__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

75 JA AR BEVRIJDING

N U M M E R 2 • 2020

DE LAST VAN ONZEKERE TIJDEN ʻRicht je op de dingen waar je wél invloed op hebtʼ

IN IEDEREEN ZIT IETS MOOIS Geestelijk verzorger Fieke Dijkstra

IN DE BAN VAN

CORONA


PUZZEL

S O R B E T M A K A C E R O H

P A T A T W R N A A B M I R T

É U É L S S D O M O R L Z M M

S G Z L H P N P P G E I R N Z

I U N O C R I A V S E A T A W

E S R N N N W T U G W T R A O

R T A V G N N F U B N K I G E

N U K A S P E U R T O C H T L

I S F A L E D S T E IJ O S I I

E N I R S J I K T S T C T U G

R O U T E P U T J E E N T N B

T R H R E I Z E L P E O I O E

S K T S U R K N A L P K I U D

U E Z A U T A T N J I L U J E

K L W H U I S J E H I T T E R

© www.puzzelpro.nl

8

4 2 3 6 1 8

2 1 4 3 8 7 2 3 7 5 1 5 1 7 6 4 6 9 5 8 3 4 2 5 3 2 8 6 2 8 1 6 1 7 5 2 9

9 4 1 6 7

5

9

2 1

5 2

4 2 3

5

9 7

3

9

5 4 1 6

2 8 2

2

2

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

6 8 7 8 9

2

4 6 9 8 2 9

5 6

1

1 4

8

6

2

3 9

7 5 1 3 4

6 9

3 6 9

1 3

7 7 3

8

6 7 5 1

2

7 6 5 3 7 2 9 3 8 4

4 2

WOORDZOEKER Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 25).

AIRCO AUGUSTUS BA L LO N VA A RT BOOT CAMPING C O C K TA I L DUIKPLANK FEEST HIKING HITTE HORECA HOTEL HUIFKAR HUISJE JULI KAMPVUUR KUST LIGBED ONWEER P ATAT PLEZIER ROUTE RUST SHIRT SHORT SNORKEL SORBET SPEURTOCHT SPORT TENT TIPS T O PJ E TREINREIS TRIMBAAN T R I PJ E UITGAAN WARM IJSJE ZONNESTEEK ZUIDENWIND ZWOEL

SUDOKU Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


INHOUD

REDACTIONEEL We hopen dat je gezond bent als je deze Comeback leest. Want de angst voor besmetting met het coronavirus maakt dat vrijwel alle landen in de wereld strikte maatregelen hebben genomen om verdere verspreiding tegen te gaan. Winkels en scholen zijn op slot, mensen zitten vast in hun huis. Ook bezoeken aan gevangenen zijn niet meer toegestaan. Hoe ziet de wereld buiten en binnen er nu uit? Hoe ga je om met dergelijke onverwachte gebeurtenissen? Daarover schrijven we in deze Comeback. Maar je vindt ook artikelen die over de oorlog en 75 jaar bevrijding gaan. Met berichten uit het Oranjehotel en een stuk over de toespraak van de Koning op de lege Dam. Daarnaast is er aandacht voor geloof en reflectie in mooie interviews met geestelijk verzorgers van christelijke en boeddhistische achtergrond. We hebben veel reacties van jullie gekregen op het lezersonderzoek in de Comeback van december 2019. We zijn nu bezig om de resultaten te verwerken, in het volgende nummer horen jullie daar meer over. Wat we nu al wel kunnen vertellen is dat de Comeback veel gedetineerden helpt bij de voorbereiding op hun terugkeer naar Nederland. In dit nummer vind je daar ook weer artikelen over, bijvoorbeeld over de WETS en de WOTS. We hopen dat je snel weer bezoek mag ontvangen van familie of een vrijwilliger van Epafras of de Reclassering. Sterkte en goede moed.

IN DE BAN VAN CORONA

04

NIEUWS BINNENLAND DE LAST VAN ONZEKERE TIJDEN

06 10

COLUMN SANDRA GELOOF

13 14

ORANJE HOTEL

16

NIEUWS BUITENLAND INTERVIEW FIEKE

18 20

SPORT INTERVIEW CUONG LU

22 24

VRAAG & ANTWOORD BRIEVEN ACHTEROP

26 28 32

De wereld gaat op slot en dat heeft ook grote gevolgen voor gedetineerden

Je lichaam heeft het zwaar in deze onzekere tijden. Stress-expert Witte Hoogendijk geeft tips

Wij zijn als mensen met elkaar verbonden

Heel verschillende mensen zaten hier bij elkaar vast in de oorlog

Voor sommige gedetineerden ben ik het enige bezoek dat ze nog krijgen

Helpen is geen teken van zwakte, als je helpt ben je sterk

Nienke van Dijk DIRECTEUR EPAFRAS

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland, Dutch&Detained en Lawyers Across Borders

en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Nienke van Dijk / Epafras Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Marieke Paijens / Dutch&Detained & Robert Malewicz / Lawyers Across Borders Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Morssingel 5-7, 2312 AZ Leiden Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)71 – 204 84 07 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden aan Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

3


AC H T E R G R O N D

VIRUS HEEFT GROTE GEVOLGEN VOOR GEDETINEERDEN

IN DE BAN VAN CORONA In het vorige nummer kon je al lezen over een nieuw virus. In de maanden erna raakt de hele wereld in de ban van Covid-19, het coronavirus waaraan na een paar maanden al honderdduizenden mensen zijn gestorven en miljoenen mee besmet zijn geraakt. Om een verdere, explosieve besmetting te voorkomen, gebeurt er iets unieks. Een lockdown, de wereld gaat op slot. Die heeft TEKST: Marjolein van Rotterdam ook grote gevolgen voor gedetineerden.

I

k leef niet echt, besta alleen maar.’ ‘Het is overleven.’ ‘Ik ben verdoofd.’ Drie uitspraken van gedetineerden (opgetekend door Fieke Dijkstra, zie ver-

4

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

derop in dit blad) die typeren hoe zij zich voelen in een tijd dat ze niet alleen vastzitten maar ook in een lockdown. Het voelt alsof ze in een rampenfilm terecht zijn gekomen. De wereld

gaat op slot, van de ene dag op de andere komt er niemand meer op bezoek, en komt post vaak ook niet of nauwelijks aan. Procedures voor strafoverdracht (de WETS en de WOTS) liggen stil. Binnen de muren voelt het voor gedetineerden alsof er niemand meer aan hen denkt. GEEN GENEESMIDDEL De gedetineerden hebben gelijk. De wereld hééft iets anders aan zijn hoofd. Het virus


AC H T E R G R O N D

gaat in een razend tempo de wereld over. Wie het krijgt kan (heel) ziek worden, en zelfs eraan dood gaan. En wat het angstig maakt: er is geen geneesmiddel. Corona is een virus en dat wordt bestreden met een vaccin. Maar een vaccin heb je niet zomaar. In een normale situatie ben je gauw vijf jaar verder. Aan alle kanten wordt nu geprobeerd het proces te versnellen. Minstens 70 verschillende bedrijven werken eraan. Intussen zit de wereld op slot. Om snelle verspreiding te voorkomen, moet iedereen het aantal contacten met andere mensen minimaliseren. In bijna alle landen ter wereld stellen regeringen een lockdown in, een slot op ongeveer alles. Binnenblijven is de nieuwe regel. Thuiswerken is verplicht, tenzij dat niet anders kan. Kinderen volgen thuis onderwijs. Behalve de bedrijven, scholen en universiteiten sluiten ook de cafés, musea, restaurants, bioscopen en theaters. In veel landen mag je alleen naar buiten met een briefje waarop staat dat je toestemming hebt. Zo niet: dan volgt een boete. Gereisd wordt er niet meer. Zelfs boven de luchthavens is het stil. Het idee is dat zo het aantal besmettingen afneemt waardoor de zorg de toevoer van zieken aankan. GEVANGENISSEN OP SLOT Ook de gevangenissen gaan op slot. Soms is het leed dan al geschied. In de VS zijn het de plekken waar de pandemie hard toeslaat. In de gevangenis van Chicago worden 500 gedetineerden en personeelsleden besmet. ‘Help ons, we gaan hier dood’, schrijven de gedetineerden op de ramen. In andere gevangenissen worden gedetineerden vrijgelaten, in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen bijvoorbeeld mogen eind maart duizend gevangenen naar huis. Begin april volgen 4.000 gevangenen in Engeland en Wales. Volgens Elseviers Weekblad laat Myanmar zo’n 25.000 gevangenen vrij, een kwart van het totaal, en stuurt Iran er 54.000 weg, en twee weken later nog eens 85.000. De isolatie en het risico op besmetting zijn niet de enige problemen. In gevangenissen zijn er tekorten. In een gevangenis in Venezuela, Los Llanos in het westen van het land, breekt hierom een opstand uit. Er vallen 47 doden. De gevangenen kregen niet te eten. Normaal gesproken zorgen familieleden voor het eten van de gedetineerden. Doordat het bezoek nu niet mag, missen ze

ook eten en medicijnen. De gevangenis is ook nog eens overvol. Er is plek voor 750, maar er zitten 2.500 gedetineerden. Ook elders zijn er oproeren. In Peru vallen daarbij negen doden. In Italië zes. VERSCHILLEN Het ene land wordt intussen erger door het virus getroffen dan het andere – voor zover daarover iets te zeggen is: de officiële cijfers zijn niet altijd betrouwbaar én omvatten niet alle doden, maar alleen de geteste doden. Wat wel duidelijk is, zijn de verschillen binnen één land. New York en Madrid worden vele malen erger getroffen dan het Amerikaanse en Spaanse platteland. Ook de verschillen tussen machthebbers en machtelozen, en die tussen rijken en armen worden groter. Leiders misbruiken corona om hun macht uit te breiden. De politie

GEVOLGEN Het is vrijwel zeker dat er na de coronacrisis ook een economische crisis komt. De effecten ervan worden verschillend ingeschat, schrijft het Parool, maar alle scenario’s worden steeds somberder. Het is een domino-effect. Doordat bedrijven sluiten, verliezen veel mensen hun werk en geven minder geld uit. Hierdoor dalen de omzetten van bedrijven, die weer mensen ontslaan, waardoor die minder gaan uitgeven, enzovoort. Er dreigt ook hongersnood. Nu al staan er kilometerslange rijen voor de voedselbanken in Zuid-Afrika, en zijn er vechtpartijen om meel en bakolie in de sloppenwijken van Nairobi, schrijft NOS.nl. Als de voedseldistributie door lockdowns, dichte grenzen en protectionistische

Van de ene dag op de andere komt er niemand meer op bezoek, en komt post niet meer aan gaat zich in veel landen te buiten aan buitensporig geweld bij het handhaven van de lockdown of de avondklok, schrijft de Volkskrant. In Kenia, El Salvador en de Filipijnen bijvoorbeeld. Wel lijkt de lockdown te helpen. Zachtjes aan daalt het besmettingscijfer onder de 1. Het getal R1, van reproductie 1, is een magisch getal: onder de 1 betekent dat elke besmette niet meer dan 1 ander iemand besmet. Het gevolg: er komt een versoepeling van de maatregelen. Voorzichtig aan, of soms iets minder voorzichtig. Hét grote probleem daarbij is dat het virus nog steeds een grote onbekende is. Niemand kan voorspellen wat het gaat doen. Onbekend is of het aantal besmettingen weer toeneemt als mensen weer meer de straat opgaan. Wel is zeker of bijna zeker dat de ziekte nog even zal blijven. Een tweede coronagolf wordt verwacht. In de gevangenissen blijft daarom voorlopig het strenge regime gehandhaafd. Ze gelden als de plekken waar het virus zich makkelijk kan verspreiden. De Raad voor de mensenrechten van de VN spreekt zijn zorgen uit. Gevangenissen wereldwijd zijn plekken waar mensen te dicht op elkaar zitten, de hygiëne te wensen overlaat, en de medische zorg vaak onvoldoende is.

maatregelen verstoord blijft, zullen mogelijk 300.000 mensen per dag sterven van de honger en verdubbelt het aantal mensen in acute hongersnood. Een ander gevolg is dat het aantal gevallen van huiselijk geweld omhooggaat, en ook het aantal zelfmoorden. Er zijn ook veranderingen ten goede. Burenhulpprojecten schieten als paddenstoelen uit de grond. Mensen lijken aardiger voor elkaar. Er wordt geklapt voor de zorg en overal hangen bedanktposters voor de ramen. Ook de natuur profiteert. In Thailand, waar toeristen vanwege het virus wegblijven en de stranden verlaten zijn, leggen zeldzame lederschildpadden tijdens de coronacrisis weer eieren op het strand. Al elf nesten zijn er geteld, het hoogste aantal in twintig jaar. In Japan dwaalden reeën door de stad Nara. Normaal gesproken leven ze in een park op een paar kilometer van de stad. En wat niemand kan ontgaan: de leefomgeving verandert. Er zijn minder auto’s op de weg, er is minder bedrijvigheid, en hierdoor is de lucht schoner en is er minder lawaai. Veel mensen horen voor het eerst sinds lang de vogels weer. ■

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

5


NIEUWS BINNENLAND

Een matrixbord in het Vondelpark moet bezoekers op afstand houden

Lege schappen in de supermarkt

Premier Rutte en Jaap van Dissel van het RIVM

NEDERLAND LIGT MAANDEN PLAT De uitbraak van het coronavirus leidt overal ter wereld tot strenge maatregelen. Ook in Nederland zijn ze ongekend. De eerste maatregelen zijn hygiënemaatregelen. Die kondigt minister-president Mark Rutte op 9 maart af. Alle Nederlanders moeten regelmatig (minstens 10 keer per dag) hun handen wassen, niet meer in de hand maar in de elleboog niezen en hoesten, en alleen nog papieren zakdoekjes gebruiken. Handen schudden gaat in de ban. Inwoners van NoordBrabant, waar de epidemie in Nederland begonnen is, moeten zo veel mogelijk vanuit huis werken. De maatregelen hebben effect. Ook onbedoelde. Nogal wat mensen slaan aan het hamsteren. Vooral

6

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

toiletpapier, handgel en paracetamol, maar ook pasta en tomaten in blik, worden ingeslagen. Voor het eerst sinds mensenheugenis zijn de schappen leeg in de Nederlandse supermarkten. Een week later, op 16 maart, spreekt Rutte het land toe, een officiële toespraak, geen persconferentie. Alle scholen, universiteiten, bibliotheken, cafés, kapperszaken, musea, bioscopen en restaurants gaan dicht, vertelt hij. De eindexamens op de middelbare scholen worden geschrapt. Sportwedstrijden en evenementen afgelast. De regering adviseert iedereen 1,5 meter afstand te houden en niet te reizen als dat niet echt nodig is. Daarnaast moet iedereen zoveel mogelijk binnenblijven en vanuit huis werken.

