Comeback 2 2021

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

HOE SCHRIJF JE EEN BRIEF?

N U M M E R 2 • 2021

CONTACT HOUDEN TIJDENS CORONA Vrijwilligers proberen het met creatieve oplossingen

INTERVIEW IOS ‘We kunnen altijd uitleggen waarom we een beslissing nemen’

JE BALANS VINDEN ACHTER DE TRALIES


PUZZEL

W R K R B A D K L E D I N G R

I N U I IJ N U T N E T W N C Z

E S L U E S I U R C F T A U I

T U E Z T T R I H S H M I R J

J D E B R A U E H C P D R H M

N L T O O B N O O E T E C A C

E E S S P H O T R R I R O C H

L J A S S A L E O U T D O O R

E Z K E K E T N R E I S E H M

K O D N D T D A K E R S D U S

N N N N A V I C T E N I G H T

I S A F A R I P A R K G S T S

W W Z A T T D IJ S J E C O M E

V E R M A A K C A N S H U L E

I T R A K T A T I E T A W E F

© www.puzzelpro.nl

8 9 5 2 5 1 7 2 3 9 8 1 4 8 9 3 7 5 7 7 9 8 8 5 4 9 6

3 1 8 2 5 7 5 2 4 5 9 8 2 4 7 6

8 3

2 4 2

5

6

3 1 1 3

2 8 3 2 4 1 8 1 4 8 8 4 9 3 2 1 3 5 6 7 9 6 3

2

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

2 3 7 9 8 1 3 5 4

5 3 2

4 5 1 7

6 4 9

1

4 1 3 5 9 8

2 6 7

8 2

3

6 5 5

4 3 6 4

Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 31).

AIRCO BADKLEDING BOERENGOLF BOOT BOSSEN CAMPER CRUISE DRANKJE FEEST HEIDE HITTE JULI JUNI KUST LEZEN MUGGEN N AT U U R OUTDOOR P ATAT REIS RO N DVA A RT ROUTE RUST S A FA R I P A R K SHIRT SHORT SNACK SPORT TENT TICKET TIPS TOERISME T R A K TAT I E VERMAAK W A N D E LT O C H T WARM WINKELEN IJSJE ZANDKASTEEL

SUDOKU

1 6 8 3 2 4 2

WOORDZOEKER

7

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL Corona voelt voor mij soms als een gevangenis. En natuurlijk weet ik: de vergelijking met echt gevangen zitten gaat mank. Maar het grijpt me zo nu en dan behoorlijk naar de keel. En als dat gebeurt moet ik oppassen dat ik niet in een oude, slechte gewoonte verval: roken. Dat is dus precies wat er gebeurde in de eerste lockdown. Na vier jaar lang zonder sigaret, rookte ik weer. Eerst alleen maar een sigaretje na het eten, maar snel weer een pakje per dag. Waarom toch? Omdat die sigaret voor mij een klein beetje rebelse vrijheid is. Ik creëer letterlijk en figuurlijk een rookgordijn. En dat roken dodelijk is, doet me dan even geen fuck. Maar dat rookgordijn heeft natuurlijk niets met vrijheid te maken. Na een paar weken voelde ik mijn lijf al protesteren. Minder lucht. Minder energie. Over de tien kilometer die ik rookloos in 54 minuten hardliep, deed ik opeens meer dan een uur. Maar wat slecht is voor je lijf, is ook klote voor je hoofd. Vroeger wist men al: Mens sana in corpore sano. Een gezonde geest in een gezond lichaam. Vier weken geleden gaf ik mijzelf enorm op mijn sodemieter, ben gestopt met roken en ben weer dingen gaan doen die mij echt vrij maken in mijn hoofd. Elk dag lees ik een uur en speel ik gitaar. Gisteren liep ik weer tien kilometer hard. 59 minuten. Maar belangrijker: ik voelde me enorm vrij! Mens sana in corpore sano. Zo is het echt.

NIEUWS BINNENLAND GEZONDHEID EN OEFENINGEN

04 06

GELOOF

10

INTERVIEW IOS

12

HOE SCHRIJF JE EEN BRIEF?

14

NIEUWS BUITENLAND CONTACT HOUDEN TIJDENS CORONA

16 20

SPORT VRAAG & ANTWOORD COLUMN SANDRA BRIEVEN ACHTEROP

22 24 26 27 32

Gezond blijven is een kwestie van balans en rust

Er bestaat een boek geschreven door monniken over het geheim van een gelukkig leven

‘We kunnen altijd uitleggen waarom we een beslissing nemen’

Waarom brieven schrijven leuk en behulpzaam is

Bureau Buitenland vrijwilligers proberen het met creatieve oplossingen

Jochum Wildeman HOOFD BUREAU BUITENLAND RECLASSERING NEDERLAND

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Sofie Bollen & Veerle Goudswaard / Dutch&Detained en Robert Malewicz & Aimée Timorason / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Mobiel +31 (0)6 - 255 90 281 (voor gedetineerden, familie en naasten) Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

3


NIEUWS BINNENLAND

CORONA IN NEDERLAND De ontwikkelingen in Nederland verschillen in het voorjaar niet heel erg van die in andere Europese landen. Er wordt druk gevaccineerd, de stroom van vaccins naar ons land is goed op gang en er zijn ook nog wel wat problemen. In Nederland twijfelen sommigen bijvoorbeeld aan het AstraZeneca vaccin, en schort de overheid deze prik op voor iedereen onder de 60 totdat helemaal duidelijk is hoe het met de bijwerkingen zit. Verder zijn er ook in Nederland versoepelingen. Eindelijk, volgens velen. Zo mogen de terrassen weer open en verdwijnt op 28 april de avondklok. Die heeft dan drie maanden geduurd. Volgens Trouw zorgde de avondklok (verplicht binnen tussen 10 uur ‘s avonds en 4.30 ‘s morgens) voor ruim 70.000 politieboetes, samen goed voor zo'n zeven miljoen euro. De wekelijkse demonstraties op het Museumplein, ‘voor de liefde en de vrijheid en tegen de dictatuur’, blijven doorgaan. Op 5 mei zijn er op verschillende plaatsen demonstraties tegen het coronabeleid.

SOBERE 4 EN 5 MEI

Een nagenoeg lege Dam in Amsterdam tijdens de dodenherdenking

BUIZERD VALT HARDLOPER AAN Vogels in de broedtijd hebben maar één zorg: zoveel mogelijk jongen grootbrengen. Komt er een bedreiging aan dan is het antwoord: Ten Aanval! Een Limburgse hardloper bekwam dat slecht, meldt NOS.nl. Tijdens zijn rondje hardlopen bij het Limburgse Aalbeek is hij aangevallen door een buizerd. Hij hield er een flinke snee in zijn hoofd aan over. De 44-jarige jogger negeerde de waarschuwingsborden die langs de weg stonden omdat hij dacht dat het wel zou meevallen. Maar plotseling werd hij van achteren aangevallen. Voordat de roofvogel hem een tweede keer kon raken, wist de man het dier te verjagen. Daarna ging hij naar huis, waar hij in zijn hoofd een snee van twintig centimeter ontdekte. In het ziekenhuis is hij daarvoor behandeld.

INGEWANDEN MICHIEL DE RUYTER TERECHT Angela Merkel

André van Duin

Ook dit jaar bleef de Dam leeg tijdens de Nationale Herdenking van de slachtoffers van oorlogsgeweld. Met honderd genodigden op stoeltjes op het plein voelde de herdenking intiemer dan andere jaren, schrijft de Volkskrant. André van Duin haalde herinneringen op aan zijn vader in de oorlog. Hij herdenkt normaal gesproken bij het Homomonument op de Westermarkt. 'Het feit dat wij in Nederland sinds 1987, als eersten in de wereld, zo’n monument hebben, tekent onze vrijheid' zegt hij in zijn toespraak. Na de twee minuten stilte, vroeg de 19-jarige student Amara van der Elst uit Rotterdam zich af hoe je ‘oude wonden heelt met nieuwe woorden’. Het optreden van haar deed denken aan dat van Amanda Gorman tijdens de inauguratie van president Biden. Ongeveer 5,5 miljoen mensen volgden de herdenking op televisie. De normaal gesproken feestelijke ontlading van 5 mei was ook sober. In plaats van artiesten die door heel het land optreden op bevrijdingsfestivals, was er op de vliegbasis Gilze-Rijen een livestream met onder andere Tino Martin en Davina Michelle. Wel was er voor het eerst een Duitse politicus uitgenodigd een toespraak te houden. Vanwege corona sprak regeringsleider Angela Merkel per videoverbinding. Ze zei het ‘een buitengewone eer’, en ‘een bijzonder teken van de Duits-Nederlandse vriendschap’, te vinden dat een Duitse Bondskanselier was uitgenodigd om de lezing te verzorgen. In haar toespraak vroeg ze aandacht voor de pijn en het verlies van overlevenden. ‘Niets kan de leegte vullen die is achtergelaten door de mensen die zijn vermoord. Niets kan het verlies en de pijn van de overlevenden wegnemen. De gepleegde misdaden zullen niet verjaren.’

4

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

Michiel de Ruyter kwam 345 jaar geleden om het leven bij een zeeslag in de baai van Syracuse, de havenstad op het eiland Sicilië. Hij was getroffen door een kanonskogel en overleed aan de complicaties daarvan. Om het lichaam de lange scheepsreis terug naar huis goed te houden, werd het aan boord gebalsemd. Daarvoor moest de scheepsarts de ingewanden verwijderen, schrijft het AD. En daarmee ontstond een mysterie. Wat is er gebeurd met die ingewanden? Eeuwenlang wist niemand het. De enige aanwijzing was: ‘begraven bij een huisje op een heuvel op een schiereiland’, met een tekening van de locatie. De kwestie zat de Stichting Michiel de Ruyter niet lekker. Voorzitter Frits de Ruyter de Wildt, nazaat (twaalfde generatie) van de admiraal, besloot het uit te zoeken. En zowaar, in de archieven van de Duomo, de kathedraal in Syracuse vond hij een bewijs dat er een verzoek is gedaan om de ingewanden te begraven. Het was afgewezen, maar de ingewanden mochten wel in niet-gewijde grond worden begraven. De locatie klopte precies met de vage schets.


NIEUWS BINNENLAND

GRONINGERS WOEDEND Eerst waren het er 26.000, nu hoeven nog slechts vijftig huizen in het Groningse aardbevingsgebied te worden versterkt. Dat zegt Johan Atema, directeur van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), in een interview met NRC. Hij baseert zich op een rapport van TNO. De uitspraak zorgt voor veel onrust in Groningen. In het AD luchten woedende Groningers hun hart. ‘We worden weer neergezet als profiteurs.’ De NAM boorde tientallen jaren naar aardgas. Dat leidde tot aardbevingen waardoor duizenden huizen zijn beschadigd. Atema laat in het interview weten dat de NAM niet ‘alles gaat betalen wat de overheid belooft’. Ze zijn zeker van plan de Groningers ‘ruimhartig te compenseren’, maar tegelijkertijd zijn er onredelijke verwachtingen gewekt bij omwonenden. Ook komen er volgens Atema claims binnen uit gebieden die niet eens in het bevingsgebied liggen.

NIEUWE DAKLOZEN Het wordt steeds lastiger om een huurwoning te vinden in Nederland. Hierdoor stijgt het aantal daklozen steeds sneller. Hun aantal is de afgelopen tien jaar verdubbeld, schrijft de Volkskrant. Het zijn niet alleen verslaafden of mensen met psychische problemen die dakloos worden. Ook jongeren, mensen uit (gebroken) gezinnen, gescheiden ouders en arbeidsmigranten horen tot de ‘nieuwe’ daklozen. Ze zijn hun baan of partner kwijtgeraakt of hebben hun inkomen zien slinken door de recessie of de coronacrisis en kunnen nu de huur niet meer kunnen betalen. Vaak zijn ze onzichtbaar, hebben ze een noodoplossing gevonden. Zij slapen in een auto, een hotelkamer, een recreatiewoning, caravan, antikraak, een sloopwoning of op de bank bij vrienden. De Woonbond noemt het spookgroepen. Het woningtekort wordt geschat op 315 duizend huizen. Dat cijfer is mogelijk geflatteerd doordat de nieuwe nomaden onder de radar blijven.

Mark Rutte

RUTTE IN DE PROBLEMEN Soms komen de grote nieuwsonderwerpen bij elkaar. Begin april gebeurt dat met corona en de kabinetsformatie. Doordat verkenner (en minister) Kajsa Ollongren de gesprekken met de fractievoorzitters plotseling moet afbreken vanwege een positieve coronatest, en inderhaast haar aantekeningen op weg naar de auto niet afdekt, weet iedereen dat er achter de schermen gesproken is over het Kamerlid Pieter Omtzigt van het CDA. ‘Omtzigt. Functie elders’. ‘Je moet wat met Omtzigt: minister maken.’ Deze opmerkingen, komt al snel aan het licht, zijn gemaakt door minister-president Mark Rutte, die zelf eerst beweerde dat hij het nooit over Omtzigt had gehad. De Kamer is woedend. Alweer zegt de premier dat hij geen ‘actieve herinnering’ heeft aan iets wat hij heeft gedaan. In de nacht van 1 op 2 april is het spannend. Zou een motie van wantrouwen worden aangenomen? Rutte verdedigt zich. Wat hij zei was geen poging van het lastige Kamerlid af te komen, maar een compliment. Geen fractieleider die dat gelooft, schrijft de Volkskrant na het debat. Want waarom hield Rutte dan eerst een week lang vol dat hij het niet over Omtzigt had gehad? De leugens leiden tot een Motie van Afkeuring. Niet zo zwaar als een Motie van Wantrouwen, maar toch een behoorlijke dreun. Ook het imago van Rutte loopt een flinke deuk op. In de maand na de verkiezingen daalt het waarderingscijfer voor Rutte van een 6,3 naar een 5,5. In december 2020 kreeg Rutte nog een 7,1, schrijft het onderzoeksbureau I&O.

LANGGESTRAFTE EIST OVERPLAATSING Jaitsen Singh (76) blijft vastzitten in de Verenigde Staten. Een kort geding dat hij aanspande tegen de Nederlandse staat, waarin hij smeekte om overplaatsing naar Nederland, heeft hij verloren schrijft het RD. Singh werd in 1986 tot 56 jaar cel veroordeeld voor de opdracht tot moord op zijn vrouw en stiefdochter. Hij wil het restant van zijn straf uitzitten in Nederland en meent dat hij voldoet aan de regels daarvoor. Maar volgens de rechter heeft demissionair minister Sander Dekker een grote mate van beleidsvrijheid in deze kwestie en staat niet vast dat Nederland fouten heeft gemaakt in de consulaire bijstand. Volgens Dekker

heeft Singh te weinig binding met Nederland. Hij woonde voorafgaand aan zijn arrestatie al dertien jaar in de VS. Hij zou vier jaar in Nederland hebben gewoond.

Jaitsen Singh

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

5


H OO F DA RT I K E L

LICHAAM EN GEEST

JE BALANS VINDEN ACHTER DE TRALIES Gezond blijven is een kwestie van balans en rust. Dat klinkt simpel, maar is een hele kunst. Comeback ging op zoek naar de sleutel en rolde alvast TEKST: Marjolein van Rotterdam een matje uit.

