van 10 jaar voor functies met hoge integriteiteisen (bv. advocaten, beëdigde tolken en buitengewoon opsporingsambtenaren). Voor rechters geldt een termijn van 30 jaren. 3 4

comeback • nummer 3 • 2019

• 1 www.justid.nl • 2 Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden, 30-03-2012, Staatsblad 2012, 130 • 3 www.justis.nl en beleidsregels VOG-NP-ROP 2019, Staatscourant, nr. 68620, 01-12-17 • 4 www.juridischloket.nl/politie-en-justitie/justitie/vog

Justis behandelt alle VOG-aanvragen. Dat is een afdeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Zij nemen hun beslissing namens de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. 3

27


brieven

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

HUILEN Soms wil ik huilen Huilen is wat ik voel in mijn hart De omstandigheden uit het verleden zijn hard Ogen spreken boekdelen Ook al wil ik mijn gevoelens niet delen met mensen die het echt met mij menen Soms wil ik huilen Belangrijk is om gevoelens te uiten Mensen waarop ik kan bouwen zijn mensen die echt van mij houden Soms wil ik wel huilen omdat huilen een emotie is Maar vergeet niet dat huilen niet kan wissen Omdat we onze geliefdes missen Soms wil ik huilen Na regen komt zonneschijn En verdwijnen alle zorgen en pijn Begin dan met een schone lei Want aan het slechte komt een eind Blijf sterk mijn lotgenoten S

28

• Dominicaanse Republiek

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

the flying dutchman El Holandes Errante, The Flying Dutchman, is mijn bijnaam. Dat was de naam van mijn laatste boot. Dit is mijn laatste jaar van mijn straf in Spanje. De laatste Paasvakantie, Kerst, verjaardag en Ramadan. De hele maand lekker rustig in mijn celletje. Top. Lezen, sporten en in de middag werken in de fabriek waar autoonderdelen worden gemaakt. Het merk zet ik er niet bij, dan zakt de verkoop J Ja ja. De dagen vliegen voorbij. Ik sport, en blijf positief. Dat zei trainer Van Gaal altijd, bij FC Barcelona. Zo zei hij in het Spaans: 'Nunca Negativo Cros Fee. Siempre Positivo.' Trainen, lopen. Keep moving. Running. Houd je sterk jongens en meisjes in de bajes. Natuurlijk heb ik dagen, dat alles donker is. Goed leven, is goed betalen. Zo is the Game hier. Voor de rest werkt het systeem niet goed. Geen personeel. Voor 1.000 mensen, 10 professionals. Dat is zo, maar ik zie het eind van de tunnel. Keep strong, just do it.

J

• spanje


brieven

Blijf sterk, blijf vechten

SLEUR Het leven gaat niet altijd over rozen en heeft mij tot hier gebracht. Ik heb de verkeerde weg gekozen. Ik dacht dit was de goede keuze om mijn financiële problemen op te lossen, maar deze gedachte was kortzichtig en dom. Ik had het goed en vraag me af waarom. Mijn gedachten maken mij dol, wat doe ik hier in dit vervloekte hol. 22 uur per dag achter een deur. Het is nu al 2 jaar dezelfde sleur. Ik heb een grote fout gemaakt en ben alleen verder in de problemen geraakt. Maar ik kijk vooruit en begin straks opnieuw.

