Page 1

Tijdschrift voor gedetineerden in het buitenland

een dra ai van 180 graden

n u m m e r 2 • 2018

fysieke weerbaarheid Fitness oefeningen die iedere gedetineerde kan doen

geestelijk verzorger geeske 'Ergens weet iemand van je bestaan'

op zoek naar de

kracht in jezelf


puzzel

D T M O N T S P A N N I N G E

E L R T R A A V N O L L A B J

M T E I H O T E L U T R O P S

O E H E N K N U J Y E O D Z I

D S C C T U T D U V T N I E U

U I S R O S S E V R A H C I H

I M E M U T A N B L E R T L R

K R N R N I L K Y I U J E E O

E E N A E O S E D T E C P N O

N K O W S N N E D N I M H O D

R Z Z A S S T R S N A C K T T

O E R P I H O U U C A Z K S U

I A I D V O O J I G Z W H E O

P T O S G I E R L N IJ S J E T

S O N W E E R E T L E H S F T

© www.puzzelpro.nl

3 8 6 7 9 8 9 4 3 1 8 6 3

1

9 2

9 4 6 3 8 1 5 4 8 7 7 5 8 2

5 9

5 2 3 1 2 4 3 6 3 7 2 8 6 1 8 5 9 6 5 1 3 9 4 2 2 4

5

2

6

3 9 4 5 6 7 8

3

4 7 4 3 1 6

5 3 7

1 9 7

9 1 5 2 5 8 7 2 9

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

8

5

7 4

2 7 6 5 2 9 7 8

1 4 3 1 2 3 9 6 9 2 6 4

3 4 3 2 3 4 9 5

9

4 8 3 8

woordzoeker Bij de woordzoeker zitten de woorden horizontaal, verticaal en diagonaal in alle richtingen in de puzzel verstopt. Zoek ze op en streep ze af. De overblijvende letters vormen achter elkaar gelezen de oplossing (zie pagina 31).

BA L LO N VA A RT BOOT CAMPER CRUISE DIERENTUIN DISNEYLAND DROOG DUIKEN FEEST HEIDE HOTEL HUISJE JULI JUNI KERMIS KUST N AT U U R O N T S PA N N I N G ONWEER OUTDOOR PA R A S O L REIS RONDVLUCHT RUST S H E LT E R SHIRT SHORT SNACK SPORT TICKET TIPS T O PJ E U I TJ E VA R E N VISSEN W A N D E LT O C H T WARM IJSJE ZANDKASTEEL ZEILEN ZONNESCHERM

sudoku Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarin een aantal reeds ingevulde getallen staan. Vul de overige vakjes in, zodat in elke horizontale lijn en in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 een keer voorkomen. Verder is de puzzel weer ingedeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten.


inhoud

redactioneel Fijn dat je deze nieuwe Comeback in handen hebt! Wij zijn blij dat we er weer een interessant nummer van hebben kunnen maken. En met wij bedoel ik Reclassering Nederland Bureau Buitenland, PrisonLAW en Epafras. Rode draad door deze uitgave is Kracht en Weerbaarheid. Het hoofdartikel besteedt op een heel praktische wijze aandacht aan deze kracht in jezelf voor het leven in en buiten de cel. We hebben ook een psycholoog geïnterviewd over dat thema. Verder bieden we diverse tips en kun je lezen over trainingen die je weerbaarheid vergroten. Bij weerbaarheid gaat het niet alleen om mentale kracht, maar ook om fysieke weerbaarheid. Hoe kun je aan je conditie en kracht werken in de cel? Ook dat komt aan bod. We zijn trots op een interview met Jeremiah Palatja. Jeremiah zweert zijn criminele ik af en schrijft over deze wending in zijn leven een boek: ‘Monster vs lam’. Hij geeft voorlichting op scholen en in kerken over pesten, geweld, criminaliteit, drugs en verslavingen. Voorts vertelt een geestelijk verzorger over mentale weerbaarheid van gedetineerden aan de hand van haar werk in Portugal. Ook zij vertelt over een keerpunt dat iedereen heeft en over hoe belangrijk contact daarbij is. Het geloofsartikel sluit hierop aan: je hoeft niet gevangen te blijven in je onmacht, maar kunt in jezelf ontdekken wat je in je hebt aan kracht, waarden en normen die je opnieuw doen groeien en opbloeien. We wensen je veel leesplezier!

op zoek naar de kracht in jezelf

04

nieuws binnenland fysieke weerbaarheid

08 12

geloof

14

nieuws buitenland een draai van 180 graden

16 18

een dag uit het leven van

20

sport geestelijk verzorger geeske

22 24

vraag & antwoord

26

brieven achterop

28 32

Die kracht is er namelijk, en bij iedereen! Comeback zocht uit hoe je die kunt vinden en versterken.

12 Fitness oefeningen die iedere gedetineerde kan doen

Je bent niet het product van je omstandigheden

Interview met Jermiah Palatja

Consulair medewerker Patricia Anavitarte

'Ergens weet iemand van je bestaan'

Voorlopige invrijheidstelling in België

Albert Jan Stam algemeen directeur epafras

COLOFON

Comeback is een uitgave van Stichting Epafras, Reclassering Nederland en PrisonLAW en wordt gratis verspreid onder Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Hoofdredactie Albert Jan Stam Redactie Marjolein van Rotterdam Artdirectie Nienke Katgerman / Gront Medewerkers Sander Bouten / Global Village Media, Jarmila Thodé / Epafras, Melinda Lewis en Klasinet Lageman / Reclassering Nederland Bureau Buitenland, Marieke Paijens / PrisonLAW Bladmanagement Arjen Duijts / Global Village Media Strip Jesse van Muylwijck Puzzel Puzzelpro.nl Redactieadres Burgemeester Reigerstraat 74, 3581 KW Utrecht Email info@epafras.nl Telefoon +31 (0)30 - 233 24 32 Website www.epafras.nl Stichting Epafras heeft tot doel geestelijke verzorging te bieden onder Nederlanders in buitenlandse strafinrichtingen. Epafras richt zich in deze geestelijke verzorging op iedereen die te kennen geeft daar behoefte aan te hebben.

comeback • nummer 2 • 2018

3


h oo f da rt i k e l

Op zoek naar de KRACHT in jezelf Wie in een buitenlandse cel belandt heeft vaak wel iets anders aan zijn (of haar) hoofd dan zoeken naar de kracht in zichzelf. Toch kan zo’n zoektocht helpen als je wilt overleven. Die kracht is er namelijk, en bij iedereen! Comeback zocht uit hoe je die kunt vinden en versterken.

I

edereen is anders. Ook iedere gedetineerde is dus anders. Wat voor de één helpt om te overleven, werkt totaal niet voor de ander. Maar zoek je naar manieren om vooruit te komen met je leven in de gevangenis, dan blijken er tóch dingen te zijn die voor iedereen goed zijn. 'Er is in elk geval één overeenkomst', zegt gevangenispsycholoog

4

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

tekst:

Herman Veerbeek, 'iedere gedetineerde beschikt over een diepe, eigen kracht. Die kan opgesloten zitten, of geblokkeerd worden door allerlei omstandigheden, maar de kracht is er, en helpt enorm als hij vrijkomt.' Herman werkt sinds 2002 bij de Forensisch Psychiatrische Polikliniek de Waag, en behandelde jarenlang gedetineerden in de Scheveningse gevangenis. Er zaten zware

Marjolein van Rotterdam

jongens bij, soms levenslang gestraften. Zijn overtuiging is dat iedereen zichzelf het beste helpt. 'Wat ik doe is samen met mensen kijken hoe ze hun eigen kracht kunnen vinden. Ik begin meestal met de hardware en de software van het brein. De hardware zijn de erfelijke eigenschappen. Is er bijvoorbeeld ADHD, of een psychose? De software is wat er tijdens je kinderjaren en in


h oo f da rt i k e l

kade is. Als je iets vermoedt: praat er over. Een gevangenispsycholoog zal niet altijd in de buurt zijn, maar een geestelijk verzorger, iemand van de reclassering of een vrijwilliger die je vertrouwt misschien wél.

de jaren daarna in je brein is gestopt. Heb je een moeder die van het begin af aan teleurgesteld is in je, dan kan het gebeuren dat je hele jeugd hoort dat je niks waard bent. Zo wordt je zelfbeeld aan gruzelementen geslagen. Dat is een hobbel om de kracht in jezelf te vinden. Een andere hobbel kan zijn

Spanning en stress In de gevangenis zitten geeft bij iedereen spanningen. Zeker in een vreemd land. De omstandigheden zijn slecht. Je spreekt de taal niet, er is onduidelijkheid over je straf en je voelt je alleen. Gemakkelijk is anders! Vooral in het begin van je detentie zal je het zwaar hebben. Dan ligt je hele wereld overhoop en is de balans even helemaal weg. Ook in jezelf. Dat geeft spanningen en daar heb je als gevangene toch al een overdosis van. Spanningen over je nieuwe leefomgeving en je straf – niet weten hoe zwaar je straf is bijvoorbeeld -, en spanningen over wat je hebt achtergelaten. Bij de eerste soort kun je denken aan spanningen door discriminatie of pesten. Dat gebeurt helaas veel in gevangenissen. Homo’s hebben hierdoor vaak geen leven. Ze zijn de favoriete Sjaak in de machocultuur van de gevangenis. Zelfmoord vanwege pesten is niet ongewoon. In Comeback stond al eens een verhaal over de gevangenissen in de Dominicaanse Republiek. Een Nederlandse gevangene vertelde dat hij telkens over zijn kale hoofd geaaid werd door andere gevangenen. Dagenlang. Hij werd er helemaal laaiend van. Bij de tweede soort spanningen gaat het over de relaties die je hebt. Blijft je vriendin je trouw, en hoe zal het gaan met je kinderen? 'Die spanningen zijn de hel', zegt gevangenispsycholoog Veerbeek. 'Vandaar dat veel gedetineerden kampen met stress.' Stress is niets anders dan de lichamelijke weerspiegeling van spanning. Je voelt dat je spieren strak staan, je hebt pijn in je buik, hoofdpijn, een zere nek bijvoorbeeld.

‘Zoek verbinding, maar pas op dat je niemands slaaf wordt’ te veel agressie hebben. Dat zie je in de gevangenis ook vaak. Mensen zijn opgegroeid in een onveilige omgeving met veel geweld. Ze hebben geleerd te overleven door agressief te zijn. Geweld is dan een patroon geworden. Ook dat blokkeert.' Veiligheid is dus heel belangrijk. Het is goed om bij jezelf na te gaan of dat bij jou ook een blok-

Zelf achter het stuur Het goede nieuws is, dat je zelf iets kunt doen om de spanning te verminderen en tegelijk jezelf weerbaarder te maken. Met weerbaarheid wordt bedoeld dat je op een goede manier voor jezelf kan opkomen, zonder ruzie te krijgen. Je weet wat je wel en wat je niet wilt. Je kunt achter het stuur

kruipen van je eigen leven. Ook in de gevangenis. Doe je dat, dan zal je merken dat je meer zekerheid voelt, en meer (eigen) kracht. De gevangenispsycholoog: 'Natuurlijk, er is veel verloren. Dus je rouwt om wat je kwijt bent. Maar tegelijkertijd kun je iets doen. Het motto moet zijn: rouwen maar ook bouwen. Eerst bouw je aan je leven in de gevangenis. Een heel nieuw leven is dat, en dus een opgave! Je kunt het zien als de berg die je over moet. ➔

Verwerken in 5 fasen

In de psychiatrie onderscheidt men vijf fasen in de rouw. Herken je hier iets in? Dat zou goed kunnen: omgaan met wat je mist in de gevangenis is ook een soort rouwproces. De fasen kunnen ook door elkaar heen lopen. 1 ontkenning De eerste fase is ontkenning: een manier van je hersenen om je te beschermen, omdat de waarheid te erg is om te bevatten 2 boosheid Boos op het lot, de gevangenis, misschien wel God, je omgeving… Boosheid hoort bij rouwverwerking. Het is een gezonde manier om met je verdriet om te gaan. 3 depressie Ook een depressieve fase is niet ongewoon. Meestal wordt die veroorzaakt door de machteloosheid die je voelt: er is niets, maar dan ook niets, wat je aan het gebeurde kunt veranderen.

4 aanvaarding Er komt een dag dat je het gebeurde een plek gaat geven. Dat je probeert je leven in te richten in de gevangenis en ‘er het beste van te maken’. 5 verder gaan Vaak helpt het je situatie aan te kunnen door het gevecht aan te gaan of jezelf doelen op te leggen. In deze fase besluit je het écht anders te gaan doen.

comeback • nummer 2 • 2018

5


h oo f da rt i k e l

Die berg verandert niet, dus zal jij moeten veranderen. Bedenk wat je nodig hebt om de berg over te steken en bekijk hoe je dat kunt krijgen. Bedenk ook dat je niet alleen bent. Kijk met wie je wat samen kunt doen. Bekijk ook met wie niet: dus wie je uit je buurt wilt houden. Mijn tip voor iedereen: zoek verbinding, zorg dat je jezelf niet apart zet van alles

en iedereen, maar pas op dat je niemands slaaf wordt. Volg je gevoel. Je weet diep van binnen wie te vertrouwen is. Kijk verder waar je wat kunt halen. Zorg dat je weet bij welke bewaker je iets gedaan kunt krijgen en voor welke je moet uitkijken. Bouw routine op. Zo zorg je dat de hele onzekere, onvoorspelbare nieuwe wereld een beetje voorspelbaarder wordt. Verzin iets waar-

Het is nooit te laat. Je lichaam zit gevangen, maar je geest is vrij!

De vijf G’s

Maar hóe kun je de knop omzetten en positief gaan denken? Hiervoor is in de psychiatrie een schema bedacht dat De vijf G’s heet. De G’s staan voor: Gebeurtenis • Gedachten • Gevoel • Gedrag • Gevolg Ze zijn een manier om overweg te kunnen met vervelende gebeurtenissen , en om een beter onderscheid maken tussen goede en slechte bedoelingen van anderen. Bijvoorbeeld: Een bewaker schreeuwt zomaar tegen je. De vragen die je je bij deze gebeurtenis kunt stellen: Wat is de situatie? En waar maak ik me druk over? Je gedachten kunnen vervolgens twee kanten opgaan, met verschillende gevoelens, gedragingen en gevolgen. A is de negatieve, B de positieve kant. A D  ie man moet mij zeker niet, hij heeft vast de pik op mij. Misschien moet hij me niet omdat ik uit een ander land kom. B M  isschien schreeuwt 'ie vandaag tegen iedereen. Het zal wel niet persoonlijk zijn.

Illustratie uit Magazine RELAX van Bureau Buitenland

A en B leveren een verschillend gevoel op, als gevolg daarvan een verschillend gedrag, dat zelf ook weer gevolgen heeft. Zo kun je als je lijn A volgt uitkomen bij een conflict met de bewaker. En als je lijn B volgt bij een situatie zonder ruzie. Waar zou je meer aan hebben?