INTELLIGENTE LOCKDOWN Een week later wordt het nog een tikje strenger. Rutte noemt de maatregelen nu een lockdown, zij het een intelligente lockdown. Hij legt meer verantwoordelijkheid bij de burgers dan andere regeringen doen. ‘We moeten dit samen doen.’ Wel gaat er nog veel meer dicht. Niemand kan meer naar de kapper of naar de camping. Veel winkels gaan dicht. De rechtspraak ligt (bijna) stil. Zelfs natuurgebieden mogen sluiten als 1,5 meter afstand houden onmogelijk wordt. Nederlanders mogen nog wel naar buiten, maar op 1,5 meter afstand van elkaar en nooit met meer dan twee tegelijk, behalve als ze samen een huishouden voeren. Op overtreding van de regels komen pittige boetes te staan. De intelligente lockdown blijft zes weken van kracht. En dan, als het aantal doden afneemt en de ziekenhuizen de toestroom aankunnen, versoepelen vanaf 11 mei de regels weer, hoewel mondjesmaat. Op 11 mei mogen de basisscholen en kinderop-


NIEUWS BINNENLAND

vang open – natuurlijk met de bekende 1,5 meter afstand. Ook gaan de deuren van eerste verpleeghuizen op een kier en mogen kappers weer aan de slag. Andere beperkingen blijven. Festivals en evenementen worden verboden tot 1 september. ‘Geen Pinkpop, geen Nijmeegse Vierdaagse, geen Zwarte Cross, geen betaald voetbal’, zegt Rutte. De minister-president krijgt ondanks de sombere boodschap voor zijn presentaties veel lof. GELD OM BANEN TE BEHOUDEN De crisis zorgt voor nieuwe Bekende Nederlanders. Jaap van Dissel van het RIVM en het OMT, het Outbreak Management Team, wordt een bekende verschijning. Vanaf de eerste persconferentie staat hij naast Rutte. Dat geldt ook voor Irma Sluis: zij is de Nederlandse tolk gebarentaal die de persconferenties van het kabinet standaard begeleidt. Haar gebaren zijn een grote hit in Nederland. Het beeld is: wij, de regering, houden ons aan de adviezen van de wetenschap – ook al tast de wetenschap met het nieuwe virus ook nog in het duister. De regering stelt daarnaast een miljarden kostend hulpplan op om bedrijven met financiële problemen en ZZP’ers te ondersteunen. Eind april is de schatting dat het begrotingstekort hierdoor ten minste 92 miljard euro zal worden. Vóór de coronapandemie was juist gerekend op een overschot van negen miljard euro. Het hulpprogramma wordt snel ingevoerd – het idee is dat zo banen behouden blijven. Het risico hiervan is dat ook bedrijven steun krijgen die het eigenlijk niet nodig hebben. Veel kritiek komt er op bedrijven als Booking.com en KLM, dat de bonus van de baas wilde verhogen en tegelijk ondersteuning vraagt. De bevolking slaat zich er manmoedig doorheen. Parken waar je voorheen een kanon kon afschieten zonder iemand te raken worden plekken voor een dagelijks blokje om. Sociale, en ook creatieve initiatieven bloeien. Iedereen helpt elkaar. Burenhulporganisaties krijgen meer aanbod van hulpkrachten, dan vragen van hulpbehoevenden. Restaurants gaan take away maaltijden verzorgen. Koffietentjes verkopen koffie om op straat op te drinken, en geven met plakband aan waar de klanten mogen staan. Musici geven online concerten, musea tonen hun collectie op het internet, mensen gaan online samen zingen.

Zafar de dolfijn

DOLFIJN BEZOEKT AMSTERDAM Hij schijnt het vaker te doen. Zafar de tuimelaar (een dolfijnsoort) houdt van gezelschap en zwemt graag mee met een schip. Maar zo lang als begin mei had hij nog nooit achter een boot aan gezwommen. Een vrachtschip met cacaobonen was hij gevolgd van Frankrijk naar Amsterdam, meldt de NOS. Samen met het schip was hij door de sluizen gekomen en via het Noordzeekanaal naar de haven van Amsterdam gezwommen. De drie meter lange Zafar weigerde vervolgens weer weg te gaan. Er moesten hulpverleners bijkomen van de stichting SOS Dolfijn. Die lokten het dier uiteindelijk terug door de sluizen met speelgoed en vis. Een operatie van ongeveer drie uur. Een mooi succes, maar een week later volgt de teleurstelling: Zafar wordt dood aangetroffen op het strand van Wijk aan Zee. Waarschijnlijk is een aanvaring met een schip hem fataal geworden. De dolfijn had gebroken ruggenwervels.

INDRUKWEKKENDE TOESPRAAK KONING WILLEM ALEXANDER Midden in de lockdown houdt Koning Willem Alexander een televisietoespraak. Hij steekt het volk een hart onder de riem. Hij praat als een normaal mens. Roept alle Nederlanders op tot alertheid, saamhorigheid en warmte. Er is veel lof voor zijn woorden. Sommigen vinden het de ‘Dapperste woorden uit z’n leven’. Sowieso ontplooien koning en koningin het ene na het andere initiatief in de coronatijd. Bijna iedere middag bellen ze zorginstellingen, organisaties, getroffen ondernemers en andere mensen die wel wat steun kunnen gebruiken, schrijft Trouw. De ene keer is het een leerling van een basisschool, de andere een inkoper van coronabeschermingsmiddelen. Ook zijn er bijna dagelijks werkbezoeken. De koning bezoekt de zorg, de koningin de bedrijven. Samen gaan ze begin april bij het RIVM in Bilthoven op bezoek, het rijksinstituut waar de regering in deze tijd op vaart. Samen leggen ze

op 4 mei een krans op een lege en doodstille Dam voor de Nationale Dodenherdenking. Vanwege de coronacrisis was er geen publiek, alle toegangswegen naar de Dam waren uit voorzorg afgesloten. Deze foto stond in het Parool. Ook elders in het land waren de 4 mei herdenkingen publiekloos.

Een lege Dam in Amsterdam

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

7


NIEUWS BINNENLAND

ZORGEN OVER JONGEREN EN MESSEN Voor de coronacrisis kon je de krant niet openslaan of je kwam wel een bericht tegen over jongeren en messen. De Telegraaf sprak van een ‘steekepidemie’ door ‘steekpubers’. De Amsterdamse hoofdcommissaris van politie Frank Paauw zei dat de straatcultuur snel verandert. Jonge kinderen dragen messen bij zich én gebruiken die, vertelde hij aan de Volkskrant. De burgemeester van Amsterdam vermoedde een verband met de muziekstijl Drill, een soort rap waarin geweld gewoon is. Ook zei ze tegen de media dat er ‘sprake lijkt van een wapenwedloop’ onder jongeren. In Den Haag zei de nieuwe hoofdofficier van justitie dat er de laatste twee jaar sprake is van een verdubbeling van het aantal incidenten waarbij jongeren met messen betrokken zijn. Trouw ging op zoek naar de cijfers en ontdekte dat die niet zo hard zijn. Dat komt onder meer, schrijft de krant, door de manier van registreren bij de politie. Bij een straatroof kan een mes tevoorschijn zijn gehaald, maar dat komt niet als messenincident in het systeem. De opmerking van de hoofdofficier in Den Haag ging om een ruwe schatting van de politie. Dat er wel iets aan de hand is bleek uit een reportage op één school in de Volkskrant. Er bleken op die ene school in de Bijlmer wel veel incidenten voor te komen. Er stonden zelfs leerlingen op een dodenlijst.

‘DE NEDERLANDSE NACHTEGAAL’ OVERLEDEN

Liesbeth List

Liesbeth List was een van de allergrootste Nederlandse zangeressen ooit. Haar leven lang zong en werkte ze samen met Ramses Shaffy, die ook haar beste vriend was. Samen zongen ze Aan de andere kant van de heuvel, en Laat me. Klassiekers. Liesbeth List groeide op in het concentratiekamp van Bandoeng, haar moeder werd tot prostitutie gedwongen en pleegde zelfmoord; haar stiefmoeder gaf haar op voor adoptie. Het begin van haar leven was een drama, maar zij had het leven lief. Zoals in haar lijflied: Heb het leven lief / Als de stormwind gromt en als de lente komt / En verberg je niet. Als zij zong klonk er een nachtegaal die haar hele hart en ziel in de muziek legde. Ze was dement geworden en was 78 toen ze eind maart overleed. Ze zong al een tijdje niet meer.

8

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

De deur van het museum wordt gerepareerd

Het schilderij 'Lentetuin' van Vincent van Gogh

VAN GOGH GESTOLEN Het alarm ging af, maar voor de politie kwam, waren de dieven er al met de ‘Lentetuin’ van Vincent van Gogh vandoor, schrijft Trouw. Het schilderij werd gestolen uit het Singer Museum in Laren. De beveiliging was op orde volgens de directie. Het alarm ging gewoon af. 'Zo’n roof gaat heel snel, maximaal twee minuten', zei de politie. Op de bewakingsbeelden is te zien dat een man op een scooter 's nachts bij het museum stopt, met een moker twee glazen deuren inslaat en even later met het schilderij onder zijn arm het museum weer verlaat. Het museum had het schilderij te leen van het Groninger Museum. ‘Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar’ maakte Van Gogh in 1884, zes jaar voor hij stierf op 37-jarige leeftijd.

Theo Henrar

TOPMAN TATA STEEL NEDERLAND WEG Theo Henrar (60), de baas van Tata Steel in IJmuiden, is ontslagen door de Indiase eigenaar. Volgens de Volkskrant is de reden dat hij vooral opkwam voor de belangen van het staalbedrijf in IJmuiden en te weinig oog zou hebben voor die van het Indiase conglomeraat Tata.


NIEUWS BINNENLAND

Kuzu en Öztürk

RUZIE BIJ DENK Maandenlang knetterde het bij Denk, een afsplitsing van de PvdA die zich richt op respect voor alle Nederlanders. Het begon met een verhouding van fractievoorzitter Tunahan Kuzu met een stagiaire. Die kwam aan het licht toen hij plotseling aankondigde niet meer terug te willen keren in de Tweede Kamer na de volgende verkiezingen. Het tijdschrift HP/De Tijd onthulde dat dit te maken had met seksueel overschrijdend gedrag. De vrouw waar hij een verhouding mee had gehad, beschuldigde hem hiervan. De overige twee Kamerleden bevestigden in de media dat Kuzu inderdaad een buitenechtelijke relatie had gehad met de dame, schrijft het AD. Kuzu beschuldigde Öztürk hierop in een open brief van ‘broedermoord’ en legde zijn functie neer. De ruzie leidde ook tot het opstappen van een deel van het bestuur, en tot ruzie tussen Öztürk en collega Azarkan. De eerste zette de tweede, intussen de leider van de fractie, af. Iets nieuws in de parlementaire geschiedenis. Er is een adviesbureau in de arm genomen om eruit te komen.

VAN 50PLUS NAAR DE TOEKOMST Bij de ouderenpartij 50PLUS smeulde het al langer tussen fractieleider Henk Krol en zijn drie fractiegenoten. Henk Krol gaat nu verder met een nieuwe partij, de Partij voor de Toekomst. Volgens het AD besloot hij dat al weken voor de breuk bekend werd, maar hield hij het geheim. De partij wordt een tweemansfractie: hij gaat samenwerken met voormalig Partij voor de DierenKamerlid Femke Merel van Kooten-Arissen.

Henk Krol

VIJF SURFERS DOOD DOOR SCHUIMALGEN Binken waren het. Stoere mannen, de fitste van de Scheveningse surfgemeenschap. Toch ging het mis toen ze op de eerste dag dat het weer kon, als groep de zee indoken. Een aantal voor training voor reddend zwemmen en anderen voor een soort nieuwjaarsduik. Vijf van hen verdronken, Joost, Sander, Pim, Mathijs en Max, allemaal twintigers en dertigers. Volgens het AD draaide de wind op maandagavond 11 mei, en blies grote hoeveelheden schuim naar het noordelijk havenhoofd. Schuim van algen dat verder niet gevaarlijk is, maar als drie meter dikke laag dodelijk, omdat je daarin niet kunt ademen. Vijf dode surfers is voor Nederland ongekend veel. Andere ongelukken waren altijd incidenten met één surfer, vertelt een woordvoerder van de KNRM in de krant.

KRITIEK OP 5G NETWERK Er is gedoe over het snelle netwerk 5G, waarmee mobiele telecommunicatie nog weer beter zou moeten gaan en vooral sneller. 5G gebruikt hogere frequenties dan bestaande netwerken. Hoe hoger de frequentie, hoe meer informatie kan worden verstuurd. Maar volgens een toenemend aantal mensen kleven er ook nadelen aan die hogere frequentie. Sommigen brengen het netwerk zelfs in verband met corona. Daar is geen bewijs voor, maar op het internet wordt het druk doorgegeven. Anderen wijzen op het gevaar van de hoge-

re frequenties. Omdat die minder ver reiken dan lagere zijn er meer antennes nodig. Die komen op bushokjes, op gebouwen en lantaarnpalen. Een Nederlandse actiegroep stapt naar de rechter. Stop5GNL eist dat de aanleg van 5G-netwerken wordt verboden zolang niet is aangetoond dat het snelle mobiele netwerk geen kwaad kan, schrijft Trouw. In de week dat Stop5GNL naar buiten komt met zijn kritiek, moet een aantal zendmasten het ontgelden: de fik gaat erin. Stop5GNL zegt niets te maken te hebben met de brandstichtingen.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

9


H OO F DA RT I K E L

DE LAST VAN ONZEKERE TIJDEN Onverwachte omstandigheden. Bedreigingen. Stress. Je lichaam heeft het zwaar in onzekere tijden. Een verblijf in de gevangenis lijkt in zeker opzicht op de schrik van corona. Maar wat gebeurt er nu precies in zulke omstandigheden, en hoe kun je jezelf helpen? Stress-expert Witte Hoogendijk TEKST: Marjolein van Rotterdam heeft wel wat tips.

V

oorjaar 2020. Wereldwijd breekt paniek uit over een nieuwe besmettelijke ziekte. Het Covid-19 virus waarvoor nog geen medicijn is. Doodsangsten gieren door ieders keel. Rijke Amerikanen springen in hun auto’s en ontvluchten het rampgebied New York. Ze rijden naar hun tweede huis op

10

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

Long Island, sommigen slaan bij de plaatselijke slager nog snel voor 5.000 dollar vlees in, en sluiten zich op. Rijke Engelsen doen ongeveer hetzelfde: zij rijden met hun camper naar Schotland, zo ver mogelijk bij de corona-gebieden vandaan. Miljoenen Nederlanders komen ook in actie. Zij rennen naar de supermarkt. Het verhaal gaat

dat het wc-papier opraakt. Hamsteren dus! Weer anderen bekommeren zich om hun buren, of vechten in de zorg tegen het virus en voor de levens van mensen. ADRENALINE Doodsangst levert stress op. Je lichaam reageert op de angstveroorzaker met oeroude reacties: vluchten, vechten, of bevriezen. Net zoals in de oertijd, en net zoals het bij de meeste dieren gaat en altijd is gegaan. Denk je bijvoorbeeld dat er een gevaar aankomt, dan bereidt je lichaam zich voor op vluchten, vechten of bevriezen.