Ik zit nou 13 maanden vast in Duitsland (Provincie Bayern). Ik zat 9 maanden lang in Huis van bewaring (U-haft) Nürnberg en ben daarna veroordeeld in München, met een gevangenisstraf van 3 jaar voor invoer van cocaïne in niet geringe menge (hoeveelheid). Sinds 3 maanden zit ik m’n vonnis uit in de gevangenis 'Landsberg am Lech' (waar vroeger ook Hitler vastzat). Toen ik gearresteerd werd en vervolgens in HVB (U-haft) Nürnberg terechtkwam, heb ik veel moeilijkheden meegemaakt daar. Het eerste probleem waar ik mee te maken kreeg, was dat ik geen woord Duits kon spreken, lezen en verstaan. Ik kreeg een arrestatiebevel in mijn hand gedrukt in de Duitse taal, wat ik niet kon lezen en waardoor ik ook niet wist waarvoor ik precies gearresteerd was. Eenmaal in de gevangenis kwamen 2 problemen vanzelf naar me toe gelopen. De Duitse gevangenisbewakers konden geen Engels spreken (of ze wilden geen Engels spreken). 'Alleen Duits!', zei de bewaker. En ik stond daar met m’n mond vol tanden en kon niks R • duitsland terugzeggen. Verder werd mij niks uitgelegd. Ik moest alles zelf uitzoeken, wat wel en niet toegestaan was. Ook als ik iets moest aanvragen, had ik moeilijkheden omdat ik geen Duits kan schrijven. Ik had weinig keuzes, vooral omdat ik in volle beperkingen zat. Dat houdt in dat ik niet mocht werken, sporten, geen cursus Duitse taal mocht volgen en ook niet naar de kerk met andere gevangenen. Kortom, ik mocht niks wat betreft deelname aan gemeenschappelijke dagbesteding. Godzijdank heeft God mij geholpen en toch een hoop gegeven om te overleven. Ik zat maandenlang 22, 23 uur lang opgesloten in mijn cel, in m’n eentje. Ik heb bijna elke dag God gebeden om kracht, hoop en verstand om te overleven in die hel waar ik zat. Hoewel ik weet dat sommigen van jullie het nog zwaarder en moeilijker hebben in andere landen zoals Peru. Ik weet hoe het voelt om ergens vast te zitten in een vreemd land. Het is alsof je vastzit in een woestijn, waar niemand je hoort, ziet en naar je omkijkt, overleggen moet je en veel geduld hebben. Ik heb mijn tijd in de gevangenis zinvol besteed, terwijl ik opgesloten zat met volle beperkingen. Met een beetje geluk heeft God mij na de eerste een andere deur geopend en mij daar naartoe geleid. Ik had van de psycholoog een woordenboek gekregen, een Engels-Duits woordenboek. Na 3 maanden TV kijken (Duitse zenders) en tussendoor in het woordenboek spieken, heb ik een beetje Duits leren spreken en lezen. Na 5 maanden kwam ik erachter dat er een boekencatalogus aanwezig is en ik daar een woordenboek Nederlands-Duits kan lenen! Ik heb met het woordenboek veel geleerd en na 6 maanden begon ik al Duits te schrijven! Ik ben erg trots op mezelf want nu kan ik best wel redelijk goed Duits spreken, lezen, schrijven en verstaan. Ik heb geleerd dat waar een wil is, ook een weg is! Nu ik Duits kan, heb ik het 100x beter en meer mogelijkheden in de gevangenis. Inmiddels heb ik een aanvraag gedaan voor strafoverdracht naar Nederland. Mijn hoop en doel is om naar Nederland overgeplaatst te worden en vanuit daar goed voorbereid vrijkomen. Voor alle lezers in Duitse gevangenissen, vooral in Bayern: ik heb veel ervaring en kennis van de Duitse gevangenis en de rechten, voor vragen sta ik open om te helpen. Mijn tip aan jullie, maak gebruik van je rechten en mogelijkheden die jullie wel hebben. Zit je ook in zo een situatie als waarin ik zat? Zoek dan naar alternatieven zoals ik dat gedaan heb. Ik heb zelfs voor elkaar gekregen om te mogen sporten en deelnemen aan Godsdienst groepen. Ik had met een beetje hulp een brief geschreven in het Duits aan de rechter, waardoor ik toestemming kreeg om te gaan sporten, simpelweg omdat ik Duits had geleerd! Ik was niet te stoppen ondanks al de beperkingen. Laat je ook niet tegenhouden, blijf sterk en blijf vechten om het gemakkelijker te maken voor jezelf. Ik wens jullie allemaal veel sterkte en geluk! Vergeet niet: 'Wat je niet doodt, maakt je sterker.' Zolang je er tegen vecht ben je niet te stoppen, en aan het einde zal je winnen.

V•

duitsland

comeback • nummer 3 • 2019

29


brieven

goed gedrag Ik zit nu bijna een jaar in Engeland vast. Mijn proces in de rechtbank van zo’n 7 weken is tot een einde gekomen. De jury heeft me schuldig bevonden en ik heb 18 jaar gekregen. Het was voor mij best even schrikken op dat moment en je realiseert je nog niet goed wat je gaat missen. Dit geldt ook voor mijn familie en vrienden. Gelukkig schrijven ze me veel en helpen ze met wat ze kunnen. Ik probeer hen elk weekend te bellen. Goed gedrag is heel belangrijk voor je report in de gevangenis en voor je uitlevering eventueel naar Nederland! Ik heb sinds kort een baantje gekregen als schoonmaker op mijn vleugel en merk dat je even wat anders aan je hoofd hebt als je aan het werk bent! Hier werken ze met een soort stoplichtsysteem, sta je rood dan ben je basic en word je beperkt in je vrijheid en met je uitgave wekelijks in de kantine! Oranje is standard, maar groen is enhanced en mag je meer geld besteden aan je boodschappen of diverse items voor jezelf. Ook krijg je meer sessies voor de gym! Ze kijken hier heel erg naar je gedrag. Na mijn vonnis ben ik al druk bezig met de papieren voor de WETS om naar Nederland te gaan. Hier is de gevangenis ook positief over mijn uitlevering. En nu maar hopen dat Engeland de stap neemt naar Nederland (IOS). Ook heb ik zelf een brief naar de IOS gestuurd en mijn advocaten in Engeland/Nederland zijn er ook druk mee. Nu je misschien berecht bent, werk je aan jezelf en je toekomst! En laat zien dat je goed gedrag toont naar de gevangenis en bewakers. Dan zullen zij jou eerder je nieuwe leven gunnen. Maar je zult het zelf moeten doen! Familie/vrienden of Epafras en Reclassering helpen je altijd als ze kunnen. PS: Het lijkt me leuk om met mensen te schrijven die ook in het buitenland gevangen zitten. Misschien hebben we dezelfde interesses? Ik zie je brief wel verschijnen! Succes!