6

door je wat te doen hebt, dat geeft ook rust. Werk, of iets anders. Belangrijk is ook: zorg dat je eigenaar van je cel of slaapplaats blijft. Geef je grenzen aan en bewaak je territorium.' Positief denken Er is nóg iets dat je kunt proberen. Dat is je eigen gedachtenstromen van koers te laten veranderen. Een leraar psychologie maakte dat mooi duidelijk. Hij vertelde over het omgaan met stress en liep door de klas met een glas water in zijn hand. Hij vroeg: 'Hoe zwaar is dit glas?' Zijn studenten probeerden het gewicht te raden. De docent zei: 'Het absolute gewicht doet er niet toe. De zwaarte hangt af van hoelang ik het vasthoud. Bij een minuut is er geen enkel probleem. Na een uur krijg ik pijn in mijn arm. Als ik het glas de hele dag vasthoud, zal mijn arm gevoelloos worden en verlammingsverschijnselen vertonen. Hoe langer ik het vasthoud, hoe zwaarder het wordt.' Het glas water bleek iets te zeggen over stress. 'Stress en zorgen zijn als dat glas water. Er even aan denken is geen probleem. Als ik er langer aan denk, zal het me pijn gaan doen. Als ik er de hele dag aan denk, zal het me verlammen. Ik zal tot niets meer in staat zijn.' Als je stress en zorgen los kunt laten helpt dat. De leraar adviseerde zijn studenten hun situatie te accepteren en zich te richten op wat ze wél konden doen. Zijn tip: vergeet niet het glas water op tijd neer te zetten. Soms lukt dat niet. Dat kan zijn omdat de problemen (nog) te groot zijn. Maar het kan ook zijn dat het went om het glas vast te houden. Doordat er gedachten zijn die steeds terugkomen. Negatieve gedachten. Je kunt proberen die te vervangen door positieve gedachten. Bijvoorbeeld wanneer iemand te laat komt en je normaal zou denken dat diegene een onbetrouwbare sukkel is, daar iets aardigs voor in de plaats denken: ‘Iedereen heeft zijn mindere kant, ik ben ook niet perfect’. Of: ‘Ik ben blij dat hij er is!’ Dat is positief denken. Het voordeel van positief denken is dat het zorgt voor positieve gevoelens. Iedere exgevangene die er goed uit is gekomen zal dat bevestigen. Positief denken helpt. Je voelt je lekkerder en je voelt meer zelfvertrouwen. ■

op eren r e a g t ik e l? r d it a n s! ijf o schr

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

Schrijf de Redactie van Comeback! Dat kan via Epafras, Antwoordnummer C.C.R.I. 9804, 3500 ZJ Utrecht


h oo f da rt i k e l

Tips om je weerbaarheid (nog meer) te vergroten Schrijf Schrijven kan helpen je gedachten te ordenen. Wat je schrijft maakt niet uit. Het kan van alles zijn. Van een dagboek, tot een plan voor je leven als je weer buiten bent, tot een gedicht. Een gedicht schrijven kan een verhelderende, creatieve manier zijn om je gedachten op te schrijven. Het leuke van dichten is, dat het over alles kan gaan. Kijk hoe anderen zichzelf redden Volgens Edith Eger, een psycholoog van in de 90, helpt het om je reacties altijd als een keuze te zien. Het verleden kun je niet veranderen, het heden wel. Mevrouw Eger is niet zo maar iemand. Haar verleden ook niet zo maar een verleden. Ze stond in Auschwitz tegenover Dr. Mengele, en moest voor hem dansen, terwijl net daarvoor haar ouders vergast waren. Zoek de natuur – al is het op de vierkante millimeter Iemand zei: Als er ergens een bak met aarde staat, ontspan ik. Zelfs in een plantenbak is er nog wel een insect om naar te kijken. Je hebt dus geen park of bos nodig om iets te hebben aan de natuur. Nelson Mandela wist dat ook. Toen hij al vele jaren gevangen zat vroeg hij zijn bewakers of hij op de binnenplaats van de gevangenis een kleine groentetuin mocht aanleggen. Jarenlang weigerden de bewakers, maar Mandela hield vol. En met succes. Het tuintje kwam er en na wat opstartproblemen groeiden de planten steeds beter.

Mandela gaf de groenten weg aan zijn medegevangenen en aan de bewakers. De zorg voor een klein stukje aarde gaf hem een gevoel van vrijheid. Ga studeren Via Bureau Buitenland kun je een studieformulier krijgen met studiemogelijkheden in de cel, zowel voor beroepsgerichte opleidingen als taalcursussen. Met een taalcursus kun je direct beginnen. Om het studeren in de buitenlandse gevangenis tot een succes te maken, kun je begeleiding krijgen van een studiecoach op afstand. Bij succes krijg je een getuigschrift of verklaring. Een stichting van vrijwilligers die gedetineerden in het buitenland begeleiden is Stichting Educatie achter buitenlandse tralies (eabt). Deze stichting werkt samen met diverse onderwijsinstellingen in Nederland, met Bureau Buitenland van Reclassering Nederland, en met de Nederlandse Ambassades waar ook ter wereld. Veel gevangenissen werken al mee. Het studiemateriaal wordt in de gevangenis afgeleverd; het huiswerk gaat heen en weer per post. Eén van de studenten schreef: ‘Het studeren gaf mij voldoening. De wereld om mij heen stond stil, maar ik was in beweging. Ik ontwikkelde mij en bereikte doelen. Ik zou liegen als ik zou zeggen dat het makkelijk was. Alles verliep via de post terwijl buiten de technologie zich steeds verder ontwikkelde. Wat was ik blij als ik toch die goede beoordeling ontving. Het is nooit te laat. Je lichaam zit gevangen, maar je geest die is vrij!’

comeback • nummer 2 • 2018

7


n i e u w s b i nnen l an d

Nederland gaat voor lokaal

Man springt van balkon Tweede Kamer Hij bezorgt er Tweede Kamerleden een doodschrik mee, maar overleeft zelf zijn sprong. De man deed in de Kamer een zelfmoordpoging door van het balkon van de publieke tribune te springen. Hij is een rijke zakenman die volgens De Telegraaf zijn levenswerk heeft gemaakt van de legalisering van de wietteelt. Verschillende kranten interviewden hem na afloop in het ziekenhuis. Hij zegt hierin dat hij achteraf beseft dat zijn actie zinloos was. Niettemin krijgt hij van de Kamer een officieel verbod het parlement nog te betreden.

Vrouwen aan het woord in Holleederproces

Stembureau voor de gemeenteraadsverkiezingen

Op 21 maart zijn in Nederland gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Er is veel winst voor ‘de lokalo’s’, de lokale partijen. Vooral buiten de Randstad versterken ze hun positie. Ze winnen nog meer zetels dan bij de vorige raadsverkiezingen. In Rotterdam zijn het de ‘Leefbaren’, in Den Haag de Groep De Mos, in Tilburg de Lijst Smolders Tilburg. Opvallend vaak komen deze partijen tóch niet in het college van burgemeester en wethouders. Andere trends bij deze verkiezingen: de PvdA zakt verder weg, de SP scoort niet ook al hebben ze een nieuwe leider die bovendien de dochter is van Jan Marijnissen, D66 verliest in meerdere plaatsen zijn toppositie. GroenLinks is ook een winnaar, vooral in de grote steden. Ook een referendum Tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen, wordt een referendum gehou-

den. Dat gaat over de Sleepwet. Een wet die officieel de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten heet en die bepaalt hoe er met de gegevens van burgers omgegaan moet worden. De wet geeft vooral een uitbreiding van de middelen die de diensten (AIVD en MIVD) mogen inzetten. Lang leek het of de voorstanders zouden winnen, maar de tegenstanders wonnen uiteindelijk met 49,4% van de stemmen. De voorstemmers haalden 46,5%. Omdat het een raadgevend referendum is, hóeft de regering zich niet per se iets van de uitslag aan te trekken. Daarom past die de wet alleen een klein beetje aan. Het referendum kan weleens een van de laatste ooit zijn. Het Kabinet Rutte III wil er vanaf. De Tweede Kamer heeft hier al mee ingestemd. Alleen de Eerste Kamer kan nog voorkomen dat het raadgevend referendum verdwijnt.

Dit voorjaar zijn de zussen en de ex van de topcrimineel dan eindelijk aan de beurt. In het proces tegen Willem Holleeder getuigen Astrid, Sonja en Sandra. Ze doen hun verhaal vanuit een cabine. In de rechtbank zijn ze wel te horen, maar niet te zien. Ze praten soms emotioneel, soms scheldend, soms kalm. De boodschap is duidelijk: Willem Holleeder is een gevaarlijke moordenaar en psychopaat die levenslang verdient. 'Hij zei het gewoon, voordat Cor werd doodgeschoten. Hij zei: Corretje gaat', tekent de Volkskrant op uit Sonja’s mond. De drie vrouwen lijken belangrijke kroongetuigen, maar de grote vraag is: zijn deze getuigen wel te vertrouwen? Volgens de krant is dat nog niet zo duidelijk. De verdediging van Holleeder maakt zich sterk dat de vrouwen een financieel belang hebben bij een veroordeling. Ook zouden de getuigen eerder hebben gelogen. Het laatste gaven de vrouwen toe. Maar volgens de zussen hadden ze dat alleen gedaan omdat ze bang waren.

Mies Bouwman overleden ‘Dag lieve Mies’, kopte het Algemeen Dagblad. Dat moet ongeveer de gedachte zijn geweest die bij elke 50-plusser opkwam toen Mies Bouwman in februari op 87-jarige leeftijd overleed. Mies was geliefd als geen ander sinds zij in 1962 de inzamelingsactie Open het dorp presenteerde. Ze was hét icoon van de Nederlandse televisie, de Volkskrant noemt haar in het overlijdensbericht ‘de Keizerin van de beeldbuis’, Het Parool ‘de koningin van de gezellige zaterdagavond’. Ze presenteerde op die avond programma’s als Eén van de Acht. Alleen in het begin van haar carrière lag ze even onder vuur. Dat was toen ze een andere kant van haar persoonlijkheid liet zien in het satirische programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer – waarmee ze stopte omdat ze bedreigd werd. Mies Bouwman was een presentatrice die iedereen kende, en vanaf jonge leeftijd. Al was het maar omdat Mies jarenlang de vrouw was die Sinterklaas welkom heette in het land.

8

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

Mies Bouwman


n i e u w s b i nnen l an d

Bye Bye Facebook Een afrekening in Amsterdam

Mocro Oorlog verhardt De afrekeningen in het Amsterdamse circuit van jonge, vaak Marokkaanse criminelen, wordt steeds grimmiger. Begin april wordt Reduan B. geliquideerd door een ‘sollicitant’ die op gesprek komt. Hij is eigenaar van een marketingbedrijf, maar ook de broer van de criminele Nabil, die met de politie praat. De moord is bedoeld als een waarschuwing aan die broer. De zogenoemde Mocro Oorlog houdt al jaren huis in Amsterdam, liquidaties vinden vaak plaats op klaarlichte dag en zijn amateuristisch maar meedogenloos. En slordig: er zijn al negen ‘vergismoorden’ gepleegd waarbij de verkeerde werd omgelegd. De ontzetting over de moord op Reduan is groot. Zéker bij de politie. Wie durft er nu nog te praten? Volgens het AD spreken strafrechtadvocaten van Italiaanse en Mexicaanse toestanden.

Topsalarissen banken aan banden Groot is de verontwaardiging als in maart bekend wordt dat ING topman Hamers 50 procent salarisverhoging krijgt. Zijn salaris komt na de verhoging uit op een slordige 3 miljoen euro per jaar. Bijna de helft daarvan krijg hij in aandelen. Bizar, vindt ongeveer heel Nederland, waaronder ook de politiek. GroenLinks-leider Jesse Klaver kondigt een spoedwet aan die de salarisverhoging moet voorkomen. Voor dit ene geval is die wet niet meer nodig: ING draait vanwege de ontstane commotie de salarisverhoging terug. Volgens een verklaring onder druk van publiek, klanten, politiek en vooral eigen medewerkers. Dat verhindert minister van Financiën Hoekstra niet te gaan zoeken naar een manier om gigantische salarissen in het bankwezen te voorkomen. Hij kondigt aan dat hij studeert op meer greep op de bankierssalarissen.

De populaire tv-maker Arjen Lubach – wereldwijd beroemd geworden met het hilarische filmpje America First The Netherlands Second – is begonnen met een Verlaat Facebook-actie. Hij is tegen Facebook door het slechte nieuws dat de laatste tijd over het sociale medium naar buiten is gekomen. Facebook verkoopt gegevens aan commerciële partijen en politieke zakenpartners. In zijn programma noemde Lubach het platform onbetrouwbaar en leugenachtig. Er zelf op blijven is dan niet logisch. Met Bye Bye Facebook wil hij meer mensen aanmoedigen

eraf te gaan. Ook de Facebookpagina van zijn programma Zondag met Lubach bestaat niet meer. Het al genoemde anti-Trump filmpje werd hier 52 miljoen keer bekeken.

Arjen Lubach

commotie over zelfmoordpoeder In februari overleed Ximena op 19-jarige leeftijd. Zelfmoord. Ze had op het internet een poeder besteld waarmee je volgens haar snel en pijnloos een einde aan je leven kon maken. Volgens haar ouders was ze op het idee gebracht door de Coöperatie Laatste Wil, die sinds september het nieuws over het ‘humane’ zelfmoordpoeder verspreidt. De coöperatie is een belangengroep die strijdt voor meer zelfbeschikking over het eigen leven en dus ook dood. Omdat de coöperatie ook inkoopgroepen voor zelfdodingsmiddelen heeft, begint het O.M. een onderzoek naar de club. Door alle commotie en omdat Laatste Wil niet verantwoordelijk wil zijn voor aanhoudingen van leden, stopt ze met deze inkoopgroepen.

nk meeuwenschreeuwen De Gouden Meeuw! Wie wil die níet winnen? Op 21 april is het eerste Nederlands kampioenschap meeuwenschreeuwen gehouden. Het gaat erom wie het beste een meeuw nadoet. Jade van der Lelie ging er vandoor met de Gouden Meeuw. Volgens RTV Utrecht vond de jury – met o.a. mensen van Vogelopvang Utrecht –, dat Jade echt een schreeuw van een meeuw maakte. ‘Jade was meer dan geloofwaardig.’ Jade doet op feestjes

wel vaker een meeuw na, maar vertelt op de tv-zender dat ze zich goed heeft voorbereid. 'Ik heb veel geoefend en heel veel thee met honing gedronken voor dit NK.' Het kampioenschap begon als een 1 april-grap, maar omdat er zo veel mensen vrolijk op reageerden werd het een echt evenement. In België was er al eerder een meeuwenschreeuwkampioenschap. De reden ervoor: het imago van de meeuw opkrikken.