H OO F DA RT I K E L

of in de steek gelaten worden. Niemand is te vertrouwen. Elke keer weer schiet je lichaam in een stressrespons. Bij het minste geringste sta je op scherp. VLUCHTEN OF VECHTEN Witte Hoogendijk is psychiater. Hij is gespecialiseerd in stress en depressies, is hoofd van de afdeling Psychiatrie in het Erasmus MC in Rotterdam, en hoogleraar aan dezelfde universiteit. Samen met Volkskrantjournaliste Wilma de Rek schreef hij twee boeken over stress. In een buitenlandse gevangenis, of in welke gevangenis dan ook,

ger is, gaan dieren op de waakvlamstand. Ze kunnen dan dezelfde symptomen vertonen als mensen met een depressie: geen interesse in de omgeving, geen honger, zo min mogelijk bewegen, oppervlakkig slapen en geen concentratie. Depressie is een ander woord voor onderdrukking. Langdurige onderdrukking is niet gezond, mensen voelen zich ellendig. Hoogendijk: 'Het kan helpen als je doorhebt wat er gebeurt. Dat de klachten die je hebt, een poging tot aanpassing zijn. Dat het eigenlijk heel begrijpelijk is dat je in een gevangenis

Mensen bedoelen met ‘stress’ zowel alles wat stress veroorzaakt, als de reacties hierop. In de wetenschap noemt men de veroorzakers stressoren en de reacties hierop stressresponsen.

99,99 procent van de tijd dat de mens op aarde was – zo’n beetje tot de vorige eeuw – werkten die reacties uitstekend. Het gaf niets dat er geen verschil was met hoe een vis reageerde. De bedreigingen waren hetzelfde, en de reacties werkten. Bleek er echt een leeuw in de bosjes te zitten, dan was je lichaam klaar om te vluchten. Om klaar te zijn om te vechten of vluchten gebeurt er van alles in je lichaam. Stofjes veranderen je spierspanning. Je oren gaan op scherp, je hartslag versnelt, je bloeddruk stijgt, je pupillen verwijden zich. Er komen hormoonstromen op gang. Door je lijf golft de adrenaline, in je hersenen de noradrenaline. Ook het hormoon cortisol wordt aangemaakt. In de gevangenis is het niveau van adrenaline vaak hoog. Elke dag opnieuw zijn er bedreigingen en wéét je dat er iets kan gebeuren. Je kunt elk moment in elkaar gemept worden. Iemand kan jouw plek inpikken. Je kunt verkracht worden. Gepest worden,

heeft hij nog nooit gezeten. Maar hij kan zich iets bij de stress in zo’n cel voorstellen. ‘In de gevangenis, en vooral die in buitenlanden waar de omstandigheden erbarmelijk kunnen zijn, zijn er continu stressorenʼ, zegt hij, ‘dus dingen die stress veroorzaken. Die continue stroom doet wat met je. Je staat eigenlijk voortdurend ‘aan’. Je lichaam is alert, voor het geval dat er actie nodig is, vluchten of vechten. Nu kan het zijn dat vechten of vluchten onmogelijk is. Het lichaam kan dan ook reageren door te bevriezen. Je onderdrukt dan alles. In feite is dit een reactie om jezelf te beschermen. Je houdt je zo stil mogelijk om zoveel mogelijk energie te sparen voor wanneer het echt nodig is. In de natuur zie je het ook. Als er steeds hon-

Witte Hoogendijk

soms depressieve gevoelens ontwikkelt. Je klachten omarmen is beter dan je ervan te vervreemden. Als je begrijpt hoe je in elkaar zit, scheelt dat al heel veel. En verder kan mediteren helpen om je uit de continue stress te krijgen.ʼ VRIENDEN MAKEN Als hij zelf in, zeg, een krappe Thaise gevangeniscel met dertig celgenoten zou belanden, zou Witte Hoogendijk proberen vrienden te maken. Zoals je bij dieren ook wel ziet. Er is een filmpje van een buffeljong dat wordt gepakt door een leeuw. De ouders rennen weg. Niet om zichzelf te redden maar om hulp te halen. De buffels komen terug met een kudde. Iedereen gaat om het jong heen staan en de leeuw druipt af. 'Bij chimpansees zie je het ook', zegt hij. 'Ze zijn alleen agressief naar apen buiten de groep. Ze weten dat ze vrienden nodig hebben. Voor mensen is het niet anders. Ik zou dus zorgen dat ik een groep had waar ik bij hoorde. En ook zorgen dat die groep iets aan mij had. Ik zou begrip tonen, en adviezen geven. Kijken of ik toekomstperspectief kon geven, en gewoon vrienden proberen te zijn. Ook met mensen die op het eerste gezicht niet aardig zijn. Er is altijd wel iets leuks aan iemand te ontdekken. Hoe meer vrienden je hebt, hoe veiliger je voelt! Dus is het ook beter geen vijanden te maken. Blijf maar een beetje onder de radar. Accepteer het als iemand je beledigt. Doe wat je moeder je leerde, tot ➔

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

11


H OO F DA RT I K E L

tien tellen, maar dan in het kwadraat. Het gaat erom dat de eigen groep zo sterk mogelijk is. Verder zou ik mijn eigen gezondheid zo goed en zo kwaad als het ging waarborgen.ʼ ACHTERGRONDSPANNING Ook iets doen aan de onzekerheid die je voelt – een vonnis dat maar niet komt, onzekerheid over je familie – kan helpen. ‘Onzekerheid geeft ook stress, maar een ander soort stressʼ, zegt Hoogendijk. ‘Er is geen acute dreiging. Dit is meer een achtergrondspanning die er altijd is. Je ziet het bij mensen in onzekere tijden, zoals nu met corona. Nu de eerste paniek voorbij is, er weer bedden in de ziekenhuizen zijn, en de meeste mensen wel denken dat ze het overle-

ven, is de doodsangst vervangen door dit soort stress. Ook hierbij is het devies: geef het een plek. Ga niet piekeren over dingen die je niet kunt oplossen. Dus als je in de gevangenis zit en je weet dat het een tijdje gaat duren voor je je vonnis te horen krijgt, leg je erbij neer. Temper je verwachtingen. Dat helpt echt. Het is supervervelend als je

sen onzeker zijn over de toekomst, of ze hun baan zullen houden, of hun bedrijf overeind, kan dat tot heftige depressies leiden. Maar het hoeft niet. Vaak heeft dat te maken met hoe belangrijk iets voor iemand is. Ook maakt het uit hoe iemand zich tijdens zijn leven ontwikkeld heeft en of hij steun uit zijn om-

‘Je kunt je beter richten op de dingen waar je wél invloed op hebt’ niets weet, maar je kunt je beter richten op de dingen waar je wél invloed op hebt.ʼ De een krijgt meer stressgevoelens van bepaalde stressoren dan de ander. 'Als men-

BEWEGEN HELPT Een paar jaar geleden werd een experiment gehouden. Mars500 heette het. Proefpersonen werden ruim 500 dagen opgesloten, alsof ze naar Mars gingen. Het ruimtevaartexperiment was tegelijk een van de langstdurende onderzoeken naar het effect van afzondering. Wat deed het met de groep en wat met elk persoon apart? Het bleek dat door de opsluiting de hersenactiviteit omlaag, en het stressniveau omhoog ging. Tegelijk nam hun energieniveau van de astronauten dramatisch af en werden ze steeds minder actief. Maar één ding kon de mannen uit de neerwaartse spiraal halen: bewegen. Door matig actieve beweging, zoals een beetje krachttraining en wat conditietraining, daalde de hoeveelheid stresshormonen in het bloed.

geving ervaart. Als je werk je leven is, stort je wereld in als dat werk ophoudt. Als je jong bent en je hebt een eigen bedrijf, denk je misschien: als ik failliet ga begin ik opnieuw met iets anders. In de gevangenis maakt het uit of je je alleen voelt of niet. Ik denk dat veel mensen het erg moeilijk hebben, en dat depressies en angststoornissen zoals PTSS (post-traumatisch stresssyndroom) veel voorkomen. Mensen krijgen dan nachtmerries en flashbacks en gaan vermijdingsgedrag vertonen. Het helpt om met mensen te praten. Als je iemand ziet die het misschien heeft: praat, maar vraag niet te diep door. RE AG Dat kan de pijn versterken. E D IT A R E N O P R T IK E Laat diegene zelf bepalen L? SCHR wat hij kwijt wil.ʼ ■ IJF O N S!

12

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20


CO LU M N

Sandra woont met haar gezin in Engeland en bezoekt daar als vrijwilliger voor Bureau Buitenland Nederlandse gedetineerden. In haar columns vertelt ze over haar ervaringen.

LEVENSLANG? We zitten vast. Met z’n allen. Althans, zo voelt het voor velen. Twee maanden geleden schreef ik in mijn agenda: cancelled, cancelled, cancelled bij ongeveer al mijn afspraken. Langzaamaan ging dat over in videobellen via de computer. We vonden een methode om met vastzitten om te gaan. ISOLATIE Maar niet iedereen. Niet iedereen heeft bijvoorbeeld een laptop. Mijn kinderen volgen schoollessen online, maar niet alle kinderen hebben die mogelijkheid. Ik heb een tuin, maar niet iedereen heeft groen achter zijn huis. Mijn oudste dochter moest voor biologie een bloem ontleden: meeldraden, stamper, bloemblaadjes… alles moet uit elkaar getrokken en bekeken worden. Rond hun huis moesten de leerlingen voorafgaand aan de les een bloem zoeken. Eén meisje deed niet mee en toen de docent vroeg waarom ze geen bloem klaar had liggen, zei ze: maar juf, ik zit in de stad op een flat 12 hoog! En dan duurt het lang, die isolatie. Geen ruimte, geen natuur, geen vrijheid. Ik moet denken aan lang vastzitten. Ik bezocht voor corona iemand die levenslang zit. Hoe voelt dat? Vastzitten zonder uitzicht. Zonder toekomstplannen. Alleen maar een leven voor ogen binnen de muren. Is deze coronacrisis een soort levenslang, zoals iemand laatst zei? Er komt soms een moment dat je een omslag meemaakt. Je realiseert je dat het toch anders kan, anders moet, je het anders wilt. Je leven of je werk. Of gewoon de invulling van je tijd in de gevangenis. Of je manier van denken over jezelf. Veel mensen vinden dat gedurende deze coronatijd er ook een omslag gemaakt moet worden. Het leven na corona moet anders: beter, groener, menslievender, behulpzamer, eerlijker. Persoonlijk geniet ik er van, mijn man en kinderen thuis om me heen te hebben, niet weg te hoeven vliegen overal heen, met mijn handen te werken in de tuin en aan het huis; ik zou het allemaal wel willen houden. VERBONDENHEID Ik herinner me een meisje, een vrouw eigenlijk, van 23 jaar die vastzat in Engeland. Ik bezocht haar en ze zei geen spijt te hebben van wat ze gedaan had. Ze was aangesproken op Amsterdam CS of ze iets naar Londen wilde brengen. Dat wilde ze wel; ze had toch niets anders te doen die dag. Dat dagretourtje Londen werd een halfjaarretourtje. Maar ze had geen spijt; ze had immers tijd en aandacht gehad voor haar omslag. Na de eerste schok heeft ze in haar Engelse gevangenis nagedacht over hoe ze verder moest. Ze had geen baan, geen goede opleiding, woonde nog bij haar moeder, had geen relatie. Tijdens haar tijd in Londen stippelde ze een plan uit: ze ging een opleiding doen waar ze al een tijdje naar had zitten kijken, wilde zelfstandige woonruimte gaan zoeken en zou naast de deeltijdopleiding een baantje gaan zoeken via het uitzendbureau. Dat was haar omslag. En is dat niet hoe de wereld nu in de coronacrisis zit? We zitten nu met z’n allen ‘vast’ en hebben tijd om na te denken. We realiseren ons ook wat we wél hebben: internet, uitzicht op een toekomst, tijd, contact met mensen, ook die waarmee we voorheen misschien geen contact hadden. Zo heb ik een aantal nieuwe buren leren kennen in deze tijd. Ik zamel in de laan waaraan ik woon eten in voor de plaatselijke voedselbank. Ik stuur eerst een email aan mijn buren wanneer ik kom en als ik dan langsrijd met mijn auto staan er dozen en tassen klaar aan de weg. En soms een buurman of buurvrouw die een praatje wil maken. Op afstand. Voor sommigen net zo belangrijk als eten doneren. Zo leerde ik een housekeeper-couple kennen. Een man en vrouw die voor allerlei mensen huizen en tuinen hadden beheerd, onderhouden en schoongemaakt. In allerlei landen, voor allerlei nationaliteiten. Ze vonden de Arabieren het fijnst, de Fransen lastig. Zulke gesprekken hadden we voorheen nooit. Voorheen reed ik altijd langs hun huis in haast naar de school van mijn zoontje. Ik had de man zelfs nog nooit gezien en nu nodigde hij me uit de tuin te komen bekijken. Wat een omslag! Op die manier voelen we verbondenheid, en we hebben geleerd in deze tijd dat dat zo belangrijk is. Voor iemand met levenslang is dat gelukkig ook mogelijk. Je kan contact leggen met medegevangenen. Een praatje maken. Verbinding maken. Zodra je je rust gevonden hebt, is er tenslotte tijd genoeg. Hoewel het blijkbaar voor sommigen voelt alsof deze corona-epidemie levenslang is, is het dat dus zeker niet denk ik. We zullen ons aan moeten passen en nog lang zal corona ons leven beïnvloeden, maar we hebben uitzicht en plannen voor de tijd ná corona. We hebben dingen in moeten leveren, maar er ook een heleboel voor teruggekregen. Dus levenslang? Nee! Maar een omslag? Ja! Ik hoop het...

Sandra

• VRIJWILLIGER VAN BUREAU BUITENLAND IN ENGELAND

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

13


G E LOO F

De koning tijdens zijn toespraak op een lege Dam

VERBONDENHEID

Op het moment van schrijven is het alweer twee weken geleden dat we stilstonden bij de bevrijding van ons land. Het was dit jaar 75 jaar geleden en daarom was het dit keer nog specialer dan anders.

75

jaar is best een lange tijd. Je zou kunnen zeggen dat we inmiddels drie generaties verder zijn. Steeds minder mensen hebben de oorlog en de bevrijding zelf nog meegemaakt. Ik was dus verbaasd toen ik op de avond van dodenherdenking op tv hoorde

14

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

dat dodenherdenking en Bevrijdingsdag de momenten zijn waarop Nederlanders zich het meest met elkaar voelen verbonden. Volgens mij werd de presentatie op Nederland 1 door Jeroen Overbeek verzorgd. Hij moest natuurlijk wat tijd opvullen terwijl wij voor onze tv’s op de koning wachtten. Voor Jeroen was het misschien

gewoon een interessant feitje. Ik herinner me tenminste niet dat hij er veel over heeft gezegd. Mij zette zijn opmerking over die verbondenheid aan het denken.