A

dem in. En uit. Adem in...' Er zijn mensen die nooit aan deze instructie toekomen. 'Ga weg, ik ga toch zeker niet naar yoga!' Gedeti-

6

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

neerden zijn stoere jongens en stoere jongens liggen niet op een yogamat. Toch zijn er steeds meer gevangenissen op de wereld waar yogalessen worden gegeven. Ook an-

dere activiteiten waarvan je zou denken dat je ze overal kunt tegenkomen behálve in de gevangenis, vind je tegenwoordig achter de tralies. Zo worden in steeds meer gevangenissen op de wereld meditatielessen gegeven. In de beruchte San Quentin gevangenis in Californië doen ze het zelfs allebei. De reden: het werkt. Uit een paar kleine onder-


H OO F DA RT I K E L

binnen te kijken', zegt hij. 'Ook in de gevangenis. Je kunt bij jezelf te rade gaan waarom je op deze plek bent. Met je ogen dicht of, als dat niet kan, je ogen open. Neem het stipje in gedachten dat jij bent in de kosmos en vraag je af waarom dat stipje hier nu is. Probeer contact te maken met jezelf en bepaal in hoeverre je onderdeel bent van alles om je heen, en in hoeverre je er los van staat. Dit helpt om je situatie te aanvaarden.' Stil zitten en naar binnen kijken, en zelfs slapen zijn vormen van meditatie. Maar meditatie kan ook verder gaan. 'Wat je doet is een persoonlijke keuze. Je kunt gaan zitten en je concentreren op je ademhaling om los te komen van al je zorgen (zoals in het voorbeeld de waterlelie, zie kader hiernaast). Mediteren kan je helpen om in de chaos je rust te vinden. Als je mediteert kun

Boeddha zei: Als je troebel water hebt en je wilt dat het helder wordt, ga zitten je ook leren van al je ervaringen, ook van de verkeerde. Inzicht en rust zorgen voor balans. Wie in balans is voelt zich prettig. Veel gedetineerden worstelen met wie ze zijn en wat ze met hun leven aan moeten. Boeddha zei: Als je troebel water hebt en je wilt dat het helder wordt, ga zitten. Twee ogen dicht, dan gaat het derde oog open.'

zoeken blijkt dat yoga en meditatie de stress bij gevangene doet verminderen. Ook verdwijnen klachten als rugpijn, slapeloosheid en gebrek aan concentratie. 'Voor het eerst sliep ik weer', zei een Nederlandse gedetineerde toen hem werd gevraagd wat yoga voor hem deed.   STIPJE IN DE KOSMOS Karan Gokoel heeft het ook gezien bij gedetineerden. Hij is psycholoog, geestelijk verzorger en regiocoördinator gevangenenzorg in Latijns-Amerika voor Epafras. Karan bezoekt zelf gedetineerden in Suriname. Hij mediteert sinds zijn 18e en doet met gedetineerden die dat willen meditatieoefeningen. 'Het helpt altijd om te gaan zitten en naar

ZWARE JONGENS OP EEN MATJE Er zijn filmpjes van op YouTube. Zware jongens op een matje die samen ademhalingsoefeningen doen. Serieus, maar niet zwaar op de hand. Een van de organisaties die hierachter zitten is Prison Yoga, opgericht door de Amerikaan James Fox. Zijn filosofie: herstellen werkt beter dan straffen en yoga helpt bij herstellen. Yoga gaat over menselijkheid. In 2002 kwam James voor het eerst in de San Quentin gevangenis om er trainingen te geven. Intussen heeft hij Prison Yoga opgericht en meer dan 3.000 docenten opgeleid. Duizenden gedetineerden deden al mee aan hun lessen. In 28 Amerikaanse staten, in India, Mexico, Noorwegen, Zweden, en het Verenigd Koninkrijk. En in Nederland. Een van de oprichters van de Nederlandse tak van Prison Yoga is ➔

DE WATERLELIE MEDITATIE DOOR KARAN GOKOEL      Sluit je ogen en luister (in gedachten) naar de stem van de begeleider:   Stel je voor dat je bij een grote vijver zit ... op een door jou uitgezochte plek.  Om je heen ruik je de geur van bloemen ... en je hoort de vogels om je heen fluiten.  Het zonlicht omvat je hele lichaam ... en de warmte maakt je ontspannen.  Laat alles van je schouders afglijden ... voel de warmte en geniet ervan.   Je blik gaat over de vijver ... die spiegelt de warme zonnegloed ... en in het midden zie je de waterlelies staan ... mooi en uitzonderlijk van kleur.  Door iedere uitademing kom je steeds dichterbij ... zo dichtbij dat je de lelie kunt aanraken ... raak haar zachtjes aan ... en voel de zachtheid van de bloemblaadjes ... zacht en teer ... fluweelzacht.    Open nu de kelk heel voorzichtig ... en leg al je zorgen, verdriet, angsten, boosheid, irritaties en tranen in het midden van het hart van de lelie. En geef deze mooie lelie alles wat je bezwaart ... Met iedere ademhaling ga je je rustiger ... vrijer ... en lichter voelen ... Je ziet de waterlelie haar kelk sluiten en terugdrijven naar het midden. Met iedere uitademing ... kom je steeds ➔ verderaf te staan van de lelie.   Blijf nog lekker ontspannen zitten ... en ervaar de rust ... de kalmte en de vrijheid.  Bewaar dit gevoel diep in je hart ... en geniet ervan.   Open je ogen rustig en aanschouw de schoonheid van je omgeving ... ik ben gelukkig!

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

7


H OO F DA RT I K E L

Carolien Pentinga. Zij is strafrechtadvocaat en werkte ook in gevangenissen in de VS, waar ze terdoodveroordeelden ondersteunde. 'Zelf heb ik veel aan yoga gehad', zegt ze. 'In moeilijke perioden hielpen yoga en meditatie me er doorheen. Yoga gaat echt over een innerlijke transformatie, over lichaam en geest. Dus toen ik in San Quentin was geweest en James Fox had ontmoet, wist ik wat ik wilde doen. En zo kregen vijf jaar geleden de eerste Nederlandse gedetineerden drie maanden lang twee keer in de week les van een van de docenten van Prison Yoga Nederland.'

'We begonnen met de Top 600 in Amsterdam. Dit zijn mensen die relatief veel zware delicten hebben gepleegd. Dat was een mooie ervaring! Al snel waren alle vooroordelen weg bij de jongens. Yoga was niet langer voor mietjes. We begonnen met ademhalingsoefeningen, daarna werd het fysieker en inspannender, dan bouwden we weer af met rustigere oefeningen. We eindigden de lessen met meditatie. Wat het zo mooi maakte was dat het voor iedereen volkomen veilig voelde. We hadden een situatie gecreëerd waarin deelnemers met compassie naar zichzelf konden kijken. We gaven daar ook uitleg over. Mensen

DE ZONNEGROET YOGA - EEN VOORBEELD VAN EEN OEFENING. De zonnegroet bestaat uit een reeks houdingen in een dynamische flow. Adem en beweging gaan hierbij hand in hand. Het beoefenen van de zonnegroet is een goede manier om te beginnen met yoga. Zo warm je het lichaam op voordat je aan de asana’s, yogahoudingen, begint. De zonnegroet kan ook worden gebruikt als vast ochtendritueel na het opstaan. Als je geen matje hebt, zorg er dan voor dat je in ieder geval iets zachts onder je knieën hebt.

1 Sta rechtop met je handen voor je borst of armen langs het lichaam. Adem

in, reik de armen omhoog. Plaats de handen tegen elkaar en kijk omhoog. 2 Adem uit, buig naar voren. Plaats de handen op de schenen of op de mat. 3 Adem in, kom halverwege omhoog en verleng de ruggengraat. 4 Adem uit, stap beide voeten naar achteren in een hoge plank.

Plaats de knieën op de mat en breng de borst naar de mat. 5 Adem in, strek de tenen weg en lift de borst omhoog naar een cobra

positie. Houd de ellebogen bij het lichaam. 6 Adem uit, duw de heupen omhoog naar een downward facing dog. 7 Blijf vijf ademhalingen in downward facing dog, een omgekeerde V-

houding. De handen staan op schouderbreedte en voeten op heupbreedte. Vingers gespreid en duw weg vanuit de handen. Verleng de rug en duw de heupen omhoog en naar achteren. Het is prima om je knieën te buigen, het gaat erom dat je je rug strekt. 8 Adem uit, buig de knieën en kijk naar voren. Stap of spring de voeten tussen de handen. 9 Adem in, kom halverwege omhoog en verleng de ruggengraat. 10 Adem uit, buig naar voren. 11 Adem in, kom met een rechte rug omhoog naar een staande positie en reik de armen omhoog. 12 Adem uit, breng je armen omlaag langs het lichaam. Of breng je handen voor je borst.

8

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

vertelden dat ze meer voelden en anders naar zichzelf gingen kijken dankzij yoga. Ze gingen zich ook anders gedragen. In de gevangenis heb je maar weinig tools om met jezelf aan de slag te gaan. Yoga en meditatie zijn daarom belangrijke hulpmiddelen. Zelfs de bewaarders raakten overtuigd, terwijl zij in het begin het meest kritisch waren. Ze geloofden niet dat yoga iets was voor hun mannen. Maar na verloop van tijd hoorden we steeds vaker dat die en die rustiger geworden was.' THE BADDEST MAN ON THE PLANET Een mooi voorbeeld van meer balans dankzij yoga en meditatie is het verhaal van kampioen zwaargewicht Mike Tyson. Hij maakte ooit het oor van tegenstander Evander Holyfield vier centimeter korter door er een stuk af te bijten, en stond bekend om zijn korte lontje en zijn wrede karakter. The Baddest Man on the Planet werd hij genoemd. Hij groeide op in het getto van Brooklyn, zijn vader verdween toen hij twee jaar oud was, zijn moeder overleed toen hij 16 was. Daarna raakte hij steeds verder


H OO F DA RT I K E L

van het rechte pad af. Hij zat vast voor verkrachting, het in elkaar slaan van mannen en vrouwen, cocaïnebezit en rijden onder invloed van cocaïne. Nietsontziend sloeg hij erop los. Binnen en buiten de ring. Zijn trainer leerde hem: ‘Overheers tegen elke prijs’ en dat deed Mike. Tegenwoordig is Mike nog steeds een bonk spieren, maar houdt hij ook duiven en is hij een spirituele leider. Hij praat zachtjes en beminnelijk. De duiven brachten rust. Het geloof ook. Mike werd moslim. Zijn grootste geheim: hij leerde zichzelf kennen. Wat hem daarbij hielp: meditatie en yoga. NOOIT ALLEEN DIT OF DAT Tijd voor een beetje ontnuchtering. Het is niet zo dat mediteren en yoga altijd zaligmakend zijn. Soms werkt het niet, maken de omstandigheden het onmogelijk of is de wond te groot. 'In de gevangenis is het vaak onrustig', zegt Karan. 'Terwijl mediteren over ademen en concentratie gaat. Daar heb je een veilige omgeving voor nodig. Maar in je eentje kán het wel. Je moet het wel zelf doen en jezelf kunnen inspireren. Soms

helpt het als je tegen jezelf zegt: accepteer het lawaai en de stoorzenders. Maar wie echt een trauma heeft kan zich vaak niet concentreren en dan lukt mediteren meestal niet.' Yoga of meditatie kunnen ook nooit het enige zijn wat je doet om gezond te wor-

spanningen zijn, als iets je dwarszit, als je piekert: alles gaat ergens zitten in je lijf. Niet voor niets is er een uitdrukking: ‘the body keeps the score’. Het lichaam houdt alles bij. Het vergeet niets. 'In de gevangenis zijn mensen vrijwel continu in een staat van hoge paraat-

Als er in je hoofd iets rommelt, merk je het in je lichaam den of te blijven – zowel geestelijk als lichamelijk. Het moet altijd onderdeel zijn van een geheel. 'Mediteren lukt niet als je honger hebt. Zowel voeding, als lifestyle en meditatie zijn belangrijk. Zonder het een kan het ander niet goed gaan. Die drie noem ik de pijlers van holistisch denken.' Het werkt daarom niet om maar op één vlak van de gehele mens te werken. Je kunt niet alleen je ziel of alleen je lichaam genezen. Als er in je hoofd iets rommelt, merk je het in je lichaam. Als er

heid', zegt Carolien. 'Ze zijn altijd klaar om te vechten of te vluchten. Dat is heel vermoeiend en geeft stress. In je lichaam heb je twee zenuwstelsels. Het sympatische en het parasympatische. Het eerste hoort bij actie, het tweede begint te werken als je in rust bent. Door middel van yoga, houdingen en je ademhaling kun je sturen en in die RE AG E D IT A R E N O P tweede toestand komen. Dat is R T IK E L? weldadig. Rust geeft positieve SCHR IJF O N S! gedachten.’ ■

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

9


G E LOO F

RICHTINGAANWIJZER OP WEG NAAR GELUK Er bestaat een boek waarin het geheim van een gelukkig leven verborgen ligt. Maar het is een boek in code. Je doet er lang over om te begrijpen wat er eigenlijk bedoeld wordt. En daarna moet je er ook nog eens werk van maken: luisteren naar je hart,

10

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

gehoorzaam zijn aan wat je daarin hoort en erbij blijven zonder smoesjes. Dit boek

heet: de Regel van Benedictus en het is in 450 na Christus geschreven voor monniken. Die zaten ook in een cel, dus dat schept alvast een band. Dit boek werd onlangs samengevat in 141 tweets. Hier zijn er zeven; eentje voor elke dag van de komende week.


G E LOO F

**************************************** MAANDAG Luister naar wat je hoort in je hart. Er wordt tot je gesproken. Doe wat je hoort en ontwaak. Wijk niet af van wat je leert. De eerste opdracht in het boek: luister naar je hart. Om te horen wat je hart jou te zeggen heeft, moet je het stil maken. Neem er even de tijd voor. Zelfs als het altijd herrie is om je heen, kun je het nog stil maken in gedachten. Maak vervolgens contact met je hart, ga na of je iets hoort. Let hierbij goed op, want ‘de stem van je hart’ is heel iets anders dan ‘de stem van je hoofd’. Vaak hoor je in de stilte de dingen die je diep van binnen wel wist. Luister daarnaar zonder oordeel, grijp jezelf in je nekvel en doe wat je hoort. **************************************** DINSDAG Verbind je met anderen en blijf waar je bent. Word met Gods hulp sterk. Wees oprecht. Zwerf niet en wees niet week. Jezelf verbinden met anderen en blijven waar je bent? Je zult zeggen: ‘Ik heb geen keus, ik kan geen kant op’. Benedictus zou zeggen: ‘Je hebt wel degelijk een keus.’ Het maakt namelijk uit hoe je ergens bent, vindt hij. Het gaat dan ook hier weer over jouw innerlijk. Wil je in je hart eigenlijk liever ergens anders zijn? Stop daarmee, zegt hij, dat is ‘zwerven’. Hij is de man van de stabilitas, van het ‘op je plaats blijven’. Dus sluit vrede met je gevangenschap, met de plek waar je bent. Verzet je niet. Verdraag deze tijd zonder mopperen. Het zal je sterk maken, op een nieuwe manier. **************************************** WOENSDAG Eer God boven alles. Wees goed voor anderen en zuinig op jezelf. Spreek de waarheid. Wees geduldig. Heb lief.

Als je een ander leven wilt, moet je beginnen met dingen anders te gaan dóen

**************************************** DONDERDAG Wees matig in alles wat menselijk is, beheers je. Zeg geen slechte dingen. Bid. Doe niet wat jij wil, maar wat God van je verlangt. Als je een ander leven wilt, moet je beginnen met dingen anders te gaan dóen. Benedictus zegt: begin dan eerst maar eens met de gewone menselijke dingen. Pas die letterlijk aan. Dus even heel simpel: eten is prima, maar zorg dat het geen vreten wordt. Drink, maar zuip niet. Wees gerust eens boos, maar verlies jezelf niet in je woede. Slaap, maar wees niet lui. Enzovoort. Alles met mate dus, en waarom? Omdat je dan je leven in de hand houdt.