R

• engeland

Vriendschapsverzoek

Momenteel zit ik vast in Paris, Frankrijk. Ik ben aangehouden op Orly Airport met 3 kilo cocaïne. Ik heb hiervoor 3 jaar gekregen. Dus moet ik anderhalf jaar zitten, maar mijn gedrag is heel goed, dus staat mijn nieuwe ontslagdatum begin 2020. En nu heb ik ERPS aangevraagd. Krijg ik deze, dan wordt er weer 3 maanden afgetrokken. Dus dan kom ik eind 2019 vrij. Ik word naar PAV gebracht voor foto’s en vingerafdrukken. Daarna word ik uitgeleverd naar Amsterdam Schiphol. Dan ben ik een vrij man. Wel zal ik maandelijks mijn boete moeten aflossen. Mijn advies aan alle Nederlanders die vastzitten in Parijs in Frankrijk: vraag snel aan de ecrivang om overplaatsing naar Centre Penitentiaire Sud Francilien Reau. Hier kan je rustig je straf uitzitten. Het heet CDH Fam voor de vrouwen, voor de mannen heet het CDH1, CDH2 en CDH3. Deze is speciaal voor mensen die overwerken. CDH1 en CDH2 is normaal. Ik zelf zit bij CDH2. Ik werk in de keuken (cuisine) eten koken voor alle gedetineerden. In totaal zitten hier 650 mensen waarvan 100 vrouwen. In de keuken verdien ik elke maand € 350. Zo koop ik Cam-time. De celdeur gaat ’s morgens open, tot 6 uur ’s avonds. Je kan hier een koelkast huren. Deze kost € 4,50 per maand. TV kun je ook huren, € 14 per maand. Ook heb je een grote douche op cel, warm en koud water. Het is heel erg schoon hier. Er is een groot voetbalkunstgrasveld om te sporten. Grote fitnesszaal. Ben je gelovig, dan schrijf je hier een brief, en mag je zondag naar de kerk gaan. Daar komen mannen en vrouwen van deze gevangenis. Wanneer je pas bent gekomen, ga je eerst naar een strengere afdeling. Daarna krijg je meer vrijheid. Ook adviseer ik jullie om ecole (scholing) aan te vragen, om de Franse taal te leren. Verder wens ik jullie veel kracht en blijf sterk. Alles komt goed. Na je vrijlating kun je altijd contact met mij opnemen via Facebook. Daar zie je mijn foto’s, zo weet je met wie je praat. Mijn naam op Facebook is Sonofgod. Stuur een vriendschapsverzoek naar mij toe en je krijgt zeker een bericht terug. Wil je schrijven met mij, vraag aan Epafras naar mijn naam. Zij zullen de brieven naar mij toe sturen en ik schrijf zeker terug.

D

30

co m e b ac k • n u m m e r 3 • 2 019

• frankrijk


m e d e d e l ing e n

OPROEP Epafras en Exodus zetten zich samen in voor (ex-) gedetineerden en hun families Op 1 augustus 2019 hebben de vereniging Samenwerkingsverband Exodus Nederland en stichting Epafras een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Als eerste stap in deze samenwerking verhuist de stichting Epafras per augustus 2019 naar het kantoor van het verenigingsbureau van Exodus Nederland aan de Morssingel 5-7 in Leiden. Exodus Nederland is een landelijke forensische zorgaanbieder die vanuit vijf regio’s begeleiding en nazorg biedt aan gedetineerden, ex-gedetineerden en hun familieleden, zowel ambulant als in opvanghuizen verspreid over Nederland. Ongeveer 300 professionals en bijna 1.700 vrijwilligers zijn dagelijks aan het werk om herstel en perspectief te bieden aan (ex-)gedetineerden en hun familieleden. Exodus gaat deze samenwerking met Epafras aan om nog meer oog te krijgen voor, en hulp te kunnen bieden aan, terugkerende gedetineerden uit het buitenland. De stichting Epafras is een organisatie die Nederlandse gedetineerden in het buitenland bezoekt en met professionele vrijwilligers geestelijke verzorging biedt. Deze vrijwilligers wonen en werken dikwijls in de verschillende landen waar NL gedetineerden vastzitten. Het bureau in Nederland ondersteunt en faciliteert de vrijwilligers. De organisatie Epafras heeft daarbij behoefte aan samenwerking met een grotere organisatie, zowel met het oog op de eigen bedrijfsvoering als op samenwerking in projecten voor ex-gedetineerden en hun families. Stichting Epafras Morssingel 5-7 2312 AZ Leiden Nederland (Het gratis Antwoordnummer blijft wel in Utrecht) Tel: +31 (0)71 204 8407 E-mail: info@epafras.nl