AFSTAND Voel ik me op dodenherdenking en Bevrijdingsdag meer verbonden met mijn landgenoten? Als ik eerlijk ben moet ik zeggen van niet. Het leek vaak alsof niet vrijheid werd gevierd, maar het verslaan van de Duitsers. Het was een beetje het gevoel


G E LOO F

homo’s en van zigeuners en van alle anderen waarop de Duitsers jacht maakten. Dat juist zij niet of nauwelijks afstand nam van wat deze mensen werd aangedaan, is iets dat in de joodse gemeenschap altijd is onthouden. In al haar toespraken die zij op Radio Oranje hield, ging het bijna nooit over de razzia’s, de Hollandse Schouwburg, kamp Vught, kamp Westerbork en de transporten naar concentratiekampen in het Oosten. Ook na de oorlog hield het koningshuis zich behoorlijk afzijdig van de problematiek waarmee joodse burgers werden geconfronteerd. HEEL MAKEN Ik zat op vier mei, zoals gezegd, dus voor de tv en wachtte op koning Willem Alexander. Op een lege Dam hield hij een toespraak waarin hij volkomen onverwacht de volgende woorden sprak: 'Medemensen, medeburgers in nood, voelden zich in de steek gelaten, onvoldoende gehoord, onvoldoende gesteund, al was het maar met woorden. Ook vanuit Londen, ook door mijn overgrootmoeder, toch standvastig en fel in haar verzet. Het is iets dat me niet loslaat.'

de gewone jaartelling, en één van zijn uitspraken die bewaard zijn gebleven is deze: 'Als ik niet voor mijzelf zorg, wie zorgt dan voor mij? En zorg ik alleen voor mezelf, wat ben ik dan? En indien niet nu, wanneer dan?' Hillel vertelt ons niet voor wie wij precies moeten zorgen. Het enige dat hij zegt is dat we niet alleen maar voor onszelf moeten zorgen. En hij noemt daar twee redenen voor: wat voor mens zouden we zijn als we alleen aan onszelf dachten? Maar ook: als wij alleen maar voor onszelf zouden zorgen, waarom zouden anderen dan naar ons omkijken? Kortom: Wie zorgt voor een ander, mag zelf ook rekenen op hulp als dat nodig is. We hoeven die ander niet aardig te vinden. We hoeven die ander niet eens te kennen. Maar wij zijn met elkaar verbonden. Gewoon als mensen met elkaar. VERBONDENHEID Ik hoor regelmatig van gedetineerden hier in Nederland dat zij zich door de

Wij zijn met elkaar verbonden, gewoon als mensen met elkaar

van wij de Nederlanders, die goed waren in de oorlog, tegenover de Nazi’s die slecht waren. Begrijp me niet verkeerd, de Nazi’s waren slecht. Daarover bestaat geen twijfel. En er waren gelukkig mensen die in verzet kwamen. Mensen die, vaak met gevaar voor eigen leven, omzagen naar hun medemens en redden waar zij redden konden. Dat was verbondenheid. Die mensen verdienen, ook postuum, dank en eerbetoon. Van alle Nederlanders die zich om het lot van de ander hadden moeten bekommeren, was koningin Wilhelmina de eerste van wie je mocht verwachten dat zij op zou komen voor al haar onderdanen. Zij was ook koningin van joodse burgers en van

De koning, noch ikzelf hebben de oorlog meegemaakt. Maar wij dragen alle twee een familieverleden met ons mee. Zijn overgrootmoeder keek niet om naar de mijne. Zijn overgrootmoeder zat veilig in Londen toen die van mij werd vergast in Auschwitz. Ik zeg niet dat koningin Wilhelmina de moord op mijn familie had kunnen voorkomen. Maar zij had zich hun lot aan kunnen trekken. Koning Willem Alexander heeft dit gedaan. Hij kan de geschiedenis niet veranderen, maar hij heeft wel laten zien dat hij zijn best doet om koning te zijn van alle Nederlanders; een koning die staat voor verbinding. Hij maakte met zijn woorden iets heel dat stuk was. ZORG VOOR EEN ANDER Een beroemde rabbijn in de joodse traditie was Hillel. Hij leefde rond het begin van

rest van de maatschappij niet geaccepteerd voelen. In het buitenland is dit gevoel vast nog heviger. Ik zou willen dat ik net als de koning woorden van verbondenheid had waarmee ik iets kon repareren. Ik zou iets willen zeggen dat kan troosten, steunen en helen. Ik kom niet verder dan dat er hier mensen zijn voor wie je meetelt en belangrijk bent. Bevrijdingsdag was dit jaar voor mij anders dan in voorgaande jaren. Ik was voor de eerste keer burger in een land waarvan de koning zich ook het lot van mijn familie aantrok. Misschien voelde ik me daardoor toch een beetje meer met Nederland verbonden dan op alle andere dagen. ■ Hetty Groeneveld RABBIJN

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

15


AC H T E R G R O N D

Dodencel 601

GEVANGEN IN DE OORLOG

HET ORANJEHOTEL Op 4 en 5 mei 2020 herdachten we in Nederland de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en vierden we de bevrijding, 75 jaar geleden. Maar vanwege de TEKST: Nienke van Dijk coronamaatregelen was alles anders dit jaar.

K

oning Willem Alexander en Koningin Máxima legden een krans op een lege Dam en op de Waalsdorpervlakte luidde alleen de grote klok en was geen openbare herdenking. Geen samenkomsten, geen feesten, geen festivals. Bij de gevangenis in Scheveningen, tijdens de oorlog bekend als ‘Het Oranjehotel’ legden mensen bloemen bij het poortje waardoor de gevangenen die ter dood veroordeeld waren voor het laatst naar buiten gingen.

16

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

HOLLANDS GLORIE Het Oranjehotel was in de Tweede Wereldoorlog een Duitse gevangenis in Scheveningen. Tussen 1940-1945 hebben er ruim 25.000 mensen gevangen gezeten: mannen, vrouwen en kinderen. Sinds 2019 is een deel van het complex ingericht als Nationaal Herdenkingsmonument. Daar is ook de dodencel 601, waar terdoodveroordeelden hun laatste nacht doorbrachten. De naam ‘Oranjehotel’ was een bijnaam, omdat veel van de gevangenen door de

Duitsers opgepakt werden omdat ze actief waren in het verzet. Vóór het Oranjehuis, tegen de Duitsers. Op één van de buitenmuren van de gevangenis had iemand geschreven: ‘In deze bajes zit geen gajes, maar Hollands glorie, potverdorie!’. De Duitsers zorgden dat het opschrift snel weg was. In het Oranjehotel zaten mensen van het verzet en krijgsgevangenen, maar ook mensen die eventjes naar de Engelse radio geluisterd hadden. Of een dominee, die een gedicht had geschreven waarin hij Hitler vergeleek met de duivel. Er waren ook zwarthandelaren, dieven en stropers en fraudeurs. Maar ook Joden die om geen andere reden opgepakt waren dan dat ze Joods waren.


AC H T E R G R O N D

Het waren heel veel verschillende mensen bij elkaar, waarbij de één beter werd behandeld dan de ander. De barones bijvoorbeeld, of de hoogleraar, kregen een andere behandeling dan de machinist of de prostituee. Politieke gevangenen werden zwaar verhoord en gemarteld. En Joodse mensen kregen het slechtste eten en werden gepest en mishandeld. Soms waren er ook verzetsmensen die Joods waren, zoals George Maduro, een reserveofficier, afkomstig van Curaçao. Voor de Joodse gevangenen was Scheveningen vaak een tussenstation op weg naar Westerbork en vandaar naar een vernietigingskamp. George Maduro heeft twee keer vastgezeten in Scheveningen en in 1943 werd hij nogmaals opgepakt, bij een poging om naar Spanje te vluchten. Hij overleed in kamp Dachau en werd na de oorlog postuum geerd met de Militaire Willemsorde. Zijn ouders namen het initiatief tot het bekende miniatuurdorp Madurodam: een blijvende herinnering aan hun zoon. VUURPELOTON Al in de beginjaren van de oorlog regeerden de Duitsers met harde hand, ze moesten hun gezag handhaven. Zeker in het begin van de oorlog leidde dit tot verbijstering bij de Nederlanders. Kort na het bombardement op Rotterdam was er bijvoorbeeld de Geuzengroep. Ze pleegden sabotage, ze bereidden aanslagen voor en verzamelden inlichtingen die ze doorgaven aan de Nederlandse regering in ballingschap. Ze waren geen getrainde geheime dienst, maar arbeiders en beambten die hun inspiratie haalden uit oude jongensboeken. Ze hielden nauwelijks rekening met de mogelijkheid om betrapt of opgepakt te worden. Zo hielden ze een ledenlijst bij, met alle thuisadressen, waardoor het voor de Duitsers eenvoudig was om honderden mensen op te pakken en naar het Oranjehotel te brengen. In februari 1941 vond de rechtszaak plaats tegen 43 van hen. Op de vijfde dag werd de strafeis voorgelezen: twintig keer de doodstraf, achttien gevangenisstraffen en vijf keer vrijspraak. 'Een van degenen die een doodstraf tegen zich hoorde eisen, kon zijn oren niet geloven. […] Terwijl hij met zijn vinger op zijn borst zat te wijzen vroeg hij aanhoudend: ik de doodstraf, neen, ik de doodstraf, ongelooflijk dat kan niet.'

Toch was het zo. En op 13 maart 1941 werden uiteindelijk achttien mannen op de Waalsdorpervlakte doodgeschoten door een Duits vuurpeloton. Naast vijftien leden van de Geuzengroep waren er nog drie anderen tot de dood veroordeeld wegens de organisatie van de Februaristaking in

dere gevangenen sliepen op de grond, op strozakken. Overdag was het verboden om op de brits te zitten. Als je daarop werd betrapt volgde er straf: eenzame opsluiting bijvoorbeeld of drie dagen ‘kalte kost’, dus geen warm eten. En er waren pesterijen en wreedheden van

Veel gevangenen, overal ter wereld, vertellen ook nu over de vriendschap en solidariteit die ze ervaren Amsterdam, een staking tegen de vervolging van de Joden in de stad. Jan Campert schreef er een gedicht over, dat in de oorlogsjaren illegaal verspreid werd in Nederland. Ook Jan Campert overleefde de oorlog niet. Een cel is maar twee meter lang En nauw twee meter breed, Wel kleiner nog is het stuk grond Dat ik nu nog niet weet, Maar waar ik naamloos rusten zal, Mijn makkers bovendien, Wij waren achttien in getal, Geen zal de avond zien. (uit: de Achttien, Jan Campert)

VRIENDSCHAP EN SOLIDARITEIT Er zijn veel brieven en dagboekaantekeningen van gevangenen bewaard gebleven. Bijvoorbeeld van Riet Hoogland, die haar cel beschrijft: ‘Alles was geel geverfd. De muren en de vloeren waren van steen, tegels. Rechts tegen de muur een houten opklaptafel en achter in de cel een houten brits. Twee houten krukjes, een klein emmertje, een steenen kruik, een blikken waschteiltje, een mandje met stoffer en blik en de al bekende ton met bril vormden de inventaris’. De ton waarover zij spreekt noemde men ook wel de kiebelton. Hij diende als wc, gevangenen deden daar hun behoefte op. En dat dus meestal met twee, drie of vier op een cel. De ton moest door de gevangenen zelf regelmatig worden geleegd. En natuurlijk was er maar één brits. De an-

sommige bewakers: de cel natgooien bijvoorbeeld en dan een gevangene dwingen om dat met een doekje ter grootte van een dobbelsteen op te vegen. Veel gevangenen, overal ter wereld, vertellen ook nu over de vriendschap en solidariteit die ze ervaren van andere gevangenen. Zo was het ook in het Oranjehotel: gevangenen zorgden voor elkaar als ze gewond waren of deelden hun eten als iemand tot ‘kalte kost’ veroordeeld was. Sommigen konden schrijven of kregen een boek uit de bibliotheek. Anderen vonden steun in hun geloof, bijvoorbeeld door in de Bijbel te lezen. Weer anderen maakten liedjes, tekeningen, klopten op de muur, borduurden of vertelden verhalen. Het duurde tot 7 mei 1945 voordat de gevangenis werd vrijgegeven door de Duitsers en de gevangenen soms op groentewagens werden weggereden naar de steden waar nog volop verwarring was: bevrijding, wraakacties en de laatste Duitsers die soms al schietend vertrokken. Een paar dagen later waren de cellen opnieuw bevolkt, ditmaal met gevangen collaborateurs. De bekendste daarvan was Anton Mussert, de leider van de Nederlandse NSB. Hij werd veroordeeld wegens hoogverraad en in maart 1946 gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Vanaf 1949 was het voormalige Oranjehotel weer een gewoon Huis van Bewaring. En dat is het nog steeds. Pal naast het Nationaal Monument Oranjehotel. ■ Informatie, inclusief citaten, ontleend aan: Het Oranjehotel, een Duitse gevangenis in Scheveningen, Bas von Benda-Beckmann (2019).

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

17


NIEUWS BUITENLAND

VIDEO’S VAN UFO’S

Het vrijgegeven beeld van de ufo

ven van onbekende vliegende objecten. De vliegende voorwerpen zijn tussen 2004 en 2015 voorzien van het kenmerk UFO, ongeïdentificeerd vliegend object, en zijn nog altijd niet geïdentificeerd. Op de beelden zijn wazige vlekken te zien met een vage vogelvorm. De beelden zijn gemaakt door piloten van de marine. Volgens de NOS geeft het Pentagon de infraroodbeelden nu vrij ‘om elk misverstand weg te nemen over de vraag of de opnamen echt zijn of niet. De video's waren in 2007 en 2017 al uitgelekt, onder meer via de New York Times.

Politieagenten in Portapique

GROOTSTE MOORDPARTIJ UIT CANADESE GESCHIEDENIS

Een geheim afluistergenootschap is dankzij onderzoek van de Nijmeegse hoogleraar Bart Jacobs aan het licht gekomen. Het clubje dat luistert naar de naam Maximator en bestaat uit Nederland en vier andere Noord-Europese landen, maakt gebruik van materiaal van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA en het Duitse Bundesnachrichtendienst (BND). Deze twee inlichtingendiensten namen in 1970 het Zwitserse bedrijf Crypto over. Uiteraard in het diepste geheim, schrijft het AD. Crypto verkocht apparaten waarmee landen versleutelde informatie konden verzenden. Maar de apparaten die het bedrijf na de overname aan zo’n 120 landen verkocht, waren expres iets minder veilig gemaakt. De CIA en BND konden de verzonden informatie zo gemakkelijk ontcijferen. Vijf Europese landen liftten mee. De CIA en BND kregen dankzij de niet zo goed versleutelde berichten veel meer informatie binnen dan zij nodig hadden.

Vermomd als politieman was hij twaalf uur aan het moorden. De echte politie zat hem achterna. Een achtervolging die eindigde met de dood van de schutter, en die van een politieagente. De schutter, de 51-jarige tandtechnicus Gabriel Wortman, ging tekeer in het dorpje Portapique. In het dorp stak hij ook verschillende huizen in brand. Negen slachtoffers kwamen om in het vuur. De moordpartij is volgens de Volkskrant de ergste uit de Canadese geschiedenis. In totaal overleden 22 mensen. Ze waren geen bekenden van Wortman, op één na. De moordpartij volgde op een ruzie met zijn vriendin. Wortman bond haar vast, maar zij ontsnapte. Vanuit een bos belde ze het alarmnummer, waarop de politie op zoek ging naar de ontspoorde tandtechnicus.