************************************* ZONDAG Lees en beluister de dingen die goed voor je zijn. Laat al het andere los.

**************************************** VRIJDAG Hou van je vijanden; wens hun het goede en bid voor hen. Heb je ruzie, maak het goed voor zonsondergang. Het kan heel makkelijk zijn om een vijand te haten. Misschien heb je zelf een vijand en vind je dat je goede redenen hebt voor die haat. Maar je mag beseffen dat haat iets is van het verstand. ‘Hij heeft mij kwaad gedaan, dus ik haat hem.’ Dat soort argumenten. Met de liefde heeft dit niets te maken. De uitnodiging is hier: ga weg van de oorlog, het gevecht, de vijandschap, de verdeeldheid. Je hoeft geen vrienden te worden met je vijanden, maar van hem of haar houden is mogelijk als je bedenkt dat die ander ook maar een mens is zoals jij. ****************************************

Als je niet meer weet wat je moet in het leven, kun je altijd nog God eren. Daarvoor hoef je niet de hele dag op je knieën te zitten. Je eert God ook als je goed bent voor anderen, en als je op een verstandige manier met je eigen lijf en leven omgaat. De waarheid is hierbij onmisbaar. Want zonder waarheid kan iets niet goed zijn.

dan je leven. Dat kan niet van de ene op de andere dag, maar wat wel kan is: besluiten de dingen anders te gaan doen. Dat besluit kun je elk moment nemen, ook nu terwijl je dit leest. Als je dat wilt – veranderen – spreek dan hardop uit wat er mis ging tot nu toe. Zoek iemand op waarbij dit veilig kan, een geestelijk verzorger misschien. Of iemand anders die je vertrouwt. Benedictus is hier heel ruimhartig in. Elk mens krijgt meerdere kansen om met een schone lei opnieuw te beginnen.

ZATERDAG Hoe wil je voor God staan na je dood? Wat voor leven wil je hem kunnen laten zien? Denk daarover na. Spreek uit wat je verkeerd gedaan hebt en beter je leven. Benedictus zegt: als het nodig is, verander

Dit advies tenslotte, is bedoeld als hulpmiddel, als een soort gereedschap. Want al die adviezen zijn wel mooi en wijs, maar ja, waar moet je beginnen? Hoe doe je dat, liefhebben, matig zijn, je leven veranderen et cetera? Als je je dat afvraagt, is het een geruststellend idee dat mensen deze dingen altijd al moeilijk gevonden hebben, in alle tijden. Maar het simpele antwoord van Benedictus is: lees en luister en kijk alleen nog naar wat goed is voor jou. Geef geen aandacht aan de andere dingen. En of iets werkelijk góed is voor jou, dat weet jij zelf alleen. En je kunt dit weten door te luisteren naar die stem in je hart, waarover het in het eerste advies ging. Leg je oor te luisteren; probeer die zachte stem te horen in het lawaai. Dat is de stem van jouw ziel. En die heeft altijd gelijk. ■ In het project #BenedictRules is de Regel van Benedictus vertaald in 141 tweets. Elke dag wordt er eentje online gezet, om acht uur 's morgens (Nederlandse tijd). Het project is een initiatief van Maria van Mierlo. Zij is auteur, spreker en begeleidt retraites.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

11


INTERVIEW

EEN IOS-MEDEWERKER VERTELT

‘ W E KUNNEN ALTIJD UITLEGGEN WAAROM WE EEN BESLISSING NEMEN’ Bijna iedereen die in een buitenlandse cel zit wil het laatste deel van zijn straf uitzitten in Nederland. Dat kan en mag ook volgens de wet – mits je aan een aantal voorwaarden voldoet. In de praktijk blijkt de procedure vaak lang te duren. Waarom eigenlijk? En wat kun je doen om het tempo erin te houden? TEKST:

Marjolein van Rotterdam

HOE ZIT HET OOK ALWEER? Wie strafoverdracht wenst, dus het laatste deel van zijn straf in Nederland wil uitzitten, kan een beroep doen op de WETS (de wet die de overdracht voor de EU-lidstaten regelt), of op de WOTS (de wet die het voor de andere landen regelt). Let op: de WOTS geldt pas voor een niet-Europees land als er een verdrag is met dat land. Beide wetten regelen de overdracht tussen twee landen. Voor allebei geldt dat er voorwaarden zijn waar je aan moet voldoen voor je naar Nederland kan om je strafrestant uit te zitten. In de infobladen van het ministerie staat alles precies omschreven. Mogelijk heb je dit informatieblad al ontvangen na aanhouding. Maar vraag anders je contactpersoon die op te zoeken of op te vragen bij de Nederlandse ambassade. Het WOTS infoblad: www.dji.nl/documenten/publicaties/2013/05/06/wotsinfoblad-procedure-voor-nederlandse-gevangenen-in-het-buitenland Het WETS infoblad: www.dji.nl/documenten/publicaties/2020/04/23/wetsinfoblad-voor-nederlandse-gevangenen-in-de-eu Telefonische hulplijn: Behalve de infobladen is er ook de WETS en WOTS Informatielijn. Die is geopend maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur (Nederlandse tijd). Vanuit Nederland bel je 08807 25 963. Vanuit het buitenland 00 31 8807 25 963.

Comeback ging het vragen bij de bron: IOS, de afdeling Internationale Overdracht Strafvonnissen, die de wet uitvoert. Senior medewerker Oscar werkt al zo’n tien jaar bij IOS, en wil graag uitleggen hoe zijn afdeling te werk gaat. 'Mooi als gedetineerden begrijpen hoe het aan deze kant van de zaak in elkaar steekt', zegt hij. Volgens Oscar zingen er in elke gevangenis verhalen rond over strafoverdracht. 'Verhalen die vaak niet kloppen. Veel mensen denken bijvoorbeeld dat het aan ons ligt als hun overplaatsing naar Nederland lang duurt. Wat ze niet weten is dat er een heleboel schakels zijn. Als er eentje hapert, hapert alles. En wat mensen ook nog wel eens verge-

12

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

ten: het gaat om een verzoek van een ander land. We zijn de dienst van het ministerie die voor Nederland het verdrag uitvoert met het andere land. We beantwoorden vragen van gedetineerden. De gedetineerde kan slechts zijn wens tot strafoverdracht kenbaar maken. Daarna is de beslissing over de strafoverdracht aan de twee staten. Strafoverdracht is een gunst, geen recht, en kan dus ook niet door de gedetineerde afgedwongen worden.' HEEN EN WEER IOS is een relatief kleine afdeling van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie van Justitie. Er werken ongeveer 13 mensen, een redelijk klein team. 'We krijgen zo’n 500 aanvragen voor strafover-

dracht per jaar binnen', zegt Oscar. 'Al die verzoeken worden bekeken volgens een vaste procedure. Bij de eerste beoordeling kijken we of iemand aan de vereisten voldoet: dat is een heel rijtje voorwaarden. Je moet binding hebben met Nederland bijvoorbeeld, en voldoende strafrestant om resocialisatie mogelijk te maken. Het doel van de WETS en WOTS is een betere voorbereiding op je leven na de cel en dat lukt niet in korte tijd. De dossiers die door de eerste check komen gaan naar het gerechtshof. Dat beoordeelt de juridische kant van de zaak. Het oordeel komt weer terug bij ons ter beoordeling. Is het allemaal in orde dan stemmen we in met de overdracht, en vragen we het land waar iemand vastzit het vervoer te regelen. Er zijn meerdere bottlenecks die de boel kunnen ophouden. De twee dingen die ik noemde uit de procedure, dus strafrestant en binding, kunnen ingewikkeld zijn. Soms zijn er onduidelijkheden. Of ontbreekt er iets als het certificaat binnenkomt. Dit certificaat bevat de informatie die nodig is om een verzoek tot strafoverdracht te beoordelen; onder meer informatie over de veroordeelde persoon, het strafbare feit waarvoor de straf is opgelegd en over de aard en de hoogte van de straf. Bij WOTS-zaken wordt er niet gewerkt met een dergelijk standaardmodel. Het gebeurt best vaak dat er meerdere kleine elementen zijn waar verduidelijking op nodig is.' Wat Oscar wil benadrukken: een dossier ligt nooit te verstoffen in een bureaulade. Soms gaan de stukken vaker heen en weer tussen de twee landen. 'En wat ook wel vergeten wordt: de voorfase kost (veel) tijd. Mensen rekenen die niet mee. Ze tellen vanaf het moment dat ze veroordeeld zijn. Het werkt anders. De regel is dat de drie maanden beginnen te lopen vanaf het moment dat IOS de brief met het certificaat op zijn bureau heeft. Het opstellen van een certificaat is het meeste werk en duurt het langste. De stukken moeten worden verza-


INTERVIEW

meld, en vervolgens vertaald worden. Het kan maanden duren voor een certificaat klaar is. Soms moeten we meerdere keren aan de bel trekken voor we een antwoord of certificaat krijgen. Het is vaak niet duidelijk waarom. We kunnen landen niet ter verantwoording roepen.' Niet alle landen reageren hetzelfde. Het scheelt in welk land je vastzit. 'Buiten Europa duurt het meestal langer dan binnen Europa. WOTS-landen mogen een verzoek weigeren. Maar ook binnen Europa kost het tijd. Soms gaat er in Duitsland wel een half jaar tot een jaar overheen voordat iemand over zijn overbrenging gehoord is bij een rechtbank en het certificaat uiteindelijk is verzonden. Je zou zeggen dat landen belang hebben bij een snelle overdracht. Maar ze kunnen ook redenen hebben om niet mee te werken', zegt Oscar. 'Vergelding bijvoorbeeld. Een land kan zeggen: deze meneer blijft nog maar even hier. In het strafrecht gaat het om vergelding, preventie en resocialisatie. Vanwege de resocialisatie hebben we de WETS en WOTS: je wordt veel beter voorbereid op je toekomst in je eigen land. Maar die andere pijlers zijn er ook nog. Tot slot een lichtpuntje: doordat de WETS en de WOTS er al een aantal jaren zijn, neemt de snelheid van landen toe. En die van rechtbanken ook.' ALLEEN NOG EVEN HET VERVOER Stel, iemands papieren zijn in orde, hij voldoet aan alle voorwaarden. De feitelijke overdracht hoeft alleen nog maar even uitgevoerd te worden. Waarom duurt het dan soms toch nog lang? 'Heel vaak ligt dat aan de ingewikkeldheid van het regelen van het vervoer. Dat lijkt waarschijnlijk het simpelste, maar het tegendeel is waar. Het is een energievretend proces om alles op een bepaalde datum op elkaar afgestemd te hebben. We streven ernaar het vervoer binnen een maand geregeld te hebben. In die maand moet er van alles gebeuren. Vervoer vanuit de buitenlandse gevangenis naar de luchthaven of de grens. Dat kan nog best ingewikkeld zijn. Gedetineerden die vanuit Oostenrijk komen, gaan met een bus naar de Duitse grens. Dan van deelstaat naar deelstaat naar deelstaat, tot aan de grensovergang Gennep-Goch. Soms moeten ze van PI naar PI naar PI.' 'Staat iemand aan de grens of op Schiphol, dan moet de Koninklijke Marechaussee klaarstaan om de gedetineerde op te

vangen en moet er een busje zijn geregeld om hem naar de PI te rijden. En natuurlijk moet er een inrichting zijn gevonden waar iemand heen kan. Ik begrijp dat de gedetineerden er wel eens gek van worden. Een gedetineerde die het wachten zat was zei: ‘Dan rij ik wel zelf met de auto!’ Dat kan natuurlijk niet, maar ik begreep hem wel. Het vraagt veel afstemming en dat is soms frustrerend werk. Soms heeft het buitenland het niet voor elkaar op een gekozen datum. Moet je weer opnieuw beginnen. Daarom doen we aan de infolijn ook geen uitspraak over de datum, of over de PI waar iemand heen gaat. We noemen alleen de week als we zeker weten dat het gaat lukken.'

lijn. Binnen alle redelijkheid mag iedereen (d.w.z.: gedetineerde, advocaten en de aangewezen contactpersonen) hier vragen stellen. Boosheid helpt daarbij niet. Als iets 26 maanden duurt is het begrijpelijk dat je boos bent als er maar geen certificaat komt, of als er bijvoorbeeld een weigering komt omdat er geen binding is. Maar de hulplijn is niet de plek om in discussie te gaan. Wij doen dit niet voor onszelf. We proberen altijd zo snel en goed mogelijk te werken. Iedereen hier weet: dit is werk wat ertoe doet.' 'Tot slot nog even iets over hoe we werken. Het is bij ons een goede gewoonte

‘ Gedetineerden tellen vanaf het moment dat ze veroordeeld zijn. Het werkt anders.’ VIER OGEN In Nederland is de strafoverdracht goed geregeld – ook wanneer je het vergelijkt met andere landen. 'Nederland rekent bijvoorbeeld geen kosten voor het vervoer. Wij betalen de tickets. Bovendien is er veel gespecialiseerde kennis en hebben mensen altijd het recht een Kort Geding te starten om te toetsen of wij ons werk goed gedaan hebben. Op 1 of 2 zaken na, bleken we de procedure juist te hebben uitgevoerd. We zorgen er ook altijd voor dat we kunnen uitleggen welke beslissingen we nemen. Dat doen we ook aan de telefonische hulp-

dat we bij toerbeurt aan dossiers werken. Er zijn altijd tenminste vier ogen die naar de stukken kijken. Je voorkomt zo dat één persoon verantwoordelijk is en dat het dossier kan blijven liggen. Voor ieder verzoek tot strafoverdracht wordt een brief opgemaakt, een formeel stuk dat wordt ingeboekt. Daar wordt altijd een rappel opgezet. Dus een belletje wanneer er antwoord moet zijn. Als het antwoord binnenkomt gaat iemand anders met dit dossier verder. Zo voorkom je dat dossiers zoekraken en krijgt iedereen dezelfde behandeling.' ■

WAT JE ZELF KUNT DOEN Iedereen die graag terug wil naar Nederland popelt om zelf iets te doen. Alles, als het maar snel gaat. Helaas is er weinig mogelijk. Wees er dus op voorbereid: je eigen invloed is beperkt. Je kunt je wens voor strafoverdracht kenbaar maken, maar daarna is de procedure een zaak tussen twee landen. Maar helemaal niets doen hoeft nu ook weer niet. Je kunt in de PI navraag doen naar de stand van zaken. Je kunt een beetje drukken, of je advocaat in het land waar je bent veroordeeld vragen navraag te doen bij de instantie. Hij of zij kent soms beter de weg. Ook kunnen Lawyers across Borders en Dutch&Detained soms een vinger aan de pols houden voor de gedetineerden. Zij kunnen proberen contact te zoeken met de lokale advocaat of de lokale autoriteiten over het versturen van het certificaat. Het IOS handelt formeel. Het kan de landen niet onder druk zetten. Ze gaan dus niet elke dag bellen als ze een brief hebben gestuurd. Tenslotte is het aan het land om te bepalen of ze meewerken aan een overdracht. Als een land dat bewust traag doet, dan mag dat.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

13


AC H T E R G R O N D

reportage over maken en dat heb ik ook gedaan. Een paar maanden lang kwam ik geregeld op bezoek. Daarna wilde ik niet meer weg. Ik had mijn hart verloren aan de gedetineerden. Wat ik prettig vond is dat ik er mezelf kon zijn en niets hoefde op te houden. Toen stelde ik voor een korte schrijfcursus te geven. Intussen zijn we vier jaar verder en begeleid ik nog steeds schrijfgroepen.’

EEN BRIEF SCHRIJVEN, HOE DOE JE DAT?

‘ E EN BRIEF IS EEN RAAM NAAR BUITEN’ De een doet schrijfworkshops met groepjes gedetineerden, de ander was cipier en hielp de gedetineerden met hun brieven. Christine Otten en Ester Naomi Perquin hebben iets met de gevangenis, én met schrijven. Aan Comeback leggen ze uit waarom brieven schrijven leuk en behulpzaam is, en ook niet onbelangrijk: hoe je dat doet.