Meeuw

comeback • nummer 2 • 2018

9


n i e u w s b i nnen l an d

Sterfte in de Oostvaardersplassen

Een door honger gestorven hert

Steeds meer witte kruisen staan er achter de hekken van de Oostvaardersplassen. Ze staan er voor de dieren die gestorven zijn van de honger. Eind maart zijn het er al bijna 3.000. De kern van het probleem: ze zijn met te veel op een te klein gebied, én ze kunnen daar niet uit. Binnen de hekken van het natuurgebied is alles al kaalgevreten, erbuiten groeit het gras. Actievoerders bieden Carola Schouten, de minister van Landbouw en Natuur en Voedselkwaliteit, een petitie aan, houden een stille tocht en voeren de dieren illegaal bij. De gemoederen raken hierbij steeds verder verhit. Boswachters worden bedreigd, steeds meer ‘#bijvoergekkies’ klimmen over de hekken met voedsel, en de politie grijpt hard in. Om een einde te maken aan de ‘bijvoeroorlog’ begint Staatsbosbeheer daarom toch ook zelf de dieren te voeren.

nieuwe stevigere enkelband Voor het einde van het jaar moeten alle verdachten en veroordeelden die onder toezicht staan een stevigere enkelband hebben. Dat schrijft minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) aan de Tweede Kamer. De stevigere enkelband moet het lastiger maken om ze door te knippen en de benen te nemen. Ze zijn gemaakt van staaldraad en worden al omgelegd 'bij zaken die op dit moment als hoog risico zijn aangemerkt'. De oude banden zijn gemaakt van rubber en glasvezelkabel. Al biedt volgens Dekker ook deze enkelband geen garantie 'dat die niet wordt geknipt'. De enkelbanden moeten in geval van nood namelijk altijd te verwijderen zijn, bijvoorbeeld na een auto-ongeluk zo schrijft Metronieuws. Vorig jaar hebben meer dan zestig mensen van de 2.850 die met een enkelband voorwaardelijk waren vrijgelaten of onder toezicht stonden hun enkelband afgeknipt. Drie van hen zijn nog op vrije voeten.

Privédetective rukt op

Een enkelband wordt bevestigd

Rechtszaak Urker vissers Vorig jaar vond de politie op een visserskotter uit Urk 13 tassen met cocaïne. Eind maart begon het proces. Volgens een van de betrapte vissers, Johan N., was hij met de dood bedreigd. In het verslag dat de Volkskrant van de eerste procesdag maakte zegt hij tegen de rechter dat hij voor gaas was gegaan vanwege het lijstje met namen van zijn familie en een foto van zijn dochtertje. Dat beeld kreeg hij niet meer uit zijn hoofd. Op de vissersboot van Johan N. is 261 kilo coke gevonden. Hij zou 300.000 euro met de smokkel verdienen. De jongens die de opdracht gaven voor de smokkel horen tot de zware jongens uit de Mocro Oorlog.

Privédetective aan het werk

Steeds meer mensen schakelen een privédetective in. Zodoende stijgt de werkgelegenheid voor particuliere rechercheurs, zoals ze officieel heten. Er zijn er volgens de Volkskrant al zo’n 500, en hun aantal groeit elk jaar. Dat komt doordat de politie geen tijd heeft voor kleinere zaken. Privédetectives houden zich bezig met diefstallen, stalking, uitzoeken of partners vreemdgaan, of sjoemelen met alimentatie. Privédetective kun je worden na een cursus van een half jaar en na screening. Als je allebei succesvol door bent gekomen kun je een vergunning krijgen van het ministerie van Justitie. Het werk van een privédetective stopt als er aangifte wordt gedaan. Politie en eventueel een rechter zorgen voor de verdere afhandeling.

10

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

Een kotter in Urk


n i e u w s b i nnen l an d

Minder snel voorwaardelijk vrij Minister Dekker van Rechtsbescherming komt met een wetsvoorstel waarin staat dat zware criminelen niet meer vanzelf na twee derde van hun straf vrij komen. De wet zou moeten gelden voor criminelen met een celstraf van minimaal zes jaar. Tegen het AD zegt de VVD-minister dat hij de geloofwaardigheid van opgelegde straffen wil vergroten. 'Als iemand na een vreselijk misdrijf achttien jaar krijgt, maar na twaalf jaar alweer buiten staat, dan is dat moeilijk uit te leggen.' Onder de huidige wet kan iemand die veroordeeld is tot twaalf jaar cel, al na acht jaar vrijkomen. Door het nieuwe voorstel wordt dat tien jaar, omdat de voorwaardelijke invrijheidstelling maximaal nog maar twee jaar mag zijn volgens Nu.nl. Gevangenen die zich tijdens hun straf misdragen, moeten hun hele straftijd uitzitten.

Singer-songwriter met trollenleger

Met een beetje hulp van niet bestaande fans je populariteit een kontje geven. Dat is wat singer-songwriter Dotan deed – een verhaal dat in Nederland veel stof deed opwaaien. Ook al omdat het aantoonde hoe gemakkelijk het is de boel te belazeren. De Volkskrant deed een half jaar onderzoek naar de fans van Dotan en ontdekte dat hij 140 nep-accounts had gemaakt op de sociale media. Een trollenleger noemt de krant het. De nepfans vertelden ontroerende verhalen over de zanger. Hij zou bijvoorbeeld een doodziek broertje van een van hen hebben ontmoet. Eerst ontkende Dotan alles. Later gaf hij in een videoboodschap toch toe.

minder autodiefstallen Steeds minder auto’s worden er gestolen in Nederland volgens weekblad Elsevier. Het aantal daalde van 14.450 voertuigen in 2010, naar 8.670 vorig jaar. En dat terwijl het totaal aantal auto’s op de weg juist steeg. De meeste auto’s worden gestolen in de Randstad, stadsregio Arnhem-Nijmegen en Limburg. De recordhouder is Valkenburg: op elke 1.000 auto’s verdwenen er in de grensstad 7.

Autodief in actie

Een roofvogel in Amsterdam

Natuur in de stad

Natuur is overal. Niet alleen in de polder, of op de Veluwe. Je struikelt erover, juist in de grote stad! Amsterdam heeft een rijke variatie aan diersoorten, lezen we in de Volkskrant: halsbandparkieten, Amerikaanse kreeftjes, nijlganzen. De documentaire De Wilde Stad gaat over wilde dieren en planten in de stad. In de film neemt kater Abatutu de kijkers mee op ontdekkingstocht door Amsterdam. Daarbij komen alledaagse beesten voorbij als de meerkoet, de duif en de rat, maar dus ook dieren die je niet zo snel in een drukke stad verwacht. De Wilde Stad is al door meer dan honderdduizend bioscoopbezoekers bekeken en heeft daarmee de status van Gouden Film behaald meldt Nu.nl.

Wildplassers op Koningsdag

Wildplassers in de Jordaan

Tientallen wildplassers voor de deur van je huis tijdens Koningsdag. De Amsterdamse journalist van der Ploeg wilde weleens weten hoe vaak er voor de deur van zijn huis in de Jordaan feestvierders plassen en installeerde een camera op de gevel. De camera hing er ruim een uur lang en de teller liep flink op: 66 wildplassers! Van der Ploeg benadrukt dat hij al vier jaar met veel plezier in zijn straat woont, behalve op Koningsdag. 'Dan vluchten we, want ik word agressief van de wildplassers', begint de Amsterdammer op NOS.nl. 'Om de hoek van de Westerstraat worden grote feesten gehouden op Koningsdag en veel jongeren komen dan hier voor mijn deur

hun plas doen.' Op beelden van Van der Ploeg bij de regionale omroep NH Nieuws is te zien hoe het er in de straat in de Jordaan aan toegaat. Hij schat dat er over de hele dag vele honderden wildplassers zijn geweest. En dat zijn er dan nog minder dan op een gemiddelde Koningsdag. Hij denkt dat dit jaar veel mensen naar een bouwplaats in de buurt zijn uitgeweken. Privacyregels Van der Ploeg is zich ervan bewust dat hij met de camera aan de gevel mogelijk privacyregels heeft overtreden. Mocht de politie bij hem aanbellen, dan ligt hij daar niet wakker van. 'Dan beboeten ze mij maar. Ik zal die boete zeker aanvechten. Dat weegt niet op tegen de ergernis van het wildplassen. Mijn buren waren vandaag volop in de weer om hun ramen te wassen', vertelt de Amsterdammer, die zelf bij NH Nieuws werkt. De Amsterdammer gaat het stadsbestuur een mail met de beelden sturen met een oproep om in te grijpen. 'Ik hoop dat we dan minder overlast hebben van het wildplassen.'

comeback • nummer 2 • 2018

11


achte r g r o n d

JE CEL ALS KRACHTHONK Hans Koning is sportfysiotherapeut. Zo’n dertien jaar werkte hij met gevangenen in de Scheveningse gevangenis. Met de 12 oefeningen van Hans blijft elke gedetineerde fit. Ook als hij niet meer ruimte heeft dan zijn eigen lichaam groot is.

I

tekst:

n de film Papillon doet Steve McQueen pull ups aan de spijlen in het plafond van zijn cel. Volgens sportfysio Hans Koning kan fitness in de gevangenis met nóg minder. 'Als je een bed hebt of even veel ruimte op de vloer als je lang bent, kun je al een complete work out doen. Liefst met een beetje lucht boven je hoofd, vanwege de springoefeningen. Die zijn eigenlijk onmisbaar, omdat ze belangrijk zijn voor de hart/long-training, en dus voor het uithoudingsvermogen.' Hans heeft een ‘gevangenisschema’ gemaakt dat bestaat uit 12 oefeningen die je zonder hulpmiddelen kunt doen. Samen verbeteren ze je kracht, uithou-

Marjolein van Rotterdam

beeld:

Jan Peter Boelema

ken. Als je niet traint begint je spierkracht al na twee weken te verminderen. Na drie maanden beginnen je spieren echt te verdwijnen. Voor er drie maanden om zijn kun je je training nog oppakken, en is herstel mogelijk. Na een jaar kun je dat vergeten. Elke cel is dan vervangen en je spieren zijn achteruitgegaan. Het terugwinnen van het niveau dat je had gaat lang duren.' Het verlies van kracht en uithoudingsvermogen, en de toename in gewicht die je daarbij meestal cadeau krijgt, is een veelvoorkomend probleem bij gedetineerden. Dat heeft meer consequenties dan niet meer passen in je oude spijkerbroek. Fitte gevangenen zijn minder vaak ziek en kunnen meer problemen aan. Je

‘Voor gevangenen is een goede conditie nog belangrijker dan voor mensen buiten’ dingsvermogen en souplesse, of zorgen ze voor het behoud daarvan. 'Voor je lichaam geldt: use it or lose it. Stel dat je gewend bent een paar keer in de week hard te lopen of met gewichten te wer-

12

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

wordt weerbaarder, want je staat letterlijk en figuurlijk steviger in je schoenen. 'Bij spanningen helpt een sterk lichaam. De bekende uitdrukking ‘Een gezonde geest in een gezond lichaam’ gaat zéker voor ge-

detineerden op. Wat in het dagelijks leven al waar is, is in de gevangenis waar in het kwadraat. Er sterk uitzien heeft daarbij ook nog een voordeel voor de pikorde. Je verschijning maakt uit. Zie je er sterk uit, dan verbetert je positie.' De oefeningen in het schema van Hans zijn geschikt voor iedereen en zijn elke dag te doen. Dat hóeft niet. Twee keer in de week is genoeg om in vorm te blijven. Drie keer in de week is al vooruitgang. Ben je niets gewend, dan kun je de oefeningen minder vaak doen, en minder intensief. Hoe zwaarder je ze maakt, hoe meer je werkt op kracht. Hoe lichter, hoe meer op uithoudingsvermogen en fitheid. Omdat je niet met gewichten of apparaten werkt, zijn de risico’s beperkt. 'Alleen als je de oefeningen echt verkeerd doet, kun je last krijgen', zegt Hans. 'Doe je de buikspieroefeningen niet goed dan voel je je rug, doe je je pull ups verkeerd, dan krijg je last van je schouder, doe je de springoefeningen niet zoals ze horen, dan ga je het voelen in je knieën. Sowieso zou ik tegen echte beginners zeggen: houd altijd één dag rust na een training. Als het gemakkelijk gaat, stap je over naar meer dagen in de week. Luister naar je lichaam. Een beetje spierpijn mag, maar veel pijn is een signaal. Voel je helemaal nooit wat, dan kun je de oefeningen zwaarder maken. Dan ga je bijvoorbeeld opdrukken met in je handen klappen tussendoor. Of je voert het tempo op.' ■


achte r g r o n d

12 fitness oefeningen die elke gedetineerde kan doen 1 lunges Met één been uitstappen naar voren. 10 x met rechterbeen, idem met linkerbeen. Romp recht houden. 2 series van 10 herhalingen. Daarna 2 series van 10 met de romp naar voren (gebogen heup).

2 side step 10 x met gestrekt rechterbeen zijwaarts uitstappen, daarna hetzelfde met linkerbeen. Romp recht houden. 2 series van 10 herhalingen. Daarna 2 series van 10 herhalingen met de romp naar voren (gebogen heup).

3 rechte buikspieren Vanuit lig opkomen tot je schouders los zijn van de onderlaag. 10 x herhalen. 3 series van 10 herhalingen.

4 schuine buikspieren Ruglig, rechter voet over de linker knie, linker hand achter het hoofd. Met de linker elleboog naar rechter knie indraaien. 10x herhalen. Daarna de andere zijde. 2 series van 10 herhalingen.

5 zijlig Zijlig, steun op de elleboog en voet. 10 seconden aanhouden. Daarna andere zijde. 3x herhalen.

6 plank Voorover gesteund op ellebogen en voeten. 10 seconden. Bij uitblijven van pijnklachten de volgende keer naar 20 etc. Bij pijn laatste training herhalen.

7 eenbenig opspringen Eénbenig opspringen vanuit zit. Links 10x & rechts 10x.

8 wisselsprong groot Vanuit schredestand (1 voet voor, 1 voet achter), omhoog springen en met de andere voet voor neerkomen. 10x.

9 wisselsprong hurkzit Wisselsprong vanuit hurkzit, recht omhoog. 10x.

10 lage wisselsprong Handen op de grond, 1 voet voor, 1 voet achter. Wisselen. 30 seconden volhouden. Daarna met 2 benen gelijk buigen/strekken, ook 30 seconden.

11 diepsprong Diepsprongen, vanuit hurkzit recht omhoog springen: 20x. Daarna stopsprongen = naar voren springen vanuit hoge hurkzit. Ongeveer 10x.

12 opdrukken Plaats de handen onder de schouders. Zak door de armen en duw jezelf weer terug. Herhaal dit 10 tot 15 maal.

comeback • nummer 2 • 2018

13


ge loo f

14

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018


ge loo f

JE BENT NIET HET PRODUCT VAN JE OMSTANDIGHEDEN Hij ging met veel bravoure naar binnen net zoals velen die hem voorgingen: 'Ik redt het hier wel!' Toch zie ik bij een volgend bezoek een geslagen mens, die niet had ingeschat hoe zijn keuzes hem zo klem konden zetten. Net zoals Jozef in de put wordt gegooid door zijn broers, waar hij zelf niet uit kan komen moet hij gelaten afwachten wat er gaat gebeuren. Of toch niet?