VERKIEZINGEN SURINAME

AANSLAG OP KRAAMKLINIEK KABUL

Het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon, heeft drie video’s vrijgege-

AFLUISTERGENOOTSCHAP BLEEF 50 JAAR GEHEIM

In Afghanistan vindt half mei een tweetal ernstige, bloedige aanslagen plaats. Bij deze aanslagen op een kraamkliniek en een begrafenisceremonie kwamen tientallen mensen om het leven, onder wie pasgeboren baby’s. De aanslag op de kraamkliniek in hoofdstad Kabul is een van de bloedigste dit jaar in Afghanistan. Er waren explosies en er werd geschoten. Veiligheidstroepen hebben zeker honderd mensen in veiligheid gebracht. De aanvallers werden gedood. De aanslag is nog niet opgeëist. De VS houdt IS verantwoordelijk, schrijft de Volkskrant.

Volgens een voorlopige verkiezingsuitslag is oppositiepartij VHP met twintig zetels de grote winnaar van de verkiezingen in Suriname. Samen met de partijen ABOP, NPS en PL ondertekende VHP direct een proclamatie voor samenwerking. Op die manier kunnen de partijen een coalitieregering vormen, zonder de partij NDP van huidig president Desi Bouterse. De uitslag van de verkiezingen is nog altijd niet officieel vastgesteld omdat Bouterse een hertelling van de stemmen eist. Maar vanwege een coronabesmetting in de sporthal waarin de verkiezingsresultaten worden verwerkt, moesten de verkiezingswerkzaamheden voorlopig gestaakt worden.

18

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20


NIEUWS BUITENLAND

ADOPTIEBABY’S CHILI VAAK ILLEGAAL

DREIGENDE SCHAARSTE AAN ZAND

Tussen 1960 en 2004 zijn waarschijnlijk meer dan 20.000 Chileense baby’s gestolen en voor adoptie aangeboden. Dat schat de Chileense recherche. De baby’s kwamen voornamelijk in West-Europa terecht, ook in Nederland. De diefstal gebeurde vooral in ziekenhuizen, schrijft het Parool. Aan de moeders werd verteld dat hun kind overleden was, maar een overlijdensakte kregen ze nooit te zien. Al jaren tekent een organisatie protest aan, de Hijos y Madres del Silencio – de ‘kinderen en moeders van de stilte’. Daar is nu gehoor aan gegeven. Naar schatting is per kind tussen 7.000 en 15.000 dollar verdiend. Een van de illegaal geadopteerde baby’s, Constanza del Río, richtte een stichting op en is begonnen de kinderen en hun ouders bij elkaar te brengen. Ze heeft er al duizenden in haar bestand.

Het is voor ontzettend veel dingen nodig. Voor het aanmaken van beton. Voor de productie van filters, verf, tandpasta, smartphoneschermen en computers (siliciumchips). Zand zit overal in. Geen probleem, zou je zeggen, zand ís ook overal. Woestijnen worden alleen maar groter. Toch is er geen eindeloze voorraad, schrijft het AD. Woestijnzand is onbruikbaar voor beton. Alleen ruw, nat zand is geschikt. Zand dat de afdruk van je vuist laat zien als je het samenknijpt. Daarom importeren zelfs landen als Saoedi-Arabië zand. Dubai bijvoorbeeld, haalt het uit Vlaanderen. Volgens geologen is de jacht naar hoekig zand van hoge kwaliteit zo groot dat de voorraden, ook die in de Noordzee, mogelijk al over enkele tientallen jaren zullen zijn uitgeput. Politici en deskundigen waarschuwen dat oorlogen van deze eeuw vooral zullen gaan om (drink)water als gevolg van de aanhoudende droogte en de alsmaar groeiende wereldbevolking. Oorlogen om zand zijn een goede tweede. De georganiseerde misdaad schijnt de waarde van zand al ontdekt te hebben.

NOOIT MEER A-WOP-BOP-A-LOO-BOP

Little Richard

De oerknal van de popmuziek noemde de Volkskrant het liedje. De hit van Little Richard, die op 8 mei overleed. Tutti Frutti dat begint met A-wop-bop-a-loo-bop-a-lop-bam-boom! Dit was de schreeuw van de bevrijding, schrijft de krant, het begin van popmuziek als jongerencultuur. Alles zat erin. De aantrekkingskracht van het mysterie, het gevaar, de emotie, het nieuwe. Het liedje dat Little Richard in september 1955 in New Orleans opnam, was niet de enige bijdrage van Little Richard aan de geschiedenis. De rockster hielp ook mee aan de emancipatie van andersgeaarden. Hij was homoseksueel, noemde het omniseksueel, en oogde mannelijk en vrouwelijk tegelijk met zijn decimeters hoge kuif, valse wimpers, mascara en andere make-up. Little Richard werd 87 jaar.

PER ONGELUK MET SCHIETSTOEL UIT STRAALJAGER Spannend cadeau. Dat was de bedoeling toen de collega’s van een 64-jarige Fransman hem vorig jaar een vlucht met het gevechtsvliegtuig Dassault Rafale B cadeau deden. Het toestel heeft volgens NOS.nl een topsnelheid van zo'n 1.400 kilometer per uur. Het werd misschien net iets té spannend toen het vliegtuig opsteeg. De man wilde zich ergens aan vastgrijpen en greep naar een hendel. Dat was de hendel die de schietstoel lanceerde. Met 500 km per uur schoot hij uit het vliegtuig. De piloot had ook gelanceerd moeten worden, maar door een technische fout in het vliegtuig bleef hij zitten. Hij kon het toestel daardoor wel veilig aan de grond zetten.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

19


INTERVIEW

FIEKE DIJKSTRA – GEESTELIJK VERZORGER IN CALIFORNIË

‘H ET GAAT OM IEMANDS TRUE COLORS, HET WARE ZELF’ Voor mensen die in het buitenland vastzitten is het bezoek van een geestelijk verzorger vaak een stip aan de horizon. Iets om lang naar uit te kijken en nog lang aan terug te denken. Fieke Dijkstra, ‘onze vrouw in Californië’, ís zo’n stip. Een rots in de branding die je iedereen gunt.

A

ls Fieke Dijkstra op bezoek gaat in de gevangenissen van Californië (en soms over de grens) is ze vaak meer dan een dag onderweg. Eerst vliegen, dan rijden, vaak dwars door de woestijn over steeds legere highways. De gevangenissen liggen op een enkele uitzondering na ver van alles vandaan. De eenzaamheid buiten weerspiegelt de situatie binnen. ʻHet is er niet goedʼ, zegt Fieke. ʻHelemaal niet goed. Overal is het anders maar er is één constante: het is ellendig. Ik kan me nog precies de eerste keer dat ik op bezoek ging herinneren. Het was door de week. In het weekend zien bezoekers en gevangenen elkaar in de familieruimte, door de week zijn de bezoeken in de gevangenis. Ik schrok enorm. Het leek een psychiatri-

20

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

TEKST:

Marjolein van Rotterdam FOTO'S: Fieke Dijkstra

sche inrichting van 100 jaar geleden. Veel gedetineerden hebben psychische problemen. Sommigen lagen op de grond. Er werd geschreeuwd. Er waren hekken, sleutels, het was kaal. Heel naar.ʼ ʻIn een aantal gevangenissen is er veel geweld en moeten mensen constant op hun hoede zijn. Er zijn altijd irritaties. Mensen zitten op elkaars lip. In sommige gevangenissen zitten twee mensen in een cel, in andere zijn er kleine of grote slaapzalen met stapelbedden. Gedetineerden zijn nooit alleen, tenzij ze in de hole zitten, eenzame opsluiting, waar het helemaal afschuwelijk is. De straffen zijn bovendien lang. Bijna iedereen die ik bezoek zit 20 jaar of langer. Sommigen levenslang, één iemand weet dat hij nooit gratie zal krijgen. Die weet dus dat hij in de cel zal sterven.ʼ

Hoe kun je mensen helpen die het zo zwaar hebben? ʻDe bezoeken doen veel. Ik zie mensen minimaal twee keer per jaar, soms vaker, afhankelijk van de situatie. Als ik kom, kom ik alleen voor die ene persoon. Voor sommige gedetineerden ben ik het enige bezoek dat ze nog krijgen. Ik mag lang blijven, vaak vier uur. Dan hoor je veel, hoor! Zij praten, ik luister. De tijd vliegt altijd voorbij. Als ik er tussen de middag ben eten we samen. Ik heb altijd een zak met kwartjes bij me voor de automaat. Zij kiezen. Ze vinden het geweldig om samen te eten. Met alle gedetineerden die ik bezoek schrijf ik ook. Dat komt goed uit, nu we door het coronavirus niet op bezoek mogen. Ik krijg nu extra veel post... Heel soms gaat het schrijven door als ze al uit de gevangenis ontslagen zijn. Als mensen het willen gaat het contact door. Een man die anderhalf jaar geleden vrij is gekomen zie ik nog weleens. Hij woont in San Diego. De meeste Nederlanders die vrijkomen moeten het land uit.ʼ Soms gaat het nog verder. Eén van de zeven


INTERVIEW

gedetineerden die Fieke bezoekt heeft een oude moeder die in Nederland woont. Deze moeder kan niet alleen reizen en spreekt ook geen Engels. Door Fiekes toedoen zou de moeder tóch op bezoek gaan bij haar zoon. Ze had ervoor gezorgd dat er geld werd ingezameld voor een ticket, en zou als haar begeleider optreden. 'Zou. Want door corona ging het niet door. De reis moest worden uitgesteld, heel verdrietig. Deze mevrouw is 86. Haar zoon zou haar heel graag nog zien, en zij hem.ʼ Met een andere man werkt Fieke aan een boek. 'Hij zit al 36 jaar vast. Het boek is echt een samenwerkingsproject. Hij vertelt over zijn leven, ik reageer op zijn verhalen. We schrijven dus allebei. We delen veel. Zo hebben we ongeveer dezelfde achtergrond. Allebei zijn we jaren geleden naar de VS vertrokken. Alleen ging bij mij alles goed en bij hem alles fout. Ik heb alles wat hij niet heeft. Het boek helpt hem. Ik vroeg letterlijk aan hem: wat houdt je gaande? Hij zei dat hij wel zou willen schrijven maar niets had om over te schrijven. Toen zei ik: ‘we hebben hier nu drie uur zitten praten en al die tijd had je wat te vertellen! Jouw leven is een boek waard.’ Het idee vond hij fantastisch. Het boek is ook een aanklacht tegen het systeem en een pleidooi voor gerechtigheid.ʼ Wat is de essentie van de gesprekken? ʻNet als in mijn werk als fysiotherapeut voor ouderen gaat het om het luisteren, het ont-

dekken van essentiële kleuren. Niemand komt bij mij met alleen een zere knie. Er is altijd een verhaal. In de gevangenis moeten mensen op hun hoede zijn én zijn ze nooit alleen. Veel mensen houden daarom dingen verborgen. Menselijke dingen. Soms willen mensen alleen maar weg, maar er is geen keus. Dat doet pijn. Iemand vertelde dat hij alleen onder de douche huilde. De emoties zijn er natuurlijk wél! Ik probeer te helpen bij het vinden van hun true self, hun ware ik. Het gaat erom hún kleuren boven water te halen. Ik leg niemand iets op. Een iemand is Hebreeuws aan het leren. Met hem praat ik (onder andere) over bijbelteksten. Weer een andere man wil bidden.ʼ ʻTijdens de gesprekken komt naar boven wat werkelijk van belang is. En weet je wat leuk is? In iedereen zit iets moois. De mensen waar ik nu bij op bezoek ga, blijken allemaal iets bijzonders te kunnen! Ze zijn dichter, filosoof, schrijver, meubelmaker, schilder en tekenaar. De schilder maakt van elke brief een schilderijtje. Bij iedereen zie ik ontwikkeling. Eén man is gaan zingen. Een andere is studenten gaan helpen. Studenten die cursussen doen in de gevange-

op het parkeerterrein mag blijven. Het heeft ook weinig zin een ticket te kopen naar een bestemming waar niets is.ʼ ʻHet is intensief, maar de bezoeken zijn de inspanning meer dan waard! Drie jaar geleden werd ik gevraagd dit werk te gaan doen – een bekende werkt voor Epafras en dacht dat het wel iets voor mij zou zijn. Ik was nog nooit in een gevangenis geweest, maar ik wist meteen dat het klopte. Ik doe nu eigenlijk wat ik mijn hele leven al heb willen doen. Ik heb altijd theologie willen studeren, maar mijn ouders vonden dat niet praktisch. Uiteindelijk ben ik dat jaren later toch gaan doen, ik dacht voor de lol. En nu ben ik geestelijk verzorger. Zonder te overdrijven kan ik zeggen dat dit het beste is wat me is overkomen.ʼ ■

‘Ook al is de gevangenis beperkt, er zijn altijd mogelijkheden’ nis. Hij heeft een goede plek gevonden voor zichzelf. Dat is heel belangrijk, ondanks het uitzichtloze iets vinden. Veel hangt van de situatie af. Maar ook al is de gevangenis beperkt, er zijn altijd mogelijkheden. Je moet een eigen leven zien op te bouwen. Als dat lukt is dat heel mooi om te zien.ʼ Hoe is het voor jezelf? Het is enorm intensief! Daarom ben ik blij dat ik lang moet rijden of vliegen, want dan kan ik mezelf ‘debriefen’. Onderweg draai ik de film in mijn hoofd van het bezoek af. Het is goed de tijd te nemen om de verhalen te verwerken. Als ik in een hotel overnacht, zorg ik goed voor mezelf. Ik ga nooit in een restaurant eten maar koop wat in een supermarkt en eet dat op in mijn hotelkamer. De rest van de avond is voor mij! Ik neem bijvoorbeeld een lang bad. Meestal, of eigenlijk altijd, ben ik alleen op pad. Mijn man is één keer mee geweest, maar hij heeft er niets aan als ik een paar uur in de gevangenis ben en hij niet

FIEKE DIJKSTRA Fieke Dijkstra (65) is fysiotherapeute en geestelijk verzorger. Ze woont sinds 1984 in Californië. In het dagelijks leven werkt ze vooral met ouderen. Niet alleen om hen fysiek beter te maken maar ook om ze op het spirituele vlak te helpen. Als vrijwilliger voor Epafras bezoekt Fieke Nederlanders in de gevangenissen van Californië en soms ook in Texas en Nevada. Velen van hen zitten 20 jaar of langer. Vaak praat ze uren met ze. Ze ziet hen minimaal twee keer per jaar, soms vaker, afhankelijk van de situatie.

Krijg je nooit bezoek van een geestelijk verzorger maar zou je dat wel willen? Schrijf Epafras. Bijna overal ter wereld staan vrijwilligers klaar.

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

21


S P O RT

GEEN VOETBAL MEER VOOR ZOMER

DARTS ONLINE Na het mini-toernooi Darts at Home komt er nu de PDC Home Tour. Liefst 32 avonden op rij wordt er door de darters thuis met de pijltjes gegooid. De PDC doet online live verslag. Aan het eind van elke dag wordt een winnaar bekendgemaakt, die zal doorstromen naar de volgende ronde. Alle PDC-darters met een Tourkaart zijn uitgenodigd, al is het nog onduidelijk wie er precies meedoen. Eerder liet bijvoorbeeld Michael van Gerwen al rtlnieuws.nl weten niet happig te zijn op online toernooien. 'Ik kan niet voldoen aan de eisen van de PDC. Het moet bijvoorbeeld stil zijn, maar met een pasgeboren baby, een kind van 2,5 jaar en drie honden gaat dat echt niet lukken.'