C

TEKST:

Marjolein van Rotterdam FOTO'S: Tessa Posthuma de Boer & Laura Cnossen

hristine Otten (57) is schrijver, Ester Naomi Perquin (41) dichter. Geen beroepen waarbij je normaal gesproken snel in de gevangenis komt. Toch kwamen zij er allebei terecht. Ester omdat ze op haar 21ste voor een baan als cipier koos. Ze wilde de Schrijversvakschool doen en om die opleiding te kunnen betalen moest er brood op de plank. In het oude Huis van Bewaring de Noordsingel in Rotterdam kon ze aan de slag en zou dat vijf jaar doen – later zou ze ook op andere manieren werken voor het gevangeniswezen. ‘Het voordeel van werken in de gevangenis', zegt ze, 'is dat je veel tijd hebt. Een deel van mijn dag in de Noordsingel bestond uit heen en weer benen door een gang, wachten op een belletje, toezicht houden, en rondes maken. Je leert ook beter kijken in de gevangenis. Je ziet

14

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

dat de betekenis en gevolgen van iets heel kleins heel groot kunnen zijn - een telefoontje dat niet komt, een blik, een gebaar in het voorbijgaan. Schrijvers moeten, net als bewaarders, in staat zijn om te voelen wat de werkelijke lading is van een op het oog onbeduidend voorval.’ Een jaar of tien nadat Ester de laatste keer haar cipierssleutelbos inleverde, toog Christine Otten naar de gevangenis in Heerhugowaard. 'Omdat we er de Gevangenismonologen hadden gespeeld, een theaterstuk gebaseerd op verhalen van gedetineerden, kreeg ik er een rondleiding. Fascinerend! Heerhugowaard stond bekend als een vooruitstrevende gevangenis. Er was een afdeling van langgestraften zonder personeel, een kas waar groenten werden gekweekt, de gedetineerden kookten zelf, en er was een mooie binnentuin die door de gedetineerden werd onderhouden. Meteen wilde ik er een

WAT JE WILT OVERBRENGEN De gedetineerden die vroegen of Ester hun brieven wilde lezen waren vaak onzeker. ‘Kan ik dit wel schrijven, ik weet eigenlijk niks, ik kan helemaal niks op papier. Zulke ideeën werpen barrières op waar ze overheen moesten, want ze wilden zo graag. Of ze moesten wel. De brieven waren vaak heel persoonlijk. Ze gingen over grote emoties, over liefde, eenzaamheid, rouw, spijt. En over dromen. Dat zijn geen gemakkelijke onderwerpen als je voor het eerst aan een brief begint. De meest gestelde vraag was: is dit goed zo? En met goed werd dan bedoeld: gaat het werken, breng ik mijn boodschap over?’ ‘Mijn tegenvraag was vaak: wat wil je overbrengen? Want dáár gaat het om. Als je wil laten weten dat het goed met je gaat schrijf dan op waar dat uit blijkt. ‘Het gaat goed’ is natuurlijk een prima zin. Duidelijk en helder. Maar het wordt pas echt invoelbaar wanneer je schrijft: ‘Ik ben iedere ochtend op tijd wakker, drink koffie en doe honderdzeventig sit-ups.’ Ik noem maar iets: laat zien wat je bedoelt, vertel over je routines en gewoonten, vertel over je uitzicht, over je bezigheden, je gedachten. Al

Ester Naomi Perquin: ‘Wat wil je overbrengen? Dáár gaat het om’


AC H T E R G R O N D

Christine Otten: ‘Bedenk ook dat het bijzonder is wat je meemaakt’ die dingen bij elkaar vertellen beter hoe het met je gaat dan de zin ‘het gaat goed’; je toont dan wat ‘goed’ voor jou betekent, hoe dat er uitziet.’ ‘Verplaats je ook in de ander’, zegt Christine Otten. ‘Herhaaldelijk schrijven dat je iemand vreselijk mist, kán overkomen als een verwijt. De ontvanger kan gaan denken dat hij of zij tekortschiet. Zeker met kinderen werkt het zo. Kinderen voelen zich snel verantwoordelijk. Ze denken dat het aan hen ligt als jij je ongelukkig voelt. Vraag daarom ook altijd hoe het gaat met degene die je schrijft en probeer brieven te schrijven die fijn zijn om te lezen. Dat laatste kun je leren. Lees om te beginnen zoveel mogelijk – als het lukt om boeken te krijgen. Schrijvers en gedetineerden zijn bezig met hetzelfde. We denken over de grote vragen des levens. Wie wil ik zijn? Hoe moet ik leven? Allebei zijn ze vaak ook een beetje tegendraads. Misschien heb ik het daarom wel zo naar mijn zin in de gevangenis. Misdadigers en schrijvers verschillen in wezen niet zo veel, waarmee ik niet wil zeggen dat alle gedetineerden misdadigers zijn.’ JE ZIT OP GOUD Wie tenniskampioen wil worden moet veel tennissen. Om beter in iets te worden moet je trainen. Bij schrijven is dat niet anders. Natuurlijk is dat moeilijk als je in de cel in Thailand moeite hebt om te overleven. 'Toch begint goed schrijven met discipline', zegt Christine Otten. 'Ik ben nóóit in de stemming om te schrijven. Als ik niets zou doen op alle momenten dat ik moe was, dacht dat ik niks kon, of gewoon geen zin had, lag ik

nu nóg in bed en was er geen letter op papier. Dwing jezelf in actie te komen. Bedenk dat schrijven je kan helpen.’ 'Bedenk ook dat het bijzonder is wat je meemaakt. Wat voor jou gewoon is geworden is dat voor bijna niemand anders. Je zit dus op goud! Ook voor je familieleden is het vaak onvoorstelbaar wat jij meemaakt. Het is heel raar allemaal. Stel dat jij moet betalen om te mogen zitten, of dat je met zijn dertigen op een gang slaapt: dat maakt geen Nederlander mee. Die verzint dat ook gewoon niet. Schrijf dus over alles, maar maak er geen klaagzang van. Dat jij het ellendig hebt hoef je niet in elke zin te zeggen.' ‘Je kunt over alles schrijven', zegt Ester Naomi Perquin. 'Maar er zijn dingen die je beter niet kunt opsturen. Het kan helpen drie kantjes vol te schrijven over het gore eten. Of over de sfeer die dreigend is. Soms kun je die gevoelens ook delen, zeker met mensen die dicht bij je staan. Maar een brief is geen dagboek of therapie; bij een brief is er een lezer die meeleeft, maar vaak niets kan doen. Ouders die een lange, depressieve brief ontvangen of partners die hele verhalen krijgen over hoe slecht de advocaat de zaak aanpakt, kunnen daar niet altijd iets mee. Dus zelfs al is zo’n relaas eerlijk en waar; er is iemand die in andere omstandigheden zit en dat te lezen krijgt, iemand die net als jij behoefte heeft aan hoop. In zulke gevallen kun je er dus voor kiezen om een beetje evenwicht te bewaren: vertel vooral eerlijk hoe je je voelt, maar vertel

ook hoe je jezelf op de been weet te houden. Vertel waar je ’s nachts van wakker ligt maar ook welke herinnering je koestert.’ HOE EEN HUIS KLINKT Wie schrijft wordt sowieso beloond, vinden Ester en Christine. 'Bijna iedereen die heeft meegedaan aan een schrijfgroep is opgebloeid', zegt Christine. ‘Veel mensen komen binnen met een slecht zelfbeeld dat steeds weer is bevestigd. Maar dan gaan ze schrijven en blijkt dat ze echt iets kunnen.’ ‘Een brief is een deur’, zegt Ester. ‘Of op zijn minst een raam. Je kunt erdoor naar buiten kijken – schrijf een brief aan een geliefde en je ziet die geliefde voor je, je herinnert je een wereld waar je toe behoorde, je weet weer hoe een huis klinkt, hoe het daar ruikt. En omgekeerd biedt een brief, voor de ontvanger, zicht op iets wat je op een andere manier eigenlijk niet kunt tonen. Ook letterlijk: er zijn maar weinig manieren om in contact te komen of blijven met de mensen buiten. Een telefoongesprek is een momentopname en vindt vaak plaats onder tijdsdruk of terwijl er anderen bij staan. Brieven bewegen voorbij een moment – je kunt nadenken, schrijven, herschrijven, schrappen en aanpassen. Je kunt als ontvanger een brief voelen en vasthouden, bewaren en herlezen – en misschien valt je daarbij steeds iets anders op.’ ■

OEFENINGEN VOOR MEER PLEZIER IN HET SCHRIJVEN  Gebruik al je zintuigen. Probeer eens een gebeurtenis te beschrijven waarin óf alle zintuigen voorkomen of juist maar één.  Schrijf elke dag een half uur. Het maakt niet uit waarover. Schrijf over iets wat is gebeurd, alles kan een inspiratie zijn. H oud een dagboek bij.  Probeer wat je te pakken kan krijgen aan literatuur te lezen en noteer wat je hier uithaalt.  Bedenk een eerste zin voor een detective, een horrorstory, een liefdesverhaal, en een verhaal waarin jij zelf de hoofdrol speelt.  Schrijf een (verzonnen) dialoog, een gesprek tussen twee mensen. M aak een haiku, een gedicht van drie regels met een vaste hoeveelheid lettergrepen: 5-7-5. Een voorbeeld: Kleine huisjesslak / ook jij beklimt de Fuiji / maar langzaam, langzaam (door: Issa)  Schrijf een kort verhaal vanuit het perspectief van iemand die heel anders is dan jijzelf. Een kind, een vrouw/man, een ouder iemand. P robeer iets moeilijks onder woorden te brengen. Je grootste angst. Het verdriet dat je elke dag voelt. Dat wat je het ergste mist.  Maak lijsten van dingen die je kan gebruiken in verhalen. De mooiste ontmoetingen in je leven, geuren, muziekfragmenten die herinneringen oproepen.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

15


NIEUWS BUITENLAND

COVID-19 vaccin

De vele doden worden verbrand in India

Familieleden rouwen in Brazilië

CORONANIEUWS WERELDWIJD Half april is de drie miljoenste dode een feit. Dagelijks sterven meer dan tienduizend mensen aan de gevolgen van het coronavirus. Tegelijk gloort er hoop, met dank aan de vaccins die nu in snel tempo goedgekeurd worden. Veel mensen zien het als licht aan het einde van de tunnel. Hoewel er ook veel tussen hoop en vrees heen en weer schieten. Doordat steeds meer mensen gevaccineerd zijn schiet het optimisme soms omhoog, om even later weer te kelderen na een blik op de cijfers. In de meeste landen zijn er versoepelingen en dan weer aanscherpingen. Soms snel na elkaar. Zorgelijk is dat er steeds nieuwe varianten blijven komen. De verschillen tussen de landen zijn nog steeds groot. Sommige landen springen eruit. Brazilië en India in negatieve zin, Israël in positieve. De Israëlische regering blijkt het op een akkoordje te hebben gegooid met vaccinproducent Pfizer: het land diende als een soort proeftuin. Het vaccin was nog niet volledig getest toen Israël al begon te prikken. Daardoor werd het land een koploper en konden zelfs de nachtclubs weer open en waren er vanaf begin mei volle voetbalstadions toegestaan - toeschouwers moesten wel gevaccineerd zijn, schrijft Het Parool. BRAZILIË Zowel Brazilië als India hebben een lei-

16

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

der die corona niet echt serieus neemt, ook al stijgen de sterftecijfers naar recordhoogtes en zijn de cijfers waarschijnlijk niet eens compleet. Het Belgische tijdschrift Knack interviewde een Braziliaanse virologe. Meer dan 2.000 Braziliaanse kinderen waren op dat moment overleden aan het coronavirus. Je ziet ze niet terug in de officiële cijfers, vertelde ze, omdat COVID-19 bij veel kinderen niet officieel is vastgesteld. Meestal wordt als doodsoorzaak een vage omschrijving gegeven, zoals ‘acute luchtweginfectie’. Maar de oversterfte wijst duidelijk op corona: normaal worden in Brazilië jaarlijks zo’n 15.000 kinderen in het ziekenhuis opgenomen met luchtweginfecties, vorig jaar waren het er meer dan 62.000. INDIA In India werd nog maar enkele maanden geleden gesproken over ‘het wonder’. De eerste coronagolf kwam en ging, maar het gevreesde scenario, de ineenstorting van India’s uitgeputte zorgsysteem, bleef uit. Dat is nu niet meer zo, schrijft NRC. In India is het ene na het andere dieptepunt te melden. Mensen sterven voor de deur van het ziekenhuis. Anderen leuren met doodzieke familieleden langs ziekenhuizen. De ziekenhuizen hebben van alles te kort en smeken om zuurstof. Sommige plaatsen noodkreten op Twitter. Op één dag zijn het er alleen in Delhi al een stuk of vijf, waaronder

een kinderziekenhuis met 25 pasgeboren baby’s op de intensive care. Elke dag zijn er nieuwe trieste records. In de eerste week van mei: meer dan 400.000 nieuwe besmettingen per dag, en bijna 4.000 doden. VACCINS De grote vraag is: zijn de vaccins op tijd en lukt het ze over de hele wereld te verspreiden zodat het virus echt kan uitdoven? De rijke kant van de wereld die het leeuwendeel van de vaccins heeft opgekocht, beseft steeds vaker dat het niet volstaat om alleen de eigen bevolking in te enten, wil je het virus uitroeien. Daarom steunen o.a. de VS het plan de patenten op coronavaccins tijdelijk op te heffen. Als de patenten vervallen, kunnen de vaccins overal ter wereld worden gefabriceerd. Ook in armere landen, die daardoor niet meer achteraan in de rij hoeven aan te sluiten. In veel landen in Afrika, Azië en het Midden-Oosten is nog maar 1 of 2 procent van de bevolking geprikt. Vervallen de patenten, dan kan het aanbod omhoog en de prijs omlaag. Artsen zonder Grenzen spreekt daarom van een ‘monumentaal besluit’, schrijft NRC. Directeur Tedros van de Wereldgezondheidsorganisatie gebruikt het woord historisch. Toch zijn er ook twijfels. Om het vaccin te kunnen produceren is meer nodig dan een patent. Er moeten fabrieken zijn en technische kennis om de vaccins te kunnen maken en te testen, én er moeten


NIEUWS BUITENLAND

genoeg grondstoffen zijn. Hier kan lang overheen gaan, vooral als iedereen achter dezelfde schaarse middelen aanzit. De praktijk is dat het weinig opschiet met het vaccineren in arme landen. Cijfers van de WHO (begin mei): met de 36,5 miljoen doses die Afrika heeft, kan van de meer dan 1,3 miljard inwoners nog geen 3 procent een prik krijgen. En dan is er vaak ook nog een tweede prik nodig. De levering ligt begin mei ook nog eens praktisch stil door de coronacrisis in India, waar AstraZeneca-vaccins worden geproduceerd. India doneerde ook rechtstreeks vaccins aan Afrika, totdat de crisis in eigen land uitbrak. RUMOER Intussen ontstaat in westerse landen rumoer over een mogelijke bijwerking van verschillende vaccins. Het gaat om een soort trombose die o.a. kan zorgen voor een hersenbloeding. In een heel klein aantal van de mensen die zijn ingeënt met het vaccin van AstraZeneca of Janssen komt die voor. In de VS bijvoorbeeld zes vrouwen, van wie er 1 overleed. Het risico dat corona met zich meebrengt is groter, zeggen veel artsen. Toch stoppen in maart Denemarken, IJsland, Noorwegen en Italië tot nader order met vaccineren met AstraZeneca en stelt Johnson & Johnson, het moederbedrijf van coronavaccinproducent Janssen, de uitrol van dat vaccin in Europa uit. LONG COVID Sommige mensen die corona hebben gehad, houden extreem lang klachten. Naar deze long COVID wordt steeds meer onderzoek gedaan. Volgens de Volkskrant heeft ongeveer een op honderd mensen die corona hebben gehad er last van. ‘Deze mensen klagen vooral over enorme vermoeidheid na beperkte inspanning’, vertelt een arts die wat gevallen beschreef in een medisch tijdschrift. En dat is niet het enige. De patiënten hebben ook last van geheugenstoornissen, concentratiegebrek, en een soort mist in het hoofd. Ze vragen zich af wat er met hun hersenen gebeurd is. Volgens een oud-huisarts die de krant sprak doet het denken aan Q-koorts, waarbij ook een klein deel van de getroffenen langdurig ziek bleef: ‘Voorheen gezonde en fitte mensen werden een schim van zichzelf.’ Anderen zien overeenkomsten tussen long COVID en ME: met name de inspannings-intolerantie, maar ook de brain fog, pijn, bekaf zijn.