stichting dutchadvocates heet per 1 augustus stichting dutch&Detained Stichting Dutch&Detained verleent onafhankelijk juridisch advies aan Nederlanders die in het buitenland zijn gedetineerd. Dutch&Detained mag in het buitenland niet zelfstandig als advocaat optreden. Een gedetineerde heeft dan ook altijd een lokale advocaat nodig. Dutch&Detained kan helpen bij het vinden van een lokale advocaat. Daarnaast kan Dutch&Detained onder andere het verloop van de strafzaak toelichten, helpen bij het aanleveren van juridische documenten vanuit Nederland en een WETS/WOTS-verzoek begeleiden. De nieuwe contactgegevens zijn: Stichting Dutch&Detained Jacob Obrechtstraat 51 1071 KJ Amsterdam Nederland info@DutchDetained.com www.DutchDetained.com

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres. Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 3 • 2019

31


ac h t e r o p

column

Reynaldo Adames

On top of the world Toen ik ongeveer elf jaar oud was riep mijn moeder ons naar haar toe. Alle drie, mijn broer, mijn zusje en ik. En toen zei ze: 'Als je ooit in je leven drugs gebruikt, op dat moment ga je dood.' Eigenlijk is dat best wel heftig om tegen een kind te zeggen, maar het werkte. We zijn alle drie niet verder gekomen dan het opsteken van een sigaretje. Ik las toen ook vaak de krant mee met mijn stiefvader. Af en toe was er een bericht op de voorpagina van een smokkelaar die op de luchthaven overleed aan geknapte bolletjes. Uit de krantenkop haalde ik er steeds die twee woorden uit, ‘drugs’ en ‘dood’. Dat bevestigde voor mij als kind de waarschuwing van mijn moeder. Egoïstisch Later ben ik zelf gaan handelen en toen dacht ik dat de woorden van mijn moeder eigenlijk wel meevielen. De klanten bleven komen en ze hadden allemaal een big smile op hun gezicht wanneer ze het spul kwamen halen. Pas toen een van mijn klanten overleed, begon ik de ellende te zien. Zo kwam ik weleens bij mensen thuis van wie de kinderen in vieze luiers rondkropen terwijl hun ouders mij geld gaven voor drugs. Datzelfde geld hadden ze ook kunnen gebruiken om het kapotte oude speelgoed van hun kroost te vervangen. Ik vond ze egoïstisch. Ik had heel lang niet in de gaten dat het leven van een gebruiker en van een dealer veel met elkaar gemeen hadden. Zo was er een jongeman die telkens na het gebruiken door de stad liep en de overtuiging had dat hij Jezus was, terwijl ik in de stad liep in de overtuiging dat ik ‘on top of the world’ was. Allebei waren we ver verwijderd van de werkelijkheid. Relaxed Als ik nu achteraf aan de waarschuwing van mijn moeder denk, realiseer ik me dat ik als drugsdealer ook niet echt leefde. Continu op je hoede moeten zijn voor de politie en andere boeven zorgde voor paranoia. De schuldgevoelens over de schade bij gebruikers dronk en gokte ik weg. Het egoïsme die ik bij sommige gebruikers zag, bleek ik zelf ook te hebben. Want mijn dure levensstijl werd uiteindelijk ook betaald door hun kinderen. Nee,

de rechter

ook ik leefde niet. De schadelijk effecten van drugsgebruik heb ik dus uiteindelijk ook ondervonden, ook al gebruikte ik zelf niet. Het contact met de mensen die heel dicht bij me stonden kwam onder hoge spanning te staan vanwege mijn levensstijl. Laatst zag ik een jongeman die vroeger altijd bij mij spul kwam halen. Het viel me op dat hij er gezond uitzag, hij bleek afgekickt te zijn. Volgens hem zag ik er relaxed uit. En voor het eerst hadden we een gesprek over de mooie dingen in het leven. Het besluit om samen een keer een bakkie te doen voelde raar aan, want hoewel we elkaar vroeger goed kenden was het ‘not done’ om samen ergens op een terrasje te zitten. Je zal maar met een gebruiker of een dealer gezien worden. Het maakt me blij dat ik ‘van de drugs af ben’ en nu echt ‘on top of the world’.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

jesse van muylwijck

Profile for Comeback

Comeback 3 2019  

Comeback 3 2019  

Advertisement