REMATCH TYSON - HOLYFIELD

De KNVB heeft de knoop doorgehakt nadat het kabinet vanwege de uitbraak van het coronavirus had besloten betaald voetbal tot 1 september te verbieden. Er promoveren en degraderen dit seizoen geen clubs naar of uit de eredivisie. Dat betekent dat ADO Den Haag en RKC Waalwijk volgend seizoen actief blijven in de hoogste voetbalcompetitie en dat SC Cambuur en De Graafschap eerstedivisionist blijven. Koploper Ajax gaat met het beste ticket de Champions League in, maar wordt niet aangewezen als landskampioen. De huidige stand in de eredivisie wordt wel gebruikt voor de toewijzing van startbewijzen voor de Champions League en Europa League. De KNVB zegt hiermee de richtlijnen van

de Europese voetbalbond UEFA te volgen. EK VERPLAATST Het Europees kampioenschap voetbal is vanwege het coronavirus een jaar uitgesteld tot volgende zomer. Zoals het nu lijkt begint het EK dan op 11 juni 2021. Bondscoach Ronald Koeman zegt in een reactie: 'Het is natuurlijk een zeer vervelend bericht, maar wat voorop staat is de gezondheid van mensen en het indammen van de verspreiding van het coronavirus.' Voor Oranje-spits Memphis Depay is het uitstel goed nieuws. Hij is herstellende van een blessure en dreigde het EK te moeten missen. Hij heef nu voldoende tijd om fit aan het EK te beginnen aldus RTL.nl.

Mike Tyson wil op 53-jarige leeftijd weer de boksring in. Na Tyson heeft ook Holyfield (57) aangegeven weer in training te zijn. In een interview met The Sun zegt hij: 'Laten we de mensen geven wat ze willen.' Holyfield versloeg Tyson in 1996 en 1997. Het tweede duel ging de geschiedenis in als 'The Bite Fight', omdat Tyson toen een stukje uit Holyfields oor beet schrijft NOS. nl. Beide boksers zeggen zich graag te willen bewijzen in demonstratiewedstrijden die geld moeten opbrengen voor goede doelen.

Het legendarische gevecht in 1997

GAAT TOUR DE FRANCE DOOR?

Tour de France

22

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

Waar organisaties van de Olympische Spelen, het EK voetbal en Wimbledon dit jaar de stekker er uit hebben getrokken door het coronavirus, wil de Tour de France gaan fietsen. Directeur Prudhomme hoopt nog altijd dat zijn koers van start gaat. En dat gaat volgens hem ook 'niet achter gesloten deuren plaatsvinden'. Eerder noemde de Franse minister van Sport het een optie om de koers zonder publiek te rijden. Tom Dumoulin is er klaar voor: 'Ik hoop heel erg dat ‘ie doorgaat, maar misschien is dat hopen tegen beter weten in.' Mathieu van der Poel mag dit jaar definitief niet meedoen aan de Tour de France. Zijn Belgische ploeg heeft geen wildcard gekregen.


S P O RT

Bundesliga zonder publiek

BUNDESLIGA START WEL 560.000 EURO VOOR AIR JORDANS De schoenen waar voormalig topbasketballer Michael Jordan in 1985 in de NBA op speelde hebben op een veiling liefst 560.000 dollar opgeleverd. Volgens het AD werden de schoenen waarschijnlijk nog meer waard vanwege de documentaire The Last Dance  die onlangs op Netflix verscheen. De tiendelige serie geeft een uniek inkijkje in de loopbaan van Jordan bij de Chicago Bulls.

Na ruim twee maanden zonder topvoetbal werd de Duitse Bundesliga half mei als eerste grote competitie ter wereld hervat. Omkleden in kleine groepjes, een aparte bidon voor elke speler en ballen die geregeld gedesinfecteerd worden. Het zijn een paar van de vele voorschriften die de Duitse voetbalbond heeft opgesteld. Wie wordt de eerste speler die geel krijgt omdat hij op de grond spuugt? Een omhelzing is verboden, maar lukt dat ook bij een winnend doelpunt in de laatste minuut? Of wint de vreugde het dan van het verstand? De hervatting van de Bundesliga is daarmee een experiment met situaties die we nooit eerder in het voetbal gezien hebben. PREMIER LEAGUE De Premier League is op woensdag 17 juni hervat. Er zijn in de Premier League, die op 13 maart werd stilgelegd vanwege de coronacrisis, nog 92 wedstrijden te spelen. Die zullen achter gesloten deuren en dus zonder publiek worden afgewerkt. Liverpool gaat aan de leiding met een voorsprong van 25 punten op Manchester City. De koploper heeft nog twee overwinningen nodig om kampioen te worden en de eerste titel sinds 1990 te pakken meldt NOS.nl.

GEEN GRAND PRIX IN ZANDVOORT

De mascottes van de Olympische Spelen van Tokio zullen nog even moeten wachten

UITSTEL OLYMPISCHE SPELEN De Olympische Spelen worden definitief uitgesteld naar 2021. 'Door de huidige omstandigheden en de informatie die we van wereldgezondheidsorganisatie WHO hebben gekregen, hebben we de conclusie getrokken dat de Spelen moeten worden verplaatst', schrijft het IOC in een officiële verklaring aldus Nu.nl. De Spelen zouden van 24 juli tot en met 9 augustus op het programma staan. Dat is nu 23 juli tot en met 8 augustus 2021 geworden.

Door het coronavirus wordt de start van het Formule 1-seizoen uitgesteld. Hierdoor gaat de Grand Prix van Nederland op 3 mei niet door. Ook de andere GP’s in mei kunnen niet doorgaan: die van Spanje en Monaco. Eerder werden al de races in Australië, Bahrein, China en Vietnam afgelast. De Grand Prix van Nederland op het circuit van Zandvoort zou de eerste race op Nederlandse bodem zijn sinds 1985. Voor de race is het circuit volledig op de schop gegaan. Zo zijn er meerdere bochten vernieuwd en de loopt daar nu het asfalt schuin omhoog, zoals op een wielerbaan. Ook de pitstraat, het rechte stuk met start en finish en de Tarzanbocht zijn grondig aangepakt meldt het AD.

Het circuit in Zandvoort

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

23


INTERVIEW

CUONG LU – BOEDDHISTISCH GEESTELIJK VERZORGER

H

et is midden in de coronatijd, we spreken elkaar telefonisch. Aan de andere kant van de lijn klinkt een vriendelijke, rustige stem. Die kan van een wijze, oude man zijn, maar ook van een jonger iemand. ‘Ehm, mijn leeftijd?’, zegt boeddhistisch leraar en schrijver Cuong Lu verbaasd als ik vraag hoe oud hij is. ‘Even nadenken. Waarschijnlijk, ja, ik denk dat dat klopt, 51 jaar. Ik ben geboren in 1968.’

JE BENT WAT JE ZOEKT In iedereen schuilt een boeddha. Ook, of misschien wel júist, in gedetineerden. Boeddhistisch leraar en schrijver Cuong Lu werkte zes jaar lang in Nederlandse gevangenissen en schreef een boek over zijn ervaringen. ʻHet grootste obstakel bij het vinden van geluk is dit: we weten niet hoe wonderlijk we zijn.ʼ TEKST:

24

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

Marjolein van Rotterdam FOTO: Laura Cnossen

DE BOEDDHA IN DE BAJES Cuong Lu is misschien een beetje onthecht. Leeftijd, ego, bezittingen doen er voor hem minder toe dan verbindingen met mensen en de natuur. Na een niet bepaald probleemloos leven met een emigratie uit Vietnam en een lange periode als monnik, besluit hij terug te keren naar de maatschappij om anderen te helpen. Tussen 2011 en 2017 werkt hij in vier verschillende Nederlandse gevangenissen. Er waren niet veel boeddhisten, maar veel gedetineerden vroegen om een boeddhistisch geestelijk verzorger. Ze begrepen hem en zijn begeleiding verbeterde hun inzicht, zelfvertrouwen en geluk. Over zijn ervaringen schreef Cuong een boek: De Boeddha in de bajes. Mooie verhalen staan erin. Zoals dat van de 19-jarige Mike, die in een vlaag van verstandsverbijstering zijn vriendin heeft gewurgd. Na de moord hoort hij haar iedere nacht schreeuwen en kan hij niet meer slapen. Hulp van dokters weigert hij. De hele dag zit hij in zijn cel vol spijt en schaamte. Omdat ze geen idee hebben wat ze met hem aan moeten, sturen de dokters Mike uiteindelijk naar de boeddhistisch geestelijk verzorger. Die ontvangt hem met een kopje thee, en doet niets anders dan samen stilzitten en ademen. Na 20 minuten gebeurt er iets. Cuong voelt een verschuiving en vraagt of het iets beter gaat. 'Mike opende zijn ogen en knikte. Hij had voor het eerst zijn pijn gezien. Als je de pijn niet meer weigert, als je er niet meer tegen vecht, komt er rust.’ Mike, die nog nooit iets had gezegd, begint te praten. Over zijn jeugd. Over zijn ouders die gescheiden waren en hem parkeerden bij de buren. Over hoe hij met een smoes naar huis vluchtte en daar in alle eenzaamheid tv keek. ‘Na die eerste keer ging Mike elke dag stil zitten’, vertelt Cuong. ‘Hij begon zichzelf te vinden en wat hij had gedaan te begrijpen. Na verloop van tijd kwam zijn familie op bezoek. Het lukte hem om het contact te herstellen.’


INTERVIEW

9 1 2 5 4 8 7 3 6

7 5 4 2 3 6 1 9 8

8 6 3 1 7 9 5 2 4

5 4 8 7 2 3 9 6 1

2 9 6 8 1 5 3 4 7

1 3 7 9 6 4 2 8 5

7 8 4 1 6 5 2 9 3 6 2 5 4 9 7 8 1 3

1 2 3 8 9 7 5 4 6 4 8 9 3 5 1 6 7 2

6 9 5 2 4 3 7 1 8

1 3 4 2 8 7 5 6 9

3 7 1 6 8 2 4 5 9

1 3 9 4 2 7 8 6 5

7 6 9 4 1 5 3 2 8 8 7 4 5 3 6 2 9 1

2 9 5 6 4 3 7 8 1

5 2 8 3 9 6 4 1 7

4 5 3 2 6 8 9 1 7

5 6 2 1 8 9 3 7 4

4 7 1 9 5 8 2 3 6 9 8 7 3 1 5 4 2 6

6 8 3 7 2 1 9 5 4 2 1 6 7 9 4 5 3 8

8 1 2 5 7 4 6 9 3

9 4 6 8 3 2 1 7 5

3 4 1 8 7 2 6 5 9

6 2 8 9 5 1 7 4 3

3 5 7 1 6 9 8 4 2 7 9 5 6 4 3 1 8 2

ÉÉN ZWALUW MAAKT NOG GEEN ZOMER

S O R B E T M A K A C E R O H

P A T A T W R N A A B M I R T

É U É L S S D O M O R L Z M M

S G Z L H P N P P G E I R N Z

I U N O C R I A V S E A T A W

E S R N N N W T U G W T R A O

R T A V G N N F U B N K I G E

N U K A S P E U R T O C H T L

I S F A L E D S T E IJ O S I I

E N I R S J I K T S T C T U G

R O U T E P U T J E E N T N B

T R H R E I Z E L P E O I O E

S K T S U R K N A L P K I U D

U E Z A U T A T N J I L U J E

K L W H U I S J E H I T T E R

TIPS VOOR ELKE DAG • Probeer elke dag een kwartier, twintig minuten stil te zitten. • Volg je adem. Zeg het hardop of zacht in jezelf: adem in, adem uit. • Je kunt geen thee in een kopje schenken dat al vol is. Zo is het ook met je hoofd. Als je vol woede zit, kun je niets anders binnenlaten. Je wordt om het minste of geringste woedend en hebt maar weinig geluk of vrijheid. • Veroordeel jezelf niet. Bedenk dat ieder mens waardig, krachtig en mooi is. De Boeddha dat ben jij!

4 3 8 6 7 2 1 5 9

tel gevangenen het tegenovergestelde. Als je helpt ben je sterk. Je hoeft niet rijk te zijn om te geven. En bedenk: geven is ook ontvangen. Wie helpt vindt betekenis. Wie verbinding maakt wordt groter. Je helpt dus ook jezelf.’ In de gevangenis ontmoette Cuong Manuel. Een wat oudere man die stemmen hoorde in zijn hoofd en geesten zag. ‘Hij was een van de velen die bijna dood was. Gedetineerden hebben vaak geen hoop of doel meer, en geven het leven op. Zijn voorouders waren Molukkers. Na de oorlog kwamen ze naar Nederland, waar ze wachtten tot de Nederlandse regering hun onafhankelijkheid zou verlenen, de beloning voor het vechten aan Nederlandse zijde. Maar dat gebeurde niet. Als kind ervoer Manuel wat het was om onrecht te voelen.’ Als hij op zijn zeventigste naar de medi-

2 7 9 5 3 1 6 8 4

nog nooit verbinding gemaakt met zichzelf.’ Volgens Cuong komt dat onder meer doordat de meeste gedetineerden geen respect hebben voor zichzelf en geen waardering voor het leven. Ze hebben nooit geluk ervaren. ‘Ik moest het zelf ook leren’, vertelt Cuong. ‘En heel snel ging dat niet. Op mijn elfde kwam ik met mijn ouders vanuit Vietnam naar Nederland. Ik was ongelukkig in die nieuwe wereld en voelde me verdwaald. Ik was anders dan mijn leeftijdgenoten, maar wist niet wie ik wél was. Op jonge leeftijd, ik was 25, werd ik monnik. Nog steeds was ik op zoek. Na zestien jaar monnik te zijn geweest, keerde ik terug in de maatschappij. De wereld was veranderd; ik wist niet eens wat internet was! Ik was wanhopig toen bleek dat ik voor de tweede keer een vertrouwde omgeving was kwijtgeraakt. Hoe het verder moest: ik had geen idee. Maar toen, terwijl ik die pijn voelde,

5 6 1 9 8 4 3 2 7

‘Als je niet meer tegen de pijn vecht, komt er rust’

3 5 7 4 1 9 8 6 2

WIE HELPT IS STERK Stel dat je in een Thaise gevangenis zit, met 30 man in een hok en een ijzeren rooster onder je, kun je dan ook geluk voelen? 'Het leven in de gevangenis is heel, heel moeilijk. Contact hebben is moeilijk, met de buitenwereld maar ook onderling. Gedetineerden doen elkaar vaak pijn. Ze zijn achterdochtig, bang voor misbruik of om voor zwakkeling door te gaan. Daarom is het ieder voor zich. Helpen is een teken van zwakte. Zo wordt er vaak gedacht. Ik ver-

tatielessen van Cuong gaat, breekt er iets open. Niet meteen, maar Manuel geeft niet op en gaat na wat lessen zien dat zijn lijden ook het lijden van zijn voorouders is. Op zijn zeventigste maakt hij verbinding met zijn voorouders en ontdekt hij dat er geluk in hém zit. Hij krijgt zelfvertrouwen en gaat anderen helpen. Vaak neemt hij hen mee naar de meditatiegroep. Manuel wordt een bekende verschijning en wordt door iedereen ‘opa Manuel’ genoemd. Zijn leven veranderde radicaal.’ Het verhaal van Manuel is het verhaal van veel gedetineerden. ‘Ze hebben problemen met zichzelf en met de ander, en dat is begrijpelijk. Maar als je zelfvertrouwen hebt, je wijsheid gebruikt, zelfrespect en medeleven toont, ga je je beter voelen. Ik weet zeker dat in iedereen wijsheid en kracht zit. Ik heb het gezien. Daarom zou ik dit tegen iedereen willen zeggen: Ik heb de boeddha gevonden in mijn leven. Dat ben jij!’ ■

9 1 6 3 2 8 4 7 5

zag ik waarom ik pijn had. Het grootste obstakel bij het vinden van geluk is dit: we weten niet hoe wonderlijk we zijn. Je bent wat je zoekt.’