President Joe Biden

BIDEN VERRE VAN SLAPERIG Zijn tegenstander Donald Trump noemde hem Sleepy Joe. Maar slaperig is de huidige president van de VS bepaald niet. In de eerste honderd dagen van zijn presidentschap heeft hij zich ontpopt tot een energieke en radicale leider van de Verenigde Staten. Hoezo, ‘Sleepy Joe'?, schrijft de Volkskrant. Biden loodste een economisch herstelpakket van 1,9 biljoen (1.900 miljard) dollar door het Congres, het American Rescue Plan. Hij zorgde ervoor dat in zijn eerste 100 dagen 200 miljoen Amerikanen waren ingeënt tegen corona; hij lanceerde een ‘Plan voor Amerikaanse gezinnen’, een pakket maatregelen op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg van 1,8 biljoen dollar, een plan voor de infrastructuur, én plannen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Al op zijn eerste regeerdag liet hij de VS weer aansluiten bij het klimaatakkoord van Parijs, waar zijn voorganger Donald Trump uit was gestapt. Een ander Trump-symbool, de bouw van een muur langs de zuidgrens, zette hij stop. Dat zal hij ook doen met de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen in Afghanistan. Op 11 september 2021, twintig jaar na de aanslagen op New York en Washington, zullen de laatste Amerikaanse militairen uit Afghanistan vertrokken zijn. Een moeilijk onderwerp, dat van de vluchtelingen, mocht vicepresident Kamala Harris aanpakken. Ook zij maakte bekend dat de Amerikaanse regering de portemonnee zal trekken. Er komt extra economische hulp ter waarde van 310 miljoen dollar voor Guatemala en andere Centraal-Amerikaanse landen. Daarmee hoopt de Amerikaanse regering een dam op te werpen tegen de stroom migranten, aldus de krant.

HELIKOPTER VLIEGT BOVEN MARS Alsof we weer aan het begin van het ruimtevaarttijdperk zitten en de eerste man de eerste voetstap op de maan zet. Als de onbemande ruimtevlucht naar Mars in februari veilig geland is, gaat er bij NASA een luid gejuich op. Nu kan de Ingenuity (Vindingrijkheid), een helikoptertje van nog geen 2 kilo, een soort drone dus, aan het werk. Ook later, als de eerste vluchten op Mars worden gemaakt, klinkt in de berichtgeving het oude ruimte-enthousiasme door. Als Ingenuity zijn eerste vlucht heeft gemaakt schrijft Trouw: Het was een korte vlucht voor een kleine drone, maar een grote sprong voorwaarts voor ruimtevaartorganisatie Nasa. De vlucht is de eerste gemotoriseerde vlucht in de geschiedenis op een andere planeet dan de aarde. De helikopter

is vooraf zo’n zeven maanden onderweg geweest, als bagage in het laadruim van het Marskarretje Perseverance (Volharding). Samen maakten ze de oversteek van 480 miljoen kilometer naar Mars.

NASA-helicopter Ingenuity op Mars

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

17


NIEUWS BUITENLAND

MYANMAR BLIJFT ONRUSTIG Bij de protesten in Myanmar zijn sinds de militaire coup op 1 februari ruim 550 mensen gedood. Dat meldt de website van de NOS, die zich baseert op de Assistance Association for Political Prisoners die begin april een telling publiceerde. Onder de doden zijn 46 kinderen. Ook zijn er tijdens de protesten zo'n 2.750 mensen gevangengenomen of gestraft. De autoriteiten hebben internetproviders opgedragen om draadloos breedband af te sluiten, waardoor gebruikers geen toegang meer hebben tot mobiele netwerken en wifi. Daarnaast zijn arrestatiebevelen uitgevaardigd voor 18 bekende Myanmarezen, onder wie influencers en journalisten. Zij staan bekend als tegenstanders van het militaire regime.

SCHIP KLEM IN SUEZKANAAL

VIRGINIA SCHAFT DOODSTRAF AF De Amerikaanse staat Virginia schaft als eerste zuidelijke staat de doodstraf af. Virginia deed het in de geschiedenis het vaakste, schrijft Het Laatste Nieuws. Sinds 1608 werden er 1.390 criminelen geëxecuteerd, 68 meer dan in Texas. Momenteel zitten er nog twee moordenaars in de dodencel. Hun straf wordt omgezet in levenslang. In de VS was er steeds minder steun voor het opleggen van de doodstraf. President Joe Biden is ook voor afschaffing, in tegenstelling tot zijn voorganger Donald Trump, die afgelopen zomer juist het ter dood brengen van veroordeelde moordenaars in federale gevangenissen liet hervatten.

ONDERZEEËR VERGAAT BIJ BALI De wind zette alles stil. Door een flinke zijwind waaide het megacontainerschip Ever Given schuin en kwam het klem te zitten tussen de twee oevers van het Suezkanaal. De Ever Given is zo’n 400 meter lang; ongeveer even lang als een doorsnee Nederlandse straat. Het scheef gewaaide schip blokkeerde de doorgang en zette zo ook 400 andere schepen stil. Veel daarvan waren op weg naar Europa. Ze bevatten uiteenlopende waar. Van 20 containers met seksspeeltjes voor een Veendamse erotiekhandelaar, tot tuinkabouters voor Engelse tuincentra. Die werden daarmee dubbel getroffen. Het ‘tuinkaboutertekort’ wás al groot door de lockdowns. Een manager van een Brits tuincentrum zei op de BBC in zes maanden tijd geen enkele tuinkabouter gezien te hebben. Het Suezkanaal wordt de levensader van de wereldeconomie genoemd. 12 procent van alle handel gaat via het kanaal. Over de schade zal nog lang worden geruzied. Wie draait op voor de kosten? Dat die groot zijn is voorlopig het enige dat vaststaat.

Tijdens een oefening ten noorden van Bali gaat het mis. Ineens verdwijnt de Indonesische onderzeeër KRI Nanggala 402 van de radar. Er zijn 53 mensen aan boord. Er wordt razendsnel een zoektocht in gang gezet: aan boord is maar zuurstof voor 72 uur. Vier dagen later wordt het wrak van de onderzeeboot gevonden. Alle opvarenden zijn overleden. Omdat de lichamen waarschijnlijk nog in de duikboot zitten en uitgezocht moet worden wat er is gebeurd belooft de Indonesische regering de onderzeeër te bergen. De boot is gevonden op een diepte van 800 meter.

BRITSE PRINCE PHILIP OVERLEDEN

Koningin Elizabeth II met haar man Philip

18

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

Hij was grappig en daardoor populair, maar de op 9 april overleden beroemdste Britse ‘man van’ kreeg ook kritiek vanwege racistische opmerkingen. Zo vroeg hij in 2002 aan een Australische Aboriginal, directeur van een natuurpark: ‘Gooien jullie nog steeds speren naar elkaar?’ Toch was Philip meer dan een excentrieke prins uit een vervlogen tijd, schrijft het Parool. Meer dan zeventig jaar was hij de steun en toeverlaat van Elizabeth. Dat lag toen ze elkaar leerden kennen niet meteen in de lijn der verwachting. Eigenlijk niemand, behalve prinses Elizabeth zelf, vond hem de gedroomde huwelijkskandidaat. Philip was de zoon van een Griekse prins en een Duitse prinses en had geen groot vermogen. Ook het feit dat drie van zijn zussen met nazi’s waren getrouwd hielp niet mee. Maar Elizabeth dreef haar zin door en trouwde in 1947 met Philip. Hij moest er zijn Griekse nationaliteit en al zijn buitenlandse titels voor opgeven.


NIEUWS BUITENLAND

HOND KRIJGT NATIONALE FEESTDAG

Een uitzinnige menigte is blij met de uitspraak van de jury

De voormalige politieagent Derek Chauvin

POLITIEMAN SCHULDIG BEVONDEN AAN DOOD GEORGE FLOYD Op 20 april maakte de rechtbank van Minnesota bekend dat de voormalige politieman die George Floyd 8 minuten lang een knie op de keel drukte, waardoor deze overleed, door de jury op alle fronten schuldig is bevonden. De ex-agent uit Minneapolis stond terecht voor second-degree murder, doodslag, en third-degree murder, een term die in het Amerikaanse strafrecht die wordt gebruikt als iemand onopzettelijk wordt gedood als gevolg van gevaarlijk handelen en voor doodslag door nalatigheid. In het zwaarste geval kan hij veertig jaar cel krijgen, schrijft NOS.nl. Hooggeplaatste politiefunctionarissen verklaarden tijdens het proces dat de agent buitensporig geweld had gebruikt. Artsen stelden dat Floyd is overleden aan zuurstofgebrek, het gevolg van de knieklem waarmee hij tegen de grond werd gehouden. Floyd werd aangehouden na een melding dat hij met een vals briefje van 20 dollar had betaald. De mishandeling werd door omstanders gefilmd en vervolgens via sociale media gedeeld. Dat leidde vorig jaar tot rellen en protesten tegen politiegeweld en racisme: Black Lives Matter. De rechter bepaalt nu hoe veel straf de agent krijgt. Half juni volgt de uitspraak.

Sinds de onafhankelijkheid van de SovjetUnie in 1991 wordt de republiek Turkmenistan geleid door excentrieke dictators. De eerste was Saparmurat Niyazov, een man die volgens de Belgische krant Het Laatste Nieuws een persoonlijkheidscultus opbouwde waar die van Stalin klein bier bij was. Alles draaide om hem. Zo hernoemde Niyazov de dagen van de week en maanden naar hemzelf en zijn familieleden. Het woord ‘brood’ werd vervangen door de voornaam van zijn moeder. Zelf ging hij Turkmenbashi heten, Vader aller Turkmenen; ook liet hij een gouden standbeeld van 12 meter van zichzelf oprichten boven op de Ark van Neutraliteit dat met de zon meedraaide. Zijn onderdanen mochten vrijwel niets meer zelf beslissen. Hij verbood muziek die niet nationalistisch was, gaf kledingvoorschriften en liet zijn onderdanen niet meer vrij in hun beroepskeuze. Na Turkmenbashi was de hoop dat het beter werd. De nieuwe president kondigde hervormingen aan en verhuisde het Turkmenbashi-standbeeld alvast naar een buitenwijk. Maar Gurbanguly Berdymukhamedov lijkt intussen even vreemd als Turkmenbashi. In april maakte de president bekend dat er een nieuwe nationale feestdag komt ter ere van zijn lievelingshond, de Alabay, de grootste hondensoort ter wereld. Vorig jaar werd een gouden standbeeld van zes meter groot van de hond ingehuldigd. Het boek dat de president schreef over deze herdershond, werd een ‘leerrijk geschenk’ aan zijn onderdanen voor Onafhankelijkheidsdag.

Standbeeld van de Alabay

GELOVIGEN ONDER DE VOET GELOPEN In Israël is bij de viering van het religieuze feest Lag Baomer paniek uitgebroken onder duizenden orthodoxe joden. Het was druk, veel drukker dan mocht: er was toestemming voor maximaal 10.000 aanwezigen, maar volgens sommige schattingen waren meer dan 100.000 gelovigen op het feest afgekomen. Trouw meldt dat ongeveer 500 mensen bij de tombe van Rabbi Shimon Bar Jochai waren, terwijl er daar maar 50 tegelijk mochten zijn. Door de drukte vernauwde de toch al smalle uitgang van de tombe. Een man zou zijn uitgegleden op de trappen, waarna mensen in een soort domino-effect over hem heen vielen. Ooggetuigen zeiden dat mensen stikten of werden doodgetrapt. 45 mensen kwamen om, waarvan minstens tien kinderen. De coronapandemie zorgde voor extra kritiek, schrijft de NOS op zijn website. Mensen willen weten waarom de autoriteiten het festival met zo'n 100.000 bezoekers door hebben laten gaan.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

19


INTERVIEW

YVONNE & TINEKE – VRIJWILLIGERS BUREAU BUITENLAND

CONTACT HOUDEN IN CORONATIJD Een heel jaar corona. De vrijwilligers die gedetineerden bezoeken zien wat voor rampzalige invloed dat heeft. We spreken met Yvonne en Tineke, respectievelijk Bureau Buitenland-vrijwilliger in Peru en in België. Zij proberen met creatieve oplossingen het contact met de gevangenissen in stand te houden.

E

erst even de dames voorstellen. Yvonne (56) woont al 33 jaar in Peru, gaf in veel landen Engelse les en trainde paarden. Tineke (35) woont sinds 1,5 jaar in België, en werkt als coach. Allebei zijn ze met hart en ziel vrijwilliger voor Bureau Buitenland. 'Het is gewoon heel erg nodig dat ook deze mensen iemand zien' zegt Tineke. 'Net als iedereen hebben zij behoefte aan contact', zegt Yvonne. 'Ze kunnen hun familie niet zien, en vaak spreken ze de taal niet. Ons contact helpt. Als vrijwilliger laat je zien dat een gedetineerde ook gewoon een mens is.' Behalve kindercoach is Tineke ook criminologe. Het laatste was een extra reden vrijwilliger te worden. 'Voor eventuele latere werkzaamheden is het heel han-

20

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

TEKST:

Marjolein van Rotterdam

dig contact te hebben met gedetineerden. Dus ik doe het óók omdat ik er zelf iets aan heb.' 'En ik ben gewoon dol op kletsen, misschien wel juist met gedetineerden', zegt Yvonne. 'Dus ook ik doe het deels voor mezelf. We maken het altijd gezellig in de gevangenis. Soms praat ik met één iemand tegelijk, soms haal ik koffie voor iedereen of zegt er iemand: “Wacht, ik heb geld en haal vissoep”, en zitten we met een groep op de patio.' GROOT GEMIS Contact is misschien wel het belangrijkste wat je nodig hebt als gedetineerde. Contact met je familie en vrienden, maar zeker wanneer je in het buitenland vastzit ook met vrijwilligers die op bezoek komen. Probleem is dat dat op veel plekken in de

wereld al een jaar niet kan. De koffiegezelligheid in de Peruaanse cel is er niet meer. 'Dat is voor iedereen erg. Ik zag de jongens elke maand, later, toen Bureau Buitenland het wat veel vond, een keer per zes weken. Het is voor mijzelf ook een gemis, ook al heb ik een redelijk normaal leven dat ondanks corona doorgaat. Ik mis die bezoeken echt!' zegt Yvonne. In België was op bezoek gaan een tijd lang onmogelijk. 'Maar vorig jaar herfst kon het een paar maanden wel. Ik begon in juni als vrijwilliger, heb één keer iemand live bezocht maar stapte daarna over op digitaal. Toen het weer mocht ben ik zo veel mogelijk mensen gaan bezoeken', zegt Tineke. 'Dat is echt heel anders. Alleen al de houding van iemand vertelt je veel. Als je iemand ziet, kun je veel beter inschatten hoe het écht met hem gaat. Een van de eerste mannen die ik bezocht was iemand die psychotisch was. Hij was gezien door een arts maar had niet de juiste dosering medicatie. Ik zag de onrust in zijn ogen en wist meteen hoe laat het was.' IETS IS BETER DAN NIETS In de Peruaanse gevangenissen zijn er van die ouderwetse telefoons die vroeger in Nederland in de telefooncellen hingen. De gedetineerden kunnen daarmee bellen. 'Dat is