J

ozef ging de put in omdat zijn broers niet meer met hem verder wilden. Een halfwees die niet echt uit een gemakkelijk gezin kwam. Als tiener was hij een klikspaan en vaders lieverdje. Reacties misschien wel op zijn omstandigheden die hem geen vrienden opleverde. En toen zijn broers de kans hadden, besloten ze hem te dumpen. Er staat in de Bijbel dat hij hen smeekte dit niet te doen. Toch was er geen hulp voor hem, niet van hen. Daar in de duisternis van de put kon hij nergens meer op terugvallen. Als hij er dan uit wordt gehaald en naar Egypte verkocht, wordt het helemaal moeilijk. En toch zien we dan een Jozef te voorschijn komen, die eerder niet zichtbaar was. Iemand die bepaalde grenzen aangaf, die voor hem belangrijk waren. Hij begon zich weerbaar op te stellen, vanuit zichzelf. Ook later als hij ten onrechte in de gevangenis wordt gezet, zien we een Jozef die zichzelf als mens laat zien. Met waarden die hij altijd wel bij zich had gedragen, maar die hij niet eerder toonde. Je goede kanten Hoe ontdek je nou wat er in de kern van je wezen zit? Niet door alleen maar om je heen naar de omstandigheden te kijken. Ik denk dat Jozef omhoog keek. Er staat in de psalm 121: 'Ik hef mijn ogen op naar de bergen, vanwaar mijn hulp komen zal. Mijn hulp is van de Here'. Daar is een bron van hulp die ons kan leren hoe we kunnen reageren op de situaties in het leven zonder er zelf aan te gronde te gaan. Eerlijk zeggen hoe we bepaalde dingen ervaren: om te beginnen naar

God toe en onszelf. Kijken naar de goede dingen om ons heen en met een positieve houding in het leven staan. Jozef had als slaaf er de kantjes af kunnen lopen. Maar hij deed zijn werk zo goed hij kon. Gedetineerde Annie heeft ontdekt dat als ze bepaalde schoonmaakwerkzaamheden doet, extra steun kan krijgen van de bewaking als ze er een echte topprestatie van maakt. En ze voelt zich goed met zichzelf. Ook van jezelf de goede kanten zien is belangrijk. We praten vaak tegen onze eigen ziel, en kunnen dan soms meedogenloos hard zijn. De psal-

melijke beweging is niet altijd een optie, maar wel zorgen om af en toe bewust diep te ademen. Kleine dingen waardoor je de controle over je lijf in eigen hand kunt nemen. JGedetineerde Peter is in zijn situatie totaal machteloos over het verloop van de dingen waarin hij is terecht gekomen. Maar hij kan wel zijn eigen reacties bepalen. Dus voor een gesprek denkt hij na over wat hij belangrijk vindt en schrijft vragen op. Hij heeft besloten zich niet van de wijs te laten brengen door vervelende opmerkingen

We praten vaak tegen onze eigen ziel, en kunnen dan soms meedogenloos hard zijn mist laat zien in ps. 62: 6 dat we ook onze ziel aan kunnen moedigen om hoop te hebben. Er worden door ons allemaal fouten gemaakt in het leven, maar iedereen heeft ook sterke kanten en kwaliteiten. Dat kunnen juist de instrumenten zijn om ons te helpen de moeilijke situaties te hanteren zonder er aan onderdoor te gaan. Meer controle krijgen Ook de rest van ons heeft aandacht nodig, niet alleen onze ziel waar gevoelens en gedachten zitten. Goede voeding kiezen is misschien een luxe die niet voor je is weggelegd. Maar op de meeste plekken is wel genoeg water om te drinken, en dat is weer heel goed voor een gezond lichaam. Licha-

en, door zijn aantekeningen, lukt dat. Ook Jozef kon zijn situatie niet veranderen, maar wel de manier waarop hij er in stond. Door zelf sterk te staan met zijn kwaliteiten, waarden en normen. Wat er uiteindelijk toe leidde dat hij letterlijk een redder werd voor zijn volk. Weerbaar zijn en ontdekken wat je zelf bij je hebt verandert alles omdat je met Gods hulp gaat groeien dankzij en ondanks de omstandigheden van het leven. ■ Fineke Jansen geestelijk verzorger In verband met de privacy zijn de namen van de gedetineerden in dit artikel niet hun echte namen.

comeback • nummer 2 • 2018

15


n i e u w s b u i ten l an d

Zenuwgas moest spion doden

Ongeluk met zelfrijdende auito

Dodelijke aanrijding met zelfrijdende auto Het eerste ernstige ongeluk met een zelfrijdende auto is een feit. In de stad Tempe, in de Amerikaanse staat Arizona, reed een automatisch rijdende auto een vrouw van 49 dood. De auto was van Uber. Dit bedrijf stopt nu met het testen van zelfrijdende auto’s. Voor hoelang is nog niet duidelijk. De politie van Tempe zegt dat het ongeluk waarschijnlijk niet te vermijden was. De ‘mogelijk dakloze’ vrouw stak vanuit de schaduw plotseling de weg op, terwijl er vlakbij een zebrapad was. Robotauto’s worden ontwikkeld omdat menselijke fouten verantwoordelijk zijn voor 90 procent van de ongelukken op de weg.

Zuid-Afrika rouwt om Winnie Mandela

Winnie Mandela

En heftiger dan je misschien zou hebben gedacht. Winnie Mandela wordt in ZuidAfrika geliefd én gehaat, maar toch iets

meer geliefd dan gehaat. De voormalige echtgenote van Nelson Mandela stierf op 2 april op 81-jarige leeftijd. Ze kreeg een staatsbegrafenis. De Volkskrant noemt haar ‘de laatste hoop van de zwarte ZuidAfrikanen, de uitgesproken activiste in een tijd dat de leiders van het verzet tegen de apartheid in de cel zaten of in ballingschap leefden.’ Winnie Mandela’s populariteit slonk toen de verhalen over het geweld van haar knokploeg in het nieuws kwamen. Vooral de moord op de 14-jarige Stompie Seipei schokte velen. Toch bleef ze in de townships een heldin.

Moordgolf in Londen In Londen zijn zowel in februari als maart van dit jaar meer mensen vermoord dan in New York. De stad spreekt al van een moordgolf. In maart vielen er 22 doden. De Londense politie valt het op dat de moorden vaak zijn gepleegd met een mes, schrijft NOS.nl, dat in hetzelfde artikel politiechef Dick citeert. Volgens haar zijn jongeren onder invloed van sociale media geweld steeds gewoner gaan vinden, en begaan ze daardoor sneller grote misdrijven. De leeftijd van zowel daders en als de slachtoffers is opvallend laag. Vaak zijn het nog tieners. Er wordt een verband gelegd met de drill music, een ‘duister subgenre van de Britse hiphop’, waarin teksten voorkomen als 'Ik zag een man rennen. Hij werd neergestoken. Hij had zelf een mes en toch werd hij neergestoken'.

16

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

In het Britse Salisbury wordt de Russische Skripal samen met zijn dochter in half bewusteloze toestand gevonden op een bankje bij een winkelcentrum. Allebei in kritieke toestand. Skripal is een Russische spion die in 1995 voor de Britse geheime dienst MI6 ging werken. Er wordt meteen aan gif gedacht. En aan de zaak van de overgelopen spion Litvinenko. Die werd in 2006 vermoord met het radioactieve polonium. Voor Skripal is het zenuwgas novitsjok gebruikt. De bewijzen hiervoor komen van de OPCW (Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens). De affaire leidt tot het oplopen van de spanningen en het uitzetten van diplomaten – zowel aan westerse als aan Russische zijde. Met de dochter gaat het intussen naar omstandigheden goed. Skripal zelf ligt nog steeds in het ziekenhuis. De schoonmaakkosten bedragen miljoenen, en het wegpoetsen van het gif zal maanden duren, meldt de Britse zender Sky.

Britse recherche op zoek naar gifsporen

Kasteelmoord blijft moord België was er maandenlang van in de ban. De zogeheten kasteelmoord, waarbij een grootvader zijn schoonzoon (en tevens de kasteelheer) laat vermoorden omdat die aan zijn kinderen zit en met het gezin bij een Australische sekte wil. Volgens veel Belgen beschermde de opa terecht zijn kleinkinderen. Volgens anderen blijft het moord. De rechtbank is op de hand van de laatste groep. De schoonvader van de vermoorde kasteelheer Saelens (34) wordt op 18 april veroordeeld tot 27 jaar cel.

Kasteel waar de moord plaatsvond


n i e u w s b u i ten l an d

Doden door brand in gevangenis Leugens lezen

Familie van omgekomen gedetineerde

Bij een brand in de politiecellen van de Venezolaanse stad Valencia zijn op 28 maart zeker 66 gedetineerden en 2 bezoekers omgekomen. Volgens de Volkskrant-correspondent Marjolein van de Water stonden

moeders en echtgenotes van de gevangenen huilend voor de deur van het politiebureau en eisten zij duidelijkheid over de namen van de slachtoffers. De politie zette traangas in om de vrouwen op afstand te houden. De brand ontstond tijdens een opstand die begon met een schot van een gedetineerde, waardoor een bewaker gewond raakte in zijn been. Daarna staken de gedetineerden matrassen in brand. Het vuur verspreidde zich als een razende en de gevangenen zaten in de val. Doden in de gevangenis zijn in Latijns-Amerika geen uitzondering. Overbevolking is volgens experts de oorzaak van veel ellende.

Discjockey Avicii dood

lekkerder

Amerikaanse onderzoekers lichtten de berichten van elf jaar Twitter door. Ze kwamen erachter dat berichten met onwaarheden sneller de wereld over gaan dan nieuwtjes die waar zijn. Nepberichten worden vaker én sneller gedeeld. Volgens de onderzoekers komt dat doordat leugens lekkerder lezen. Mensen die deze berichten doorsturen plakken er ook vaker een emotioneel commentaar bij. Ook dat helpt om de berichten sneller gelezen te laten worden.

Facebook onder vuur Facebook oprichter Mark Zuckerberg zei sorry tegen de Amerikaanse Senaat en daarna nog eens tegen het Amerikaanse Congres. Hij deed dat omdat Facebook misbruik maakt van de privacy van zijn gebruikers. De data van de miljarden gebruikers worden verkocht aan adverteerders die heel precieze doelgroepen willen bereiken. Soms via grote bedrijven als Cambridge Analytica, dat de gegevens van 87 miljoen Facebookgebruikers bemachtigde.

Slachtoffer van de gifaanval

Avicii

Tim Bergling (28), oftewel diskjockey Avicii, stierf op 20 april op 28-jarige leeftijd in Oman. Iedereen kent zijn nummers Hey Brother, Levels en Wake me up. Op Facebook en Twitter is de verslagenheid dan ook groot. De Zweedse dj was al een tijd gestopt met optreden. Het lijkt erop dat hij de last van de roem niet kon dragen. Hij dronk te veel en had een burn out. De precieze doodsoorzaak is nog niet bekend, maar een misdrijf wordt uitgesloten.

Cocaïnesmokkel per diplomatieke post Medewerkers van de Russische ambassade in Argentinië worden beschuldigd van cocaïnesmokkel. De politie van Buenos Aires vond twaalf koffers met coke in een schooltje van de ambassade. De koffers waren bedoeld om per diplomatieke post naar Duitsland en Rusland te worden gestuurd. Een voormalig medewerker van de ambassade, was overgeplaatst naar Moskou en had ze daar even geparkeerd. Door de overplaatsing kwam hij niet meer toe aan verzending. Toen zijn opvolger de koffers tegenkwam kreeg hij argwaan en waarschuwde de politie. Om de mensen op heterdaad te betrappen vulde de politie de koffers met bloem en verstuurde ze alsnog per diplomatieke post. De zaak leidde tot de arrestatie van zes mensen. Onder wie Abjanov en twee handlangers die de koffers op het vliegveld kwamen ophalen. De straatwaarde van de partij is in Rusland 40 miljoen euro.

Gifgasaanval in Syrië Het kan niet missen: Douma is getroffen door een gifgasaanval. Hoogstwaarschijnlijk bevolen door de Syrische president Assad zelf. Tussen de vijftig en honderd volwassenen en kinderen komen om het leven, een onbekend aantal raakt gewond. Een gifgasaanval ligt nog gevoeliger dan andere wreedheden, omdat gifgas gezien wordt als een rode lijn: stapt Assad hier overheen, dan gaat hij te ver en zal hij dat weten. Drie westerse grootmachten, de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, vielen daarom Syrië aan. Volgens de krant De Standaard was het vooral een symbolische aanval die weinig schade aanrichtte. ‘Resultaat van de luchtaanvallen op Syrië: iedereen tevreden, Assad inbegrepen. Trump tevreden want ‘missie volbracht’. De rest van de wereld tevreden, want geen oorlog met Rusland. En Assad tevreden, want ‘kijk eens hoe strijdvaardig we zijn’.

comeback • nummer 2 • 2018

17


i nte r v i e w

Jermiah Palatja

Een draai van 180 graden Hij leek voorbestemd voor een leven in de criminaliteit. Groeide op in een Moluks gezin, met een vader die getekend was door het verleden. Al vroeg was Jeremiah verslaafd aan blowen en seks, en stal en loog hij zijn leven aan elkaar. Maar dan, op een nacht, verandert alles radicaal. Jeremiah zweert zijn criminele ik af en schrijft over tekst en beeld: Marjolein van Rotterdam de wending in zijn leven een boek: Monster vs lam.

J

e opa had in een Jappenkamp gezeten en vocht in het KNIL. Hoeveel invloed had dat op jullie gezin? Heel veel! Mijn vader was getekend door het verleden en gaf zijn boosheid door. Hij voelde zich afgewezen, wij kinderen voelden ons ook afgewezen. Mijn vader was zwaar gokverslaafd, rookte wiet en dronk. Op een gegeven moment haatte ik hem. Ik stelde hem verantwoordelijk voor bijna alle ellende in ons gezin. Hij was onvoorspelbaar en kleineerde mij soms en trapte mij de grond in. Later zag ik pas dat dat een gevolg was van hoe hij door zijn vader was behandeld. Als je iemand altijd als een hond behandelt gaat hij op een gegeven mo-

18

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

ment blaffen. Geweld en verdriet gaan vaak over van generatie op generatie. We praatten niet over zulke dingen. We praatten sowieso niet. Ik vertelde aan niemand wat er in mijn binnenste omging. Binnen de Molukse samenleving heerst een zwijgcultuur. Wanneer was er nog een weg terug? Als mijn ouders niet waren gaan scheiden - ik was 12 toen dat gebeurde - had ik misschien nog op het rechte pad kunnen komen. Die scheiding was heftig en had veel impact. Iets anders waardoor ik verhardde was de waarheid over mijn opa. Daar kwam ik pas achter toen hij dood was. Mijn opa was een extreem gewelddadige en onbetrouwbare man geweest. En ik dacht altijd

dat zijn huis een veilige omgeving was. Toen ik hoorde wat hij werkelijk voor man was, stortte mijn wereld in. Het voelde alsof ik erachter kwam dat mijn lievelingsopa eigenlijk Hitler was geweest. Ik was woedend. Jarenlang hadden ze geacteerd! Mijn opa, en mijn vader ook. Niemand zag mijn boosheid. Mijn moeder vroeg weleens of er wat was, maar dan zei ik nee. Leraren zagen ook niets. Een keer vroeg een lerares wat er was. Ze had de krassen gezien die ik op mijn huid had gemaakt. Ik zei niets. Terwijl er hele heftige dingen gebeurden in mijn leven, zoals dat mijn neefje was vermoord. Toen een paar gasten ook gingen krassen hield ik er weer mee op. De juf vroeg nooit meer wat.


i nte r v i e w

Na mijn twaalfde ging het van kwaad tot erger. Ik vond het heerlijk om dingen kapot te maken, brand te stichten en vocht steeds vaker. Ik maakte misbruik van meisjes en vrouwen, beging overvalletjes en ging ook dealen. Op mijn negentiende blowde ik elke dag, later begon ik een wietkwekerij in het huis van mijn vader. Mijn vader werd daardoor zijn huis uitgetrapt. Het maakte mij niet uit. In die tijd haatte ik hem. In de gevangenis, waar ik vanaf mijn 22ste drie jaar had gezeten, werd ik nóg harder. Op mijn 25ste zag de samenleving mij als een zware crimineel. Toch was er misschien nog een kans geweest. Toen ik 18 was wilde ik bij de politie gaan werken. Het was een soort laatste poging om toch iets van mijn leven te maken, ik hield zelfs op met inbreken, vandalisme en vechten. Ik had alle tests goed doorstaan en zou gaan beginnen, toen er alsnog een afwijzing kwam. Ze waren er achter gekomen dat er een familielid in de gevangenis zat. Ik was boos! Zo boos. Dus toen verklaarde ik de oorlog aan de politie en ging mijn broer achterna. Een van de domste beslissingen uit mijn leven. Wat is het ergste wat je hebt gedaan? Ik zou een moord gaan plegen. Een ZuidAmerikaanse baas had me gevraagd of ik daar iemand voor wilde regelen. Maar ik wilde het zelf doen, ik verlangde daar gewoon naar! Ik wilde actie, weten hoe het was om te doden om dat later te kunnen doen met de mensen die ik haatte. Ik kom toch op het punt dat ik toch iemand moet vermoorden, dacht ik, dus dan heb ik vast de ervaring en ik krijg er nog voor betaald ook. Zo dacht ik toen. Degenen die ik haatte wilde ik martelen, het bloed eruit knijpen. Maar op dat moment werd er iets in gang gezet dat alles zou veranderden. Op de tv in mijn hotelkamer verscheen de tekst: ‘Jeremiah, a life in sin does not bring happiness’. Later zong iemand het nummer Break every chain. Een dag later werd een kickbokstoernooi uitgezonden. Daar kwam één van de vechters op met het nummer Break every chain.