8 4 2 7 5 6 9 3 1

GELUK ZIT IN IEDEREEN Er waren veel meer Mikes in de gevangenissen. ‘De meeste gedetineerden kennen zichzelf niet. Ze leven vanuit een survival mechanisme. Er is ook weinig hulp bij het naar binnen kijken en mediteren of stil zijn. Terwijl dat zo goed werkt. Alleen in stilte kun je verbinding maken. Alle gedetineerden vonden het voelen van verbinding heel fijn. Verbinding is iets anders dan contact. Contact maak je tussen twee of meer mensen. Bij verbinding verdwijnen de individuen, je wordt één. Dat kan met je kinderen (ook op afstand), met de natuur, met alles wat leeft of heeft geleefd. Het lukte uiteindelijk iedereen, al duurde het bij de een langer dan bij de ander. Sommigen hadden

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

25


V R A AG E N A N T WOO R D

UITSPRAAK EUROPEES HOF VAN JUSTITIE HAALT STREEP DOOR AANPASSEN STRAF NAAR NEDERLANDSE MAATSTAVEN BIJ VEROORDEELDEN MET TERUGKEERGARANTIE

‘W ORDT MIJN BUITENLANDSE STRAF IN NEDERLAND NOG AANGEPAST?’

V

an gedetineerden in Europa krijg ik vaak de vraag of ze hun buitenlandse straf in Nederland kunnen uitzitten en of die straf dan nog wordt aangepast in de WETS-procedure. Vóór 11 maart van dit jaar zou ik gezegd hebben dat je met een terugkeergarantie via de WETS procedure in aanmerking komt voor een aanpassing van de in het buitenland opgelegde straf. Een terugkeergarantie wordt gegeven aan Nederlanders (of mensen die met Nederlanders gelijkgesteld kunnen worden) die via een Europees Aanhoudingsbevel (EAB) aan een ander Europees land worden overgeleverd. Nederland levert wel eigen onderdanen over. Maar het vragende land moet dan wel

26

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20

de garantie geven dat na de strafzaak in het buitenland de veroordeelde terugkeert naar Nederland om daar de rest van zijn straf uit te zitten.

zaken kwam het dan regelmatig voor dat het Gerechtshof in Arnhem een lagere straf oplegde. Dat kon soms wel jaren gevangenisstraf schelen.

Aanpassen straf? Tot voor kort was het zo dat veroordeelden die met een terugkeergarantie naar Nederland kwamen in aanmerking kwamen voor een aanpassing van de straf naar Nederlandse maatstaven. Art 2:11 van de WETS regelt namelijk dat het Gerechtshof in Arnhem in dat geval de buitenlandse straf naar Nederlandse maatstaven kan aanpassen. Dat was geen verplichting, maar het gaf in zaken met hele hoge straffen de rechter in Arnhem wel de mogelijkheid de straffen te verlagen. Vooral bij hoge straffen in drugs-

In de WETS is geregeld dat de Nederlandse rechter in drie gevallen de buitenlandse straf kan aanpassen: 1 De buitenlandse straf is hoger dan in Nederland maximaal kan worden opgelegd. De straf wordt dan aangepast naar het Nederlandse maximum (art 2:11 lid 4 WETS). Een voorbeeld: in Duitsland is een Nederlander veroordeeld tot 16 jaar voor de invoer van cocaïne, in Nederland kan voor dat feit maximaal 12 jaar gevangenisstraf worden opgelegd. De straf wordt


V R A AG E N A N T WOO R D

2 De buitenlandse straf of maatregel kan worden aangepast omdat die in Nederland onbekend is (art. 2:11 lid 6 WETS). De straf wordt dan aangepast in een straf of maatregel die wel in Nederland kan worden opgelegd. Een voorbeeld: In België wordt aan iemand de interneringsmaatregel opgelegd om zijn psychische ziekte te behandelen. In Nederland kennen we die maatregel niet, maar het lijkt veel op onze TBS. Via de WETS kan in Nederland dan alsnog de Belgische maatregel worden aangepast en TBS worden opgelegd. 3 Aanpassing straf na overlevering met terugkeergarantie (art. 2:11 lid 5). Bijvoorbeeld: iemand is aan Engeland overgeleverd met een terugkeergarantie en in Engeland veroordeeld tot 11 jaar voor de invoer van xtc. Dat is naar Nederlandse maatstaven een zeer zware straf. Het Hof kijkt naar wat in Nederland normaal gesproken wordt opgelegd. Daarbij houdt de rechter ook rekening met het feit dat het een Engelse rechter is die de straf heeft opgelegd (internationale gevoeligheid). Het hof past de straf aan en legt nu 7 jaar op.

EUROPESE REGELS Op 11 maart besliste het Europese hof in de zaak C-314/18 dat de Nederlandse regeling om de straf aan te passen niet meer mag worden toegepast.1 De uitspraak van het hof ziet alleen op Nederlandse veroordeelden met een terugkeergarantie, dus situatie 3. Als je in het buitenland bent aangehouden verandert er niets. Het Europese hof heeft in zijn uitspraak bepaald dat die aanpassing van de straf naar Nederlandse maatstaven niet meer mag omdat rechters in andere landen er op moeten kunnen vertrouwen dat de straf zoals die is opgelegd na terugkeer naar Nederland ook echt zo goed mogelijk ten uitvoer worden gelegd. Dus zonder verlaging van de straf omdat Nederland anders tegen die strafbare feiten aankijkt. Volgens de Europese rechter heeft Nederland toen het de WETS-regeling invoerde niet goed gelet op de Europese regels over het aanpassen van de straf. En van die Europese regels mag niet worden afgeweken. De uitspraken van het Europese Hof hebben rechtstreekse werking. Dat betekent dat landen en burgers van de Europese Unie er direct en rechtstreeks een beroep op kun-

nen doen. Dat maakt dat deze uitspraak een enorme invloed zal hebben op de praktijk van de Nederlandse WETS-procedures. De Nederlandse wetgeving (de WETS) zal nu moeten worden veranderd. De mogelijkheid om de straf aan te passen zal uit de WETS worden gehaald. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid in Den Haag (afdeling IOS) heeft al aangegeven dat alle WETS-zaken waarin het hof in Arnhem de straf misschien zou gaan aanpassen nu worden tegengehouden totdat de wet in Nederland op dit punt is aangepast. In al die zaken wordt de straf dus niet meer aangepast. Voor de zaken waarin door het Hof in Arnhem al een oordeel is gegeven, maar waarin de veroordeelde nog niet naar Nederland is overgeplaatst, maakt het Ministerie van Justitie nu beleid. Vermoedelijk zal ook in die zaken het oordeel van het hof niet worden overgenomen en zal de straf niet meer worden aangepast. ANDERE STRATEGIE IN LOPENDE STRAFZAAK De uitspraak zal ook invloed hebben op de strafzaken die nog lopen. Er zullen misschien wel andere keuzes moeten worden gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan een zaak

met je advocaat te bespreken. Hij kan adviseren in een goede strategie in je strafzaak. Jouw advocaat kan ook helpen bij het maken van goede keuzes die bij je persoonlijke belangen en mogelijkheden passen. ZELF ACTIEF BLIJVEN Ons advies blijft verder om zelf ook actief te blijven. Met of zonder terugkeergarantie: als je terug wilt komen naar Nederland dan moet je altijd zelf een verzoek daarvoor indienen. Dat kan via de gevangenis of via je lokale advocaat als die nog beschikbaar is. In sommige Europese landen wil de rechter ook nog horen of je met je terugkeer naar Nederland instemt, ook nadat je zelf een verzoek hebt ingediend. Het is vaak een formaliteit, maar die zitting bij de lokale rechter kan soms voor vertraging zorgen. Hetzelfde geldt voor het vertalen van jouw verzoek door de lokale autoriteiten. Die moeten het officiële verzoek aan Nederland laten vertalen in het Nederlands. Het verzoek moet ook volledig zijn en goed ingevuld. Niet moeilijk, maar helaas gaat het niet altijd goed. Je kunt zelf navragen of de procedure goed

Uitspraken Europese Hof van Justitie zijn van groot belang voor de Nederlandse WETS-procedures in Duitsland waar een hoge straf kan worden opgelegd voor de invoer van verdovende middelen. Het uitgangspunt dat een hoge Duitse straf in Nederland wel wordt aangepast gaat niet meer op. Eerst zou een verdachte met een terugkeergarantie misschien wel gedacht kunnen hebben: 'Ik laat het hoger beroep maar zitten en probeer zo snel mogelijk naar Nederland te komen. Dan wordt mijn straf daar wel omgezet in een lagere Nederlandse straf'. Maar die keuze is nu niet altijd meer verstandig. De straf wordt niet meer aangepast naar een straf die voor dezelfde feiten in Nederland gebruikelijk zou zijn. Het wordt daarom juist zaak om in het buitenland al een zo goed mogelijk resultaat te behalen. De terugkeergarantie is helaas niet veel meer waard voor wat betreft het aanpassen van de straf. Mocht je vragen hebben over de verstandigste keuze in je eigen strafzaak in het buitenland, dan is het van groot belang dit

1 http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=224337&pageIndex=0&doclang=NL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=1655112

in de WETS procedure dan van 16 naar 12 jaar aangepast.

loopt, de stukken compleet en vertaald zijn en of het nodig is dat er nog een zitting komt en natuurlijk of de zitting snel gepland kan worden. Het is daarom van belang om ook na de strafzaak nog contact te houden met je lokale advocaat en aandacht te vragen voor deze punten. Conclusie: de Nederlandse gedetineerde in het buitenland met terugkeergarantie is slechter af. Gelukkig blijft de WETS een terugkeer naar Nederland mogelijk maken. Maar met de uitspraak van het Europese Hof van Justitie voor de Europese Unie van 11 maart 2020 komt er een einde aan de mogelijkheid om de buitenlandse straf in de WETS-procedure nog aan te passen naar Nederlandse maatstaven. Dat is voor de Nederlandse gedetineerde in het buitenland (Europese Unie) een hele slechte zaak! ■ Robert Malewicz LAWYERS ACROSS BORDERS

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

27


BRIEVEN

IN COMEBACK IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. BEDENK WEL OF PLAATSING GEVOLGEN VOOR JE KAN HEBBEN. WE PROBEREN HET IN TE SCHATTEN, MAAR JIJ WEET HET ZELF HET BEST. OOK KUNNEN WE NIET ALTIJD ALLE BRIEVEN EN GEDICHTEN PLAATSEN. SOMS WORDEN ZE DOORGESCHOVEN NAAR EEN VOLGEND NUMMER. NOOIT ZULLEN WE ER EEN VAN OUDER DAN EEN JAAR PLAATSEN. BRIEVEN DIE ERG LANG ZIJN KUNNEN WORDEN INGEKORT. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

OPROEP AAN LEZERS Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

HET GROTERE PLAATJE Het doet me altijd zo goed om de brieven van andere gedetineerden te lezen in jullie tijdschrift! Vandaar dat ik ook een stukje van mijn verhaal aan jullie en alle lezers wil delen in de hoop dat mijn woorden iemand anders ook kracht en hoop zullen geven. Het is zo bijzonder om je gedachten uit te schrijven. Het maakt niet uit of het toekomstplannen, emoties, dromen of gebeurtenissen zijn. Want hoe gek en magisch is het om zelfgeschreven tekst terug te lezen. Vooral tekst die al een jaar oud is. Zo’n tekst kan je ineens een jaar later nieuwe inzichten geven. Begin dit jaar schreef ik kort over afgelopen jaar (2019) en blikte ik terug op alle gebeurtenissen. Sinds ik hier zit (2018) doe ik dit elk jaar op 1 januari. Toen ik las wat ik op 1 januari 2019 had geschreven, voelde ik me trots en sterk. Ik had geschreven over hoe belangrijk het is om altijd het grotere plaatje als richting te houden. Ik geloof dat dit de enige manier is om je dromen en plannen werkelijk te maken. Het ‘grote plaatje’ is je grootste waarde waar je al je beslissingen op zou moeten baseren. Dat is de enige weg om je einddoel, dat je zo helder voor je ziet wanneer je je ogen sluit, werkelijkheid te maken. Op die weg, dat pad, zul je vele kansen voorbij zien komen die je zult moeten grijpen. Die kansen zullen blijven komen als je echt wilt en je ogen open houdt. Het is nooit te laat, wat je leeftijd ook is, waar je ook bent. Wat je doet, is wat je wordt! Wees dankbaar voor die kansen, die navigatie naar je grootste en mooiste creaties!

A

• TJECHIË

VRIJHEID Mensen, laat je niet blinderen door geld en vooral niet in tijden van nood! Richt je zelf niet te gronde voor een moment van ‘misplaatst gevoel van vrijheid, financieel gezien’. Alles heeft ’n prijs en komt tot een einde. Hou je ogen gericht op de Heer en laat zijn rust en vrijheid jou elke dag leiden. Problemen gaan er altijd zijn. Het maakt niet uit of je geld hebt of niet. En geldtekort zul je altijd kennen, ‘het is nooit genoeg’. Want dromen en wensen blijven en zullen er altijd zijn, daarvoor ben je mens. Maar, begrijp dat degenen die jou het voorstel doet om voor het snelle geld te gaan, door middel van smokkel of wat dan ook, het zelf niet doen of durven. Antwoord: Vrijheid is meer waard dan elk bedrag ook! Vrijheid is onbetaalbaar! En gevangenis is geen grap, vooral in het buitenland!