INTERVIEW

niet gratis, helaas!', zegt Yvonne. 'Ze moeten ervoor betalen en er ook nog voor in de rij staan. Het is bovendien niet heel erg privé. Toen het ernaar uitzag dat corona niet snel weg was, heb ik een aparte chip gekocht voor de gesprekken met de gedetineerden. De chip staat op naam van de ambassade en Bureau Buitenland betaalt de kosten. Met Kerst kreeg iedereen een brief van mij via de ambassade. Daar stond ook in dat ze mij op dat nummer konden bereiken. Elke maandag- en vrijdagochtend is het spreekuur en kunnen ze bellen. Dat gebeurt volop, al heb ik nog niet iedereen aan de lijn gehad. Ongeveer de helft van de 15 Nederlanders die nu nog vastzitten in Peru houdt contact. Het is niet alles, maar het is tenminste iets. Praten aan de telefoon is anders dan face to face. Voor de jongens is het minder vertrouwelijk, en wie kan rustig praten als er achter hem een rij staat?' Tineke: 'Ik gebruik WebEx. Dat is een naar men zegt veiliger vorm van videobellen. Voor de gedetineerden voelt het nog steeds onveilig. Ze vertrouwen het niet en dat begrijp ik ook. Maar net als wat Yvonne zegt, het is beter dan niets. Ik hoop heel erg dat het snel verbetert en we weer gewoon bij iedereen langs kunnen gaan. De regels zijn nu in iedere gevangenis anders. Bij de één mag ik inmiddels weer naar binnen, terwijl dit bij andere gevangenissen een grotere uitdaging is. Of alles terug naar normaal erin zit is in beide landen de grote vraag. 'We hebben drie presidenten in een jaar versleten, waardoor er ongeveer niets is gebeurd om te pandemie tegen te houden', vertelt Yvonne. 'Er zijn 33 miljoen Peruanen. Een half miljoen heeft een vaccinatie gehad. In de ziekenhuizen is er gebrek aan alles,

Tineke: ‘Op dit moment is mijn advies vooral: volhouden’

Yvonne: ‘Aan alles komt een einde, ook aan deze ellende’ ook aan zuurstof. Iedereen zit dus binnen. Al een jaar zien wij niemand. Vorige maand was ik even in Nederland. Onze twee kinderen hebben in Nederland gestudeerd, en wonen in Amsterdam. Ik ben de hele stad doorgefietst. Wát een verschil! Ik kon gewoon bij iedereen op bezoek! Alsof er geen COVID-19 bestond.' 'In België heeft iedereen te maken met negen verschillende overheden', zegt Tineke. 'Dat zijn er zo veel dat niemand door de bomen het bos nog ziet. Ook over het coronabeleid moeten ze het eerst eens worden voor er iets gebeurt. De meeste Belgen gaan zodoende hun eigen gang. De Nederlanders gaan luid op protesteren tegen de maatregelen, de Belgen doen gewoon wat hun het beste uitkomt.' EEN STUKJE BLAUWE LUCHT Als de bezoeken weer overal mogen, staan Yvonne en Tineke klaar. Yvonne is al bijna tien jaar vrijwilliger, en kent sommige gedetineerden al jaren. 'In het begin moest ik mijn positie een beetje bevechten. Zat ik met 20 gedetineerden op de patio en probeerden ze mijn tas te jatten. Toen ben ik zo kwaad geworden. Gelukkig zijn er dan 'keurige' gedetineerden die die jongens ook even aanpakken. De tas kwam terug en daarna is er nooit meer zoiets gebeurd. In de gesprekken probeer ik wat op te bouwen. We praten over van alles, over hoe het is om in angst te leven bijvoorbeeld. Dan vraag ik of ze dat als ze vrijkomen willen en zeg iets over de situatie in Thailand. Met dit gedrag riskeer je daar de doodstraf. Dat soort risico’s wil je niet. Dus wat je ook doet is helpen bij het kijken naar een toekomst met meer rust. Dat doe ik on-

der andere door vragen te stellen.' Tineke: 'Ik stel ook veel vragen. Heel veel vragen! Maar zeg ook dat ze niet hoeven antwoorden. Het gaat in de gesprekken behalve over de dagelijkse beslommeringen ook om het vergroten van het zelfinzicht. Daarom prikkel ik ze een beetje. De meeste gedetineerden denken dat ze in de gevangenis geen keuze meer hebben. Ik probeer ze bewust te maken van wat wél kan en hoe je ondanks alles kunt groeien. Op dit moment is mijn advies vooral: volhouden. Probeer er het beste van te maken. Uit onderzoek is gebleken dat positief blijven helpt. Probeer daarom elke dag te bedenken of op te schrijven welke positieve dingen er gebeurd zijn. Het maakt niet uit hoe klein. Al heb je maar een kop koffie gedronken of een stuk blauwe lucht gezien.' Yvonne: 'De boodschap die ik aan iedereen, ook alle Comeback-lezers, zou willen meegeven: bedenk dat aan alles een einde komt. Ook aan deze ellende.' ■

MEER OPLOSSINGEN OM CONTACT TE HOUDEN SCHRIJVEN

Contact per post klinkt niet zo creatief maar kan wel veel doen. Er zijn ook vrijwilligers die met ‘hun’ gedetineerden corresponderen. E-MAIL

Sommige gevangenissen (in Nieuw-Zeeland, de VS, en Groot-Brittannië bijv.) hebben een e-mailservice. Mensen van buiten kunnen mailen naar een mailadres van de gevangenis. Een medewerker print het bericht en brengt het naar de gedetineerde. Die kan per post antwoorden. VOICEMAIL

In sommige landen bestaat een voicemailservice. Mensen van buiten kunnen een bericht inspreken op een speciaal nummer dat de gedetineerde ook kan bellen (tegen binnenlands tarief). Het bestaat bijvoorbeeld in Australië en Groot-Brittannië. www.prisonvoicemail.com

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

21


S P O RT

VERSTAPPEN RAZENDSNEL Max Verstappen heeft dit Formule 1-seizoen een auto die minimaal gelijkwaardig is aan de Mercedes van Lewis Hamilton. De afgelopen jaren had Max slechts sporadisch een auto die even snel of sneller was dan de Mercedes. De Limburger slaagde er nooit in meer dan drie races per seizoen te winnen. Niet dat Verstappen zelf tekortschoot, maar doorgaans maakten de Mercedes-coureurs onderling uit wie de beste auto van het veld als eerste over de streep mocht rijden. Meestal was dat Hamilton. In 2021 is alles opeens anders en doet de Red Bull niet meer onder voor de Mercedes. Dat schept ook andere verwachtingen. Bij de openingsrace in Bahrein was pole position en de tweede plaats goed, maar bleef toch het gevoel hangen dat niet alles uit de auto was gehaald. 'Ik ben geen robot', stelde Verstappen terecht vast op NUsport.nl. Coureurs maken fouten, ook Verstappen.

Max Verstappen vlak achter Lewis Hamilton

MARTENS UITBLINKER IN FINALE CHAMPIONS LEAGUE Lieke Martens heeft met FC Barcelona de Champions League gewonnen. Barcelona was in de finale in veel te sterk voor Chelsea: 4-0. De 28-jarige Martens was een van

Lieke Martens viert doelpunt met teamgenoten

22

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

de uitblinkers aan de kant van Barcelona. Ze was bij meerdere doelpunten betrokken en raakte vroeg in de wedstrijd de lat. 'Bij de 4-0 leek ze op haar idool Ronaldinho door op links op volle snelheid door te komen, twee tegenstanders achter zich te laten en de bal panklaar te leggen' schrijft Mundo Deportivo. De speelsters van Barcelona veroverden de Champions League voor het eerst. Twee jaar geleden stonden ze ook in de finale, maar toen was recordkampioen Olympique Lyon te sterk. In de competitie was Barcelona dit seizoen ook al oppermachtig. De Catalaanse vrouwen wonnen al hun wedstrijden en zijn al zeker van het kampioenschap.

AJAX PAKT DUBBEL De spelers van Ajax genieten er volop van dat de 35e landstitel uit de clubhistorie binnen is. De schaal werd veiliggesteld dankzij een 4-0-overwinning op FC Emmen. 'Dit is een heel mooi moment', zei aanvoerder Dusan Tadic in een eerste reactie bij ESPN. 'Het is mooi dat we de 'dubbel' hebben gewonnen en we waren kwartfinalist in Europa, al hadden we daar verder moeten komen. We zijn Ajax en we willen altijd meer.' Daley Blind was eveneens blij, ook al stond hij de laatste weken aan de kant met een blessure. 'Het is zeker genieten, maar het doet ook wel een beetje zeer dat ik niet gewoon op het veld kon staan', zei de Oranje-international. Hij vindt wel dat hij een flink aandeel in de titel heeft gehad. 'Ik heb een heel goed seizoen gedraaid. In het begin moest ik er even inkomen, maar ik denk dat ik heb laten zien waartoe ik in staat was na mijn hartblessure.' Erik ten Hag is in de voetsporen van oud-coach Rinus Michels getreden. De 51-jarige coach won dit seizoen de landstitel en KNVB-beker met Ajax. Dat deed hij in 2019 ook al. Michels won beide prijzen met de Amsterdammers in 1967 en 1970. Volgend jaar kan Ten Hag een gooi doen naar een nieuwe dubbel met Ajax. De oefenmeester verlengde zijn contract tot medio 2023.

MATCHFIXING IN BETAALD VOETBAL? Sparta-speler Tom Beugelsdijk ontkent dat hij iets te maken heeft met matchfixing. De NOS meldde dat de politie onderzoek doet naar een speler uit de Eredivisie die wordt verdacht van spotfixing. Hij zou dit seizoen opzettelijk geel hebben gepakt, zodat gokkers er geld mee konden verdienen.

Beugelsdijk van Sparta verdacht van matchfixing


S P O RT

PFIZER VOOR OLYMPISCHE ATLETEN Het internationaal olympisch comité heeft een deal gesloten met Pfizer over vaccins voor sporters en begeleiders bij de Olympische Spelen. Vaccinatie is niet verplicht maar het IOC raadt het wel sterk aan. In Nederland begon het inenten van de olympische sporters half april. De Spelen in Tokio beginnen op 23 juli. In juni wordt een besluit genomen over het toelaten van Japanse toeschouwers. Toeschouwers uit andere landen zijn sowieso niet welkom in de stadions.

Tony van Diepen, Jochem Dobber, Ramsey Angela en Liemarvin Bonevacia winnen goud op de WK estafette

WK GOUD VOOR SPRINTERS

De Nederlandse mannen zijn wereldkampioen geworden op de 4x400 meter. Het viertal was in de eindstrijd sneller dan Japan, dat zilver pakte, en de bronzen ploeg van Botswana. Het is voor het eerst in de historie dat Nederland een gouden medaille pakt op de WK estafette. In maart werd Nederland indoor ook al Europees kampioen op de 4x400 meter en die titel kreeg zondag dus een mooi vervolg. Het WK-goud geeft hoop richting de Olympische Spelen komende zomer in Tokio. Eerder op de avond pakten de Nederlandse vrouwen brons op de 4x100 meter, waardoor Nederland het WK afsluit met twee plakken.

VAN DER BREGGEN WINT WEER

Etappezege voor Taco van der Hoorn in de Giro

Anna van der Breggen heeft opnieuw de Waalse Pijl gewonnen. De wereldkampioene kwam als eerste boven op de Muur van Hoei en won de Ardennenklassieker voor het zevende jaar op rij. De 31-jarige Van der Breggen is bezig aan haar laatste maanden als profrenster. Ze boekte haar tweede zege van het jaar, nadat ze eerder Omloop Het Nieuwsblad had gewonnen. Van der Breggen won de Waalse Pijl sinds 2015 ieder jaar en is met zeven zeges recordhoudster. Marianne Vos schreef de koers vijfmaal op haar naam. Vos won eerder dit voorjaar de Amstel Gold Race maar kon nu geen rol van betekenis spelen. Europees kampioen Annemiek van Vleuten eindigde wel in de top tien.

WINST NEDERLANDER IN GIRO D’ITALIA Taco van der Hoorn heeft op zeer fraaie wijze de derde etappe in de Giro d'Italia op zijn naam geschreven. De 27-jarige Nederlander, die debuteert in een grote ronde, reed de hele dag in de aanval en bleef het aanstormende peloton net voor. Van der Hoorn is de zestiende Nederlandse man met een etappezege in de Giro. Tom Dumoulin was in 2018 de vorige toen hij de openingstijdrit in Jeruzalem op zijn naam schreef.

Anna van der Breggen wint voor de zevende keer

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

23


J U R I D I S C H A RT I K E L

JURIDISCHE UPDATE

AANPASSEN STRAF BIJ TERUGKEERGARANTIE EN VOORWAARDELIJKE INVRIJHEIDSTELLING IN NEDERLAND In de tweede en derde editie van de Comeback van 2020 stonden artikelen die voor jou waarschijnlijk erg belangrijk waren. Het eerste artikel ging over een vraag die wij van veel gedetineerden in Europa krijgen, namelijk: wordt mijn buitenlandse straf nog aangepast als ik met de WETS naar Nederland kom? Het tweede artikel ging over de nieuwe Wet straffen en beschermen en dan meer specifiek de wijzigingen op de voorwaardelijke invrijheidstelling (hierna: V.I.) in Nederland.

B

eide artikelen eindigden met een aantal onzekerheden. Zo werd er in het eerste artikel geconcludeerd dat door een uitspraak van het

24

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

Hof van Justitie van de Europese Unie van 11 maart 2020 een einde is gekomen aan de mogelijkheid tot strafaanpassing door de Nederlandse rechter. Op dat moment

was alleen nog niet duidelijk per wanneer de gevolgen van deze uitspraak daadwerkelijk merkbaar zouden worden voor buitenlandse gedetineerden. Het tweede artikel eindigde met de verwachting dat de nieuwe V.I.-regeling in werking zou treden op 1 mei 2021, maar niet duidelijk was of deze datum ook gehaald zou worden. Er zijn inmiddels een aantal maanden verstreken en het leek ons goed om de laatste stand van zaken over deze twee onderwerpen met jullie te delen.


J U R I D I S C H A RT I K E L

INDIENEN VERZOEK TOT STRAFOVERDRACHT Het verschilt per land waar de gedetineerde een verzoek tot strafoverdracht kan indienen. Soms is dit bij de Nederlandse ambassade, soms is dit bij de gevangenisautoriteit, soms is dit direct bij de autoriteit die over de strafoverdracht beslist, en soms is dit bij de maatschappelijk werker. Indien je niet weet waar je een verzoek tot strafoverdracht moet indienen, kan je hier navraag over kan doen bij de gevangenisautoriteit of de Nederlandse ambassade.

metten met deze mogelijkheid. Onze eerste verwachting was dat de mogelijkheid tot strafaanpassing direct na de uitspraak van 11 maart 2020 zou komen te vervallen. Toch bleek uiteindelijk dat het Gerechtshof in Arnhem de straffen zou blijven aanpassen totdat er een wetswijziging zou komen in de WETS. Deze wetswijziging heeft bijna een jaar op zich laten wachten, maar is uiteindelijk op 1 april 2021 in werking getreden. Daarmee is het niet meer mogelijk dat een Nederlandse rechter een straf die je in het buitenland hebt gekregen kan aanpassen. Dit betekent voor jou dat het goed is om te beseffen dat het krijgen van een lagere

kijken welke V.I. van toepassing was. Zou dit de datum van het buitenlandse vonnis zijn of de datum van erkenning door de Nederlandse rechter? Inmiddels hebben wij contact gehad met het IOS. Wij hebben aan hen gevraagd wanneer veroordeelden in het buitenland nog onder de oude regeling vallen. Wij kregen daarop het antwoord dat de nieuwe wet op 1 juli 2021 inwerking zal treden. Als je voor 1 juli 2021 definitief in het buitenland bent veroordeeld, dan val je nog onder de 'oude' V.I.-regeling. Wat kan dit voor jou betekenen? De nieuwe V.I.-regeling in Nederland zal

Het krijgen van een lagere straf moet echt in het buitenland gebeuren

STRAFAANPASSING IN NEDERLAND EN DE WETS Tot voor kort was het zo dat veroordeelden die met een terugkeergarantie naar Nederland kwamen in aanmerking kwamen voor een aanpassing van de straf naar Nederlandse maatstaven. Art 2:11 van de WETS regelt namelijk dat het Gerechtshof in Arnhem in dat geval de buitenlandse straf naar Nederlandse maatstaven kan aanpassen. Dat was geen verplichting, maar het gaf in zaken met hele hoge straffen de rechter in Arnhem wel de mogelijkheid de straffen te verlagen. Vooral bij hoge straffen in drugszaken kwam het dan regelmatig voor dat het Gerechtshof in Arnhem een lagere straf oplegde. Op 11 maart 2020 maakte het Hof van Justitie van de Europese Unie zoals gezegd korte

straf echt in het buitenland moet gebeuren. Vertel vooral aan jouw lokale advocaat dat de Nederlandse rechter inmiddels de straffen niet mag aanpassen. Het komt namelijk voor dat buitenlandse rechters hogere straffen opleggen in bepaalde zaken, omdat zij – ten onrechte – denken dat de straf door de Nederlandse rechter wordt verlaagd. Als de zaak in het buitenland onherroepelijk is geworden (wanneer geen hoger beroep meer mogelijk en de straf dus definitief is) kun je zelf in de gevangenis of via jouw lokale advocaat het verzoek indienen om de straf over te laten dragen aan Nederland. WET STRAFFEN EN BESCHERMEN VOORWAARDELIJKE INVRIJHEIDSTELLING In het tweede artikel is het nieuwe wetsvoorstel, dat de standaard voorwaardelijke invrijheidstelling na 2/3e van de straf in Nederland laat vervallen besproken. De Wet straffen en beschermen is al een tijd geleden officieel aangenomen en zou (hoogstwaarschijnlijk) 1 mei 2021 in werking treden. Deze datum is niet gehaald. Op het moment van schrijven van dat artikel was ook nog niet duidelijk hoe het ministerie van Justitie (hierna: IOS) om zou gaan met de vraag welke datum voor hen van belang was om te

veelal ongunstiger zijn dan een buitenlandse V.I.-regeling. Het is voor jou van groot belang de buitenlandse V.I-regeling vast te laten leggen, zodat deze kan worden overgenomen door Nederland bij jouw WETS-procedure. Per land verschilt het of je direct aanspraak maakt op V.I. na een bepaalde tijd of dat je dit bijvoorbeeld nog bij een rechtbank dient aan te vragen. Indien jouw V.I.-datum niet of niet met een grote mate van waarschijnlijkheid vaststaat, geldt namelijk de Nederlandse V.I.-regeling voor jou. En dit kan dan betekenen dat je hier in Nederland langer vast zit dan dat je in het buitenland zou zitten. Laat je voor het indienen van een verzoek tot strafovername dan ook altijd goed informeren door jouw lokale advocaat. Mocht je geen contact meer met deze advocaat hebben, dan kun je ook contact zoeken met Stichting Dutch&Detained als je gedetineerd zit in een zorgland en met Stichting Lawyers Across Borders als je in een nietzorgland gedetineerd zit. ■ Aimée Timorason & Robert Malewicz LAWYERS ACROSS BORDERS

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

25


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

GET YOUR HEAD AROUND IT Het is een vreemd, anders of moeilijk jaar geweest wereldwijd. Er zullen weinig mensen op deze aarde zijn die niet een ander jaar hebben gehad dan vorige jaren. Alles ging even niet meer zijn gangetje. Het kan zijn dat je afgelopen jaar bent opgepakt en vast bent komen te zitten. Dan is het een moeilijk jaar geweest. Zeker! Dan zul je het zwaar hebben gehad met wennen aan je nieuwe situatie. Je hebt je aan moeten passen, nieuwe contacten moeten maken, kijken wie je kan vertrouwen, alles op een rijtje krijgen. Get your head around it, zeggen ze zo mooi in het Engels. Maar ook als je niet net bent opgepakt, als je al langer in een gevangenis zit ergens, dan zal je de effecten van de corona-epidemie gemerkt hebben. Je zal langer in je cel hebben moeten zitten, de gym zal gesloten zijn geweest, je zal minder of geen medegedetineerden hebben mogen ontmoeten of juist eindeloos met dezelfde personen opgesloten zijn geweest. Je kan ze niet meer uitstaan! Of er is een corona-uitbraak geweest in jouw gevangenis, of zelfs in jouw vleugel. Misschien ben je zelf wel ziek geweest. Dat zal angstig geweest zijn. Je hebt geen bezoek kunnen krijgen; niet van de ambassade, niet van een vrijwilliger van de reclassering en vooral niet van familie. Wat moeilijk zal dat voor sommigen geweest zijn! Maar toch… je hebt misschien wel makkelijker en meer mogen bellen met familie. Dat kan juist heel fijn geweest zijn. Hoe jouw situatie ook was afgelopen jaar, het zal anders geweest zijn. En voor de meesten erg moeilijk. Dat geldt ook voor jouw familie, jouw vrienden, jouw bezoek. Ook zij zaten vast in hun huizen of mochten niet reizen. Konden in ieder geval niet bij jou langskomen. In de meeste landen waren er restricties: geen restaurants en clubs open, geen vliegtuigen in de lucht, niet uitgaan, niet met een groep afspreken, thuis werken en scholen dicht. Hier in Engeland mochten we eerder dit jaar per dag alleen even wandelen met één ander persoon, en dan weer snel naar huis. Het leven was sinds de Tweede Wereldoorlog nog nooit zo anders geweest. Er waren ook positieve dingen, althans voor mij, want ik ben nog nooit zo veel en lang samen geweest met mijn gezin. En voor mij was dat fijn. Maar over het algemeen was het voor iedereen vreemd, anders of moeilijk. En voor sommigen zelfs heel moeilijk! Ik heb op mijn mobiele telefoon een app die helpt met van alles wat er in je hoofd omgaat. Gedachten die maar blijven rondgaan in je brein kunnen de dag behoorlijk zwaar maken. Of de nacht… Ik heb die app lang geleden op mijn telefoon gezet omdat ik niet kon slapen. De gedachten over de afgelopen dag bleven maar rondtollen. Als ik dan in bed naar die app luisterde, viel ik in slaap zonder te denken. Door het luisteren was er geen plaats voor gedachten. Het werkte perfect! En door het beter slapen ging het overdag ook beter, waardoor er weer minder zorgen waren om over na te denken. Zo heeft zo’n kleine app voor mij hele grote gevolgen gehad. Nog steeds. Nu luister ik vaak ook naar podcasts voor het slapen. Maar jij kan natuurlijk ook naar tapes, cd’s of gewoon de geluiden om je heen luisteren. Liggend op je rug, ontspannen en afgesloten van alles. Nu even niet denken, maar luisteren en ademhalen. Verder niets. Get your head around it… Toen ik lang geleden die uitspraak voor het eerst hoorde vroeg ik me af: hoe krijg je in vredesnaam je hoofd om iets heen? Ik zag het al voor me, iemand die zijn hoofd om iets probeert te wikkelen. Ik moest er wel om lachen. Maar ik begreep later: de Engelsen hebben het over de schedel. Die zit om je gedachten heen. Gedachten die in je hoofd rond blijven gaan. Gedachten die niet fijn zijn soms. Als je zorgen hebt, probeer je duidelijkheid te krijgen. Als je problemen hebt, denk je na over oplossingen. Ja, het is goed om op het juiste moment rustig na te denken. Om gedachten te hebben. En dan te proberen die gedachten op een rijtje te krijgen en in te pakken met jouw mooie schedel. Als een cadeautje voor jezelf!

Sandra

26

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

LIJDEN OF NIET LIJDEN IS EEN KEUZE Ik zit vast in Spanje, vier maanden nu. Het is de eerste keer dat ik vastzit. En heb in deze korte tijd al heel veel kunnen leren, vooral over mezelf maar ook over anderen. Ik ben van mening dat in tijden van nood of stress alle maskers van de gezichten afvallen. En krijg je de ware aard te zien. Vaak is dat niet zo mooi om te zien. Je ziet mensen gewelddadig worden, stelen of bedelen. Maar je krijgt ook te zien hoe je zelf bent en hoe je ervoor staat. En als ik mezelf eerlijk moet beoordelen, dan kan ik zeggen, het gaat heel goed met me, maar ik vraag mij af waarom dat is. Ik ben gaan nadenken wat ik anders doe dan de anderen hier. En er is een groot verschil. Bijna iedereen klaagt hier over hoe slecht alles is, eten is niet goed, verveling, corona, blabla. Ik heb mezelf vanaf het begin gezegd, haal nooit een klagend woord in je mond. En kijk juist wat je wel hebt, zoals een droog matras, twee maaltijden en de zon schijnt hier bijna altijd. Door dit elke dag zo te doen, lijd ik niet in mijn hoofd. Ik kan zelfs genieten hier, heb letterlijk tranen in mijn ogen gehad van het lachen. Momenteel zitten we op deze afdeling al 14 dagen in quarantaine vanwege COVID. Dat betekent dus 23,5 uur op cel alleen en een half uur luchten per dag. Maar ook nu vliegen de dagen voorbij, ik hou mijn geest bezig. Ik creëer een druk dagschema, trainen, schrijven, lezen, mediteren. Ik geef verveling geen kans. Wanneer ik eten krijg, ga ik er uitgebreid voor zitten en voeg daar soms wat noten of vis uit blik aan toe. Maar ik geniet dan zo intens op dat moment, alsof ik ergens buiten in een toprestaurant zit. Ik heb geen idee wanneer mijn zaak gaat voorkomen en wanneer ik weer naar buiten mag, maar ik accepteer nu mijn situatie zoals die is en heb daar vrede mee. Ik zie mijzelf niet als een slachtoffer en daarom lijd ik hier niet. Dat is de grootste les die ik heb geleerd hier. Het is puur hoe je de dingen in je eigen beleving ziet. Ik kies ervoor om te zien wat ik wel heb in plaats van niet en daar dankbaar voor te zijn. Want ik weet dat andere mensen het veel zwaarder hebben gehad en daar ook goed doorheen zijn gekomen. Ik luisterde een tijd geleden naar een podcast waar een Vietnam veteraan vertelde over zijn tijd van zeven jaar gevangenschap. Hij vertelde onder andere dat hij niet langer dan 10 minuten kon slapen, want dan zaten ratten aan zijn kapotte voeten te knagen. Dus wanneer ik hier kakkerlakken zie lopen in mijn cel, dan moet ik lachen, want die Vietnam veteraan zou een arm hebben gegeven om hier vast te mogen zitten. Veel sterkte in deze tijd van corona. Blijf gezond. Groeten,

K

• SPANJE

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

27


BRIEVEN

Zou je advies willen krijgen over hoe je om kan gaan met het gevangenisleven? René heeft veel ervaring, en zou je graag helpen met advies over hoe je het verblijf achter tralies zo positief mogelijk zou kunnen maken. Stel hem je vraag via Epafras!

NIEU RUBR W E IEK

RENÉ GEEFT ANTWOORD Beste René, Ik hoop dat je gezond en wel bent en dat je het mentaal ook nog weet te 'trekken'. Ik ben een lotgenoot die aan de andere kant van de wereld ook dezelfde nachtmerrie moet beleven. En dat gedurende de pandemie, wat alles bemoeilijkt. Ik heb de periode vóór de pandemie meegemaakt en nu dus gedurende de pandemie, dus ik kan in alle objectiviteit een oordeel vellen over hoe het er aan toe gaat. Er zijn vele onderzoeken gedaan naar het justitieel en gevangeniswezen in de Verenigde Staten en wat als eerste opvalt is de enorme nadruk of bestraffing met een hoofdletter ‘B’. Men behandelt je niet meer als mens en eigenlijk niet eens meer als uitschot, maar gewoon als het allerlaagste dat leeft aan de onderkant van de maatschappij. En men zal geen enkele gelegenheid achterwege laten om het duidelijk te laten merken dat je in de gevangenis zit. De lockdown is zondermeer zwaar, het afgelopen jaar hebben wij periodes gekend waarin we slechts 30 minuten gedurende 3 dagen in de week uit de cel mochten om te douchen, een telefoontje te plegen en eventueel een mail te versturen. Daarna was het weer opgesloten zijn. Dit is zeer zwaar, onhygienisch, mentaal en fysiek niet te verantwoorden en volgens Europese en humanitaire normen zeer zeker onmenselijk zwaar te noemen. En dan heb ik het over alle gedetineerden, of je nu een seriemoordenaar, verkrachter of witte boorden crimineel bent, of zelfs nog niet eens voor de rechter bent verschenen. Eenieder ondergaat ditzelfde lot. Er zijn vele uitbraken van COVID geweest als ook slachtoffers. Ik zou graag willen weten hoe we kunnen schrijven hieromtrent, zonder namen te noemen of dergelijke, zodat er aandacht komt voor dit probleem en of Nederland om de tafel kan zitten met Justitie. Mijn mening is dat geen enkel verdrag moet toelaten de mensenrechten geschonden worden of de behandeling ontoelaatbaar is volgens gangbare normen. Ik ben er ook van overtuigd dat eenieder die dit systeem meemaakt, een vorm van trauma overhoudt aan deze vorm van detentie. Met vriendelijke groeten, S

Beste S, Ik leef echt met je mee, want ik besef maar al te goed onder wat voor erbarmelijke omstandigheden je daar moet leven. Het is moeilijk om aan buitenstaanders de juiste weergave ervan te geven. Iedereen is gebrainwashed door de Hollywood versie die zij voorgeschoteld krijgen in de vorm van films en tv. De keiharde realiteit is lichtjaren verwijderd van dat toneelspel. Lobbyisten zijn actief om de wetten zo streng mogelijk te houden en het versoepelen tegen te gaan. Om alle bestaande en nieuwe gevangenissen vol te houden. De gevangenissen kunnen niet snel genoeg gebouwd worden want gemiddeld zijn de meeste tussen de 20 en 50 procent overbevolkt. Precies zoals in de film ‘Field of Dreams’ met Kevin Costner: 'If you build it they will come.' Ik weet ook dat je niet overdrijft met de uitspraak: ‘Als vuil behandeld worden door het personeel’. Zij beschouwen ons als het tuig van de richel, en helaas worden familie en vrienden die op bezoek komen ook als crimineel gezien en behandeld. Ik hoop dat je vrij van de COVID-19 besmetting bent gebleven; dit is niet makkelijk in het Amerikaanse ge-

28

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

vangeniswezen. Begin maart 2020 was elke Amerikaanse gevangenis in lockdown: dus geen bezoek meer mogelijk van familie, advocaten of geestelijken. Alle afspraken met de rechtbank of ziekenhuis werden afgezegd. Ondanks deze voorzorgsmaatregelen werden duizenden gedetineerden besmet door de cipiers en ander personeel. Duizenden in elke staat en veel te veel zijn er op die manier aan overleden. Het merendeel moet het zonder medische verzorging doen, omdat ze als tweederangs burgers beschouwd worden. De verzorging van de patiënten in de vrije wereld is voor hen veel belangrijker. Er was heftig verweer van de republikeinen tegen het verzoek om gedetineerden voorrang te geven voor het vaccin, met als gevolg dat in veel gevallen meer dan 75 procent van de gedetineerden van het merendeel van de gevangenissen besmet zijn geraakt. Voor alles dat je eerst intern onder aandacht van de juiste autoriteiten wil brengen, moet je de juiste ‘Chain of Commands’ gebruiken. Eén verkeerde stap en alles wordt meteen afgewezen. De volgende stap is het hoofdbureau van het


BRIEVEN

GESPOT IN EEN GEVANGENIS IN PARAGUAY: DE JAARKALENDER VAN COMEBACK!

VOOR MONIQUE

gevangeniswezen in je staat. Je kunt helaas niet verwachten dat het ministerie van Buitenlandse Zaken, of het Consulaat, om de tafel gaat zitten met justitie in jouw staat. Dit neemt niet weg dat je ze wel moet inlichten over misstanden (dingen die volgens jou verkeerd zijn), ook op medisch gebied. Wat je rechtszaak betreft is de stichting Dutch&Detained (info@dutchdetained.com) het best geschikt om advies te vragen. Dutch&Detained is actief in de zogenaamde ‘zorglanden’ en kan o.a. helpen met: de keuze voor een lokale advocaat; uitleg over het verloop van de strafzaak; het bepalen van de processtrategie; het aanleveren van relevante informatie vanuit Nederland; en de keuze voor een eventueel WOTS-verzoek. Dutch&Detained mag in het buitenland niet als advocaat optreden. Een gedetineerde heeft dan ook altijd een lokale advocaat nodig. Prison Legal News is het beste juridische tijdschrift om te lezen, hopelijk is dit verkrijgbaar in je bibliotheek. Elke staat heeft een soort van ‘Blauw Boek’; dit moet zeker beschikbaar zijn in de bibliotheek. Daarin vind je alle informatie over je State en US Representatives en Senators. Schrijf de juiste persoon aan die het district van je gevangenis vertegenwoordigt of het district waar de overtreding van de wet heeft plaatsgevonden. Ik hoop je hiermee een beetje geholpen te hebben. Hou ondertussen een dagboek bij om alles te beschrijven onder deze lockdown met beperkingen. Gebruik je pen en papier als een uitlaatklep, dit komt altijd van pas. Ik wens je sterkte en Be Safe!

Toen jij in mijn leven kwam, maakte jij elke dag bijzonder, met jouw lieve lach. Vanaf het moment dat we samen zijn, tot het eind van onze dagen. Nu, in het koude van de nacht, sluit ik mijn ogen, en probeer ik te dromen. Leg je hoofd op mijn kussen, en droom van ons samenzijn. Het moet goed zijn. Het maakt het geloven gemakkelijk. Geloven in ons samenzijn. Maar dat ik hier nu zit, verandert mij in water. In het water van een traan. In de palm van jouw hand. En toen was er liefde, en die is nog niet voorbij En dat ik beschermd word door jouw liefde. Dat is alles wat ik wil. Maar nu, moet ik het zonder jou doen. R

• ZWEDEN

René

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

29


ZOMBIELAND Vandaag de dag hoeft men niet de nieuwskanalen op te zoeken om geconfronteerd te worden met corona. De confrontatie gebeurt de hele dag door, ongeacht waar die zich bevinden. Gelijkwaardig aan de film ‘Zombieland’ worden de meeste mensen nu geconfronteerd met lege winkelcentrums, gesloten of neergelegde winkels en muisstille straten. Hun uitrusting bestaat uit mondkapjes, desinfectie en handschoenen in plaats van wapens. Zij moeten zich op lange afstand houden van dit verschrikkelijke monster. Achter zich opruimen en nog één keer de handen wassen om geen sporen achter te laten, is deze dagen nog belangrijker geworden. Maar wie neemt deel in deze zombie-oorlog en wie houdt zich jarenlang schuil in een diepvriezer? Het is onmogelijk om maar één goed woord te spreken over hoeveel mensen overlijden aan dit verschrikkelijke virus. Laten we toch voor één keer proberen om de pandemie vanuit de grappige kant te bekijken. Een aantal jaar geleden stonden de kranten vol met discussies om bedekte gezichten. 'Is het toegestaan om in winkels of op werk een bedekt gezicht te hebben?' Dit was toen de hoofdvraag. Wat gebeurt er in de huidige situatie? Nu worden we verplicht om een mondkapje te gebruiken! Wanneer we een zonnebril gebruiken, wie herkent ons dan nog? Zeker als we een petje of een capuchon gebruiken, is dit niet super beangstigend? Eigenlijk zijn gevangenen niet meer de enige gevangenen. Duidelijk genoeg moeten de meeste mensen zich thuishouden. Het enige voordeel dat zij hebben, is onder andere internet en de vrijheid om te doen wat ze willen doen. Wel, toch niet geheel. Een (lange) wandeling maken is ook voor hun niet meer mogelijk vanwege de ingevoerde avondklok die de regering op vele plekken heeft ingevoerd. Vergelijkbaar met de meeste mensen zijn ook de gevangenen beperkt in school- en werkaanbod. Toch hoeven gevangenen zich niet druk te maken over genoeg eten op tafel of beperkt te worden in hun dagloon. Hoeven zij zich dan helemaal geen zorgen te maken? In zekere zin moeten de gevangenen zich toch zorgen maken. De ene gevangene kan niet de andere besmetten behalve als de ene gevangene ziek is. Dit kan alleen gebeuren als de gevangene in contact komt met iemand buiten de gevangenis. Kan het daarom een goede vraag zijn: 'Waarom gebruiken de wachters geen mondkapje terwijl de gevangenen beperkt worden?' De wachters hebben geliefden en/of kinderen thuis zitten. Ook kunnen zij in beperkte mate bezoek ontvangen. Welke verplichtingen hebben zij eigenlijk? Gebruiken zij wel een mondkapje als ze naar hun werk gaan? Hier wordt nooit over gesproken. Ik geloof dat het redelijk genoeg is om deze vragen in twijfel te brengen. Zouden de meeste mensen de corona-situatie echt serieus genoeg nemen, dan zou het nooit zo uit de hand gelopen zijn. Wat in de gevangenis gebeurt, is een goede spiegel van wat er in de samenleving gebeurt. Publieke diensten, zoals de politie, heb ik nog niet gezien met een mondkapje. Daarom vroeg ik individuele agenten hun mening. Die antwoordden dat hun regio – Førde, Noorwegen – geen geregistreerde besmettingen heeft. Ook al stonden ze zojuist op minder dan 1 meter afstand van hun collega’s uit Bergen, waar het aantal geregistreerde besmettingen erg hoog is, vonden ze een mondkapje nog steeds niet noodzakelijk. 'We houden goed afstand!', zei één van de agenten lacherig. Daaraan voegde hij toe dat zij, zodra ze vermoeden dat iemand besmet is, dan wel een mondkapje gebruiken. Ik vraag me echt af hoe ze kunnen weten hoe iemand besmet is. Niemand heeft mij getest, ook kreeg ik niet te weten of deze agenten eerder besmet zijn geweest of met wie ze zojuist in contact zijn geweest. Gelukkig ben ik een echte ‘zombie-strijder’ en gebruik ik constant een mondkapje. Had ik dat niet gedaan, dan kan ik me goed voorstellen dat ik een hele gevangenis zou kunnen besmetten. Ook zo kunnen deze agenten een regio besmetten die nu vrij is van corona-virus. Laat ik nog wel benadrukken dat de pandemie, zoals we die nu meemaken, nieuw is voor de gehele wereld. Niemand heeft nog een enkele idee welke aanpak de meest effectieve is. Laten we daarom onze eigen maatregelen nemen. Ook al is een mondkapje niet verplicht, kunnen we deze toch dragen. Beter geformuleerd: wie kiest ervoor om een ‘zombie-strijder’ te zijn en wie kiest ervoor om zich te verbergen in een diepvriezer? Ongeacht wat we kiezen, laten we niet op oorlogspad tegenover elkaar gaan. Laten we figuurlijk gezien ‘de handen in elkaar slaan’ en vechten tegen dit vreselijke monstervirus. Ik wens daarom iedereen veel sterkte in deze moeilijke tijd! Schrijf me gerust en laat me weten hoe het in jouw gevangenis eraan toe gaat. Heb je zelf ook een mondkapje op zak of draag je er één?

M

30

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 21

• NEDERLAND (VOORHEEN NOORWEGEN)


BRIEVEN

OPROEP

VERSLAAFD

Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

Mensen die terugkomen en verslaafd zijn aan drugs. 'Als ik uit de gevangenis kom stop ik met marihuana.' Maar dat is niet gebeurd, ik ben nu drie jaar terug en ik ben nog steeds verslaafd. Heb twee jaar psychologische begeleiding gehad, dat heeft mij geholpen om mijn angsten te overwinnen. Dagelijks herinnering aan Sarita Colonia, blowen om alles te vergeten. Kwetsbaarheid, emoties, verlangens, zoeken naar oplossingen, weg van de werkelijkheid. Ik ben cool, niet de underdog. Onze hersenen vergeten nooit iets compleet. Wat het heeft geleerd, de diep doordringende fysieke kracht en sterke gehechtheid, bestaat altijd in ons, zelfs als we gebroken hebben met de gewoonte te handelen daarnaar. De permanentie van verslaving: ‘memory is not funny’. Onze hersenen vergeten nooit, de cellen van best bedoelde intentie, de systemen die verslaafd zijn geweest, kunnen nooit uitgeroeid worden. Verslaving weerhoudt ons van de voorbestemde weg, het maakt ons gevangenen van onze eigen impulsen en verslaafden van ons eigen lot. • NEDERLAND (VOORHEEN IN PERU)

4 5 3 2 9 6 1 7 8

7 6 2 1 8 5 4 9 3

8 1 9 4 7 3 2 6 5

9 3 6 8 4 1 7 5 2

7 5 4 9 8 6 3 1 2 5 7 8 9 6 2 3 1 4

1 6 9 3 4 2 5 7 8 2 4 1 3 5 7 6 8 9

5 7 6 4 2 3 8 9 1 6 8 4 7 3 9 5 2 1

9 4 1 8 6 5 7 2 3 3 2 5 6 1 8 9 4 7

2 3 8 7 9 1 6 4 5

6 4 8 2 1 3 7 5 9

1 9 7 5 2 4 8 3 6

2 6 4 1 9 7 5 8 3

5 7 2 4 9 8 1 6 3 3 7 8 2 4 5 9 6 1

3 1 9 6 7 5 4 2 8 1 9 5 3 6 8 7 2 4

1 3 4 9 6 2 8 7 5 6 1 7 5 8 9 3 4 2

7 9 6 5 8 4 3 1 2 8 4 9 7 2 3 1 5 6

8 2 5 1 3 7 9 4 6 5 3 2 4 1 6 8 9 7

9 6 7 8 5 1 2 3 4 7 2 3 9 5 4 6 1 8

2 5 3 7 4 9 6 8 1 9 8 1 6 7 2 4 3 5

4 8 1 3 2 6 5 9 7 4 5 6 8 3 1 2 7 9

WIE IN DE ZON KIJK T HEEF T DE SCHADUW ACHTER ZICH

W R K R B A D K L E D I N G R

I N U I IJ N U T N E T W N C Z

E S L U E S I U R C F T A U I

T U E Z T T R I H S H M I R J

J D E B R A U E H C P D R H M

N L T O O B N O O E T E C A C

E E S S P H O T R R I R O C H

L J A S S A L E O U T D O O R

E Z K E K E T N R E I S E H M

K O D N D T D A K E R S D U S

N N N N A V I C T E N I G H T

I S A F A R I P A R K G S T S

W W Z A T T D IJ S J E C O M E

V E R M A A K C A N S H U L E

I T R A K T A T I E T A W E F

• NEDERLAND

3 8 2 5 1 7 9 6 4

D

8 2 7 1 5 9 4 3 6

Jaren blijf ik hier alleen tussen de vier muren gestikt. Ik kijk naar de tekeningen op de muren die roepen naar hulp. Gekrast met steen ruw en hard weergegeven... Snakkend naar familie naar je geliefde iemand om je heen die naar je verhaal luisteren wil die de eenzaamheid met je delen wil... die je alleen niet laten wil...

6 9 5 2 3 4 1 8 7

GEVANGENIS

4 1 3 6 7 8 2 5 9

R

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 17 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 1

31


AC H T E R O P

COLUMN

INGE SCHILPEROORD

Eenzaam Als verwarde twintiger zat ik eens weggedoken in mezelf tegenover een therapeut. Na vele stroperig verlopen sessies waagde ze zich aan een gedurfde ingreep. Ze benoemde aan mij wat ze zag. ‘Zoveel angst.’ Klap, boem, stil. Ik beet op mijn lip en zei niks meer. Terug op de fiets werd ik boos. Hard en zonder goed op te letten peddelde ik door het razende middagverkeer, verbeten wegtrappend van haar. Van die vrouw met haar onuitstaanbaar kalme manier van doen. Gedachten knalden als kogelschoten door mijn hoofd. Angst? Wat dacht ze wel? Tsss. Als er iemand niet bang was! Ik zal het je eens laten zien. Maar er veranderde na die sessie iets. Later lag ik in bed en staarde het donker van de nacht in. Mijn vuisten gebald. Maar van onder de woede vandaan borrelde iets anders naar de oppervlakte. Eerst een stroompje verdriet. En toen, onmiskenbaar, angst. Het was het begin van een route dichter naar mezelf. Het is een kwetsbare balans, weet ik nu, tussen het respecteren van iemands psychologische verdedigingsmechanismen en het benoemen van dat wat je eronder vermoedt. De menselijke geest als opgebouwd uit aardlagen: zo zie ik het vaak. Hoe meer je jezelf hebt moeten wapenen tegen een onveilige wereld, hoe harder de beschermende laag om je heen is geworden. Bij veel mensen in detentie is die steenhard. In cel drie had een jong alfamannetje, een rising star in het criminele circuit, zijn luidruchtige intrek genomen. Haast onmenselijk gespierd, een kaarsrecht loopje, dure trainingspakken in hoogglans, een killer smile. Hij leek onophoudelijk bezig zijn omgeving te overtuigen van zijn bestaan. Overal schalde zijn stem, zijn muziek, piepten de zolen van zijn witte sneakers over de vloer. Een verhalen dat hij had. Geen domme jongen. Maar ja, er zijn grenzen aan wat de omgeving kan hebben. Zodra hij merkte

DE RECHTER

dat een ander maar eventjes niet luisterde, zette hij een tandje bij. Zijn blik schoot nerveus heen en weer. De angst om niet waargenomen te worden, dacht ik. Het gevoel door anderen te worden gehoord is zo belangrijk in het leven. Want als niemand meer naar hem luisterde, bestond hij dan nog wel? In de spreekkamer was voorzichtigheid geboden. Ik probeerde het wel, voorzichtig zijn diepere lagen aanspreken. Maar met tegenovergesteld effect. Een verkilde blik, harde stem, ontkenning. Het best leerde ik hem kennen wanneer hij praatte over anderen. Jongens uit zijn wijk, matties. Licht ontvlambare gasten. Terwijl hij zichzelf altijd onder controle had, natuurlijk. Waar kwam die agressie bij die jongens vandaan, dacht hij? Peinzend liet hij een sinaasappel tussen zijn handen heen en weer rollen. Na een tijdje begon hij traag te pellen. Al pratend stapelde hij de schillen behoedzaam op, bouwde hij een hoog en recht torentje. Ondertussen vertelde hij hoe sommige jongens vroeger waren vernederd, geslagen, verlaten door ouders. ‘Gewoon weggedaan, weet je,’ snoof hij, ‘alsof je niks waard bent.’ Zijn eigen vader was vertrokken toen hij 2 was. Naar een ander gezin. Volgens het rapport van de jeugdbescherming had hij maandenlang gehuild. Op een dag hield het abrupt op. Daarna huilde hij nooit meer. Nu staat s.o.l.i.t.u.d.e op zijn knokkels getatoeëerd. Eenzaamheid.

Waarom gaat de een het foute pad op en de ander niet? Deze vraag houdt forensisch psycholoog en schrijver Inge Schilperoord bezig. Want had zij niet net zo goed een verkeerde afslag kunnen nemen? DEZE COLUMN VERSCHEEN EERDER IN PSYCHOLOGIE MAGAZINE (PSYCHOLOGIEMAGAZINE.NL)

JESSE VAN MUYLWIJCK


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.