In dezelfde nacht kreeg ik een droom. In de droom zag ik mezelf. De ik waar ik naar keek zei dat hij zijn hart aan God wilde geven, en bad samen met mijn broer. Toen ik wakker werd, sprak ik hardop een gebed uit. Daarna voelde ik een rust en liefde die ik nog nooit had gehad. Ik kon zelfs weer huilen, dat had ik jaren niet gedaan en ik wist gewoon dat ik uit het duister was gestapt, het licht in. En toen, BAM! Die ommekeer. Echt 180 graden. Het is heel snel gegaan. En het ging ver! Toen ik uit het vliegtuig stapte herkende mijn moeder mij niet. Mijn ogen stonden anders en ik huilde alweer. Ik heb wel een half uur non stop gehuild. Mijn moeder huilde mee. Nu huil ik soms ook nog. Sommige wonden moet je open durven maken, dan kun je ze schoonmaken. Dat is wat ik doe. De Jeremiah van nu

het af en toe ook even wennen is. Voorheen was elke dag een film. Altijd spanning. Er kon altijd wat gebeuren. Mijn hele leven is op zijn kop gegaan. Nu ben ik relaxt, en dolgelukkig. En dat is niet het enige. Je bent ook schrijver van een boek… én eigenaar van een bedrijf. Ja, ik ben ongelooflijk druk! Ik geef bokslessen, spreek veel voor jeugdgroepen, kerken, instanties. Samen met een andere ervaringsdeskundige geef ik voorlichting op scholen. Als ik voorlichting geef, begin ik altijd over openheid. Mensen hebben de neiging misbruik, pesten en andere ellende voor zichzelf te houden, maar door alles in het licht te brengen ontstaat vrijheid. Je bent nooit de eerste die iets meemaakt. Kinderen

‘De sleutel van succes is samenwerking. Je moet hulp durven vragen’ lijkt uiterlijk misschien nog op de criminele Jeremiah, maar van binnen ziet alles er anders uit. Ik kon nooit eerlijk naar mezelf kijken, dat was te pijnlijk. Maar nu schaam ik me niet meer, hou ik van mezelf en kan ik liefde delen. Ik ben van introvert naar extravert gegaan. In plaats van met geweld, werk ik nu met woorden. In mijn vroegere leven zou dat gezien worden als zwak. Maar juist woorden hebben kracht! De 180 graden verschillen zitten in allerlei dingen. Zelfs mijn taalgebruik is anders geworden. Ik vind schelden overbodig en ik accepteer het niet als een van de jongeren die ik bokslessen geef, shit of iets dergelijks zegt. Doen ze dat wel, dan is het 20 keer opdrukken. En verder heb ik gewoon een vriendin. Voor het eerst van mijn leven een serieuze relatie. We willen zelfs gaan trouwen. Ik heb ook een hondje. Vroeger kon ik niet eens voor mezelf zorgen laat staan voor een hond. Nu wel. Ik ben echt een burger geworden! Dat is wel leuk hoor! Hoewel

HET KNIL Het KNIL was het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger. De Molukkers vochten in dit leger aan de kant van de Nederlanders. In ruil daarvoor was hun een eigen staat beloofd. Toen die na de onafhankelijkheid van Indonesië niet kwam en ze door de Indonesiërs werden uitgekotst, vluchtten veel Molukkers naar Nederland. Ook Jeremiahs opa.

vertellen mij ook makkelijk iets omdat ik zelf ook ellende hebt meegemaakt. Dat is de kracht van ervaringsdeskundigen voor de klas. Daarnaast doe ik aan persoonsbegeleiding. Dat is een pilot samen met de gemeente. Ze wilden me een kans geven om met jongeren te werken. Met werkloze jongeren zonder opleiding of geld, en met een laag zelfbeeld. Op mijn eigen manier heb ik de eerste benaderd. De bedoeling was hun in drie maanden de drive om een normaal leven te leiden terug te geven. Met de eerste is dat gelukt. Na drie maanden had hij zelfs een baan! Dus nu mag het project doorgaan. De sleutel van het succes is samenwerking. Je moet hulp durven vragen. Zonder hulp was ik nergens gekomen. Een uitkering aanvragen was een drempel. Maar ik dacht, als ik een normaal leven wil, moet ik wel. Ik heb meteen mijn hele verhaal verteld, en heb een kans gekregen. Het kan dus gewoon! Je kunt de knop omzetten en een nieuw leven beginnen. In iere ag e ders leven is een ommekeer d it a r e n o p r t ik e l? mogelijk. ■ schr

ijf o n s!

Meer info over Jeremiahs boek en werk: www.pelatja.nl en www.ervaringsdeskundigencentrum.nl

comeback • nummer 2 • 2018

19


i nte r v i e w

Gevangenis in Lima (de man op de foto is geen Nederlandse gedetineerde)

Achter de schermen… op de ambassade in Peru

Een praatje, een lach en een luisterend oor Patricia Anavitarte werkt al bijna 20 jaar op de ambassade in Peru. Het begeleiden van Nederlandse gedetineerden is haar hoofdtaak. Ze vertelt hoe ze dat doet, én waarom het werken met gedetineerden haar na al die jaren nog tekst: Marjolein van Rotterdam zo uitstekend bevalt.

Z

e is de stem aan de telefoon die gedetineerden te horen krijgen als ze bellen met de ambassade. Ze is ook degene die de Peruaanse gevangenissen afgaat met geld, kleding en medicijnen voor de Nederlandse gedetineerden. En misschien nog wel belangrijker: Patricia Anavitarte is die vrouw met die

'We hebben nu 35 Nederlandse gedetineerden in Peru', vertelt Patricia aan de telefoon. Vooral mannen, er zitten maar drie vrouwen vast. Dat is weleens anders geweest: er zijn hier golven van verschillende soorten drugskoeriers. Eerst kwamen de superjonge mensen, vooral veel meisjes. Daarna was er een moeilijke tijd met jonge zwan-

‘Als we merken dat mensen ergens mee zitten praten we privé verder’ lach, die houdt van een praatje en een grapje. Voor sommige gedetineerden is ze zelfs een beetje een moeder.

20

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

gere vrouwen, toen kwamen de ouderen, daarna de mensen die ernstig ziek waren, daarna de verwarde personen. De zwangere

meisjes vond ik het ergst. Er zijn toen vijf baby’s geboren in de gevangenis, één ervan is overleden. Bij die meisjes zag je dat ze razendsnel volwassen werden. Te snel.' Geblindeerde auto Ongeveer acht dagen per maand reist Patricia de gevangenissen af. Elke gedetineerde krijgt haar vier keer per jaar te zien. Dat is relatief veel. Ze heeft er ook wel wat voor over. Het is niet uitzonderlijk als ze voor een bezoek aan één gedetineerde twee dagen onderweg is. Soms reist ze een dag om bij een gevangenis in het oerwoud te komen. De gevangenissen liggen verspreid over heel Peru ('een groot land!'), maar ze komt ook in de buurlanden Ecuador (4 gedetineerden in 2 gevangenissen) en Bolivia (idem). Tegenwoordig reist Patricia in een geblindeerde auto met een collega en een chauffeur – ze is zelf ook een keer beroofd. Als ze aankomen in een gevangenis zoeken ze een plek waar ze rustig kunnen praten.


i nte r v i e w

Dan laten ze de bewakers de gedetineerden oproepen. Vaak zitten andere gedetineerden bij de gesprekken. 'We vragen altijd of er nog iets bijzonders is. Als we merken dat mensen ergens mee zitten praten we privé verder. Er zijn altijd machtsspelletjes. Soms lijden mensen daaronder. We proberen iemands weerbaarheid te vergroten. Door te praten of te zorgen voor een psycholoog. Ik raad mensen aan contact te zoeken. Soms lukt het om iemand over te laten plaatsen naar een paviljoen met meer Nederlanders of zelfs een andere gevangenis.' Het is al bijna twintig jaar geleden dat ze dit voor het eerst deed. Haar eerste bezoeken herinnert ze zich niettemin als de dag van gisteren. 'Toen ik met dit werk begon was ik een Peruaanse vrouw die heel lang in Nederland had gewoond, in het Gelderse plaatsje Lochem om precies te zijn, en die teruggekeerd was naar Peru. Daar werd ik door de ambassade ingeschakeld om te tolken. Het was de tijd waarin steeds meer drugskoeriers tegen de lamp liepen. Ook uit Nederland. De ambassade zat een beetje met die Nederlandse gevangenen in haar maag. Men wilde iedereen bezoeken en helpen maar had daar de mankracht niet voor. Daarom werd er een speciale functie gecreëerd. Ze vroegen mij hiervoor. Ik wist niet meteen of ik het kon. Maar eigenlijk ging het vanaf het begin goed. De toenmalige consul nam me mee naar een mannengevangenis, met zijn plaatsvervanger ging ik naar een vrouwengevangenis. De eerste indruk was overweldigend. De gevangenis was gebouwd voor 3.000 mannen, maar er zaten er 9.000. Overvol! Het was een beruchte gevangenis en dat is het nog steeds. Toen zaten er 21 Nederlanders. Ze waren niet meteen vriendelijk. Maar omdat ik iemand ben die graag contact maakt, lukte het ijs te breken met een grapje en een praatje. Ze bleken ook in mij geïnteresseerd te zijn. Sommige jongens vroegen of ik zou terugkomen. Ik was eerlijk, en zei dat ik nog wilde bekijken of ik het werk aankon. De vrouwengevangenis was anders.

De vrouwen stelden lastigere vragen. Ze waren beter op de hoogte van hun rechten. Ze waren veeleisender.' Na een maand zat de inwerktijd erop. Niet omdat Patricia overal geweest was en alle ins en outs van het werk kende, maar omdat de consul én zijn vervanger vertrokken. 'Ineens was ik het meest ervaren perso-

bril kapot is, of om te vragen of we kunnen helpen toestemming te krijgen van het bezoek van hun moeder. Vaak willen ze ook toestemming voor het bezoek van hun Peruaanse vriendin. De rest van de dag gaat op aan het regelen van de verzoeken. We zetten die in een systeem van het ministerie, Kompas. Wij mogen

‘We proberen iemands weerbaarheid te vergroten. Door te praten of te zorgen voor een psycholoog’ neelslid. Ik was toen wel heel blij dat Buitenlandse Zaken mij naar cursussen in Nederland stuurde. Daar moest ik bijvoorbeeld rollenspellen doen met een acteur die zich inleefde in een boze gedetineerde. Daar heb ik veel van geleerd! Ook dat het belangrijk was om mijn open, directe en vrolijke ik te blijven.' Ze werd op de proef gesteld toen ze alleen op pad ging. 'Eén van mijn eerste gedetineerden kreeg al snel een hersenbloeding. Van een stoere man veranderde hij in een zielig hoopje. Ik zag hem als mijn testcase. ‘Als ik dit leed niet mee naar huis neem en er geen nachtmerries van krijg, weet ik dat ik het kan’, zei ik tegen mezelf. Ik vond het pittig. Maar ik sliep wel. En droomde niet van die man en wist hem nog te helpen ook. Ik leerde dat ik meer kan dan ik zelf soms denk.' Regelen, regelen, regelen Intussen zijn haar werkdagen gestructureerd. Haar taak is officieel: consulaire assistentie bieden. 'In de praktijk betekent dat naast de bezoekdagen vooral veel regelen. Ik werk vier dagen in de week. Twee ochtenden zit ik aan de telefoon. De gedetineerden kunnen dan bellen, en dat doen ze ook volop. Het gaat over van alles. Sommigen willen een kopie van hun vonnis. Sommigen vertellen dat hun advocaat niet is geweest, of dat ze geen dokter hebben gezien terwijl ze ziek zijn, anderen dat hun

Sterke daling gedetineerden in Peru Het aantal Nederlanders dat in Peru vastzit daalt. Toen Patricia begon waren het er 50, en groeide het als een raketje door naar 130. De sterke daling van de laatste tijd komt doordat er steeds meer gedetineerden zijn die weten te profiteren van de mogelijkheden in Peru. Bijvoorbeeld van vervroegde invrijheidsstelling. Ook de WOTS zorgt voor minder gevangenen, hoewel tot nu toe pas drie mensen hun strafrestant mogen uitzitten in Nederland. 'Maar de belangrijkste oorzaak van de daling is dat drugs steeds vaker in containers worden vervoerd, en steeds minder per koerier. De pakkans is te groot geworden, de handel geprofessionaliseerd.'

geen direct contact hebben met de families van de gedetineerden, alle contacten lopen via de afdeling DCV/CA van het ministerie. Zij halen de informatie uit Kompas en gaat ermee aan de slag.' De andere dagen in de week is Patricia vooral bezig met het voorbereiden van de bezoeken. 'De gedetineerden krijgen geld. 30 euro per maand. We brengen dat mee. Verder bijvoorbeeld kleding en shampoo, deodorant, scheermesjes, of zonnebrandcrème. En medicijnen: vooral paracetamol en ibuprofen, maar ook medicijnen voor mensen met chronische ziektes, en middelen tegen de schimmelinfecties. En niet te vergeten vitaminepilletjes, vanwege het ongezonde eten. De gedetineerden krijgen een tasje met de 'attentie': de spullen en het geld. Als ik met hen praat, haalt de chauffeur het op. Ze moeten tekenen voor ontvangst. Soms gaat het geld meteen op aan drugs. In veel Peruaanse gevangenissen is het drugsgebruik ongelooflijk. Dat vind ik het enige moeilijke aan dit werk. Uiteindelijk is ieder mens verantwoordelijk voor zijn eigen leven en is het goed over een beetje geld te beschikken. Zonder dit geld van ons moeten ze zich prostitueren om aan geld te komen, en dat is nog erger. Ik snap ook dat het leven in de Peruaanse gevangenissen heel hard is. Toch blijft het idee lastig dat het geld naar drugs gaat. Anderen besteden het aan fruit of cursussen.' Toch zou ze voor geen goud willen ruilen van baan. Ze heeft het naar haar zin en weet dat ze iets doet dat nut heeft. 'Ik voel me er prima bij. In dit werk ga je voor anderen en moet je niets verwachten. Voor mij geldt dat ik het heel fijn vind om met mensen te praten. De contacten doen me goed. In het begin dacht ik dat waardering belangrijk was, maar dat is helemaal niet zo. Waardering zit in jezelf. Ik hoef niets terug.' ■

comeback • nummer 2 • 2018

21


s p o rt

PSV kampioen

Feyenoord pakt Beker

Fans vieren de overwinning van PSV

Moeizame start Verstappen Red Bull Racing-teambaas Christian Horner vindt dat Max Verstappen een voorbeeld kan nemen aan de berekenende manier waarop teamgenoot Daniel Ricciardo rijdt. 'Daniel is een heel complete coureur, hij is echt op zijn best nu. Hij heeft een goede balans gevonden tussen zijn ervaring en zijn capaciteiten, waardoor hij als de beste situaties kan inschatten en kan inhalen', zegt Horner donderdag tegen Motorsport.com. 'Hij zit in een andere fase van zijn loopbaan dan Max, die nog heel jong en onbevangen is en nu ervaring op moet doen.' Verstappen (20) vestigde tijdens de laatste twee races de aandacht op zich door aanvaringen met wereldkampioen Lewis Hamilton van Mercedes in Bahrein en Ferrari-rijder Sebastian Vettel in China. De Limburger kreeg kritiek op zijn agressieve rijstijl. De acht jaar oudere Ricciardo toonde zich wat geduldiger en zijn slimme strategie leverde de Australiër de winst op in de Grand Prix van China.

Van Barneveld wint in Ahoy PSV met de kampioensschaal

Kampioen worden in een direct duel met je rivaal. Mooier kan het niet en PSV deed het. De Eindhovenaren wonnen in eigen huis met 3-0 van Ajax. Op de 24e titel van de Eindhovenaren is niks af te dingen. PSV veroverde op de zesde speeldag de koppositie en die plek gaf de ploeg niet meer uit handen. De neutrale toeschouwer werd niet warm of koud van datgene wat PSV liet zien, maar Phillip Cocu smeedde een hecht collectief dat zich niet gek liet maken. En om PSV nu af te schilderen als een saaie ploeg gaat ook te ver schrijft Metronieuws. FC Utrecht werd met 7-1 opgerold in eigen huis, de wedstrijd tegen FC Twente was een spektakelstuk en in De Kuip werd Feyenoord met 3-1 verslagen. Ook de kampioenswedstrijd tegen Ajax past in dat rijtje. In een heerlijke wedstrijd stonden de twee beste ploegen van Nederland tegenover elkaar. Het spel golfde op en neer en de spanning op de tribunes was te snijden. Bekerfinale Feyenoord heeft voor de dertiende keer de KNVB-beker gewonnen. Door goals van Nicolai Jörgensen, Robin van Persie en Jens Toornstra werd AZ in De Kuip met 3-0 verslagen. Door de zege sluit de ploeg van trainer Giovanni van Bronckhorst, die in de Eredivisie teleurstellend vierde staat, het seizoen af met twee prijzen. Afgelopen zomer werd al ten koste van Vitesse de Johan Cruijff Schaal veroverd. Robin van Persie is dolgelukkig dat hij met Feyenoord zijn eerste Nederlandse prijs pakte, maar de aanvaller twijfelt ook of hij nog een jaar doorgaat bij de Rotterdammers. 'Op een gegeven moment moet ik reëel zijn. Ik doe er echt alles voor, maar soms hapert mijn lichaam. Dat heeft te maken met mijn leeftijd', legde hij bij FOX Sports uit na de gewonnen bekerfinale.

22

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

Raymond van Barneveld vindt de twee avonden die hij heeft meegemaakt tijdens de Premier League Darts in Ahoy Rotterdam misschien wel mooier dan een wereldtitel. 'Ik geloof serieus dat alles gevoel is. Het is werkelijk waar fantastisch als je zoveel eer krijgt doordat mensen twee avonden lang je naam roepen', zei de 50-jarige Hagenaar na afloop van zijn gewonnen wedstrijd tegen Michael van Gerwen tegen Nusport.nl. Van Barneveld kende in het bijzijn van ruim negenduizend dolenthousiaste en in het oranje gehulde toeschouwers een prima week in de Rotterdamse evenementenhal, doordat hij ook al met 7-3 zegevierde tegen Simon Whitlock.

Raymond van Barneveld


s p o rt

finale Champions League Liverpool speelt in de finale van de Champions League tegen Real Madrid. De Engelse club met de Nederlandse internationals Georginio Wijnaldum en Virgil van Dijk ontmoet op 26 mei de titelverdediger uit de Spaanse hoofdstad. De club van Christiano Ronaldo schakelde Bayern München uit in de halve finale door in Duitsland met 2-1 te winnen en het thuis op 2-2 te houden. Liverpool zette AS Roma opzij met knotsgekke uitslagen: het werd 5-2 in Liverpool en 4-2 in Rome. AS Roma stuntte in de kwartfinale door FC Barcelona uit te schakelen. Barcelona had in de eerste kwartfinale thuis gewonnen met 4-1. Maar in de return won AS Roma met 3-0. Real Madrid had het eveneens zeer lastig tegen Juventus. Nadat de Madrilenen met 3-0 hadden gewonnen in Turijn leek de return in Santiago Bernabeu slechts een formaliteit. Juventus maakte de achterstand echter goed en leek er een verlenging uit te slepen. Een gemakkelijk gegeven penalty zorgde ervoor dat Cristiano Ronaldo diep in de blessuretijd alsnog de 1-3 op het scorebord kon zetten.

Wesley Sneijder

Afscheidswedstrijd Sneijder Wesley Sneijder gaat op 6 september zijn 134e en laatste interland voor Oranje spelen. De KNVB zal de recordinternational uitzwaaien tijdens een vriendschappelijk duel met Peru in de Johan Cruijff Arena. 'Ik ben hartstikke blij met wat er nu gaat gebeuren', zegt Sneijder tegen OnsOranje. 'Dit is het afscheid zoals ik het droomde'. 'Gewoon: afscheid nemen in een wedstrijd, in een team dat me dierbaar is en op een plaats die me dierbaar is.'

Nikki Terpstra in de Ronde van Vlaanderen

Terpstra en Van der Breggen winnen klassieker Na tal van ereplaatsen heeft Niki Terpstra op 33-jarige leeftijd de Ronde van Vlaanderen gewonnen. De NoordHollander van Quick-Step triomfeerde op karakteristieke wijze volgens Metronieuws. Op de Oude Kwaremont, iets minder dan 20 kilometer voor de finish kwam Terpstra alleen voorop. Het was 32 jaar geleden dat een Nederlander de Ronde van Vlaanderen had gewonnen. Niki Terpstra, die de 102e editie op zijn naam schreef, werd de opvolger van Adrie van der Poel. Het was de tiende Nederlandse overwinning in de klassieker, een van de zogenoemde monumenten in de wielersport. Vierde voor Van der Breggen Anna van der Breggen won de tweede vrouweneditie van Luik-Bastenaken-

Luik. Ze volgde daarmee zichzelf als winnaar op. Het was na Strade Bianche, de Ronde van Vlaanderen en de Waalse Pijl al haar vierde klassiekerzege. 'Fenomenaal', noemde ploegleider Stam haar optreden in de Ardennen in de Volkskrant. Van al haar zeges dit jaar was Luik-Bastenaken-Luik voor Van der Breggen misschien wel de moeilijkste geweest.

Anna van der Breggen

Zlatan Ibrahimovic

Geweldig debuut Ibrahimovic Zlatan Ibrahimovic heeft zijn debuut in de Amerikaanse Major League Soccer luister bijgezet door twee keer te scoren. De eerste was een fenomenale treffer, de tweede was de winnende in blessuretijd. Onlangs maakte Ibrahimovic de overstap van Manchester United naar LA Galaxy. Zelf was Ibrahimovic niet helemaal verbaasd over zijn prestatie zo meldt Metronieuws: 'Kijk de statistieken er maar op na. Ik scoor altijd tijdens mijn officiële debuut. Ik hoorde de fans roepen: ‘wij willen Zlatan!’ Dus ik heb ze Zlatan gegeven.' Via Twitter doopte Ibrahimovic de Major League Soccer alvast om tot de Major League Zlatan.

comeback • nummer 2 • 2018

23


gee s te l i j k ve r z o r ge r

Gevangenis in Madeira

Interview Geeske Hofstra, geestelijk verzorger in Portugal

‘Ergens weet iemand van je bestaan’ Ze was geestelijk verzorger in de psychiatrie, verhuisde naar Portugal om er een B&B te beginnen, en is nu weer terug als geestelijk verzorger – maar dan als vrijwilliger. Geeske Hofstra wil het liefst alle Nederlanders in Portugese cellen bezoeken. ‘Ik merk dat gedetineerden snakken naar tekst: Marjolein van Rotterdam beeld: Geeske Hofstra contact.’

G

eestelijk Verzorger Geeske Hofstra is net terug van een reis langs verschillende Portugese gevangenissen. Vier Nederlandse gedetineerden heeft ze ontmoet. Het zouden er eigenlijk vijf zijn, maar nr. 5 was net terug naar Nederland met de WETS. Wat ze tegenkwam in de gevangenissen verschilde nogal. Soms was het naar, soms viel het mee. 'Er zijn veel gevangenissen in Portugal', zegt Geeske. 'Maar niet één is er gelijk. Sommige zijn oud, andere redelijk onderhouden. Sommige liggen midden in de stad, andere erg afgelegen. Sommige hebben een streng regime, in andere is er aandacht voor dagbesteding, educatie en reclassering. Er zijn eenpersoonscellen maar ook cellen voor meerdere personen. De bewakers worden slecht betaald en hebben weinig opleiding, machtsmisbruik ligt dan op de loer. Uit de verhalen blijkt ook dat het

24

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

eten vaak in minimale hoeveelheden komt en van slechte kwaliteit is. Gedetineerden moeten met eigen geld voedsel bijkopen.' Een ander vaker voorkomend onderwerp in de gesprekken is dat buitenlandse gedetineerden het slechter hebben dan binnenlandse. 'Het gaat vaak over discriminatie', vertelt de Geestelijk Verzorger. 'Niet-Portugese gedetineerden vinden dan dat ze ongelijk behandeld worden. De bewaking

COCON Wie wil overleven in zo’n situatie houdt zich maar liever gedeisd. De Nederlandse gedetineerden die Geeske sprak, hadden geleerd zich niet te laten raken, en zich zo min mogelijk te laten zien. 'Ze ontwikkelen een virtuele muur om zich heen en sluiten zich af. Dat is goed, maar tegelijk ook een probleem. Het (terug)vinden van je eigen kracht is ook je kwetsbaarheid, je verdriet, je onmacht, je pijn onder ogen zien. Dat het gedetineerden vaak niet meteen lukt overeind te krabbelen, met alle bagage uit het verleden die ze ook nog meezeulen, is heel begrijpelijk. Het is ongelooflijk moeilijk en het duurt vaak jaren om een manier te vinden je te handhaven en tegelijk je kracht te hervinden. Vooral het eerste jaar is het vaak niet meer dan overleven in een buitenlandse cel. Als mensen een manier vinden heb ik daar sowieso diepe, diepe bewon-

‘Het vinden van je eigen kracht is ook je kwetsbaarheid, je verdriet, je onmacht, je pijn onder ogen zien’ doet dat en soms discrimineren medegedetineerden mee. Sommigen vertelden dat ze worden aangesproken met o preto (zwarte), of met hun nummer in plaats van met hun naam.'

dering voor. Er schuilen veel krachten in een mens, van destructieve tot steunende en opbouwende. Ik denk dat je in detentie veel van deze krachten en machten in jezelf kunt tegenkomen.'


gee s te l i j k ve r z o r ge r

realiseerde ik me hoe belangrijk menselijk contact is en dat eenzaamheid de kern van lijden is. En dus hoe belangrijk het is om mensen gewoon hun verhaal te laten vertellen.'

Geeske Hofstra

KEERPUNT Vaak is er een keerpunt. Een moment waarop de gevangene de knop omzet en het anders gaat doen, of misschien anders gaat ervaren. Een moment waarop hij beseft dat hij een spoortje in gang kan zetten naast, of in de cocon waarin hij leeft. 'Iemand vertelde dat hij had geleerd de kille persoon te

je eruit komt en dat je intussen de tijd zo goed mogelijk moet benutten. Het bewust worden van de tijd die voorbijgaat, de beslissing in de toekomst een betere ouder te willen zijn, de aanwezigheid van steunende contacten kunnen ook helpen. Hierdoor beseffen gedetineerden dat het anders kan en dat ze het ook anders willen.'

‘Zonder contact met andere mensen is herstel ongelooflijk veel moeilijker’ spelen, terwijl hij dat helemaal niet was. Hij wist dat hij anders kon en wilde zijn, maar die kant zat meestal veilig opgeborgen. Slechts heel af en toe kwam zijn echte ik tevoorschijn. In zijn cel, in het schrijven van een brief, een telefoontje of in een gesprek. Iemand anders vertelde dat hij zich van zijn mens-zijn ontdaan voelde. Terwijl hij thuis een mantelzorger was. Het kost dan veel kracht om die kant van je bestaan levend te houden, te herinneren dat je meer bent dan die gedetineerde.' Geeske vroeg mensen soms ook naar het moment dat mensen hun toestand anders waren gaan ervaren, het moment dat ze hun eigen kracht weer begonnen te voelen. 'Dat moment kán soms achteraf worden aangewezen', legt ze uit. 'Een gedetineerde antwoordde bijvoorbeeld dat het advies van een medegevangene bepalend was. Die vertelde dat je ten diepste moet accepteren dat je de komende tijd vastzit, maar dat

Geeske begrijpt heel goed dat een keerpunt vaak lang op zich laat wachten. 'Tijdens de detentieperiode komen soms trauma’s van vroeger naar boven: het gepest worden op school, misbruik, een slechte jeugd. Dat moeten mensen allemaal een plek zien te geven. Soms is het verdriet groot en is het een opluchting erover te vertellen. Zéker wanneer mensen jarenlang niemand hebben gesproken. Vorig jaar bezocht ik iemand in de gevangenis van Madeira. Voor deze gedetineerde was ik het eerste bezoek in drie jaar. Ik hoorde verhalen over de zware eerste tijd: de suïcidepoging van een celgenoot, de slapeloze nachten, het heimwee naar kinderen, de pijnlijke herinneringen van vroeger. Er vloeiden veel tranen. Bij gebrek aan zakdoekjes werd de binnenkant van het T-shirt gebruikt. Toen ik weer naar buiten liep en de grote zware deur achter mij in het slot hoorde vallen - de berg af en de zee, de bloemen en de vrijheid tegemoet -,

CONTACT Daarom, vindt Geeske, is het superbelangrijk dat gewone burgers de gedetineerden niet aan hun lot overlaten. 'Tuurlijk, wie gevangen zit heeft wellicht een verkeerde keuze gemaakt, maar een mens is meer dan dat en reken maar dat daar over na wordt gedacht! Zonder contact met andere mensen is herstel ongelooflijk veel moeilijker. Iedereen die een gedetineerde kent zou zich daarvan bewust moeten zijn. Andersom raad ik elke gevangene aan het contact met het thuisfront, de reclassering, de ambassade, geestelijk verzorgers en vrijwilligers, of wie dan ook, goed te houden. Ik probeer ze ervan bewust te maken dat contacten nodig zijn om te overleven. Ze moeten al zoveel alleen doen. Elk contact is waardevol! Het doorbreekt de eenzaamheid, je wordt gezien, ergens weet iemand van je bestaan, je telt nog mee. Als er mensen zijn die jou accepteren, die erkennen dat jij bestaat, een naam hebt, dan is dat voeding om weer een toekomst te gaan ontdekken, om hoop toe te laten, om de kracht in jezelf te zoeken en om je detentie zo goed mogelijk door te komen. Dan komt er ruimte voor het zoeken naar de beschikbare middelen en mogelijkheden. Zoals het aanvragen van een cursus, het leren van een taal, het schrijven van brieven, tekenen, of dagelijkse lichaamsbeweging.' Ruim twintig Nederlanders zitten in Portugal vast. Een aantal dat voor één geestelijk verzorger te behappen is. Geeske Hofstra zou ze daarom graag allemaal willen zien. 'Alleen moeten mensen, sinds Portugal geen zorgland meer is, daar zelf om vragen, en dat weten ze niet altijd. Aan de andere kant weten wij ook niet meer wie waar gevangen zit. In Faro hoorde ik dat er nog twee Nederlanders zaten. Ik mocht ze niet bezoeken omdat ze geen aanvraag hadden gedaan. Terwijl Faro best een eindje weg is en ik er vorige week tóch was. Dat vind ik dan heel spijtig. Dus ik bere ag e nadruk het graag nog even: d it a r e n o p r t ik e l? er zit een enveloppe bij de schr ijf o n s! Comeback, gebruik die!' ■

comeback • nummer 2 • 2018

25


v r aag en ant woo r d

Voorwaardelijke invrijheidsstelling in belgië

‘Hoi, ik ben gearresteerd in België en ik wil graag weten wat er allemaal kan gebeuren nadat ik definitief veroordeeld ben? Mogelijk wil ik graag in België blijven of ik wil terug naar Nederland gaan en wat zijn dan mijn opties?’

I

n België zijn twee vormen van vervroegde invrijheidsstelling, namelijk voorlopige invrijheidsstelling en voorwaardelijke invrijheidsstelling. • De voorlopige invrijheidsstelling: dit houdt in dat voordat de gehele straf is uitgezeten, de tenuitvoerlegging van de straf op grond van bepaalde feitelijke omstandigheden wordt opgeschort. Deze omstandigheden zijn eigen aan de persoon van de gedetineerde, aan zijn rechtstoestand of aan de penitentiaire politiek van België. Zodra die omstandigheden wegvallen moet de rest van de straf in principe worden uitgezeten. 1 • De voorwaardelijke invrijheidsstelling: de gedetineerde ondergaat hierbij zijn straf buiten de gevangenis, zolang hij zich houdt aan bepaalde opgelegde

26

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

voorwaarde gedurende een proeftijd. 2 Het betreft een strafuitvoeringsmodaliteit op grond waarvan de gedetineerde vervroegd vrij kan komen, zolang hij zich aan de voorwaarden houdt, voordat hij uiteindelijk definitief in vrijheid kan worden gesteld. De straf is pas echt helemaal afgerond zodra de duur van de gehele straf is verstreken. 3 De procedure die wordt toegepast is afhankelijk van de hoogte van de opgelegde straf. • Een gevangenisstraf van drie jaar of korter → voorlopige invrijheidsstelling: De gevangenisdirecteur beslist over de voorlopige invrijheidsstelling. De gevangenisdirecteur legt hierbij ook bepaalde voorwaarden op, die gedurende een periode van maximaal twee jaar van toepassing kunnen zijn. 4

• Een gevangenisstraf van langer dan drie jaar → voorwaardelijke invrijheidsstelling: In dit geval kent de strafuitvoeringsrechtbank de voorwaardelijke invrijheidsstelling toe. Ook hier worden voorwaarden opgelegd. De gedetineerde dient de voorwaarden na te leven gedurende een bepaalde proeftijd. De proeftijd is minimaal twee jaar en maximaal 10 jaar. 5 Voorlopige invrijheidstelling Deze vorm van invrijheidsstelling is een alternatief voor de voorwaardelijke invrijheidsstelling. Deze procedure is in de meeste gevallen veel sneller en efficiënter. Belangrijk om te weten is dat deze vorm van invrijheidsstelling gezien wordt als een onderbreking van de straf en dus niet als het einde van de straf. De voorlopige invrij-


v r aag en ant woo r d

• Voorlopige invrijheidsstelling met oog op verwijdering van het grondgebied; 6 de gedetineerde komt niet in aanmerking voor de voorwaardelijke invrijheidsstelling, maar wel voor de voorlopige invrijheidsstelling. De gedetineerde dient een derde van zijn straf te hebben ondergaan, er mogen geen contra indicaties zijn en de gedetineerde dient voldoende inspanning geleverd te hebben om de aan hem opgelegde financiële maatregelen-straffen te voldoen. De Minister van Justitie kan een vreemdeling terugwijzen naar zijn eigen land, dit naar aanleiding van een advies van de directeur van de gevangenis. • Voorlopige invrijheidsstelling met oog op overlevering; 7 de buitenlandse gedetineerde die een gevangenisstraf in België ondergaat, terwijl er al een beslissing is genomen tot overlevering kan voorafgaand de overlevering in België voorlopig in vrijheid worden gesteld met het oog op zijn overlevering. Dit kan enkel indien hij voldoet aan de voorwaarden voor een voorlopige of voorwaardelijke invrijheidstelling. • Voorlopige invrijheidsstelling met oog om humanitaire en medische redenen; dit betreft uitzonderlijke situaties. Bijvoorbeeld wanneer iemand ernstig ziek is en de gevangenis niet de juiste zorg kan verzorgen. Of bij uitzonderlijke familieomstandigheden, zoals een sterfgeval. 8 De voorlopige invrijheidsstelling is mogelijk

hiervan verslag bij de directie Detentiebeheer van de FOD Justitie te België. Als de voorwaarden niet worden nageleefd, kan de gevangenisdirecteur de voorlopige invrijheidsstelling intrekken. 10 Bij deze vorm van invrijheidsstelling is het zo dat de straf pas definitief voltrokken is nadat die is verjaard. De verjaringstermijn voor straffen tot 3 jaar betreft 5 of 10 jaar (bij straffen meer dan 3 jaar is de voorlopige invrijheidsstelling niet van toepassing). Dit houdt in dat wanneer de gedetineerde binnen de aan hem opgelegde verjaringstermijn een nieuw strafbaar feit pleegt (waarop een veroordeling volgt) of indien hij de voorwaarden niet naleeft, de voorlopige invrijheidsstelling kan worden ingetrokken en de straf alsnog dient te worden volbracht. 11 Voorwaardelijk invrijheidsstelling Een buitenlandse gedetineerde heeft hier recht op indien hij rechtmatig in België mag verblijven (indien dit niet het geval is valt de gedetineerde automatisch onder de voorlopige invrijheidsstelling). 12 Een gedetineerde komt hiervoor in aanmerking nadat hij minstens één derde van zijn straf heeft volbracht. Hierbij geldt een minimum van 3 maanden. Wanneer sprake is van recidive moet de gedetineerde minstens twee derde van zijn straf ondergaan, waarbij de duur van de gevangenisstraf niet meer dan 14 jaar of minder dan 6 maanden mag bedragen. 13

De voorwaarden verschillen per gedetineerde, die afhangen van de bijzondere omstandigheden na de uitvoering van één derde van de aan de gedetineerde opgelegde gevangenisstraf. Hierbij maakt het niet uit of een gedetineerde een recidivist is of niet. Op het moment dat er sprake is van contra-indicaties dan kan de directeur echter afzien van de voorlopige invrijheidstelling. 9 Zoals reeds genoemd kan de gevangenisdirecteur de gedetineerde wel voorwaarden opleggen. Zodra hij in vrijheid is gesteld moet de gedetineerde met regelmaat de justitie-assistent in België bezoeken, voor een gesprek. Die justitie-assistent doet

Allereerst dient de gedetineerde een reclasseringsplan op te stellen, hieruit dient zijn bereidheid en inspanning tot re-integratie in de samenleving te blijken. 14 De gedetineerde is zelf verantwoordelijk voor de inhoud en vorm van dit reclasseringsplan, maar krijgt hierbij wel bijstand van verschillende gespecialiseerde diensten (denk hierbij aan dienst Justitiehuizen, psychologische dienst gevangenissen etc.). Het plan is voor de strafuitvoeringsrechtbank 15 de doorslaggevende factor bij de beslissing over de voorwaardelijke invrijheidsstelling. 16 Bij toewijzing worden ook voorwaarden

opgelegd en een proeftijd bepaald. De gedetineerde dient zich gedurende die proeftijd aan die voorwaarden te houden. De voorwaarden verschillen per gedetineerde, die afhangen van de bijzondere omstandigheden. Indien een gedetineerde in België blijft wonen, dan krijgt hij te maken met begeleiding van de justitie-assistent, in de vorm van regelmatige gesprekken, waarvan verslag wordt gedaan aan de strafuitvoeringsrechtbank. Er kunnen ook voorwaarden voor bescherming van slachtoffers opgelegd worden. 17 De strafuitvoeringsrechtbank kan, indien u niet aan de voorwaarden voldoet, de voorwaardelijke invrijheidsstelling schorsen of herroepen. 18 Procedure voorwaardelijke invrijheidsstelling 1 3 maanden voordat de gedetineerde in aanmerking komt voor de voorwaardelijke invrijheidsstelling dient de gedetineerde gehoord te worden door het personeelscollege. 2 Vervolgens dient het personeelscollege te beoordelen of de gedetineerde aan alle voorwaarden voor de voorwaardelijke invrijheidsstelling voldoet. 3 Het personeelscollege stelt een specifiek dossier samen (dit mogen de gedetineerde en zijn advocaat inzien). Vervolgens brengen zij hierover een gemotiveerd advies: a B  ij een negatief advies dient het personeelscollege een nieuwe datum vast te stellen waarbij de zaak opnieuw onderzocht dient te worden. b Bij een positief advies stelt de directeur van de gevangenis een voorstel inzake voorwaardelijke invrijheidsstelling op. Dit voorstel wordt medegedeeld aan de Minister van Justitie en aan het parket. 19 4 Bij een positief advies wordt de zaak doorgestuurd naar de commissie voor voorwaardelijke invrijheidsstelling. 20 Vervolgens vindt er een niet openbare zitting plaats. Binnen 15 dagen dient er een beslissing genomen te worden die normaliter gedaan wordt bij meerderheid van stemmen. 21 ■

Marieke Paijens & Alan Binken stichting prisonlaw

comeback • nummer 2 • 2018

• 1 J. Strypstein en H. Tubex, 'Voorlopige invrijheidstelling: theorie en praktijk', Fatik 2004, nr 102, 5 • 2 Art. 24 Wet Externe Rechtspositie • 3 J. Strypstein en H. Tubex, 'Voorlopige invrijheidstelling: theorie en praktijk', Fatik 2004, nr 102, 5 • 4 & 5 www.departementwvg.be/justitiehuizen/vervroegde-invrijheidstelling • 6 Wet 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen, B.S. 31 december 1980 • 7 M.O van 2 augustus 1982; Bull. Best. Strafinr. 1982, 271; M.O. van 23 april 1982 • 8 M.O., 27 februari 1952, Bull.strafinr., 1951, 195 en de Wet Externe Rechtspositie • 9 Wetgeving van de Voorwaardelijke Invrijheidstelling • 10 www.departementwvg.be/justitiehuizen/vervroegde-invrijheidstelling • 11 Y. van den Berghe, 'De uitvoering van vrijheidsstraffen: van nu en straks… met de oprichting van de strafuitvoeringsrechtbanken', T. Strafr. 2006, afl. 5, 252 • 12 Y. van den Berghe,Uitvoering van vrijheidsstraffen en rechtspositie van gedetineerden, Gent, Larcier, 2006, 224 • 13 Gent 26 mei 2005, R.A.B.G. 2005, 1511-1119, noot Y. van den Berghe • 14 Art. 2 lid 2, 2° Wet Voorwaardelijke Invrijheidstelling • 15 Wet van 17 mei 2006 betreffende de oprichting van strafuitvoeringsrechtbanken • 16 Y. van den Berghe, Uitvoering van vrijheidsstraffen en rechtspositie van gedetineerden, Gent, Larcier, 2006, 185 • 17 C. Hermans, 'Strafuitvoeringsrechtbanken uit de startblokken. De nieuwe strafuitvoeringsrechtbanken en de gedeeltelijke inwerkingtreding van de wet betreffende de externe rechtspositie van veroordeelden', Fatik 2007, afl. 113, 8 • 18 www.departementwvg.be/justitiehuizen/vervroegde-invrijheidstelling • 19 Art. 3 Wet Voorwaardelijke Invrijheidstelling • 20 Art. 2 Wet Commissies Voorwaardelijke Invrijheidstelling • 21 Art. 4 Wet Voorwaardelijke Invrijheidstelling.

heidsstelling kent een aantal verschillende varianten. De hieronder genoemde varianten zijn van belang voor buitenlandse gedetineerden in België.

27


b r i even

IN comeback IS RUIMTE OM BRIEVEN TE PLAATSEN. Bedenk wel of plaatsing gevolgen voor je kan hebben. We proberen het in te schatten, maar jij weet het zelf het best. Ook kunnen we niet altijd alle brieven en gedichten plaatsen. Soms worden ze doorgeschoven naar een volgend nummer. Nooit zullen we er een van ouder dan een jaar plaatsen. Brieven, die erg lang zijn kunnen worden ingekort. ALS JE EEN OPROEP PLAATST OM TE REAGEREN EN JE VOEGT JE ADRES TOE, DAN VERVANGEN WIJ JOUW ADRES DOOR DE TEKST: (Adres bekend bij Epafras). ALS IEMAND DAN WIL REAGEREN KAN HIJ OF ZIJ DIE REACTIE OPSTUREN NAAR EPAFRAS EN WIJ STUREN DIE DAN DOOR. ZO BLIJFT JE PRIVACY BETER BESCHERMD.

Oproep aan lezers Uit het oog uit het hart? Niet bij ons. In de Comeback maken we graag ruimte voor jullie verhalen en jullie ervaringen. Schrijf ons een brief en laat van je horen! Laat ons weten hoe je leven in de gevangenis eruit ziet. Hoe je je staande houdt. Of juist niet. Hoe je dag eruitziet. Heb je een vraag over je situatie? Juridisch of persoonlijk? Wij leggen jouw vraag voor aan specialisten. Dat kan anoniem. Of wil je graag contact met andere mensen die vast zitten? Stuur ons een brief met jouw verhaal. Dus: schrijf ons en deel je verhaal met alle andere Nederlandse mannen en vrouwen die vast zitten!

plannen maken U begrijpt waarom de Bijbel voor mij zo belangrijk was en is. Zonder de Vader had ik het allemaal niet gered. Ik ervaar hem dicht bij mij en de Bijbel is zo’n troost. Nogmaals dank hiervoor. En moed houden doe ik zeker, gelukkig hoef ik het niet alleen te doen, God waakt over mij. Maar in deze tijd leer je jezelf beter kennen. Dat is heel belangrijk voor de toekomst. Eigenlijk was ik de laatste jaren voor mijzelf op de vlucht. Onzeker en een laag zelfbeeld en alleen maar druk met helpen van anderen. Op zich natuurlijk niet erg, maar als je zelf niet aan bod komt, is dat niet goed. Plannen maken voor de toekomst en voor jezelf op durven komen is voor mij belangrijk en daar zoek ik hulp voor als ik terug ben in Nederland. En advies en raad kan ik altijd gebruiken! Met vriendelijke groet,

R

• frankrijk

wets Ik ben sinds mei 2017 gedetineerd in het Verenigd Koninkrijk. Ik heb een straf gekregen van 12 jaar, waarvan ik er 6 jaar moet uitzitten heb ik begrepen. Zodat ik in mei 2023 vrij kom. Ik schrijf deze brief naar u omdat ik nu niet weet wat er met mij gaat gebeuren. Er wordt mij verteld dat ik een strafoverplaatsing kan krijgen naar Nederland. En dan weer niet omdat ik de helft van mijn 6 jaar, dus 3 jaar, in Engeland moet blijven. Maar ik heb ook een kans op Sentence Transfer with WETS. Maar ik weet niet hoe ik dat moet laten of kan laten gebeuren. Ik wil vanwege mijn kinderen en moeder graag mijn straf uitzitten in Nederland. En wil dus weten hoe ik dat doe? Ik heb 5 kinderen in Nederland die mij heel graag willen zien en een moeder die graag op bezoek wil komen. Maar vanwege de afstand lukt dat niet 1-2-3. Mijn brieven komen ook niet altijd bij hen terecht en sinds ik vast zit loop ik in dezelfde kleren. Ik word niet goed behandeld en mijn vragen worden genegeerd. Ik heb al 27 jaar een Nederlands paspoort en woon dus bijna mijn hele leven in Nederland. Ik heb familie en vrienden in Nederland die mij graag willen helpen, maar niet weten hoe. Dus ik zou graag willen weten hoe ik in contact kom met iemand die mij zou kunnen helpen met een WETS overplaatsing. Alvast bedankt en ik hoop gauw iets te horen.

g•

28

engeland

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018


b r i even

kwetsbare mensen Hoe is het, mijn broeders, Die nog in de gevangenis zitten, elke dag strijd voeren geestelijk, onderdrukking, fysieke armoede, zullen mijn broeders overleven? Sterk zijn om geen traan te geven, niet toelaten dat hun verdriet gezien wordt, hoe lang zal het duren en hoe moet ik naar huis komen, zonder hulp, families niet bij machte, geen geld, geen amnestie, beloftes, uitweg, het gevecht niet willen opgeven, vragen om Gods hulp, kwetsbare mensen, geïsoleerd, vernedert en wanhopig. René • nederland

rust en onrust Gelukkig, na 2 maanden in de Zweedse gevangenis te zitten, heb ik jullie tijdschrift ontvangen van de ambassade. Van een kant ben ik heel blij en is het geruststellend om ervaringen van anderen te lezen die ook in hechtenis zitten, maar van de andere kant heeft het mij ook veel vragen en onrust gegeven. Ik wil heel graag mijn straf uitzitten in Nederland als ik schuldig word verklaard (wat waarschijnlijk ook gaat gebeuren). De reden hiervoor is natuurlijk dat ik dichterbij mijn familie ben. Omdat ik een heel zieke moeder heb, is zover reizen te zwaar voor haar. En natuurlijk ben ik in Zweden en is communiceren ook een stuk lastiger. Maar mijn vraag is: Hoe lang duurt zo’n proces om overgeplaatst te worden? Want ik las over die gozer in Roemenië en hij is er al 2 jaar mee bezig, zegt hij in zijn verhaal en de andere verhalen lijken ook niet zo positief over de WETS. En dan heb je die gozer in Schotland die zegt dat zijn zaak opnieuw wordt bekeken in Nederland. Geldt dit ook voor mij? En eenmaal in Nederland kun je in aanmerking komen voor weekendverlof of misschien een enkelband/oftewel huisarrest. Of heb je hier geen recht op omdat je berecht bent in het buitenland? En hebben jullie tips voor een snellere overdracht naar Nederland? Ik zou ook graag een bezoek willen ontvangen van Epafras, dit zal mentaal heel erg helpen om met iemand te kunnen zitten en je verhaal te kunnen vertellen en pijn. Met vriendelijke groet,

A

• zweden

comeback • nummer 2 • 2018

29


b r i even

reis Hij zit daar in gedachten, dromend van of denkend aan zijn thuis, een dorpje dat mild door de zon wordt beschenen. Een odyssee van herinneringen, vermengd met verlangens. René

• nederland

Stop met drugssmokkel Ik zit al bijna 2 jaar hier vast in Peru. Mensen die nog willen drugssmokkelen, a.u.b. kom niet naar Peru. Want hier is het niet gemakkelijk. Die tip wil ik aan iedereen geven die nog steeds denkt om die shit te smokkelen, want hier in Peru is de drugs misschien goedkoop, maar mensen, je kunt het niet het land uitkrijgen. Ik heb nooit van mijn leven dit stomme ding gedaan. Kijk, voor het eerst, kijk waar ik nu ben, in de bak. Ik zeg eerlijk tegen jullie, het is hier echt, écht niet leuk hoor. Omdat je met allerlei nationaliteiten zit. En dan moet je met hun meeleven, want het kan niet anders. Met verschillende geuren, mensen met slechte karakters, tsssss tjonge jonge jonge. Echt waar, denk 10 keer na. Echt, tel van 1 tot 10 als het mogelijk is. Echt waar. Hier krijg je alleen bonen en bonen en niks meer. En ook niks erbij. Ook niet goed klaargemaakt. Echt waar. Hier is een gerecht Chaingfanitas. Dat vlees is lever. Maar het gerecht ruikt naar dode hond. Echt waar, mannen die zitten ergens anders vast. Nu is de tijd om te stoppen met drugssmokkel, echt. Mijn tip voor iedereen is, lees je bijbel. Ik heb heel veel hoop en ik raak het helemaal niet kwijt. Hoop is belangrijk. En bid heel veel mensen. Dat wou ik aan jullie vertellen. Dit wil ik graag in Comeback zetten. Want bidden maakt deuren open. God bestaat, echt hoor. Maar je moet wel geloven in hem.

B

30

co m e b ac k • n u m m e r 2 • 2 018

• peru


b r i even

OPROEP Wil je bezoek van Epafras? Laat dit dan aan ons zo snel mogelijk weten met behulp van de portovrije envelop! Zo blijven we op de hoogte van je meest actuele verblijfplaats en komen ook na een overplaatsing brieven en Comeback op het juiste adres.

5 7 9 8 4 2 1 6 3

2 6 1 7 9 3 4 8 5

3 4 8 1 5 6 9 7 2

8 3 5 2 6 9 7 1 4

4 3 2 8 7 9 6 5 1 7 9 2 4 3 1 6 5 8

8 5 7 1 6 2 4 3 9 6 1 4 5 7 8 2 3 9

7 2 4 6 9 5 3 1 8 1 5 3 6 2 4 8 9 7

1 8 5 7 2 3 9 4 6 9 2 6 3 8 7 5 4 1

3 9 6 4 8 1 2 7 5 4 8 7 9 1 5 3 2 6

9 8 7 2 5 1 4 3 6

5 4 1 6 3 8 7 9 2

6 3 2 8 9 4 1 5 7

7 5 8 1 3 6 9 4 2

3 2 6 9 4 7 8 5 1 4 1 9 5 7 2 3 8 6

1 9 5 7 8 6 3 2 4 2 9 7 3 4 8 5 6 1

7 6 2 3 9 4 5 1 8 5 8 4 7 6 1 2 3 9

4 3 8 5 1 2 6 7 9 1 6 3 2 5 9 8 7 4

8 5 4 1 2 3 9 6 7 3 4 5 9 1 7 6 2 8

6 1 3 4 7 9 2 8 5 8 7 1 6 2 3 4 9 5

2 7 9 8 6 5 1 4 3 9 2 6 4 8 5 7 1 3

D E M OO I S T E Z O N I S E E N B L I J G E Z I C H T

D T M O N T S P A N N I N G E

E L R T R A A V N O L L A B J

M T E I H O T E L U T R O P S

O E H E N K N U J Y E O D Z I

D S C C T U T D U V T N I E U

U I S R O S S E V R A H C I H

I M E M U T A N B L E R T L R

K R N R N I L K Y I U J E E O

E E N A E O S E D T E C P N O

N K O W S N N E D N I M H O D

R Z Z A S S T R S N A C K T T

O E R P I H O U U C A Z K S U

I A I D V O O J I G Z W H E O

P T O S G I E R L N IJ S J E T

S O N W E E R E T L E H S F T

oplossing puzzels

• frankrijk

9 6 1 3 5 4 8 2 7

R

6 1 8 2 3 7 5 9 4

Met vriendelijke groetjes,

2 4 9 5 1 8 7 6 3

Nooit. Nooit. Nooit heb ik altijd gezegd tegen mezelf en anderen, dat ik vast zou zitten. Maar helaas, dat woord nooit heeft me gevolgd. Onschuldig en weet geen raad meer. Eenzaamheid en beroofd van mijn vrijheid, mijn kinderen, mijn familie en vrienden. Een oneerlijk proces. Geen luisterend oor. Alleen maar schuldig in hun ogen. Ik voel de muren op me afkomen. Gesloten met 6 vrouwen. Het is vies, warm en kapot. Alleen maar zielige verhalen, gebroken zielen. Wat nu, ik ga op mijn knieën en roep Vader, heer, Heilige Geest, mijn God. Vergeef me. Vergeef ons. Hou me sterk en sta mijn kinderen bij. Bij U heb ik rust en bij U vind ik kracht. Ik zal velen hier naar uw pad toe leiden, Uw woord uitspreken. Omdat ik weet, zonder U zijn wij verloren en alles komt goed.

5 7 3 9 4 6 1 8 2

vergeving

Wil je corresponderen? Dat kan met gedetineerden in buitenland en binnenland, maar ook met vrijwilligers in Nederland. Zij kunnen je op de hoogte houden van wat er zoal speelt in de Nederlandse samenleving. Vraag bij Epafras een formulier aan om je aan te melden. Wil je meedoen aan het Kindercadeauproject? Dat is mogelijk voor eigen kinderen tot en met 12 jaar die in Nederland wonen. Geef dan ook contactadres, geboortedata en eventueel telefoonnummer door, zodat toestemming gevraagd kan worden. Wil je een bijbel ontvangen? Het toezenden van een bijbel en lectuur is aan regels gebonden. In Frankrijk wordt lectuur alleen toegelaten als daar toestemming voor is gevraagd en gekregen. Voor Spanje, en in mindere mate voor Engeland, geldt dat pakketjes retour gezonden worden. Als je gevangen zit in een van deze landen en lectuur wilt ontvangen, informeer ons dan als je een andere manier hebt gevonden voor ontvangst. Voor gedetineerden in Duitsland proberen wij bij een aanvraag voor een bijbel de lokale geestelijk verzorger in te schakelen om toegang tot jou te krijgen. Heb je tips voor gedetineerden, reacties, verhalen of gedichten? Brieven worden vertrouwelijk behandeld. Is jouw verhaal bestemd voor publicatie in Comeback, geef dit dan uitdrukkelijk aan. Bij dit nummer vind je een portovrije envelop. [Deze envelop is alleen bedoeld voor post voor Epafras of familie, niet voor Reclassering of PrisonLAW.] Je kunt schrijven naar:

Antwoordnummer C.C.R.I. 9804 3500 ZJ Utrecht the netherlands

comeback • nummer 2 • 2018

31


achte r o p

column

Reynaldo Adames

De kracht van de uitdaging Soms komen we pas in nare situaties erachter hoe sterk we daadwerkelijk zijn. Enerzijds gedwongen door omstandigheden, anderzijds uitgedaagd. Gedwongen omdat je eigenlijk niet echt een keus hebt, in de gevangenis moet je overleven en om te kunnen overleven moet je sterk zijn. Uitgedaagd kan je worden door verschillende redenen; omdat anderen niet meer in je geloven, of vanwege pesterijen die aanwezig kunnen zijn in de gevangenis door zowel medegedetineerden als door gevangenispersoneel. Een doel Maar de uitdaging kan ook van buiten komen. Je familieleden die je (soms onbewust) uitdagen om niet alleen sterk te zijn maar je ook doen beseffen wie er buiten op je wachten. Ik kan me herinneren hoe ik op een gegeven moment een helder beeld kreeg van mijn omgeving. Ik wist bijvoorbeeld aan welke bewaarder ik wel of niet iets kon vragen. Ik wist welke medegedetineerden positiever waren ingesteld dan de anderen. Zo kon ik een selectie maken van mensen met wie ik binnen omging. Het gaf mij de kans om situaties te vermijden die negatieve gevoelens en emoties konden veroorzaken. Het vermijden maakte dan steeds meer ruimte voor het opzoeken. De zoektocht naar kansen die er waren en mensen die bereid waren om mee te werken, en misschien wel middelen faciliteerden om het mogelijk te maken. Daarom ben ik ook de geestelijke verzorgers eeuwig dankbaar voor de gesprekken, agenda’s en teksten die moed en hoop gaven. Het hebben van een doel is een krachtig middel tijdens detentie. Eerder schreef ik over het leren van nieuwe dingen tijdens detentie. Ik geloof dat het meer met zich meedraagt dan alleen leren. Want in feite werk je ergens naartoe. En hoe meer dat je bezighoudt, hoe meer houvast je hebt. Ik weet nog hoe ik in mijn cel voor de spiegel stond en mezelf moed insprak; Reynaldo, dit kan jij gewoon. Breekpunt Maar eerlijk is eerlijk; iedereen heeft een breekpunt. Ik sprak laatst een vriend van mij die ook heeft vastgezeten. Hij vertelde

de rechter

mij hoe hij op een breekpunt kwam en keihard zijn best deed om de tranen te bedwingen, hij wilde niet loslaten. Ik ken dat, en ook ik heb zo vaak volgehouden. Op een avond brak ik. Ik moest huilen, janken eigenlijk! Alles wat ik ooit opkropte kwam eruit. En nu geloof ik dat daar ook kracht in zit. Dat je op een punt komt dat je eerlijk naar je situatie kunt kijken en de emoties los kunt laten. Ik kon dat op cel doen omdat ik alleen was op dat moment, maar het was nodig. Want daarna voelde ik de opluchting, de last viel van mijn schouders. En wat er daarna gebeurde was bijna magisch! Daar stond ik weer voor de spiegel. 'Kom op Reynaldo! Dit is tijdelijk en in de tijd dat je hier zit ga je de volgende dingen doen!' Zo pakte ik een stuk papier bracht mijn situatie in kaart en begon ik mijn doelen op te schrijven voor zowel de korte als voor de lange termijn. Op een of andere manier leek het alsof de persoon in de spiegel sterker was dan ikzelf.

Reynaldo Adames heeft een lange weg afgelegd. Van dader naar iemand die in gevangenissen zijn eigen verhaal vertelt. Het verhaal dat het weer goed kan komen. Als je maar de confrontatie durft aan te gaan.

jesse van muylwijck

Comeback 2 2018  
Comeback 2 2018  
Advertisement