E•

28

FRANKRIJK

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20


BRIEVEN

JE ROL ALS MAN Wanneer ben je een ‘echte man?’ In Namibië kom je al snel op dingen zoals het laten staan van een baardje, het bereiden van vlees op het vuur of altijd de auto besturen. Maar wat als je een laagje dieper gaat? Wat is de rol van mannen in de samenleving? Een van de dingen die in Namibië steeds weer opvalt is dat mannen het wel eens laten afweten. Niet altijd gelukkig, dat het anders kan zien we in het verhaal van Ismael. Ismael werd in 1972 in de hoofdstad Windhoek van het prachtige land Namibië geboren. Namibië is een land in het Zuidwesten van Afrika. Hij groeide op in een gezin van zeven. Helaas ging het niet zo goed met het gezin. Zijn moeder kreeg een nieuwe relatie en Ismael werd naar een school gestuurd in een stad 200 km oostelijk van Windhoek, waar hij vervolgens op de straat opgroeide. 'Als ik terugkijk zie ik de afwezigheid van een vader als oorzaak van hoe dingen in mijn leven zijn misgelopen. Mijn vrienden op straat waren mijn opvoeders. Een van hen leerde me dat je in je levensonderhoud kan voorzien door stelen, en zo werd ik al op 11-jarige leeftijd een kruimeldief. Ik kreeg vrienden uit Zuid-Afrika en met hen ging ik steeds verder. Vanwege vuurwapenbezit draaide ik al op negentienjarige leeftijd de bak in.' Ondertussen probeerde Ismael wel een normaal leven op te bouwen, hij ging voor leraar studeren. Maar het criminele leven bleef trekken. 'Ik was te veel tijd kwijt met verkeerde dingen waardoor mijn studie verslofte en ik mijn beurs verloor. Ik pleegde in die tijd ook mijn eerste overval' vertelt Ismael. 'Ik ging bij een verzekeringsmaatschappij werken in een poging toch een fatsoenlijk bestaan op te bouwen. Maar ik verduisterde geld van m’n baas waardoor ik al snel geschorst werd. Vervolgens werd ik fulltime overvaller. Ik zwom in het geld en was populair bij de vrouwen. Dit had als gevolg dat ik vader werd van kinderen bij verschillende moeders.' Het moest wel een keer fout gaan. In 2000 werd Ismael gearresteerd en ging voor vijftien jaar de gevangenis in. 'Ik wilde met alle macht weg uit de gevangenis, ik probeerde van alles. Ten einde raad nam ik Jezus aan. Baat het niet dan schaadt het niet dacht ik. Ik kreeg een droom over Abraham en Lot waarbij ik zag dat nadat hun wegen scheidden Abraham vrucht ging dragen. Ik betrok het op mij zelf: als ik zou breken met slecht gedrag zou ik ook vrucht dragen. Een zendeling van de Nederlandse missie-organisatie GZB bood mij vervolgens de afstandsonderwijscursus van het Namibia Evangelical Theological Seminary (NETS) in de gevangenis aan. Door de cursus leerde ik levensvaardigheden die ik tot dan toe niet gekend had. Hoe bouw je bijvoorbeeld een gezond gezinsleven op, en hoe ga je met conflicten om. Ook leerde ik de Bijbel beter begrijpen. En mijn tijd in de gevangenis kon ik nuttig besteden als assistent van de gevangenispastor. In 2014 kwam ik uiteindelijk anderhalf jaar vervroegd vrij.' Bezoek was voor Ismael erg belangrijk tijdens zijn gevangenschap. Helaas kwam zijn familie niet op bezoek. 'Ze dachten dat ik alle ellende veroorzaakt had. Gelukkig was er een van mijn vriendinnen wel trouw in het bezoek. Later ben ik alsnog met haar getrouwd.' Na vrijlating kon hij met steun van de GZB voltijdse bachelor theologie studeren bij NETS. Hij is inmiddels afgestudeerd en werkzaam aan de faculteit bij NETS. Hij gaf in 2019 voor een groep mannen een getuigenis waarin hij vertelde hoe hij zonder vaderfiguur opgroeide. Heel praktisch deelde hij wat het voor hem betekent om als man Jezus te volgen, tot aan het masseren van de voeten van z’n vrouw toe. 'Ik vertelde dat we als mannen zoeken naar status en haantjesgedrag vertonen. Door genade werd ik nu een dienende leider in mijn gezin.' Ismael heeft na zijn vrijlating vergeving gevraagd voor zijn daden aan de slachtoffers. Ook heeft hij God om vergiffenis gevraagd. 'Maar het is belangrijk om brieven te schrijven aan slachtoffers om ze te vragen of ze je willen vergeven. Restorative Justice noemt men dit. Ook al antwoordt een slachtoffer niet, dan is het toch goed om dit te doen. Het helpt jezelf ook: ik heb nu vrede gemaakt met mijn verleden'. Het is mooi om te zien hoe het getuigenis van Ismael andere mannen in Namibië helpt om ook eerlijk te zijn over de uitdagingen die ze ervaren in hun rol als man. En hoe ze door hem bemoedigd worden om vol liefde te dienen, zoals Jezus dat ook deed. Omdat ze juist zó een impact kunnen hebben op de mensen om hen heen.

Willem-Henri den Hartog

Ismael

GEESTELIJK VERZORGER VOOR EPAFRAS IN MALAWI

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

29


BRIEVEN

INSCHRIJFTIJD Hartelijk dank voor jullie goede werk en natuurlijk het fijne blad Comeback. Na 8 maanden ‘voorarrest’ in Hongarije is bij mij de vraag gerezen waarom er een verdeling is van zorglanden en niet zorglanden. Deze terminologie doet vermoeden dat detentieomstandigheden in niet-zorglanden humaan is. Het zou beter zijn als er een derde lijst komt voor landen die door hun EU-lidmaatschap ogenschijnlijk in orde zijn, maar die toch de mensenrechten schenden. Denk aan Oostbloklanden. Ondervoeding, slechte medische zorg en hygiëne, fraude en corruptie, overbevolking, geweld, e.d. Voorts als reactie op uw artikel over huisvesting de notie, dat de benodigde inschrijftijd voor een sociale huurwoning in de randstad sneller stijgt dan het daadwerkelijke aantal jaren dat je ingeschreven staat. Inschrijven voor steden als Utrecht, Rotterdam of Amsterdam is momenteel niet effectief. Hartelijk dank en hoogachtend,

D

• HONGARIJE

EEN KWETSBAAR MENSENLEVEN Ik ben een hulpbehoevende vrouw van 51 jaar en heb veel psychische en lichamelijke problemen. Hier in de gevangenis begrijpen ze het merendeel van mijn problematiek niet, dus dat is erg lastig. Ik slik 23 medicijnen op een dag. Ik kom uit een traumatische situatie. Ik had een Antilliaanse vrouw opgevangen, maar dat is helemaal uit de hand gelopen. Ze had last van woedeaanvallen die ze op mij afreageerde. Ik ben bont en blauw geslagen, maar was weer een beetje op de goede weg. Toen zei een toenmalige vriend van: heb je geen zin om samen met mij op vakantie te gaan? Er even tussenuit. Ik zei, ja, dat zou ik graag willen. Hij is alles gaan regelen, maar waar naartoe bleef een verrassing. In het vliegtuig werd het me duidelijk, we gaan naar Panama, maar weinig gezien van het strand omdat het regenperiode was. Dus ik heb me vermaakt met winkelen en in het mooie hotel tot rust gekomen. Hij zei twee dagen voor we weer naar Nederland teruggingen, dat hij nu terugging i.v.m. een hartprobleem. Ik schrok even en zei, o wat erg voor je. En ik vroeg of ik een koffer van hem kon lenen omdat ik veel kleding en souvenirs had gekocht. Twee dagen later ging ik alleen terug. De tussenstop was in Spanje en ik werd apart genomen en er was een filmploeg om me heen en heel veel Spaanssprekende mensen. Ik begreep er niks van en wist niet waarover ze het hadden, totdat iemand zei dat er cocaïne in de koffer zat. In een geheim vak zat cocaïne. Ik kon het gewoon niet geloven. Ik werd gearresteerd en naar het politiebureau gebracht. Op het politiebureau mocht ik bellen. Dus ik heb naar mijn personal coach gebeld, we zijn in de loop der jaren vriendinnen geworden. Ik heb geen ouders of familie meer, dus ik ben alleen. Daarna had ik een gesprek met een toegewezen advocaat en die was er met een Engelstalige tolk. Ik ben flauwgevallen en ik werd wakker in het ziekenhuis. De volgende dag ben ik naar de gevangenis gebracht waar ik de eerste 6 weken in het hospitaal gedeelte ben geweest. Daarna een kleine cel met douche, wc en bed erin. En ik heb claustrofobie. Ik heb goed lopen nadenken en kwam tot de conclusie dat die toenmalige vriend misbruik van me heeft gemaakt en van mijn zwakheden. Geld is dus meer waard dan een kwetsbaar mensenleven. De Nederlandse ambassade kwam me al na 2 weken bezoeken en gaf me een informatieboekje met wat ik allemaal moest regelen voor Nederland. Ik ben de enige Nederlander hier en ik spreek de taal niet. Dus dat maakt het ook lastig. Er zijn er wel een paar die Engels spreken en me helpen. Ik zit nu 1 jaar en 10 maanden in voorarrest en weet niet wat er met me gaat gebeuren en die onzekerheid maakt me af en toe bang en onzeker. Ik ben ondertussen ook mijn huis kwijt in Nederland doordat ik hier zo lang zit in deze hel. En verder komt iemand van de Nederlandse reclassering me 1 keer per maand bezoeken, daar kijk ik altijd naar uit. Ik kan het goed met haar vinden en je spreekt even in je eigen taal, dus kun je dingen beter uitleggen. Ik heb veel steun aan haar. Ik lees veel boeken en kijk veel TV. En ik bid veel, daar haal ik m’n kracht uit om te overleven en ik ga af en toe naar de kerk. Ik weet dat ik onschuldig ben. Het is misschien heel herkenbaar voor anderen. Die mogen me ook schrijven.

C

30

• SPANJE (Adres bekend bij Epafras)

CO M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 20


BRIEVEN

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

POSITIVITEIT

Ben altijd een positief aardje geweest. Wat ik deed en waar ik was, stak ik als een virus al dat om mij heen was aan met positiviteit. Ik wilde absoluut geen droevige gezichten zien, dus trad ik als Najib Amhali op en toverde ik een glimlach op ieders gezicht. Bij een gespannen sfeer brak ik de elektrische lading en transformeerde ik het in een musical waarbij iedereen meezong en danste. Een babbeltante, een luisterend oor, een vriend, je had iets aan mijn aanwezigheid! Wat je maar wilde. Ik ben van alle markten thuis. Ik zei altijd, als ik iets niet weet, niet ken, dan leer ik het toch. Niemand is als een professor geboren. Dus ik leerde en schitterde in vele opzichten met de positieve aura die ik om mij heen had. Had, want dat is verleden tijd. In de afgelopen jaren is mij zoveel overkomen dat alle positiviteit opgeslokt is en ik in een negatieve spiraal beland ben. Al wilde ik positief blijven en diep van binnen ben ik dat nog wel, maar toch, alles om mij heen en elke stap die ik zet, brengt wat slechts met zich mee. Ook zie ik al het slechts nog steeds positief. Een leerweg, een ervaring rijker. Hoe lang dit nog zal doorgaan, ik weet het niet, want ik ben er eigenlijk moe van geworden. Ik wil weer dat positieve gevoel uitstralen, wat goed nieuws, wat gelach, gezang, dans. Vreugde en geen teleurstelling meer. Soms denk ik dat ik een vloek bezit die hopelijk bijna zal aflopen. De houdbaarheidsdatum raakt dan op! Dat hoop ik dan maar! Want dan pas kan dat positieve aardje waar naar buiten kruipen. Weer iedereen aansteken met mijn virus. Weer gelach, dans, gezang. Weer al het goede voor mijn omgeving. Ik ben afwachtend wanneer het opraakt en blijf mijzelf voeden met al het positieve, mijn gedachten sierlijk laten geloven dat al dat negatieve eigenlijk positief is. Want mijn aardje, dat ben ik nog steeds. Dat moet wel, het zit in mij, dat verleer ik nooit. Ik kan niet wachten op die dag dat ik iedereen kan besmetten met mijn positiviteit. Ik kan niet wachten.

N•

ROEMENIË

. te zijn angen n. v e g om ge t het is eken gevan en wa ne, w l l e e e g e t n s w a r o gev ok t niet vo irus o Beste en ons ge corona v d n o k . Wij or u anwe n nu v erg zielig vo Wij zij t e h den Wij vin e! t k r Ste ) 6 jaar esse ( J , s je Groet

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een Bijbel ontvangen? Het toezenden van een Bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een Bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering, Lawyers Across Borders of Dutch&Detained.] Je kunt schrijven naar:

ANT WOORDNUMMER C.C.R.I. 9804 3500 ZJ UTRECHT THE NETHERLANDS

C O M E B A C K • N U M M E R 2 • 20 2 0

31


AC H T E R O P

COLUMN

REYNALDO ADAMES

Word onderdeel van de samenleving Ik zit in de trein richting Utrecht en sta stil bij hoe de wereld in een paar weken drastisch veranderd is. Ik ben de enige die in de coupé zit, iets dat mij nooit eerder is overkomen. De treinen rijden voor mensen met een cruciaal beroep en ineens hoor ik daar ook bij. Per 1 maart ben ik in dienst getreden bij Exodus Nederland. Ik word er stil van, en in deze lege trein reflecteer ik op de afgelopen twintig jaar. Ik zie mijn 'jongere ik' die altijd zei dat hij nooit voor een baas zou werken. Een verkeerde houding die mij rechtstreeks naar de gevangenis stuurde. In eerste instantie zorgde de gevangenis voor nog meer afstand tussen mij en de samenleving. Maar tijdens mijn detentie veranderde de gevangenis in een plek waar ik de kans kreeg om aan mezelf te werken, en zo ook aan mijn deelname in de samenleving. Nu heb ik een werkgever en ik voel me bevoorrecht, vooral ook omdat ik nu werk met een doelgroep waar ik eerder zelf toe behoorde. In die zin is mijn wereld ook veranderd. Ik heb jaren gewerkt als zelfstandige, maar nu is zelfs afstand tussen mij en de arbeidsmarkt verdwenen. CONTACT De trein stopt even op station Amersfoort Centraal en hooguit vier mensen stappen in. Ik vraag me af hoe de rest van Nederland het ervaart om ‘binnen’ te moeten zitten. Zouden de mensen aan de gevangenen denken? Zouden de mensen ergens kunnen voelen hoe het is om niet zomaar even naar buiten te kunnen? Ik bedenk me direct dat de mensen thuis een luxe hebben die gevangenen niet hebben. Bijvoorbeeld beschikking tot internet en de aanwezigheid van gezinsleden. Ergens hoopte ik dat de discussie rondom gevangenen zou gaan over hoe je ervoor kan zorgen dat gevangenen ook meegaan in het ‘nieuwe normaal’, waarin men innovatief wil omgaan met de digitale mogelijkheden om in contact met elkaar te blijven. In die zin hoop ik dat na de crisis gevangenen meer en meer kunnen skypen met hun kinderen of familieleden die op afstand zijn. AFSTAND Ik heb verschillende krantenartikelen voorbij zien komen waar-

DE RECHTER

in gevangenen mondkapjes gingen maken om te helpen met de tekorten die er zijn. Dat lijkt mij ook een ontwikkeling die door zou moeten gaan; wat kunnen gevangenen doen dat een positieve bijdrage levert aan de samenleving. En hoe krijgen we het voor elkaar dat de samenleving dit erkent en gevangenen als een onderdeel van deze zelfde samenleving gaan zien? Zodat je in detentie niet langer elke dag een stap verder afstand neemt van de samenleving waarin je uiteindelijk terugkeert? Een van de vier mensen die instapten is bij mij in de coupé komen zitten. Met een paar meter afstand tussen ons geven we elkaar een knikje. Hetzelfde knikje dat ik de afgelopen weken regelmatig op straat zie: 'Ik zie je, en bij deze groet ik je, de afstand is nu alleen even groter vanwege de omstandigheden'.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

JESSE VAN MUYLWIJCK

Profile for Comeback

Comeback 2 2020  

Advertisement
Advertisement
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded